Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2233/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędziowie Asesor WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska (spr.) Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2006r. sprawy ze skargi J. Z. i S. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2004r. inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego dokonali kontroli pojazdu marki [...] o nr rej. [...] z przyczepą marki [...] o nr rej. [...] o łącznej masie przekraczającej 3, 5 tony, pozostającego w dyspozycji skarżących S. Z. i J. Z. Z kontroli sporządzono protokół, z którego wynika, że wskazanym zespołem pojazdów wykonywany był przewóz około 500 kg mebli ze S. do kilku odbiorców na terytorium Polski. Kontrolowany kierowca S. M. okazał do kontroli zaświadczenie o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne przez prowadzących działalność gospodarczą S. Z. i J. Z. pod nazwą [...] "M." s.c. Kierowca nie posiadał karty opłaty za przejazd po drogach krajowych,

w kontrolowanym pojeździe natomiast nie zainstalowano przyrządu kontrolnego tzw. tachografu, nie okazano również wykresówek z bieżącego tygodnia oraz

z ostatniego dnia ubiegłego tygodnia. Protokół został podpisany przez kierowcę pojazdu.

Pismem z dnia [...] grudnia 2004r. zawiadomiono skarżących S. Z.

i J. Z. wspólników spółki cywilnej o wszczęciu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na zawiadomienie S. Z. wyjaśnił, iż wykonujący przewóz kierowca S. M. zatrudniony jest przez stronę na podstawie umowy – zlecenie i to on doczepił przyczepę bez wiedzy i zgody skarżących. Podkreślił, iż w momencie wyjazdu samochodu z zakładu skarżących do samochodu nie była dołączona przyczepa. Do wyjaśnień S. Z. dołączył oświadczenie kierowcy , w którym przyznał on, iż samowolnie w dniu kontroli dołączył do samochodu skarżących przyczepę.

Na podstawie poczynionych w trakcie kontroli ustaleń, a także zebranego materiału dowodowego decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 93 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) oraz na podstawie lp. 1.1.1., lp.1.4.1 , lp.1.11.7 ust.1, lp.1.11.11 ust.1 lit.b) załącznika do tej ustawy nałożył na S. Z. i J. Z. wspólników spółki cywilnej pod nazwą [...] "M." karę pieniężną w łącznej wysokości 14800 zł (czternaście tysięcy osiemset złotych). Podstawą nałożenia kary we wskazanej wysokości były stwierdzone podczas kontroli naruszenia dotyczące przepisów zarówno prawa krajowego jak i wspólnotowego z zakresu transportu. Przede wszystkim organ I instancji stwierdził, iż wykonywany w dniu kontroli przejazd zespołem pojazdów o łącznej masie przekraczającej 3, 5 tony nie spełnia warunków koniecznych dla uznania go za przewóz na potrzeby własne,

a mianowicie nie był wykonywany przez pracownika przedsiębiorcy, ale osobę zatrudnioną na umowę zlecenie, a więc nie w systemie pracowniczym. Dlatego też S. Z. i J. Z. powinni posiadać licencję na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. Z tego tytułu nałożono na skarżących karę pieniężną w wysokości 8000 zł. Ponadto ukarano skarżących za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych karą pieniężną w wysokości 3000 zł , za brak zainstalowanego tachografu w wysokości 3000 zł , za nieokazanie wykresówek karą w kwocie 800 zł.

Pismem z dnia [...] maja 2005r. S. Z. i J. Z. złożyli odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie. Wskazali na naruszenie art.92 ust.1 pkt 2 i 6 , ust. 4 w zw. z art.3 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym oraz niewłaściwe zastosowanie dyspozycji art.108 k.p.a. W uzasadnieniu S. Z. wyjaśnił, iż pojazd marki [...] stanowi jego własność

i wykorzystywany jest na potrzeby własne prowadzonej firmy. Ponieważ masa całkowita pojazdu nie przekracza 3,5 tony do przewozów wykonywanych tym samochodem nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym. Kierowca wykonujący w dniu kontroli przewóz mebli zatrudniony był przez S. i J. Z. na umowę zlecenie i to właśnie kierowca bez wiedzy i zgody odwołujących się dołączył do samochodu Marki [...] przyczepę. Jednocześnie kierowca nie potrafił podać powodów dla których dołączył pustą przyczepę do samochodu skarżących. Nie budzi natomiast wątpliwości, iż samochód z zakładu skarżących wyjechał bez przyczepy, a zatem nie zachodziły podstawy do posiadania licencji, karty opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz wyposażenia pojazdu w tachograf, a kontrolowanego kierowcy

w wykresówki.

