Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 347/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: uchylono zaskarżony wyrok i interpretację indywidualną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a); art. 17 ust. 1 pkt 10; art. 17 ust. 1b; art.23 ust. 1 pkt 38; art. 24 ust. 11;
journal: Dz.U. 2010 nr 51 poz 307
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA del. Zbigniew Romała (sprawozdawca), Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 października 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 569/11 w sprawie ze skargi D. A. na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 11 kwietnia 2011 r. nr IBPB II/2/415-40/11/MM w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 11 kwietnia 2011 r. nr IBPB II/2/415-40/11/MM, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach działającego z upoważnienia Ministra Finansów na rzecz D. A. kwotę 837 (słownie: osiemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 października 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 569/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę D. A. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 11 kwietnia 2011 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

D.A. wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w K., działającego z upoważnienia Ministra Finansów, o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych.

Przedstawiając stan faktyczny wnioskodawca podał, że jest pracownikiem zatrudnionym w spółce kapitałowej z siedzibą na terytorium Polski (dalej: PLCo). Podał, że otrzymuje akcje oraz opcje na akcje spółki amerykańskiej (dalej: USCo) należącej do tej samej grupy kapitałowej co PLCo. Akcje oraz opcje na akcje przyznawane są wybranym osobom zatrudnionym w PLCo na stanowiskach kierowniczych

(dalej: beneficjenci) w ramach akcyjnego i opcyjnego planu motywacyjnego. Koszty

i realizacja planów motywacyjnych w całości obciążają USCo. D.A. zwrócił uwagę na brak związku pomiędzy uczestnictwem w programie opcyjnym lub akcyjnym, a zakresem wykonywanych obowiązków i wynagrodzeniem otrzymywanym ze stosunku pracy od PLCo przez beneficjentów. Wnioskodawca podkreślił, że jest polskim rezydentem podatkowym.

D.A. podał, że w ramach planu akcyjnego (ang. Restricted Stock Plan, dalej plan akcyjny) wybrane osoby zatrudnione w PLCo otrzymują bezpośrednio od USCo prawo do nabycia akcji USCo. W momencie otrzymania akcji, beneficjent nie ma prawa do ich sprzedaży. Beneficjenci uzyskują prawo do rozporządzania 25% otrzymanych akcji z upływem każdego kolejnego roku od otrzymania tych akcji. Tytułem przykładu wnioskodawca podał, że w przypadku, gdy beneficjent w ramach opisanego powyżej planu akcyjnego otrzyma 100 akcji USCo w grudniu 2010 r. prawo do rozporządzenia 25% tych akcji uzyska w grudniu 2011 r., a całość będzie mógł sprzedać po 4 latach, czyli w grudniu 2014 r.

Z kolei, w ramach planu opcyjnego (ang. Stock Option Plan, dalej: plan opcyjny) osoby zatrudnione w PLCo otrzymują od USCo opcje dające prawo zakupu akcji USCo po określonej cenie. W momencie otrzymania opcji beneficjent nie ma prawa do ich realizacji. Z upływem każdego kolejnego roku od uzyskania opcji beneficjenci planu opcyjnego uzyskują prawo do rozporządzania 25% otrzymanych opcji (analogicznie jak w ramach planu akcyjnego). Realizacja opcji odbywa się poprzez przekazanie brokerowi w USA dyspozycji o zamiarze ich realizacji połączonej z natychmiastową sprzedażą nabytych akcji po bieżącej cenie rynkowej. Pracownik otrzymuje od brokera różnicę pomiędzy ceną nabycia akcji (wynikającą ze zrealizowanych opcji), a ceną zbycia przemnożoną przez liczbę zbywanych akcji. Kwota ta przelewana jest na rachunek pracownika.

W związku z przedstawionym powyżej stanem faktycznym wnioskodawca zwrócił się z pytaniem, do jakiego źródła przychodów należy zakwalifikować przychody uzyskane w związku z uczestnictwem wnioskodawcy w planie opcyjnym na akcje oraz w jakim momencie powstanie obowiązek podatkowy z tego tytułu?

Przedstawiając własne stanowisko w sprawie wnioskodawca podał, że przychody uzyskane w związku z uczestnictwem w planie opcyjnym w USCo powinny zostać zakwalifikowane jako przychody z kapitałów pieniężnych. D.A. podał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) – dalej jako "u.p.d.o.f.", do katalogu przychodów z kapitałów pieniężnych zalicza się m.in. przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających. Zdaniem wnioskodawcy, dla określenia źródła przychodów z tytułu uczestnictwa w programie motywacyjnym (opcyjnym) szczególnie istotne jest uwzględnienie charakteru prawnego otrzymywanego przez beneficjenta przysporzenia majątkowego. W myśl art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. pochodne instrumenty finansowe są to instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca

2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 ze zm.) – dalej jako "ustawa o obrocie instrumentami finansowymi". Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, instrumentami finansowymi są m.in. opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne. W związku z tym,

w ocenie wnioskodawcy, opcje na akcje stanowią instrument finansowy w rozumieniu u.p.d.o.f.

