Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 729/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzje II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski WSA Iwona Niżnik- Dobosz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 kwietnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia terenu działek do stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego B. K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 7 kwietnia 2015 r. znak [...] po rozpatrzeniu odwołania M.S. oraz odwołania B.K. , od decyzji Burmistrza Miasta T. z dnia 26.01.2015 r. znak: [...] , którą: I. odmówiono nakazania właścicielowi gruntu (działki [...] ,[...] oraz [...] obr. [...] ) – M.W. przywrócenia terenu działek do stanu poprzedniego; II. odmówiono nakazania właścicielowi gruntu (działki [...],[...] oraz [...] obr. M. ) – M.W. wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, działając na podstawie:

- art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18.07. 2001 Prawo wodne ( Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.);

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267);

utrzymało zaskarżoną decyzję organu l instancji w całości.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zaskarżoną decyzją Burmistrz Miasta T. orzekł jak na wstępie. W uzasadnieniu na wstępie podano podstawę prawną, na której oparto wydanie skarżonej decyzji. Następnie streszczono przebieg postępowania administracyjnego w prowadzonej sprawie.

Na wniosek, skarżącego – B.K. z dnia 09.05.2013 r., uzupełniony pismem z dnia 17.06.2013 r., zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stanu wody na gruncie spowodowane nawiezieniem ziemi na teren działek [...] ,[...] M. gm. T. , własności M.W. .

W swoich pismach skarżący wskazywał, że na teren działek [...] ,[...] oraz [...] obręb [...] gm. T. , własności M.W. , zostały nawiezione masy ziemi przez co teren został podniesiony do ok. 2,5m, a także że został zmieniony kierunek odpływu wód opadowych, co powoduje, że obecnie część wód spływa na teren działki [...] stanowiącej jego własność i dalej na następne działki. W wyniku tego na działce skarżącego tworzą się rozlewiska i namuliska, a woda i błoto mają przelewać się na sąsiednie działki. Do swojego pisma skarżący dołączył płytę CD zawierającą 7 fotografii mających obrazować zmianę stanu wody na gruncie oraz wynikające z tego szkody. Nawiezienie mas ziemnych i zmiana ukształtowania terenu nastąpiła, jak wynika z pism skarżącego, w 2007 roku.

W dniu 23.07.2013 r., do Urzędu Miasta w T. wpłynęło pismo M.S. dotyczące "usypania wału ziemnego" przez M.W. co zdaniem M.S. doprowadziło do. "całkowitego zakłócenia cyrkulacji wód opadowych na sąsiednich działkach" co powoduje wysychanie łąk M.S. podczas okresów bezdeszczowych oraz zalewania jego upraw w okresie długotrwałych opadów deszczu przez wody opadowe spływające z nieruchomości M.W. .

M.S. , na wniosek Wydziału Gospodarki Komunalnej Ochrony Środowiska Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Miasta w T. , uzupełnił swoją skargę pismem z dnia 12.08.2013r., w którym wskazał, że zmiana ukształtowania terenu na działkach M.W. nr [...] ,[...] oraz nr [...] obręb M. powoduje, że w okresach normalnych opadów deszczu wał usypany na wskazanych wyżej działkach działa jak korek i działki położone poniżej nie są nawadniane. Natomiast w czasie intensywnych opadów deszczu, jakie miały miejsce w czerwcu 2013 r., pola zostały zamulone przez co on utracił część plonów, znajdujących się na działkach [...] , [...] (uprawa jęczmienia i ziemniaka) gdzie zostały naniesione chwasty i zanieczyszczenia. Podobne szkody, jak podaje M.S. wystąpiły na działkach nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] obręb [...] , z których zbiera siano. Z uwagi na fakt, że skarga M.S dotyczy tego samego terenu i działania jakie wskazał w swoich pismach B.K. , M.S został włączony do toczącego się postępowania jako jego strona.

Organ l instancji podał, iż w toku postępowania przeprowadzono szereg oględzin w terenie, podczas których obszernie dokumentowano fotograficznie stan faktyczny na działkach objętych postępowaniem oraz w ich bezpośrednim sąsiedztwie, każdorazowo wykonując od kilkunastu do kilkudziesięciu fotografii.

