Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4776/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1796/19 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 grudnia 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 1796/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z 20 marca 2019 r. w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity na dzień orzekania przez WSA Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm., dalej jako: u.o.e.i.r.) Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Podano, że WSA szczególnie uzasadniony przypadek należy wiązać z uhonorowaniem wyjątkowych osiągnięć indywidualnych w określonej dziedzinie aktywności, również w znaczeniu niepowtarzalnych. W związku z tym świadczenie w drodze wyjątku nie może dotyczyć sytuacji wyłącznie trudnych pod względem bytowym i materialnym, ale które nie wyróżniają się owym szczególnym charakterem. Wskazano, że celem tego świadczenia nie jest jedynie poprawa sytuacji życiowej, ale uhonorowanie osób, które zasłużyły się dla kraju w sposób szczególny, przez co należy rozumieć oddanie w sposób niepowtarzalny, wybitnych zasług w sferze artystycznej, zawodowej czy społecznej. Świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa RM są świadczeniami przyznawanymi w sytuacjach nadzwyczajnych, a nie powszechnych. Nie mogą one bowiem stanowić odszkodowania, żadnej rekompensaty czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, cierpienia, represje oraz nie mają charakteru roszczeniowego. Wskazano, że do kompetencji Prezesa RM należy określenie w sposób zindywidualizowany, czy konkretny przypadek należy uznać za szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 82 ust. 1 u.o.e.i.r. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma zatem charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. WSA podzielił stanowisko organu, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można stwierdzić, że w przypadku skarżącego zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 u.o.e.i.r. Gdyby bowiem przyjąć za prawidłowy odmienny punkt widzenia, wówczas należałoby przyznać świadczenia specjalne wielu osobom, które w latach 80-tych w jakikolwiek sposób zaangażowały się w działalność opozycyjną, tak jak skarżący, a wtedy świadczenia specjalne Prezesa RM utraciłyby swój wyjątkowy charakter, stając się świadczeniami o charakterze niemal powszechnym. W ocenie WSA, przywoływane przez skarżącego okoliczności słusznie uznane zostały przez organ za niewystarczające by stwierdzić, że winien on być zaliczony do grona osób, o których mowa w art. 82 ust. 1 u.o.e.i.r. Sąd wskazał, że nie kwestionuje, że obecna sytuacja życiowa skarżącego jest trudna, ale sama sytuacja nie przesądza jeszcze o konieczności przyznania świadczenia. Szczególnie uzasadniony przypadek wiązać się winien bowiem nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym.

Od wyroku tego skargę kasacyjną wywiódł K. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości. Powołując się na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez:

- niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej, skutkującą oddaleniem skargi, w sytuacji gdy organ administracji naruszył art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., czego efektem było niepełne ustalenie stanu faktycznego, co skutkowało nieprawidłowym uznaniem osiągnięć skarżącego za niewystarczające, by zaliczyć skarżącego do grona osób, o których mowa w art. 82 ust 1 u.o.e.i.r., podczas gdy z okoliczności przedstawionych przez skarżącego wynika, że jego dokonania oraz zasługi z całą pewnością uzasadniają przyznanie takiego świadczenia;

- niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi, pomimo naruszenia przez organ administracji art. 86 k.p.a., polegającego na niewysłuchaniu skarżącego w toku postępowania, co uniemożliwiło pełne odtworzenie szczególnego charakteru działalności skarżącego;

- niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi, pomimo naruszenia przez organ administracji art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 82 u.o.e.i.r. polegającego na niekonkretnym i nieprecyzyjnym wyinterpretowaniu z przepisu szczególnego charakteru świadczenia, w szczególności niewskazanie przez organ w uzasadnieniu wzorca kontrolnego i miarodajnej metodologii, które umożliwiłyby jednoznaczną i sprawiedliwą, nie zaś arbitralną kwalifikację danych osiągnięć jako szczególnych i umożliwiających uzyskanie wskazanego w przepisie świadczenia, co uniemożliwia dokonanie sądowej kontroli przedmiotowej decyzji.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o przyznanie - na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. - kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu według norm przepisanych, oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że WSA prawidłowo odtworzył przebieg postępowania administracyjnego, a także słusznie dostrzegł działalność opozycyjną skarżącego oraz jego działalność już po 1989 r., ale zarówno Prezes RM, jak i WSA nieprawidłowo nie dostrzegli, że odnotowane przez nich działania skarżącego miały w istocie charakter szczególny, zaś sam skarżący bez wątpienia pozostaje osobą wyjątkowo wyróżniającą się swoimi zasługami oraz patriotyczną podstawą, co należy upatrywać w niewystarczającym wyjaśnieniu sprawy w toku postępowania dowodowego. Podniesiono, że przepis art. 82 u.o.e.i.r. nie określa, co to mają być za szczególne okoliczności, a w związku z tym za każdym razem winny być one badane i oceniane w sposób indywidualny. Nie można jednak interpretować art. 82 ust. 1 u.o.e.i.r. w ten sposób, że zasługi osób ubiegających się o przyznanie świadczenia specjalnego - emerytury specjalnej winny mieć zawsze wymiar ogólnokrajowy, a nie regionalny, gdyż za przyznaniem świadczenia specjalnego ma przede wszystkim przemawiać wybitność tych zasług, a nie ich zasięg. W ocenie skarżącego na wynik sprawy wpływ mogły mieć błędy w sprawowaniu przez sąd kontroli instancyjnej, czego efektem było oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ szeregu zasad postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zasady słusznego interesu strony i interesu społecznego, zasady oceny całokształtu zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a wreszcie zasady przesłuchania strony w przypadku istnienia w sprawie niewystarczająco wyjaśnionych kwestii. Nieprawidłowe prowadzenie postępowania dowodowego przez organ i nieprawidłowa ocena dowodów, doprowadziły do niesłusznego uznania, że działalność i zasługi skarżącego nie miały charakteru szczególnego, mimo szeregu przedłożonych przez skarżącego dokumentów, z których jednoznacznie wynika wyjątkowy charakter jego zasług. Organ nie tylko dowolnie i arbitralnie ocenił osiągnięcia skarżącego, ale zrobił to bez uprzedniego wysłuchania skarżącego, który mógłby rozwiać ewentualne wątpliwości organu i osobiście przedstawić swoją sytuację oraz historię, gdyby udzielono mu prawa głosu. W toku kontroli instancyjnej także WSA zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, mimo jednoznacznego wskazania przez pełnomocnika skarżącego, że skarżący nie wyraża zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i domaga się wyznaczenia rozprawy. Zdaniem skarżącego naruszenia w toku postępowania, w tym w szczególności niewysłuchanie strony w postępowaniu, doprowadziły Sąd I instancji do niesłusznego stwierdzenia, że przyznanie skarżącemu świadczenia spowodowałoby, że należałoby przyznać to świadczenie również pozostałym osobom zaangażowanym w działalność opozycyjną, a to pozbawiłoby świadczenia wyjątkowego charakteru. Co prawda duża część społeczeństwa w istocie angażowała się w działalność na rzecz obalenia w Polsce systemu komunistycznego, jednak tylko nieliczni czynili to z takim zaangażowaniem i częstotliwością jak skarżący, właściwie poświęcając dla powyższej sprawy całe swoje życie - od wczesnej młodości aż do wieku emerytalnego. Wskazano, jakie funkcje i do jakich organizacji należy skarżący, a także ponownie przytoczono okoliczności wskazywane przez skarżącego jako uzasadnienie wniosku. Podano, że skarżący posiada status osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz otrzymał szereg medali i odznaczeń. Zdaniem skarżącego tylko pojedyncze osoby mogą pochwalić się tak szeroką i różnorodną działalnością jak skarżący, który mimo swojego wieku, jest aktywny społecznie do dnia dzisiejszego. Ponadto zdaniem skarżącego postępowanie przed Prezesem RM naruszyło zawartą w art. 7 k.p.a. powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony. W świetle zebranego materiału dowodowego niemal oczywiste pozostaje, że zarówno zasada sprawiedliwości społecznej jak i słuszny interes skarżącego jednoznacznie przemawiały za przyznaniem mu świadczenia, czego Sąd I instancji nie uwzględnił.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes RM wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

