Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 477/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 3. art. 120, art. 133 § 1, art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151,
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8,  art. 77, art. 80, art. 81a, art. 107 § 3, art. 138 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18, art. 64c, art. 64e § 1, § 2 i §3,
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. A. R. P. (dalej: "strona", "skarżąca" lub "P.", "agencja") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS", "organ odwoławczy" lub "II instancji") z [...] 2018 r., nr 1[...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika M. Pierwszego Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "Naczelnik US" lub "organ I instancji") z [...] 2017 r., nr [...] odmawiające umorzenia obciążających wierzyciela kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec N. L. E. Sp. z o.o.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "Naczelnik Urzędu") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec NBN Living E. sp. z o.o. (dalej: "Spółka") na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...] z dnia [...] 2016 r. wystawionych przez wierzyciela P. z tytułu niepodatkowych należności budżetowych, w łącznej kwocie należności głównej 174.899 zł.

Zawiadomieniem z dnia [...] 2016 r. nr [...] dokonano zajęcia rachunków bankowych N. L. E. Sp. z o.o. w ING Banku Śląskim S.A. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego Spółka otrzymała w dniu [...] marca 2016 r.

Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. nr [...] Naczelnik US umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Następnie pismem z dnia [...] 2017 r. organ I instancji zawiadomił P., iż obciąża wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...].

Pismem z dnia [...] 2017 r. P. wystąpiła z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. W odpowiedzi, postanowieniem

z dnia [...] 2017 r. Naczelnik US obciążył P. kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 11.144,30 zł.

W dniu[...] 2017 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem do Naczelnika Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. o umorzenie kwoty kosztów egzekucyjnych ustalonych ww. postanowieniem.

W ocenie wnioskodawcy za umorzeniem tych kosztów przemawia ważny interes publiczny. Skarżąca wskazała, że jest państwową osobą prawną, agencją wykonawczą podległą ministrowi właściwego ds. gospodarki, którym aktualnie jest Minister Rozwoju i Finansów. Zaznaczyła, że podstawowym źródłem dochodów PARP są dotacje z budżetu państwa, a skarżąca nie może podejmować żadnej działalności, której celem byłoby osiągnięcie zysku, a zatem zapłata należności przez PARP będzie tożsama z obciążeniem kosztami egzekucyjnymi budżetu państwa. Według strony, gospodarczo nie jest uzasadnione pokrycie przedmiotowych kosztów ze środków publicznych.

Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. nr [...] organ I instancji odmówił umorzenia obciążających wierzyciela kosztów egzekucyjnych w wysokości 11.144,30 zł. Na postanowienie to wnioskodawca wniósł zażalenie.

Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor IAS, postanowieniem z dnia [...] 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Zdaniem organu II instancji w sprawie nie zaistniały przesłanki wskazane przez wnioskodawcę w postaci ważnego interesu publicznego czy braku gospodarczego uzasadnienia dla obciążenia wierzyciela obowiązkiem uiszczenia powstałych kosztów egzekucyjnych.

Dyrektor IAS podejmując rozstrzygniecie zbadał sytuacje finansową strony ustaloną m.in. na podstawie planu finansowego P. na 2017 r. stanowiącego załącznik nr 11 do ustawy budżetowej na 2017 r. Z przedmiotowej analizy wynika,

iż PARP w planie finansowym na 2017 r. zaplanowała środki finansowe na pokrycie wydatków i realizację zadań bieżących dla jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych, także na należne podatki, a wiec zdaniem organu II instancji strona ma możliwość zaplanowania i wygospodarowania środków finansowych na uregulowanie kosztów egzekucyjnych w kwocie 11.144,30 zł. Organ odwoławczy zaznaczył, że skarżąca nie wykazała, że zapłata ww. kwoty spowoduje powstanie uszczerbku o charakterze istotnym, znacznym, szczególnie dotkliwym i doprowadzi do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków finansowych wierzyciela. Dyrektor IAS wskazał, że sam fakt specyficznego statusu PARP jako państwowej osoby prawnej nie może być przesłanką do umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Organ II instancji podkreślił, że strona prowadzi samodzielną gospodarkę finansową w ramach posiadanych środków, a występując w roli wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym musi liczyć się z tym, iż zostanie obciążona kosztami egzekucyjnymi, jeżeli nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego. Zdaniem Dyrektora IAS, skarżąca powinna prowadzić swoją gospodarkę finansową, z uwzględnieniem konieczności posiadania środków także na koszty egzekucyjne.

