Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 589/99
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 2000-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 43 ust. 2a
journal: Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 lutego 1998 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pomocy społecznej.
article: art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Organ administracji publicznej wydając decyzję z powołaniem na art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ winien ocenić całokształt okoliczności sprawy. W przypadku ustalenia zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej należy ustalić czy prowadzone jest wspólne gospodarstwo domowe, czy też zachodzi sytuacja wyłącznie wspólnego zamieszkiwania zrywająca więzi gospodarcze.

TEZY

Organ administracji publicznej wydając decyzję z powołaniem na art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ winien ocenić całokształt okoliczności sprawy. W przypadku ustalenia zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej należy ustalić czy prowadzone jest wspólne gospodarstwo domowe, czy też zachodzi sytuacja wyłącznie wspólnego zamieszkiwania zrywająca więzi gospodarcze.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 6 października 2000 r. na rozprawie sprawy ze skargi Marcina N. na decyzję Wojewody Ł. z dnia 26 marca 1999 r. (...) w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 grudnia 1998 roku, (...), wydaną na podstawie art. 43 ust. 2a, art. 2a, art. 27 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej /t.j. Dz.U. 1998 roku, nr 64 poz. 414/, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. postanowił:

- zmienić decyzję z dnia 1 września 1998 roku w sprawie przyznania zasiłku stałego wyrównawczego w wysokości 73,11 złotych miesięcznie na okres od 1 września 1998 roku do 28 lutego 1999 roku,

- przyznać Marianowi N. pomoc społeczną w postaci zasiłku stałego wyrównawczego od dnia 1 stycznia 1999 roku do 28 lutego 1999 roku w wysokości 19,85 złotych miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż w toku postępowania administracyjnego i przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono następujący stan faktyczny: Marcin N. jest inwalidą - umiarkowany stopień niepełnosprawności. Mieszka wspólnie z matką Henryką N. i bratem Łukaszem. Matka jest inwalidką i z tego tytułu otrzymuje zasiłek stały wyrównawczy w wysokości 31,60 złotych miesięcznie i rentę rodzinną w wysokości 364,20 złotych, zasiłek rodzinny 64,60 i pielęgnacyjny w wysokości 106,41 złotych. Ponadto rodzina korzysta w pomocy w formie dofinansowania do czynszu w wysokości 139,64 złotych.

Zatem dochód na osobę w rodzinie wynosi 235,48 złotych, a miesięczny 706,45 złotych.

Zgodnie z postanowieniami art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza:

1. na pierwszą osobę w rodzinie - 318 złotych

2. na drugą i dalsze osoby w rodzinie powyżej 15 lat - 224 złotych. Postanowienia art. 27 ust. 4 pkt 2 ustawy stanowią, że osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód na osobę w rodzinie jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, określonego w art. 4 ust. 1 przysługuje zasiłek stały wyrównawczy.

Faktyczny dochód na osobę w rodzinie Marcina N. stanowi kwota 235,48 złotych. Natomiast dochód na osobę w rodzinie ustalony na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi kwota 255,33 złotych, którą ustalono w następujący sposób: /318 + 224 + 224/ : 3 = 255,33 złotych.

Zgodnie z postanowieniami art. 27 ust. 6 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wysokość zasiłku stałego wyrównawczego w przypadku osoby w rodzinie, stanowi różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, ustalonym na podstawie art. 4 ust. 1, a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie. A zatem wysokość zasiłku stałego wyrównawczego wynosi 19,85 złotych /255,33 zł - 235,48 zł/.

W odwołaniu od powyższej decyzji Marcin N. zakwestionował ustalenia faktyczne, zawarte w uzasadnieniu tejże decyzji, dotyczące prowadzenia wspólnego gospodarstwa.

Marcin N. stwierdził, iż wprawdzie mieszka z matką i bratem, lecz nie prowadzi z rodziną wspólnego gospodarstwa, co udowodnił podczas wizyty pracownika socjalnego. Zaznaczył, że na okoliczność, iż "każdy żywi się sam" posiada kupony obiadowe; nadto wskazał pracownikowi socjalnemu swoją żywność w lodówce. Marcin N. podniósł, iż przyznanie kwoty 20 złotych w sytuacji, gdy nie posiada żadnego dochodu i uzależnianie go od osoby chorej psychicznie - z powodu której ucieka z domu - stawia skarżącego w bardzo trudnej sytuacji. Marcin N. powołał się na swoją niepełnosprawność. Stwierdził także, iż pracownik socjalny właściwie nie przeprowadziła żadnego wywiadu.