W piśmie z 15 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącego wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Taka zgodę wyraził także pełnomocnik organu (pismo z 15 lutego 2022 r.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie oparła skargę kasacyjną na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podnieść zatem należy, że Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a., który skarżący kasacyjnie upatruje w niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy organ administracji naruszył art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., czego efektem było niepełne ustalenie stanu faktycznego, skutkujące nieprawidłowym uznaniem osiągnięć skarżącego za niewystarczające dla przyznania wnioskowanego świadczenia. Przy czym w uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, że Sąd I instancji odtworzył stan faktyczny sprawy w znacznej części w sposób prawidłowy, gdyż prawidłowo odtworzył przebieg postępowania administracyjnego, a także słusznie dostrzegł działalność opozycyjną Skarżącego oraz jego działalność już po 89' r., ale zarówno Prezes RM, jak i Sąd I instancji, przy ocenie przebiegu postępowania przed Prezesem Rady Ministrów - nieprawidłowo nie dostrzegli, że odnotowane przez nich działania skarżącego miały w istocie charakter szczególny, zaś sam skarżący bez wątpienia pozostaje osobą wyjątkowo wyróżniającą się swoimi zasługami oraz patriotyczną podstawą. W związku z tym stwierdzić należy, że zarzut naruszenia wskazanych przepisów k.p.a. nie dotyczy w istocie braku przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego, lecz błędnej – zdaniem skarżącego – ocenie zebranego materiału dowodowego w kontekście spełnienia przez niego przesłanek określonych w art. 82 u.o.e.i.r.

Należy zatem zauważyć, przepis art. 82 ust. 1 u.o.e.i.r. zawiera normę prawną uprawniającą organ do wydania decyzji uznaniowej. Uznaniowy charakter upoważnienia wynika z ustawowego zwrotu, że Prezes Rady Ministrów "może przyznać emeryturę lub rentę". W przypadku, gdy przedmiotem skargi jest decyzja uznaniowa, to kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do kontroli takiej decyzji pod względem: 1) przestrzegania przepisów o postępowaniu administracyjnym; 2) prawidłowości ustaleń faktycznych w świetle zgromadzonych dowodów; 3) prawidłowości oceny przesłanek załatwienia sprawy; 4) dopuszczalności stosowania danej instytucji prawnej; 5) dokonania wyboru w ramach wyznaczonych przepisami stosowanymi w sprawie; 6) adekwatności zastosowanego środka do okoliczności sprawy indywidualnej (por. J. Orłowski, Uznanie administracyjne w prawie podatkowym, Gdańsk 2005, s. 156 i 157). Ocena sądu administracyjnego nie polega zatem na ocenie słuszności wybranego przez organ rozwiązania, lecz prawidłowości samego procesu decyzyjnego. Sąd administracyjny nie może bowiem ograniczać prawa organu do samodzielnej i nieskrępowanej swobody, przy ocenie zasadności wniosku. Dokonując kontroli decyzji uznaniowych sąd może zatem badać jedynie, czy nie zostały przekroczone granice uznania, czy rozstrzygnięcie nie było dowolne oraz wszelkie te elementy, które w danym akcie nie wiążą się z luzem decyzyjnym pozostawionym organom przez ustawodawcę (por. T. Bigo, Kontrola uznania administracyjnego, "Sprawozdania Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego" 1959, nr 14A). Kontrola decyzji uznaniowej wiąże się z oceną, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszono przepisy postępowania administracyjnego, a jeśli je naruszono, to czy w taki sposób, że mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dokonuje natomiast oceny wydanego rozstrzygnięcia z punktu widzenia słuszności, czy sprawiedliwości, lecz sprawdza tylko, czy organ w sposób prawidłowy przeprowadził proces wydania decyzji uznaniowej, czy uwzględnił wszystkie przepisy, czy materiał dowodowy został zebrany w całości, czy pojęcia nieostre zostały prawidłowo zinterpretowane, czy nie pominięto istotnych elementów przy ustalania stanu faktycznego oraz czy wybrał rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2010 r., I OSK 130/10).

