Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 812/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 81, art. 136
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia WSA del. Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Protokolant st. insp. sąd. Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 702/09 w sprawie ze skargi M. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 30 grudnia 2009r. sygn. akt II SA/Ke 702/09 oddalił skargę M. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] października 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej.

Powołany wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia [...] października 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach po rozpatrzeniu odwołania M. Ż. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta O. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] sierpnia 2009r., odmawiającej skierowania M. Ż. do domu pomocy społecznej w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), dalej: ups, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z przepisu tego wynika, że przesłanki w nim wymienione muszą zachodzić łącznie. Tymczasem z akt sprawy wynika, że M. Ż. nie jest chory w takim stopniu, aby wymagał całodobowej opieki. Jest on zdolny do samoobsługi, samodzielnie funkcjonuje w codziennym życiu, sam załatwia swoje sprawy, robi zakupy, przygotowuje posiłki, pierze ubrania, dba o swój wygląd i higienę osobistą, umawia wizyty lekarskie i porusza się samochodem osobowym. Dysponuje też własnymi środkami finansowymi. Jak wynika z treści jego pisma z [...] czerwca 2009 r. nawet czasami pomaga 84-letniej teściowej. Powyższe oznacza, że jest on zdolny do samodzielnej egzystencji i nie wymaga pomocy i opieki innych osób, a w razie potrzeby będzie mógł korzystać z pomocy w miejscu zamieszkania w formie usług opiekuńczych, których obecnie nie potrzebuje. Za odmową skierowania odwołującego się do domu pomocy społecznej przemawiają także podane przez niego we wniosku powody ubiegania się o skierowanie. Nie wypełniają one dyspozycji art. 54 ust. 1 ups. Również z dołączonych do wniosku dokumentów - zaświadczenia lekarskiego oraz orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z [...] września 2006r., zaliczającego M. Ż. do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres do [...] września 2009r. nie wynika, aby był on osobą wymagającą całodobowej opieki i nie mogącą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. W orzeczeniu zawarte jest wskazanie, że M. Ż. jest zdolny do lekkiej pracy i wymaga częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych. Jednocześnie jednak z protokołu z przesłuchania strony z [...] października 2009r. wynika, że obecnie odwołujący się nie potrzebuje żadnej pomocy w formie usług opiekuńczych, aczkolwiek nie wyklucza, że tego rodzaju doraźnej pomocy będzie potrzebował w razie nagłej konieczności. Kolegium odwołało się do orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którym dom pomocy społecznej jest placówką przeznaczoną dla osób najbardziej tego potrzebujących, znajdujących się w skomplikowanej sytuacji życiowej, dla których jedynym wyjściem jest umieszczenie w placówce. Ma on służyć zapewnieniu niezbędnej opieki osobom, które wymagają tego całodobowo. Nie jest wystarczającym powodem skierowania do placówki, podobnie jak i umieszczenia w domu pomocy społecznej, sama niepełnosprawność bądź też złe warunki mieszkaniowe, w jakich znajduje się osoba zainteresowana. Takimi powodami nie są także problemy finansowe, niemożność podjęcia zatrudnienia czy też nieporadność życiowa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. Ż. zarzucił, iż swój zły stan zdrowia może udokumentować 800 stronami dokumentacji medycznej, której – jak podał - "nikt nie raczył obejrzeć". Wskazał, że brakuje mu środków do samodzielnej egzystencji, bowiem ma zadłużenie na około 50.000 zł i dlatego nie jest w stanie funkcjonować. Jednocześnie zaznaczył, że propozycja obiadu i usług pielęgniarki za odpłatnością nie jest dla niego dostępna ze względów finansowych. Powołał się także na to, że w O. jest 4 kardiologów, którzy przyjmują około12 tysięcy osób rocznie, podczas, gdy powiat liczy 120 tysięcy osób, "tak więc średnio można iść raz na rok". Co prawda w Kielcach kardiolog przyjmuje niemal "z marszu", ale on nie ma za co dojechać. W tej sytuacji jego zdaniem zachodzi konieczność skierowania go do domu pomocy społecznej, a jak na razie wystąpił do MSWiA o wyrażenie zgody na uprawianie żebractwa.

W zaskarżonym w wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, a Sąd z urzędu nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji takich naruszeń przepisów prawa, które uzasadniałyby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.

