Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 742/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a, art. 6 § 1, art. 15 § 1, art. 59 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2016 r. sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia M. N. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie oraz utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] , [...] i [...].

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił na stronę tytuły wykonawcze o numerach:

- [...] obejmujący zaległości w podatku od towarów i usług za XII/2007, I/2008, IV/2008 i IX/2008,

- [...] obejmujący zaległości w podatku od towarów i usług za X/2008 oraz od VI-VIII/2009,

- [...] obejmujący zaległości w podatku od towarów i usług za X/2009 i XII/2009,

- [...] obejmujący zaległości w podatku od towarów i usług za V/2009 i IX/2010,

- [...] obejmujący podatek dochodowy od osób fizycznych za lata 2007 - 2009 - - od [...] do [...] obejmujące odsetki za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za: kwiecień, maj, wrzesień i październik 2007 r., styczeń, kwiecień, wrzesień i październik 2008 r., od czerwca do sierpnia oraz za październik 2009 r.

Organ nadmienił, że w celu wyegzekwowania ww. zaległości organ egzekucyjny podejmował szereg prób zajęcia rachunków bankowych, innych wierzytelności pieniężnych i wynagrodzenia za pracę, które okazały się nieskuteczne.

Na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 28 października 2010 r. zajął rachunek w B. S.A. W. W odpowiedzi na zajęcie Departament Usług Centralnych we W. poinformował organ egzekucyjny, że zajęcie nie może być realizowane z powodu braku środków na rachunku.

W celu wyegzekwowania należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. podjął próbę zajęcia rachunku w B. w K. W odpowiedzi na zajęcie Bank poinformował, że nie prowadzi rachunku strony.

Zawiadomieniem z dnia [...] maja 2011 r. na podstawie m.in. tytułu wykonawczego nr [...] organ egzekucyjny, ponownie zajął rachunek strony w B. S.A. W. W odpowiedzi na zajęcie Departament Usług Centralnych we W. poinformował organ egzekucyjny o braku środków na rachunku.

Po raz kolejny organ egzekucyjny zajął rachunek w B. S.A. W. zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W odpowiedzi na zajęcie Departament Usług Centralnych we W. poinformował o braku środków pieniężnych na rachunku bankowym.

Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2012 r. organ egzekucyjny zajął rachunek w B. S.A. W. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]. W odpowiedzi na zajęcie Departament Usług Centralnych we W. poinformował, że brak środków pieniężnych stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia egzekucyjnego.

Na podstawie tytułów wykonawczych m.in. o numerach: od [...] do[...], [...], [...], oraz od [...] do [...] organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. zajął rachunek w [...] S.A. w Ł. Pismem z dnia 13 sierpnia 2015 r. [...] S.A. w Ł. poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do wierzytelności na rachunku bankowym strony.

W dniu 12 września 2015 r. strona wystąpiła do organu egzekucyjnego o zwolnienie spod egzekucji do 31 grudnia 2015 r. wierzytelności z rachunku bankowego w [...].

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego zwolnił spod egzekucji wierzytelności z ww. rachunku bankowego do 31 grudnia 2015 r.

W dniu 26 października 2015 r. podatniczka zapłaciła zaległości objęte tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] oraz częściowo należność dochodzoną na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Następnie, pismem z dnia 2 marca 2016 r. wystąpiła do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] , [...],[...]oraz od [...] do [...].

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Na ww. postanowienie podatniczka złożyła zażalenie.

W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej na wstępie przytoczył brzmienie przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie tj.: art. 59 § 1 - § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Podniósł, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek M. N. z dnia [...] marca 2016 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...],[...]oraz od [...] do [...], z uwagi na przedawnienie. Dyrektor zaznaczył, że w ocenie podatniczki nie doszło do wszczęcia egzekucji administracyjnej, gdyż nie doręczono jej odpisów tytułów wykonawczych. Podniosła, że nie otrzymała również upomnień przedegzekucyjnych. Strona oświadczyła, że od ponad dziesięciu lat mieszka w W., a nie pod adresem P., [...] R., na który organ wysyłał korespondencję.

Organ podkreślił, że dla oceny poprawności postanowienia z dnia [...] decydujące znaczenie ma ustalenie prawidłowości doręczenia upomnień przedegzekucyjnych, odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych.