Decyzją z dnia [...] września 2005r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania S. i J. Z. wspólników spółki cywilnej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z póź. zm.); art.5, art.8, art.11, art.42 , art. 92 ust. 1 i ust.4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2004r. Nr 204 poz. 2088), lp.1.4.1. , lp.1.11.7 ust.1; lp.1.1.1; lp. 1.11.11.ust.1 lit.b) załącznika do wymienionej ustawy, art. 3 ust.1 i art.15 ust.7 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie; § 4, § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz.U. z 2001r. nr 150 poz. 1684 zez zm) utrzymał

w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podzielił stanowisko organu I instancji co do oceny stanu faktycznego i prawnego. W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, iż masa całkowita kontrolowanego w dniu

[...] grudnia 2004r. zespołu pojazdów którym wykonywany był przewóz na rzecz skarżących - przekroczył 3,5 ton, a więc nie można było zastosować wyłączenia z art. 4 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85, które zwalnia od stosowania przepisów tego aktu pojazdy, których masa całkowita łącznie z przyczepami i naczepami nie przekracza 3,5 t. Bezsporne było, iż w kontrolowanym pojeździe nie był zainstalowany tachograf, kierowca nie posiadał wykresówki oraz karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Jednocześnie z uwagi na wykonywanie przewozu przez kierowcę zatrudnionego na podstawie umowy zlecenie przewóz nie został zakwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne , kontrolowany przedsiębiorca natomiast nie posiadał licencji na wykonywanie transportu drogowego.

S. Z. i J. Z. wnieśli na to rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w odwołaniu, skarżący stwierdzili że interpretacja przepisów dokonana przez organ jest jednostronna i krzywdząca dla prowadzonej przez nich firmy.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko i wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr. 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym

w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. l34 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm. ) przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej 3,5 t. w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy ( przewozie na potrzeby własne – art. 4 pkt 4 powołanej ustawy ), przy czym krajowy transport drogowy należy rozumieć jako podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy – art. 4 pkt 1) ustawy o transporcie drogowym. Przepis art. 4 pkt 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego stanowi, że nie stosuje się przepisów tego rozporządzenia do przewozów dokonywanych pojazdami przeznaczonymi do przewozu rzeczy, gdy dozwolona maksymalna masa pojazdu, łącznie z przyczepami i naczepami, nie przekracza 3,5t. Skarżący podnoszą, że w dniu kontroli pojazdem samochodowym wykonującym przewóz był pojazd o dopuszczalnej masie do 3,5t. a przyczepa doczepiona została bez ich wiedzy i zgody, przez kierowcę który nie był ich pracownikiem.

Sąd nie podzielił argumentacji strony skarżącej. Powołane wyżej rozporządzenie Rady nr 3820/85 mające w sprawie zastosowanie, zwalnia w art. 4 ust. 1 od ustanowionych w nim rygorów pojazdy, których łączna masa całkowita nie przekracza wraz z przyczepami lub naczepami 3,5 t., lecz zwolnienie to nie może odnosić się do zespołu pojazdów, którym skarżący wykonywał w dniu kontroli przewóz, ponieważ zatrzymany do kontroli pojazd samochodowy marki [...] wraz z przyczepą stanowił zespół pojazdów, do których z uwagi na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej 3,5t. miała zastosowanie ustawa o transporcie drogowym oraz art. 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady nr 3820/85.

Mimo, iż skarżący posiadali zezwolenie na wykonywanie przewozów na potrzeby własne organ nałożył na skarżących karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji uznając, iż wykonywany w dniu kontroli przejazd wskazanym zespołem pojazdów nie spełniał ustawowych przesłanek koniecznych dla uznania go za przejazd na potrzeby własne. Zgodnie

z treścią art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym - niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej

w zakresie usług turystycznych.

Zatem dla uznania przewozu za przejazd na potrzeby własne konieczne jest spełnienie wszystkich wskazanych powyżej przesłanek. Organy I i II instancji uznały, iż nie został spełniony wymóg prowadzenia pojazdu przez pracownika przedsiębiorcy, a definiując pojęcie pracownika odwołały się do definicji zawartej

w art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy zgodnie z którą pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę , powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Tym samym zdaniem organów zatrudnienie kierowcy S. M. na podstawie umowy zlecenie, a więc umowy cywilnoprawnej nie pozwala na przyjęcie, iż był pracownikiem skarżącego, a przewóz stanowił przewóz na potrzeby własne.

