Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2075/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej A. T. kwotę 497zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. A. T. (dalej jako skarżąca) wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ, Minister) o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz. U. z 2016 r. poz. 708, ze zm., zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową).

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec A. T. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Ww. decyzja została doręczona stronie w dniu [...] lipca 2019 r.

W dniu [...] sierpnia 2019 r., z zachowaniem ustawowego terminu A. T. przesłała do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r.

Po rozpatrzeniu wniosku A. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2019r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane w w.w. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie. Art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawiera dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Jedynie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, tj. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego. Analizując pierwszą z przesłanek formalnych wskazano, że krótkotrwałość musi być każdorazowo analizowana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno o definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej należy określić choćby przybliżoną definicje krótkotrwałości.

Analizując drugą z przesłanek formalnych organ wskazał, że również rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, jest przesłanką o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy – przyjętych na siebie obowiązków.

Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" to czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza, odnoszący się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale by było rzeczywiste i dowiedzione.

Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy organ wskazał, że A. T. pełniła służbę w okresie od dnia [...] lutego 1988 r. do dnia [...] kwietnia 2016 r., tj. 28 lat, 2 miesiące i 19 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - od dnia [...] lutego 1988 r. do dnia [...] grudnia 1989 r., tj. przez okres 1 roku, 9 miesięcy i 28 dni. Okresu 1 roku, 9 miesięcy i 28 dni, nie można uznać za krótkotrwały, bowiem trudno tu mówić o "chwilowości", czy "przejściowości", a służba z pewnością nie nosiła znamion "tymczasowości".

Z dokumentów przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu za pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. wynika, że wnioskodawczyni w sposób świadomy rozpoczęła pracę w strukturze Służby Bezpieczeństwa, co wynika z podania ww. z dnia [...] czerwca 1987 r., skierowanego do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]: "Uprzejmie proszę o przyjęcie Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...] w charakterze Ponadto w ww. materiałach archiwalnych znajduje się również "Opinia polecająca" i dnia [...] stycznia 1988 r. [...] M. N., w której m.in. wskazano.: "W związku z ubieganiem się obywatelki A. T. o wstąpienie do pracy w Organach Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej (...) uważam, że wyżej wymieniona nadaje się do pracy w organach Służby Bezpieczeństwa. Z powierzonych zadań powinna wywiązywać się wzorowo".

Zakończenie wskazanego okresu pełnienia przez ww. służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z woli skarżącej, ale z reorganizacji komórek SB WUSW w [...] (akta [...], karta nr 37). Do dokonania oceny spełnienia przez stronę przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." organ wziął pod uwagę stanowisko Komendanta Głównego Policji zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] zawarte w "Informacji dotyczącej przebiegu służby (...)" z dnia [...] lutego 2018 r. Komendant Główny Policji w swoim stanowisku stwierdza, iż A. T. rzetelnie realizowała zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po dniu 12 września 989 r., na co wskazują informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych jej karach dyscyplinarnych. W w.w. stanowisku zaznaczono również, że w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział ww. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia "Jednak charakter zadań wykonywanych w jednostkach organizacyjnych policji może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na możliwość zaistnienia takich sytuacji". Również Komendant Wojewódzki Policji w [...] w swoim stanowisku z dnia [...] lutego 2018 r. nie kwestionuje faktu, iż A. T. rzetelnie realizowała zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po dniu 12 września 1989 r. W aktach sprawy brak informacji dot. prowadzenia w stosunku do wnioskującej postępowań karnych oraz karno-skarbowych. W w.w. stanowisku zawarto informacje o otrzymanych przez stronę w trakcie pełnienia służby awansach, podwyżkach dodatku służbowego, wyróżnieniach oraz odznaczeniach (Brązowa Odznaka Zasłużony Policjant, Medal za Długoletnią Służbę, Srebrna Odznaka Zasłużony Policjant).

Organ uznał, że w posiadanych zasobach archiwalnych brak jest dokumentów wskazujących na udział wnioskującej w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jak też nie były wydawane zaświadczenia uprawniające do podwyższenia emerytury zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Woskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734, ze zm.).