W konsekwencji wnioskodawca stwierdził, że przychód wynikający z realizacji praw związanych z otrzymanymi przez beneficjentów opcjami powinien być kwalifikowany w świetle art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. jako przychód z kapitałów pieniężnych.

Zdaniem wnioskodawcy, w myśl art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. w zw. z art. 17

ust. 1b tej ustawy, przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających, powstają w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych. Cechą pochodnego instrumentu finansowego, jakim jest opcja na zakup akcji, jest to, że nie generuje on przychodów w momencie jego nabycia (niezależnie od formy, w jakiej nabycie nastąpiło). W szczególności, otrzymanie opcji w ramach planu motywacyjnego nie stanowi nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu przepisów u.p.d.o.f., nie jest bowiem związane z jakimkolwiek przysporzeniem w majątku osoby otrzymującej opcję. Beneficjant na tym etapie nie otrzymuje żadnego realnego przysporzenia. Przyznanie opcji na akcje stanowi bowiem jedynie potencjalną możliwość uzyskania korzyści

w przyszłości. Nie jest możliwe zatem rozpoznanie przychodu podatkowego

w momencie ich otrzymania. W przypadku nabycia opcji na akcje, w dniu ich nabycia nie można stwierdzić, że ich realizacja przyniesie wymierne skutki ekonomiczne.

W ramach planu opcyjnego beneficjent nabywa opcje na dokonanie w określonym terminie w przyszłości zakupu akcji po cenie ustalonej w dniu przyznania opcji (cena historyczna) i ich późniejszej sprzedaży po cenie bieżącej. Dodatnia różnica pomiędzy ceną bieżącą a ich ceną historyczną (stanowiąca element zysku) nie jest przesądzona ani w żaden sposób zagwarantowana i zależy od bieżącego kursu akcji. Oznacza to, że konkretne przysporzenie majątkowe dla posiadacza opcji powstaje dopiero wtedy, gdy osiągnie on zysk wynikający z realizacji opcji (tj. w analizowanym przypadku,

w momencie dokonania rozliczenia polegającego na realizacji opcji poprzez zakup akcji oraz ich natychmiastową sprzedaż).

W opinii wnioskodawcy, obowiązek podatkowy nie powstanie zatem ani

w momencie przyznania beneficjentowi opcji na akcje, ani w momencie uzyskania prawa do rozporządzania nią. Obowiązek podatkowy powstanie dopiero z chwilą odpłatnego zbycia akcji nabytych po cenie wynikającej z opcji. W momencie odpłatnego zbycia akcji beneficjent będzie też uprawniony, na mocy art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., do rozpoznania kosztu uzyskania przychodu w kwocie stanowiącej iloczyn ceny akcji wynikającej z opcji oraz ilości zakupionych akcji. Różnica między obliczonym

w powyższy sposób przychodem a kosztem jego uzyskania stanowić będzie dochód

z kapitałów pieniężnych.

W konkluzji D.A. stwierdził, że beneficjent planu opcyjnego

w związku z otrzymaniem i realizacją opcji powinien rozpoznać przychód z kapitałów pieniężnych i wykazać dochód w wysokości różnicy pomiędzy ceną sprzedanych akcji

a kosztami nabycia akcji (wynikającymi ze zrealizowanych opcji). Dochód powinien być wykazany w zeznaniu podatkowym PIT–38, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 1 u.p.d.o.f. za okres, w którym nastąpi sprzedaż akcji nabytych wskutek realizacji posiadanych opcji.

W wydanej w dniu 11 kwietnia 2011 r. interpretacji indywidualnej Dyrektor Izby Skarbowej w K., działający z upoważnienia Ministra Finansów, stwierdził, że stanowisko wnioskodawcy w zakresie skutków podatkowych uczestnictwa w planie opcyjnym:

- w części dotyczącej otrzymania opcji na nabycie akcji jest prawidłowe,

- w części dotyczącej realizacji praw z opcji oraz sprzedaży akcji jest nieprawidłowe

W uzasadnieniu organ administracji przytoczył treść art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., zgodnie z którym przychodami w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika

w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Organ wyjaśnił, że przez pochodne instrumenty finansowe, zgodnie z definicją zawartą w art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f., rozumie się instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy

o obrocie instrumentami finansowymi. Przytoczywszy ostatni z wymienionych przepisów organ interpretacyjny stwierdził, że ustawa o obrocie instrumentami finansowymi nie zawiera legalnej definicji opcji, określa jedynie, że m.in. opcje kupna/sprzedaży instrumentów finansowych, opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na takie opcje stanowią instrumenty finansowe nie będące papierami wartościowymi (zgodnie

z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f.).

Minister Finansów podał, że w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, iż opcja jest pochodnym instrumentem finansowym, dającym posiadaczowi prawo do zawarcia transakcji określonym instrumentem bazowym (a więc do kupna lub sprzedaży akcji, walut, indeksów giełdowych itd.) w przyszłym terminie, po cenie z góry określonej. Źródłem powstania opcji jest kontrakt opcyjny, będący umową, w której jedna strona zobowiązuje się, na żądanie drugiej strony, do kupna lub sprzedaży w określonym momencie w przyszłości oznaczonej liczby akcji po z góry ustalonej cenie albo do dokonania rozliczenia pieniężnego, gdzie nie ma miejsca faktyczna dostawa instrumentu bazowego, a jedynie realizacja kwoty pieniężnej odpowiadającej wartości tego instrumentu. Realizacja praw wynikających z opcji może zatem nastąpić poprzez wybór jednego z dwóch następujących wariantów: nabycia akcji (lub innego instrumentu bazowego) wystawcy opcji po cenie określonej w momencie przyznania opcji albo otrzymania od wystawcy opcji kwoty rozliczenia odpowiadającej wartości instrumentu bazowego.