Nie zgadzając się z powyższym, w dniu [...] 2018 r. (data stempla pocztowego) P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaskarżając postanowienie w całości i zarzucając naruszenie:

1. art. 7, 7a, 8. i 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 81a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., dalej: ".u.p.e.a") z uwagi na to, że organ odwoławczy nie zebrał

w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie ocenił sprawy

na podstawie jej całokształtu, tym samym nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, pomijając załączony dowód w postaci umowy nr [...] o dofinansowanie projektu pomocy technicznej ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego inteligentny Rozwój z dnia 3 marca 2017 r. zawartej pomiędzy Ministrem Rozwoju i finansów oraz Wierzycielem wraz załącznikami - co skutkowało błędnym przyjęciem, że skarżąca posiada środki finansowe na pokrycie kosztów egzekucyjnych, podczas gdy (zgodnie umową), były to środki przeznaczone na pokrycie kosztów sadowe a nie egzekucyjnych.

2. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez pominięcie

w treści uzasadnienia powodów, dla których organ odmówił wiarygodności

i mocy dowodowej ww. umowie z dnia [...] 2017 r. i wykazowi tytułów wykonawczych za lata 2016 - 2017, podczas gdy rozpoznanie tych dowodów miało istotne znaczenie dla oceny zasadności odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych skarżącej,

3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego

z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1, art. 107 § 3 k.p.a.

w zw. z art. 18 u.p.e.a.

4. art. 64e § 3 u.p.e.a przez niezastosowanie, skutkujące orzeczeniem o istnieniu obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy wysokość kosztów, którymi został obciążony wierzyciel nie znajduje odzwierciedlenia

w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach a obciążenie wierzyciela obowiązkiem poniesienia tych kosztów jest gospodarczo nieuzasadnione, co ma bezpośrednie przeniesienia na istnienie przesłanki ważnego interesu publicznego.

W ocenie skarżącego dokonana przez organy obu instancji wykładnia

art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. jest błędna. P. wskazała, że efektem bezskutecznej egzekucji są koszty po stronie skarżącej, które obciążają wszystkich podatników, mimo, iż nieściągalność środków dotyczy niezgodnych z prawem działań określonych podmiotów, które otrzymały środki z UE. P. wskazała, że środki objęte tytułem wykonawczym są środkami pochodzącymi z programu finansowego z udziałem środków europejskich, podlegającymi zwrotowi z uwagi na wykorzystanie ich niezgodnie z przeznaczeniem (art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy

o finansach publicznych), przy czym środki te nie są egzekwowane na rzecz P. ale są odprowadzane do budżetu państwa. Strona wskazała, że dowody zostały błędnie ocenione przez organ odwoławczy. W ocenie P., Dyrektor IAS

w W. w sposób nieprawidłowy ocenił podnoszoną przez skarżącą

w zażaleniu kwestię ograniczonej wartości środków pieniężnych przekazanych na pokrycie kosztów dochodzenia stwierdzonych nieprawidłowości. Dalej skarżąca stwierdziła, iż P. jest państwową osobą prawną, agencją wykonawczą podległą ministrowi właściwemu do spraw gospodarki i jako jednostka sektora finansów publicznych we wszystkich dotychczasowych sprawach, w których na agencję nakładane były koszty postępowania egzekucyjnego w administracji spowodowane bezskuteczną egzekucją należności przez Urzędy Skarbowe, stąd na wniosek agencji, koszty te były umarzane ze względu na szczególny interes finansów publicznych. Z uwagi na powyższe, w kwestionowanym postanowieniu naruszono także wyrażoną w art. 8 § 2 k.p.a. tj. zasadę utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie prawnym i taktycznym, która jest rozszerzeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 § 1 k.p.a.). zdaniem strony organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego postanowienia nie przeanalizował treści umowy z dnia

3 marca 2017 r., jak też nie odniósł się do przedstawianych przez P. wyjaśnień, ograniczając się do wybiórczej analizy materiału dowodowego, do porównania kwot z planu finansowego skarżącej, lakonicznie wywodząc, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu publicznego, która uzasadniałaby umorzenie kosztów egzekucyjnych. W ocenie P. nie można uznać, aby Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. w sposób wyczerpujący i wszechstronny zbadał materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, które pokrywa wierzyciel.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – tj. Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.).