Postanowieniem z dnia 27.01.2014, powołano biegłego z zakresu hydrogeologii M.P. , w celu sporządzenia opinii hydrogeologicznej.

W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego oraz na podstawie sporządzonej opinii hydrogeologicznej nie potwierdzono, aby zmiana ukształtowania terenu, dokonana w 2007 roku, na działkach nr [...] ,[...] oraz w części na działce nr [...] obręb M. własności M.W. , spowodowała zmianę stanu wody na gruncie, która to zmiana szkodliwie wpływałaby na grunty sąsiednie w tym w szczególności na nieruchomość gruntową skarżącego (nr działki [...] obręb M. ) oraz na nieruchomość gruntową M.S. (nr działek [...] ,[...] ,[...] ,[...] obręb M> ).

Nie stwierdzono, aby na działce nr [...] stanowiącej własność skarżącego, powstawały rozlewiska i namuliska, o których pisze on w swoich pismach.

Podobnie, w trakcie oględzin, nie potwierdzono "zarzutów" kierowanych przez M.S. zawartych w jego pismach. W szczególności nie stwierdzono, aby wody opadowe, nawet po nawalnych opadach deszczu, przelewały się z nieruchomości M.W. na jego nieruchomość, zamulając jego pola. Odległość pomiędzy podstawą skarpy znajdującej się na nieruchomości M.W. , a zewnętrzną, najbliższą granicą działki M.S. wynosi ponad 15 metrów, przy czym pomiędzy tymi miejscami znajduje się działka skarżącego oraz działka innej osoby nie uczestniczącej w niniejszym postępowaniu.

Podczas wielokrotnych oględzin w terenie, które prowadzone były w różnych warunkach atmosferycznych, w tym bezpośrednio po nawalnych opadach deszczu, nie stwierdzono, aby na nieruchomości zarówno skarżącego, jak i nieruchomości M.S. powstawały szkody jakie opisują oni w swoich pismach. Znaczna część terenu, w tym wszystkie działki M.W. oraz skarżącego są od wielu lat porośnięte trawą, z wieloletnią darnią.

Organ wskazał, iż na fotografiach wykonanych podczas oględzin w terenie, na skarpie uformowanej na nieruchomości M.W. nie widać żadnych rynien erozyjnych świadczących o wypłukiwaniu ścian skarpy.

Podobnie na zdjęciach wykonanych na nieruchomości skarżącego nie widać żadnych oznak wymulania gruntu, nanoszenia gleby czy też innych materiałów, które osadzałyby się na jego nieruchomości.

Jedyne zdjęcia zawierające oznaki działalności wody powodującej wypłukiwanie gleby zostały zrobione na nieruchomości M.S. . Są to niewielkie wymulenia zlokalizowane pomiędzy rzędami ziemniaków widoczne na zdjęciach nr [...] . Należy jednak zaznaczyć, że są to wymulenia, które nie mają nic wspólnego ze zmianą ukształtowania terenu dokonanego na działkach własności M.W. Wymulenia te powstały na skraju uprawy położonej w najdalszej części w stosunku do skarpy uformowanej na nieruchomości M.W. , która znajduje się w odległości co najmniej 30 metrów od miejsca gdzie wystąpiły wymulenia, ich układ jest równoległy do tej skarpy. Gdyby przyczyną powstania wymuleń była woda opadowa gwałtowanie spływająca ze skarpy nastąpiłoby poprzeczne przerwanie rzędów ziemniaków na wysokości skarpy, a nie w miejscu najdalej od niej oddalonej i powstałe w układzie równoległym do znacznie oddalonej skarpy.

Organ podczas postępowania nie potwierdził w sposób nie budzący wątpliwości, ani nawet nie uprawdopodobnił zarzutu sformułowanego przez M.S. mówiącego o tym, że zmiana ukształtowania terenu dokonana przez M.W. spowodowała całkowite zakłócenie cyrkulacji wód na tym terenie, w tym tworzenia się "jeziora" na nieruchomości M.W. , lub powodowanie suszy w okresach bezdeszczowych.

Organ podkreśla, że na terenie objętym postępowaniem nie występują żadne naturalne lub sztuczne zbiorniki wodne. Jedyna woda dostępna na tym terenie pochodzi z opadów atmosferycznych (deszczu i śniegu).

