Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 7/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 1 art. 1a pkt 13
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 42 ust. 5
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. sprawy ze skargi S. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w S. po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesienia przez S. O. dla O. N. w W. zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. otrzymał od S. O. dla Osób N. w W. tytuły wykonawcze o numerach: [...] wystawiony wobec J. W., [...] i [...] wystawione wobec K. B. oraz [...] wystawiony wobec R. R. - dotyczące odpłatności za pobyt w tym ośrodku.

Ww. postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. zwrócił wymienione tytuły wykonawcze S. O. dla O. N. uznając, że tytuły te nie spełniają wymogu z art. 27 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." - ze względu na błędne oznaczenie wierzyciela. Zdaniem organu egzekucyjnego wierzycielem w niniejszym postępowaniu jest Prezydent Miasta S. W.

W zażaleniu na to postanowienie S. O. dla O. N. wniósł o jego uchylenie, zarzucając postanowieniu rażące naruszenie prawa i niewłaściwe zastosowanie art. 27 § 1 pkt 1 i art. 29 § 2 u.p.e.a. oraz art. 62 K.p.a., wyjaśniając przy tym, że O. jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, a zatem jest wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Ponadto O. wskazał, że tytuły wykonawcze przesłane organowi egzekucyjnemu dotyczą różnych osób, które przebywały w izbie wytrzeźwień w odmiennym czasie i z różnych przyczyn, dlatego nie można w sprawie przyjąć, że prawa i obowiązki stron wynikają z tej samej podstawy faktycznej w rozumieniu art. 62 K.p.a.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w S. stwierdził, że stosownie do art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Z kolei art. 1a pkt 13 u.p.e.a., określa, iż przez wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku. Zgodnie z art. 1a pkt 14 u.p.e.a., przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego rozumie się odpowiednio wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa. Z brzmienia art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że uprawnionym do żądania wykonania egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2, dla obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest m.in. organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku. Egzekucja ta jednak musi dotyczyć obowiązków wyszczególnionych w art. 2 u.p.e.a., a wg tego przepisu, egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki wymierzane lub pozostające we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej.

Dalej organ stwierdził, że z akt sprawy oraz otrzymanych dokumentów wynika, iż S. O. dla O. N. nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a. i nie ma właściwości rzeczowej, o której mowa w art. 20 K.p.a. Organem takim stałaby się dopiero po otrzymaniu upoważnienia, o którym mowa w art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) - zwanej dalej: "u.s.g.". Przepis ten upoważnia radę gminy do zlecenia funkcji administracji publicznej organom jednostek określonych w art. 9 ust. 1 u.s.g. Zlecenie to następuje w formie uchwały rady gminy, która stanowi źródło przekazania kompetencji do władczego działania. Na podstawie takiej uchwały kompetencja do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej przenosi się na inny organ, a kompetencję tę traci organ dotychczasowy (w tym zakresie organ przywołał orzeczenia Sądu Najwyższego).

Odnosząc się do dołączonego do zażalenia pełnomocnictwa z 03.02.2010 r. udzielonego E. K. - Dyrektorowi S. O. dla O. N. przez Prezydenta Miasta S. W., do składania w imieniu m.st. W. oświadczeń woli i zaciągania zobowiązań majątkowych w zakresie działania O. oraz reprezentowania m.st. W. przed sądami i organami w postępowaniach związanych z działalnością tego O., organ zauważył, iż nie jest to upoważnienie, o którym mowa w art. 39 ust. 4 u.s.g. Jest to bowiem pełnomocnictwo udzielone w oparciu o art. 47 ust 1 u.s.g. kierownikowi jednostki organizacyjnej gminy nieposiadającęj osobowości prawnej do jednoosobowego działania w imieniu gminy w zakresie związanym z działalnością kierowanej jednostki. Nie powoduje ono, iż S. O. dla O. N. stał się przez to organem administracji publicznej.

