Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 723/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.134, art.151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 207
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art.6 i 7, art.77, art.80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2019 r. sprawy ze skargi Z. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] [...] z siedzibą we W. (dalej" "Skarżący", "Strona", "Beneficjent") jest decyzja Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") z dnia [...] lutego 2019 r. Nr [...] uchylająca decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR", "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2017 r. oraz orzekająca do co istoty sprawy odnośnie zwrotu środków w łącznej kwocie [...] zł .

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] marca 2011 r. w ramach Środka 3.3 Inwestycje w portach rybackich, miejscach wyładunku i przystaniach, realizowanego w ramach PO RYBY 2007-2013, została zawarta umowa o dofinansowanie nr [...] pomiędzy [...] [...] a Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR"). Zakres operacji dotyczył wybudowania oraz wyposażenia Lokalnego Centrum Pierwszej Sprzedaży Ryb w [...] (dalej: "LCPSR"), natomiast cel jaki miał być osiągnięty w wyniku realizacji operacji to: Poprawa bezpieczeństwa, warunków postoju lub obsługi statków rybackich, poprawa warunków bezpieczeństwa i higieny pracy w portach rybackich, miejscach wyładunku i przystaniach, poprawa jakości lub atrakcyjności produktów rybnych pochodzących z połowów w wodach morskich.

Z ustaleń zgromadzonych w ramach kilkukrotnych kontroli operacji przeprowadzanych zarówno przez ARiMR, jak i Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej wynikało, że część LCPSR była wykorzystywana niezgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie. W szczególności organy wskazywały na wynajmowanie boksów rybackich, które miały być udostępniane rybakom nieodpłatnie oraz wykorzystywanie pozostałych pomieszczeń LCPSR na działalność komercyjną polegającą na wynajmie pokoi czy prowadzeniu sklepu rybnego oraz baru. Mając na uwadze fakt, iż Beneficjent zaprzestał prowadzenia działalności niezgodnej z zapisami umowy, zostały dokonane obliczenia kwoty przypadającej do zwrotu za czas, w jakim działalność ta była prowadzona.

W związku z powyższym, w dniu [...] września 2017 r. Prezes ARiMR wszczął postępowanie administracyjne, mające na celu odzyskanie należności ARiMR, wypłaconej w ramach PO RYBY 2007-2013, w związku z zawartą umową o dofinansowanie nr [...] z dnia [...] marca 2011 r.

W dniu [...] listopada 2017 r. Prezes ARiMR wydał decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami.

Od niniejszej decyzji Beneficjent złożył odwołanie, w następstwie którego Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej w dniu [...] kwietnia 2018 r. wydał decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W związku z powyższym, w dniu [...] sierpnia 2018 r. została wydana przez Prezesa ARiMR decyzja znak: [...] - na podstawie art. 27 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (zwana dalej: "ustawą") oraz art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (zwana dalej: "ustawą o finansach publicznych"), która określiła łączną kwotę do zwrotu w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami.

Beneficjent złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r., zarzucając Organowi I instancji naruszenie:

1) przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia:

a) art. 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak szczegółowego uzasadnienia prawnego wydanej decyzji,

b) art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek wydania decyzji,

c) art. 7 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem podstawowej zasady postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, a w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego,

d) art. 75 § 1, w związku z art. 78 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie części dokumentacji będącej w posiadaniu organu I instancji w aktach sprawy znak: [...];

2) przepisów prawa materialnego, poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie, tj. art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.), w związku z art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju, w związku z § 6 ust. 1 pkt 3 lit. a, b i e, art. 56 lit. a rozporządzenia Rady (WE) 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego i w związku z § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy poprzez ich błędną wykładnię, w szczególności w zakresie obowiązków strony wynikających z umowy oraz uznania, iż strona nie spełniła warunków określonych w umowie, podczas gdy strona:

- osiągnęła cel operacji, określony w § 3 umowy,

- zachowała cel operacji,

- nie dokonała zmiany sposobu wykorzystania rzeczy;

3) nieuwzględnienie w rozliczeniu uznanej przez stronę kwoty [...] zł, zwróconej dnia [...] grudnia 2017 r. na rachunek ARiMR wraz z odsetkami (łącznie [...] zł), stanowiącej równowartość grzejników zakupionych w ramach dofinansowania w ramach PO RYBY 2007-2013 w ramach operacji [...], zdeponowanych w LCPSR w K.

Na skutek złożonego przez Stronę skarżącą odwołania, w dniu [...] lutego 2019 r. została wydana decyzja Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej nr [...], w której Organ uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł co do istoty sprawy, odnośnie zwrotu środków w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od dnia [...] kwietnia 2011 r. do dnia dokonania zwrotu środków.

Na wstępie Minister wskazał, iż ocenia sprawę w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony zarówno na etapie postępowania administracyjnego przed Prezesem ARiMR, jak również uzupełniające dowody i wyjaśnienia przeprowadzone przez Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej na podstawie art. 136 k.p.a.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał również, iż w postanowieniach § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do spełnienia warunków określonych w Programie, rozporządzeniu nr 1198/2006, rozporządzeniu nr 498/2007, ustawie i rozporządzeniu oraz do realizacji operacji zgodnie z postanowieniami umowy, a w szczególności w trakcie realizacji operacji oraz przez 5 lat od dnia dokonania przez Agencję płatności końcowej do nieprzenoszenia prawa własności lub posiadania rzeczy nabytych w ramach realizacji operacji oraz niezmieniania sposobu ich wykorzystywania. Niniejsze postanowienie odnoszące się do ograniczenia pięcioletniego wynika z § 56 ust. 2 rozporządzenia. Z kolei zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 4 lit c zawartej umowy, wypowiedzenie umowy następuje w przypadku stwierdzenia, w okresie realizacji operacji lub w okresie 5 lat od dnia dokonania przez Agencję płatności końcowej, niespełnienia któregokolwiek z warunków określonych w § 5 niniejszej umowy. Przy czym zgodnie z § 10 ust. 3 umowy, ust. 1 pkt 4 nie stosuje się w przypadku, gdy Beneficjent zachowuje prawo do części pomocy, zgodnie z § 11 ust. 2.