W tym względzie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że wierzyciel przed skierowaniem wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego wyegzekwowania zobowiązań z tytułu: - podatku od towarów i usług za: XII/2007, I/2008, IV/2008, IX/2008, X/2008, od VI-VIII/2009, X/2009 i XII/2009, w dniu [...] października 2010 r. doręczył podatniczce upomnienia z dnia [...] września 2010 r. o numerach od [...] do [...], - podatku od towarów i usług za: V/2009 i IX/2010, w dniu [...] stycznia 2011 r. doręczył upomnienie z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], - podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2007 - 2009, w dniu [...] stycznia 2012 r. doręczył upomnienie z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]. Zatem wierzyciel przesłał stronie wezwania do wykonania ww. obowiązków z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.

Organ nadmienił, że odpisy tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...], [...]oraz od [...] do [...] wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu również zostały przesłane przesyłką pocztową poleconą na adres: P., [...] R. Podkreślono, że ten adres wskazał wierzyciel w tytułach wykonawczych i był on zgodny z danymi adresowymi podatniczki, istniejącymi w bazie ewidencyjnej organu egzekucyjnego. Powyższy adres, jako miejsce swojego zamieszkania oraz adres korespondencyjny został przez stronę zgłoszony do Urzędu Skarbowego w dniu 16 lutego 2007 r. w złożonym zgłoszeniu identyfikacyjnym osoby fizycznej, prowadzącej działalność gospodarczą NIP-1. Z akt sprawy wynika, że strona nie dokonała zgłoszenia zmiany adresu zamieszkania, ani adresu do korespondencji. Ww. adres strona wskazała we wszystkich składanych do Urzędu Skarbowego dokumentach - deklaracjach podatku od towarów i usług VAT-7, zeznaniach o wysokości osiągniętego dochodu w latach 2007 - 2012. Taki adres strona podała również w piśmie z dnia 18 kwietnia 2011 r., w którym udzieliła pełnomocnictwa do działania w sprawie H. O.-S. Organ zaznaczył, że adres, na który powołuje się strona w swoich wystąpieniach z dnia 2 marca i 19 kwietnia 2016 r. jako prawidłowy i aktualny od około 10 lat, tj. W., ul. S. - został ujawniony Naczelnikowi Urzędu Skarbowego dopiero w związku z wystąpieniem do organu z dnia 12 września 2015 r. dotyczącym zwolnienia z egzekucji rachunku bankowego w [...].

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej Naczelnik Urzędu Skarbowego działający jako wierzyciel, a także jako organ egzekucyjny nie miał obowiązku w takich okolicznościach ustalać miejsca zamieszkania podatniczki, mimo że korespondencja nie była przez nią kwitowana osobiście.

Wobec powyższego według organu, skierowanie przez organ egzekucyjny na adres: P., [...] R. przesyłek zawierających:

- upomnienia przedegzekucyjne o numerach od [...] do [...], [...], [...],

- odpisy tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...] , [...]oraz od [...] do[...],

- odpisy zawiadomień z dni: [...] października 2010 r. [...], [...] maja

2011 r. nr [...], [...] czerwca 2011 r. [...], [...] stycznia 2012 r. nr [...]i [...] marca 2012 r. nr [...] o zajęciu rachunku w B. S.A. W.,

- odpis zawiadomienia z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] o zajęciu rachunku w B. B. S.A. w Ł.,

było prawidłowe.

Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę na przepisy Ordynacji podatkowej, regulujące kwestię przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Następnie odniósł się do poszczególnych tytułów wykonawczych i wskazał, że:

- tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległości w podatku od towarów i usług za XII/2007, I/2008, IV/2008 i IX/2008, z terminami płatności odpowiednio w dniach: 25 stycznia, 25 lutego, 26 maja i 27 października 2008 r. Bieg terminu przedawnienia ww. należności rozpoczął się dnia 1 stycznia 2009 r. W dniu 8 listopada 2010 r. organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] października 2010 r. zajął rachunek bankowy w B. S.A. W.. Odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu doręczono w dniu 16 listopada 2010 r. Ww. czynności egzekucyjne przerwały bieg terminu przedawnienia ww. zaległości podatkowych, który zaczął biec na nowo od dnia 9 listopada 2010 r. przez 5 lat, tj. do 9 listopada 2015 r. W dniu 10 sierpnia 2015 r. organ egzekucyjny ponownie zastosował ww. środek egzekucyjny dokonując zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A. w Ł. W dniu 10 sierpnia 2015 r. doręczono odpis ww. zawiadomienia o zajęciu. Ww. czynności egzekucyjne ponownie przerwały bieg terminu przedawnienia ww. zaległości podatkowych, który zaczął biec na nowo od dnia 11 sierpnia 2015 r. przez 5 lat, tj. do 11 sierpnia 2020 r.

Analogicznie jak wyżej został przerwany bieg terminu przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi o numerach:

- [...] obejmującego zaległości w podatku od towarów i usług za X/2008 oraz od VI-VIII/2009, z terminami płatności odpowiednio w dniach: 25 listopada 2008 r.,

27 lipca, 25 sierpnia i 25 września 2009 r. Bieg terminu przedawnienia podatku od towarów i usług za X/2008 rozpoczął się od dnia 1 stycznia 2009 r., natomiast zaległości za okres od VI-VIII/2009 - od dnia 1 stycznia 2010 r.,

- [...] obejmującego zaległości w podatku od towarów i usług za X/2009 i XII/2009, z terminami płatności odpowiednio w dniach: 25 listopada 2009 r. i 25 stycznia 2010 r. Bieg terminu przedawnienia ww. należności rozpoczął się od dnia 1 stycznia odpowiednio 2010 r. i 2011 r. W dniu 8 listopada 2010 r. po raz pierwszy został przerwany bieg terminu przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...] i [...] , poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu rachunku bankowego w B. S.A. W. zawiadomieniem z dnia[...] października 2010 r. Czynności egzekucyjne przerwały bieg terminu przedawnienia ww. zaległości podatkowych, który zaczął biec na nowo od dnia 9 listopada 2010 r. przez 5 lat, tj. do 9 listopada 2015 r. Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu doręczono w dniu 16 listopada 2010 r. W dniu 10 sierpnia 2015 r. organ egzekucyjny ponownie zastosował ww. środek egzekucyjny dokonując zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A. w Ł. W tym samym dniu doręczono odpis ww. zawiadomienia o zajęciu. Ww. czynności egzekucyjne ponownie przerwały biegu terminu przedawnienia ww. zaległości podatkowych, który zaczął biec na nowo od dnia 11 sierpnia 2015 r. przez 5 lat, tj. do 11 sierpnia 2020 r.

- [...] obejmujący podatek od towarów i usług za V/2009 i IX/2010, z terminami płatności odpowiednio w dniach 25 czerwca 2009 r. i 25 października 2010 r. Bieg terminu przedawnienia ww. należności rozpoczął się od dnia 1 stycznia odpowiednio 2010 r. 2011 r. W dniu 14 lutego 2011 r. doręczono odpis ww. tytułu wykonawczego, natomiast w dniu 31 maja 2011 r. po raz pierwszy został przerwany bieg terminu przedawnienia ww. należności poprzez zastosowanie środka polegającego na zajęciu zawiadomieniem z dnia [...] maja 2011 r. rachunku bankowego w B. S.A. W. W dniu 13 czerwca 2011 r. doręczono odpis ww. zawiadomienia o zajęciu. W wyniku zastosowania ww. środka egzekucyjnego bieg terminu przedawnienia zaczął biec na nowo od dnia 1 czerwca 2011 r. przez 5 lat, tj. do dnia 1 czerwca 2016 r. W dniu 10 sierpnia 2015 r. organ egzekucyjny ponownie zastosował ww. środek egzekucyjny dokonując zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A. w Ł. W dniu 10 sierpnia 2015 r. doręczono odpis ww. zawiadomienia o zajęciu. Czynności egzekucyjne po raz kolejny przerwały bieg terminu przedawnienia ww. zaległości podatkowych, który zaczął biec na nowo od dnia 11 sierpnia 2015 r. przez 5 lat, tj. do 11 sierpnia 2020 r.