Zdaniem organu z brzmienia art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w sposób jednoznaczny wynika, że podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązków w drodze egzekucji administracyjnej jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W przedmiotowej sprawie występuje tutaj organ gminy (Prezydent Miasta S. W.), której zadaniem własnym, w myśl art. 41 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, jest prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych. To tylko w imieniu tego organu i z jego upoważnienia działają określone osoby. Również S. O. dla O. N. nie ma statusu instytucji, jest tylko jednostką organizacyjną gminy powołaną do realizacji zadań określonych ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Fakt, iż S. O. dla O. N. jest samodzielną jednostką budżetową nie czyni z niego organu administracji publicznej w rozumieniu przepisów K.p.a., a do jego stosowania odsyła art. 18 u.p.e.a.

Zgodnie zatem z przepisem art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionym wierzycielem żądającym wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku z tytułu opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień może być właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego, jakim w przedmiotowej sprawie jest Prezydent Miasta S. W. (w tym zakresie organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych).

W związku z tym organ uznał, iż ww. tytuły wykonawcze nie spełniają wymogu art. 27 § 1 u.p.e.a., gdyż oznaczenie wierzyciela jest niezgodne z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a. zasadnie odmówiono zatem przystąpienia do egzekucji, a tytuły wykonawcze zwrócono wierzycielowi.

Dyrektor Izby Skarbowej w S. wskazał również na wątpliwości, co do braku podstawy prawnej do posługiwania się pieczęcią urzędową uwidocznioną w rubryce 45 tytułów wykonawczych. Stosownie bowiem do art. 16c ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz pieczęciach państwowych (Dz. U. z 2005 r., Nr 235, poz. 2000 ze zm.), urzędową pieczęć używają podmioty, o których mowa w art. 2a tejże ustawy. Przepis ten jako podmioty uprawnione wymienia gminy, związki międzygminne oraz ich organy. To samo odnosi się do powiatu. W związku z tym, iż S. O. dla O. N. nie ma statusu organu takich jednostek, dlatego nie można uznać, że jest on uprawniony do posługiwania się uwidocznioną w tytułach wykonawczych pieczęcią urzędową - tak więc i z tego powodu tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzucanego przez O. naruszenia art. 62 K.p.a. organ zaznaczył, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a. występuje tylko jedna strona - wierzyciel niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym, co wynika z art. 26 § 5 u.p.e.a., normującego moment wszczęcia egzekucji administracyjnej. Do tego momentu w postępowaniu egzekucyjnym występować może tylko jedna jego strona - wierzyciel niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym. W przypadku zwrotu wierzycielowi, na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a., tytułów wykonawczych wystawionych na różnych zobowiązanych nie powstaje więc sytuacja wielości stron przewidziana w art. 62 K.p.a. - w postępowaniu tym występuje bowiem tylko jedna strona. W rozpoznawanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. nie zastosował tego przepisu, zatem nieuzasadniony jest zarzut jego naruszenia. Ponadto organ II instancji podkreślił, że zwrot jednym postanowieniem kilku tytułów wykonawczych wystawionych przez tego samego wierzyciela stanowi realizację zasady określonej w art. 12 § 1 K.p.a.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej w S. wyrażonym w postanowieniu z dnia [...] r. S. O. dla O. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa, tj. art. 29 § 2 u.p.e.a., art. 1a pkt 13 u.p.e.a. w zw. z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 z dnia 1955 r. w sprawie tablic i pieczęci urzędowych (Dz. U. Nr 47, poz. 316 ze zm.), art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., art. 27b u.p.e.a. w zw. z art. 2a pkt 13 i art. 16c ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach urzędowych, art. 19 1 i § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 1a pkt 14 u.p.e.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej w zw. z art. 42 ust. 5 ustawy dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 62 K.p.a. - przez:

1) przyjęcie, iż S. O. dla O. N. nie jest wierzycielem należności z tytułu opłat za pobyt w O. poddanych egzekucji administracyjnej,

2) bezpodstawny zwrot tytułów wykonawczych tego O..

Podnosząc takie zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego I instancji - w całości oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi w odniesieniu do statusu S. O. dla O. N. jako wierzyciela podniesiono, że art. 1a pkt. 13 u.p.e.a. stanowi, iż przez pojęcie "wierzyciela" rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Podstawą prawną do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z faktu niewpłacenia kwot stanowiących należności pieniężne Izby Wytrzeźwień w m. st. W. (obecnie skarżącego O.) przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie art. 42 ust. 5a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Z przepisu tego w sposób jednoznaczny wynika, iż uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 u.p.e.a. jest m.in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.