Oznacza to, że na każdy metr kwadratowy nieruchomości, zarówno M.W. jaki M.S. , a także skarżącego spada taka sama ilość wody. Wobec powyższego, zmiana ukształtowania terenu, dokonana przez M.W. nie może powodować, w okresach bezdeszczowych, "suszy" na sąsiednich nieruchomościach. Zjawisko takie (osuszania gruntów sąsiednich) mogłoby występować, gdyby obniżono teren, wykonując np. oczko wodne, które "ściągałoby" wodę z sąsiednich terenów.

Odnosząc się do zarzutów, mówiących o tworzeniu się, podczas nawalnych deszczy, na nieruchomości M.W. jeziora, z którego woda w gwałtowny sposób spływa na nieruchomości zarówno skarżącego jak i M.S. organ stwierdził, że owo "jezioro" to w istocie niewielkie zagłębienie terenu (koleina wyżłobiona przez samochód ciężarowy), w którym okresowo zbiera się woda.

Odnosząc się do zarzutów kierowanych przez skarżącego w kierunku wyboru biegłego, należy stwierdzić, że w ocenie organu powołany biegły – M.P. ma wystarczający zasób wiadomości specjalnych pozwalający w prawidłowy sposób ocenić zmiany dokonane na nieruchomości M.W. oraz wyciągnąć właściwe, zgodne z prawdą obiektywną wnioski w tym zakresie. Faktem jest, że w opinii biegłego błędnie wskazano numer działki skarżącego. Jednak jest to błąd noszący cechy oczywistej omyłki pisarskiej. W ocenie organu, nie ulega wątpliwości, że biegły prowadził oględziny na terenie objętym postępowaniem. Przekonanie to wynika nie tylko z faktu, że wszystkie oględziny biegłego odbywały się w obecności pracowników Wydziału [...] . , ale przede wszystkim w obecności samego skarżącego, co znajduje potwierdzenie zarówno w protokołach, jak i na fotografiach wykonywanych w trakcie oględzin.

Na zakończenie organ l instancji podaje, iż po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, w którego toku dokonano kilkukrotnych oględzin w terenie, w różnych warunkach atmosferycznych, w tym po ulewnych deszczach, a także przeprowadzonej ekspertyzy hydrogeologicznej, należy stwierdzić, że dokonana w 2007 roku zmiana ukształtowania terenu na nieruchomości M.W. (nr działek [...] ,[...] oraz w części na działce nr [...] obręb M. ) nie wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie, w tym na działkę nr [...] obręb M. , stanowiącą własność skarżacego oraz działek nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] obręb [...] stanowiących własność M.S. .

Odwołanie od opisanej wyżej decyzji złożył M.S. wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Odwołanie od opisanej wyżej decyzji złożył skarżący – B.K. wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuca decyzji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 kpa oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez braku odniesienia się w decyzji do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego wobec opinii biegłego mgr. inż M. P. Nadto naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 29 ustawy prawo wodne poprzez jego niezastosowanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odnosząc się do zarzutów skarżącego, iż oceniając wartość merytoryczną opinii biegłego, organ l instancji stwierdziło jedynie, iż w jego ocenie ma on wystarczający zasób wiadomości specjalnych pozwalający w prawidłowy sposób ocenić zmiany dokonane na nieruchomości M.W. oraz wyciągnąć właściwe, zgodne z prawdą obiektywną, wnioski w tym zakresie, Kolegium podaje, iż w sprawach z zakresu stosunków wodnych, zasadnicze znaczenie ma opinia biegłego z zakresu hydrologii.

W ocenie Kolegium sprawy z zakresu stosunków wodnych, z reguły są sprawami skomplikowanymi, bowiem w konsekwencji muszą jednoznacznie stwierdzić, czy właściciel gruntu nie zmienił stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich i w związku z tym organ l instancji winien, w prowadzonym postępowaniu, zlecić wykonanie opinii hydrologicznej, gdyż sprawa jest zawiła, a do wydania rozstrzygnięcia nie wystarczająca jest wiedza ogólna z zakresu hydrologii i fizyki oraz logiczne połączenie ustalonych faktów i ich interpretacja.

