Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1553/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. S., T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego usunięcia drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz punkt II. poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz T. S. i B. S. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie decyzją z dnia 19.08.2021 r., nr IIPP.6131.55.2021.MW, na podstawie art. 83a ust. 1, art. 83 ust. 1 pkt. 1, art. 83c ust. 1 oraz art. 86 ust. 1 pkt 10, ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz.U. z 2021 r., poz. 1098 t.j.) zwanej dalej: "u.o.p." oraz art. 104 i 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 t.j.), zwanej dalej: "kpa"

I. 1) Zezwolił skarżącym, tj. T. i B. S. na usunięcie z terenu działki nr [...] obrębu geodezyjnego [...] drzew:

- klon jawor (Acer pseudoplatanus) o dwóch pniach posiadających obwody na wysokości 130 cm: 68 cm i 64 cm,

- klon jawor (Acer pseudoplatanus) o dwóch pniach posiadających obwody na wysokości 130 cm: 70 cm i 53 cm;

2) termin usunięcia drzew wyznaczył - do dnia [...].11.2021 roku;

3) nie naliczył opłaty za usunięcie drzew.

II. Umarzył postępowanie w części dotyczącej usunięcia z terenu działki nr [...] obrębu geodezyjnego [...] dębu szypułkowego (Cerambyx cerdo) o obwodzie na wysokości 130 cm wynoszącym 295 cm.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia stwierdzono, że skarżący 20.07.2021 r. złożyli wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie trzech drzew tj. dwóch klonów jaworów o dwóch pniach oraz dębu szypułkowego z ww. działki nr [...], uzasadniając jego usunięcie zamierzoną budową budynku handlowo-usługowo-mieszkaniowego, który powstaje w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Wskazano, że w wyniku przeprowadzonych oględzin stwierdzono, że gatunek drzew to dwa rozwidlone klony jawory, których gatunek został prawidłowo określony przez wnioskodawcę. Obwód klonów jaworów dwu piennych na wysokości 130 cm wynosi 68 cm, 64 cm i 70 cm, 53 cm. Przedmiotowe drzewa rosną przy ogrodzeniu z paneli z podmurówką betonową. Nad drzewami przechodzi linia energetyczna NN, słup od linii energetycznej znajduje się w odległości 3 m od drzew. Drzewa są w dostatecznym stanie zdrowotnym, korony symetryczne bez ubytku w pniach. Przedmiotowe drzewa rosną bezpośrednio przy ogrodzeniu wrastając w nie a system korzeniowy narusza podmurówkę oraz jest w bliskim sąsiedztwie z linią NN, w związku z tym nie rokują na dalszy prawidłowy rozwój a tym samym na przeżycie.

Z uwagi na powyższe uznano zasadność wniosku w zakresie usunięcia klonów nie naliczając opłat za ich usunięcie na podst. art. 86 ust. 1 pkt 10 u.o.p.

Wyjaśniono, że skarżący we wcześniejszym podaniu z [...].01.2021 r. złożyli wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa dębu szypułkowego o obwodzie na wysokości 130 cm wynoszącym 295 cm. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego została wydana prawomocna decyzja nie zezwalająca na usunięcie przedmiotowego drzewa, znak: IIPP.6131.2.2021.MW z dnia 07.06.2021 r.. Wywodzono, że w związku z tym, że w obrocie prawnym znajduje się prawomocna decyzja, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części a zatem w okolicznościach tej sprawy co do tej części wniosku należało wydać taką decyzję.