Rolą sądu jest ocena czy organ nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego i procesowego, które skutkowałyby wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(tj. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.).

W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane

w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania

w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

W pierwszej kolejności sąd zauważa, że kwestia istnienia oraz wysokości kosztów egzekucyjnych, które obciążają wierzyciela nie może być przedmiotem kontroli dokonywanej w tej sprawie przez sąd administracyjny. Skarżąca bowiem, po wydaniu i doręczeniu postanowienia przez Naczelnika US z [...] 2017 r.

w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego miała prawo, z którego nie skorzystała, zaskarżyć to postanowienie. Tym samym obecnie sąd nie ma podstaw prawnych do oceny, czy wysokość kosztów egzekucyjnych,

w stosunku do podjętych czynności egzekucyjnych i nakładu pracy organu egzekucyjnego została przez Naczelnika US prawidłowo ustalona. Podobnie nie ma również żadnych podstaw do sprawdzania powodów dla których organ egzekucyjny nie miarkował tych kosztów egzekucyjnych. Strona mając wątpliwości, co do określonej przez organ kwoty kosztów egzekucyjnych mogła wystąpić ze stosownym zażaleniem w tym zakresie do organu nadzoru. Zatem w postępowaniu

w przedmiocie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie bada się istnienia oraz wysokości tych kosztów, gdyż umorzyć można jedynie należności, które istniejącą. Sąd zauważa również, że złożenie przez P. wniosku o umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych winno nastąpić dopiero wówczas,

gdy zgadza się ona z kwotą tych kosztów, a jedynie z różnych względów nie jest

w skłonna tych kosztów pokryć.

Tym samym podnoszona przez stronę w zażaleniu kwestia wysokości kosztów egzekucyjnych, poparta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14 (art. 64 § 6 u.p.e.a. na mocy ww. wyroku, częściowo został uznany za niezgodny z art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji

z dniem 16 sierpnia 2016 r., w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej), czy też kwestia kosztów, które w ocenie strony nie znajdują odzwierciedlenia w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach - nie miała zasadniczego znaczenia w tym postępowaniu.

Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek P. o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie

art. 64e § 2 pkt 2 i § 3 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Natomiast

w myśl art. 64e § 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

W art. 64 § 3 u.p.e.a. wskazano dodatkowo, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.

Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie o umorzeniu kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak pozostawienia Dyrektorowi IAS pełnej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia w omawianym przedmiocie. Granice luzu administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu decyzji (postanowienia) uznaniowej, tj. posiadanej przez organ swobody wyboru rodzaju rozstrzygnięcia, wyznaczone są bowiem ściśle przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć zarzutu dowolności decyzji, organ musi wyjaśnić przyczyny z powodu których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia. Wyjaśnienie to musi przy tym nastąpić z uwzględnieniem zarówno ważnego interesu publicznego, jak i nawiązywać do uzasadnienia gospodarczego. Organ zatem obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania postanowienia o charakterze uznaniowym. W przypadku decyzji (postanowień) uznaniowych szczególne znaczenie ma wyrażona

w art. 11 k.p.a. zasada przekonywania, która sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta

o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym

i faktycznym sprawy wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji (postanowienia), np. odstąpi od uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego aktu.

W przypadku badania legalności decyzji (postanowień) uznaniowych, kompetencje sądu są znacznie ograniczone. Kontrola sądu administracyjnego dotyczy w istocie przestrzegania przez organ podejmujący rozstrzygnięcie dyrektyw wyboru między możliwościami zawartymi w powołanej w decyzji (postanowieniu) normie uznaniowej. Rola sądu ogranicza się więc do zbadania, czy postępowanie przebiegło prawidłowo, czy strona była należycie informowana o przysługującej jej prawach i obowiązkach, czy organ należycie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Ponadto sąd bada, czy zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na właściwych podstawach prawnych oraz czy zawiera wyczerpujące i właściwie skonstruowane uzasadnienie. Sprawy o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego, w których dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacenia kosztów egzekucyjnych naruszają zasadę równego traktowania wierzycieli. Rozważenie zatem interesów wierzyciela i interesu publicznego, powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu postanowienia, spełniającego wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie sądową.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy orzekające przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i rzetelny, a także dokonały wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dały wyraz w uzasadnieniu postanowień, spełniających wymogi określone

w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i nie przekraczając przy tym granic uznania.