Organ l instancji podjął działania w tym kierunku poprzez powołanie biegłego z zakresu hydrogeologii, który sporządził opinię. Strony postępowania z opinią się zapoznały. Skarżący pismem z dnia 25.09.2014 r. złożył zarzuty do w/w opinii, na które obszernej odpowiedzi udzielił w piśmie z dnia 10.10.2014 r. biegły M.P. . Ze stanowiskiem biegłego nie zgadza się skarżący, czemu daje wyraz w piśmie z dnia 24.11.2014 r. skierowanym do organu l instancji. Kolegium nie ma zastrzeżeń do przeprowadzonego postępowania dowodowego, choćby poprzez przeprowadzenie kilkakrotnych oględzin w terenie, co zostało udokumentowane spisaniem protokołów i załączeniem fotografii.

W aktach sprawy nie znajdują się wypisy z ksiąg wieczystych, potwierdzających prawo własności nieruchomości stron postępowania, natomiast dołączono wypisy z rejestru gruntów, znajduje się aktualna mapa zasadnicza, oraz mapa ewidencyjna, oraz mapa sytuacyjno-wysokościowa.

Organ powołał art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Wskazał, iż z brzmienia tego przepisu wynika zatem ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wpłynęła skarga skarżącego B.K. . Skarżący wniósł o jej uchylenie i przekazanie organowi l instancji do ponownego rozpoznania.

Zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

a) art. 7 i art. 77 kpa, poprzez: - nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności wpływu ukształtowania terenu na działkach M.W. na tereny sąsiednie w przypadku dużych opadów atmosferycznych, zależności pomiędzy gromadzeniem się wody w nieckach na powierzchni nasypu a przepuszczalnością gruntu, przyczyn występowania wgłębienia u podnóża nasypu na działce [...] , czy w końcu możliwości występowania w przyszłości szkód na działce skarżącego a związanych ze zmianą ukształtowania terenu na działkach nr [...] ,[...] ,[...] , - oparcie decyzji na nieprecyzyjnej i obarczonej wadami opinii biegłego mgr. inż M.P. , oraz poprzez nie dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego pomimo licznych zarzutów skarżącego,

b) art.11 i art.107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego wobec opinii biegłego mgr inż. M.P. oraz zarzutu nie zapewnienia udziału stron w czynnościach oględzin nieruchomości w dniu 28.04.2014r, tj. naruszenia art.10 i art.79 k.p.a.,

c) prawa materialnego tj. art. 29 ustawy prawo wodne poprzez jego niezastosowanie pomimo wystąpienia zmiany stosunków wodnych na działkach M.W. (nr [...] ,[...] ,[...] ), która ma szkodliwy wpływ grunty sąsiednie, w tym należące do skarżącego, pomimo dużego prawdopodobieństwa wystąpienia w przyszłości szkód na działce skarżącego (nr [...] ) w przypadku intensywnych opadów.

Zdaniem skarżącego, w obu decyzjach bez rozpoznania pozostawiono zarzut nie wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a to m.in wpływu ukształtowania terenu na działkach M.W. na tereny sąsiednie w przypadku dużych opadów atmosferycznych, zależności pomiędzy gromadzeniem się wody w nieckach na powierzchni nasypu a przepuszczalnością gruntu, przyczyn występowania wgłębienia u podnóża nasypu na działce [...] , czy też ewentualnego i negatywnego oddziaływania w przyszłości ukształtowania terenu nieruchomości M.W. na nieruchomość skarżącego. Przecież, to właśnie w opinii biegłego, którą organy l i II instancji uznały za kluczowy element rozstrzygnięcia, wskazano, że właścicielka działek nr [...] ,[...] ,[...] dokonała podwyższenia rzędnych terenu do wysokości 2,5 metra, a podczas ulewnych opadów atmosferycznych możliwe jest wypłukiwanie materiału z którego wykonany jest nasyp, którego zbocza nie zostały odpowiednio zabezpieczone na wypadek erozji i wymywania materiału (Podsumowania i wnioski).

