Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 126/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 113 poz 1209
law: Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka, Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek (spr.), Sędzia NSA Halina Kremis, , Protokolant Iwona Borecka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 maja 2009 sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 6 grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 16 listopada 2001 r. D. D. złożył do Zarządu Miasta L. pismo w którym wniósł o uwłaszczenie nieruchomości gruntowej położonej w L. przy ul. Ś. oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], obręb 6 o pow. 669 m2, wskazując na przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Zarząd Miasta L. zakwalifikował wskazane pismo jako wniosek o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości gruntowej na zasadach określonych w przywołanej ustawie.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2001 r. Zarząd Miasta L. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie wszczęte wnioskiem D. D. z dnia 16 listopada 2001 r. w sprawie nieodpłatnego nabycia prawa własności ww. nieruchomości. Zdaniem organu załatwienie sprawy uzależnione było od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego tj. prawomocnego orzeczenia przez Sąd w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] zawartej pomiędzy D. D. a Gminą Miejską L. Postanowienie to nie zostało zaskarżone w toku instancji.

Następnie postanowieniem z dnia 20 maja 2004 r. Prezydent Miasta L. podął zawieszone postępowanie w związku z ustaniem przyczyny zawieszenia.

Decyzją z dnia 29 września 2004 r. nr [...] - po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w dnia 13 września 2005 r. [...]– Prezydent Miasta L., działając na podstawie art. 104 § 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209, z późn.zm.) orzekł – po rozpatrzeniu wniosku D. D. z dnia 16 listopada 2001 r. - o umorzeniu postępowania w sprawie nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskodawca nabył prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy zawartej w dniu 16 lipca 1984 r. Rep. A nr [...], w której zobowiązany został do rozpoczęcia budowy zakładu usługowego w ciągu dwóch lat i zakończenia jej do dnia 16 lipca 1988 r.

W związku z niezabudowaniem nieruchomości w wyznaczonym terminie Zarząd Miasta L. wystąpił do Sądu Okręgowego w L. z pozwem o rozwiązanie przedmiotowej umowy użytkowania wieczystego z D. D.. Wyrokiem zaocznym z dnia 12 grudnia 2000 r., sygn. akt [...] , Sąd Okręgowy w L. rozwiązał tę umowę użytkowania wieczystego. Organ wyjaśnił dalej, że z uwagi na niezakończone postępowanie sądowe w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, uznał za konieczne zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie wszczętej wnioskiem o nieodpłatne uwłaszczenie z dnia 16 listopada 2001 r. Z dniem 17 grudnia 2003 r. wyrok Sądu Okręgowego w L. rozwiązujący umowę użytkowania wieczystego stał się prawomocny zatem podjęto z urzędu postępowanie w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do kwestii merytorycznych Prezydent wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, osoba fizyczna aby nabyć nieodpłatnie prawo własności nieruchomości gruntowej musiała posiadać prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r., w dniu 24 października 2001r. (tj. w dniu wejścia w życie ustawy) – jak też - zdaniem organu - w dniu wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości. W niniejszej sprawie wnioskodawca D. D. utracił prawo użytkowania wieczystego nieruchomości o nabycie której się ubiegał, w związku z rozwiązaniem przez Sąd umowy użytkowania wieczystego wyrokiem z dnia 1 grudnia 2000 r. Z tych względów organ uznał, że zaistniały przesłanki bezprzedmiotowości postępowania i umorzył postępowanie.

