Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 981/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1 lit. a, art. 9 ust. 1 i 1b pkt 2, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1688
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska.
article: art. 6 ust. 1, art. 3 pkt 44 i 49
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 3 par. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi "B. " Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na zarządzenie pokontrolne Inspektor Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazów z zakresu ochrony środowiska oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

U Z A S A D N I E N I E

[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w [...] zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1471 ze zm., dalej jako "u.i.o.ś."), zobowiązał B. G. S.. z o.o. z siedziba w B. Oddział W. D. do podjęcia działań w kierunku zapobiegania zanieczyszczaniu pyłem węglowym terenu przyległego do drogi dojazdowej stanowiącej działkę nr ewid.[...] w W. D., w terminie do dnia 31 stycznia 2019 r. Jednocześnie organ wyznaczył ww. Spółce siedmiodniowy termin na przesłanie pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań, służących wyeliminowaniu wskazanego naruszenia.

W uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego organ wskazał, że na podstawie ustaleń powziętych podczas kontroli przeprowadzonej przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w L. w dniach 11 października i 6 listopada 2018 r. w zakładzie należącym do B. Oddział w W. stwierdzono nieprawidłowość w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. Ustalono bowiem, że w obrębie drogi dojazdowej zlokalizowanej w obrębie działki nr ewid.[...], podczas ruchu pojazdów ciężarowych, na odcinku o nawierzchni szutrowo-tłuczeniowej unosi się pył, który przenosi się na teren przyległy, w tym w kierunku zlokalizowanego przy drodze domu jednorodzinnego. Pył stanowi mieszaninę pyłu pochodzącego z materiału budulcowego drogi oraz pyłu węglowego. Miejscami na terenie przyległym do drogi stwierdzono na gruncie ciemniejsze plamy wskazujące na zalegający pył węglowy. Ponadto stwierdzono, że roślinność zlokalizowana przy drodze pokryta jest pyłem. Z tych względów organ zarządził usunięcie stwierdzonej nieprawidłowości, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 799 ze zm., dalej jako "p.o.ś.").

W dniu [...] listopada 2018 r. (data nadania – k. 4 akt sądowych) B. o.o. złożyła do L. Wojewódzki Inspektora Ochrony Środowiska pismo oznaczone jako: "Stanowisko strony wobec zarządzenia pokontrolnego z dnia [...] listopada 2018 r. Nr rej.: [...]. P. to organ przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, jako skargę na ww. zarządzenie pokontrolne, załączając odpowiedź na skargę oraz akta sprawy. W ten sam sposób ww. pismo zastało następnie zakwalifikowane przez Sąd.

W treści złożonej skargi Spółka podniosła, że nie jest odpowiedzialna za zanieczyszczanie pyłem węglowym terenu przyległego do drogi dojazdowej i wobec tego nie powinna być adresatem zarządzenia pokontrolnego i ponosić konsekwencje działalności prowadzonej przez inne podmioty gospodarcze tylko dlatego, że jest właścicielem powyższej drogi. Skarżąca zwróciła uwagę, że już z treści protokołu kontroli wynika, iż z przedmiotowej drogi korzystają samochody ciężarowe wożące węgiel nie tylko z zakładu skarżącej Spółki, lecz również z sąsiednich zakładów należących do F. S..A.. i P. . Z drogi tej korzystają ponadto prywatni użytkownicy samochodów osobowych oraz inne firmy zlokalizowane w sąsiedztwie. Spółka podkreśliła, że należące do niej terminal przeładunkowy oraz drogi komunikacyjne wokół pól składowych z węglem są utwardzone. Pylenie - jak stwierdzili kontrolujący - wystąpiło natomiast jedynie w najbliżej okolicy pracujących maszyn. W ocenie skarżącej Spółki oznacza to, że gdyby nawet pył węglowy osiadał na środkach transportu należących do B. . lub jej klientów, to obsypywałby się z samochodów jeszcze na terenie terminala. Zanim bowiem auta dojadą do drogi na działce nr [...], wokół której stwierdzono zaleganie pyłu węglowego, pokonują odległość kilkuset metrów. Plac manewrowy na terenie terminala należącego do Spółki nie był natomiast zanieczyszczony pyłem węglowym podczas żadnej z trzech kontroli, które odbyły się w 2018 r. W ocenie B. nie jest ona zatem emitentem pyłu węglowego osiadającego we wskazanych w zaskarżonym zarządzeniu miejscach i tym samym nie powinna być adresatem przedmiotowego zarządzenia.