W ocenie skarżącego nie bagatelne znaczenie dla oceny zmiany warunków wodnych ma także wskazany przez biegłego i określony w decyzji organu l instancji kierunek spływu wód z działek na których wykonano nasyp tj. w kierunku działki skarżącego. Należy też podnieść, jak podał biegły, że głównym budulcem nasypu na nieruchomości M.W. jest zlepieniec myślachowicki, który jak wskazuje skarżący cechuje się słabą przepuszczalnością wód opadowych. Jako istotna jawi się również okoliczność, że działka skarżącego graniczy bezpośrednio z wysokim na 2,5 metra nasypem. W ocenie skarżącego powyższe w dużym stopniu uprawdopodabnia szkodliwy wpływ zmiany warunków wodnych na działkach M.W. na grunty sąsiednie.

Zdaniem skarżącego organ II instancji, pomimo zarzutów skarżącego, nie przeprowadził jakiegokolwiek uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, akceptując w całości ustalenia Burmistrza Miasta T. Natomiast postępowanie dowodowe przed organem l instancji było nieprawidłowe, w szczególności na skutek pominięcia istotnych dla sprawy okoliczności, nie powołania w sprawie drugiego biegłego celem weryfikacji ustaleń mgr inż. M. P. , czy też braku przesłuchania w sprawie stron.

Skarżący podniósł, jako szczególne istotne brak wyjaśnienia przez organ prowadzący postępowanie kwestii położenia działki skarżącego w stosunku do działek M.W. .

Skarżący wskazał także, że organ II instancji całkowicie pominął jego zarzut nie zapewnienia stronom udziału w postępowaniu poprzez nie zawiadomienie stron o terminie oględzin z dnia 28.04.2014r.

Naruszenie prawa materialnego skarżący upatruje w niezastosowaniu przez organ art.29 ust. 3 Prawo wodne, gdyż mimo opisanych wyżej uchybień w postępowaniu, już zebrany materiał dowodowy wskazuje na duże prawdopodobieństwo wystąpienia szkód na nieruchomości skarżącego, a spowodowanych odpływem wód opadowych i erozją nasypu na działkach nr [...] ,[...] ,[...] .

Skarżący podsumował, iż w przedmiotowej sprawie występuje zarówno niekorzystne ukształtowanie terenu, zmiana kąta spadku wody opadowej, którą jest zmianą kierunku spływu wody w rozumieniu ustawy Prawo wodne i możliwość negatywnego oddziaływania w przyszłości podczas ulewnych deszczy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Po przeanalizowaniu treści zaskarżonych decyzji oraz całości akt sprawy Sąd podziela stanowisko skarżącego, że zakwestionowana decyzja narusza art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ dla rozpatrzenia sprawy, gdyż dla hipotez stosowanych norm prawnych z zakresu Prawa wodnego istotne znaczenie posiada prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.

Jedną z podstawowych wartości, które powinno realizować postępowanie administracyjne jest prawda materialna, która powinna być dochodzona przez organ kierujący postępowaniem przez zapewnienie stronom czynnego udziału w tym postępowaniu oraz zapewnienie realizacji zasady sprawiedliwości proceduralnej. Należy zrazem zauważyć, że z prawidłowym stosowaniem prawa materialnego możemy mieć do czynienia dopiero wtedy, kiedy właściwy organ administracyjny w sposób zgodny z treścią art. 7 w zw. z art. 77, art. 10 k.p.a ustali stan faktyczny. Stosowanie prawa, czyli wydawanie decyzji administracyjnych polega na akcie subsumpcji, czyli porównaniu prawidłowo ustalonego stanu faktycznego pod kątem uargumentowanego, uzasadnionego, zobiektywizowanego stwierdzenia, czy odpowiada on hipotezie stosowanej normy prawnej.

W kontrolowanej sprawie z uwagi na uchybienia w postępowaniu administracyjnym dotyczące treści art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w stopniu mającym istotne znaczenie dla załatwienia sprawy, właściwe organy przedwcześnie zastosowały prawo materialne w postaci art. 29 Prawa wodnego i przedwcześnie orzekły jak w sentencjach swoich decyzji.

Zgodnie z treścią art. 29 Prawa wodnego: " 1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom".

