Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1754/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 201 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Stukan – Pytlowany Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Protokolant Beata Cisek - Chojnacka po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. S. i M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 31 sierpnia 2011 r. sygn. akt III SA/Łd 518/11 w sprawie ze skargi K. S. i M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza solidarnie od K. S. i M. S. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Ł. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 518/11, wydanym w sprawie ze skargi K. S. i M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania o solidarnej odpowiedzialności podatkowej wspólników, oddalono skargę.

Sąd ustalił następujący stan sprawy:

Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. wszczął z urzędu wobec A. S., K. S. i M. S. postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości spółki "I." M.K.A. S. sp. j. w podatku akcyzowym, których wysokość określono decyzjami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł., z dnia [...] marca 2009 r., nr [...]; z dnia [...] maja 2009 r., nr [...]; z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. orzekł o solidarnej ze spółką i pozostałymi wspólnikami odpowiedzialności M. S., A. S. i K. S. za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym, określone w/w decyzjami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł.

Wskutek wniesionego odwołania Dyrektor Izby Celnej w Ł., decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jak wskazano, z uwagi na wniesienie przez spółkę odwołań od decyzji określających zobowiązanie spółki w podatku akcyzowym, a także znaczenie wyniku tych postępowań dla rozstrzygnięcia w kwestii przeniesienia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, konieczne jest zawieszenie postępowania prowadzonego w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe wspomnianej spółki na jej wspólników do czasu wydania ostatecznych rozstrzygnięć określających zobowiązanie podatkowe spółki.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. postanowieniem z dnia [...] października 2010 r, zawiesił postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej ze spółką odpowiedzialności podatkowej jej wspólników. Podstawę prawną postanowienia stanowił przepis art. 201 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa" lub "o.p."). Zgodnie z tym przepisem, organ podatkowy zawiesza postępowanie w sprawie dotyczącej odpowiedzialności osoby trzeciej - do dnia, w którym decyzja, o której mowa w art. 108 § 2, stanie się ostateczna, z zastrzeżeniem art. 108 § 3 oraz art. 115 § 4.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie organu odwoławczego postępowanie podatkowe w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej może zostać wszczęte po decyzji określonej w art. 108 § 2 Ordynacji podatkowej, bez względu na to czy uzyskała ona przymiot ostateczności. Jednakże z uwagi na fakt, że treść takiej decyzji ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie odpowiedzialności osoby trzeciej, ustawodawca uzależnił możliwość orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej od uzyskania przymiotu ostateczności decyzji. Z uwagi na wniesienie przez omawianą spółkę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji określających zobowiązanie podatkowe spółki w podatku akcyzowym, organ podatkowy był zobowiązany do zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności spółki oraz wspólników spółki za zaległości podatkowe, zgodnie z art. 201 § 1 pkt 5 wspomnianej ustawy.

Z uwagi na obligatoryjny charakter przepisu art. 201 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jak wskazał organ odwoławczy, nie mógł on prowadzić postępowania we wskazanym przez stronę zakresie. Wszelkie podnoszone przez stronę zarzuty i okoliczności, które winny zostać zbadane, będą przeprowadzone po włączeniu do akt sprawy decyzji kończących postępowanie w sprawie określenia zaległości podatkowych wspomnianej spółki.

K. S. i M. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., który wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 518/11 skargę tę oddalił, o czym była już mowa na wstępie.

Jak podniósł Sąd pierwszej instancji, wszczęcie postępowania podatkowego, co do zasady, powinno się zakończyć, wydaniem rozstrzygnięcia kończącego to postępowanie. Nie zawsze jednak, z uwagi na wystąpienie okoliczności uniemożliwiających dalszy tok postępowania, możliwe jest jego kontynuowanie. Jeżeli okoliczności te (faktyczne bądź prawne) mają charakter przejściowy, zachodzi konieczność zawieszenia postępowania podatkowego.

