Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1508/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 162 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1508/10 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Ewa Michna (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2010 r., sprawy ze skargi M. Ż. i S. Ż., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25 czerwca 2010 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących koszty postępowania w kwocie 357, 00 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100 ), III. zarządza zwrot z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz skarżących kwotę 400, 00 zł (czterysta złotych 00/100) tytułem nadpłaconego wpisu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2010r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił M. Ż. oraz S. Ż. (zwanymi dalej "skarżącymi") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 grudnia 2009r. nr [...] ustalającej podatek od spadków i darowizn w wysokości 50 053, 00 zł.

W uzasadnieniu organ podał, że powyższa decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 grudnia 2009 r. została doręczona w trybie podwójnego awiza tj. zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2009 r. Skoro zatem, argumentował dalej organ, skarżący w dniu 18 stycznia 2010 r. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, nie składając równocześnie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to odmowa przywrócenia terminu była, w ocenie organu, uzasadniona. Taki wniosek złożony został dopiero 26 kwietnia 2010 r. (M. Ż.) oraz 28 kwietnia 2010 r. (S. Ż.), a więc po upływie, zdaniem organu, 7- dniowego terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Organ przyjął bowiem, że data wniesienia odwołania (18 stycznia 2010r.) rozpoczynała bieg terminu 7-dniowego na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji wymiarowej.

W skargach z dnia 10 sierpnia 2010r. skarżący domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia, ewentualnie stwierdzenia jego nieważności oraz zasądzenia kosztów według norm przepisanych, zarzucając naruszenie art. 121, 150 oraz 162 § 2 Ordynacji podatkowej.

W swojej argumentacji skarżący w pierwszej kolejności podnieśli, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 grudnia 2009 r., nadana w tym samym dniu, została po raz pierwszy awizowana w dniu 17 grudnia 2009r., a po raz drugi w dniu 28 grudnia 2009r. Na zostawionym wówczas zawiadomieniu pracownik poczty zaznaczył, że przesyłka mogła zostać odebrana w placówce pocztowej do dnia 4 stycznia 2010 r. W tym też dniu M. Ż. osobiście odebrała wspomnianą decyzję zarówno we własnym imieniu, jak i w imieniu jej ojca (S. Ż.). W związku z tym też odwołanie skarżący, w ich mniemaniu, złożyli zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji tj. w terminie 14 dni od jej doręczenia (termin ten upływał 18 stycznia 2010 r.). Dalej skarżący wskazali, że o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania dowiedzieli się w momencie doręczenia im postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 kwietnia 2010r. nr [...] (doręczonego M. Ż. w dniu 19 kwietnia 2010r. oraz S. Ż. w dniu 21 kwietnia 2010r.). Postanowieniem tym organ odmówił rozpatrzenia sprawy w trybie odwoławczym z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ podał, że w rzeczywistości termin 14 - dniowy, o którym mowa w art. 150 Ordynacji podatkowej, upływał w dniu 31 grudnia 2009 r. Fakt, że w urzędzie pocztowym doszło do pomyłki i w sposób niezgodny z przepisami wydano omawiane przesyłki stronom już po upływie ww. terminu (tj. w dniu 4 stycznia 2010 r.) pozostawał, zdaniem organu, bez wpływu na określenie daty doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 grudnia 2009 r., którą to datą w świetle art. 150 Ordynacji podatkowej był dzień 31 grudnia 2009 r. W związku z czym, zdaniem organu, należało uznać, że skarżący odwołanie nadane w dniu 18 stycznia 2010r. złożyli po terminie.