Sąd I instancji stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący urodził się 4 sierpnia 1949r., tak więc ma ukończone 60 lat, zamieszkuje wraz żoną i teściową w spółdzielczym lokalu mieszkalnym, o powierzchni 69,75 m², przy czym nie ponosi w związku z tym żadnych kosztów. Utrzymuje się z renty w wysokości netto [...] zł. Z żoną nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Z jego twierdzeń wynika, że jest zadłużony. Stwierdzono u niego umiarkowany stopień niepełnosprawności. W załączonym do wniosku zaświadczeniu lekarskim zawarte jest stwierdzenie, że nie wymaga on ze względu na stan zdrowia całodobowej opieki. Potwierdza to przeprowadzony wywiad środowiskowy, z którego wynika, że M. Ż. funkcjonuje samodzielnie w swoim środowisku: sam robi zakupy, przygotowuje posiłki, samodzielnie pierze swoje ubrania, porusza się samochodem osobowym, pamięta o terminach badań lekarskich, systematycznie zażywa przepisane przez lekarza leki.

Sąd przywołał treść art. 54 ust. 1 ups, i w jego świetle stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanek do umieszczenia go w domu pomocy społecznej. Nie jest bowiem ani niepełnosprawny, ani chory w takim stopniu, aby wymagał całodobowej opieki, skoro przynajmniej do daty wydania zaskarżonej decyzji żadnej opieki nie potrzebował i samodzielnie funkcjonował. Ukończenie przez niego 60 lat także nie przemawia za uznaniem, iż ze względu na wiek taka pomoc, w szczególności całodobowa, jest mu niezbędna. W ocenie Sądu słusznie wskazał organ, że przytaczane we wniosku jak i w odwołaniu okoliczności, których część skarżący przywołuje również w skardze, nie uzasadniają umieszczenia go w domu opieki społecznej. Ani bowiem zadłużenie ani też trudności z dostaniem się do specjalisty kardiologa w mieście, w którym zamieszkuje, nie stanowią przesłanki do zastosowania art. 54 ups. Jeśli natomiast chodzi o stan zdrowia, to tylko wówczas uzasadniałby on umieszczenie w domu pomocy społecznej, gdyby skarżący potrzebował w związku z tym całodobowej opieki i nie mógł samodzielnie funkcjonować. Skoro zaś takiej opieki w dacie orzekania przez organ odwoławczy nie potrzebował i samodzielnie funkcjonował, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Po wydaniu przez Sąd I instancji opisanego wyżej wyroku i doręczenia jego uzasadnienia skarżącemu skarżący wniósł sporządzoną osobiście skargę kasacyjną. Postanowieniem z 10 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił niniejszą skargę kasacyjną z uwagi na niezachowanie wymogu sporządzenia jej przez adwokata lub radcę prawnego (art. 175 § 1 p.p.s.a.).

W tej sytuacji skarżący wniósł o ustanowienie dla niego adwokata z urzędu. Postanowienie z 19 lutego 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu.

W dniu 9 marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego adwokat B. Ł.-D. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Do wniosku dołączyła skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z 17 marca 2010 r. przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji obrazę prawa procesowego mającą istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi wobec nie dokonania właściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, co doprowadziło do akceptacji decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, 75, 77 § 1, 80 i 136 kpa, wynikiem czego doszło do pominięcia przy rozpoznaniu istotnych okoliczności sprawy oraz zaniechania wyjaśnienia stanu faktycznego.

Podniesiono, iż nie został należycie wyjaśniony stan zdrowia skarżącego, poprzestano bowiem na mało precyzyjnym zaświadczeniu wydanym przez lekarza medycyny pracy i specjalistę medycyny rodzinnej, które wystawione zostało w sposób nie odpowiadający objaśnieniom w nim odnotowanym. Dotyczy to pkt 5, co do którego lekarz był zobowiązany podkreślić właściwą pozycję. Zaświadczenie to zawiera różne oznaczenia. Żadne nie jest podkreślone, stąd traci ono w tym zakresie przymiot czytelnego dowodu dającego podstawy do przyjęcia zakresu koniecznej pomocy społecznej. Ponadto nie ustalono w drodze opinii biegłych, czy przebyty przez skarżącego zawał, III stopień ciśnienia tętniczego, schorzenia kręgosłupa, neurologiczne, psychiczne, kardiologiczne, urologiczne i onkologiczne powodują konieczność całodobowej opieki nad skarżącymi i czy może on samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, tym bardziej, iż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności obejmowało okres od [...] lipca 2004 r. do [...] września 2009 r., a więc w dacie orzekania przez sąd skarżący nie posiadał aktualnego orzeczenia. Zdaniem skarżącego organy powinny były również ustalić w drodze przesłuchania świadków, w tym członków rodziny skarżącego, sytuację skarżącego, głównie co do możliwości samodzielnego funkcjonowania z uwzględnieniem okoliczności odnotowanej w notatce służbowej pracownika socjalnego, iż skarżący sprawia wrażenie osoby znacznie zaburzonej psychicznie, która traci kontakt z rzeczywistością .