Na skutek odwołania wniesionego przez D. D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 6 grudnia 2004 r. [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg sprawy oraz zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Rozpatrując sprawę organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do tego, że w świetle przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, zawarte w niej regulacje znajdują zastosowanie do osób fizycznych będących użytkownikami wieczystymi w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia jej w życie (24 października 2001 r.). Skoro D. D. utracił prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr 174 – co wynika z akt – zatem sprawa wszczęta jego wnioskiem z dnia 16 listopada 2001 r. stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że wniosek z dnia 16 grudnia 1999 r. – na który powołuje się odwołujący – złożony został w innej sprawie tj. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przysługującego osobom fizycznym (Dz.U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 z późn.zm.). Organ dodał, że w tej sprawie wnioskiem z dnia 16 grudnia 1999 r. Kolegium wydało już decyzję z dnia 27 kwietnia 2004 r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania. Z tego względu, w obecnie prowadzonym postępowaniu nie można odnosić się do kwestii związanych z wnioskiem z dnia 16 grudnia 1999 r. Natomiast pozostałe zarzuty odwołania dotyczą wprost rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, co wyłącza kompetencję Kolegium do ich rozpoznawania.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem D. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze napisał między innymi: "Zaskarżam w/w decyzję. Zarzucam tej błędnej decyzji nie uwzględnienie stanu faktycznego sprawy /z dnia 16.12.1999/ w kontekście faktów i materiału dowodowego i nie wiem dlaczego SKO toleruje takie decyzje Prezydenta Miasta Lubina w mojej sprawie". Podniósł, że od 1997 r. wydawane są błędne decyzje, gdyż "po kontroli inspektora wydziału geodezji zawiesiłem dalszą realizację budowy do czasu wyjaśnienia sprawy graniczników, braku drogi koniecznej, wejścia sąsiadów w granice mojej działki budowlanej". Skarżący zarzucił "SKO świadomie błędną decyzję" zauważając, że nie wiadomo na jakiej podstawie pouczono go, że decyzja jest ostateczna. Stwierdził, że "uzasadnienie jest nielogiczne i błędne merytorycznie chce zatuszować fakt chęci zagarnięcia działki przez Gminę Miejską L. w drodze przestępstwa". Uzasadniając skargę napisał: "Z dowodu, który jest w załączeniu i wpłynął do SKO w dniu 28.12.2004 z załącznika nr 1 wynika, że na treść tej skargi nie otrzymałem odpowiedzi". Zaznaczył, że "na wszystkie moje pisma procesowe skierowane do Sądu (chodzi o Sąd Okręgowy – przyp. Sądu), Gminy jako strony procesowej i do SKO nie otrzymuję odpowiedzi, kto polecił W. W. nierozpoznanie mojego wniosku z dnia 16.12.1999 zgodnie z kpa". Skarżący stawia pytanie "dlaczego skierowano sprawę do sądu o rozwiązanie aktu notarialnego jak dziennik budowy i pozwolenie otrzymałem dopiero w lipcu 1989 oraz, że miałem przedłużony termin realizacji budowy do końca sierpnia 2002/ dowód w aktach sprawy." Zauważa, że "w pozwie skierowanym do sądu sugeruje się /stawia zarzuty/,że nie wybudowałem warsztatu w przewidzianym terminie tzn do lipca 1988 a jak wskazuję- dziennik budowy i pozwolenia uzyskałem z tego samego urzędu rok później". Stawia kolejne pytanie "dlaczego Urząd Miejski nie rozpatrzył mojego wniosku z dnia 16.12.99 pozytywnie i nie ujawnił tego faktu przed sądem". W podsumowaniu stwierdza: "1 – Wszystkie decyzje Prezydenta Miasta L. i SKO są błędne i nie oparte na materialne dowodowym 2- Jak wykazałem to Gmina Miejska L. i SKO naruszyły prawo a zwłaszcza Sąd Okręgowy w L., który wydał dwa wyroki z naruszeniem prawa, gdyż nie przeprowadził postępowania dowodowego zgodnie z Kpc a dopuścił jako dowód w sprawie opinię świadomie błędną i nie na temat 3 -Jak wykazałem to zostały naruszone art. kpa 35,36 ...w związku z art. 104, 105 Prawa Geodezyjnego i Kartograficznego a zwłaszcza Konstytucji art. 45 i 77 w związku z nabytymi prawami do przedmiotowej działki wynikające z Ustawy Uwłaszczeniowej". W oparciu o powyższe zarzuty wnosi o: "- jawne posiedzenie sądu przy udziale stron i przeprowadzenie postępowania dowodowego, abym mógł przedstawić sądowi słuszność swych zarzutów; – wyegzekwowanie od R. R. odpowiedzi na stawiane zarzuty pracownikom miasta od grudnia 2000 a faktycznie od lipca 1997; - skierowanie sprawy do prokuratury i postawienie zarzutów Prezydentom Miasta od 1997 r. o chęć zagarnięcia działki budowlanej nr [...] o znacznej wartości ".