W piśmie z dnia 20 grudnia 2018 r. B. (reprezentowana przez radcę prawnego J. R.) uzupełniła złożoną skargę, formułując następujące zarzuty względem zaskarżanego zarządzenia pokontrolnego:

1. naruszenie przepisów procesowych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie i nieustalenie w ramach stanu faktycznego sprawy przyczyn zanieczyszczenia pyłem węglowym terenu przyległego do drogi dojazdowej do Terminala Przeładunkowego B. Oddział w W. D., a także nieustalenie podmiotu rzeczywiście odpowiedzialnego za ustalony stan zanieczyszczenia i oparcie rozstrzygnięcia na błędnym stwierdzeniu, wbrew obiektywnym faktom, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za zanieczyszczenie pyłem węglowym terenu przyległego do drogi dojazdowej w warunkach, gdy w sąsiedztwie terminala skarżącej działają inne przedsiębiorstwa w podobnym zakresie, korzystające z tej samej drogi. W ocenie skarżącej Spółki, ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona została zatem w sposób dowolny, a przeprowadzone w ramach kontroli oględziny obiektu terminala skarżącej Spółki nie dawały podstaw do formułowania przeciwko niej kwestionowanego zarządzenia pokontrolnego. Do nieprawidłowych konkluzji organu doprowadziło zaniechanie przeprowadzenia czynności kontrolnych w podmiotach sąsiadujących ze skarżącą, które prowadzą swoją działalność w jednakowym zakresie i z podobną intensywnością. Organ nie dopełnił obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do dokonania obiektywnej oceny przyczyn występowania zanieczyszczenia okolicy drogi dojazdowej i ustalenia sprawcy tego stanu rzeczy;

- art. 7a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości w ustalonym przez organ stanie i faktycznym na niekorzyść skarżącej i uznanie jej, wbrew obiektywnym okolicznościom, za emitenta zanieczyszczeń, co skutkowało nałożeniem obowiązku na niewłaściwie ustalony podmiot, który nie ponosi odpowiedzialności za gromadzenie się pyłu węglowego na terenie przylegającym do drogi dojazdowej;

- art. 8 k.p.a. poprzez złamanie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, która powinna się kierować w swojej działalności zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, co nie nastąpiło w niniejszej sprawie jako, że organ, mając wiedzę o tym, że w najbliższym otoczeniu skarżącej podobną działalność na dużą skalę prowadzą dwa inne przedsiębiorstwa, konsekwencjami stwierdzonych zanieczyszczeń obciążył wyłącznie skarżącą;

- art. 11 k.p.a. jako, że organ administracji publicznej nie wyjaśnił stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy zakończonej zarządzeniem pokontrolnym obciążającym wyłącznie skarżącą Spółkę obowiązkiem zapobieżenia zanieczyszczania pyłem węglowym terenu przyległego do drogi dojazdowej, podczas gdy w protokole z kontroli brakuje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że emitentem pyłu jest skarżąca.

W oparciu o powyższe zarzuty B. G. S.. z o.o. wniosła

o uchylenie zaskarżonego zarządzenia, ewentualnie o stwierdzenie jego nieważności, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), skierowanego do podmiotu, który nie powinien być stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), a także z powodu jego niewykonalności, która ma charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Ponadto skarżąca Spółka wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Odpowiadając na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w [...] wniósł o jej oddalenie.

Organ wyjaśnił, że w 2018 r. w B. Oddziale w W. , odbyły się 3 kontrole interwencyjne dotyczące uciążliwości związanej z zapyleniem.

Pierwszą kontrolę przeprowadzono w dniach 9 i 11 stycznia 2018 r. na skutek pisma Radnego Gminy Z. z dnia[...] grudnia 2017 r., wskazującego na uciążliwości wynikające z emisji pyłu podczas przeładunku i sortowania węgla, a także osiadania pyłu w obrębie drogi - działki nr ewid.[...] W trakcie tej kontroli nie stwierdzono naruszeń, z tym że pył węglowy był przymarznięty do podłoża. Ustalono natomiast, że skarżąca Spółka jest użytkownikiem wieczystym ww. działki (drogi).

