Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1313/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1  art. 39 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 16 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. sprawy ze skargi B.N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego B.N. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. W dniu [...] roku do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. wpłynął wniosek B. N. (dalej przywoływany jako: Skarżący), o przyznanie płatności bezpośrednich wraz z deklaracją pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 na 2013 rok.

W treści wniosku do przyznania płatności rolnośrodowiskowej za realizację pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, w wariantach 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) oraz 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), zgłoszone zostały działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha oraz w ramach pakietu Ekstensywne trwałe użytki zielone w ramach wariantu 3.1.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach na powierzchni [...] ha.

2. W dniach 20-22 lipca 2013 r. w gospodarstwie Skarżącego przeprowadzono zapowiedzianą kontrolę gospodarstwa, metodą FOTO w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzony został raport w którym poszczególnym działkom przypisano kody stwierdzonych nieprawidłowości.

Dla działki rolnej A/A1 zadeklarowanej na powierzchni [..] ha działki ewidencyjnej [...] stwierdzono kody:

- DR13- (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej),

- DR6 (nie stwierdzono deklarowanej uprawy (owies). Stwierdzona uprawa należy do tej samej lub wyższej grupy płatności (gryka zwyczajna),

- DR53 (stwierdzono zwiększenie powierzchni PEG lub zmianę położenia obiektu niekwalifikowanego w ramach działki referencyjnej).

Dla działki rolnej B zadeklarowanej na powierzchni [..] ha działki ewidencyjnej [...] stwierdzono kod: DR13- (opis jw).

3. A. Sp. z o.o., sporządziło i przekazało Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2013 (wykaz dotyczył producenta o nr identyfikacyjnym [...] - B.N.), w którym wskazano powierzchnię [...] ha dla trwałych użytków zielonych (dla których zakończono okres przestawiania), powierzchnię [...] ha dla upraw rolniczych (dla których zakończono okres przestawiania).

4. W dniu 24 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi. Uzasadniając swoje stanowisko podjęte w sprawie Organ wskazał, iż płatności w ramach wariantu 2.1 odmówił z powodu ustalonych podczas kontroli gospodarstwa nieprawidłowości na działce rolnej A, odnośnie której nie stwierdzono uprawy owsa.

5. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, w dniu 7 marca 2014 r.

Skarżący wniósł do Biura Powiatowego ARiMR w B. odwołanie wskazując, że pomimo niedokonania zmiany uprawy we wniosku, ustalona w toku kontroli uprawa należy do tej samej grupy płatności.

6. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, decyzją nr [...] z dnia [...] r. uchylił decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] stwierdzając, że w zaskarżonej decyzji zostały ujęte sprzeczne informacje. W tytule decyzji zostało wskazane, iż zaskarżona decyzja jest decyzją o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi, w rozstrzygnięciu decyzji Organ I instancji nie wskazał, iż nakłada jakiekolwiek sankcje na rok 2013, natomiast w uzasadnieniu decyzji poinformował o wymierzonych sankcjach za zadeklarowany we wniosku wariant 2.1 pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne.

7. W dniu 25 czerwca 2014 r. Kierownik Bura Powiatowego w B. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w łącznej wysokości [...] zł w ramach wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) (kwotę [...] zł) oraz w ramach wariantu 3.1.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach- kwotę [...] zł. Odmówił zaś przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 za realizację pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, w wariantach 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) oraz nałożył sankcję w wysokości [...] zł z tytułu – Rolnictwo ekologiczne w wariancie 1.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności).

Uzasadniając swoje stanowisko Organ I instancji wskazał na ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniach 20-22 lipca 2013, podczas której między innymi ustalono, brak deklarowanej uprawy na działce rolnej A. W efekcie stwierdzenia kodu DR6 na powyższej działce rolnej powierzchnia deklarowana [...] ha została wykluczona z płatności rolnośrodowiskowej zadeklarowanego Wariantu 2.1- Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności). Zdaniem Organu, w przypadku gdy w wyniku kontroli na miejscu zostanie stwierdzona inna uprawa niż deklarowana we wniosku i rolnik nie zgłosił zmiany na podstawie art. 73 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 1122/2009 to powierzchnię taką należy wykluczyć z płatności rolnośrodowiskowej.

8. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 7 lipca 2014 r., Skarżący wniósł odwołanie do Biura Powiatowego ARiMR w B., wyrażając swoje niezadowolenie z powodu odmowy przyznania płatności do wariantu 2.2.