Wojewoda Ł. decyzją z dnia 26 marca 1989 r., (...), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w kwestii prowadzenia przez Marcina N. wspólnego gospodarstwa z rodziną.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Marcin N. podtrzymał argumenty i zarzuty zawarte we wcześniejszym odwołaniu. Wojewoda Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 7 Kpa organy administracji publicznej powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 par. 1 Kpa stanowiący, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący żebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, zwłaszcza gdy strona powołuje się na te okoliczności jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego skutkującym uchylenie decyzji.

Organ orzekający nie zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego /art. 80 Kpa/.

W szczególności ustalając stan rodzinny i majątkowy Marcina N. i prowadzenie wspólnego gospodarstwa z matką i bratem, organ administracji publicznej oparł się wyłącznie na kwestionowanym przez skarżącego wywiadzie środowiskowym /aktualizacji/, pomijając całkowicie zbadanie podnoszonych przez skarżącego okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy mających świadczyć o prowadzeniu osobnego gospodarstwa domowego.

Z ustaleniem osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym bądź statusu osoby samotnie gospodarującej wiąże się kwestia oceny sytuacji życiowej rodziny /osoby/ - dochodów i stanu majątkowego, co bezspornie wpływa na ocenę uprawnienia rodziny /osoby/ do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej.

Zasadą administracyjnego postępowania odwoławczego jest to, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie co do jej istoty, a zatem w miarę potrzeby przeprowadza uzupełniające postępowanie wyjaśniające i usuwa naruszenia prawa popełnione przez organ I instancji /art. 138 par. 1 i 2, art. 136 Kpa/.

Organ odwoławczy, mimo zakwestionowania przez skarżącego ustaleń dokonanych przez organ I instancji oparł się w całości na tych ustaleniach nie dokonując ich weryfikacji.

Stosownie do art. 2a ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy przez rodzinę należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

A zatem, aby uznać określone osoby za rodzinę w rozumieniu art. 2a ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej nie wystarczy ustalić jedynie wspólne zamieszkiwanie, ale i konieczne jest ustalenie wspólnego gospodarowania.

Skarżący Marcin N. zakwestionował prowadzenie wspólnego gospodarstwa z matką i bratem, a więc okoliczność istotną dla rozpatrzenia sprawy.

Organ odwoławczy nie wypowiedział się co do zarzutów skarżącego, powtarzając ustalenia organu I instancji.

Zaniechanie przez organ II instancji podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego pozwalającego ocenić zasadność zarzutów podniesionych w odwołaniu przez Marcina N. powoduje wadliwość decyzji.

Skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji wyraźnie powołał się na złożenie pracownikowi socjalnemu oświadczenia o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa, jak też przytoczył okoliczności mające potwierdzać wspólnego gospodarstwa /osobna żywność, posiadanie kuponów obiadowych, choroba brata, konieczność wspólnego zamieszkiwania/. Tym samym skarżący zmierzał do wykazania, że nie jest to wspólne gospodarstwo domowe, lecz jedynie wspólne zamieszkiwanie, z powodu braku osobnego mieszkania. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż w aktualizacji wywiadu jest zawarta jedynie informacja o wspólnym zamieszkiwaniu.

W tej sytuacji należy uznać, że organ administracji publicznej naruszył przepisy art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a nadto przekroczył granice swobodnej oceny materiału dowodowego /art. 80 Kpa/. Swobodna ocena materiału dowodowego nie może nosić cech dowolności.

W tych warunkach nie można przyjąć, iż ustalone i rozważone zostały okoliczności, od których uzależnione jest przyznanie świadczeń z pomocy społecznej.

W przypadku ustalenia, że skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z matką i bratem zachodziłaby konieczność weryfikacji wysokości przyznanego zasiłku wyrównawczego.

Wysokość zasiłku stałego wyrównawczego, przysługującego osobie samotnej /art. 27 ust. 4 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej/, jest ustalana zgodnie z regułami określonymi w art. 27 ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy.

Organ administracji publicznej wydając decyzję z powołaniem na art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej /tj. Dz.U. 1998 roku, nr 64 poz. 414 ze zm./ winien ocenić całokształt okoliczności sprawy. A zatem ustalając zmianę sytuacji dochodowej lub osobistej organ winien uwzględnić zerwanie więzi gospodarczej, które w danym przypadku powoduje uzyskanie przez osobę korzystającą z pomocy społecznej statusu osoby samotnej.

Z powyższych względów Sąd na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.