Kolejną kontrolę przeprowadzono w dniach [...] i [...] lipca 2018 r. Kontrola ta potwierdziła fakt unoszenia się pyłu podczas ruchu pojazdów samochodowych, jednak jedynie na końcowym odcinku, tj. od strony terminala przeładunkowego, co nie powodowało bezpośredniej uciążliwości dla terenu zlokalizowanego w okolicy dalszego odcinka drogi. Wskutek tej kontroli wystosowano wystąpienie pokontrolne do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. P., informujące o stanie drogi.

W wyniku ostatniej kontroli, dokonanej w dniach 11 października i 6 listopada 2018 r., stwierdzono unoszenie się z przedmiotowej drogi dojazdowej pyłu stanowiącego mieszaninę pyłu z materiału budulcowego drogi oraz pyłu węglowego. W czasie ruchu pojazdów pył unosił się w kierunku zlokalizowanego przy drodze domu jednorodzinnego. Powyższe nieprawidłowości wymieniono w punkcie 2 protokołu kontroli.

W ocenie organu, skoro zanieczyszczenie terenu przyległego następuje z drogi będącej w użytkowaniu wieczystym Spółki B. , zarządzenie pokontrolne należało skierować właśnie do tego podmiotu. Organ przyznał, że ze spornej drogi korzystają również inni użytkownicy. W kontekście zaznaczył, że w dniach [...] i [...] lipca 2018 r. kontrolę interwencyjną przeprowadzono także w firmie F. S..A.. w B. - Terminal Przeładunkowy W. D. [...]. W wyniku tej kontroli wydano zarządzenie pokontrolne z dnia 6 sierpnia 2018 r., nr [...], zobowiązujące F. . m.in. do podjęcia działań w celu ograniczenia emisji niezorganizowanej pyłu węglowego powstającego podczas prac prowadzonych na terenie jej zakładu. Organ przeprowadził zatem kontrolę w dwóch podmiotach znajdujących się w najbliższym sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej oraz drogi dojazdowej do zakładów oraz nałożył obowiązki w zakresie ograniczenia emisji niezorganizowanej pyłu węglowego na oba te podmioty, w zakresie proporcjonalnym do stwierdzonych w protokołach kontroli naruszeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie kompleksowej oceny legalności zaskarżonego aktu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów (bądź ich braku) i ich podstawy prawnej powołanej przez skarżącego. Jednocześnie, przed przystąpieniem do merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu, sąd każdorazowo ma obowiązek ocenić dopuszczalność skargi.

W niniejszej sprawie ocena dopuszczalności skargi ma tym bardziej istotne znaczenie, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zauważalne są rozbieżności w zakresie oceny charakteru prawnego zarządzenia pokontrolnego podejmowanego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., przekładające się na różne stanowiska odnośnie możliwości zaskarżenia takiego zarządzenia do sądu administracyjnego.

Z powyższego względu, przed przystąpieniem do merytorycznej oceny legalności zaskarżonego zarządzenia, należy jednoznacznie wskazać, że skład orzekający w niniejszej sprawie podziela dominujący obecnie w judykaturze pogląd, iż na zarządzenie pokontrolne wydane przez organ Inspekcji Ochrony Środowiska służy skarga do sadu administracyjnego. W ocenie Sądu, słuszne jest bowiem przekonanie, że zarządzenie pokontrolne stanowi akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Świadczy o tym władczy charakter takiego zarządzenia oraz fakt, iż rozstrzyga ono indywidualną sprawę konkretnego podmiotu. Zarządzenie takie wpływa na prawa i obowiązki kontrolowanego, ponieważ jego niewykonanie lub niezgodne z prawdą poinformowanie o jego wykonaniu, zagrożone jest odpowiedzialnością karną (art. 31a ust. 1 u.i.o.ś.). Skoro wiec przepisy u.i.o.ś. uprawniają wskazany w nich organ do wydawania zarządzeń pokontrolnych na podstawie wyników dokonanych kontroli, a jednocześnie nie przewidują środka zaskarżenia tych zarządzeń do organu wyższego stopnia, to zarządzenie pokontrolne, stwierdzające istnienie po stronie kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej określonego obowiązku, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 107/08, LEX nr 1043228; z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 216/08, LEX nr 533652; z dnia 13 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 1112/13, LEX nr 1467709; a także wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1009/08, LEX nr 604179).