Minister stwierdził, że służba A. T. była pełniona rzetelnie, wypełniając tym samym przesłankę wskazaną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Jednakże uprawnienie z art. 8a ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem i tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

W skardze w całości zaskarżono decyzję Ministra i zarzucono jej:

1) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, t.j. dowolną ocenę — niezgodną z zasadami logiki wyznaczonymi przez zasady demokratycznego państwa prawa - dokumentów znajdujących się w aktach osobowych Skarżącej (w szczególności dokumentów: orzeczeń, opinii rozkazów personalnych, wniosków o nadanie stopnia lub podań o przyjęcie do służby); - w konsekwencji organ dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, iż Skarżąca miałaby pełnić służbę na rzecz "totalitarnego państwa" w przypadku gdy w rzeczywistości zostały przełamane skutki pojęcia z art. 13b ustawy zaopatrzeniowej; - w konsekwencji w zaskarżonej decyzji naruszono przepis prawa materialnego, a mianowicie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej zwanej: "Konstytucją RP") poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do naruszenia zasad demokratycznego państwa prawa, tj:

i. zasady ochrony praw nabytych - poprzez odebranie uprawnionej praw słusznie nabytych pomimo pozytywnej weryfikacji zgodnie z § 8 uchwały nr 69 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1990 roku w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i w innych jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz zatrudniania ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych,

ii. zasady sprawiedliwości społecznej - poprzez: - obniżenie emerytury Skarżącej poniżej limitu określonego w art. 15 ust. 1 Ustawy zaopatrzeniowej, - pozbawienie Skarżącej możliwości powiększenia jej emerytury o współczynnik opisany w art. 15 ust. 1 pkt 1 Ustawy zaopatrzeniowej w wysokości 2,6 % niezależnie od lat przepracowanych powyżej 15 lat poprzez wprowadzenie oczywiście niezgodnego z zasadami demokratycznego państwa prawa limitu wysokości emerytury określonego w art. 15c ust. 3 Ustawy zaopatrzeniowej, - obniżenie współczynnika naliczanych składek na ubezpieczenie społeczne do 0 % czyli poniżej poziomu gdyby Skarżąca w ogóle nie wykonywała żadnej pracy - w związku z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu nawet bezrobotnych zgodnie z art. 13 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

iii. zasady zaufania obywatela do państwa i tworzonego przez niego prawa - poprzez:

- stosowanie przez państwo odpowiedzialności zbiorowej, - stosowanie opresji względem indywidualnie oznaczonej grupy osób bez rozpatrzenia służby w sposób indywidualny oraz rozpatrzenia ewentualnej winy funkcjonariusza w przewidzianym trybie przez Sąd Powszechny, - stosowanie już kolejnego ograniczenia świadczenia emerytalnego Skarżącej z tej samej przyczyny na przestrzeni ostatnich lat - w 2009 roku ograniczono świadczenie emerytalne Skarżącej ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym za służbę w okresie od 1944 roku do 1990 do poziomu 0,7 % podstawy wymiaru wzrostu emerytury za każdy rok w służbie, pozostawiając wyłącznie okres od 1990 roku na poziomie 2,6 % podstawy wymiaru;

iv. zasady nieretroakcji prawa - poprzez stosowanie sankcji nieznanych ustawie karnej w postaci obniżania świadczeń emerytalnych, za pracę w [...] Wydziale WUSW w [...] w charakterze [...], która nie stanowiła i nie mogła nawet hipotetycznie stanowić czynu zabronionego; zgodnie z § 10 uchwały nr 69 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1990 roku w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i w innych jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz zatrudniania ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, uzyskanie pozytywnej opinii gwarantowało możliwość przyjęcia do służby w organach i jednostkach podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych lub zatrudnienia w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych — Skarżąca została pozytywnie zweryfikowana, jednak z własnej woli odrzuciła pracę w formacjach UOP, podejmując pracę w RUSW w [...] na stanowisku referenta, a w konsekwencji ma słuszne roszczenie o uznanie wykonywanej pracy za legalną i pełne wyliczenie emerytury i renty za okres służby;

b) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak odpowiedniego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, t.j. brak wskazania konkretnych czynności, które w ocenie organu miałyby stanowić "służbę na rzecz totalitarnego państwa" oraz brak opisania charakteru służby Skarżącej – w przypadku gdy Skarżąca nie była w żaden sposób zaangażowana w sprawy SB, nie uczestniczyła w żadnych operacjach SB, nie podejmowała czynności merytorycznych, nie miała kompetencji do podejmowania takich decyzji, dlatego jest wątpliwe na jakiej podstawie Skarżąca miałaby odpowiadać za działania poszczególnych funkcjonariuszy SB lub państwa PRL;

c) art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oceny dokumentów dotyczących służby Skarżącej sprzecznie z zasadami prawidłowego rozumowania poprzez uznanie, iż maszynistka mogła "służyć na rzecz totalitarnego państwa", co spowodowało błąd w ustaleniach faktycznych poprzez brak ustalenia krótkotrwałości służby Skarżącej przed dniem 31 lipca 1990 r. - w przypadku gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego wskazuje, iż okres służby 1 roku, 9 miesięcy i 28 dni jawi się jako znikomy w obliczu całkowitej służby 28 lat, 2 miesięcy i 9 dni;

d) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do przekroczenia granic uznania administracyjnego i dokonanie oceny przesłanek z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nazbyt rygorystycznie i bez należytego odniesienia się do celu wyłączenia stosowania art. 15c i art. 22a oraz art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, ograniczając je do wyjątkowych sytuacji rzetelnej służby z narażeniem życia, co jest błędną interpretacją przyjętą samowolnie przez organ administracji publicznej,

e) art. 7 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie błędną ocenę dokumentu informacji IPN numer [...], całkowicie nielogiczna jest ocena organu, iż przyjęcie na stanowisko [...] facto miałoby stanowić element służby przygotowawczej – Skarżąca nie była elementem żadnych szkoleń, nie można mówić o świadomości tudzież "aktywnym uczestnictwie"; - w rzeczywistości organ administracji publicznej winien samodzielnie zweryfikować prawidłowość informacji IPN wydanej w trybie art. 13 a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w perspektywie całości materiału dowodowego; - w konsekwencji organ naruszył przepis postępowania mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 106 § 1 K.p.a. sprowadzającą się do przyjęcia, iż organ jest związany informacją IPN, w przypadku jak w rzeczywistości organ jest obowiązany zweryfikować prawidłowość stanowiska IPN mogąc dokonać innych ustaleń;

f) art. 7 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie błędną ocenę dokumentów; - opinii służbowej za okres od dnia [...] lutego 1988 r. do [...] grudnia 1989 r., - dotyczącego egzaminu podoficerskiego w Szkole Podoficerskiej MO w [...]; - w konsekwencji organ błędnie ustalił, iż rzekomo Skarżąca była "świadomym funkcjonariuszem Służby Bezpieczeństwa";

g) w konsekwencji naruszeń z lit. a-f, doszło do naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 127 § 3 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do braku przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ oraz nie przeprowadzenie analizy postawionych zarzutów we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co implikowało nieprawidłowe utrzymanie w mocy błędnej decyzji;

2) naruszenia opisane w pkt 1 petitum skargi spowodowały naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a) art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, iż przesłanka ,krótkotrwałości służby" zezwala na dowolność organu bez zachowania obiektywnych warunków stosunku służby, tymczasem organ jest obowiązany każdorazowo indywidualnie przeanalizować sytuację wnioskodawcy z zachowaniem obiektywnych przesłanek;

b) art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, iż przesłanka rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" może oznaczać rzetelną służbę wyłącznie przy jednoczesnym twierdzeniu istnienia zagrożenia innego, niż formalne przestępstwo pełnienia służby przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia — w przypadku gdy zgodnie z orzecznictwem Sądów Administracyjnych, nie istnieje wymóg narażania życia lub zdrowia przez funkcjonariusza, tylko rzetelnego wykonywania swoich obowiązków; - w konsekwencji organ w zaskarżonej decyzji dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych poprzez ustalenie, iż nie zachodzi w stosunku do skarżącej szczególnie uzasadniony przypadek;

c) art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, który w ocenie organu stanowi ograniczenie zastosowania z art. 8a ust 1 Ustawy zaopatrzeniowej do konieczności łącznego spełnienia dwóch "przesłanek formalnych" rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków oraz krótkotrwałości służby wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, które wykraczają poza "standardowe’’ narażenia życia i zdrowia przez funkcjonariusza policji oraz obiektywnie krótki termin służby uznanej za "służbę na rzecz totalitarnego państwa"