- [...] obejmujący podatek dochodowy od osób fizycznych za lata 2007 - 2009 z terminami płatności w dniach: 30 kwietnia odpowiednio 2008 r., 2009 r. 2010 r. Bieg terminu przedawnienia ww. należności rozpoczął się od dnia 1 stycznia odpowiednio 2009 r., 2010 r. i 2011 r. W dniu 20 stycznia 2012 r. po raz pierwszy został przerwany termin przedawnienia ww. należności poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. rachunku bankowego w B. S.A. W. W dniu 31 stycznia 2012 r. doręczono odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu. W wyniku zastosowania ww. środka egzekucyjnego bieg terminu przedawnienia zaczął biec na nowo od dnia 21 stycznia 2012 r. przez 5 lat, tj. do 21 stycznia 2017 r. W dniu 10 sierpnia 2015 r. organ egzekucyjny ponownie zastosował ww. środek egzekucyjny dokonując zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A. w Ł. W tym samym dniu doręczono odpis ww. zawiadomienia o zajęciu. Czynności egzekucyjne ponownie przerwały bieg terminu przedawnienia ww. zaległości podatkowych, który zaczął biec na nowo od dnia 11 sierpnia 2015 r. przez 5 lat, tj. do 11 sierpnia 2020 r.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, zdaniem organu nie wygasły zobowiązania podatkowe objęte tytułami wykonawczymi o numerach: od [...] do [...] oraz [...], wskutek przedawnienia, jak to wskazuje podatniczka. Na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego należności dochodzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych zostały w dniach 17 grudnia 2010 r., 4 sierpnia 2011 r. i 16 kwietnia 2012 r. zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej na należącej do podatniczki nieruchomości.

Odnosząc się do żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] organ wskazał, że można jedynie umorzyć postępowanie egzekucyjne będące w toku. Z akt sprawy wynika, że w dniu 26 listopada 2015 r. strona uregulowała zaległości objęte ww. tytułami wykonawczymi. Zatem postępowanie egzekucyjne objęte tymi tytułami wykonawczymi zostało zakończone.

Organ stwierdził, że organ pierwszej instancji nie miał podstaw prawnych do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...]. Zaistniała bowiem przesłanka - "innych uzasadnionych przyczyn" z art. 61 a § 1 K.p.a., z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania. Z tego powodu należało według organu uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie, co też uczyniono w ramach kontroli instancyjnej.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, wskazane rozstrzygnięcie zaskarżono w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] oraz [...].

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 15 § 1 oraz art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie, iż doszło skutecznie do  doręczenia upomnienia wnioskodawczyni, a tym samym doszło do wszczęcia egzekucji,

- art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie iż doszło skutecznie do doręczenia tytułów wykonawczych wnioskodawczyni, a tym samym doszło do wszczęcia egzekucji,

- art. 44 § 4 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż doszło skutecznie do doręczenia wnioskodawczyni upomnienia i tytułów wykonawczych na podstawie doręczenia zastępczego, podczas gdy, aby móc zastosować art. 44 k.p.a. doręczenie zastępcze jest skuteczne jedynie wówczas gdy zostanie dokonane pod prawidłowym adresem zamieszkania, który niekonieczne będzie identyczny z adresem zameldowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca,

- art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, iż egzekwowane zobowiązanie nie jest przedawnione, podczas gdy upłynął już termin przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącej, zaś nie nastąpiła czynność przerywająca bieg terminu przedawnienia wobec braku rozpoczęcia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej,

- art. 9 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, poprzez przyjęcie fikcji doręczenia na nieaktualny adres wnioskodawczyni,

- art. 187 § 1 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej - poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

- art. 210 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewskazanie podstawy prawnej decyzji oraz nie zawarcie w postanowieniu prawidłowego uzasadnienia prawnego,

- art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na niezastosowaniu zasady nakazującej organowi prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych,

- art. 191 Ordynacji Podatkowej przez dokonanie całkowicie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego z przekroczeniem dopuszczonych prawem granic swobody, poprzez bezzasadne w świetle prawa, logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego nieuwzględnienie dowodów korzystnych dla strony, czyli dowód w postaci dokumentów wskazujących, iż skarżąca od ponad 10 lat mieszka i przebywa w W.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w zaskarżonej części postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] oraz [...].