Dlatego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, o zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu wraz z kosztami opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, składając jednocześnie oświadczenie, iż koszty te nie zostały poniesione przez stronę.

Zdaniem kasatora w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie dążyły do należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, naruszając tym samym przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 136 kpa, co mogło mieć istotny wpływy na wynik sprawy. W szczególności nie została wyjaśniona należycie podstawowa w sprawie okoliczność, przesądzająca o dalszym toku postępowania, a mianowicie czy skarżący od 1988 r. mający orzeczony stopień niepełnosprawności, cierpiący na szereg dolegliwości, wymaga całodobowej opieki i czy jest zdolny do samodzielnego funkcjonowania. Nie został zebrany kompletny materiał dowodowy i nie oceniono go zgodnie z art. 80 kpa.

W opinii skarżącego koniecznym było również przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z uwagi na wielość schorzeń rodzących ograniczenia w życiu codziennym. Podkreślił, że dolegliwości wymagające odpowiedniej diagnostyki, leczenia i ich wpływ na życie skarżącego to wiedza wymagająca wiadomości specjalistycznych i tylko biegli mogą udzielić odpowiedzi na pytania co do stanu zdrowia skarżącego, o którym nawet pracownicy socjalni w swej notatce służbowej informują, że traci kontakt z rzeczywistością.

W tej sytuacji – jak podnosi skarżący – organy nie mogły uznać, że sprawa została należycie wyjaśniona i ustalony został prawidłowo stan faktyczny. Mimo istniejących wątpliwości i braków postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji, organ odwoławczy nie uzupełnił postępowania dowodowego w sposób umożliwiający prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Zaskarżona decyzja zapadła zatem także z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Wskazane naruszenie zasad postępowania dowodowego mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, doprowadziły bowiem do wydania decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Powinno to skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a na podstawie art. 135 p.p.s.a. także decyzji organu I instancji. Brak takiego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi naruszenie przez Sąd I instancji w/w przepisów i stanowi podstawę skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec nie stwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Rozpoznawana skarga kasacyjna zawiera zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy organy orzekające w niniejszej sprawie nie ustaliły w sposób prawidłowy stanu faktycznego (naruszenie art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 136 kpa) i w oparciu o tak ustalony stan faktyczny przyjęły, że skarżący nie spełnia przesłanek określonych w art. 54 ust. 1 ups do umieszczenia go w domu pomocy społecznej.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem warunkiem uwzględnienia skargi z powodu naruszenia przez organ przepisów postępowania jest ustalenie, że naruszenie to w istotny sposób mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), dalej: ups, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Regulacja ta oznacza, że obowiązek organów skierowania danej osoby do domu opieki społecznej określonego typu powstaje dopiero wówczas, gdy po stronie takiej osoby zaistnieją wszystkie przesłanki warunkujące powstanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej, a więc osoba ta wymaga całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności), nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a potrzeba opieki nie może być zapewniona w formie usług opiekuńczych.