- w rzeczywistości prawidłowa wykładnia nakazuje przyjąć, iż obowiązuje katalog otwartych szczególnych okoliczności, które ustawodawca określił przykładowo jako rzetelne wykonywanie pracy lub krótki okres służby: w konsekwencji doszło do dalszego naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 67 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP polegającego na oddaleniu wniosku o wyłączenie stosowania wobec Skarżącej art. 15c oraz art. 22a oraz art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku gdy art. 15c oraz art. 22a oraz art. 24a ustawy zaopatrzeniowej stanowią niekonstytucyjne ograniczenie słusznie nabytych praw do zabezpieczenia emerytalnego i rentowego Skarżącej, tymczasem zgodnie z Uchwałą SN z dnia 19 lutego 2020 roku, sygnatura akt: III UZP 1/20, kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa" powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania decyzji w przedmiocie wyłączenia stosowania wobec Skarżącej art. 15c, art. 22a, art. 24a ustawy zaopatrzeniowej; ewentualnie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; na podstawie art. 135 P.p.s.a. - uchylenie w całości decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2019 roku, numer: [...]; na podstawie art. 200 P.p.s.a - orzeczenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych Skarżącej, a w szczególności kopii orzeczenia Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2016 roku (załącznik nr 5 do wniosku), nagród, wyróżnień, odznaczeń na fakty: poświęcenia Skarżącej dla służby, pogorszenia stanu zdrowia Skarżącej na skutek służby, krótkotrwałości służby Skarżącej, rzetelności wykonywania służby po dniu 12 września 1989 roku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację tożsamą z zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga musiała zostać uwzględniona.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wydając decyzję odmowną w oparciu o w.w. przepis organ nie rozważył w sposób wszechstronny i rzetelny wszelkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji naruszył zasady, wymienione w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie tej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a.

Organ dokonał nieprawidłowej oceny przesłanki "krótkotrwałości służby" skarżącej przed dniem 31 lipca 1990 r. i uznał, że te warunki zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej nie zostały spełnione.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej nie zgadza się z twierdzeniem Ministra, iż służba skarżącej nie była krótkotrwała. Organ powinien wziąć bowiem pod uwagę cały okres służby skarżącej, wynoszący 28 lat, 2 miesiące i 19 dni: na tym tle 1 rok, 9 miesięcy i 28 dni służby dla totalitarnego ustroju, jest bez wątpienia okresem krótkotrwałym. Już choćby z tego względu, zdaniem Sądu, w sprawie doszło do nieprawidłowej wykładni przepisu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Cytowany przepis zawiera również przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", która zdaniem Sądu, także została przez skarżącą spełniona. Skarżąca za swoją rzetelną służbę była bowiem nagradzana nagrodami pieniężnymi oraz wyróżniona nadaniem Brązowej Odznaki Zasłużony Policjant, Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę i Srebrną Odznaką Zasłużony Policjant.