Organ interpretacyjny stwierdził, że z opisanego stanu faktycznego wynika, iż wnioskodawca w ramach planu motywacyjnego otrzyma opcje dające prawo zakupu akcji. A zatem, samo otrzymanie opcji przez wnioskodawcę nie rodzi skutku w postaci przychodu. W momencie otrzymania opcji nie powstanie obowiązek podatkowy

w podatku dochodowym od osób fizycznych. Otrzymanie opcji w ramach planu motywacyjnego nie stanowi bowiem nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu przepisów u.p.d.o.f., gdyż nie jest związane z jakimkolwiek przysporzeniem w majątku osoby otrzymującej opcję.

Minister Finansów wskazał, że z wniosku wynika także, iż realizacja opcji dającej prawo do zakupu akcji po określonej cenie następuje poprzez przekazanie brokerowi

w USA dyspozycji o zamiarze ich realizacji, połączonej z natychmiastową sprzedażą nabytych akcji po bieżącej cenie rynkowej. Pracownik otrzymuje od brokera różnicę pomiędzy ceną nabycia akcji (wynikającą ze zrealizowanych opcji), a ceną zbycia przemnożoną przez liczbę zbywanych akcji. Kwota ta przelewana jest na rachunek pracownika.

W świetle przytoczonego stanu faktycznego organ interpretacyjny stwierdził, że

w przypadku zrealizowania przez wnioskodawcę opcji, czyli praw wynikających

z pochodnych instrumentów finansowych, powstanie przychód, który należy zakwalifikować do źródła przychodów, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., czyli do kapitałów pieniężnych.

Minister Finansów dodał, że stosownie do art. 17 ust. 1b u.p.d.o.f. przychód określony w ust. 1 pkt 10 powstaje w momencie realizacji praw wynikających

z pochodnych instrumentów finansowych. Jednocześnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy wynika, że przychodami w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika

w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Oznacza to, że przychód

z realizacji praw wynikających z opcji jest przychodem należnym, do powstania którego nie jest konieczne jego otrzymanie.

Dalej wyjaśniono, że zbycie akcji nie stanowi realizacji opcji, jest natomiast kolejną czynnością podlegającą opodatkowaniu. Połączenie w planie motywacyjnym momentu realizacji opcji z ich natychmiastową sprzedażą nie wpływa w jakikolwiek sposób na rozróżnienie tylko jednego – zamiast dwóch – momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. O powstaniu przychodu należy bowiem mówić zarówno w momencie realizacji opcji, jak

i w momencie sprzedaży akcji nabytych w wyniku realizacji opcji.

Zdaniem organu interpretacyjnego, przeniesienie momentu opodatkowania na czynność zbycia (sprzedaży) poprzez pominięcie realizacji opcji nie ma oparcia

w obowiązujących przepisach. Fakt, że w planie motywacyjnym, w którym bierze udział wnioskodawca, realizacja opcji poprzez zakup akcji jest połączona z ich natychmiastową sprzedażą, nie uzasadnia wyłączenia z opodatkowania czynności niewątpliwie wcześniej niż to zbycie podlegającej opodatkowaniu, tj. realizacji pochodnych instrumentów finansowych (opcji). Wnioskodawca otrzymał bowiem opcję dającą prawo zakupu akcji po określonej cenie. Istotą opcji nie jest zatem sprzedaż tych akcji, ale ich nabycie za określoną cenę. Realizacja opcji jest więc równoznaczna

z nabyciem akcji po umówionej cenie. Tym samym, przychód z tytułu realizacji opcji powstanie w dacie nabycia akcji spółki USCo i będzie równy wartości rynkowej akcji nabytych w wyniku realizacji praw wynikających z opcji.

Reasumując tę część rozważań organ interpretacyjny stwierdził, że nie ma żadnych prawnych podstaw, aby przychód z realizacji praw z opcji utożsamiać

z przychodem ze sprzedaży akcji. Opcje dotyczyły praw do zakupu akcji i realizacja opcji polegała na nabyciu akcji. Fakt, że wnioskodawca zlecił odpłatne zbycie akcji natychmiast po ich nabyciu nie oznacza, że można pominąć moment realizacji praw

z opcji i skupić się wyłącznie na zbyciu akcji. O obowiązku podatkowym z obu tytułów nie decyduje czas, jaki upłynął między realizacją prawa z opcji, czyli nabyciem akcji

a ich sprzedażą. A zatem, w momencie realizacji praw z opcji, czyli w momencie nabycia akcji, wnioskodawca powinien rozpoznać przychód z kapitałów pieniężnych.