Organ II instancji stwierdził, że zakres operacji dotyczył wybudowania oraz wyposażenia Lokalnego Centrum Pierwszej Sprzedaży Ryb w [...] natomiast cel jaki miał być osiągnięty w wyniku realizacji operacji to: Poprawa bezpieczeństwa, warunków postoju lub obsługi statków rybackich, poprawa warunków bezpieczeństwa i higieny pracy w portach rybackich, miejscach wyładunku i przystaniach, poprawa jakości lub atrakcyjności produktów rybnych pochodzących z połowów w wodach morskich.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest (czego nie kwestionuje tego również Strona), iż [...] [...] zawarło szereg umów najmu wydzielonych boksów magazynowych w celu magazynowania narzędzi połowowych i sprzętu rybackiego z następującymi osobami: J. S., M. S., J. M., S. M., K. S., Z. G., A. J. Przedmiotem najmu były też inne pomieszczenia, w tym sanitarne, które były przeznaczone na działalność komercyjną polegającą na wynajmie pokoi czy prowadzeniu sklepu rybnego oraz baru.

Zgodnie z postanowieniem § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do nieprzenoszenia prawa własności lub posiadania rzeczy nabytych w ramach realizacji operacji oraz niezmieniania sposobu ich wykorzystywania w trakcie realizacji operacji oraz przez 5 lat od dnia dokonania przez Agencję płatności końcowej.

Minister odniósł się do art. 336 kodeksu cywilnego (dalej: "k.c."), który wskazuje, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W ocenie Ministra należy zatem stwierdzić, że najemcy stali się posiadaczami wynajmowanych pomieszczeń, a w konsekwencji miało miejsce przeniesienie posiadania wskazanych pomieszczeń, w tym boksów magazynowych, a zatem Beneficjent naruszył § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy. Nie można przy tym uznać twierdzeń odwołującego się, że prawo do lokali nie zostało przekazane na rzecz osób trzecich, nie będących stroną umowy o dofinansowanie, bowiem osoby te są członkami [...] [...]. Minister stwierdził, że [...] [...] stanowi odrębną organizację, mającą osobowość prawną i pełną zdolność do czynności prawnych, zarejestrowaną w rejestrze stowarzyszeń (KRS [...]), a w rezultacie stwierdzić należy, iż stroną umowy o dofinansowanie jest [...] [...], nie zaś poszczególni rybacy.

W ocenie Ministra nie można także uznać za właściwe twierdzenie odwołującego się, że nieodpłatne udostępnianie pomieszczeń do dyspozycji nie jest tożsame z przeniesieniem posiadania. Jak jasno wynika z zawartej umowy o dofinansowanie, Beneficjent w trakcie realizacji operacji oraz przez 5 lat od dnia dokonania przez Agencję płatności końcowej, był zobowiązany do nieprzenoszenia prawa własności lub posiadania rzeczy nabytych w ramach realizacji operacji oraz niezmieniania sposobu ich wykorzystywania. W rezultacie, uwzględniając zebrany materiał dowodowy, nie można przyjąć, że jego intencją było jedynie udostępnienie pomieszczeń i nie nastąpiło wskazane w umowie przeniesienie posiadania. W ocenie Organu w niniejszej sprawie miało miejsce przeniesienie posiadania.

Bez wpływu na uchybienie, pozostaje przy tym wysokość osiągniętych z tego tytułu zysków, czy też wyjaśnienia Strony odnoszące się do opłat portowych, bowiem te nie odnoszą się do sprawy. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają intencje Strony w zakresie polepszenia warunków w porcie, czy też cel działalności najemców czy też inne wyjaśnienia, na które wskazuje odwołujący się, tj. że w trakcie wcześniejszych kontroli stwierdzono jedynie drobne nieścisłości, rozliczone zwrotem na konto ARiMR kwoty [...] zł. Podkreślono, że wskazane w niniejszej sprawie uchybienia znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym.

Odnosząc się do wyjaśnień Skarżącego, iż już na etapie obsługi wniosku o pomoc ARiMR wiedziała o planowanym wynajmie pomieszczeń i zaakceptowała to, Minister stwierdził, że z treści zawartej umowy jednoznacznie wynika, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie zaakceptowała planów wynajmu pomieszczeń, o czym świadczy treść § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy o dofinansowanie. Przyjąć przy tym należy, że [...] [...] zawierając przedmiotową umowę miało świadomość jej treści i zobowiązało się do zachowania jej warunków.

Zgodnie z § 11 zawartej umowy Agencja żąda zwrotu pomocy zgodnie z art. 27 ustawy, przepisami rozporządzenia lub przepisami o finansach publicznych. Odsetki naliczane są w wysokości jak dla zaległości podatkowych, zgodnie z przepisami o finansach publicznych.

W przypadku zaś naruszenia przez beneficjenta § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy o dofinansowania, na podstawie § 11 ust. 2 umowy, beneficjent ma prawo do zachowania pomocy w części, w jakiej prawidłowo zrealizował operację, o ile są spełnione zawarte w § 11 ust. 2 wymagania dotyczące osiągnięcia celu operacji.

Wskazano na treść art. 27 ustawy, z którego wynika, że:

1. Pomoc pobrana nienależnie lub wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem podlega zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych.