Organ w treści zaskarżonej decyzji wspomniał co prawda o tych osiągnięciach, ale uchylił się od ich oceny w kontekście art. 8 a ustawy zaopatrzeniowej, przez co uchybił przepisom art. 77, art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ze względu na nierozpatrzenie w pełni zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W "informacji dot. przebiegu służby (...)" z dnia [...] lutego 2018 r., sporządzonej m.in. w oparciu o opinie służbowe dot. A. T. wskazano: "pracowita, odpowiedzialna za wykonywane zadania, zdyscyplinowana, posiada aspiracje zawodowe (...) z powierzonych obowiązków służbowych wywiązuje się dobrze"- opinia za okres od dnia [...] lutego 1988 r. do dnia [...] lutego 1991 r.; " obecnie z powierzonych zadań wywiązuje się wzorowo, z dużym zaangażowaniem (...) samodzielnie prowadzi formy pracy operacyjnej (...)", za okres od dnia [...] lutego 1999 r. do dnia [...] maja 1999 r.; "realizuje różne formy pracy operacyjnej o najwyższym stopniu skomplikowania (...) w pełni wykorzystuje wiedzę ogólną i specjalistyczną w ramach prowadzonych nadzorów nad pracą pionów PG (...)"; opinia za okres od dnia [...] maja 1999 r. do dnia [...] listopada 2002 r.; "z zaangażowaniem, odpowiedzialnością i rozwagą wykonuje przydzielone obowiązki służbowe (...) cechuje ją profesjonalizm, odpowiedzialność, efektywność i konsekwencja w działaniu" - opinia za okres od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] lipca 2010 r.

Również w "Opinii o służbie po 12 września 1989 r." stwierdzono m.in.: "[...] w st. spocz. A. T. przez cały okres służby w Policji cechowała się ponadprzeciętnym zaangażowaniem, sumiennością i rzetelnością. Wykazywała się dużym profesjonalizmem, znajomością procedur. (...) Kierowany przez nią zespół funkcjonował bez zastrzeżeń. Podczas realizacji powierzonych zadać opiniowana wykazywała się inicjatywą, a czynności realizowała w sposób kompetentny, z odpowiednim zaangażowaniem; zadania służbowe realizowała wzorowo. Jej inicjatywa, umiejętności oraz konsekwencja w działaniu przyczyniły się do podniesienia poziomu pracy pionu kryminalnego. Posiadała duże umiejętności w zakresie oceny wartości informacji, ich zbierania, interpretowania i stawiania hipotez. Dzięki jej osobistemu zaangażowaniu i kreatywności pozyskano stosowne kwalifikowane źródła informacji, co przyczyniło się do rozwiązania wielu spraw kryminalnych o dużym ciężarze gatunkowym".

W opisanej sytuacji faktycznej organ bezzasadnie skupił się na przynależności skarżącej do PZPR oraz na pełnieniu służby w SB, pomijając osiągnięcia i przebieg służby skarżącej w tzw. wolnej Polsce. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1924/19 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że "szczególnie uzasadniony przypadek" może wystąpić również wówczas, gdy służba w formacjach wymienionych w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – konotacji pejoratywnych.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił także, że charakteru służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. Brak racjonalnych podstaw do przyjęcia, aby unormowania te znajdowały uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, których aktywność w przeszłości ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji państwa totalitarnego".

Sąd ten zaznaczył, iż nawet brak spełnienia któregoś z kryteriów, wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki", obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Zdaniem Sądu, orzekającego w sprawie niniejszej, służba skarżącej była rzetelna, dlatego 2006 roku otrzymała Brązową Odznakę Zasłużony Policjant, a w roku 2014 - Srebrną Odznakę Zasłużony Policjant.

Podczas ponownego rozpoznawania sprawy skarżącej istotne znaczenie dla organu powinna mieć okoliczność, iż skarżąca po 1989r. została pozytywnie zweryfikowana, a następnie przez wiele lat tzw. "wolnej Polsce" pełniła rzetelną służbę, otrzymała znaczące odznaczenia. Nie jest zrozumiałe, dlaczego organ nie zakwalifikował tego jako szczególnie uzasadnionego przypadku, co – biorąc pod uwagę treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji - stanowi naruszenie powołanych już wyżej art. 77, art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a.

Z opisanych przyczyn Sąd uznał, iż organ w istocie nie rozważył należycie, czy sytuacja skarżącej stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Ponownie rozpatrując sprawę organ podda ocenie kryterium "szczególnie uzasadnionego przypadku" służby skarżącej, mając na względzie argumentację Sądu. Kwestia krótkotrwałości jej służby, zdaniem Sądu, jest bowiem niewątpliwa.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O zwrocie skarżącej kosztów postępowania, obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego (w kwocie 480 zł) i opłaty od pełnomocnictwa, Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. oraz § 14 ust.1 pkt 1) lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r. poz. 265).