Następnie przytoczono art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f., akcentując, że od dochodów

z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu. Dochodem tym jest (stosownie do treści art. 30b ust. 2 pkt 3 ww. ustawy) różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 23

ust. 1 pkt 38a.

Zdaniem Ministra Finansów, w opisanym stanie faktycznym wnioskodawca nie będzie mógł pomniejszyć kwoty przychodu o koszty jego uzyskania, gdyż z wniosku nie wynika, aby poniósł wydatki na nabycie ww. opcji. W konsekwencji, kwota dochodu równała się będzie kwocie przychodu osiągniętego z realizacji praw pochodnych.

Końcowo organ interpretacyjny omówił kwestię prawnopodatkowych skutków sprzedaży akcji otrzymanych w wyniku realizacji opcji. W tym zakresie Minister Finansów stwierdził, że zbycie akcji nabytych w ramach opisanego we wniosku planu motywacyjnego należy zakwalifikować, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., również jako przychód z kapitałów pieniężnych. Dochodem tym jest (stosownie do

art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f.) różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 22 ust. 1f lub ust. 1g, lub art. 23 ust. 1 pkt 38,

z zastrzeżeniem art. 24 ust. 13 i 14. Biorąc pod uwagę treść art. 22 ust. 1 i art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. organ interpretacyjny stwierdził, że dopiero z chwilą sprzedaży akcji ustala się koszty, które warunkują ich nabycie oraz sprzedaż. Wskazano również, że

w praktyce istotną przesłanką zaliczenia poniesionego przez podatnika wydatku do kosztów uzyskania przychodu jest istnienie związku przyczynowo – skutkowego między tym wydatkiem a osiągniętym przychodem. W niniejszym przypadku wnioskodawca nabędzie akcje po cenie ustalonej w dniu przyznania opcji (cena historyczna). Kosztem uzyskania przychodów będą więc wydatki faktycznie poniesione przez podatnika na nabycie akcji oraz ewentualne opłaty związane ze sprzedażą tych akcji, czyli np. opłaty manipulacyjne.

Po bezskutecznym wezwaniu organu administracji do usunięcia naruszenia prawa D.A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gliwicach domagając się uchylenia zaskarżonej interpretacji w części uznającej jego stanowisko za nieprawidłowe i uznanie stanowiska zawartego we wniosku w całości za prawidłowe oraz orzeczenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej interpretacji zarzucono:

1. art. 2 oraz art. 64 ust. 3 w zw. z art. 84 Konstytucji RP;

2. art. 11 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 10 i art. 17 ust. 1b u.p.d.o.f.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że stanowisko organu interpretacyjnego prowadzi do podwójnego opodatkowania, a tym samym narusza konstytucyjną zasadę ochrony zaufania obywatela do stosowanego prawa (art. 2 Konstytucji), zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji), a także zasadę ochrony własności, o której mowa

w art. 64 ust. 3 w zw. z art. 84 Konstytucji.

Posługując się przykładem matematycznym (gdzie wartość rynkowa akcji w dniu nabycia wynosi 16 USD, cena nabycia jednej akcji z opcji – 15 USD, a cena sprzedaży 1 akcji przez wnioskodawcę – 16 USD) strona wskazała, że wnioskodawca uzyskując faktyczne przysporzenie w wysokości 1 USD (różnica pomiędzy ceną, jaką zapłacił za jedną akcję a ceną uzyskaną ze sprzedaży tej akcji) płaci podatek podwójnie – w sumie od dochodu w wysokości 17 USD. Zarzucono także, że w zaskarżonej interpretacji nakazano dwukrotne rozpoznanie przychodu z tytułu obrotu tymi samymi akcjami – pierwszy raz w momencie nabycia ich po preferencyjnej cenie, ale wg ceny rynkowej,

a następnie w momencie ich zbycia; zastosowanie się do niej prowadzi do sytuacji,

w której podatek trzykrotnie przekracza osiągnięty zysk.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 10 i art. 17 ust. 1b tej stawy wskazano w szczególności, że wnioskodawca w momencie nabycia akcji nie dysponuje rzeczywistym zyskiem, a wartość akcji na etapie ich nabycia ma jedynie wirtualny charakter. W praktyce może się okazać nawet, że wartość rynkowa akcji będzie niższa niż cena ich nabycia wynikająca z posiadanych przez wnioskodawcę opcji. W takim przypadku zastosowanie się do wydanej interpretacji prowadziłoby do konieczności zapłaty podatku również w sytuacji poniesienia ekonomicznej straty i braku powstania po stronie wnioskodawcy jakiegokolwiek przysporzenia.

Na potwierdzenie przedstawionego stanowiska przytoczono (zaaprobowaną przez NSA w orzeczeniu z dnia 27 kwietnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1665/10) tezę zawartą w wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 567/09, w którym stwierdzono, że "w ciągu następujących po sobie zdarzeń (istotnych

z punktu widzenia powstania obowiązku podatkowego), poczynając od uzyskania przez pracowników Spółki opcji bądź przyrzeczenia od "A." (GB) otrzymania na preferencyjnych warunkach jej akcji, poprzez realizację tego przyrzeczenia objawiającą się w faktycznym nabyciu lub objęciu tych akcji, a na zbyciu tych akcji przez pracowników kończąc – podlegający opodatkowaniu dochód pojawia się jedynie na tym ostatnim etapie, a jego źródłem jest przychód z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f.".

