Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 610/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-19 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu W. K. na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 610/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2016 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 8 września 2016 r. (data nadania formularza) W. K. (dalej: "skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach, zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy (wypełniony wniosek w aktach sądowych sygn. VIII SA/Wa 609/16), skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i niepełnosprawną, wymagającą opieki i rehabilitacji, dorosłą córką. Podał, iż łączny dochód rodziny stanowi kwota [...] zł, na który składają się: dochód z gospodarstwa rolnego i zasiłek opiekuńczy skarżącego ok. [...] zł, wynagrodzenie jego żony ok. [...] zł oraz renta córki ok. [...] zł. Wyjaśnił, że ponosi zobowiązania z tytułu kredytów w kwocie [...] zł, zaś koszty bieżącego utrzymania i rehabilitacji córki wynoszą [...] zł. Oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podał: dom o powierzchni [...] m2 (wartość [...] zł), gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha i [...] ha lasu. Jako majątek ruchomy wskazał samochód Iveco o wartości [...] zł.

Pismem z 20 września 2016 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) złożenie wyciągów

z rachunków bankowych obojga małżonków (historia operacji) za ostatnie pięć miesięcy; 2) złożenie zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia żony skarżącego; 3) złożenie zaświadczenia (odcinek, decyzja) o wysokości zasiłku opiekuńczego; 4) wyjaśnienie, czy skarżący otrzymuje dopłaty do posiadanej nieruchomości rolnej i jaka była ich wysokość w 2016 r.; 5) wyjaśnienie, czy skarżący uzyskuje dochody z innego tytułu poza wskazanym we wniosku (np. czy posiadany samochód ciężarowy wykorzystuje

w celach zarobkowych) i jaka jest ich wysokość; 6) wskazanie i udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie (dowody opłat za energię, gaz, itp.).

W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył pismo, w którym oświadczył, iż przedkłada wyciągi z rachunków bankowych, które obrazują większość zobowiązań rodziny, poza kosztami rehabilitacji córki (w kwocie ok. [...] zł miesięcznie). Podał, iż samochód służy przede wszystkim do obsługi gospodarstwa, zaś dopłaty unijne w 2016 r. otrzymał w kwocie ok. [...] zł.

Wobec niewykonania w całości wezwania z 20 września 2016 r. starszy referendarz sądowy pismem z dnia 25 października 2016 r. wezwał skarżącego do:

1) złożenia zeznania podatkowego małżonków za 2015 r.; 2) wyjaśnienia, czy żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "[...]" (jeżeli tak, należy złożyć wyciągi z rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością za ostatnie sześć miesięcy); 3) wyjaśnienia z jakich źródeł pochodzą środki, którymi skarżący zasila konto, jako tzw. "wpłata własna"; 4) wyjaśnienie, czy żona skarżącego jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę; 5) udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie.

W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył pismo wraz z dokumentacją, w którym oświadczył, iż może złożyć jedynie zeznanie podatkowe żony, bo on jako rolnik nie składa zeznania. Podał, iż jego żona prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "[...]", ponadto jest zatrudniona na umowę o pracę w szkole podstawowej w B. [...]. Swoje konto zasila środkami pochodzącymi ze sprzedaży produktów z gospodarstwa rolnego i pożyczek, które zaciąga u znajomych na spłatę kredytów. Wyjaśnił nadto, że jeśli chodzi o wydatki na bieżące utrzymanie, to może przedstawić faktury za prąd, telefon i raty kredytu. Innych faktur nie posiada.

Postanowieniem z 24 listopada 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 610/16 starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pismem z 12 grudnia 2016 r. (data nadania) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: "p.p.s.a.")

w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku

z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8 p.p.s.a, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1).

W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).

Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej

w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Stwierdzić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania

i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny

i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, publ. cbois). Podnieść trzeba, że zgodnie

z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane

w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli.

Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać

ze wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony niezależnych nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, a do sądu (referendarza sądowego) należy ocena przytoczonych okoliczności.

W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Jak wynika zarówno z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożonych doń dokumentów i wyjaśnień, rodzina skarżącego uzyskuje dochód z: zatrudnienia żony skarżącego, prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, renty córki skarżącego, gospodarstwa rolnego i sprzedaży produktów rolnych oraz ze świadczeń z pomocy społecznej (zasiłek pielęgnacyjny – [...] zł i świadczenie pielęgnacyjne - [...] zł).

Załączone do akt zeznanie podatkowe za 2015 r. wskazuje, że ze stosunku pracy oraz działalności gospodarczej żona skarżącego uzyskała przychód

w wysokości [...] zł, przy kosztach uzyskania przychodu [...] zł, odnotowując stratę z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł. Zauważyć jednak należy, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z prowadzonej działalności, a nie dochody (bądź strata), będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez osoby prowadzące działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2011r., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763). W obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13). Istotne zatem jest to, że żona skarżącego uzyskuje przychody z działalności gospodarczej.

Z oceny złożonych wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony wynika, że posiadają oni płynność finansową i nie mają problemów z regulowaniem bieżących zobowiązań. Co więcej, skarżący zasila własne konto, jak również konto żony tzw. wpłatami lub przelewami własnymi w różnych wysokościach (np. w dniu [...] września 2016 r. – [...] zł, w dniu [...] kwietnia 2016 r. – [...] zł). Wyjaśnienie skarżącego, jakoby pieniądze te pochodziły z pożyczek zaciąganych u znajomych na spłatę kredytów są wątpliwie i nie poparte żadnymi dowodami.

Zdaniem Sądu, przedstawione w sprawie dowody nie potwierdzają trudnej sytuacji finansowej rodziny skarżącego i okoliczność niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie sposób zatem uznać, że skarżący

w sposób przekonujący wykazał, że partycypowanie w kosztach postępowania wywołanych wniesieniem skargi ([...] zł tytułem wpisu) w przedmiotowej sprawie, jak również ustanowienie pełnomocnika z wyboru jest poza zasięgiem jego możliwości. Oceny powyższej nie zmienia okoliczność, że skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu w siedmiu sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem na łączną kwotę [...] zł.

W konsekwencji uznać należy, że skarżący nie udowodnił, iż znajduje się

w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.