W ocenie Sądu powyższe stanowisko jest uzasadnione i znajduje potwierdzenie

w orzecznictwie. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 18.10.1994r. K 2/94; OTK 1994/2/36 podkreślił, iż kodeksom przysługuje szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego i dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktuje się jako wzorcowe i istnieje domniemanie, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie. Jest niesporne, że zarówno aksjologia, jak i technika tworzenia prawa traktuje kodeksy w sposób szczególny. Również Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 15 stycznia 1993 r. (III ARN 89/32, POP 1393/4/70) wyraził pogląd, że "uznaną regułą wykładni jest odstępowanie od potocznego znaczenia słów i pojęć, gdy ustawodawca słowa lub pojęcia (terminy) definiuje w języku prawnym, tworząc tzw. definicje normatywne." Takie też rozwiązanie przyjęły organy obu instancji, uznając iż skoro ustawodawca nie zdefiniował pojęcia pracownik na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym - zasadne jest odwołanie się do legalnej definicji pojęcia pracownika sformułowanej w kodeksie pracy.

Jednocześnie Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego złożonym na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu [...] lutego 2006r., iż wykonujący w dniu kontroli przewóz – S. M. był pracownikiem gospodarczym skarżących i z racji choroby kierowcy został zatrudniony doraźnie na zlecenie w celu wykonania przejazdu. Albowiem skarżący konsekwentnie w toku postępowania administracyjnego twierdzili, iż wykonujący przewóz S. M. nie jest ich pracownikiem i dlatego nie powinni ponosić za niego odpowiedzialności. Ponadto w aktach administracyjnych znajduje się kilka umów zlecenie zawartych ze S. M. co dowodzi, iż wykonywany

w dniu kontroli przewóz na podstawie umowy cywilnoprawnej nie miał charakteru incydentalnego.

Mając na uwadze, iż kontrolowany zespół pojazdów przekroczył 3,5 t., zastosowanie w niniejszej sprawie znalazły również przepisy rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Art. 3 ust. 1 rozporządzenia nakłada obowiązek instalowania i używania urządzenia rejestrującego w pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85. Bezsporne w sprawie jest, iż w kontrolowanym pojeździe nie było zainstalowane urządzenie rejestrujące - tachograf mimo, iż nie mieścił on się w żadnej z kategorii pojazdów zwolnionych z obowiązku instalowania tachografu. A zatem doszło do naruszenia wskazanego przepisu, w konsekwencji czego skarżący ukarani zostali karą pieniężną w wysokości określonej pod pozycją lp.1.11.7 ust.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym tj. 3000 zł.

Kontrolowany kierowca nie okazał ponadto w trakcie przeprowadzonej w dniu

[...] grudnia 2004r. kontroli – wykresówek , naruszając tym samym art.15 ust.7 powołanego wyżej Rozporządzenia nr 3821, zgodnie z którym kierowca na żądanie kontrolującego funkcjonariusza zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym wypadku za ostatni dzień tygodnia poprzedniego tygodnia,

w którym, kierował pojazdem. A zatem nałożenie na skarżących kary pieniężnej

w kwocie 800zł stosownie do wysokości określonej pod pozycją lp.1.11.11. ust.1 lit.b załącznika do ustawy o transporcie drogowym uznać należy za zgodne

z prawem.

Nie ulega również wątpliwości, że skarżący w dniu [...] grudnia 2004r. wykonywali przewóz mebli bez uiszczonej opłaty za przejazd po drogach publicznych. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty nakłada na wykonujących transport - art. 42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym. Nie narusza więc prawa, z przyczyn omówionych wyżej, nałożenie kary w wysokości 3000 zł według l.p. 1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach publicznych.

Jednocześnie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie miały znaczenia okoliczności w jakich zdaniem strony skarżącej doszło do dołączenia przyczepy do pojazdu marki [...]. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż samochód marki [...] nr rej. [...] pozostawał w dyspozycji prawnej skarżących i w dniu kontroli wykonywany był przewóz wyprodukowanych przez nich mebli oraz to że do wskazanego pojazdu dołączona była przyczepa marki [...] o nr rej. [...], w wyniku czego zespół pojazdów przekroczył 3,5 t. Kwestie ewentualnej odpowiedzialności zleceniobiorcy tj. S. M. wykonującego w dniu kontroli przewóz rzeczy względem zleceniodawcy tj. skarżących nie mogą stanowić przedmiotu rozpoznania w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.