Mając powyższe na uwadze Sąd złożoną przez B. . z o.o. w [...] skargę na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], uznał za dopuszczalną. Rozpoznając skargę merytorycznie Sąd doszedł natomiast do wniosku, że jest ona niezasadna. Zaskarżone zarządzenie pokontrolne nie narusza bowiem prawa.

Wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 2 pkt 1 lit. "a" u.i.o.ś., do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy (m.in.) kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (w tym przedsiębiorców – art. 3 pkt 20 lit. "a" p.o.ś.) w zakresie przestrzegania przepisów o ochronie środowiska. W ramach tego zadania Inspekcja Ochrony Środowiska uprawniona jest do przeprowadzania kontroli, w tym pozaplanowych kontroli interwencyjnych (art. 9 ust. 1 i ust. 1b pkt 2 p.o.ś.).

Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.i.o.ś., z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej.

Z kolei art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. (będący materialnoprawną podstawą zaskarżonego aktu), stanowi, że na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej.

W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje ustalenie, że [...]. z o.o. z siedzibą w [...] posiada Oddział w W. [...], gmina Z., w którym prowadzi działalność związaną z przeładunkiem nawozów sztucznych, węgla oraz gazu płynnego propan-butan. W przynależnym do ww. Oddziału Spółki zakładzie, na działce nr ewid. [...], zlokalizowany jest Terminal Przeładunkowy o powierzchni 9,06 ha, którego część o powierzchni ok. 2,5 ha wykorzystywana jest pod działalność związaną z sortowaniem i magazynowaniem węgla. Do ww. terminalu prowadzi droga dojazdowa, oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...], będąca przedmiotem użytkowania wieczystego skarżącej Spółki. Niekwestionowane jest przy tym twierdzenie, że drogą tą poruszają się samochody przewożące węgiel z terminala należącego do B. aczkolwiek Spółka ta nie jest jedynym użytkownikiem przedmiotowej drogi.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na terenie ww. Oddziału skarżącej Spółki, inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w L. przeprowadzili w 2018 r. trzy pozaplanowe kontrole interwencyjne, zainicjowane pismem Radnego Gminy Z., popartego podpisami kilkudziesięciu mieszkańców W. , informującym o uciążliwościach związanych zanieczyszczaniem pyłem węglowym terenu przyległego do drogi - działki nr ewid.[...] Pierwsza z tych kontroli miała miejsce w dniach 9 - 11 stycznia, zaś jej ustalenia zostały uwieńczone protokołem z dnia 11 stycznia 2018 r. nr BPO [...]. Kontrola ta potwierdziła obecność pyłu węglowego na ww. drodze, jednak ze względu na warunki atmosferyczne (okres zimowy), pył ten nie przemieszczał się na teren przyległy do drogi, bowiem był przymarznięty do podłoża.

Kolejną kontrolę przeprowadzono w dniach [...] - [...] lipca 2018 r. Z kontroli tej sporządzono protokół z dnia [...] lipca 2018 r. nr BPO [...], w treści którego potwierdzono unoszenie się pyłu z drogi dojazdowej, na jej końcowym odcinku od strony terminala należącego do skarżącej Spółki.

Jednoznaczne podstawy do podjęcia zaskarżonego zarządzenia dała dopiero ostatnia kontrola przeprowadzona w dniach od 11 października do 6 listopada 2018 r. Jak wynika z ustaleń zawartych w protokole kontroli (nr BPO [...]), w jej toku potwierdzono, że na terenie przyległym do drogi – działki nr ewid.[...], zalega pył stanowiący mieszaninę pyłu węglowego oraz pyłu pochodzącego z materiału budulcowego grogi. Pył ten zaobserwowano nie tylko na gruncie, lecz również na znajdującej się na tym terenie roślinności.

Podkreślić należy, że protokoły ze wszystkich ww. kontroli zostały podpisane bez dodatkowych adnotacji przez przedstawiciela skarżącej Spółki – Dyrektora Terminala D. Ł..