W odwołaniu złożonym do Sądu skarżący zaskarżyli powyższe rozstrzygnięcie w części, tj. w zakresie punktu II decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie z dnia 19 sierpnia 2021 r., domagając się jej uchylenia w zaskarżonej części i przekazanie do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

- art. 105 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i umorzenie postępowania administracyjnego w części dotyczącej usunięcia z terenu działki nr [...] obrębu geodezyjnego [...] dębu szypułkowego o obwodzie na wysokości 130 cm wynoszącym 295 cm na skutek błędnego ustalenia, że nie było podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy;

- przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. polegające na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, co przejawia się umorzeniem postępowania w części dotyczącej usunięcia z terenu działki nr [...] obrębu geodezyjnego [...] dębu szypułkowego o obwodzie na wysokości 130 cm wynoszącym 295 cm;

- przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności zaniechanie przez organ wyjaśnienia istotnej dla niniejszej sprawy kwestii, czy w niniejszej sprawie występuje tożsamość spraw w stosunku do sprawy rozstrzyganej decyzją Burmistrza Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie z dnia 07 czerwca 2021 roku, znak: IIPP.6131.2.2021.MW, a w konsekwencji czy istnieją przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania;

- przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 8 k.p.a. polegającej na pominięciu okoliczności wynikających z wydanej przez Burmistrza Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie decyzji nr IIPP.6730.18.2021 o warunkach zabudowy w ramach której ustalono warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo-usługowo-mieszkalnego m.in. na działce nr [...] - co podważa zaufanie obywateli do władzy publicznej.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że w niniejszej sprawie nie występuje tożsamość przedmiotowa w stosunku do sprawy rozstrzyganej decyzją Burmistrza Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie z dnia 7 czerwca 2021 r.

Zarzucono, że organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń co do okoliczności prawnych i faktycznych dla wykazania, że zaistniała tożsamość spraw powołując się wyłącznie na istnienie w obrocie prawnym prawomocnej decyzji z dnia 7 czerwca 2021 roku. Zwrócono uwagę na fakt wydania przez Burmistrza Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie 9 czerwca 2021 r. decyzji o warunkach zabudowy m.in. na obszarze działki [...], co narusza art. 8 kpa, bowiem z jednej strony organ administracyjny wyraża zgodę na budowę obiektu m.in. na działce [...], a z drugiej strony umarza postępowanie w zakresie wycinki drzewa znajdującego się na działce nr [...] - uniemożliwiając budowę obiektu zgodnie z pierwotnym założeniem. Wskazano, że jak wynika z uzasadnienia decyzji z dnia 7 czerwca 2021 roku, znak: IIPP.6131.2.2021, dąb szypułkowy z uwagi na występujące ryzyko załamań wymaga corocznej kontroli stanu drzewa, "aby uniknąć zagrożeń, które mogą wystąpić ze strony drzewa". W ocenie odwołujących się od momentu wydania decyzji z dnia 07 czerwca 2021 roku, znak: IIPP.6131.2.2021.MW zmieniły się okoliczności, które winny skutkować zezwoleniem na usunięcie ww. drzewa. Podniesiono, że obecnie ww. drzewo zagraża interesowi publicznemu jako zagrażającemu zdrowiu i życiu ludzi, a skarżący powołując się na zmianę okoliczności, a także dokonanie nasadzeń zastępczych dążyli do uniknięcia tragedii, która może być spowodowana działaniem drzewa w aktualnym stanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu, decyzja z dnia 12 października 2021 r., na podstawie art. 83 ust.1 pkt 1, 83a ust.2a, ust.4, art. 86 ust. 1 pkt 10 u.o.p. oraz art. 105 i art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organ I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł zasadniczo o następujące ustalenia i rozważania:

Wniosek skarżących złożony do organu I inst. w dniu 20 lipca 2021r. dotyczył tego samego przedmiotu i podmiotu co wniosek złożony w dniu 8 stycznia 2021r.

Stan faktyczny ustalony przez organ I inst. w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości zarówno odwołujących jak i organu odwoławczego.

Z tego względu, że odwołujący są reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika Organ odwoławczy poprzestanie wyłącznie na poinformowaniu, że w kodeksie postępowania administracyjnego istnieją instytucje prawne do wzruszania ostatecznych decyzji na wskutek pojawienia się nowych okoliczności faktycznych po wydaniu ostatecznej decyzji w sprawie. Wniosek o dokonanie nasadzeń zastępczych w zamian z usunięcie drzewa nie jest przesłanką i nową okolicznością w sprawie zakończonej decyzją ostateczna, która mogłaby stanowić powód wzruszenia decyzji ostatecznej.