2. Pomocą pobraną nienależnie, jest w szczególności pomoc:

1) wypłacona beneficjentowi, który nie realizuje operacji w całości lub w części, lub nie realizuje obowiązków z nią związanych;

2) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji w umowie o dofinansowanie lub w decyzji, o której mowa w art. 9 pkt 4 lit. b;

3) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuję zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy.

3. Do pomocy pobranej nienależnie lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017-r, poz. 2077 oraz z 2018 r. poz. 62) dotyczące zwrotu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej i innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych, które nie podlegają zwrotowi.

4. Dochodzenie zwrotu pomocy pobranej nienależnie lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, wraz z odsetkami, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

5. W sprawach dotyczących dochodzenia zwrotu pomocy pobranej nienależnie lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, wraz z odsetkami dla środków finansowych wypłaconych w ramach programu operacyjnego, organem właściwym jest Prezes Agencji.

Zgodnie natomiast z art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych: w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

- wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

- wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

- pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

W rezultacie, w ocenie Ministra, w sprawie w związku z naruszeniem ww. postanowień umownych należało ustalić kwotę do zwrotu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych na wskazany w niniejszej decyzji rachunek bankowy.

Minister stwierdził, że analizie organów zostały poddane projekt budowlany ("[...]" realizowane przez [...] [...] w K.) oraz kosztorysy powykonawcze dla poszczególnych budynków A, B, C.

Jednocześnie:

- w związku z zaprzestaniem wykorzystywania obiektu zgodnie z celem projektu oraz § 5 pkt 1 ppkt 3 lit. c umowy uznano, iż nie zachodzą przesłanki do wypowiedzenia umowy, a jedynie do konieczności zwrotu nienależnie pobranych środków zgodnie z § 11 ust. 2 Umowy mówiącym o tym, że Beneficjent może zachować prawo do części pomocy w części dotyczącej operacji lub jej etapu, które zostały zrealizowane lub mogą zostać zrealizowane zgodnie z warunkami, o których mowa w § 3, jeżeli cel operacji został osiągnięty.

- z uwagi na brak w podpisanej umowie o dofinansowanie oraz przepisach rozporządzenia szczegółowych zasad wyliczenia pomniejszania pomocy za niewywiązywanie się przez Beneficjenta z obowiązków wynikających z realizacji operacji (między innymi naruszenie § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy o dofinansowanie), po dokładnej analizie sprawy Organ I instancji ustalił, iż do wyliczenia wysokości kwoty do zwrotu zastosowana zostanie zasada proporcjonalności: iloczyn kwoty pomocy w części dotyczącej kosztów budowy pomieszczeń, które były wykorzystywane niezgodnie z celem projektu oraz łącznego czasu, w jakim Beneficjent złamał warunek, który został opisany w § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy o dofinansowanie w zakresie okresu zobowiązania związania z celem (okres realizacji operacji określony w umowie oraz okres pięcioletniego związania celem określony w § 5 ust. 1 pkt 3).

- z uwagi na tolerancję pomiaru, a także różnicę w pomiarach na poszczególnych kontrolach tych samych elementów (wzięto pod uwagę kontrole, które były przeprowadzane w latach 2014, 2015 oraz 2016 r.) zaakceptowano niewielkie różnice pomiędzy danymi zawartymi w kosztorysach powykonawczych a przedstawionymi w raportach pokontrolnych.

Biorąc pod uwagę powyższe, jak również w związku z tym, że zarówno przepisy rozporządzenia, jak również sama umowa, nie przewidują metodologii wyliczenia kwoty przypadającej do zwrotu, Minister stwierdził, iż została ona oparta na zasadzie proporcjonalności.

Do dokonanych obliczeń przyjęto przy tym opisaną w decyzji metodologię, na podstawie której dokonano obliczeń kwoty do zwrotu w wysokości [...] zł.

W rezultacie, w niniejszej sprawie dokonano ustalenia kwoty do zwrotu proporcjonalnie do okresu niewykonywania zobowiązań umownych w ramach 5-cioletniego związania celem. Zbadano, jak długo w trakcie tego okresu wynajmowane (wydzierżawione) były pomieszczenia i ustalono proporcję okresu wynajmowania w stosunku do 5-letniego okresu związania celem. Tak wyliczoną proporcję odniesiono do wysokości pomocy wypłaconej na przedmioty majątkowe, które były wynajmowane i w ten sposób obliczono kwotę do zwrotu.

Organ II instancji jednocześnie wskazał, że kwotą określoną przez Organ II instancji do zwrotu zgodnie z powyższymi wyliczeniami jest kwota [...] zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych. Podniesiono, że w decyzji Organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2018 r. kwota przypadającą do zwrotu została określona w wysokości [...] zł. Różnica w łącznej kwocie do zwrotu wynika z dodatkowej kwoty [...] zł. W trakcie kontroli stwierdzono, że zakupione w ramach operacji grzejniki zastąpione innymi, na które Beneficjent otrzymał dofinansowanie w ramach PO RYBY 2007-2013 w ramach operacji [...]. Grzejniki pierwotnie zakupione zostały zdeponowane w LCPSR w ilości 14 sztuk. Zważywszy na powyższe łączna kwota do zwrotu w decyzji Organu I instancji została powiększona o kwotę [...] zł.

Organ II instancji wskazał, że ze względu na zmianę stanu faktycznego wynikającego z dokonanej przez Beneficjenta częściowej wpłaty w łącznej wysokości [...] zł ([...] wraz z odsetkami) należało dokonać uchylenia decyzji Organu I instancji i orzec co do istoty sprawy w zakresie wskazania prawidłowej łącznej kwoty, która winna być zwrócona przez Beneficjenta w związku z dokonanymi uchybieniami wynikającymi z naruszenia zobowiązań umownych. Ponadto, w decyzji I instancji wskazane zostały różne daty, od których pobierane byłyby odsetki, w związku z kwotami do zwrotu, które wynikały z różnych umów o dofinansowanie. Biorąc pod uwagę powyższe, Organ II instancji na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. uchylił decyzję Organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy we wskazanym zakresie.