W związku z tym, S. O. dla O. N. jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, a zatem - jest wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 u.p.e.a.

Skarżący w tym zakresie przytoczył pogląd doktryny, iż izba wytrzeźwień - nie będąc organem administracji publicznej - zgodnie z art. .5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest wierzycielem opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień, a samorządowe kolegium odwoławcze jest organem nadzoru nad dyrektorem izby wytrzeźwień w zakresie, w jakim izba realizuje kompetencje wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji; w kompetencjach nadzorczych mieści się również rozpatrywanie zażaleń na wszelkie postanowienia izby wytrzeźwień jako wierzyciela. Skarżący powołał się także na wyrok WSA we W. sygn. akt III S.A./Wr 320/11 z dnia 11 sierpnia 2011 r. w którym sąd podzielił pogląd Skarżącego, że jest on wierzycielem w sprawie o podobnym przedmiocie.

Wskazując na przepis art. 41 ust. 3 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – dalej: "u.w.t.p.a." – zgodnie z którym "z depozytów pieniężnych izby wytrzeźwień mogą potrącać swe należności z tytułu opłat związanych z pobytem w izbie", Skarżący stwierdził, że treść tego przepisu wskazuje w sposób wyraźny, kogo ustawodawca uważa za wierzyciela należności za pobyt w izbie wytrzeźwień - a świadczy o tym użycie słowa "swe". Niemożliwa jest zatem skuteczna obrona tezy, że skoro wierzytelność z tytułu opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień jest należna izbie, to mimo to można uznawać za wierzyciela jakiś inny niż izba podmiot.

Ponadto ustawodawca w art. 41 ust. 4 u.w.t.p.a. przewidział, iż "na innych przedmiotach zatrzymanych w depozycie izbom wytrzeźwień służy ustawowe prawo zastawu celem zabezpieczenia tych należności". Oznacza to, że ustawodawca za wierzyciela uznaje właśnie izbę wytrzeźwień, a nie jakikolwiek inny podmiot - w przeciwnym bowiem razie (zgodnie z istotą instytucji zastawu) prawo zastawu nie przysługiwałoby izbie, lecz innemu podmiotowi, uważanemu przez ustawodawcę za wierzyciela.

Również zgodnie z § 17 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 20, poz. 192), "osobom nieposiadającym w momencie zwalniania z izby, placówki lub jednostki Policji środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu dyrektor izby, kierownik placówki lub komendant jednostki Policji wystawia wezwanie do pokrycia kosztów pobytu w terminie 7 dni". Zatem i ten przepis potwierdza – zdaniem Skarżącego - że ustawodawca za wierzyciela należności z tytułu pobytu w izbie wytrzeźwień uważa izbę wytrzeźwień, a nie inne podmioty - jako że to na dyrektora izby, a nie na prezydenta miasta, nałożył obowiązek wykonywania czynności wierzyciela, tj. wystawiania wezwania do zapłaty.

W ocenie Skarżącego powyższa argumentacja potwierdza, że O. jest instytucją bezpośrednio zainteresowaną w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku (lub też powołaną do czuwania nad wykonaniem tego obowiązku) - co wyczerpuje definicję wierzyciela przyjętą w art. 5 § 1 pkt 2 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Zatem S. O. dla O. N. posiada uprawnienia wierzyciela, w szczególności uprawnienie do wystawiania tytułów egzekucyjnych odnośnie opłaty za pobyt w O.

Skarżący zauważył, że prezentowane przez niego stanowisko odnośnie posiadania przez O. statusu wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 września 2011 r. sygn. akt II GSK 1020/11, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. w uzasadnieniach do wyroków: I SA/Rz 485/11 i I SA/Rz 1490/11 stwierdził, że wymaganie przez organ, by na tytułach wykonawczych umieszczona była pieczęć Prezydenta m. st. W. lub też w pieczęci była zamieszczona treść: "Z upoważnienia Prezydenta m. st. W.", jest zbytnią formalnością.