W warunkach rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż Sąd I instancji trafnie uznał i wykazał, że organy orzekające w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy, w oparciu o ten materiał prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a następnie właściwie zastosowały przepis art. 54 ust. 1 ups odmawiając skarżącemu skierowania go do domu pomocy społecznej.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że podstawowym dowodem w postępowaniu o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej i szczególnym wobec dowodów wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, jest rodzinny wywiad środowiskowy. Składa się on na postępowanie wyjaśniające, poprzedzające rozstrzygnięcie każdej sprawy dotyczącej świadczeń, z wyjątkiem odmowy przyznania biletu kredytowego i udzielenia pomocy cudzoziemcom będącym ofiarami handlu ludźmi (art. 106 ust. 4 ups). Rola rodzinnego wywiadu środowiskowego w sprawach pomocowych jest niezwykle ważna. Jest on bowiem sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), swoistym trybem postępowania dowodowego. W myśl art. 107 ust. 1 ups rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia (art. 107 ust. 1 ups). Nie jest on jedynym dowodem w tym postępowaniu, choć niewątpliwie najważniejszym. W postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy dopuścić także inne dowody z odpowiednim zastosowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (I. Sierpowska., Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, wyd. ABC 2009, źródło: Lex). Należy jednak pamiętać, że rodzinny wywiad środowiskowy jako obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., I OSK 1753/09, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sporządzony w niniejszej sprawie rodzinny wywiad środowiskowy i pozostałe dowody (przesłuchanie strony i zeznania świadka oraz zaświadczenie lekarskie) dały organom wystarczającą wiedzę do przyjęcia, że M. Ż. nie jest osobą wymagającą całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Z wywiadu wynika, że skarżący ma [...] lat, zamieszkuje wraz żoną i teściową, przy czym prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z uwagi na schorzenia somatyczne (choroby układu krążenia, gastrologiczne, reumatyczne i neurologiczne) do dnia [...] września 2009 r. miał ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Skarżący w swym środowisku funkcjonuje samodzielnie, robi dla siebie zakupy, przygotowuje sobie posiłki, pierze i dba o swój wygląd zewnętrzny i higienę osobistą. Porusza się też samodzielnie samochodem osobowym, pamięta o terminach badań lekarskich i regularnie przyjmuje zalecane przez lekarza leki. W zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] lipca 2009 r. lekarz medycyny pracy specjalista medycyny rodzinnej E. B. wskazała wprost, że skarżący nie wymaga ze względu na stan zdrowia całodobowej opieki stałej lub okresowej. Z kolei zeznania świadka - żony skarżącego, z którą – jak wynika z wywiadu środowiskowego – M. Ż. żyje w konflikcie i z tego powodu nie prowadzą wspólnie gospodarstwa domowego, wskazują, że jest on samodzielny, sam się myje, sprząta i przygotowuje posiłki. Ponadto w piśmie z [...] czerwca 2009 r. skarżący dał wyraz swojej samodzielności w życiu codziennym podając, że ze względu na fakt, iż całymi dniami przebywa w domu czasami pomaga również osiemdziesięcioczteroletniej teściowej. Dodatkowo, na etapie postępowania odwoławczego, w trakcie przesłuchania w dniu [...] października 2009 r. skarżący oświadczył, że "na dzień dzisiejszy nie potrzebuje pomocy w formie usług opiekuńczych. Nie wyklucza natomiast doraźnej pomocy w razie nagłej konieczności".

Mając na względzie przedstawione okoliczności nie można stwierdzić, by Sąd I instancji dokonał błędnej oceny przeprowadzonego przez organy orzekające postępowania wyjaśniającego, czym naruszyłby przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. Skoro sam skarżący oświadczył, że nie potrzebuje pomocy w formie usług opiekuńczych, tym bardziej pozbawione podstaw byłoby przyznanie mu pomocy w formie pobytu do domu pomocy społecznej. Wyjaśnić trzeba, iż usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Kierowane są do osób samotnych, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione. Mogą być również przyznane osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie nie zamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (art. 50 ust. 1-3 ups). Z powołanych przepisów wynika, że zapewnienie pobytu w domu pomocy społecznej jest dalej idącą formą pomocy niż przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych. Jeżeli więc skarżący (jak sam podaje i co ustaliły organy orzekające w niniejszej sprawie) nie potrzebuje usług opiekuńczych to niedopuszczalne byłoby przyznanie mu świadczenia w postaci skierowania do domu pomocy społecznej. Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest bowiem ostatecznością (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2009 r., I OSK 849/08, dostępne w internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Za całkowicie chybione należało zatem uznać zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej dotyczące błędnej oceny przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania (art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 kpa). W szczególności nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że koniecznym było przeprowadzenie opinii biegłego ze względu na ilość schorzeń, na które cierpi skarżący. Przepis art. 84 § 1 kpa stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. W niniejszej sprawie skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie z [...] lipca 2009 r., które zawiera wiadomości specjalne – informacje o stanie jego zdrowia. Z zaświadczenia tego wynika, że skarżący nie wymaga całodobowej opieki. Zważywszy zaś, że skarżący przyznał w istocie, że z uwagi na swój stan zdrowia nie wymaga usług opiekuńczych, brak konieczności zapewnienia całodobowej opieki potwierdza również pozostały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznać należało, że organy nie miały podstaw, by wystąpić o wydanie opinii przez lekarzy specjalistów.

Odnosząc się do podnoszonej w skardze kasacyjnej okoliczności, iż pracownik socjalny w notatce służbowej z [...] lipca 2009 r. stwierdził, że skarżący "sprawia wrażenie osoby znacznie zaburzonej psychicznie, która traci kontakt z rzeczywistością" wskazać należy, że wewnętrzna notatka służbowa nie może stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym. Czynności procesowe przeprowadza się z udziałem strony.

Nie ma też znaczenia dla sprawy fakt, że w dniu orzekania przez Sąd I instancji skarżący nie posiadał aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności. Zauważyć należy, że orzeczenie to utraciło moc w dniu [...] września 2009 r., a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji organu odwoławczego ([...] października 2009 r).

Poczynione przez organ ustalenia, co do braku konieczności całodobowej opieki nad skarżącym nie budzą wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe i uznając wniesioną w przedmiotowej sprawie skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.