Minister wskazał przy tym, że rozstrzygnięcie uwzględnia roszczenia Beneficjenta wskazane w odwołaniu odnośnie nieuwzględnienia w rozliczeniu uznanej przez stronę kwoty [...] zł, zwróconej dnia [...] grudnia 2017 r. na rachunek ARiMR wraz z odsetkami (łącznie [...] zł), stanowiącej równowartość grzejników zakupionych w ramach dofinansowania w ramach PO RYBY 2007-2013 w ramach operacji [...], zdeponowanych w LCPSR w [...], zasadnie zatem, zdaniem Organu II instancji, został zastosowany w tych okolicznościach tryb przewidziany w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnosząc się do twierdzeń Strony, że pominięto część dokumentacji będącej w posiadaniu Organu I instancji, Minister wskazał, że co prawda wniosek o dofinansowanie stanowi część dokumentacji, jednakże przyznanie pomocy następuje w dniu zawarcia umowy o dofinansowanie. Ponadto, odnosząc się do twierdzeń Skarżącego, że już na etapie obsługi wniosku o dofinansowanie ARiMR wiedziała o planowanym wynajmie pomieszczeń i zaakceptowała to, stwierdzono, że z treści zawartej umowy jednoznacznie wynika, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie zaakceptowała planów wynajmu pomieszczeń, o czym świadczy treść § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy o dofinansowanie. Przyjąć przy tym należy, że [...] [...] zawierając przedmiotową umowę miało świadomość jej treści i zobowiązało się do zachowania jej warunków.

Zdaniem Ministra pozostałe zarzuty zawarte w odwołaniu nie stanowiły podstawy do zmiany decyzji i odstąpieniu od żądania zwrotu.

[...] [...] wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej.

W skardze zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) Naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego mającego znaczenie dla sprawy, skutkujące błędnym ustaleniem, iż w realiach sprawy doszło do przeniesienia posiadania rzeczy nabytych w ramach realizacji operacji na podmiot trzeci w rozumieniu § 5 ust. 1 pkt 3 c) umowy o dofinansowanie z dnia [...] marca 2011 roku, mimo że umowy najmu na które powołuje się organ dotyczyły jedynie poszczególnych pomieszczeń Lokalnego Centrum Pierwszej Sprzedaży Ryb w K., posiadanie samoistne całej nieruchomości pozostało przy Skarżącym, ponadto najemcy tych pomieszczeń są podmiotami umiejscowionymi w strukturze Skarżącego jako [...], ergo nie stanowią podmiotu trzeciego w myśl postanowień umowy o dofinansowanie.

2) Naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez:

a) niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez pominięcie dowodu w postaci pisma Departamentu Rybołówstwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r.

b) przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do uzyskania nieuzasadnionej korzyści, podczas gdy wszechstronna ocena całokształtu materiału dowodowego prowadzi do wniosku odmiennego,

c) zaniechaniu podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, przejawiające się w braku inicjatywy dowodowej dotyczącej przeprowadzenia analizy w przedmiocie wysokości rzekomo odniesionej nieuzasadnionej korzyści w postaci przysporzenia majątkowego,

d) sprzeczności istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie za udowodnioną okoliczności wystąpienia nieuzasadnionej korzyści;

e) nieudowodnieniu okoliczności wystąpienia przesłanki w postaci uzyskania nieuzasadnionej korzyści, podczas, gdy zgodnie z przepisami k.p.a. zasadą ustalania faktów jest ich uprzednie udowodnienie.

3) Naruszenie art. 7a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie pojawiających się w sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej dotyczącej przesłanek zwrotu otrzymanego dofinansowania na niekorzyść Skarżącego.

4) Naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez ustalenie obowiązku zwrotu części dofinansowania oraz jego wysokości w oparciu o wytyczne nie będące przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

5) Naruszenie prawa materialnego w postaci art. 27 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego w zw. z art. 207 ust. 1 oraz ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych, w zw. z § 60 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 3 - Środki służące wspólnemu interesowi, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", w zw. z § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy o dofinansowanie przez ich błędną wykładnię, w szczególności w zakresie obowiązków strony wynikających z umowy oraz uznania, iż skarżący nie spełnił warunków określonych w niniejszej umowie i zobowiązany jest do zwrotu otrzymanego dofinansowania, podczas gdy strona: 1) osiągnęła cel operacji, określony w §3 umowy o dofinansowanie 2) zachowała cel operacji 3) prowadziła (i dalej prowadzi) działalność związaną z przyznaną pomocą.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko w sprawie. W ocenie Ministra skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i stanowi jedynie polemikę z ustaleniami organów obu instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, przedstawiony w części historycznej uzasadnienia, uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonej decyzji.

W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: "k.p.a."), ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885, z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 z p. zm.; dalej: u.f.p.) oraz zasady udzielania dofinansowań w ramach programu operacyjnego PO RYBY, mające zastosowanie w tym konkursie:

- ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. z 2018 r., poz. 466), zwanej dalej "ustawą",

- rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 3 - Środki służące wspólnemu interesowi, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", zwanym dalej "rozporządzeniem",

- rozporządzenia Komisji (WE) NR 498/2007 z dnia 26 marca 2007 r ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego,

- rozporządzenia Rady (WE) NR 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego.

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy przypomnieć, że Strona skarżąca realizowała projekt w ramach programu operacyjnego PO RYBY 2007-2013, zaś przedmiotem kontroli Sądu była decyzja, wydana na podstawie art. 27 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego w zw. z art. 207 ust. 9 u.f.p. zobowiązująca Skarżącego do zwrotu części dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej wobec stwierdzenia, że przekazane środki zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem.