W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji, nie stwierdzając uchybień w zakresie ustalenia stanu faktycznego. Takich uchybień nie wskazuje zresztą także sam skarżący kasacyjnie. Sąd I instancji prawidłowo także uznał, że organ nie naruszył granic uznania administracyjnego. Jak słusznie bowiem wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego unormowanie zawarte w art. 82 ust. 1 u.o.e.i.r. ma charakter wyjątkowy, mający za zadanie polepszenie sytuacji materialnej osób, których szczególne zasługi dla życia społecznego uzasadniają odstępstwo od ogólnie przyjętych zasad przyznawania tego rodzaju świadczeń (por. wyr. NSA z 6 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1839/07). Osoba, której to świadczenie może zostać przyznane, musi znacznie różnić się od innych osób w znaczeniu pozytywnym (por. wyr. NSA z 13 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1343/08). Także Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z 17 października 2006 r. (sygn. akt P 38/05), w którym uznał, że art. 82 ust. 1 u.o.e.i.r. jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, odnosząc się do klauzuli generalnej zawartej w kontrolowanym przepisie, stwierdził, że "Świadczenie przyznane przez Prezesa Rady Ministrów nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych tu przypadków tzw. szczególnego pokrzywdzenia przewidziana jest instytucja emerytury/renty wyjątkowej, o której stanowi art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a ponadto świadczenia o charakterze socjalnym. Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych itd. (...) Chodzi bowiem o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług, użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione. Nie może być ono traktowane jako naruszenie zasad prawidłowej legislacji.".

Podnieść zatem należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie tylko szeroko opisał zebrany materiał dowodowy, nie kwestionując zasług skarżącego oraz uzyskanych przez niego odznaczeń, ale uzasadnił także, z jakich powodów uznał, że brak jest okoliczności wskazujących na szczególnie uzasadniony przypadek, podnosząc że skarżący nie odznaczył się wybitnymi i niepowtarzalnymi osiągnięciami, wyróżniającymi go z grona innych działaczy opozycji, którzy również podejmowali podobne działania. W związku z tym Sąd I instancji prawidłowo ocenił zgodność z prawem stanowiska kontrolowanego organu także w kontekście prawidłowego zastosowania przez organ art. 107 § 3 k.p.a. Przy czym podkreślić należy - jak wskazano wyżej – że kontrola sądu administracyjnego nie może wkraczać w sferę oceny słuszności, czy sprawiedliwości podjętego rozstrzygnięcia, nawet jeśli skarżący podnosi zarzuty w tym zakresie. Kontrola ta ogranicza się wyłącznie do kontroli procesu decyzyjnego organu pod kątem prawidłowości zebrania materiału dowodowego i uwzględnienia wszystkich elementów stanu faktycznego. Skoro w tym zakresie organ nie dopuścił się naruszeń, to stanowisko Sądu I instancji jest prawidłowe.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organ art. 86 k.p.a. to wyjaśnić należy, że przepis ten stanowi, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Z przepisu tego wynika zatem, że dowód z przesłuchania strony jest dowodem posiłkowym (subsydiarnym), pozostawionym do uznania organu i przeprowadzanym z urzędu jedynie wówczas, gdy po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym pozostają do wyjaśnienia istotne dla sprawy okoliczności (por. wyrok NSA z 10 lipca 2019 r. sygn. akt. I GSK 1277/18). W niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia organu odnośnie do stanu faktycznego. Natomiast zarzut naruszenia tego przepisu skarżący kasacyjnie wiąże z pozbawieniem go prawa do przedstawienia własnej oceny "szczególnego charakteru działalności skarżącego". Jednakże należy podkreślić, że przesłuchanie strony ma służyć ustaleniom okoliczności faktycznych, a nie ich ocenie. Poza tym stanowisko skarżącego odnośnie do charakteru jego działalności było wielokrotnie przedstawione przez skarżącego w formie pisemnej, a w związku z tym było ono znane organowi w dacie podejmowania rozstrzygnięcia. Zatem także w tym zakresie nie doszło do naruszenia przepisów prawa.

Odnosząc się natomiast do wniosków dowodowych skarżącego, składanych w toku postępowania przed NSA, należy wyjaśnić, że sąd administracyjny w zasadzie nie prowadzi postępowania dowodowego. Jedynie art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jednakże w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co do zasady, wyłączone jest stosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2021 r. (sygn. akt II GSK 1385/21, dostępny w Internecie) wprawdzie w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak nie znaczy to, że do tego postępowania stosuje się art. 106 § 3 p.p.s.a. "Odpowiednie" stosowanie przepisów może wszak polegać na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania (por. uchwała SN z 18 grudnia 2001 r. sygn. III ZP 25/01). Stąd też wnioski skarżącego kasacyjnie nie mogły zostać uwzględnione.

Z powyższych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 - 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a. ) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.