Odwołujący zarzucił naruszenie przepisu § 37 i § 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z dnia 13 marca 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 361), poprzez przyjęcie przez Organ I instancji, że wystąpiły przesłanki do wydania decyzji odmawiającej przyznania płatności rolnośrodowiskowej, gdy w rzeczywistości żadna z przesłanek określona treścią rozporządzenia, która powinna skutkować odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej nie wystąpiła.

9. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dla powiatu białogardzkiego nr [..] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi na rok 2013.

Uzasadniając swoje stanowisko podjęte w sprawie, Organ odwoławczy wskazał, iż nie dopatrzył się w postępowaniu Organu I instancji błędów lub naruszeń prawa, które skutkować powinny rewizją wydanej w sprawie decyzji. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia miały ustalenia kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie Producenta w dniach pomiędzy 20 a 22 lipca 2013 roku, podczas której weryfikacji podlegała powierzchnia i rodzaj prowadzonej uprawy na deklarowanych działkach rolnych. Wiarygodność tych danych została zweryfikowana i opisana przez Wykonawcę kontroli –G. w raporcie z czynności kontrolnych [..] Powołując treść przepisu § 23 ust. 1 pkt. 5 lit b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (zwanego dalej PRS2013) Organ odwoławczy wskazał, iż brak jest podstaw do przyznania płatności do działki rolnej A przypisanej w ramach wariantu 2.1.

Zdaniem Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR, Producent był obowiązany do wskazania we wniosku, rośliny zgodnie ze stanem faktycznym oraz informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie czy zmianie, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności - w szczególności w zakresie wykorzystywania gruntów rolnych, czy wielkości powierzchni upraw.

Jak wskazał Organ odwoławczy, deklarowana uprawa owsa w złożonym wniosku z dnia 15 marca 2013 r. dokonana wiosną w terminie agrotechnicznym na dokonanie zasiewu tego zboża, nie została potwierdzona przez inspektorów terenowych w dniu przeprowadzenia kontroli. W aktach sprawy nie ma dowodu na to, iż Skarżący dochował wszelkiej staranności w celu poinformowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o zmianie stanu posiadanej działki zgłoszonej we wniosku do objęcia systemem płatności rolnośrodowiskowej, przed wykryciem nieprawidłowości przez przeprowadzoną w gospodarstwie kontrolę Foto.

W ocenie Organu II instancji, aby móc uznać do wsparcia rolnośrodowiskowego działkę rolną należy zgodnie § 23 ust. 1 pkt. 5 lit. b wskazać konkretną roślinę zgodnie ze stanem faktycznym. Skarżący miał również świadomość, że działki rolne będące w jego posiadaniu, a które zgłosił do przyznania płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego, mogą zostać skontrolowane. Składając wniosek o przyznanie płatności oświadczył bowiem, że znane mu są zasady i tryb realizacji programu, jak również, iż świadomy jest skutków niewykonania zobowiązań wynikających z jego realizacji. Dodatkowo zobowiązał się do przestrzegania na obszarze całego gospodarstwa zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej oraz warunków uczestnictwa w programie przez okres pięciu lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Ponadto, podpisał zawarte w formularzu wniosku zobowiązanie do niezwłocznego powiadomienia Organu "o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objętej wnioskiem, jak również o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych czy wielkości powierzchni upraw".

Jak wskazał Organ odwoławczy, odstępstwo od powyższych zasad zostało określone w art. 3 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011, z późn. zm.), zgodnie z którym wnioski o pomoc mogą być skorygowane w każdym momencie po ich złożeniu, jeżeli zawierają tzw. błędy oczywiste. Błędy oczywiste muszą zostać wykryte na podstawie informacji zawartej w złożonym winsoku pomocowym, niezależnie od sposobu, w jaki przeprowadzana jest kontrola tych dokumentów - wizualnie, ręcznie czy elektronicznie. A zatem zadeklarowanie we wniosku w przyznanie płatności innej rośliny niż w rzeczywistości jest uprawiana na danej działce rolnej nie jest błędem oczywistym, gdyż pomyłka ta na etapie weryfikacji zgodności dokumentów dostarczonych przez rolnika nie mogła zostać wykryta.