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie swoich zarzutów, przytaczając dodatkowo orzecznictwo sądów administracyjnych mające popierać i uzasadniać przedstawioną argumentację podatniczki. W dniu 20 października 2016 r. złożyła dodatkowo pismo procesowe, obejmujące wniosek o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci umowy rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego w B. SA, umowy sprzedaży wierzytelności, wyciągu z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego, wniosku skarżącej o wykreślenie jej danych z rejestru dłużników, pisma I. 1 F. na okoliczność zamknięcia rachunku bankowego w B. SA.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, zgodnie z § 2 tego przepisu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 powołanej ustawy. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, przy uwzględnieniu zarzutów stawianych przez skarżącą, stwierdzono o bezzasadności skargi. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem prawa.

Podkreślenia wymaga, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie) zawiera zespół norm określających postępowanie egzekucyjne i środki przymusu stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego jego obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów tego postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego pomiędzy podmiotami tego postępowania powstaje stosunek procesowy, w ramach którego organ orzeka o uprawnieniach i obowiązkach wierzyciela i zobowiązanego (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20).

Zainicjowanie postępowania egzekucyjnego następuje w okolicznościach wskazanych w art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonywania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Uregulowanie to nie pozostawia zatem organowi wyboru, nakładając na niego prawny obowiązek podjęcia odpowiednich działań w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Organ przystępuje do czynności mających na celu przymusowe wykonanie obowiązku ciążącego na zobowiązanym w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 880/10, LEX Nr 747167). Niewykonanie wymagalnego obowiązku nakłada zatem na wierzyciela obowiązek zainicjowania działań zmierzających do jego wyegzekwowania. W przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym, niewywiązanie się z niego przez dłużnika oznacza brak dokonania płatności w terminie (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1957/10, LEX Nr 745716).

W niniejszej sprawie sporem objęta jest ocena, czy w sprawie zaistniała podstawa do umorzenia w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej z uwagi na przedawnienie roszczenia, objętego wskazanymi przez skarżącą tytułami wykonawczymi. Skarżąca utrzymywała bowiem, że nie doszło do skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej wobec niej, gdyż nie doręczono jej odpisów tytułów wykonawczych oraz upomnień przedegzekucyjnych, jak też zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych, z powodu kierowania przez organ korespondencji na nieaktualny adres zamieszkania.

Zgodnie ze wskazanym w podstawie rozstrzygnięcia przez organ przepisie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne umarza się:

1. jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania,

2. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał,

3. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisów prawa,

4. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego,

5. jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny,

6. w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego,

7. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo że obowiązek taki ciążył na wierzycielu,

8. jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia żądania,

9. na żądanie wierzyciela,

10. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W myśl art. 59 § 2 ustawy, umorzenie może nastąpić w przypadkach stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Zgodnie z art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Jak wskazano w sprawie, wierzyciel przed skierowaniem wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego doręczył zobowiązanej upomnienia w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 44 kpa (przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego mają bowiem zgodnie z treścią 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odpowiednie zastosowanie w tym postępowaniu). W takim samym trybie doręczono następnie odpisy tytułów wykonawczych z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych. Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1. operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2. pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (art. 44 § 1 kpa).

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 kpa). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 kpa). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Doręczenie w opisanym trybie ma charakter doręczenia zastępczego. Ma zatem zastosowanie wtedy, gdy nie istnieje możliwość dokonania doręczenia przesyłki bezpośrednio adresatowi (jego pełnomocnikowi) lub też dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu. Domniemanie doręczenia, o jakim mowa w art. 44 § 4 kpa, ma miejsce tylko wówczas, gdy organ dokonuje doręczenia na właściwy adres.