W skardze złożonej do Sądu, skarżący zaskarżyli w całości powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Burmistrza Miasta i Gminy Jabłonowa Pomorskiego z dnia 19 sierpnia 2021 roku, oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

- naruszenie art. 105 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i zasadne jest umorzenie postępowania administracyjnego w części dotyczącej usunięcia z terenu działki nr [...] obrębu geodezyjnego [...] dębu szypułkowego o obwodzie na wysokości 130 cm wynoszącym 295 cm, podczas gdy w niniejszym stanie faktycznym nie występuje tożsamość sprawy - z uwagi na inne okoliczności - uzasadniająca umorzenie postępowania;

- naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. polegające na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, co przejawia się umorzeniem postępowania w części dotyczącej usunięcia z terenu działki nr [...] obrębu geodezyjnego [...] dębu szypułkowego o obwodzie na wysokości 130 cm wynoszącym 295 cm;

- naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności zaniechanie przez organ wyjaśnienia istotnej dla niniejszej sprawy kwestii, czy w niniejszej sprawie występuje tożsamość spraw w stosunku do sprawy rozstrzyganej decyzją Burmistrza Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie z dnia 07 czerwca 2021 roku, znak: IIPP.6131.2.2021.MW, a w konsekwencji czy istnieją przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania;

- naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 8 k.p.a. polegającej na pominięciu okoliczności wynikających z wydanej przez Burmistrza Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie decyzji nr IIPP.6730.18.2021 o warunkach zabudowy w ramach której ustalono warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo-usługowo-mieszkalnego m.in. na działce nr [...] - co podważa zaufanie obywateli do władzy publicznej.

W uzasadnieniu skargi skarżący powołali tożsame argumenty jak w odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, choć jedynie część jej argumentacji podlegała uwzględnieniu.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

W przedmiotowej sprawie przedmiotem zaskarżenia było rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia postępowania w części dotyczącej usunięcia z terenu działki skarżących dębu szypułkowego (Cerambyx cerdo) o obwodzie na wysokości 130 cm wynoszącym 295 cm. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 105 § 1 kpa., powołany z uwagi na okoliczność, że wniosek o usunięcie dębu szypułkowego dotyczył tego samego przedmiotu i podmiotu co wniosek złożony w dniu 8 stycznia 2021r. Organy powołały się więc na powagę rzeczy osądzonej. Za pojęciem powagi rzeczy osądzonej decyzji administracyjnej kryje się zakaz ponownego rozpoznania sprawy uprzednio zakończonej decyzją administracyjną orzekającą co do istoty sprawy. Atrybut powagi rzeczy osądzonej uzyskuje jedynie decyzja ostateczna, co wynika wprost z art. 16 § 1 i 156 § 1 pkt 3 in fine kpa. Dla stwierdzenia powagi rzeczy osądzonej konieczne jest stwierdzenie, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej decyzjami z których jedna jest ostateczna. Tożsamość istnieje gdy występują w sprawie te same podmioty, dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu faktycznego w niezmienionym stanie faktycznym. Jak wskazuje B. Adamiak i J Borkowski w komentarzu do kodeksu postępowania administracyjnego C.H. Beck Warszawa 2011 str. 722.

Niewątpliwie zgodzić się należy z organem, że wniosek o usunięcie dębu szypułkowego został złożony przez te same podmioty, tj. skarżących oraz dotyczy tego samego przedmiotu, tj. usunięcia tego samego drzewa. Nie jest zasadny argument skarżących, że zadeklarowanie przez nich nasadzeń w zamian za usunięcie postulowanego drzewa wpływa na to, że zmienił się przedmiot sprawy.