Zdaniem Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR, bez znaczenia pozostaje natomiast fakt, iż zarówno stwierdzona na działce rolnej A uprawa gryki jak i deklarowana uprawa owsa zgodnie z załącznikiem nr 4 do rozporządzenia mogą być deklarowane do płatności w wariancie 2.1. W przypadku, gdy w wyniku kontroli na miejscu zostanie stwierdzona inna uprawa niż deklarowana we wniosku i rolnik nie zgłosił zmiany na podstawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 to powierzchnię taką należy wykluczyć z płatności rolnośrodowiskowej.

Organ odwoławczy podkreślił przy tym, iż Producent mógł wycofać lub skorygować wniosek w całości lub w części bez konieczności ponoszenia negatywnych skutków nieprawidłowo złożonej deklaracji, w każdym momencie z uwzględnieniem pewnych ograniczeń m.in. w przypadku, gdy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował już Skarżącego o nieprawidłowościach występujących we wniosku i nie zostały one wyjaśnione na korzyść rolnika lub nieprawidłowość w kontroli na miejscu. W ten sposób rolnik może uniknąć zastosowania sankcji.

Zdaniem Organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., uznając wyniki kontroli na miejscu z dnia 20-22 lipca 2013 roku za obowiązujące, nie mógł postąpić w sposób inny niż odmówić przyznania płatności za realizację wariantu 2.1 na zadeklarowanych działkach rolnym w tym wariancie. Ustalony stopień nieprawidłowości stanowiący różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną ([...]ha) w tym wariancie a powierzchnią stwierdzoną ([...] ha), w wyniku prowadzonego postępowania wyniósł 100%, a jednym z głównych powodów, które przyczyniły się do wysokiego stopnia uchybień było brak stwierdzonej uprawy na działce rolnej A, w związku z czym zgodnie z art. 16 ust. 5 i 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.1.2011, str. 8), w którym określono, że w przypadku gdy różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekroczy 20%, płatności w danym roku nie przyznaje się, a w przypadku przedeklarowaniu wynoszącego na poziomie powyżej 50% płatności nie przyznaje się i nakłada się sankcję w okresie trzech lat kalendarzowych, która będzie potrąca od płatności pomocowych, do których producent będzie uprawniony na podstawie składanych wniosków w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano tych ustaleń.

Odnosząc się natomiast do przedłożonego wraz z pismem odwoławczym oświadczenia doradcy rolnośrodowiskowego na okoliczność przestrzegania przez Producenta zasad programu rolnośrodowiskowego w zakresie rolnictwa ekologicznego oraz przestrzegania zasad zmianowania roślin zgodnie z zapisami w planie działalności rolnośrodowiskowej, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na podjęte rozstrzygniecie albowiem Producent zobowiązany był do informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie czy zmianie, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, czego nie uczynił. Ponadto zdaniem Organu, pismo doradcy nie stanowi przeciwdowodu do protokołu z kontroli metodą Foto z którego wynika, że Producent uchybił przepisom dot. prowadzenia gospodarstwa, które realizuje program rolnośrodowiskowy.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących naruszenia przepisu § 37 i § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r., Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe obowiązany jest - na podstawie § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia - do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Inspektorzy kontrolujący zadeklarowane grunty nie weryfikowali spełnienia wymogów rolnośrodowiskowych określonych w załączniku 3 do powołanego rozporządzenia; ich zadaniem było potwierdzenie wnioskowanej powierzchni i deklarowanej uprawy. Zatem przepisy § 37 i 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w niniejszej sprawie nie miały zastosowania, albowiem w przeprowadzonej kontroli nie stwierdzono uchybień w przestrzeganiu przez Rolnika wymogów w ramach wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa wówczas przysługiwałaby w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

10. Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący złożył skargę do tut. Sądu z dnia 29 września 2014 r., z zakresem zaskarżenia w części dotyczącym odmowy przyznania płatności do wariantu 2.1 programu rolnośrodowiskowego oraz nałożenia sankcji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu § 37, § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r., polegające na przyjęciu przez Organy ARiMR, że wystąpiły przesłanki do wydania decyzji odmawiającej przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, gdy w rzeczywistości żadna z przesłanek określona treścią rozporządzenia, która powinna skutkować odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej nie wystąpiła.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż w § 37 i 38 ww. rozporządzenia, ustawodawca określił przesłanki do wydania decyzji odmawiającej. Wśród szeregu obowiązków nałożonych na producenta rolnego, których naruszenie skutkuje odmową przyznania płatności, ustawodawca nie wprowadził sytuacji związanej z zamianą uprawy należącej do tej samej grupy upraw oraz spełniającej wymogi dla wariantu 2.1 programu rolnośrodowiskowego.

