Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1555/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 pkt 1, art. 21 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013
article: art. 106 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Michał Sikora po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 września 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 980/10 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.

Referując stan sprawy, Sąd I instancji wskazał, że w dniu [...] czerwca 2008 r. A. M. złożył wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Po uchyleniu pierwotnej decyzji przez Prezesa ARiMR, ponownie rozpoznając sprawę, Dyrektor K. – P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu decyzją z dnia [...] marca 2009 r. odmówił przyznania skarżącemu wsparcia, z uwagi na niespełnienie przez niego warunku określonego w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443, ze zm.; dalej rozporządzenie MRiRW).

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przypomniawszy zasady przyznania wnioskowanego typu płatności, organ stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, że Skarżący [...] września 2007 r. stał się właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, na którym użytki rolne na dzień złożenia wniosku wynosiły [...] ha, co oznacza, że powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie była mniejsza od średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym określonej dla województwa kujawsko – pomorskiego w roku poprzedzającym złożenie wniosku, która wynosiła [...] ha.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organ aktualnego wypisu z rejestru gruntów i niewzięcia pod uwagę decyzji Starosty C. z dnia [...] września 2008 r. o ustaleniu klasyfikacji gruntów w gospodarstwie A. M., Prezes ARiMR wskazał, iż z treści wskazanej decyzji wynika, że powierzchnię użytków rolnych wynoszącą [...] ha ustalono na podstawie sporządzonego przez starszego gleboznawcę G.a W.ego protokołu klasyfikacyjnego z dnia [...] sierpnia 2008 r., tj. po dacie złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie pomocy, a zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. 1 tiret pierwsze rozporządzenia MRiRW warunek ten powinien być spełniony od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy. G. W. złożył również oświadczenie o zlikwidowaniu nieużytku oraz o zastąpieniu jego części gruntami ornymi.

Prezes ARiMR stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał ani nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących, że na dzień złożenia wniosku powierzchnia użytków rolnych wynosiła [...] ha, a to na nim ciążył taki obowiązek.

Skargę na powyższą decyzję złożył A. M., zarzucając naruszenie przepisów procedury, tj. art. 7, 8 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.; dalej Kpa.). Jak uzasadniał skarżący, organy nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy i zaniechały czynności zwrócenia skarżącemu uwagi, że przedstawione przez niego dowody nie są wystarczające. Organy nie wyjaśniły również powodów, dla których odmówiły wiarygodności złożonemu przez skarżącego wyjaśnieniu, a uznały nieaktualne mapy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylając zaskarżoną decyzję, wskazał, że stan faktyczny w sprawie nie został w istotnej części ustalony prawidłowo, bowiem organ nie ustalił w sposób niewątpliwy wielkości powierzchni użytków rolnych na dzień złożenia przez skarżącego wniosku. Sąd wskazał, że przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64 poz. 427; dalej ustawa) odmiennie od przepisów Kpa. ukształtowały zasady postępowania dowodowego, dlatego też nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania art. 7 Kpa. Z tego względu za niezasadny WSA uznał zarzut naruszenia tego przepisu. Sąd I instancji stwierdził także, iż zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne, co nie wyklucza jednak przeprowadzenia przez organ dowodu z urzędu, gdy okoliczności sprawy wskazują, że stan faktyczny został ustalony w sposób niepełny. W ocenie Sądu podstawę oceny, czy gospodarstwo rolne posiada wielkość użytków rolnych uprawniającą do przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, powinien stanowić stan faktyczny, który w przedmiotowej sprawie nie został prawidłowo ustalony. Z oświadczenia gleboznawcy złożonego [...] sierpnia 2008 r. nie wynika bowiem, kiedy miała miejsce kontrola terenowa, której dokonał składający oświadczenie oraz kiedy zlikwidowano nieużytki, a użytki zielone przekształcono w grunty orne. Jak podkreślił WSA, organ powinien był zauważyć, że oświadczenie wymaga doprecyzowania i winien był przeprowadzić dowód z przesłuchania składającego oświadczenie G. W. bądź zażądać złożenia przez niego dodatkowych wyjaśnień, co pozwoliłoby ustalić datę zmiany użytkowania gruntów.

Następnie, Sąd, powołując się na wypowiedź pracownika Departamentu Baz Referencyjnych ARiMR, wskazał, że ortofotomapy, na których swoje rozstrzygnięcie oparł organ II instancji, nie mogą być traktowane jako jedyny pewny dowód i w razie wątpliwości powinny być weryfikowane przy pomocy innych dowodów. W rozpoznawanej sprawie pomimo twierdzenia przez wnioskodawcę, że powierzchnia użytków rolnych jest inna niż wynikająca z rejestrów i przedstawienia na tę okoliczność dowodu w postaci ww. oświadczenia gleboznawcy, którego treść w ocenie Sądu wymagała doprecyzowania, ARiMR nie przeprowadziła postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy twierdzeniami strony, a danymi wynikającymi z rejestrów gruntów, co nakazuje przyjąć, że Agencja nie rozpatrzyła w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, czym naruszyła przepis art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto, WSA wskazał, że wobec stwierdzenia skarżącego na rozprawie przed Sądem, że ortofotomapy są z 2005 r., wyjaśnienia wymaga data rzeczywistego sporządzenia mapy, co w sprawie ma istotne znaczenie.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jego uchylenie zaskarżonego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie przepisu "art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 21 ust. 3 ustawy w związku z § 7 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia MRiRW" polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisów poprzez przyjęcie, że w świetle zebranego materiału dowodowego, wielkość użytków rolnych w gospodarstwie skarżącego nie była w dostateczny sposób wyjaśniona, a w konsekwencji nakazanie organowi administracji przeprowadzenia z urzędu, dodatkowego postępowania dowodowego w celu ustalenia, jaka była faktyczna powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie strony w dacie składania wniosku, mimo że zdaniem organu nie było takiej konieczności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Kontrolowanym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji uznając, że zaskarżona decyzja Prezesa ARiMR naruszyła przepis postępowania tj. art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, uchylił to rozstrzygnięcie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji nie zostało ustalone w sposób niewątpliwy, jaka była należąca do skarżącego powierzchnia użytków rolnych na dzień złożenia wniosku o pomoc finansową ze środków unijnych.