Nie zostało jednak wyjaśnione przez organy, czy przedmiot wniosku dotyczy tego samego stanu faktycznego w niezmienionym stanie faktycznym. W odwołaniu skarżący zakwestionowali dalsze istnienie tego samego stanu faktycznego, albowiem powołali się na okoliczność, że od momentu wydania decyzji z dnia 07 czerwca 2021 r., zmieniły się okoliczności, które winny skutkować zezwoleniem na usunięcie ww. drzewa, podnosząc, że obecnie ww. drzewo zagraża interesowi publicznemu stanowiąc zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Jakkolwiek bliżej nie dookreślili zmiany stanu faktycznego, jednakże fakt ten nie powinien zwalniać organu odwoławczego od zweryfikowania tego twierdzenia w ramach wyczerpujących ustaleń stanu faktycznego, których winno się dokonywać z zastosowaniem art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 kpa.

W postępowaniu administracyjnym stosownie do zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. i skonkretyzowanej w art. 77 § 1 tej ustawy, organy administracji publicznej nie tylko na wniosek stron ale również z urzędu podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, będąc też zobowiązanymi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

W kontekście powyższych powinności organów administracji, podnoszona przez skarżących okoliczność zmiany stanu faktycznego poprzez stwarzanie zagrożenia przez dąb szypułkowy, powinna była być zweryfikowana przez organy. Tymczasem, jak wynika z protokołu oględzin z dnia 10.08.2021 r., dąb szypułkowy nie był przedmiotem jakiegokolwiek badania poza adnotacją, że w stosunku do niego zapadła prawomocna decyzja. W konsekwencji powyższego, organy nie dysponując żadnymi ustaleniami faktycznymi, co do tego drzewa, nie mogą twierdzić, że stan faktyczny nie uległ zmianie, albowiem tej okoliczności nie mogą wykazać.

Co się tyczy natomiast zarzutu naruszenia przez organy art. 8 kpa, co polegać miało na pominięciu okoliczności wynikających z wydanej przez Burmistrza Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie decyzji nr IIPP.6730.18.2021 o warunkach zabudowy w ramach której ustalono warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo-usługowo-mieszkalnego m.in. na działce nr [...], to przedwczesnym jest dokonanie oceny trafności tego zarzutu wobec braku ustosunkowania się do niego organów poprzez zestawienie treści ww. decyzji o warunkach zabudowy z możliwością jej realizacji przy zachowaniu dębu szypułkowego. Z reguły decyzja o warunkach zabudowy nie może mieć wpływu na zagadnienie możliwości usunięcia konkretnego drzewa z uwagi na jej mało szczegółowe określenie zakresu zmiany zagospodarowania terenu. Jednakże w szczególnych przypadkach, może zaistnieć kolizja pomiędzy udzieleniem warunków zabudowy z zaakceptowaniem określonego, wynikającego z art. 52 ust. 2 pkt 2b ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1945), planowanego sposobu zagospodarowania terenu oraz charakterystyki zabudowy i zagospodarowania terenu, a istnieniem w określonym miejscu na terenie inwestycji drzewa. O tym jednak, czy okoliczność ta stanowi element nowego stanu faktycznego, powinien rozstrzygnąć organ na podstawie treści decyzji o warunkach zabudowy. Rozważań takich organy jednak nie podjęły i nie załączyły nawet wskazanej decyzji do akt administracyjnych, co sprawia, że zagadnienie to również nie zostało przeanalizowane zgodnie z powinnościami które ciążą na organach administracji z mocy art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 kpa.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., przy czym decyzja organu I instancji została uchylona jedynie co do zaskarżonej części. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę ocenę prawną wynikającą z niniejszego uzasadnienia, a w szczególności poprzez wezwanie skarżących do określenia na czym szczegółowo polega zmiana stanu faktycznego, w tym zagrożenie, które stwarza dąb szypułkowy i poprzez oględziny zweryfikują te twierdzenia. Ponadto organy dokonają analizy powoływanej przez skarżących decyzji o warunkach zabudowy w kierunku istnienia kolizji pomiędzy jej treścią a istnieniem ww. drzewa. Na podstawie ww. ustaleń, organy dokonają oceny, czy w sprawie istnieje nadal taki sam faktyczny, który jest warunkiem do uznania istnienia przesłanek do umorzenia postępowania.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.