Jak wynika z ustaleń organu, skarżąca wskazała adres: P., [...] R. jako swój adres zamieszkania i adres do korespondencji w zgłoszeniu identyfikacyjnym osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą NIP-1 w Urzędzie Skarbowym w K. w dniu 16 lutego 2007 r. W kolejnych latach nie dokonywała zgłoszenia zmiany danych adresowych. Adres ten wskazywała we wszystkich składanych w Urzędzie Skarbowym w K. deklaracjach podatkowych i zeznaniach o wysokości osiągniętego dochodu w latach 2007 – 2012, jak też w zgłoszeniu do ZUS Oddział w B. Wskazała go też w piśmie z dnia 18 kwietnia 201 r., skierowanym do organu, gdzie ustanowiła pełnomocnika. Taki też adres wskazał wierzyciel w tytułach wykonawczych. Nowy adres, pod którym jak twierdzi podatniczka – zamieszkuje od ponad 10 lat, został przez nią ujawniony dopiero 12 września 2015 r. , a zatem daleko po datach doręczeń dokonanych przez organ, działający jako wierzyciel, a następnie jako organ egzekucyjny.

Podkreślenia wymaga fakt, że obowiązek aktualizacji danych, obejmujących m.in. stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników Dz.U. z 2004 r. Nr 269, poz. 2681 ze zm. dalej jako ustawa o zasadach ewidencji, adres miejsca zamieszkania, adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy, wynikał w sposób jednoznaczny z art. 9 ust. 1 tej ustawy. W związku z powyższym, wbrew twierdzeniom skarżącej, organ egzekucyjny, wcześniej działający jako wierzyciel, miał prawo dokonać doręczeń na adres wskazywany przez samą stronę. Organ nie miał wiedzy o innym miejscu zamieszkania, niż wskazywane przez stronę, na który winna być kierowana korespondencja. W wypadku braku wypełnienia obowiązków aktualizacyjnych z art. 9 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji, nie był zobowiązany do poszukiwania tego adresu, tym bardziej, że z adnotacji doręczyciela nie wynikało, że pod wskazanym adresem strona nie zamieszkuje (korespondencję zwracano z adnotacją: adresat nieobecny, nie podjęto w terminie). Miał zatem pełne prawo, by uznać, że podany w informacjach adres, również w okresie, gdy -jak twierdziła - zamieszkiwała już w W., był aktualnym adresem jej zamieszkania. Racjonalnie rzecz ujmując, nie można wymagać od organu egzekucyjnego, aby ten wbrew własnym ustaleniom dokonanym na podstawie informacji pochodzących od samej skarżącej, negował podany przez nią adres zamieszkania. Stawianie w takiej sytuacji dalszego wymogu organowi, jest nieuzasadnione i czynione z perspektywy informacji przekazywanych przez skarżącą ex post. Należy wiec stwierdzić, że organ przy uwzględnieniu ówczesnych okoliczności, dochował należytej staranności w zakresie ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania skarżącej (tak też NSA w wyroku z dnia 2 lipca 2015 r., II FSK 1419/13). Tym samym dokonywane na ten adres doręczenia w trybie art. 44 kpa są w pełni skuteczne, zaś organ nie naruszał zasad prawidłowego prowadzenia postępowania, w tym art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 kpa (wskazywane przez skarżącą przepisy Ordynacji podatkowej, w tym art. 187, art. 191, art. 210, 121, nie mają zastosowania w sprawie). Eliminuje to tym samym podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjny w administracji .

Skarżąca powołała się w sprawie na wygaśnięcie zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi z uwagi na przedawnienie, a tym samym na zaistnienie podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ zarzut ten szczegółowo ocenił, odwołując się do treści art. 70 § 1 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa (tytułami wykonawczymi objęto zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług, podatku dochodowym od osób fizycznych i odsetki za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych).

Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie), bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 143, poz. 1199 ze zm. dalej jako ustawa zmieniająca), do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (1 września 2005 r.) stosuje się przepis art. 70 § 4 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Przez czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 1 a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W myśl art. 1 a pkt 12 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym – rozumie się przez to m.in. egzekucję z pieniędzy, rachunków bankowych, z wynagrodzenia za pracę, z innych wierzytelności pieniężnych, z ruchomości.

Do zastosowania środka egzekucyjnego dochodzi poprzez zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, protokół zajęcia i odbioru ruchomości, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych (art. 67 § 1 ustawy).

Mając powyższe na uwadze stanowczo należy stwierdzić, że w przypadku tytułów wykonawczych objętych odmową umorzenia postępowania (od [...] do [...],[..] oraz [...]), nie doszło do przedawnienia objętych nimi zobowiązań.