Skarżąca wskazała, że za uzasadnieniem wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych przemawia po pierwsze, jej status jako jednostki sektora finansów publicznych, co powoduje, że umorzenie uzasadnione jest ważnym interesem publicznym. Nadto, ze względu na finansowanie P. dotacjami z budżetu państwa, obciążanie strony kosztami egzekucyjnymi będzie tożsame z obciążeniem budżetu państwa, co z kolei powoduje, że obciążanej jej kosztami jest gospodarczo nieuzasadnione.

Mając powyższe na względzie sąd wyjaśnia, że istotnie P. jest jednostką sektora finansów publicznych, jednakże z tego tytułu stronie nie przysługują

w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych jakiekolwiek dodatkowe uprawnienia, inne niż pozostałym wierzycielom. Zgodnie bowiem z art. 64c § 4d u.p.e.a. nie obciąża się kosztami egzekucyjnymi oraz kwotą, o której mowa w § 2 (dotyczy zwrotu wydatków, jeśli tytuł wykonawczy ma wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego), wierzyciela będącego naczelnikiem urzędu skarbowego, ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, ministrem właściwym do spraw instytucji finansowych albo ministrem właściwym do spraw budżetu, jeżeli organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie był naczelnik urzędu skarbowego. Wydatki egzekucyjne poniesione przez organ egzekucyjny są pokrywane z budżetu państwa. Zatem w powołanym przepisie u.p.e.a., ani też

w innych przepisach nie ma zwolnienia od kosztów egzekucyjnych czy to jednostek sektora finansów publicznych, czy to wprost P. Słusznie zatem Dyrektor IAS stwierdził, że ustawodawca nie traktuje takich podmiotów jak P. (jednostek sektora finansów publicznych), w sposób szczególny, gdyż gdyby tak było to, to niewątpliwie znalazłoby to wyraz w zwolnieniu tych jednostek z ponoszenia kosztów związanych z egzekucją. Ustawodawca nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby z jakiejkolwiek agencji będącej państwową jednostką prawną obowiązek ponoszenia kosztów egzekucji administracyjnej. Tym samym zasadnie Dyrektor IAS stwierdził, że przesłanką umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może być fakt specyficznej pozycji wierzyciela, jakim jest P. Sama okoliczność, że wierzyciel jest organem administracji rządowej, finansowanym ze skarbu państwa nie może być postrzegany jako wystąpienie ważnego interesu publicznego. Skoro wierzyciel przekazał tytuły wykonawcze do realizacji przez inny organ egzekucyjny, to powinien liczyć się,

że może zostać obciążony kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji. Oznacza to, że agencja, tak jak inni wierzyciele ponosi ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nieściągniętymi od zobowiązanego. Uznanie bowiem, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przypadających od P. przemawia ważny interes publiczny statuowałoby pozanormatywne nieobciążanie kosztami egzekucyjnymi w każdej analogicznej sprawie z udziałem agencji. W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie "ważnego interesu publicznego" powinno być ocenione

z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Interes ten nie może być zatem utożsamiony z subiektywnym przekonaniem strony o zasadności umorzenia kosztów. Interes publiczny musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego

(t. 5, s. 540, PWN) termin ważny należy rozumieć jako mający duże znaczenie lub wpływ na coś. Tym samym, ważny interes, to interes szczególny, wyjątkowy i tym samym nie może ta przesłanka odnosić się do statusu przysługującego poszczególnym wierzycielom, którymi przecież w przypadku egzekucji administracyjnej są przede wszystkim podmioty finansowane ze środków publicznych i wykonujące zadania publiczne.

Odnosząc się zaś do argumentu, że konieczność poniesienia przez P. kosztów egzekucyjnych spowoduje w rzeczywistości obciążenie budżetu państwa, gdyż działalność strony jest finansowana dotacjami z budżetu państwa, należy zauważyć, że agencja jest państwową osobą prawną (art. 1 ust. 2 ustawy

z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości; tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 110, dalej: ustawa o PARP), która realizuje zadania z zakresu administracji rządowej, które zostały określone dla niej w programach rozwoju gospodarki, w szczególności w zakresie wspierania przedsiębiorców (art. 4 ust. 1 ustawy o PARP), uczestniczy w realizacji programów operacyjnych (art. 4 ust. 1a), podejmuje działania nie nakierowane na osiąganie zysku (art. 4 ust. 2).