Na początku Sąd stwierdza, że skarżący w ramach postępowania administracyjnego konsekwentnie kwestionował, stawiał pod znakiem zapytania uprawnienia biegłego powołanego przez organ I instancji do sporządzenia opinii pomocnej rozstrzygnięciu sprawy. Jak trafnie pisze w uzasadnieniu swojej decyzji SKO w K., sprawy z zakresu stosunków wodnych, z reguły są sprawami skomplikowanymi, bowiem w konsekwencji organy muszą jednoznacznie stwierdzić, czy właściciel gruntu nie zmienił stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich i w związku z tym organ l instancji winien, w prowadzonym postępowaniu, zlecić wykonanie opinii hydrologicznej, gdyż sprawa jest zawiła, a do wydania rozstrzygnięcia nie wystarczająca jest wiedza ogólna z zakresu hydrologii i fizyki oraz logiczne połączenie ustalonych faktów i ich interpretacja.

Z tego trafnego stwierdzenia SKO w K. , zbieżnego z linią orzecznictwa sądów administracyjnych, wynika że w kontrolowanej sprawie jedną z wiodących kwestii dla zapewnienia prawidłowości postępowania wyjaśniającego - jest posiadanie przez biegłego pełnych uprawnień co najmniej z zakresu hydrologii, gdyż kontrolowana sprawa dotyczy stosunków wodnych. Z wyjaśnień biegłego z dnia 10 października 2014 r. (karta [...] akt administracyjnych sprawy) wynika, że pieczęć na przedmiotowym opracowaniu wskazuje wypisane tam uprawnienia Ministra środowiska w 3 dziedzinach nauk geologicznych tj. II – 1252 – geologii złożowej, IV – hydrogeologii oraz VI geologii inżynierskiej. Powyższe uprawnienia zezwalają na prowadzenie przez biegłego działań w przedmiotowych działach geologii bez ograniczeń. A zatem nie jest tak, jak podnosi skarżący w swoich pismach, co do pieczęci biegłego, że jego uprawnienia są przez nią określane w dziedzinie geologii bez uwzględnienia hydrologii. W przedłożonej ekspertyzie, jako opracowujący został wskazany przez pieczęć i podpis Geolog Dokumentujący P.M. Obok tej pieczęci znajduje się pieczęć wskazująca Firmę "[...] ", w której zakresie - jak wskazuje nadruk tzw. papieru firmowego - jest: Sporządzanie dokumentacji geologicznych i hydrologicznych, Badania przepuszczalności gruntu, Raporty odziaływania na środowisko, Przydomowe oczyszczalnie ścieków.

Zdaniem Sądu, który dał wiarę w/w wyjaśnieniom biegłego, organ I instancji powołując biegłego miał świadomość, że sprawa dotyczy przede wszystkim stosunków wodnych, ale dodatkowo uwzględnił fakt, że wiedza w zakresie geologii jest w sprawie także przydatna – w tym przypadku mamy zatem połącznie hydrologii i geologii. Ten zarzut braku uprawnień biegłego nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Niezależnie od powyższej konstatacji Sąd zauważa, że opinia biegłego nie jest w całości konsekwentna w swych wnioskach końcowych, nawet biorąc pod uwagę dodatkowe wyjaśnienia zawarte w piśmie biegłego z dnia 10.10. 2014 r. a nadto, że organ w związku z tym nie dokonał w całości samodzielnej oceny przedłożonej opinii biegłego, zastępując tę ocenę względnie biernym powtórzeniem argumentacji biegłego. Stanowisko to dotyczy zarówno organu I jak i II instancji. To nie biegły rozstrzyga sprawę i wydaje decyzję administracyjną. Zadaniem organu jest ocena opinii biegłego przedłożonej do akt sprawy jako materiału dowodowego, na którym organ będzie m.in. opierał akt stosowania prawa.

Idąc dalej w tym wątku rozumowania Sąd podkreśla, że w pkt 3.1. Podsumowania i wnioski, zawartym w Ekspertyzie dotyczącej zmiany stanu wód na działkach - [...] - sierpień 2014, Geolog Dokumentujący (biegły) pisze, że w przedmiotowym terenie w związku z dokonaną przez panią M.N. niwelacją techniczną działek o numerach [...] ,[...] ,[...] nie zmieniono stosunków wodnych w przedmiotowym terenie. Jednak już w pkt 3.2. jest napisane, że "Spływ wód powierzchniowych i gruntowych odbywa się w kierunku [...] . W trakcie ulewnych i długotrwałych opadów atmosferycznych możliwe jest wypłukiwanie materiału wbudowanego w wykonany nasyp. Zbocza nasypu nie zostały odpowiednio zabezpieczone na wypadek erozji i wymywania materiału z jego zboczy. W pkt 3.3. ekspertyzy Geolog Dokumentujący stwierdza: " Nie stwierdzono szkód spowodowanych spływem wód opadowych po zboczach nasypu oraz innego odziaływania uformowanego nasypu na działki w bezpośrednim sąsiedztwie nasypu tj. działki o numerze [...], będącej własnością Pana K.B. ". W tym miejscu Sąd zauważa, że działka na której jest nasyp sąsiaduje z działką skarżącego o nr [...] .