Opieranie się Organu I instancji na fakcie, że sama zmiana rodzaju uprawy skutkuje brakiem realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a ta okoliczność jest już okolicznością wystarczającą do wydania decyzji odmawiającej, nie znajduje potwierdzenia we wskazanych powyżej podstawach prawnych. Ponadto, gdyby nawet uznać, z czym Skarżący się nie zgadza, że zmiana uprawy w tej samej grupie upraw skutkuje niezrealizowaniem zobowiązania rolnośrodowiskowego, a tym samym odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej w całości, to takiej interpretacji zaprzeczają inne przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego, które w przypadku uchybień w realizacji programu rolnośrodowiskowego, a tym samym nierealizowaniem zobowiązania rolnośrodowiskowego skutkują nie odmową przyznania płatności ale jej zmniejszeniem.

Ponadto Skarżący wskazał, że Organ II instancji uznał, że prawidłowo został zastosowany przepis określony rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009. Jednakże wbrew twierdzeniom Organu odwoławczego, przepisy rozporządzenia dotyczące nakładania sankcji i zmniejszeń, czy też definicji nieprawidłowości odnoszą się nie do uprawy lub jej zmiany. Sytuacja jest wręcz przeciwna.

Zdaniem Skarżącego, przepisy wspólnotowe wskazują na możliwość nałożenia sankcji jedynie w sytuacji, gdy dochodzi do zmiany uprawy wykraczającej poza określoną grupę upraw, a nie uprawę. Powyższe potwierdzają motyw 77 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stwierdzając "W celu określenia powierzchni obszarów oraz obliczenia zmniejszeń, należy określić obszary należące do tej samej grupy upraw". Definicja działki rolnej zawarta w art. 2 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009 także uznaje za działkę rolną nie powierzchnie jednolitej uprawy, a pojęcie jednolitej grupy upraw. Fakt oparcia się Komisji Europejskiej na grupie upraw, a nie na uprawie, potwierdzają liczne dalsze przepisy rozporządzenia nr 1122/2009 na które powołał się Organ II instancji, m.in. art. 57, 58.

Tym samym wyprowadzenie przez Organ wniosków o konieczności stosowania zapisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r., stoi w ocenie Skarżącego, w bezpośredniej sprzeczności z zasadą prymatu prawa Unii Europejskiej nad prawem krajowym państwa członkowskiego. Tym samym w sytuacji, gdy zmieniony rodzaj uprawy nadal mieści się w grupie upraw jak ma to miejsce w zaskarżonym postępowaniu, to obowiązujące przepisy Unii Europejskiej uniemożliwiają zastosowanie sankcji.

11. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

12. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 15, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako "p.p.s.a.").

Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się zatem do oceny legalności działania organu administracji na trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności działania z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych (por. A. Kabat, Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka w sprawach administracyjnych [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, Warszawa 1997, s. 231).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

13. Na wstępie wywodu nakreślić należy ramy prawne sprawy, gdyż w sprawie tej mają zastosowanie zarówno przepisy prawa europejskiego jak i krajowego.

14. W pierwszej kolejności należy odnieść się do warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), zwanym dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", odnosi się do płatności rolnośrodowiskowych.

Zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005, płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu, płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie.

Zobowiązania te podejmowane są z reguły na okres od pięciu do siedmiu lat.

O ile wskazane powyżej rozporządzenie europejskie wyznacza ramy dla wsparcia rozwoju obszarów wiejskich na poziomie całej UE, to na poziomie krajowym, zgodnie z art. 7 i 15 rozporządzenia nr 1698/2005, to Państwa Członkowskie odpowiadają za realizację programów rozwoju obszarów wiejskich.

15. Warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach powyższego programu realizowanego w Polsce określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 173; dalej przywoływana jako: "u.w.r.o.w."; w treści uzasadnienia przytaczany jest stan prawny odnoszący się do niniejszej sprawy, zatem obowiązujący w roku 2013).

Ustawa ta określa także zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, określonym w rozporządzeniu nr 1698/2005, oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia (art. 1 pkt 1 i 2 u.w.r.o.w.).