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji. Co do zarzutów skargi Kolegium stwierdziło, że w większości wykraczają one poza zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia, natomiast jeżeli chodzi o zarzuty dotyczące wniosku z dnia 16 grudnia 1999 r., to organ zaznaczył, że wniosek ten rozpatrzony został w odrębnym postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

W toku postępowania sądowego skarżący w licznych pismach kierowanych do Sądu oraz do innych organów podtrzymywał zasadnicze zarzuty podnoszone w skardze. Między innymi, wskazywał na bezzasadność (jego zdaniem) rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, szczegółowo odnosząc się i wyjaśniając kwestie dotyczące terminu zabudowy nieruchomości oraz przeszkód jakie w procesie jej zabudowy się pojawiały. Skarżący podkreślał, że wniósł opłaty za cały okres użytkowania wieczystego. Kwestionował też wszystkie akty wydane w jego sprawie przez organy administracji oraz prawidłowość postępowania przed sądem powszechnym.

Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2006 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowoadmnistracyjne na wniosek skarżącego złożony z tej przyczyny, że przed Prokuraturą Rejonową w L. toczy się postępowanie przeciwko pracownikom samorządowym o poświadczenie nieprawdy.

Postanowieniem z dnia 7 marca 2008 r. postępowanie zostało podjęte.

W postępowaniu sądowadministracyjnym udział zgłosił również Prokurator Prokuratury Apelacyjnej we W., wnosząc - na rozprawie w dniu 22 maja 2009r.- o oddalenie skargi.

Podczas tej rozprawy Sąd po rozpoznaniu kolejnych wniosków skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego (K-272, K-329, K-335) – odmówił zawieszenia postępowania (na podstawie art. 125 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn.zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały wyłącznie do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 przywołanej wyżej ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych uchybiających prawu materialnemu - jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm. zwana w dalszej części u.p.p.s.a.) - jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego przepisu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c ww. przepisu). Jeżeli zaś decyzja dotknięta jest wadliwością określoną w art. 156 k.p.a. Sąd zobligowany jest do stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszym rzędzie zbadał legalność zaskarżonej decyzji w kontekście przyczyn stwierdzenia jej nieważności, nie dopatrując się przesłanek uzasadniających takie orzeczenie. Sąd nie stwierdził również, aby decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 wskazanej wyżej ustawy, zwłaszcza zaś aby naruszała przepisy prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Przed przystąpieniem do zasadniczej części rozważań wyjaśniających zajęte przez Sąd stanowisko – wobec treści pism skarżącego – należy wyraźnie zaznaczyć, że kontroli Sądu poddana została sprawa zakończona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 6 grudnia 2004 r. podjętą w przedmiocie umorzenia postępowania o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości gruntowej wszczętego wnioskiem D. D. z dnia 16 listopada 2001 r. na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 z późn. zm.). Poza zakresem rozważań Sądu pozostaje natomiast sprawa rozpoznania przez organy administracji wniosku skarżącego z dnia 16 grudnia 1999r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego mu do przedmiotowej nieruchomości. Wniosek ten – jak wyjaśniły organy - wszczął postępowanie w innej sprawie administracyjnej, do załatwienia której zastosowanie miał inny akt prawa materialnego tj. ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Sprawa ta zakończona została decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2004 r., a z urzędu Sądowi wiadomo, że decyzja ta zaskarżona została przez D. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym wyrokiem z dnia 7 lutego 2006 r. II SA/Wr 374/06 skargę oddalił. W takiej sytuacji wszelkie zarzuty i argumenty jakie skarżący wiąże ze wskazanym wnioskiem z dnia 16 grudnia 1999 r. nie mogły w tym postępowaniu być brane pod uwagę.