Jednakże, zdaniem skarżących, data doręczenia powyższego postanowienia tj. 19 kwietnia 2010r. (M. Ż.) i 20 kwietnia 2010r. (S. Ż.) była początkową datą biegu terminu 7 dniowego do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ, ich zdaniem, złożenie wcześniej omawianego wniosku nie było możliwe, gdyż po prostu nie wiedzieli, że uchybili w ogóle terminowi. Działali bowiem w zaufaniu do podanej przez pracownika poczty na zawiadomieniu informacji, że decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego mogą odebrać do dnia 4 stycznia 2010 r. Nie wiedzieli, że faktycznie termin ten został wadliwie określony przez pracownika poczty i w rzeczywistości nastąpił po upływie 14 dni od daty pierwszego awiza, zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej. Bezspornie, w ocenie skarżących, nie było ich winy w obiektywnym uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Poza tym skarżący zakwestionowali w ogóle poprawność doręczenia omawianej przesyłki w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę z dnia 13 września 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skarg, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutu naruszenia art.121 Ordynacji podatkowej, organ wskazał, że skarżący wielokrotnie uchylali się od odbierania korespondencji, co powodowało utrudnienia w wzajemnej wymianie informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skargi zasługiwały na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd pragnie zauważyć, że wyrokiem z dnia 27 października 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 1065/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 2 kwietnia 2010 r. Nr [...], w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Orzeczenie to na dzień orzekania w niniejszej sprawie stało się prawomocne. W związku z czym też zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ppsa – wiąże tut. Sąd. Tym samym uznać należy, iż kwestia wniesienia odwołania na decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 grudnia 2009 roku z uchybieniem terminu została już ostatecznie rozstrzygnięta. W związku z czym też wszystkie zarzuty skarżących dotyczące art.150 Ordynacji podatkowej są w chwili obecnej bezprzedmiotowe.

Przechodząc natomiast do oceny zaskarżonych orzeczeń w przedmiocie wniosków o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania stwierdzić należy, co następuje.

Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W świetle § 2 zaś podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Nadto stosowanie do § 3 przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne.

Wskazany przepis zakłada zatem istnienie trzech warunków dla skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności: złożenie wniosku w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie, iż przyczyna uchybienia powstała bez winy strony oraz dopełnienie czynności, w związku z którą uchybiono terminowi do jej dokonania.

Wobec czego w pierwszej kolejności ustalić należy termin ustania przyczyny, która spowodowała uchybienie w dokonaniu czynności. Oczywistym jest, że określenie tego momentu zależy od indywidualnych okoliczności, czyli od danego stanu faktycznego. W każdym przypadku bowiem przyczyna uchybienia może być odmienna.

W rozważanej sprawie przyczyną uchybienia terminu we wniesieniu przez skarżących odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego było, jak sami skarżący podają, błędne ich przeświadczenie, że datą początkową terminu do wniesienia odwołania był dzień faktycznego odbioru decyzji tj. 4 stycznia 2010 roku. Od tego dnia, będąc zgodnie z zawiadomieniem pracownika poczty (zawartym w zostawionym powtórnym awizo) przekonani, że jest to ostatni dzień możliwego odbioru awizowanej przesyłki, liczyli oni 14- dniowy termin do wniesienia omawianego odwołania. Okoliczności te w sprawie były bezsporne, nie były bowiem kwestionowane przez organ, a nadto potwierdzała je treść korespondencji (znajdująca się w aktach postępowania administracyjnego związanego z zaskarżonym postanowieniem w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania – dołączonych do sprawy I SA/Kr 1065/10, a odczytanych na rozprawie w dniu 13 grudnia 2010r.). Z przedmiotowego błędu skarżący zostali wyprowadzeni dopiero, otrzymując odpowiednio w dniach 19 i 21 kwietnia 2010 r., postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 kwietnia 2010 roku nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z jego treści uzyskali informację, że doszło do błędnego określenia przez placówkę pocztową terminu, w którym zgodnie z wymogami art. 150 Ordynacji podatkowej skarżący mogli odebrać z palcówki pocztowej decyzję organu pierwszej instancji.

W związku z czym, zdaniem Sądu, rację mają obecnie skarżący, że dopiero w dacie doręczenia ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, zaczął swój bieg 7 - dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ w tym czasie ustała przyczyna uchybienia omawianemu terminowi w postaci uzasadnionego, okolicznościami sprawy, błędnego przeświadczenia skarżących o terminowym złożeniu wcześniejszego odwołania. Nie można zatem podzielić stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, że skarżący powinni byli już wraz z odwołaniem nadanym w dniu 18 stycznia 2010 r. złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Oczywistym bowiem jest, że w tym momencie ( w dniu wnoszenia odwołań) skarżący po prostu nie wiedzieli jeszcze o żadnym uchybieniu. Z zasad logiki wynika więc, że żądanego przez organ wniosku złożyć nie mogli. Nadmienić zaś w tym miejscu należy, że skarżący działali w zaufaniu do informacji, otrzymanych od pracowników placówki pocztowej, czyli podmiotu, za pośrednictwem którego organ podatkowy doręczał decyzję stronom.