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 14 tej ustawy, Program jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wśród działań obejmuje m.in. program rolnośrodowiskowy.

Zgodnie z treścią normy zawartej w art. 10 ust. 1 u.w.r.o.w. pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej (art. 10 ust. 1 pkt 1); jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 (czyli w rozporządzeniu nr 1698/2005, oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia (art. 10 ust. 1 pkt 2); oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1.

W art. 29 ust. 1 pkt 1 u.w.r.o.w. ustawodawca zawarł delegację do wydania rozporządzenia (tym razem chodzi o rozporządzenie wydawane na poziomie krajowym przez upoważniony do tego organ administracji publicznej – ministra rolnictwa i rozwoju wsi), w którym określone zostaną szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem.

Dodatkowo ustawodawca zastrzegł w art. 18a, iż jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest spełnianie w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, o których mowa w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, nr 247/2006 i nr 378/2007 oraz uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem nr 73/2009", oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, przez te wymogi i normy rozumie się wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Podsumowując zatem tę część wywodu wskazać należy, iż warunki przyznania pomocy w ramach programu rolnośrodowiskowego określone zostały w:

1) rozporządzeniu nr 1698/2005, oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia (np. w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE L 2011.25.8 z dnia 28 stycznia 2011 r.); oraz z woli ustawodawcy krajowego w

2) u.w.r.o.w. - jak np. spełnianie w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, o których mowa w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003, (Dz.U.UE L 2009.30.16 z dnia 31 stycznia 2009 r.), a co za tym idzie także w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

- bo jest to warunek przyznania pomocy określony w rozporządzeniu MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. (§ 3 pkt 1 tego rozporządzenia w zw. z art. 18a u.w.r.o.w. w zw. z art. 29 ust. 1 u.w.r.o.w.)

3) rozporządzeniu MRiRW z dnia 13 marca 2013 r.

16. Zgodnie z dyspozycją art. 29 ust. 1 u.w.r.o.w., minister właściwy do spraw rozwoju wsi określa, w drodze rozporządzenia:

1) szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, w szczególności:

a) tryb składania wniosków o przyznanie pomocy,

b) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie pomocy (...),

Z kolei art. 29 ust. 1a tej ustawy stanowi, iż minister wydając powyżej wskazane rozporządzenie, dotyczące działań objętych programem, w których warunkiem przyznania pomocy jest spełnianie, w ramach wzajemnej zgodności w rozumieniu art. 19 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011, str. 8), wymogów, norm lub minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, określi:

1) sposób dokonywania oceny wagi stwierdzonej niezgodności, o której mowa w art. 54 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1122/2009, w przypadku niezgodności w zakresie minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin;

2) wyrażoną w procentach wielkość zmniejszenia pomocy w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, a także przypadki, które uznaje się za drobną niezgodność, biorąc pod uwagę przeprowadzanie oceny zgodnie z zasadami określonymi w art. 51 ust. 4 rozporządzenia nr 1698/2005, art. 47, art. 71 i art. 72 rozporządzenia nr 1122/2009, jak również wielkość gospodarstwa rolnego oraz jego położenie geograficzne oraz;

3) szczegółowe warunki i tryb podejmowania działań, o których mowa w art. 51 ust. 2 i art. 51 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005, w przypadku niestosowania zmniejszeń lub wykluczeń określonych w tych przepisach, mając na względzie zapewnienie współmierności tych działań do rodzaju stwierdzonych niezgodności i ograniczenie ich nadmiernej uciążliwości dla beneficjenta.

Jednocześnie w art. 29 ust. 2 ustawodawca uznał, iż wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lub 3, minister właściwy do spraw rozwoju wsi może określić wielkość zmniejszenia pomocy, w przypadku niespełniania warunków przyznania pomocy innych niż wymogi, normy lub minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin (art. 29 ust. 2 pkt 3 u.w.r.o.w.).

Realizując dyspozycję zawartą w normie art. 29 ust. 1 pkt 1 u.w.r.o.w. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu 13 marca 2013 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 1312).

17. W § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wskazano, iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli m.in.:

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

Przy czym, zgodnie z § 3 tego rozporządzenia, podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia oraz

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

§ 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia określa, iż zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach m.in. pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne.