Zdaniem Skarżącego za słusznością jego stanowiska odnośnie posiadania statusu wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przemawia też okoliczność, iż Skarżący jest czynnym podatnikiem VAT, wykonującym czynności zwolnione z VAT i zobligowanym do wystawiania faktur VAT za pobyt w izbie wytrzeźwień - co znajduje potwierdzenie w załączonych do skargi kopiach indywidualnych interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. Przyjęcie poglądu prezentowanego przez organy skarbowe prowadziłoby do wniosku, iż Skarżący, mimo że wystawia faktury VAT, jest jednocześnie pozbawiany prawa do dochodzenia zapłaty należności objętych ww. fakturami.

Ponadto w skardze podniesiono, że zgodnie z art. 62 w zw. z art. 18 K.p.a., w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej oraz w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Tytuły wykonawcze przesłane organowi egzekucyjnemu dotyczą różnych osób, które przebywały w izbie wytrzeźwień w odmiennym czasie i z różnych przyczyn, toteż – zdaniem Skarżącego - nie można w niniejszej sprawie przyjąć, że prawa i obowiązki stron wynikają z tej samej podstawy faktycznej w rozumieniu art. 62 K.p.a. Z tego powodu organ I instancji, jak i II instancji, powinny wydać odrębne postanowienia odnośnie każdego z dłużników należności za pobyt w izbie wytrzeźwień, a wydając jedno postanowienie łączące kilka spraw, które winny zostać rozpatrzone oddzielnie, organy dopuściły się naruszenia prawa procesowego, tj. art. 62 K.p.a.

W skardze podkreślono również, że przedmiotowe tytuły wykonawcze spełniają wszystkie wymogi formalne zawarte w art. 27 u.p.e.a., a w szczególności tytuły te posiadają prawidłowe oznaczenie wierzyciela, tj. S. O. dla O. N.. Oznacza to, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem: art. 29 § 2 u.p.e.a., art. 1a pkt 13 u.p.e.a. w zw. z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., § 17 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1955 r. w sprawie tablic pieczęci urzędowych, art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., art. 27b u.p.e.a. w z art. 2a pkt 13 i art. 16c ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach urzędowych, art. 19 § 1 i § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 1a pkt 14 u.p.e.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej w zw. z art. 42 ust. 5 u.w.t.p.a., a także art. art. 6, 7, 8 i 12 K.p.a.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł

o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. u z n a ł, co następuje:

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skargę należy oddalić, bowiem postanowienie to nie narusza prawa.

Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia, czy S. O. dla O. N. w W. jest wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229 z 2005 r., poz. 1954 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." – i w związku z tym, czy jest on uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie natomiast z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera oznaczenie wierzyciela. Art. 29 § 1 u.p.e.a. stanowi zaś, że jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi.

Na podstawie art. 1a pkt 13 u.p.e.a., za wierzyciela uważa się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, natomiast w myśl pkt 7 tego artykułu przez organ egzekucyjny rozumie się organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Ponadto w pkt 4 wymienionego artykułu określono, że przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego rozumie się odpowiednio wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa.

Z ww. przepisów wynika zatem, że tytuł wykonawczy wystawia wierzyciel i tytuł taki powinien zawierać prawidłowe oznaczenie wierzyciela. W sytuacji, gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1, między innymi w zakresie prawidłowego oznaczenia wierzyciela, organ egzekucyjny zwraca tytuł.

Z prawidłowo poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych - które za podstawę orzekania przyjmuje także skład orzekający w sprawie - wynika, że S. O. dla O. N. w W. wystawił ww. tytuły wykonawcze, obejmujące należności od trzech osób za pobyt w tym ośrodku. Tytuły te zostały zwrócone przez organ egzekucyjny, gdyż nie zawierały prawidłowego oznaczenia wierzyciela.

Wskazać należy, że art. 2 u.p.e.a. określa jakie obowiązki podlegają egzekucji administracyjnej, w tym m.in. (w pkt 5), "należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw".