Przepis art. 27 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, mający niewątpliwie zastosowanie w sprawie, wskazuje na to, że:

1. Pomoc pobrana nienależnie lub wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem podlega zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych.

2. Pomocą pobraną nienależnie, jest w szczególności pomoc:

1) wypłacona beneficjentowi, który nie realizuje operacji w całości lub w części, lub nie realizuje obowiązków z nią związanych;

2) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji w umowie o dofinansowanie lub w decyzji, o której mowa w art. 9 pkt 4 lit. b;

3) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuję zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy.

3. Do pomocy pobranej nienależnie lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017-r, poz. 2077 oraz z 2018 r. poz. 62) dotyczące zwrotu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej i innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych, które nie podlegają zwrotowi.

4. Dochodzenie zwrotu pomocy pobranej nienależnie lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, wraz z odsetkami, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

5. W sprawach dotyczących dochodzenia zwrotu pomocy pobranej nienależnie lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, wraz z odsetkami dla środków finansowych wypłaconych w ramach programu operacyjnego, organem właściwym jest Prezes Agencji.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p. w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których jest mowa w art. 184, (...) - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

Z kolei z treści przepisów art. 207 ust. 8 i ust. 9 u.f.p. wynika, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. oraz po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków. Ustawa o finansach publicznych nie przewiduje możliwości odstąpienia od dochodzenia zwrotu tych środków.

Na wstępie trzeba zaznaczyć, że do ustawy o finansach publicznych z 2009 r. został dodany art. 66a (przez art. 11 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. (Dz. U. z 2017, poz. 1475) zmieniającej tę ustawę z dniem 2 września 2017 r.), zgodnie z którym zobowiązanie do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p. , przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od dnia:

1) w którym decyzja, o której mowa w art. 189 ust. 3b, albo decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9, stała się ostateczna, albo

2) wypłaty salda końcowego, o którym mowa w:

a) art. 89 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.07.2006, str. 25, z późn. zm.) albo

b) art. 86 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 223 z 15.08.2006, str. 1, z późn. zm.), albo

c) art. 141 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320, z późn. zm.)

- w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi później.

W ocenie Sądu - patrząc na regulacje wynikające z powołanych przepisów wspólnotowych oraz powyższy wywód - przedawnienie w niniejszej sprawie nie miało miejsca, a tym samym organ II instancji miał uprawnienie do wydania zaskarżonej decyzji, nie mając podstaw do umorzenia prowadzonego postępowania.

Strona skarżąca twierdzi, że organ odwoławczy dokonał wadliwych ustaleń, albowiem Projekt został zrealizowany zgodnie z treścią Umowy.

Nie można w ocenie Sądu zgodzić się z takim twierdzeniem.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zakres operacji dotyczył wybudowania oraz wyposażenia Lokalnego Centrum Pierwszej Sprzedaży Ryb w K., natomiast cel jaki miał być osiągnięty w wyniku realizacji operacji to: Poprawa bezpieczeństwa, warunków postoju lub obsługi statków rybackich, poprawa warunków bezpieczeństwa i higieny pracy w portach rybackich, miejscach wyładunku i przystaniach, poprawa jakości lub atrakcyjności produktów rybnych pochodzących z połowów w wodach morskich.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż skarżące [...] zawarło szereg umów najmu wydzielonych boksów magazynowych w celu magazynowania narzędzi połowowych i sprzętu rybackiego z następującymi osobami: J. S., M. S., J. M., S. M., K. S., Z. G., A. J. Przedmiotem najmu były też inne pomieszczenia, w tym sanitarne, które były przeznaczone na działalność komercyjną polegającą m.in. na wynajmie pokoi czy prowadzeniu sklepu rybnego oraz baru.

Z akt administracyjnych, zawierających Umowę o dofinansowanie z dnia [...] marca 2011 r., bezspornie również wynika, że ( § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy) Beneficjent zobowiązał się do nieprzenoszenia prawa własności lub posiadania rzeczy nabytych w ramach realizacji operacji oraz niezmieniania sposobu ich wykorzystywania w trakcie realizacji operacji oraz przez 5 lat od dnia dokonania przez Agencję płatności końcowej.

Trzeba też zgodzić się z Ministrem, że niezasadne są zarzuty odnośnie zastosowania przepisów Kodeksu cywilnego, albowiem zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W ocenie Sądu prawidłowo zatem Organ II instancji, uwzględniając dowody w postaci przekazanych przez Skarżącego umów najmu/dzierżawy, jak również zebrany podczas kontroli materiał, podtrzymał stanowisko Prezesa ARiMR, że najemcy stali się posiadaczami wynajmowanych pomieszczeń, a w konsekwencji miało miejsce przeniesienie posiadania wskazanych pomieszczeń, w tym m.in. boksów magazynowych, a zatem Beneficjent naruszył § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy.

Organ wykazał też - w ocenie Sądu - komercyjny charakter działalności prowadzonych przez osoby trzecie (najmujący lokale) tj. sklep rybny, prowadzenie restauracji, wynajem pokoi, płatne toalety.

W sytuacji, gdy prawną podstawę wydania kontrolowanej przez Sąd decyzji stanowił przepis art. 27 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego przypomnienia wymaga, iż stanowi on, że pomoc pobrana nienależnie lub wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem podlega zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych (ust. 1), a pomocą pobraną nienależnie, jest w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie realizuje operacji w całości lub w części, lub nie realizuje obowiązków z nią związanych.