Jednocześnie ust. 2 § 4 nakłada na rolnika realizującego zobowiązanie rolnośrodowiskowe określone obowiązki (jak należy rozumieć - obowiązki obok wymagań podstawowych), w tym obowiązek przestrzegania innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu (§ 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia). Zaś na podstawie ust. 3, wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

18. W § 6 ust. 1 rozporządzenia przewiduje ogólną zasadę, zgodnie z którą zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji. Od tej zasady jednak same przepisy rozporządzenia dopuszczają wyjątki, w szczególności gdy zmiana ta polega na - zmianie miejsca uprawy roślin lub zmianie uprawianej rośliny w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej (§ 6 ust. 1 pkt 4);

Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia, zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego (czyli np. zmianę uprawianej rośliny) zgłasza się kierownikowi biura powiatowego Agencji we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok, w którym rolnik realizuje zmienione zobowiązanie rolnośrodowiskowe, chyba że przepisy rozporządzenia stanowią inaczej.

Warto jednak w tym miejscu wskazać, że zmiana zobowiązania rolnośrodowiskowego nie oznacza braku realizacji tego zobowiązania, gdyż taki wniosek nie wypływa z analizy przywołanych powyżej przepisów. Co więcej, zobowiązanie rolnośrodowiskowe uznać należy za dalej realizowane, tyle, że w zmienionej postaci i wydaje się, że na taki wniosek nie ma wpływu fakt dokonania zgłoszenia, o którym mowa 2 w § 6 ust. 3 rozporządzenia.

19. § 23 ust. 1 rozporządzenia wymienia elementy, jakie powinien zawierać wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, i wskazuje, że powinien on m.in. zawierać: wskazanie realizowanych pakietów lub wariantów, z podaniem łącznej powierzchni działek rolnych, na których są one realizowane (pkt 3); oświadczenie o:

powierzchni działek ewidencyjnych (pkt 5 lit. a) i sposobie wykorzystywania działek rolnych, w szczególności z podaniem rośliny uprawnej (pkt 5 lit. b).

20. Zgodnie z art. 20 ust 1 i 2 pkt 1 u.w.r.o.w. pomoc w ramach m.in. programu rolnośrodowiskowego jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej, zaś właściwym w sprawach dotyczących przyznawania pomocy w drodze decyzji administracyjnej jest kierownik biura powiatowego Agencji.

W decyzji w sprawie przyznania pomocy

1) określa się również zmniejszenia tej pomocy i wykluczenia z tej pomocy, jeżeli te zmniejszenia i wykluczenia wynikają z przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz

2) ustala się kwotę podlegającą odliczeniu na podstawie przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, jeżeli zachodzą przesłanki ustalenia tej kwoty określone w tych przepisach (art. 20 ust. 3 pkt 1 i 2 u.w.r.o.w.).

Biorąc powyższe pod uwagę wskazać należy, że w zakresie zmniejszenia czy wykluczenia z pomocy ustawodawca krajowy odsyła do wskazanego w art. 1 ust. 1 tej ustawy, rozporządzenia nr 1698/2005 oraz innych przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia.

21. Jak wynika z art. 36 lit a pkt iv) rozporządzenia nr 1698/2005 wsparcie, o którym mowa w niniejszej sekcji, dotyczy środków ukierunkowanych na zrównoważone użytkowanie gruntów rolnych poprzez płatności rolnośrodowiskowe. Główne wymagania w zakresie tych płatności określone zostały w art. 50a tego rozporządzenia i dotyczą przestrzegania w całym gospodarstwie podstawowych wymogów w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska - zamieszczonych w art. 5 i 6 oraz w załączniku II i III rozporządzenia (WE) nr 73/2009.

Jak wskazano powyżej, prawodawca europejski odniósł główne wymagania do treści art. 5 i 6 rozporządzenia nr 73/2009, które to rozporządzenie "wprowadza ponadto do systemu szereg zmian, zgodnie z którymi płatności bezpośrednie dla rolnika, który nie spełni pewnych warunków w zakresie ochrony zdrowia publicznego, zwierząt oraz roślin, ochrony środowiska oraz dobrostanu zwierząt ("zasada wzajemnej zgodności") będą obniżane lub będą podlegać wykluczeniom" (motyw 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina.

Art. 5 nr 73/2009 odnosi się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania i w tym zakresie odsyła do załącznika II tego rozporządzenia, zaś art. 6 odnosi się do utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.