W ocenie Sądu, wynikające z przeprowadzonych kontroli ustalenia uzasadniały nałożenie na skarżącą Spółkę, w drodze zarządzenia pokontrolnego, obowiązku podjęcia działań w kierunku zapobiegania stwierdzonemu zanieczyszczeniu. Nie budzi bowiem wątpliwości, że obecność pyłu węglowego w obrębie drogi dojazdowej - działki nr ewid.[...], pozostaje w związku z wykonywaną przez skarżącą Spółkę własną działalnością w zakresie przeładunku węgla (ze względu związaną z tą działalnością emisją pyłu do powietrza), zwłaszcza, że transport węgla pochodzącego od skarżącej Spółki odbywa się przedmiotową drogą. Mając zaś na uwadze, że wykryty podczas kontroli pył węglowy zalegał na gruncie oraz na znajdującej się na tym terenie roślinności, a nadto unosił się m.in. w kierunku budynku mieszkalnego, uzasadnione jest stwierdzenie, że działaniu skarżącej Spółki należy przypisać cechy zanieczyszczania w rozumieniu art. 3 pkt 49 p.o.ś., zgodnie z którym przez pojęcie to należy rozumieć emisję, która może być szkodliwa dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, może powodować szkodę w dobrach materialnych, może pogarszać walory estetyczne środowiska lub może kolidować z innymi, uzasadnionymi sposobami korzystania ze środowiska. W konsekwencji uzasadnione jest też przyjęcie, że działalność Spółki może negatywnie oddziaływać na środowisko. W świetle zaś zasady wyrażonej w art. 6 ust. 1 p.o.ś. - trafnie przywołanym w treści zaskarżonego zarządzenia, na Spółce ciąży wobec tego obowiązek zapobiegania temu oddziaływaniu.

W ocenie Sądu, zasadności nałożenia na [...]. z o.o. obowiązku podjęcia działań zmierzających do zapobiegania powstawaniu zanieczyszczeń pyłem węglowym terenu w obrębie działki nr ewid.[...], nie podważa twierdzenie, iż zanieczyszczenia te powstają wskutek działalności również innych firm zlokalizowanych w sąsiedztwie. Ewentualna odpowiedzialność w tym zakresie również innych podmiotów nie eliminuje bowiem odpowiedzialności skarżącej Spółki, skoro ustalenia przeprowadzonych kontroli uzasadniają przekonanie, że stwierdzone zanieczyszczenia terenu pyłem węglowym stanowią - przynajmniej w części - efekt działalności skarżącej Spółki. Nie bez znaczenia w tym zakresie pozostaje również fakt, że to skarżąca Spółka jest użytkownikiem wieczystym drogi - działki nr ewid.[...] W związku bowiem z daleko idącym podobieństwem prawa użytkowania wieczystego do prawa własności w zakresie korzystania z rzeczy oraz ochrony tegoż prawa, w wielu sytuacjach prawnych użytkownikowi wieczystemu przypisuje się takie same uprawnienia i obowiązki, jak właścicielowi. W świetle natomiast przepisów p.o.ś. (zwłaszcza mając na względzie definicję "władającego powierzchnią ziemi" odnoszącą się bezpośrednio do tytułu własności do nieruchomości – art. 3 pkt 44 p.o.ś.) właściciele nieruchomości muszą mieć świadomość obowiązku dbałości o stan swoich nieruchomości i odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 816/18, dostępny w CBOSA). Nie podważa zatem słuszności nałożenia na właściciela nieruchomości (użytkownika wieczystego) obowiązku przeciwdziałania stwierdzonym w jej obrębie zanieczyszczeniom dowodzenie, że właściciel nieruchomości nie jest emitentem tych zanieczyszczeń (bądź, że nie jest ich jedynym emitentem), skoro nie prowadzi to do ustalenia tożsamości innego sprawcy tych zanieczyszczeń.

Uzasadnione było również nałożenie na skarżącą Spółkę obowiązku przedstawienia w wyznaczonym, siedmiodniowym terminie pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. Obowiązek taki wynika bowiem wprost z dyspozycji art. 12 ust. 2 p.o.ś., przy czym przepis ten pozostawia w wyłącznej gestii organu Inspekcji Ochrony Środowiska określenie długości terminu na wykonanie tego obowiązku.