Z przepisu tego wynika, że zważywszy na przedmiot regulacji zawartej w ustawie z dnia 3 kwietnia 2009 r. (por. art. 1 pkt 1 i pkt 2), ustawodawca dla potrzeb jej stosowania w autonomiczny sposób determinowany właśnie przedmiotem tej oraz jej wskazanymi w niej celami określił i opisał sytuacje - których katalog jest otwarty, jak wyraźnie wynika to z zawartego w tym przepisie wprowadzenia do wyliczenia - kwalifikowane w rozumieniu tej ustawy jako pomoc pobrana nienależnie. W związku z tym, skoro na gruncie przywołanego przepisu mowa jest o "braku realizowania przez beneficjenta pomocy operacji w całości lub w części, lub braku realizowania przez niego obowiązków z nią związanych", to za w pełni uzasadniony uznać należy wniosek, że w sytuacji gdy - tak jak w rozpatrywanej sprawie - pomoc została przyznana i następnie wypłacona na podstawie umowy o dofinansowanie, ocena zaistnienia wymienionej przesłanki zwrotu dofinansowania, jako pobranego nienależnie, nie może pomijać potrzeby analizy treści postanowień umowy o dofinansowanie, zwłaszcza zaś opisu przedmiotu oraz celu określonej nią operacji i związanych z jej realizacją obowiązków beneficjenta pomocy, jako stanu optymalnego - bo pożądanego i zgodnego z deklarowanym w zawartej umowie - w relacji do stanu rzeczywistego obrazującego w praktycznym wymiarze realizowanie przez beneficjenta pomocy operacji dotowanej ze środków publicznych oraz realizowanie obowiązków z operacją tą związanych. Brak korespondencji tych stanów musi więc skutkować wnioskiem o zaistnieniu sytuacji opisanej w art. 27 ust. 2 pkt 1 przywołanej ustawy, a mianowicie o pomocy pobranej nienależnie (patrz: wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3062/15; wszystkie powołane w uzasadnieniu wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).).

Uwzględniając treść przywołanej regulacji prawnej oraz przedstawiony sposób jej rozumienia stwierdzić należy, że istota spornej w rozpatrywanej sprawie kwestii wiąże się z potrzebą udzielenia odpowiedzi na następujące pytanie, a mianowicie, czy przyjęte za podstawę orzekania w sprawie ustalenia faktyczne, których strona skarżąca nie kwestionuje, dawały podstawę do przyjęcia - jak uczyniły to organy administracji - o zaktualizowaniu się określonej przywołanym przepisem ustawy przesłanki wydania decyzji o zwrocie przyznanego dofinansowania.

W ocenie Sądu organy prawidłowo wydały zaskarżone rozstrzygnięcie, stosując wskazany przepis do przedstawionej sytuacji faktycznej.

Organy słusznie odwołały się w tym względzie do tych postanowień umowy o dofinansowanie, zawartej przez Stronę skarżącą z Agencją, na gruncie których, w relacji do deklarowanego we wniosku o dofinansowanie przedmiotu operacji oraz jej celu, eksponowane zostało znaczenie obowiązków beneficjenta pomocy, w szczególności zaś tych zawartych w § 5 ust. 1 pkt 3) lit. a), lit. b) oraz lit. c i lit. e) wymienionej umowy. Zobowiązywały one odpowiednio, do osiągnięcia celu operacji, zachowania jej celu oraz nieprzenoszenia prawa własności lub posiadania rzeczy nabytych w ramach realizacji operacji oraz niezmieniania sposobu ich wykorzystania a także prowadzenia działalności związanej z przyznaną pomocą i nieprzenoszeniu miejsca prowadzenia tej działalności. Nadto w tym punkcie umowy - zgodnie z lit. i) - Skarżąca strona zobowiązała się do niezwłocznego informowania Agencji o planowanych albo zaistniałych zdarzeniach związanych ze zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej beneficjenta lub jego przedsiębiorstwa w zakresie mogącym mieć wpływ na realizację operacji zgodnie z postanowieniami umowy, wypłatę pomocy lub spełnienie wymagań określonych w Programie, rozporządzeniu nr 1198/2006, rozporządzeniu nr 498/2007, ustawie i rozporządzeniu.

Z przywołanych postanowień umowy o dofinansowanie jednoznacznie wynika, że na jej gruncie wyraźnie i w wiążący dla jej stron sposób wyrażona została zasada osiągnięcia celu operacji oraz - co należy podkreślić - pozostająca z nią w funkcjonalnym związku i stanowiąca tym samym jej konsekwencję zasada zachowania oraz trwałości w czasie celu operacji, która wynika z § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b) , lit. c) oraz lit. e) tej umowy.

Skoro zawarcie wymienionej umowy o dofinansowanie poprzedzone zostało oceną indywidualnego wniosku Strony skarżącej o dofinansowanie zgłaszanej przez nią operacji z punktu widzenia określonych przepisami obowiązującego prawa przesłanek przyznania pomocy oraz kompleksową oceną jej indywidualnej sytuacji warunkującej przyznanie pomocy - a wymienione i wynikające z niej zasady mają wiążący charakter - to za oczywiste uznać należy, że przy uwzględnieniu istoty oraz logiki udzielanej pomocy finansowej, za warunek uznania pobranej pomocy za należną uznać należy zachowanie trwałości w czasie celu operacji finansowanej ze środków publicznych, w tym również w jej aspekcie podmiotowym. Wymienione zasady, mające imperatywny charakter, adresowane są bowiem do podmiotu, który pomoc finansową otrzymał. To on więc zobowiązany jest do realizacji celu operacji, a w konsekwencji jego osiągnięcia do zachowania trwałości w czasie celu operacji finansowanej ze środków publicznych.

Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej do rozporządzenia nr 1198/2006 oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 498/2007 z dnia 26 marca 2007 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Vademecum Europejskiego Funduszu Rybackiego) pomoc w ramach osi 3 obejmuje środki służące wspólnemu interesowi o szerszym zakresie niż środki zwykle podejmowane przez przedsiębiorstwa prywatne i które pomagają w realizacji celów wspólnej polityki rybołówstwa. Środki służą wspólnemu interesowi, jeżeli leżą w interesie grupy beneficjentów lub ogółu społeczeństwa. Środki służące wspólnemu interesowi nie powinny mieć bezpośrednio charakteru handlowego. Realizacja operacji w ramach osi 3 powinna przyczynić się do wymiernych korzyści całego sektora rybackiego, a nie indywidualnego podmiotu.

Słusznie zatem w ocenie Sądu Minister wskazał, iż dochód wypracowany przez przedsiębiorców prowadzących, np. sklep, czy restaurację stanowi nieuzasadnioną korzyść (niezwiązaną z operacją). Uzyskanie nieuzasadnionej korzyści wynika z odpłatnego oddania w dzierżawę lub najem lokali, jak również komercyjny charakter działalności prowadzonych przez osoby trzecie (najmujący lokale) tj. sklep rybny, prowadzenie restauracji, wynajem pokoi, płatne toalety.

W sytuacji więc, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, Beneficjent pomocy nie dotrzymał postanowień zawartej umowy, w związku z którą otrzymał pomoc finansową, bowiem zawarł umowy najmu pomieszczeń, co spowodowało utratę posiadania, to za uzasadniony uznać należy wniosek, że tego rodzaju sposób realizacji operacji oraz związanych z nią obowiązków pozostaje w kolizji z treścią przywołanych powyżej postanowień umowy o dofinansowanie (patrz tamże).

W związku z powyższym, za trafne uznać należy stanowisko organów obydwu instancji, z którego wynika, że okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy uzasadniały kwalifikowanie ich, jako określonej przepisem art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, a mianowicie przesłanki pomocy pobranej nienależnie.

W odniesieniu zatem do zarzutów strony dotyczących naruszenia prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju, w związku z art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, w związku z § 60 rozporządzenia wykonawczego i w związku z § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy poprzez ich błędną wykładnię, w szczególności w zakresie obowiązków strony wynikających z umowy oraz uznania, iż strona nie spełniła warunków określonych w umowie, podczas gdy strona: osiągnęła cel operacji, określony w § 3 umowy, zachowała cel operacji oraz prowadzi działalność związaną z przyznaną pomocą, w ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie.

Przywołane powyżej przepisy ustawy oraz ustawy o finansach publicznych nie pozostawiają wątpliwości co do tego, jaką pomoc uznaje się za pomoc pobraną nienależnie i jak należy z taką pomocą postępować. Beneficjent zawarł umowę o dofinansowanie, w treści której uregulowano sposób i zasady wykorzystywania przyznanych środków, a następnie z nich się nie wywiązał naruszając zobowiązania wynikające z § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c, co zostało szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do stanowiska Skarżącego, że możliwe byłoby oddanie pomieszczeń w posiadanie zależne na podstawie umów nieodpłatnych (a użytkownik staje się posiadaczem zależnym), wyjaśnić należy, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że na podstawie umów najmu nastąpiło sprzeczne z zapisami umowy o dofinansowanie przeniesienie posiadania, na co jednoznacznie wskazuje stanowisko organu przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu organy w zaskarżonym rozstrzygnięciu tym samym nie naruszyły przepisów prawa materialnego.

Skarżący podniósł w treści skargi, iż organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego mającego znaczenie dla sprawy, skutkujące błędnym ustaleniem, iż w realiach sprawy doszło do przeniesienia posiadania rzeczy nabytych w ramach realizacji operacji na podmiot trzeci w rozumieniu § 5 ust. 1 pkt 3 c) umowy o dofinansowanie z dnia [...] marca 2011 roku, mimo że umowy najmu na które powołuje się organ dotyczyły jedynie poszczególnych pomieszczeń Lokalnego Centrum Pierwszej Sprzedaży Ryb w K., posiadanie samoistne całej nieruchomości pozostało przy Skarżącym, ponadto najemcy tych pomieszczeń są podmiotami umiejscowionymi w strukturze Skarżącego jako [...], ergo nie stanowią podmiotu trzeciego w myśl postanowień umowy o dofinansowanie.

Wskazano też na naruszenie powyższych przepisów K.p.a. poprzez pominięcie dowodu w postaci pisma Departamentu Rybołówstwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r., jak również naruszenie art. 7a K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie pojawiających się w sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej dotyczącej przesłanek zwrotu otrzymanego dofinansowania na niekorzyść Skarżącego oraz art. 6 K.p.a. poprzez ustalenie obowiązku zwrotu części dofinansowania oraz jego wysokości w oparciu o wytyczne nie będące przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Sąd nie uznał za zasadny zarzut Skarżącego, że nie został w sprawie zebrany cały materiał dowodowy, jak również że nie została dokonana analiza w niniejszym zakresie, czy też, że nie została udowodniona przez organ okoliczność uzyskania nieuzasadnionej korzyści przez Skarżącego. Z dokumentacji, którą przekazał sam Skarżący (przesłane umowy najmu/dzierżawy, wyjaśnienia Beneficjenta) jasno wynika, że umowy najmu/dzierżawy zostały zawarte z osobami trzecimi, jak również w niniejszych umowach została określona wysokość rocznego czynszu, jaką zapłaci Skarżącemu najemca za najem/dzierżawę poszczególnych lokali. Umowy najmu/dzierżawy zostały zawarte na dłuższy okres czasu. Prawidłowe zatem są ustalenia organu, że okoliczności te wskazują na odniesienie nieuzasadnionych korzyści. Nie można też za słuszny uznać zarzutu zaniechania przez organy podjęcia czynności procesowych, przejawiających się w braku inicjatywy dowodowej dotyczącej analizy w przedmiocie wysokości odniesionej nieuzasadnionej korzyści.