Dlatego też, w opinii Sądu, przedstawione w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej nie tylko pozostaje wbrew zasadom logicznego myślenia, ale nadto łamie art. 162 § 2 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie budzi bowiem zaufania do postępowania organów podatkowych przyjęcie przez nie założenia, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należy złożyć, zanim w ogóle, obiektywnie rzecz oceniając, powzięto wiedzę o uchybieniu terminowi do wniesienia tegoż odwołania.

W ocenie Sądu, skoro z bezspornych w sprawie okoliczności faktycznych wynikało, że to placówka pocztowa błędnie poinformowała adresatów o ostatnim dniu terminu do odebrania awizowanej przesyłki, a skarżący, działając w zaufaniu do tej informacji, złożyli odwołanie zgodnie z pouczeniem zawartym w doręczanej im decyzji – to wprawdzie nastąpiło uchybienie terminu do zaskarżenia doręczanych w ten sposób orzeczeń administracyjnych, niemniej jednak, do czasu gdy skarżący nie dowiedzieli się o fakcie uchybienia terminowi, nie rozpoczął biegu 7 - dniowy termin w rozumieniu art.162 § 2 Ordynacji podatkowej do wniesienia podania o przywrócenie uchybionego terminu.

Przyjąć zatem należy, że złożone przez skarżących wnioski o przywrócenie terminu od wniesienia odwołania, odpowiadały wymogom ww. art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej i zostały wniesione z zachowanie ustawowego 7- dniowego terminu.

Poza tym zaznaczyć należy, że skarżący wskazali w rozpatrywanych wnioskach przyczynę uchybienia oraz fakt, że nastąpiło to bez ich winy. Okoliczności te nie były w ogóle kwestionowane przez Dyrektora Izby Skarbowej w postępowaniu w przedmiocie wniosku skarżących. Dopiero na etapie odpowiedzi na skargę organ wskazywał na praktykę skarżących nieodbierania kierowanych do nich pism, co miało utrudniać postępowanie.

W ocenie Sądu, całkowicie nowa argumentacja organu ( a nie jej uzupełnienie) pojawiająca się dopiero na etapie postępowania sądowego nie może być w ogóle brana pod uwagę przy badaniu prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, chyba, że jest ona odpowiedzią na podniesione również po raz pierwszy, w skardze do sądu administracyjnego, zarzuty stron. Zgodnie bowiem z art. 133 §1 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają na podstawie akt sprawy, a własnych ustaleń dokonują wyjątkowo. Stąd argumenty o utrudnianiu postępowania na skutek uchylania się od odbierania skierowanej do niej korespondencji nie mogły mieć znaczenia przy rozpatrywaniu niniejszej skargi. Nadto należy zauważyć, że argumenty te nie miały w ogóle związku ze sposobem liczenia terminu do wniesienia podania o jego przywrócenie; organ nie wskazywał przecież, że kilkakrotny brak odbioru dwukrotnie awizowanej korespondencji (dla porządku należy zaznaczyć, że część korespondencji była odbierana) świadczyć miał o świadomości skarżących co do błędu poczty w obliczaniu końcowego terminu pism odbioru z placówki pocztowej.

Końcowo należy zauważyć, że do wniosków o przywrócenie terminów dołączone zostały także egzemplarze wcześniejszego odwołania, a więc zadośćuczyniono art. 162 §2 Ordynacji podatkowej.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, omawiane wnioski o przywrócenie terminu zostały złożone w ustawowym terminie i odpowiadały wszystkim wymogom formalny, określonym w art. 162 Ordynacji podatkowej. Dlatego też organ winien był rozpatrzyć wszystkie okoliczności wskazane w powyższym przepisie, w tym problematykę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania bez winy strony, czego jednak, jak wcześniej wskazano, nie uczynił. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zatem, poza właściwym zastosowaniem art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej (zgodnie z dotychczas poczynionymi uwagami), Dyrektor Izby Skarbowej winien dokonać ponownej oceny złożonych wniosków w kontekście ww. przesłanki.

W świetle wyżej wymienionych rozważań, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i lit. c) ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ppsa.