W konkluzji strona skarżąca stwierdziła, że obowiązek podatkowy powstanie wyłącznie z chwilą odpłatnego zbycia akcji nabytych po cenie wynikającej z opcji.

W momencie tegoż zbycia wnioskodawca będzie też uprawniony, na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., do rozpoznania kosztu uzyskania przychodu w kwocie stanowiącej iloczyn ceny akcji wynikającej z opcji oraz ilości zakupionych akcji. Różnica pomiędzy obliczonym w powyższy sposób przychodem oraz kosztem jego uzyskania będzie stanowić dochód z kapitałów pieniężnych.

Dyrektor Izby Skarbowej w K., działający z upoważnienia Ministra Finansów, w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wyrokiem z dnia 24 października 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 569/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że istota sporu w niniejszej sprawie koncentruje się zasadniczo na problematyce skutków podatkowych związanych ze zrealizowaniem opcji na akcje spółki amerykańskiej. Strony są natomiast zgodne co do tego, że otrzymanie opcji w ramach planu motywacyjnego nie generuje przychodu, gdyż nie stanowi jakiegokolwiek przysporzenia w majątku beneficjenta tego planu.

WSA w Gliwicach wskazał, że na mocy z art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi opcje są pochodnymi instrumentami finansowymi; zapewniają one posiadaczowi prawo do zawarcia transakcji określonym instrumentem finansowym, w tym m.in. – tak jak w analizowanym stanie faktycznym – nabycia w określonym momencie za z góry ustaloną cenę oznaczonej liczby akcji. W konsekwencji, przychód ze zrealizowania tych opcji stanowi przychód

z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., gdyż powstaje w związku z realizacją praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że moment rozpoznania tego przychodu jest – jak zasadnie stwierdził organ interpretacyjny – wskazany wprost w art. 17 ust. 1b u.p.d.o.f., który stanowi, że przychód określony w art. 17 ust. 1 pkt 10 powstaje

w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych. Przychód ten jest w myśl art. 11 ust. 1 tej ustawy przychodem należnym, do powstania którego nie jest konieczne jego otrzymanie.

WSA w Gliwicach podkreślił, że okoliczność, iż w analizowanym stanie faktycznym zbycie akcji nabytych w ramach realizacji opcji następuje bezpośrednio po ich nabyciu nie może przesądzać o dopuszczalności wyłączenia stosowania wskazanej powyżej regulacji i nierozpoznania przychodu związanego z realizacją opcji. Pominięcie normy zawartej w art. 17 ust. 1b u.p.d.o.f. nie może także wynikać z aspektów ekonomicznych, tj. ewentualnej niekorzystnej dla podatnika relacji pomiędzy określoną w opcji (historyczną) ceną nabycia akcji a ceną, jaka uzyskana zostanie z ich sprzedaży. W tym kontekście podniesiony przez stronę skarżącą zarzut naruszenia

art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Sąd uznał za niezasadny.

Nie wzbudziły także zastrzeżeń Sądu pierwszej instancji przyjęte przez organ interpretacyjny zasady ustalenia podlegającego opodatkowaniu dochodu z realizacji opcji (na mocy art. 30b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.f. jest to różnica pomiędzy sumą przychodów uzyskanych z realizacji opcji a kosztami uzyskania przychodu określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38 tej ustawy) oraz konstatacja organu, że w analizowanym stanie faktycznym wnioskodawca nie będzie mógł pomniejszyć przychodu o koszty jego uzyskania, gdyż z zawartych we wniosku informacji nie wynika, aby zostały one przez niego poniesione (finansowanie całości planu opcyjnego zapewnia spółka amerykańska). Zdaniem Sądu, organ interpretacyjny prawidłowo wskazał, że (w myśl art. 30b ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f.) dopiero z chwilą sprzedaży akcji ustala się koszty, które warunkują ich nabycie oraz sprzedaż, w ramach których podatnik będzie mógł uwzględnić wydatki poniesione na zakup akcji nabytych po cenie historycznej wynikającej z opcji oraz ewentualne opłaty związane ze sprzedażą tych akcji.

Reasumując, WSA w Gliwicach stanął na stanowisku, że zaskarżona interpretacja zawiera prawidłową analizę prawnopodatkowych skutków uczestnictwa skarżącego w motywacyjnym planie opcyjnym. Analiza ta odnosi się, ze względu na istotę postępowania interpretacyjnego, do stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę we wniosku inicjującym postępowanie interpretacyjne. Sąd podkreślił, że wyodrębnienie dwóch zdarzeń skutkujących uzyskaniem przychodu z kapitałów pieniężnych, tj. realizacji opcji oraz zbycia akcji nabytych w ramach zrealizowania praw wynikających z tych opcji, znajduje pełne oparcie w przepisach u.p.d.o.f. Za niezasadny Sąd uznał tym samym zarzut naruszenia art. 2, art. 7, art. 64 ust. 3 w zw. z art. 84 Konstytucji RP, które strona skarżąca upatruje w nierespektowaniu przez organ interpretacyjny zakazu podwójnego opodatkowania.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiódł D.A., reprezentowany przez pełnomocnika – doradcę podatkowego E.L., wnosząc o uchylenie go

w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącego od organu administracji.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., zarzucono naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