Dokonana przez WSA ocena zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienie nie budzą żadnych wątpliwości.

Jak wynika z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, skarżący dochodził pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Zasady przyznawania tego rodzaju pomocy określone zostały rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Odmawiając skarżącemu pomocy finansowej, organ stwierdził, że skarżący nie spełnił na dzień złożenia wniosku warunku posiadania minimalnej powierzchni użytków rolnych. Warunek ten zawarty został w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze cyt. rozporządzenia, a zgodnie z tym przepisem pomoc, o której mowa może być przyznana osobie fizycznej, która do dnia złożenia wniosku pomocowego nie prowadziła działalności rolniczej i rozpocznie ją po raz pierwszy w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 kodeksu cywilnego, jeżeli w wymaganym okresie powierzchnia użytków rolnych będzie nie mniejsza, niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie, w którym położone jest gospodarstwo rolne wnioskodawcy oraz nie większa, niż z 300 ha. Obowiązek spełniania tego warunku na dzień składania wniosku pomocowego przyjęty został przepisem § 7 ust. 7 pkt 1 w/w rozporządzenia. Opisany stan prawny, jak zauważył Sąd I instancji, nie był kwestionowany przez żadną ze stron, a spór powstał na tle ustalenia przez organy administracji, że powierzchnia posiadanych przez skarżącego użytków rolnych była mniejsza, niż wymagane powołanym wyżej przepisem § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze minimum.

Z uzasadnienia wyroku oraz skonfrontowanych z nim akt sprawy wynika, że skarżący w toku całego postępowania administracyjnego utrzymywał, iż już od dnia przekazania mu gospodarstwa rolnego całość posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego o wielkości [...] ha stanowiły użytki rolne, o czym świadczy decyzja Starosty C. z dnia [...] września 2008 r. o ustaleniu klasyfikacji gruntów oraz oświadczenie starszego gleboznawcy G. W. z dnia [...] sierpnia 2008 r., a dane ewidencyjne którymi posłużył się organ nie były aktualne. Co wymaga odnotowania, oświadczenie gleboznawcy potwierdza fakt dokonanej zmiany użytków na działce, na której według danych ewidencyjnych figurują nieużytki, jednak brak jest w tym oświadczeniu stwierdzenia, kiedy miała miejsce kontrola terenowa, której dokonał składający to oświadczenie oraz kiedy jego zdaniem zlikwidowano nieużytki rolne. Nie można nie zauważyć, że powyższe ustalenia mają dla wyniku sprawy zasadnicze znaczenie zważywszy, że wniosek o pomoc finansową złożony został [...] czerwca 2008 r.

Organ zaniechał wyjaśnienia sprawy, mimo że zebrany przez niego oraz dostarczony przez skarżącego materiał dowodowy nastręczał wątpliwości, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji. Przypomnieć należy, iż przepisy art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy formułują wobec organów prowadzących postępowanie w sprawie przyznania pomocy obowiązek kierowania się zasada praworządności i obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Kierując się tymi wzglądami organ winien był dostrzec, że oświadczenie G. W. powinno było być uzupełnione, ponieważ stwierdzając korzystną dla skarżącego okoliczność spełniania wymaganego rozporządzeniem minimum nie informowało, kiedy ten stan nastąpił. Tymczasem organ nie tylko nie wyjaśnił wątpliwości, jakie pojawiły się w związku z zebranymi dowodami, ale jak to pokazała rozprawa przed sądem administracyjnym, nie sprawdził nawet z jakiego okresu pochodzą ortofotomapy, na których m.in. oparł ustalenia co do niespełnienia przez skarżącego minimalnego stanu posiadania użytków rolnych.

Zasadnie zatem Sąd I instancji zarzucił organowi naruszenie obowiązujących zasad postępowania, a konkretnie art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy i uznając, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, prawidłowo zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Z tego względu nie mogą zostać uwzględnione zarzuty skargi kasacyjnej, które w istocie nie odnoszą się ani do przepisów procedury sądowoadministracyjnej zastosowanych przez WSA, ani do przepisu uznanego przez ten Sąd za naruszony w postępowaniu administracyjnym. Zarzut zastosowania art. 106 § 3 p.p.s.a. w powiązaniu ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami ustawy i rozporządzenia należy uznać za całkowicie chybiony już choćby z tego względu, że Sąd I instancji nie przeprowadzał żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego, bo za takie nie można uznać ani oceny zgromadzonych w postępowaniu dowodów, ani zaprotokołowanej wypowiedzi pełnomocnika organu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.