Podsumowując, Sąd nie dostrzegł w niniejszej sprawie uchybień procesowych, które miałyby wpływ na wiarygodność poczynionych ustaleń i prawidłowość wywiedzionych z nich wniosków i zastosowanych przepisów. W ocenie Sądu, prawidłowo zgromadzony przez organ Inspekcji Ochrony Środowiska materiał dowodowy, w tym treść protokołów kontroli, stanowił wystarczającą podstawę do zastosowania art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. W obliczu stwierdzonych zanieczyszczeń pyłem węglowym i zagrożenia przez nie wywoływanego wydanie zarządzenia pokontrolnego w celu monitorowania działań zmierzających do ich usunięcia było prawnie uzasadnione i prawidłowe.

Zasadnicza bezpodstawność wniesionej skargi polega na tym, że skarżący prezentując własną wersje zdarzeń poprzestaje jedynie na ustaleniach dokonanych podczas drugiej z przeprowadzanych kontroli.

Istotnie w protokole kontroli przeprowadzonej w dniach [...] - [...] lipca 2018 r. znajduje się zapis: "Część wyjazdowa placu z terenu zakładu utwardzona kostką. Plac czysty, nie zanieczyszczony pyłem".

Zwrócić należy jednakże uwagę, że oględziny te odbyły się w specyficznych warunkach, tj. po obfitych opadach deszczu, które wystąpiły dzień wcześniej, co opisano w protokole.

W tych warunkach, z uwagi na obfite opady deszczu, istotnie jednostkowo mógł w czasie kontroli nie występować pył węglowy na wyjeździe z placu i drodze dojazdowej, co oznacza, że wyniki tej kontroli nie podważają w żaden sposób ustaleń wynikających z pozostałych kontroli. Nadto zwrócić należy uwagę, że obecność zalegającego pyłu węglowego na stwierdzono również w trakcie tej kontroli na innej części terminala, co jasno wskazuje na to, że wytwarzanie i zaleganie takiego pyłu jest również efektem własnej działalności gospodarczej skarżącego.

Przede wszystkim zaś na takie okoliczności jednoznacznie wskazują ustalenia wynikające z pozostałych kontroli przeprowadzonych w sprawie.

Z ostatniej kontroli wynika niezbicie, że unoszący się z drogi dojazdowej pył stanowi mieszaninę pyłu pochodzącego z materiału budulcowego drogi oraz pyłu węglowego.

Natomiast podczas pierwszej z przeprowadzonych u skarżącego kontroli stwierdzono obecność miału węglowego oraz pyłu węglowego zarówno na części terminala, jak także na drodze dojazdowej do zakładu, tj. na działce nr [...].

Wprawdzie pył ten nie unosił się jednakże wynikało to ze specyfiki powyższych oględzin, które przeprowadzone zostały w okresie zimowym, gdy pył węglowy był przymarznięty do podłoża.

Powyższe okoliczności faktyczne stwierdzone w trakcie kontroli dawały wystarczające podstawy do uznania, że obecność pyłu węglowego w obrębie drogi dojazdowej - działki nr ewid.[...], pozostaje w związku z wykonywaną przez skarżącą Spółkę własną działalnością w zakresie przeładunku węgla.

Niezależnie od powyższego należy również stwierdzić, że za samodzielną podstawę wydania zaskarżonego zarządzenia należy uznać także to, że to skarżący jest wieczystym użytkownikiem drogi, na której zalega i z której unosi się pył węglowy. Skoro bowiem przedmiotowa droga stanowi składnik jego majątku to skarżącego uznać należy za podmiot władający i zarządzający tym obszarem, co samo w sobie dawało podstawy do wydania zarządzenia dotyczącego podjęcia działań mających na celu zapobieganie negatywnemu oddziaływaniu na środowisko związanemu z wykorzystaniem gospodarczym działki o nr ewid.[...]

Bez znaczenia pozostają tu także wskazywane przez skarżącego wątpliwości jakie inne podmioty zgłaszają co do praw przysługujących skarżącemu do działki nr [...]. Z żadnego z przedstawianych przez skarżącego dokumentów nie można bowiem w sposób bezsprzeczny wywieść wniosku, że istotnie skarżącemu nie przysługuje prawo użytkowania wieczystego działki nr [...]. W szczególności zaś wniosku takiego nie można wywieść z uwagi na sam fakt wytoczenie powództwa o ustalenia nieistnienia prawa użytkowania wieczystego. Ani powyższe, ani stwierdzenie wydania uchwały w przedmiocie oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, nie podważają bowiem wynikającego z art. 3 ust. 1 z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece domniemaniem wiarygodności ksiąg wieczystych.

Z tych względów skargę należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.