1. art. 17 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 17 ust. 1b u.p.d.o.f., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przychodem z realizacji opcji na akcje jest wartość rynkowa tych akcji;

2. art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w analizowanej sytuacji skarżący powinien rozpoznać również przychód ze zbycia akcji;

3. art. 1, art. 9 ust. 2 oraz art. 30b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.f., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że opodatkowanie może wystąpić również

w sytuacji poniesienia straty, a tym samym poprzez brak zastosowania zasady opodatkowania dochodu;

4. art. 2, art. 7, art. 32 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że dochód osiągnięty przez skarżącego

w związku z realizacją opcji powinien być opodatkowany dwa razy, a tym samym brak zastosowania zasady ochrony zaufania obywatela do stosowanego prawa, zasady niedyskryminacji i zasady ochrony własności.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podtrzymano argumentację zaprezentowaną zarówno we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, jak i w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Dodatkowo podniesiono, że opcje jako pochodne instrumenty finansowe są instrumentami, których wartość zależy od ceny instrumentu bazowego, którym może być papier wartościowy, waluta, indeks giełdowy itp. Kontrakt opcyjny jest zatem umową zawieraną między nabywcą (posiadaczem) kontraktu a jego sprzedawcą (wystawcą), która daje nabywcy prawo, lecz nie obowiązek, zakupu od wystawcy (lub sprzedaży na rzecz wystawcy) określonej ilości danego instrumentu bazowego po

z góry określonej cenie w umówionym terminie. Cenę tę nazywa się ceną wykonania, ceną rozliczenia łub ceną bazową.

Wskazano, że co do zasady w obrocie występują dwa rodzaje opcji, tj. opcje kupna oraz opcje sprzedaży. Opcja kupna daje jej posiadaczowi prawo zakupu określonej ilości instrumentu bazowego po ustalonej cenie w określonym terminie. Rozliczenie opcji może być finansowe, tj. podmiot realizujący opcje otrzymuje różnicę pomiędzy ceną nabycia instrumentu podstawowego w ramach kontraktu opcyjnego

a ceną jego sprzedaży na rynku lub rzeczywiste, tj. realizowane poprzez dostawę instrumentu podstawowego.

Autorka skargi kasacyjnej wskazała, że w analizowanej sytuacji skarżącemu przyznawane są opcje zakupu akcji USCo, które rozliczane są poprzez wypłatę na rachunek skarżącego różnicy między ceną nabycia akcji USCo wynikającą z kontraktu opcyjnego a ceną sprzedaży akcji na rynku. Tym samym, wykonanie praw wynikających z opcji następuje poprzez ich rozliczenie finansowe. Wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji, przychodem z realizacji opcji jest kwota wynikająca z tego rozliczenia, a nie wartość rynkowa nabytych akcji. Kwota rozliczenia opcji stanowi zatem przychód

z realizacji opcji, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. Wbrew twierdzeniu WSA w Gliwicach, nie występują tu więc dwa odrębne zdarzenia podatkowe rodzące przychód podatkowy, tj. nabycie akcji oraz ich zbycie. Realizacja opcji rozliczanej finansowo polega bowiem na wypłacie przez sprzedawcę różnicy pomiędzy ceną zakupu instrumentu bazowego (tj. akcji) wynikającą z opcji a bieżącą ceną rynkową tego instrumentu. Tym samy, uznanie, że przychodem z realizacji opcji jest wartość rynkowa nabywanych akcji, narusza art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f.

Strona skarżąca wskazała również, że nawet gdyby przyjąć, iż w opisanej we wniosku sytuacji nastąpiło rozliczenie rzeczywiste, tj. realizacja praw wynikających

z opcji polegała na dostawie instrumentu bazowego (tj. akcji), to w świetle art. 17 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 17 ust. 1b u.p.d.o.f. skutki podatkowe takiej transakcji powinny być analogiczne do tych, jakie powstają, gdy realizacja praw z opcji następuje poprzez ich finansowe rozliczenie.

Zdaniem autorki skargi kasacyjnej, wykładnia celowościowa analizowanych przepisów, jak również zasada racjonalności ustawodawcy, prowadzi do wniosku, że podatkowe rozliczenie opcji będzie możliwe dopiero w chwili zbycia instrumentu bazowego. Użyty bowiem w ww. przepisach zwrot "przychód z realizacji praw" nie może prowadzić do odmiennych skutków podatkowych w zależności od przyjętego sposobu rozliczenia opcji. Wnioskowanie takie opiera się na zasadzie, że fakty podobne do siebie pod istotnym względem powinny pociągać za sobą te same, względnie podobne konsekwencje.