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o PARP Agencja prowadzi samodzielną gospodarkę finansową (art. 15 ust. 1). Z kolei w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o PARP przychodami agencji są:

1) dotacje celowe z budżetu państwa przeznaczone na:

a) realizację zadań agencji, w tym na współfinansowanie programów i projektów finansowanych z udziałem środków europejskich,

b) finansowanie lub dofinansowanie inwestycji agencji;

2) środki pochodzące z funduszy przedakcesyjnych Unii Europejskiej, przeznaczone na realizację zadań agencji, których obsługę księgową, na podstawie umów, prowadzi agencja;

3) dotacje podmiotowe z budżetu państwa przeznaczone na pokrycie bieżących kosztów zarządzania realizowanymi przez agencję zadaniami, o których mowa

w art. 4 ust. 1 i 1a, w tym kosztów ponoszonych przez regionalne instytucje finansujące;

4) odsetki od wolnych środków przekazanych w depozyt zgodnie z przepisami

o finansach publicznych;

5) przychody z tytułu odpłatności za usługi świadczone przez Agencję lub wydawane przez nią publikacje;

6) przychody z tytułu przekazania środków, o których mowa w art. 34d ust. 4 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2022);

7) przychody z innych tytułów.

Prawidłowo organ II instancji wyjaśnił, powołując się na orzecznictwo i poglądy doktryny, że wystąpienie przesłanki gospodarczego uzasadnienia w obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi odnosi się do sytuacji finansowej wierzyciela, ale skoro umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, to należy to utożsamiać z sytuacja, gdy wierzyciel znajduje się w takiej pozycji finansowej, która uniemożliwia zapłatę należności, a jej wyegzekwowanie może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Dotacje podmiotowe, na które wskazuje strona, są zatem zgodnie

z powołanym przepisem jednym ze źródeł przychodów P. Jednak obok nich znajdują się również przychody z tytułu odpłatności za usługi świadczone przez agencję (np. świadczenie usług doradczych, organizowanie szkoleń i seminariów (art. 6 ust. 1). Z powyższego wynika, po pierwsze, że obciążenie P. kosztami egzekucji nie musi automatycznie spowodować konieczności poniesienia odpowiednio powiększonych wydatków przez Skarb Państwa, sfinansowanych z budżetu państwa. Prowadzi ona bowiem, jako osoba prawna, samodzielną gospodarkę finansową i poza dotacjami z budżetu państwa finansowana jest z innych jeszcze źródeł, w tym z przychodów z tytułu odpłatności za usługi. Po drugie natomiast, otrzymuje ona dotację podmiotową z budżetu państwa na pokrycie bieżących kosztów zarządzania realizowanymi zadaniami, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 1a, w tym kosztów ponoszonych przez regionalne instytucje finansujące. Finansowanie określonych wydatków agencji z budżetu państwa (w formie dotacji podmiotowej) zostało założone przez ustawodawcę jako "zwyczajny", systemowy element jej gospodarki finansowej, a nie sytuacja szczególna wymagająca nadzwyczajnej interwencji organów egzekucyjnych poprzez umorzenie kosztów egzekucyjnych przypadających od agencji w celu uniknięcia ich sfinansowania z budżetu państwa. Skarżąca nie wykazała, że zapłata kosztów egzekucyjnych spowoduje powstanie uszczerbku o charakterze istotnym, znacznym, szczególnie dotkliwym i doprowadzi do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków finansowych wierzyciela. Nie można zatem podzielić twierdzenia skarżącej, że obciążenie jej kosztami egzekucyjnymi, ze względu na finansowanie wydatków agencji z budżetu państwa, czy też specyficzny charakter agencji jest gospodarczo nieuzasadnione.

Sąd podziela więc stanowisko organów, że status skarżącej, jako jednostki sektora finansów publicznych, nie mógł zostać uznany za wystarczający do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego" pozwalająca na umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. Okoliczność, że status ten nie został uwzględniony przez organy orzekające jako przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych nie stanowi naruszenia art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. (por. wyrok NSA dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 319/08).