W pkt 3.4. ekspertyzy Geolog Dokumentujący (biegły) pisze dalej: "Zaleca się, jeżeli nastąpi dalsze formowanie nasypu wzmocnienia skarp oraz wykonanie drenażu opaskowego lub odwodnienia w dolnej części skarpy. W pkt 3.5 ekspertyzy, Geolog Dokumentujący informuje, że nie stwierdzono żadnego odziaływania oraz zaburzenia stosunków wodnych w związku z wykonanym nasypem na działki o numerach: [...] ,[...] ,[...] ,[...] będących własnością Pana M.S. ".

W przekonaniu Sądu powyższe wnioski są ze sobą w pewien sposób sprzeczne. W przypadku wykonania nasypu może zmienić się kierunek spływu wody na/z części nasypu, przynajmniej w pobliżu jego granic, co potencjalnie polega na tym, że woda spływa w dół po skarpie/zboczu na sąsiedni znajdujący się poniżej teren. Biegły pisze o możliwym wypłukiwaniu - w domyśle przez wodę - materiału wbudowanego w wykonany nasyp. Dalej biegły podkreśla, że zbocza nasypu nie zostały odpowiednio zabezpieczone na wypadek erozji i wymywania materiału z jego zboczy. Skoro zatem działka skarżącego graniczy z działką, na której znajduje się przedmiotowy nasyp, nawet jeżeli działka skarżącego nie graniczy bezpośrednio z dolną krawędzią nasypu, co w sprawie jest sporne i wymaga jednoznacznego ustalenia, gdyż skarżący twierdzi inaczej, to w pewien sposób to wypłukiwanie materiału i spływająca wraz z tym wypłukiwanym materiałem woda podczas deszczów – mogą wpływać na działkę/działki skarżącego. Na to pytanie, czy i jak przebiega ten proces oddziaływania i czy to odziaływanie posiada znamiona szkody, a nadto, czy spełnia pozostałe stany faktyczne określone w hipotezie art. 29 Prawa wodnego - powinien się w pełnym zakresie wypowiedzieć systemowo powołany biegły.

Sąd zauważa, że przesłanką stosowania art. 29 Prawa wodnego jest m.in. dokonana zmiana kierunku odpływu wody połączona ze szkodą, która co do zasady powinna być realna. Sąd wyraża stanowisko, spójne ze stanowiskiem wyrażanym w orzecznictwie sądowym, że pod pojęciem szkody o jakiej stanowi art. 29 Prawa wodnego można rozumieć także zagrożenie jakie wynika z wprowadzonej zmiany kierunku odpływu wody rozłożone w czasie a polegające na stopniowym ale stałym przekształcaniu przez wodę struktury powierzchniowej działki sąsiadującej z działką, na której usytuowany jest nasyp. Skład orzekający podziela stanowisko wyrażone przez WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 291/14, LEX nr 1513298 - formułujący pogląd dotyczący zmiany stanu wód na gruncie i hipotetycznej szkody na gruntach sąsiednich, zgodnie z którym "Szkoda w rozumieniu przepisu art. 29 ust. 1 p.w., może być również hipotetyczna tj. mogąca wystąpić w przyszłości jeżeli jest to możliwość w określonych okolicznościach realna (np. przy wyjątkowo intensywnych opadach). Może też polegać na intensyfikacji niekorzystnego oddziaływania spływu wód związanego z ukształtowaniem terenu. W każdym bowiem przypadku konieczną przesłanką zastosowania w sprawie art. 29 ust. 1 p.w. jest jednoczesne wykazanie, że stwierdzona zmiana stanu wód na gruncie oddziaływuje szkodliwie na grunty sąsiednie". Podobne stanowisko formułuje WSA w Lublinie w wyroku z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 250/14, LEX nr 1531446 w przedmiocie ryzyka zalania gruntów sąsiednich, w myśl którego "Szkoda, o jakiej mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 p.w. oznaczać może także potencjalne ryzyko zalania gruntów sąsiednich uzależnione od zdarzeń nadzwyczajnych, ale będące także wynikiem tych zmian. Szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie w rozumieniu tego przepisu nie musi się łączyć z uszczerbkiem majątkowym. Może polegać także na zagrożeniu w postaci niebezpieczeństwa zalania lub zatopienia". Sposób wyjaśnienia sprawy powinien dać jednoznaczną odpowiedź w przedmiocie wpływu ukształtowania terenu na działkach M.W. na tereny sąsiednie w przypadku dużych opadów atmosferycznych, podnoszonych przez skarżącego ewentualnych zależności pomiędzy gromadzeniem się wody w nieckach na powierzchni nasypu a przepuszczalnością gruntu, przyczyn występowania wgłębienia u podnóża nasypu i ich relacji z działką [...] , czy też ewentualnego i negatywnego oddziaływania w przyszłości przez spływ wody z ukształtowania terenu nieruchomości M.W. - na nieruchomość skarżącego.