Z przedstawionych Sądowi akt sprawy poddanej obecnie kontroli, wynika natomiast, że wniosek D. D. z dnia 16 listopada 2001r. zawiera żądanie uwłaszczenia go na nieruchomości gruntowej oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] położonej w L. przy ul. Ś.. We wniosku tym strona wyraźnie wskazała na zasady uwłaszczania zawarte w ustawie z dnia 21 lipca 2006r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Argumentacja przywołana we wniosku dawała zatem podstawy do uznania, że strona żąda nieodpłatnego nabycia prawa własności wskazanej nieruchomości gruntowej, do której – jak uważała – przysługiwało jej prawo użytkowania wieczystego.

Rozpoznanie powyższego wniosku winno było zatem nastąpić na podstawie przepisów przywołanej wyżej ustawy.

Z art. 1 ust. 1 wskazanego aktu w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynikało natomiast, że znajduje on zastosowanie wobec osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 24 października 2001 r.) użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Wskazanym podmiotom ustawodawca przyznał uprawnienie do nabycia z mocy prawa własności określonych ww. przepisem nieruchomości z dniem, w którym decyzja o nabyciu prawa własności, stała się ostateczna.

Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika, że D. D. uzyskał wobec nieruchomości stanowiącej przedmiot jego wniosku prawo użytkowania wieczystego na mocy umowy zawartej w dniu 16 lipca 1984 r. pomiędzy ówczesnym Prezydentem Miasta L. (reprezentującym wówczas Skarb Państwa) a skarżącym. Nieruchomość oddana została w użytkowanie wieczyste celem wzniesienia na niej zakładu usługowego w terminie do dnia 16 lipca 1988 r. Termin ten – co wynika z ujawnionych w postępowaniu akt Sądu Okręgowego w L. I[...] – został następnie przedłużony do dnia 30 kwietnia 1991 r. Wobec niezabudowania przedmiotowej działki w terminie Gmina Miejska L. (która na mocy komunalizacji przejęła własność tej działki od Skarbu Państwa) wystąpiła do Sądu Okręgowego w L. o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego z dnia 16 lipca 1984 roku. Wyrokiem zaocznym z dnia 12 grudnia 2000 r. [...] Sąd Okręgowy w L. rozwiązał wskazaną wyżej umowę (pkt I wyroku),orzekł o kosztach (pkt II i III) oraz nadał temu wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności (pkt IV wyroku). Następnie wyrokiem z dnia 3 lutego 2003 r. Sąd Okręgowy w L. na skutek sprzeciwu skarżącego utrzymał w mocy wyrok zaoczny rozwiązujący umowę użytkowania wieczystego (pkt I) oraz orzekł o kosztach (pkt II i IV). Z kolei wyrokiem z dnia 17 grudnia 2003 r. I [...] Sąd Apelacyjny we W. oddalił apelację D. D. od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 3 lutego 2003 r. Z tym też dniem wyrok z dnia 3 lutego 2003 r. stał się prawomocny.