Skarżąca wyjaśniła (k. [...] akt sądowych), że prowadzi wiele postępowań mających na celu dochodzenie spornych należności (na koniec III kwartału 2017 r. posiadała 294 sprawy w toku na drodze postępowania cywilnego, w tym na etapie sądowym i egzekucyjnym oraz 505 wystawionych tytułów wykonawczych do spraw prowadzonych na drodze postępowania administracyjnego) i ponosi z tego tytułu określone wydatki, jednakże P. nie wyjaśnia dlaczego powinny zostać umorzone koszty egzekucyjne w sprawie niniejszej. Słusznie zauważa strona, że dochodzenie od beneficjentów nieprawidłowo wydatkowanych środków pochodzących z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej leży w interesie publicznym, a niemożliwość ich dochodzenia wywołać może negatywne skutki finansowe. Z przytoczonych wyżej względów nie przekłada się to jednak na spełnienie przesłanki ważnego interesu publicznego jako uzasadnienie umorzenia w stosunku do agencji kosztów egzekucyjnych. Nie powoduje również, że nałożenie na nią obowiązku poniesienia kosztów egzekucyjnych, które nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, nie ma gospodarczego uzasadnienia. Interes publiczny przejawia się bowiem przede wszystkim w tym, aby środki publiczne stanowiące wsparcie dla przedsiębiorców przekazywane były tym beneficjentom, którzy wykorzystają je efektywnie

oraz zgodnie z przeznaczeniem, tj. w sposób oraz terminach zgodnych z treścią zawieranych przez agencję, jako instytucję wdrażającą, porozumień

z beneficjentami. Do zadań agencji, wynikających z § 9 i § 14 umowy zawartej

w dniu 3 stycznia 2008 r., zmienionej kilkoma aneksami, z Ministrem Gospodarki, należy bowiem m.in. monitorowanie realizowanych projektów oraz odzyskiwanie kwot wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystanych z naruszeniem procedur oraz pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

Argument skarżącej - że P. rozdysponowuje środki dofinansowania

w wielkiej wartości co potwierdza zestawienie tytułów wykonawczych za lata

2016 - 2017, przy założeniu, że agencja odzyskuje tylko ok 25% z dochodzonych należności od dłużników to koszty bezskutecznej egzekucji z dochodzonych obecnie w drodze egzekucji administracyjnej samych należności głównych wynosiłyby kilkadziesiąt milionów - nie przemawia w dostateczny sposób za umorzeniem kosztów egzekucyjnych po stronie agencji, jako wierzyciela, w sprawie niniejszej. P. mając na względzie brak wykonania przez spółkę decyzji zobowiązującej ją do zwrotu środków dofinansowania zdecydowała się na wystąpienie na drogę egzekucji administracyjnej, a np. nie skorzystała z instytucji wyjawienia majątku na podstawie art. 913 i następne kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 71 u.p.e.a. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w administracji P. nie uzyskała także informacji i wyjaśnień, o których mowa w art. 36 u.p.e.a., co wstępnie pozwoliłoby na ustalenie, czy podmiot posiada jakiekolwiek majątek. W tym zakresie, to dopiero działania organu egzekucyjnego doprowadziły do ustalenie braku posiadania jakiegokolwiek majątku przez spółkę. Agencja, jako wierzyciel, powinna zarówno na etapie przyznawania środków, jak i w czasie ich wykorzystywania przez beneficjentów, czuwać nad prawidłowością wykorzystywania środków publicznych

i odpowiednio reagować na stwierdzone nieprawidłowości. W ocenie sądu brak jest więc podstaw prawnych do przerzucania na organ egzekucyjny zaniedbań agencji

w tym zakresie, a także ryzyka związanego z niewłaściwym zachowaniem beneficjentów programów administrowanych przez agencję. Tym samy w ocenie sądu podnoszona argumentacja nie mogła zostać uwzględniona.

Odnosząc się do zarzutu braku zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i oceny sprawy na podstawie jej całokształtu, błędnego uznania, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego przewidziane w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., w tym odmówienia wiarygodności i mocy dowodowej umowie z [...] 2017r., należy wskazać, że zarzut ten jest niezasadny. Dyrektor lAS bowiem uwzględnił wskazaną umowę,

o czym świadczy uzasadnienie zaskarżonego postanowienia (k. [...] akt administracyjnych), to że z tej umowy i dodatkowych dokumentów wyciągną odmienne od skarżącej wnioski, nie może świadczyć o jej nieuwzględnieniu, czy też pominięciu. Wyciągnięte bowiem wnioski są zasadne i oparte na zgromadzonym materiale dowodowym w tym planie finansowym, stanowiącym załącznik nr 11 do ustawy budżetowej na 2017r. Dyrektor IAS przeanalizował stronę dochodową oraz wydatki i zasadnie przyjął, że P. ma możliwość zaplanowania