A zatem właściwe w sprawie organy administracyjne powinny przeanalizować uzupełnioną ekspertyzę sporządzoną przez uprawnionego biegłego pod kątem powyższych ocen wyrażonych przez Sąd.

W nawiązaniu do materiału fotograficznego znajdującego się w aktach, który był m.in. sporządzany podczas oględzin przeprowadzanych w dniu 28 kwietnia 2014 r. bez udziału stron i bez powiadomienia ich o tych oględzinach (zob. notatka służbowa z dnia 29 kwietnia 2014 r.- karta [...] administracyjnych akt sprawy), Sąd zauważa, że niezależnie od intencji organu, który chciał dysponować materiałem dowodowym tworzonym w bezpośredniej reakcji urzędu na zmiany pogody, aby zaobserwować jak te zmiany pogody wpływają na stan wody na przedmiotowych dla sprawy działkach - ten materiał dowodowy nie spełnia wymogów formalnych dowodu, o których stanowi art. 75 k.p.a. Zgodnie z art. 75 k.p.a.: " § 1 Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny". Artykuł 78 k.p.a. stanowi natomiast, że " § 1. Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. § 2. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy". Należy zarazem podkreślić, że zgodnie z art. 79 k.p.a. " § 1. Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. § 2. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia". Następnie, zgodnie z art. 80 k.p.a. " Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Przy czym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a." (art. 81 k.p.a.) W myśl art. 77 k.p.a." § 1. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. § 2. Organ może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu. § 3. Organ przeprowadzający postępowanie na wezwanie organu właściwego do załatwienia sprawy (art. 52) może z urzędu lub na wniosek strony przesłuchać również nowych świadków i biegłych na okoliczności będące przedmiotem tego postępowania. § 4. Fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie".

Przy ponownie prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym właściwe organy powinny zapewnić realizację zasad postępowania administracyjnego, tak jak to było czynione, przy następnych oględzinach.

Z uwagi na fakt naruszenia w sprawie przepisów postępowania art. 7 w zw. z art. 77, art. 10 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ dla załatwienia sprawy, a to przez nie pogłębione odpowiednimi wyjaśnieniami przyjęcie przez organ opinii biegłego zawierającej pewne w/w sprzeczności i pominięcie analizy hipotetycznej szkody rozwijającej się w czasie po stronie skarżącego wskutek ew. zmiany stosunków wodnych w wyniku uksztaltowania przedmiotowego nasypu, Sąd nie wypowiada się o materialnoprawnym wymiarze kontrolowanej sprawy a zatem i o materialnoprawnych zarzutach kierowanych w skardze, gdyż byłoby to przedwczesne i nieuzasadnione. W pierwszej kolejności w sprawie powinien być wszechstronnie i zgodnie z prawem ustalony stan faktyczny, aby dalej można było mówić o prawidłowym stosowaniu prawa materialnego i jego ewentualnej kontroli sądowej.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy powinny mieć na uwadze ocenę Sądu wyrażoną w uzasadnieniu wyroku.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach sądowych, jak w pkt II sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.