Orzeczenia które zapadły w procesie cywilnym wywołują istotne skutki dla kontrolowanego obecnie postępowania administracyjnego. Nadanie wyrokowi zaocznemu z dnia 12 grudnia 2000 r. rygoru natychmiastowej wykonalności oznaczało bowiem, że orzeczenie powyższe stało się wykonalne z mocy samego wyroku, jeszcze przed jego uprawomocnieniem. W chwili gdy skarżący składał wniosek o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości gruntowej, wyrok ten wraz z rygorem pozostawał w mocy. Pomimo wniesienia sprzeciwu wyrok zaoczny nie traci bowiem mocy. Wówczas wyrok zaoczny który został zaopatrzony w rygor natychmiastowej wykonalności, może być wykonany, chyba że sąd na wniosek pozwanego wnoszącego sprzeciw zawiesił ten rygor. Powyższe oznacza, że skarżący składając wniosek z 16 listopada 2001 nie mógł skutecznie powoływać się na prawo użytkowania wieczystego przysługujące mu z mocy umowy z dnia 16 lipca 1984 r., która przecież została rozwiązana wyrokiem zaocznym opatrzonym rygorem natychmiastowej wykonalności. Stosunek prawny nawiązany na mocy tej umowy przestał wiązać strony tej umowy z dniem 12 grudnia 2000 r. Odnosząc powyższą uwagę, do rozpoznawanej sprawy i do przesłanek uwłaszczenia określonych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. wskazać należy, że skarżący nie mógł już w chwili złożenia wniosku wykazać, że dniu 24 października 2001r. posiadał prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. W świetle zaocznego orzeczenia Sądu Okręgowego w L. w tym dniu na prawo to nie można było się powoływać. Powyższa okoliczność stanowiła wystarczającą przesłankę uniemożliwiającą pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego o nieodpłatne uwłaszczenie już w dniu złożenia tego wniosku.

W niniejszej sprawie istotne jednak jest, że wobec faktu, że wyrok z dnia 12 grudnia 2000 r. w chwili wszczęcia postępowania nie był prawomocny, organ pierwszej instancji - wówczas Zarząd Miasta L. nie rozpoznał wniosku D. D. z dnia 16 listopada 2001r. lecz zawiesił postępowanie administracyjne do czasu zakończenie prawomocnym orzeczeniem sądowym sprawy z powództwa Gminy o rozwiązanie przedmiotowej umowy użytkowania wieczystego. Postanowienie to nie zostało w toku instancji zaskarżone, powodując stan zawisłości sprawy.

Po podjęciu zawieszonego postępowania właściwy organ – w tym momencie już Prezydent Miasta L. – zobligowany był rozpatrzyć wniosek skarżącego uwzględniając stan faktyczny i prawny sprawy jaki istniał w dacie orzekania. W świetle akt administracyjnych oraz akt sądu cywilnego bezspornym jest, że na skutek wyroku Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 17 grudnia 2003r. I [...] oddalającego apelację D. D., wyrok Sądu Okręgowego z dnia 3 lutego 2003 r. stał się prawomocny. Prawomocne stało się również orzeczenie o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego.

Orzekający w sprawie administracyjnej organ musiał uwzględnić konsekwencje jakie zrodziły opisane wyżej wyroki podjęte w sprawie cywilnej. Bezsprzecznie bowiem, spowodowały one zmianę stanu prawnego nieruchomości będącej przedmiotem wniosku. Mocą prawomocnych orzeczeń stosunek prawa użytkowania wieczystego nawiązany umową z dnia 16 lipca 1984 r. przestał istnieć a D. D. utracił status użytkownika wieczystego.

Jak już zauważono, zasady nieodpłatnego nabycia wynikające z przywołanej wyżej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. można było stosować wyłącznie wobec osób fizycznych, którym przysługuje status użytkowników wieczystych. Wskazuje na to już sam tytuł ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych własności nieruchomości. Przepisy tej ustawy nie mogły więc być stosowane wobec podmiotów, którym prawo użytkowania wieczystego nie przysługiwało. Z uprawnień nadanych tą ustawą skorzystać mogły jedynie osoby fizyczne, które posiadały prawo użytkowania wieczystego w dwóch wskazanych w ustawie datach tj. w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu 24 października 2001 r. (art. 1 ust. 1) oraz ich następcy prawni (art. 1 ust. 2 ustawy). Zdaniem Sądu, analiza przepisów przywołanej ustawy wskazuje, że oprócz stanu prawnego nieruchomości w dwóch określonych w niej datach, istotny jest również stan prawny nieruchomości istniejący w dniu, w którym organ orzeka w sprawie wniosku o nabycie prawa własności. Nabycie prawa własności nieruchomości, o którym mowa w przepisach tej ustawy, dotyczy przecież wyłącznie tych nieruchomości, które stanowią przedmiot użytkowania wieczystego. Uwłaszczenie w tym trybie możliwe jest jedynie na rzecz użytkownika wieczystego z racji posiadania przez niego tego prawa. Skutek w postaci nabycia prawa własności następuje dopiero z dniem w którym decyzja orzekająca o nabyciu własności stanie się ostateczna, co wprost wskazano w art. 1 ust. 1 ustawy. Powyższe oznacza, że konieczne jest aby prawo użytkowania wieczystego istniało nie tylko w datach wskazanych w ustawie ale również w dniu wydawania przez organ decyzji. Jeżeli zatem – tak jak w niniejszej sprawie – w chwili orzekania przez organ prawo użytkowania wieczystego już nie istniało, gdyż zostało rozwiązane, to organ nie mógł pominąć faktu, że nie ma już podmiotu któremu przysługuje do danej nieruchomości status użytkownika wieczystego, a więc nie ma podmiotu uprawnionego. Mając na uwadze przedstawione już skutki jakie wywołały wyroki Sądu Okręgowego w L. i Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, nie można było przy rozpatrzeniu wniosku o uwłaszczenie, skutków tych pominąć. Ukształtowany przez wyroki sądów powszechnych nowy stan prawny nieruchomości jest wiążący zarówno dla organów administracji jak i dla sądu administracyjnego. Związanie prawomocnym wyrokiem polega na zobowiązaniu organów i sądów do uwzględniania przy dokonywaniu ustaleń w rozpatrywanych sprawach stanu prawnego stworzonego przez ten wyrok.

Wobec przedstawionych wyżej okoliczności, zgodzić należy się z organami administracji, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do orzekania w kwestii nabycia przez D. D. prawa własności nieruchomości, której prawo użytkowania wieczystego przestało istnieć. Jak już wyżej wykazano - postępowanie w trybie ustawy z 26 lipca 2001 r. może być prowadzone wyłącznie wobec osób którym przysługuje prawo użytkowania wieczystego lub współużytkowania wieczystego danej nieruchomości bądź są oni następcami prawnymi tychże osób. Skoro skarżący utracił status użytkownika wieczystego, nie ma podstaw do stosowania wobec niego przepisów omawianej ustawy. Nie ma bowiem podstaw prawnych do rozstrzygania w zakresie nabycia prawa własności na rzecz osób które nie posiadają statusu użytkowników wieczystych lub gdy nie istnieje (zostało rozwiązane lub wygasło) prawo użytkowania wieczystego.

W rezultacie rozstrzygnięcie podjęte przez organy administracji poprzez umorzenie postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem D. D. z dnia 16 listopada 2001 r. – o ocenie Sądu – nie narusza obowiązujących przepisów prawa materialnego, jak też przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Bezsprzecznie bowiem skarżący nie mógł uzyskać prawa własności nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. a zatem podjęte rozstrzygnięcia w żaden sposób nie naruszają jego uprawnień.

Należy również zwrócić uwagę, że skarżący nie mógł skutecznie powoływać się na prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, gdyż prawo użytkowania wieczystego utracił na skutek rozwiązania umowy wyrokiem zaocznym z rygorem natychmiastowej wykonalności, który to wyrok (wraz z rygorem) nie został wyeliminowany w procesie cywilnym. Gmina (pomimo, że tego nie uczyniła) mogła wiec wyrok wykonać po jego ogłoszeniu. Z dniem ogłoszenia wyroku zaocznego stosunek prawny wynikający z rozwiązanej umowy użytkowania wieczystego przestał istnieć a w wyniku kolejnych orzeczeń jakie zapadały w procesie cywilnym, nie zaistniał na nowo. To zaś daje podstawy do stwierdzenia, że skarżący nie był użytkownikiem wieczystym już w dniu 24 października 2001 r. a zatem nie spełniał jednej z przesłanek określonych w art. 1 ust. 1 tej ustawy. Powyższe tym bardziej potwierdza, że skarżący nie mógł nabyć prawa własności na podstawie analizowanej ustawy.