Zgodnie z art. 42 ust. 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007r., Nr 70, poz. 473 ze zm.), za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień lub jednostce Policji pobierane są opłaty, a z art. 42 ust. 5a tej ustawy wynika, że egzekucja tych należności następuje na drodze postępowania egzekucyjnego administracji. W myśl § 29 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izby wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 20, poz. 192 ze zm.), maksymalna wysokość opłaty związanej z pobytem osoby przyjętej do izby, placówki lub jednostek Policji wynosi [...] zł.

Opłaty te dyrektor izby wytrzeźwień (skarżącego O.) pobiera więc w imieniu i na rzecz organu samorządu terytorialnego, który - na mocy art. 39 ustawy o wychowaniu w trzeźwości [...] – zorganizował i prowadzi izbę wytrzeźwień. Nie oznacza to jednak, iż uprawnienie dyrektora izby wytrzeźwień do pobierania opłat jest równoznaczne z uprawnieniem do wystawiania tytułów wykonawczych we własnym imieniu.

Stosownie do art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ww. ustawy o samorządzie gminnym, właściwym organem do ustalenia szczegółowej organizacji izby wytrzeźwień oraz powołania i odwołania jej dyrektora właściwa jest rada gminy. Jak wynika z załączonego do akt sprawy pełnomocnictwa (wydanego na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) dyrektor S. O. dla O. N. w W. na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydenta miasta S. W. upoważniony został do składania w imieniu m.st. W. oświadczeń woli i zaciągania zobowiązań majątkowych w zakresie działania O. oraz do reprezentowania m.st. W. przed sądami, organami administracji publicznej i organami egzekucyjnymi, we wszystkich postępowaniach sądowych, administracyjnych i egzekucyjnych związanych z działalnością O..

Z powyższego wynika, że opisane czynności, m.in. w postępowaniach egzekucyjnych dyrektor O. wykonuje w imieniu gminy – Miasta S. W., co potwierdza zarazem, iż S. O. dla O. N. nie jest organem administracji publicznej, lecz jednostką organizacyjną gminy, którą reprezentuje Prezydent m.st. W.

Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 - dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – jest "organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku".

Nie ma przy tym wątpliwości, iż obowiązek zapłaty opłaty związanej z pobytem w izbie wytrzeźwień, o której mowa w art. 42 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wynika wprost z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej.

Przedmiotowe opłaty są dochodami gminy na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Stosownie do art. 39 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50.000 mieszkańców i organy powiatu mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Z § 17 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izby wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego, osobom nieposiadającym w momencie zwalnia z izby, placówki lub jednostki Policji środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu, dyrektor izby, kierownik placówki lub komendant jednostki wystawia wezwanie do pokrycia kosztów pobytu w terminie 7 dni.

S. O. dla O. N. jest jednostką budżetową gminy (m.st. W.) i jako jednostka budżetowa prowadzi gospodarkę finansową według zasad określonych w ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, nie jest więc organem administracji publicznej w rozumieniu przepisów K.p.a., a do jego stosowania odsyła art. 18 u.p.e.a. Także z tych powodów Sąd nie podzielił argumentacji Skarżącego, iż jest on wierzycielem opłat – co ma wynikać z brzmienia powołanych wyżej przepisów art. 41 ust. 3 i 4 u.w.t.p.a. oraz z prawa do wystawiania faktur za pobyt w Ośrodku.

Zdaniem Sądu, uprawnienia skarżącego O. do pobierania przedmiotowych opłat są pochodne od uprawnień Prezydenta m.st. W., tym samym O. – nie będąc organem (administracji publicznej), o którym mowa w art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 - dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – nie stał się wierzycielem w zakresie dochodzonej opłaty na skutek faktycznego pobierania tych opłat. Również z ww. pełnomocnictwa udzielonego dyrektorowi O. nie wynika, by został on upoważniony do wystawiania tytułów wykonawczych. Nawet gdyby dyrektor O. legitymował się upoważnieniem do wystawiania tytułów wykonawczych, musiałoby to znaleźć odzwierciedlenie w pieczęci zamieszczonej w tytule wykonawczym – z upoważnienia Prezydenta m.st. W.

Powyższe oznacza, że prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy winien posiadać pieczęć nagłówkową – lub wskazanie wierzyciela jako Prezydenta m.st. W, pieczęć urzędową (potocznie zwaną okrągłą) - Prezydenta m.st. W. oraz pieczęć osoby podpisującej tytuł - gdzie dopuszczalne jest podpisanie takiego tytułu w imieniu Prezydenta przez osobę do tego upoważnioną.