Podkreślono, że realizacja opcji rzeczywistej polega na zakupie instrumentu bazowego (np. akcji) za umówioną cenę wynikającą z kontraktu opcyjnego, co nie oznacza, że w momencie tego zakupu powstaje jakikolwiek przychód. Ewentualne przysporzenie, jakie otrzymuje podmiot realizujący opcję rzeczywistą w momencie zakupu instrumentu bazowego, jest jedynie potencjalne, a jego wysokość będzie znana dopiero w momencie zbycia tego instrumentu.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. podkreślono, że realizacja opcji może być dokonana przez rozliczenie finansowe lub dostawę rzeczywistą. Sposób rozliczenia opcji nie powinien jednak wpływać na klasyfikację podatkową tego zdarzenia. Przychodem z realizacji opcji jest różnica pomiędzy ceną nabycia instrumentu bazowego (np. akcji) wynikającą z opcji a rynkową ceną sprzedaży instrumentu bazowego nabytego w ramach opcji. Realizacja opcji zawiera zatem

w sobie element zbycia instrumentu bazowego. Zbycie instrumentu bazowego, wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji, zawiera się więc w terminie "realizacja opcji". Kwota rozliczenia opcji (stanowiąca różnicę pomiędzy ceną instrumentu bazowego wynikającą z opcji a bieżącą ceną rynkową tego instrumentu) stanowi przychód

z realizacji opcji, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. To samo zdarzenie nie może generować jednocześnie przychodów z dwóch źródeł, tj. z realizacji opcji

i jednocześnie ze zbycia akcji.

Końcowo podkreślono, że z regulacji art. 1, art. 9 ust. 2 i art. 30b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.f. wynika, iż opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega wyłącznie dochód, który powstaje tylko wtedy, gdy przychody przekraczają poniesione koszty. W przypadku wystąpienia straty, tj. sytuacji, w której koszty przekroczą osiągnięte przychody, opodatkowanie tym podatkiem jest wyłączone. Przepisy te konstytuują zatem zasadę opodatkowania dochodu. Zdaniem autorki skargi kasacyjnej wyrok Sądu pierwszej instancji jest sprzeczny z zasadą opodatkowania dochodu i może prowadzić w praktyce również do sytuacji, w której konieczne byłoby opodatkowanie straty. Podkreślono, że w momencie samego zakupu akcji po cenie wynikającej z opcji, nie dochodzi po stronie skarżącego do żadnego przysporzenia majątkowego. Sytuację tę porównano do zwykłej transakcji kupna – sprzedaży, w której strony umawiają się na określoną cenę. Jest to zatem wymiana ekwiwalentnych świadczeń. Przyjęcie za prawidłową wykładni dokonanej przez WSA w Gliwicach prowadzi do wniosku, że sam zakup przez skarżącego akcji generuje po jego stronie przychód. Skutki przyjęcia takiego stanowiska są jednak nie do pogodzenia z zasadą opodatkowania dochodu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Finansów, reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego A. L., wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia.

W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji naruszył prawo materialne poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U.

z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) oraz błędną wykładnię przepisu art. 17 ust. 1b tej ustawy, w rezultacie czego zaakceptował stanowisko organu interpretacyjnego prowadzące do podwójnego opodatkowania dochodu, jaki uzyska skarżący z tytułu realizacji opcji polegającej na jednoczesnym nabyciu akcji i ich sprzedaży giełdowej.

Podwójne opodatkowanie dochodu z tego samego źródła (przychód z kapitałów pieniężnych) w okolicznościach niniejszej sprawy narusza konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP.

Konstytucyjna zasada równości wobec prawa obowiązująca we wszystkich sferach funkcjonowania społeczeństwa oznacza więc, że wszystkie charakteryzujące się określoną, istotną cechą podmioty prawa, których dotyczą konkretne normy prawne, traktowane być muszą równo tzn. według jednakowej miary (por. wyrok NSA z dnia

18 maja 2011 r. sygn. akt II GSK 490/10, LEX nr 992399).

Na tle prawa podatkowego konstytucyjna zasada równości oznacza postulat zachowania równomierności w opodatkowaniu podatkami, przez wprowadzenie powszechnego i proporcjonalnego opodatkowania. Powszechność opodatkowania oznacza opodatkowanie wszystkich podatników na tych samych zasadach

(por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r. sygn. akt I FSK 525/10, LEX nr 811878).

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok z dnia 22 maja 2002 r. sygn. akt K 6/02, OTKA 2002/3/33) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok

z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt I FSK 972/09, LEX nr 607599) wskazuje się,

że podwójne opodatkowanie stoi też w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 84

i art. 217 Konstytucji RP.

Kwestia podwójnego opodatkowania dochodu z realizacji planu motywacyjnego stosowanego w spółce zatrudniającej skarżącego, który polegał na przekazywaniu akcji spółki amerykańskiej należącej do tej samej grupy kapitałowej, a następnie ich sprzedaży po upływie czasu określonego w planie motywacyjnym, była przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W wyroku z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 111/12 (dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA wskazał, że uznanie, iż przychód powstaje już

w momencie objęcia akcji jako równowartość ceny rynkowej nabytych nieodpłatnie papierów wartościowych prowadziłoby do podwójnego opodatkowania części dochodu. Nabycie akcji nieodpłatnie oznacza bowiem, na co wskazano wyżej, niemożność uwzględnienia w podstawie opodatkowania kosztów uzyskania przychodów. Ustalając podstawę opodatkowania podatnik może bowiem wyłącznie obniżyć przychód o koszty nabycia papierów wartościowych (art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.), a tych przecież nie ponosi. Nie jest bowiem kosztem uzyskania przychodów przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia. Niebezpieczeństwo podwójnego opodatkowania