Wobec przedstawionych wyżej okoliczności zarzuty podnoszone w skardze oraz w innych pismach kierowanych przez skarżącego do Sądu, uznać należy za nietrafione. Przede wszystkim kwestie, czy zachodziły podstawy do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego oraz, czy Gmina była uprawniona do zgłoszenia takiego żądania, oceniał przy uwzględnieniu odpowiednich przepisów prawa materialnego Sąd Okręgowy w L. i Sąd Apelacyjny we W.. W postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją, okoliczności dotyczące rozwiązania umowy użytkowania wieczystego w ogóle nie mogły być rozważne i oceniane. Od 1 stycznia 1998 r. sprawy te nie są objęte materią prawa administracyjnego. Ponadto organy w chwili orzekania związane były prawomocnym wyrokiem sądu cywilnego. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd także nie posiada kompetencji w tym zakresie, gdyż jest to materia prawa cywilnego zastrzeżona do kompetencji sądów powszechnych. Sąd związany jest natomiast prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych jakie zapadły w przedmiocie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. Poza oceną Sądu pozostają zarzuty wskazujące na wadliwość wyroku zaocznego z dnia 12 grudnia 2000 r. oraz na nieprawidłowości w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w L.. Sąd administracyjny nie jest w żadnej mierze uprawniony do oceny wyroków sądów powszechnych. Skarżący miał możliwość kwestionowania wyroku zaocznego sądu cywilnego i jak wskazują akta sprawy z tego prawa skorzystał, tym samym, ustalenia faktyczne zawarte w wyroku i prawidłowość procedury wiodąca do tych ustaleń poddane zostały kontroli instancyjnej. Jeżeli skarżący nadal wyroki sądu cywilnego kwestionuje, winien to czynić we właściwym trybie. W postępowaniu administracyjnym organy oceniały jedynie, czy w świetle skutków prawnych jakie wyroki sądu cywilnego wywołały i wobec utraty przez skarżącego statusu użytkownika wieczystego, istnieje podmiot postępowania na rzecz którego może nastąpić nabycie własności nieruchomości. Prawidłowości podjętych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć nie może wzruszyć ewentualne opieszałe działanie urzędników, czy też zaniechanie przez nich udzielenia odpowiedzi na pisma skarżącego. Okoliczności te nie mają znaczenia przy ocenie prawidłowości umorzenia postępowania administracyjnego i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do wzruszenia zaskarżonego orzeczenia. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje również podnoszony przez skarżącego fakt uiszczenia opłaty za cały okres użytkowania wieczystego. Wobec prawomocnych orzeczeń sądu powszechnego, z faktu tego nie może wywodzić, że posiada on dalej prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej działki. Również zarzuty strony dotyczące ewentualnego popełniania przestępstwa przez urzędników gminnych zostały wyjaśnione przez organy ścigania a podnoszone obecnie przez skarżącego argumenty z tym związane, nie mogły stanowić podstawy do zawieszenia niniejszego postępowania sądowego. Sąd rozpoznając kolejne wnioski o zawieszenie postępowania stwierdził, ze nie zachodziła żadna z przyczyn zawieszenia postępowania określona w art. 125 § 1 u.p.p.s.a. – w szczególności nie toczyło się żadne postępowanie sądowe którego wynik mógłby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Mając na uwadze argumentację skarżącego i stanowiska stron postępowania ustalono, że dotychczas prowadzone postępowanie prokuratorskie wobec urzędników samorządowych zostało prawomocnie umorzone i jak wyjaśnił biorcy udział w postępowaniu Prokurator nie toczy się inne postępowanie przygotowawcze. Nie więc ujawniono czynu, który mógłby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Z przedstawionych wyżej względów Sąd, nie znajdując podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 i § 2 u.p.p.s.a, stosownie do postanowień art. 151 tej ustawy, skargę oddalił.

Zarządzenie.

1. proszę odnotować;

2. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem proszę doręczyć stronie.

3. kalendarz 30 dni na ewentualne wywiedzenie skargi kasacyjnej.

9.06.2009 r.