Przepis art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej określa przypadki, w których zawieszenie postępowania podatkowego jest obligatoryjne. Organ ma zatem obowiązek w toku postępowania z urzędu badać, czy nie powstało zdarzenie bądź sytuacja, która wymaga zawieszenia postępowania, a w razie ich wystąpienia z urzędu postępowanie takie zawiesić. Jedną z przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania określa powołany przepis art. 201 § 1 pkt 5 tej ustawy, w myśl którego wynika obowiązek organu podatkowego zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie dotyczącej odpowiedzialności podatkowej osób trzecich (uregulowanej w dziale III, rozdziale 15 o.p.), w sytuacji wystąpienia okoliczności prawnej, jaką jest nieostateczność decyzji określającej zobowiązanie podatkowe podmiotu pierwotnie zobowiązanego. Wspomniana sytuacja zaszła w okolicznościach faktycznych sprawy, gdyż od omawianych decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. spółka wniosła odwołania, które do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie zostały rozpatrzone. Tym samym decyzje określające zobowiązanie podatkowe spółki w podatku akcyzowym nie były decyzjami ostatecznymi. Należało zatem zawiesić postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o solidarnej ze spółką odpowiedzialności jej wspólników.

Natomiast zarzuty dotyczące upływu okresu, w którym możliwe było wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, jak również bezprzedmiotowości niniejszego postępowania, winny być ewentualnie podnoszone w odniesieniu do merytorycznego rozstrzygnięcia o odpowiedzialności skarżących za zobowiązania podatkowe spółki. Zaskarżone postanowienie jest zaś rozstrzygnięciem procesowym, wpadkowym, do wydania którego obligował przepis art. 201 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a to z uwagi na wystąpienie określonej w nim przesłanki zawieszenia postępowania z urzędu.

"I." M.K.A. S. sp. j. w Łodzi złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 134 i 151 p.p.s.a. w zw. z art. 208 i art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na oddaleniu skargi i nie uchyleniu zaskarżonej decyzji, mimo upływu okresu przedawnienia co do okresu, za który można skutecznie przenieść odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, tj. za poszczególne miesiące 2004 r. i 2005 r., gdyż w tej części postępowanie podatkowe, jako bezprzedmiotowe, winno zostać umorzone.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co jednakże w sprawie nie miało miejsca.

Utrzymane w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, zostało wydane na podstawie wspomnianego już przepisu art. 201 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Tego zaś przepisu skarga kasacyjna nie uczyniła za podstawę zaskarżenia omawianego wyroku. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, jako rozpoznający sprawę w granicach skargi kasacyjnej, o czym była już mowa, nie ma podstaw do skontrolowania prawidłowości zaskarżonego wyroku pod kątem przepisu art. 201 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż tego przepisu, jak już wspomniano, skarga kasacyjna nie zakwestionowała.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się, aby w sprawie zaszła nieważność postępowania toczącego się przed Sądem pierwszej instancji, co Naczelny Sąd Administracyjny bada z urzędu.

Sąd pierwszej instancji nie naruszył, bo nie mógł naruszyć, wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 208 i art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepisy te bowiem nie stanowiły podstawy do wydania zakwestionowanego przez spółkę postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania, gdyż takim przepisem, o czym była już mowa, był art. 201 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zaskarżone postanowienie, mające charakter procesowy, a więc nie kończące postępowania w sprawie, nie mogło rozstrzygać merytorycznej kwestii związanej z wysokością długu spółki z tytułu zaległego podatku. Zagadnienie to, na co trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, stanowić będzie przedmiot dalszego postępowania, po jego podjęciu, gdy ustanie przeszkoda, o której mowa w art. 201 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jaką jest brak przymiotu ostateczności decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego spółki.

Z omawianych względów bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a., gdyż trafny był wyrok oddalający skargę.

Skarga kasacyjna nie wykazała również zasadności naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 p.p.s.a., w myśl którego Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem uczynił przedmiotem kontroli trafność wydanego postanowienia w oparciu o przepis art. 201 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż na omawianym etapie postępowania nie było podstaw do merytorycznego badania zobowiązania podatkowego spółki.

W tym stanie skarga kasacyjna podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).