Wskazywane rozporządzenie nr 73/2009 w art. 51 odnosi się także do redukcji płatności. I tak, zgodnie z brzmieniem tego artykułu, jeżeli w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego nie są przestrzegane podstawowe wymogi w zakresie zarządzania lub zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska i jeżeli jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać beneficjentowi składającemu w danym roku kalendarzowym wniosek o płatność (w tym płatność rolnośrodowiskową) wtedy na podstawie szczegółowych zasad, o których mowa w ust. 4 redukuje się całkowitą kwotę płatności, która została lub zostanie przyznana temu beneficjentowi na dany rok kalendarzowy, lub wyklucza się z niej beneficjenta.

Redukcja lub wykluczenie, o których mowa w akapicie pierwszym, mają zastosowanie również wtedy, gdy w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego nie są przestrzegane minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których to wymogach mowa w art. 39 ust. 3, i gdy można to bezpośrednio przypisać beneficjentowi składającemu wniosek o płatność na mocy art. 36 lit. a) ppkt (iv).

Ustęp 4 tego artykułu stanowi, iż szczegółowe zasady dotyczące redukcji i wyłączeń ustanawia się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 90 ust. 2. W tym kontekście uwzględnia się rozmiar, zasięg, trwałość i powtarzanie się stwierdzonej niezgodności, jak również dodatkowe kryteria wskazane w tym ustępie.

Warto jednak podkreślić, że powyższe redukcje określone przepisami tego rozporządzenia mają zastosowanie w przypadku gdy nie są przestrzegane podstawowe wymogi w zakresie zarządzania lub zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Podobnie rzecz się ma jeśli chodzi o zastosowanie zmniejszeń czy też wykuczeń, o których mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009.

Te bowiem mogą mieć zastosowanie w przypadku stwierdzenia niezgodności, które zgodnie z art. 2 pkt 36 tego rozporządzenia oznacza wszelką niezgodność z wymogami oraz normami (przy czym zgodnie z pkt 34 "normy" oznaczają normy określone przez państwa członkowskie zgodnie z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 oraz załącznikiem III do tego rozporządzenia, jak również zobowiązania odnośnie do trwałych użytków zielonych określone w art. 4 wymienionego rozporządzenia; zaś zgodnie z pkt 35 "wymóg" w kontekście zasady wzajemnej zgodności oznacza każdy z wymogów w zakresie zarządzania wynikający z jakiegokolwiek artykułu, o którym mowa w załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 73/2009 w ramach danego aktu, i którego charakter różni się od innych wymogów zawartych w tym samym akcie).

22. Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy należy uznać zatem, że tak przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, jak i rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie będą miały w sprawie zastosowania, gdyż stwierdzone naruszenia wskazywane w protokole kontroli nie mieszczą się w zakresie naruszeń wymogów zasady wzajemnej zgodności.

Nieprawidłowo zatem w ocenie Sądu Organ II instancji zastosował normę art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, która w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

Jak bowiem wynika z protokołu kontroli, którą przeprowadzono w gospodarstwie Skarżącego w dniach 20-22 lipca 2013 r., co znajduje odzwierciedlenie w decyzji Organu I instancji, "zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest mniejsza od powierzchni całkowitej stwierdzonej" (s. 3 decyzji).

Takie uchybienie zatem należy odnieść do obszaru.

23. Kwestię – "obszarową" natomiast reguluje rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE L 2011. 25.8 z dnia 28 stycznia 2011 r.), które to rozporządzenie zostało wydane w trybie rozporządzenia nr 1698/2005.

W art. 16 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 przewidziano zmniejszenia i wykluczenia w odniesieniu do wielkości obszaru.

Zgodnie z treścią akapitu 2 tego artykułu (który był podstawą wydania decyzji Organu I instancji), jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw.

Ustęp 5 wskazuje, iż w przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru.

Jeśli wspomniana różnica przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy.

Jeżeli wspomniana różnica przekracza 50 %, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem(ten ustęp stanowił podstawę dla decyzji Organu II instancji).

W ust. 7 wskazano, iż kwota wynikająca z wykluczeń przewidzianych w ust. 5 akapit trzeci oraz ust. 6 akapit drugi niniejszego artykułu zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie ze wspomnianym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo należności zostaje anulowane.