W świetle zebranego przez organy materiału dowodowego w ocenie Sądu należy uznać, iż - w zakresie naruszenia § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c umowy - nastąpiło przeniesienie posiadania, co wynika z wcześniejszych rozważań Sądu. Jednocześnie należy wskazać, że sam Skarżący w przesłanych wyjaśnieniach potwierdził zaistniały stan faktyczny, a tym samym niniejszy zarzut nie może być uznany za zasadny.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia dowodu w postaci pisma Departamentu Rybołówstwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jest on również niesłuszny. W dniu [...] stycznia 2019 r. postanowieniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej odmówiono przeprowadzenia dowodu z pisma Departamentu Rybołówstwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...] (k. 522 akt adm.).

Pismo to dotyczyło innego podmiotu, nie Skarżącego, i jego zapisy nie mogą stanowić dowodu w rozpatrywanej sprawie.

W ocenie Sądu w sprawie w żaden sposób nie doszło też do naruszenia przepisów dot. postępowania administracyjnego, w tym wskazywanych w zarzutach skargi zasad ogólnych.

Należy przy tym podkreślić, że gospodarzem postępowania jest organ i to on jest zobowiązany do zebrania materiału dowodowego. Powyższe nie oznacza, że Strona skarżąca może pozostać bierna. Przeciwnie - stronie przysługuje inicjatywa dowodowa i może sama zbierać i przedstawiać dowody, bądź wnioskować o ich przeprowadzenie przez organ. Jednakże organ przeprowadza dowody na okoliczności wątpliwe i jeżeli uzna, że z materiału dowodowego jakaś okoliczność została dostatecznie udowodniona, to winien zaprzestać poszukiwania dalszych dowodów potwierdzających tę okoliczność. Działanie takie w żaden sposób nie może zostać uznane za nieprawidłowe. Podkreślenia wymaga również, że jeżeli strona powołuje się na jakieś okoliczności, to winna je udowodnić.

Organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Organ ten w sposób kompletny i zrozumiały wyjaśnił także zasadnicze powody podjętego rozstrzygnięcia, wypełniając kryteria przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi, zdaniem Sądu, działanie organu nie stanowi w tym zakresie naruszenia obowiązujących przepisów prawa.

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło też do naruszenia przez organ art. 136 k.p.a., bowiem zebrany materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia wystąpienia przesłanek zawartych w art. 27 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego oraz art. 207 ustawy o finansach publicznych. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a , art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a

W zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie pojawiających się w sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej dotyczącej przesłanek zwrotu otrzymanego dofinansowania na niekorzyść Skarżącego, w ocenie Sądu jest on również bezpodstawny. Obowiązek zwrotu dofinansowania, jak również przesłanki zwrotu otrzymanego dofinasowania, wynikają bezpośrednio z art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, którą stosuje się w myśl art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego. Organ w przypadku zaistnienia przesłanek z tego przepisu ma obowiązek wydania decyzji o zwrocie, co zaszło w rozpatrywanej sprawie.

Odnośnie zaś zarzutu naruszenia art. 6 k.p.a. poprzez ustalenie obowiązku zwrotu części dofinasowania oraz jego wysokości w oparciu o wytyczne nie będące przepisami powszechnie obowiązującego prawa, on również nie zasługuje na uwzględnienie w ocenie Sądu.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego podnosi, że niniejsze przepisy nie wskazują konkretnych przypadków, w których takiego zwrotu można żądać. W ocenie Sądu niewątpliwie są nimi powołane przez organy przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, którą stosuje się w myśl art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego.

Odnosząc się do zarzutu odnośnie wysokości kwoty przypadającej do zwrotu, organ przyznał w uzasadnieniu decyzji, iż zarówno przepisy rozporządzenia, jak również sama umowa, nie przewidują samej metodologii wyliczenia kwoty przypadającej do zwrotu, gdyż każda ze spraw dotyczy innych stanów faktycznych, dlatego też metodologia wyliczenia częściowego zwrotu środków została oparta na zasadzie proporcjonalności. Zgodnie z tą zasadą dokonano wyliczenia zwrotu środków (uwidocznionych w tabeli), gdzie określono kwotę do zwrotu proporcjonalnie do okresu niewykonywania zobowiązań umownych w ramach 5-cioletniego związania celem. Zostało przez Organ wyliczone, jak długo w trakcie tego okresu wynajmowane (wydzierżawione) były pomieszczenia i ustalono proporcję okresu wynajmowania w stosunku do 5-letniego okresu związania celem. Tak wyliczoną proporcję odniesiono do wysokości pomocy wypłaconej na przedmioty majątkowe, które były wynajmowane i w ten sposób obliczono kwotę do zwrotu. Organ wskazał przy tym, że metodę kalkulacji kosztów niekwalifikowalnych w niniejszej sprawie można było oprzeć na zasadzie proporcjonalności. W ocenie Sądu organ uzasadnił zatem swoje stanowisko.

Sąd uznał, że organy wydając zaskarżone decyzje odniosły się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń Strony skarżącej. Spowodowało to - zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Odmienna ocena materiału dowodowego, niż jak to chciałaby Strona skarżąca, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Jak już wyżej wskazano, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisu prawa materialnego wpływającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 litera a-c p.p.s.a.).

Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa materialnego czy procesowego na treść decyzji, a więc ukształtowanych w niej stosunków administracyjnoprawnych materialnych lub procesowych. Sąd, uchylając z tych powodów decyzję, musi zatem wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (patrz: wyrok NSA z 19 października 2011r., sygn. akt I OSK 915/11; dostępny tamże).

Dlatego też zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchylenie decyzji może nastąpić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie przepisów miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w takim wypadku rzeczą Sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji byłoby lub mogłoby być inne.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź innych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.