Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 812/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.1  ust. 3,  art. 4  ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej jako "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń rodzinnych w formie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na W. J. i M. J.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] r. M. J. wystąpił o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na W. J. i M. J. W załączonym do wniosku oświadczeniu wskazał, że jego małżonka O. J. mieszka wraz z dziećmi w G.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy J. odmówił przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczętego roku szkolnego na W. J. i M. J. Powołując treść art. 1 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) stwierdził, że w sprawie nie istnieją podstawy do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, albowiem żona wnioskodawcy wraz z dziećmi zamieszkuje na terytorium B., które to Państwo nie zalicza się do krajów należących do Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. J. podnosząc, że posiada obywatelstwo polskie, zaś jego dzieci oraz małżonka posiadają obywatelstwo polskie i [...], przy czym zameldowani są na stałe w J. Objęte wnioskiem dzieci są w wieku uprawniającym do otrzymania świadczenia i pozostają na utrzymaniu M. J., zaś w G. przebywają czasowo.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy ww. decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu organ podniósł, iż w złożonym wniosku zostało wskazane, że syn M. uczęszcza do szkoły, a córka W. do przedszkola w G. i tam wraz z matką zamieszkują. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazało, że wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe, jednakże dzieci w okresie zasiłkowym [...] nie zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie B. nie należy do krajów Unii Europejskiej ani Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a tym samym nie znajdują zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W odniesieniu do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał, że w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych jednym z kryteriów jest zamieszkiwanie, a nie zameldowanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadanie obywatelstwa polskiego osób uprawnionych do świadczeń rodzinnych. Tymczasem taka sytuacja nie ma miejsca w sprawie co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. J. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 1 ust. 2 i 3, art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną interpretację i ustalenie, że świadczenia rodzinne nie przysługują wnioskodawcy – ojcu dzieci zamieszkałemu na terytorium kraju, z powodu ich przebywania poza granicami. Podniósł, że zawarta w decyzji interpretacja zaprzecza istocie świadczeń rodzinnych, które na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych mają na celu pokrycie wydatków na utrzymanie dzieci i na podstawie art. 4 ust. 2 przysługują rodzicom. Tym samym treść art. 1 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy odnieść do osoby uprawnionej, tj. rodzica występującego o świadczenie, a nie do dzieci pozostających na utrzymaniu. Treść tego przepisu wskazuje zatem, że świadczenia przysługują rodzicom lub rodzicowi, jeżeli jest obywatelem polskim, lub jako cudzoziemiec spełnia jeden z warunków wskazanych w art. 1 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy. Skarżący podniósł, że w toku postępowania wykazał, że jest obywatelem polskim zamieszkującym na terenie kraju co nie zostało zakwestionowane przez organy, a także, iż łoży na dzieci. Tym samym podnoszone przez organy kwestie związane z przebywaniem dzieci objętych wnioskiem poza krajem są nieistotne, tym bardziej, że ich pobyt w G. nie oznacza, ze mają tam miejsce zamieszkania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa ustawa o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z. 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 1 ww. ustawy świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Jednocześnie pod pojęciem rodziny należy rozumieć - według art.3 pkt 16 omawianej ustawy: "następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne: do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko." Z kolei pod pojęciem dziecka rozumieć należy: dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko w sprawie, którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną (art. 3 pkt 4 ustawy). Pod pojęciem osób pozostających na utrzymaniu należy rozumieć członków rodziny utrzymujących się z połączonych dochodów tych osób. Świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa powyżej w ust.2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (art. 1 ust. 2 i 3 ustawy). Istotnym jest przy tym, iż zwrot "zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" użyty w art. 1 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy interpretować jako przebywanie na terytorium RP z zamiarem stałego pobytu w rozumieniu art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121), którego nie wyklucza czasowy pobyt poza granicami RP.

Tym samym zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują, o ile wnioskujący o te świadczenia ściśle spełnia kryteria ustawy, a wydawane w tych sprawach decyzje nie mają charakteru uznaniowego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy nieprawidłowo zinterpretowały powyższe przepisy. Po pierwsze należy wskazać, iż w odniesieniu do skarżącego spełnione są wszystkie ww. warunki. Skarżący jest obywatelem polskim zamieszkującym w gminie J., co nie było kwestionowanym przez organy. Tym samym spełnia wymogi określone w art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiącym, że świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim, zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne. Ponadto skarżący ubiegał się o świadczenie rodzinne i dodatki do tego świadczenia na dzieci W. J. i M. J. pozostające na jego utrzymaniu, a zatem w myśl art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych również spełniał kryteria przyznania tego świadczenia. Należy podkreślić, iż jedyne kryterium ograniczające przyznanie prawa do tej formy świadczenia ustawodawca wprowadził w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i jest to kryterium dochodowe, które, jak wynika z zaskarżonej decyzji, skarżący również spełnia. Jest zatem niezrozumiałym odwoływanie się przez organy w niniejszej sprawie do faktu zamieszkania przez dzieci skarżącego poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nawet gdyby, wbrew wyraźnemu brzmieniu wskazanych powyżej przepisów, przyjąć, iż miejsce zamieszkania dzieci jest kryterium uprawniającym do oceny o możliwości przyznania świadczenia rodzinnego i dodatków do tego świadczenia, to rolą organów byłoby wyjaśnienie, czy fakt przebywania dzieci w G. oznacza "zamieszkanie" w rozumieniu art. 25 k.c., tj. stałego przebywania w innym miejscu mającego na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, a zatem zmiany centrum życiowej działalności (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 lipca 1978 r. w sprawie o sygn. akt IV CR 242/78). Czasowy pobyt za granicą osoby stale zamieszkującej w kraju nie stanowi bowiem zmiany miejsca zamieszkania i nie może przez ten pryzmat być rozpatrywany, a zatem pozostaje bez wpływu na miejsce zamieszkania osoby fizycznej. .Należy przy tym zauważyć, iż w myśl art. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993) "1. Osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego. 2. W tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego". Jednocześnie w myśl art. 6 ust. 1 tej ustawy "Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania". Tymczasem dzieci skarżącego, czego nie kwestionowały organy, posiadają obywatelstwo polskie i [...], zaś adres zameldowania mają w miejscowości J., a zatem w świetle powyższych przepisów w miejscu stałego pobytu.

Wobec powyższego przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy organ winien zastosować się do powyższych rozważań i w sposób odpowiadający prawu rozstrzygnąć wniosek skarżącego o przyznanie świadczeń rodzinnych.

Z tych względów na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.