Dodatkowo wskazać należy, że używanie pieczęci urzędowej uregulowane jest w ustawie z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. z 2005r. Nr 235, poz. 2000 ze zm.).

Art. 16c ust. 1 tej ustawy określa, że urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci. Urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa. Odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej (ust. 2). Urzędowej pieczęci używają podmioty, o których mowa w art. 2a (ust. 3). Podmiotami tymi są, m.in. gminy, związki międzygminne oraz ich organy, tj. rada gminy, wójt, burmistrz, prezydent miasta (art. 2a pkt 3 ww. ustawy).

Zgodnie z art. 16d tej ustawy, Rada Ministrów miała określić, w drodze rozporządzenia, wymiary oraz sposób używania i strzeżenia urzędowych pieczęci, a także tryb zamawiania i sposób wyrobu urzędowych pieczęci oraz nadzór nad ich wyrobem, uwzględniając w szczególności konieczność zapobieżenia utracie urzędowych pieczęci przez uprawnione podmioty. Ponieważ tego nie uczyniła, obowiązuje nadal rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1955 r. w sprawie tablic i pieczęci urzędowych (Dz. U Nr 47, poz. 316 ze zm.), wydane na podstawie art. 12 dekretu z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. Nr 47, poz. 314).

W myśl § 16 ust. 1 ww. rozporządzenia, do wyrobu pieczęci państwowych uprawniona jest wyłącznie Mennica Państwowa. Do wyrobu pieczęci urzędowych gmin, związków komunalnych i sejmików samorządowych zawierających herb gminy lub województwa są upoważnione również wyspecjalizowane podmioty gospodarcze inne niż Mennica Państwowa (ust. 2). Na mocy § 17 ust. 1 pkt 1, 2, 3, i 6 rozporządzenia, zamówienia na pieczęcie urzędowe kierują do Mennicy Państwowej:

1) organy władzy, naczelne i centralne organy administracji państwowej oraz wojewodowie - bezpośrednio,

2) inne organy administracji rządowej w zależności od podporządkowania - za pośrednictwem organów naczelnych, centralnych lub wojewódzkich,

3) gminy, związki komunalne i sejmiki samorządowe oraz ich organy - bezpośrednio,

6) inne jednostki organizacyjne - za pośrednictwem upoważnionych do zamawiania pieczęci urzędowych właściwych im organów państwowych lub samorządowych.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący O. nie jest organem gminy w rozumieniu ustawy o samorządzie gminnym. Ponadto organem gminy nie staje się też z tego powodu, iż organ samorządu terytorialnego na podstawie art. 39 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej (budżetowej) jaką jest izba wytrzeźwień. Tym samym skarżący O. nie powinien też posługiwać się pieczęcią urzędową z własną nazwą, a jedynie może to czynić przy użyciu pieczęci urzędowej Prezydenta m.st. W.

Odnosząc się do powoływanych w skardze poglądów wyrażanych w orzecznictwie i literaturze przedmiotu potwierdzających stanowisko Skarżącego, stwierdzić należy, że w spornej kwestii wyrażane są także poglądy przeciwne, zgodne ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie. Poglądy takie zaprezentowano m.in. w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 04.03.2008 r. sygn. akt II FW 2/07 i z 17.11.2011 r. sygn. akt. II FW 4/11 oraz w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (w tym także w sprawach ze skarg S. O. dla O. N.): w S. z 12.01.2011 r. sygn. akt I SA/Sz 909/10, w G. W. z 26.10.2011 r. sygn. akt II SA/Go 660/11, w G. z 15.11.2011 r. sygn. akt III SA/GL 211/11, w G. z 22.12.2011 r. sygn. akt III SA/Gd 476/11 r. oraz w R. z 15.12.2011 r. sygn. akt I SA/Rz 759/11 i z 17.01.2012 r. sygn. akt I SA/Rz 859/11.

Nie znajdując więc podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub uchybia przepisom postępowania w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), skargę oddalił.