W zakresie tytułu wykonawczego [...] bieg terminu przedawnienia objętego nim zobowiązania podatkowego rozpoczął się w dniu 1 stycznia 2009 r., a zatem zgodnie z art. 70 § 1 op zakończyłby się w dniu 1 stycznia 2014 r. Jednak w dniu 8 listopada 2010 r. organ dokonał zajęcia rachunku bankowego. Odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia doręczono skarżącej w dniu 16 listopada 2010 r. Bieg terminu przedawnienia został przerwany i rozpoczął bieg na nowo, zgodnie z art. 70 § 4 op, od dnia 9 listopada 2010 r. W dniu 10 sierpnia 2015 r. organ ponownie zastosował środek egzekucyjny i zajął rachunek bankowy. W dniu 10 sierpnia 2015 r. zawiadomiono o powyższym podatniczkę. W tych okolicznościach termin przedawnienia zakończy bieg w dniu 11 sierpnia 2020 r.

W zakresie tytułu wykonawczego [...], bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu 1 stycznia 2010 r., zaś w zakresie tytułu wykonawczego [...] w części 1 stycznia 2010 r., w części 1 stycznia 2011 r. W dniu 8 listopada 2010 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego. Zobowiązanej doręczono odpis zawiadomienia o zajęciu wraz z tytułami w dniu 16 listopada 2010 r. Do kolejnego zajęcia rachunku bankowego doszło w dniu 10 sierpnia 2015 r., o czym również zawiadomiono M. N. Termin przedawnienia zaczął biec na nowo z dniem 11 sierpnia 2015 r. i zakończy się w dniu 11 sierpnia 2020 r.

W zakresie tytułu wykonawczego [...] termin przedawnienia rozpoczął swój bieg w części 1 stycznia 2010 r., w części 1 stycznia 2011 r. W dniu 14 lutego 2011 r. doręczono skarżącej odpis tytułu wykonawczego. W dniu 31 maja 2011 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, a 13 czerwca 2011 r. zawiadomiono o tym zobowiązaną. W dniu 10 sierpnia 2015 r. ponownie zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego i zawiadomiono o tym M. N. Termin przedawnienia rozpoczął na nowo bieg z dniem 11 sierpnia 2015 r., a zatem zakończy się z dniem 11 sierpnia 2020 r.

W zakresie tytułu wykonawczego [...], bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w części 1 stycznia 2009 r., w części 1 stycznia 2010 r., w części 1 stycznia 2011 r. W dniu 20 stycznia 2012 r. zastosowano środek egzekucyjny przez zajęcie rachunku bankowego. W dniu 31 stycznia 2012 r. zobowiązanej doręczono odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu. W dniu 10 sierpnia 2015 r. ponownie zajęto rachunek bankowy zobowiązanej, o czym ją skutecznie powiadomiono. Termin przedawnienia rozpoczął na nowo bieg z dniem 11 sierpnia 2015 r. i zakończy się z dniem 11 sierpnia 2020 r.

Organ podkreślił nadto, że należności wynikające ze wskazanych tytułów wykonawczych zostały w dniu 17 grudnia 2010 r., 4 sierpnia 2011 r. i 16 kwietnia 2012 r. zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej na nieruchomości zobowiązanej.

Jak zatem wskazano, zobowiązania wynikające z tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] i [...] nie uległy przedawnieniu i nie istniała podstawa do umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Sąd oddalił wnioski dowodowe z dokumentów dołączonych do pisma skarżącej z dnia 20 października 2016 r. stwierdzając, że nie istniały żadne przeszkody, by materiał ten został zaoferowany organowi w ramach prowadzonego postępowania. W związku z powyższym, zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a. stwierdzono brak podstaw do podjęcia tej inicjatywy dowodowej. Jedynie informacyjnie wskazać należy, że w piśmie z dnia 15 lipca 2011 r. (k. 29) oraz w piśmie z dnia 31 stycznia 2012 r. (k. 75) B. SA potwierdził prowadzenie rachunku dla skarżącej. Skierowane zatem do tego rachunku w okresach wcześniejszych zajęcia uznać należy za skuteczne, choć egzekucja z tych rachunków nie spowodowała zaspokojenia wierzyciela, z uwagi na brak środków.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s. oddalił skargę.