w zbliżonej sytuacji zauważył zresztą ustawodawca, wprowadzając wyraźną regulację dotyczącą momentu powstania dochodu z tytułu objęcia lub nabycia akcji w spółce przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przy poniesieniu wydatków niższych niż wartość rynkowa akcji (art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f.) i stwierdzając

w uzasadnieniu do projektu ustawy (druk nr 1955 Sejmu III kadencji), że przepis ten ma wyeliminować podwójne opodatkowanie z tytułu nabycia, a następnie zbycia akcji. Uznanie, że w sytuacji nieodpłatnego nabycia akcji (udziałów) dochód powstaje dopiero w momencie ich zbycia powoduje również jednakowe obciążenie podatkowe podatników nabywających akcje nieodpłatnie i podatników nabywających akcje odpłatnie. Każdy z nich zapłaci podatek wyłącznie od faktycznego przyrostu majątku

w wyniku zbycia akcji.

Kwestia opodatkowania dochodu z realizacji tzw. akcyjnych planów motywacyjnych była też przedmiotem szeregu wcześniejszych wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z dnia 21 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1268/11 (LEX nr 1286298), z dnia 27 kwietnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1410/10 (LEX nr 818624) czy z dnia 5 października 2011 r. sygn. akt II FSK 517/10 (LEX nr 949036).

W tym ostatnim NSA wskazał, że opodatkowanie preferencyjnie nabywanych akcji już w momencie ich nabycia, nie wyłączy spod opodatkowania sprzedaży akcji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoby uczestniczące w programie motywacyjnym,

w sytuacji sprzedaży akcji uzyskają przychody z kapitałów pieniężnych i będą zobowiązane do określenia podstawy opodatkowania, jaką jest różnica pomiędzy kwotą uzyskaną ze sprzedaży, a kwotą po jakiej te akcje zostały nabyte.

Konsekwencją przyjęcia interpretacji organu, jako prawidłowej, jest podwójne opodatkowanie tego samego dochodu. Uczestnik nie miałby żadnego prawnego instrumentu do wyłączenia z podstawy opodatkowania przy ustalaniu dochodu ze zbycia akcji przychodu już opodatkowanego w momencie uzyskania pełni praw właścicielskich.

Podwójne opodatkowanie tego samego dochodu podatkiem dochodowym od osób fizycznych naruszałoby przepisy Konstytucji RP.

Powyższe rozważania znajdują pełne odniesienie do okoliczności niniejszej sprawy.

Nie może bowiem nasuwać wątpliwości, że opodatkowanie dochodu z realizacji planu akcyjnego i planu opcyjnego musi być jednakowe. W obydwu planach beneficjent staje się właścicielem akcji spółki amerykańskiej, a następnie sprzedaje je w obrocie giełdowym. Różnica polega jedynie na tym, że w planie opcyjnym beneficjent w tym samym momencie nabywa i zbywa akcje, natomiast w planie akcyjnym objęcie akcji następuje wcześniej.

W rozpoznawanej sprawie zgodna z Konstytucją wykładnia językowa przepisu art. 17 ust. 1 pkt 10 i ust. 1b u.p.d.o.f. pozwala na jednoznaczne rezultaty, bez konieczności sięgania do wykładni systemowej wewnętrznej.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, jakimi są opcje (art. 5a pkt 13 ustawy).

Stosownie do przepisu art. 17 ust. 1b przychód określony w ust. 1 pkt 10 powstaje w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych.

W rozpoznawanej sprawie plan opcyjny polegał na jednoczesnym nabyciu

i zbyciu akcji. Beneficjent nie mógł zatem uzyskać innych korzyści z tytułu nabycia akcji (np. prawa do dywidendy), niż osiągnięcie dochodu z ich sprzedaży. Należało zatem przyjąć, że realizacja prawa wynikających z opcji polegała na uzyskaniu opodatkowanego dochodu ze sprzedaży akcji.

Na marginesie należy zauważyć, że przedstawiona w skardze kasacyjnej symulacja skutków podatkowych realizacji opcji jest poprawna przy założeniu, że skarżący otrzymał od brokera tylko różnicę pomiędzy ceną sprzedaży akcji a ich wartością wynikającą z kontraktu opcyjnego (w symulacji 1 USD). Symulacja ta obrazuje też trafność argumentacji strony skarżącej, że w przypadku przyjęcia poglądu Ministra Finansów podatek dochodowy do zapłaty byłby wyższy od uzyskanego dochodu, co oczywiście naruszałoby przywołaną wyżej konstytucyjną zasadę proporcjonalności opodatkowania.

Z uwagi na to, że w sprawie zachodzi jedynie naruszenie przepisów prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i na podstawie art. 188 P.p.s.a. rozpoznał skargę uchylając również interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 11 kwietnia 2011 r.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od organu administracji na rzecz strony skarżącej orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a. oraz § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153).[pic]