W ocenie Sądu Organy obu instancji nieprawidłowo jednak ustaliły podstawę prawną wydanych przez siebie decyzji.

24. Jak wskazywano powyżej, z protokołu kontroli wynika w sposób niebudzący wątpliwości, iż zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest mniejsza od powierzchni całkowitej stwierdzonej, zatem zastosowanie winien mieć w tej sytuacji nie art. 16 ust. 3 akapit 3 i w konsekwencji ust. 5 art. 16 ale art. 16 ust. 3 akapit 1.

Zgodnie bowiem z treścią art. 16 ust. 3 akapit 1, jeżeli stwierdzi się, że zatwierdzony obszar przypisany do danej grupy upraw jest większy niż obszar zadeklarowany we wniosku o płatność, do obliczania pomocy stosuje się obszar zadeklarowany.

Warto w tym miejscu także zaznaczyć, iż prawodawca europejski odnosi się w treści przywołanej powyżej normy do "grupy upraw" a nie "uprawy", co dla tej sprawy ma istotne znaczenie o tyle, że spycha niejako na drugi plan kwestię zamiany jednej uprawy na drugą, o ile obie mieszczą się w jednej grupie. Taka konstatacja wydaje się uprawniona i uzasadniona przede wszystkim treścią normy z art. 16 ust. 3 akapit 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

Jak wynika z protokołu kontroli, co znajduje potwierdzenie w decyzjach Organów obu instancji, na kontrolowanym u Skarżącego obszarze "nie stwierdzono deklarowanej uprawy (owies); stwierdzona uprawa należy do tej samej lub wyższej grupy płatności (gryka zwyczajna)". W tym miejscu warto podnieść, że obie wskazywane rośliny z uwagi na to, że są roślinami jednorocznymi, należą do tej samej grupy upraw.

25. Warto także w tym miejscu odnieść się do treści art. 29 u.w.r.o.w., na mocy którego, to rozporządzenie wykonawcze do tej ustawy określa także sytuacje, gdy płatność rolnośrodowiskowa rolnikowi nie przysługuje lub przysługuje w pomniejszonej wysokości (§ 37) oraz sytuacje, gdy płatność ta podlega zwrotowi (§ 39).

I tak, zgodnie z § 37 rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa nie przysługuje rolnikowi albo przysługuje rolnikowi w zmniejszonej wysokości, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez tego rolnika podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 3 rozporządzenia (§ 37 rozporządzenia); przepisy art. 70 ust. 6, art. 70 ust. 7 zdanie pierwsze, art. 70 ust. 8, art. 71 ust. 1-6 oraz art. 72 rozporządzenia nr 1122/2009 stosuje się odpowiednio, z tym że obniżka, o której mowa w art. 71 ust. 1 tego rozporządzenia, wynosi 1%.

Przywołać zatem należy w tym miejscu ponownie treść normy § 3 tego rozporządzenia zgodnie z którym, podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Z powyższego zestawienia przepisów należy wysnuć wniosek, iż o odmowie przyznania czy zmniejszeniu płatności nie decyduje jakiekolwiek uchybienie ale uchybienie innym odpowiednim wymogom obowiązkowym, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, a które zostały wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia, co stanowi istotne zawężenie treści normy art. 20 ust. 3 u.w.r.o.w..

Wymogi zawarte w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia to minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin a także inne wymogi, których naruszenie nie zostało stwierdzone w tej sprawie.

26. Konkludując, w tej sprawie, o ile Organy nie stwierdziły nieprawidłowości skutkujących zmniejszeniami i wykluczeniami, o jakich mowa w przepisach dotyczących przestrzegania zasady wzajemnej zgodności (czyli np. utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej), a stwierdziły nieprawidłowości w zakresie obszaru, to jedynymi skutkami, jakimi mogły obciążać Skarżącego, były skutki wynikające z art. 16 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

27. Niezgłoszenie dozwolonej przepisami zmiany uprawy, która mieści się w tej samej grupie upraw i jest utrzymana w dobrej kulturze rolnej nie stanowi o braku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego i w konsekwencji nie może być podstawą odmowy przyznania albo zmniejszenia wysokości płatności rolnośrodowiskowej, gdyż takiej przesłanki nie przewidują obowiązujące przepisy.

28. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zw. dalej: p.p.s.a.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, jak też poprzedzającą jej wydanie decyzję Organu I instancji.