i wygospodarowania środków finansowych na uregulowanie kosztów egzekucyjnych w kwocie 11.144,30 zł. Zasadnie również stwierdził odnosząc się do argumentu agencji, że nie dysponuje ona wolnymi środkami na pokrycie kosztów

w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (gdyż finansuje jedynie koszty sądowe związane z odzyskiwaniem od beneficjentów kwot nienależnie wypłaconych, a nie związanych z postępowaniem egzekucyjnym według planu działania stanowiącego integralną część umowy z [...]2017 r.), że powyższe nie znajduje uzasadnienia. Co więcej organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu zbadał okoliczności powstania kosztów egzekucyjnych i szczegółowo odniósł się do podnoszonych przez skarżącą argumentów.

Słusznie także Dyrektor IAS wyjaśnił skarżącej w odpowiedzi na skargę

(k. [...] akt administracyjnych), że organy egzekucyjne administracji publicznej są finansowane również ze środków publicznych, co powoduje, iż umorzenie kosztów egzekucyjnych wobec zobowiązanego lub wierzyciela, obciąża bezpośrednio budżet państwa. Natomiast skarżąca, zgodnie z powołanym wyżej przepisami, tylko częściowo jest finansowana z budżetu państwa, a w pozostałej części ze środków pochodzących z Unii Europejskiej oraz z tytułu świadczonych przez siebie usług. Zasadnie organ II instancji zauważył powołując się na umowę z [...] 2017 r., że P. uzyskuje środki pochodzące z UE na odzyskanie od beneficjentów kwot nienależnie wypłaconych w tym kosztów ponoszonych na etapie postępowania sądowego, zabezpieczającego, nieprocesowego, upadłościowego, układowego

i naprawczego jak i egzekucyjnego. Tym samym Agencja posiada środki, które wbrew jej twierdzeniu mogą a nawet powinny być przeznaczone na postępowanie egzekucyjne w wyniku którego powstały koszty egzekucyjne.

Nieuzasadnione są argumenty strony wskazujące, że P. otrzymała środki wyłącznie na postępowania sądowe i egzekucyjne i nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji, a także, że ze sprawozdania finansowego za 2016 wynika, iż zobowiązania P. przewyższają należności. Słusznie w tym zakresie Dyrektor IAS wyjaśnił, że nic nie stało na przeszkodzie aby strona przeznaczyła części środków przeznaczonych na postępowanie sądowe i egzekucyjne na koszty egzekucji administracyjnej. Natomiast jeśli zdaniem P. środków tych nie mogła przeznaczyć na egzekucję administracyjną, co w ocenie sądu jest zupełnie niezrozumiałe, skoro egzekucja administracyjna będzie zasadniczym sposobem przymusowego wyegzekwowania przekazanych środków na dofinansowanie realizacji projektu, to niezrozumiałe jest występowanie do organu egzekucji administracyjnej o prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego. Zasadnie podniósł Dyrektor IAS, w odpowiedzi na skargę, że takie działanie wskazywałoby na świadome decydowanie przez P., bez upoważnienia Ministra Finansów, co do dysponowania środkami publicznymi pomiędzy różnymi działami budżetu państwa, tj. przeznaczonymi na funkcjonowanie administracji publicznej i agencji będącej jednostką sektora finansów publicznych.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia procedury administracyjnej należy uznać je za całkowicie niezasadne. W sprawie bowiem uwzględniono informacje podane przez stronę we wniosku i w toku postępowania, zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, dokonano jego oceny, wyjaśniono wszystkie okoliczności sprawy, nie pominięto żadnego dowodu przedłożonego przez PARP, ustosunkowano się do jej sytuacji finansowej oraz poddano analizie przedstawione argumenty. Także uzasadnienie postanowienia nie uchybia art. 107 § 1 i 3 k.p.a., gdyż w jego uzasadnieniu przywołano treść przepisów oraz sposób ich rozumienia, a także wskazano okoliczności uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie. Wobec powyższego zdaniem w sprawie nie zostały naruszone przepisy postępowania, tj. art. 7, 7a, 8, 77, 80, 81a a także 107 § 3 , 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Reasumując, sąd za prawidłowe uznaje stanowisko Dyrektora IAS odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę