Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1151/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 170, art. 171 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi Spółdzielni A w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2017 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...], nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 4.342 (cztery tysiące trzysta czterdzieści dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium lub "SKO") działając m.in. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: "O.p.") ‒ po rozpoznaniu odwołania Spółdzielni A w T. (dalej "Spółdzielnia" lub "skarżąca") ‒ utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. (dalej "organ I instancji") z [...] nr [...] o odmowie stwierdzenia nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2017 r. w kwocie [...] zł.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.

Pismem z 21 marca 2018 r. Spółdzielnia wezwała organ I instancji o zwrot nienależnie uiszczonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2017 r. w kwocie [...] zł, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1111/17. Jednocześnie zaznaczyła, że pismem z 31 lipca 2017 r. złożonym w Urzędzie Miejskim w T. poinformowała, że w deklaracjach za lipiec 2017 r. wskazała stawkę opłaty w wysokości 14 zł za osobę, mimo iż jej zdaniem opłata w tej wysokości nie powinna obowiązywać od lipca i zastrzegła możliwość żądania zwrotu nadpłaty za ww. okres.

Do ww. pisma Spółdzielnia załączyła 30 korygujących deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z których wynika, że na nieruchomościach w nich ujętych zamieszkuje łącznie [...] osób. Wskazała

w nich stawkę opłaty w wysokości 12 zł za jedną osobę z datą obowiązywania od

17 lipca 2017 r. Zgodnie ze złożonymi deklaracjami odpady komunalne powstające

w ww. nieruchomościach są zbierane w sposób selektywny.

Decyzją z [...] organ I instancji odmówił Spółdzielni stwierdzenia nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2017 r. w kwocie [...] zł.

W odwołaniu wniesionym od tej decyzji Spółdzielnia zarzuciła jej, że została wydana niezgodnie z prawem oraz że opłata w kwocie [...] zł jest świadczeniem nienależnym i została uiszczona z zastrzeżeniem jej zwrotu zgodnie z art. 410

i art. 411 Kodeksu cywilnego. Ponadto zdaniem Spółdzielni, uchwała, którą ustalono stawkę opłaty w wysokości 14 zł za osobę oraz zawiadomienie Burmistrza Miasta o wysokości tej opłaty istotnie naruszają prawo bowiem zawierają postanowienia niezgodne z ustawą o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych oraz art. 2, art. 7 i art. 88 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Spółdzielni nowa stawka opłaty może być naliczana dopiero za kolejny miesiąc, następujący po miesiącu wejścia w życie uchwały określającej wysokość tej opłaty, a zatem za sierpień 2017 r.

Mając powyższe na uwadze Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.

W uzasadnieniu wskazała, że Rada Miejska w Tarnowskich Górach w dniu

30 czerwca 2017 r. podjęła uchwałę nr XXXIX/415/2017 w sprawie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, która w dniu 3 lipca 2017 r. została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego. W § 4

ww. uchwały wskazano, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego. Zawiadomieniem

z dnia 7 lipca 2017 r. Burmistrz Miasta poinformował Spółdzielnię

o nowych wysokościach stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązujących "od lipca 2017 r.". Pismem z dnia 14 lipca 2017 r. Spółdzielnia wezwała Radę Miejską w T. do usunięcia naruszenia prawa, na które to wezwanie Rada Miejska nie odpowiedziała. Ponadto o powyższym naruszeniu zawiadomiła organ nadzoru.

Wobec bezskuteczności powyższych działań Spółdzielnia wniosła skargę do tut. Sądu, który ‒ w jej ocenie ‒ wyrokiem z 10 stycznia 2018 r. potwierdził, iż uiszczona kwota [...] zł jest świadczeniem nienależnym.

SKO decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium na wstępie zacytowało treść art. 75 § 1 O.p. oraz

art. 6m ust. 2 i ust. 2a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości

i porządku w gminie (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1454 ze zm., dalej "u.c.p.g.").

Następnie podniosło, że Rada Miejska w Tarnowskich Górach uchwałą z dnia 30 czerwca 2017 r. nr XXXIX/415/2017 w sprawie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustaliła stawkę tej opłaty dla właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, jeżeli odpady są zbierane

i odbierane w sposób selektywny, w wysokości 14 zł miesięcznie za osobę. O zmianie stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązujących od lipca 2017 r. Spółdzielnia została powiadomiona niezwłocznie zawiadomieniem Burmistrza Miasta w dniu 7 lipca 2017 r. Kolegium zwróciło przy tym uwagę, że ustawodawca obowiązek ten nałożył na wójta, burmistrza, prezydenta miasta od chwili uchwalenia nowej stawki, nie zaś od chwili wejścia w życie zmienionej stawki opłat. Uchwała ta, jako akt prawa miejscowego, została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego w dniu 3 lipca 2017 r. i weszła w życie 18 lipca 2017 r. Wskazując ponownie na treść art. 6m ust. 2 u.c.p.g. Kolegium wskazało, że

w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami, opłatę w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana. Dodatkowo Kolegium przywołało treść § 1 pkt 1 uchwały Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia 29 czerwca 2016 r.

nr XXII/280/2016 w sprawie określania terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z którego wynika, że opłatę tą uiszcza się miesięcznie, z dołu bez wezwania, w terminie do 10 – go dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Spółdzielnia w złożonych deklaracjach korygujących wskazała stawkę opłaty za jedną osobę w wysokości 12 zł, czyli stawkę obowiązującą w gminie T. w miesiącu czerwiec, co w ocenie Kolegium jest nieprawidłowe gdyż od miesiąca lipca na terenie tej gminy obowiązuje nowa stawka w wysokości 14 zł miesięcznie za osobę. A jak już wyżej wskazano, zgodnie z treścią art. 6m ust. 2 u.c.p.g. opłatę w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana, czyli w niniejszej sprawie od lipca 2017 r.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium podniosło, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1111/17 nie stwierdził istotnych naruszeń prawa w uchwale z dnia 30 czerwca 2017 r. nr XXXIX/415/2017.

Z uwagi na powyższe Kolegium uznało, że zasadnie organ I instancji nie

znalazł podstaw do stwierdzenia nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie [...] zł za miesiąc lipiec.

W skardze na decyzję SKO z [...] Spółdzielnia zarzuciła jej naruszenie:

- art. 120 O.p. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli i nieuwzględnienie ustalonego stanu faktycznego (naruszenie zasady praworządności) skutkującej błędnym uznaniem, iż obowiązek "nowej stawki" powstał nie tylko przed jej wejściem w życie, ale także przed dniem jej opublikowania, które miały wpływ na wynik sprawy;

- art. 121 O.p. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób naruszający zaufanie do organów podatkowych, skutkujące akceptowaniem istotnych naruszeń prawa przy stanowieniu aktu prawa miejscowego, a mianowicie

w sprawie "nowych stawek" za odpady komunalne, a w szczególności daty jej wejścia w życie (obowiązywania), które miało wpływ na wynik sprawy;

- art. 122 i art. 187 O.p. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego (zasada prawdy obiektywnej i materialnej) skutkujące akceptowaniem nałożenia obowiązku płatności "nowej stawki" za odpady komunalne z naruszeniem zasad stanowienia, ogłaszania i wykonywania obowiązków z tego wynikających i nieuprawnionej nadinterpretacji w tym zakresie, a mianowicie nałożenie obowiązku przed wejściem w życie i ogłoszeniem aktu prawa miejscowego, które miało wpływ na wynik sprawy;

- art. 6m ust. 2 u.c.p.g. poprzez błędną jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie, wskutek czego uznano, że "nowa stawka" za odpady komunalne obowiązuje za miesiące, w którym nastąpiła zmiana, a mianowicie od 1 lipca 2017 r. co skutkuje w konsekwencji, że jeszcze przed wejściem w życie i ogłoszeniem aktu prawa miejscowego, które miało wpływ na wynik sprawy;

- art. 6i ust. 2 u.c.p.g. przez nieuwzględnienie faktu, że skoro jest to opłata niepodzielna to obowiązuje od miesiąca następnego, po którym nastąpiła zmiana,

a nieuwzględnienie tej normy miało wpływ na wynik sprawy;

- art. 4 ust. 7¹ ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1222 ze zm. – obecnie t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 845 ze zm.) skutkujące uniemożliwieniem wykonania skarżącej ustawowego obowiązku i naruszenie jej interesu prawnego z uwagi na wprowadzenie "nowej stawki za odpady komunalne", nie tylko bez właściwego vacatio legis, ale przede wszystkim przed wejściem w życie i przed ogłoszeniem aktu prawa miejscowego, czyli z mocą wsteczną z naruszeniem również art. 4 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia

20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 296 ze zm. – obecnie t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1523 ze zm.), które miały wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Spółdzielnia przedstawiła ustalony w sprawie stan faktyczny, a następnie uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazała, że organy I i II instancji oparły swoje rozstrzygnięcia na błędnej interpretacji art. 6m ust. 2 i nieuwzględnieniu normy art. 6i ust. 2 u.c.p.g. przyjmując, iż opłatę za gospodarowanie odpadami w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana, czyli "za miesiąc lipiec 2017". Powyższe oznacza, że nieważna jest data publikacji aktu prawa miejscowego, data jego wejścia w życie, data obowiązywania i fakt, iż jest to opłata niepodzielna i winna obowiązywać - zgodnie z art. 6i ust. 2 ww. ustawy - począwszy od miesiąca następnego. Zdaniem skarżącej niedozwolone jest przyjęcie, że skoro uchwała Rady Miejskiej z dnia 30 czerwca 2017 r. weszła w życie 18 lipca 2017 r. to obowiązuje od 1 lipca 2017 r. przy dacie jej publikacji 3 lipca 2017 r.

Następnie cytując treść art. 122, art. 120 i art. 187 O.p. podniosła, że organy I i II instancji nie rozpatrzyły w sposób prawidłowy stanu faktycznego w sprawie, nie uwzględniły wszystkich zdarzeń zaistniałych w sprawie dotyczących procedowania uchwały z dnia 30 czerwca 2017 r., swobodnie i w sposób nieuprawniony interpretując je, naruszając tym samym art. 4 ust. 1 i 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, art. 6i ust. 2

i art. 6m ust. 2 u.c.p.g. W jej ocenie nie uwzględniono stanowiska

i argumentów przedstawionych w toku niniejszego postępowania, jak również w toku postępowania "o usunięcie naruszenia" oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., sygn. I SA/Gl 1111/17,

w uzasadnieniu którego stwierdzono, że "Nowa stawka może być podstawą naliczenia opłaty dopiero za kolejny miesiąc, następujący po miesiącu wejścia

w życie uchwały określającej wysokość tej stawki". Powołując się ponadto na uchwałę NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. I OPS 1/06 wskazała, że "każdy przepis normuje przyszłość nie zaś przeszłość". Zaznaczyła przy tym, że jest to dyrektywa legislacyjna jak i interpretacyjna do organów stosujących prawo i została w tym postępowaniu rażąco naruszona, podobnie jak zasada praworządności i zasad prawdy obiektywnej. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie zauważając argumentów dotyczących procedury uchwalenia, opublikowania i "przyjęcia" daty wejścia w życie uchwały Rady Miejskiej z dnia 30 czerwca 2017 r., aktu z mocą wsteczną i przyjmując za decyzją organu I instancji, że "nowa stawka" obowiązuje od 1 lipca 2017 r., naruszył dyspozycję art. 121 O.p.

W dalszej części uzasadnienia, zarzucając organom nieuwzględnienie art. 6i ust. 2 i 6m ust. 2 u.c.p.g. wskazała, że opłata niepodzielna, którą jest opłata za odpady komunalne jest uiszczana "począwszy od miesiąca następnego, po którym nastąpiła zmiana". Zmiana ta, zdaniem skarżącej, nie nastąpiła, bo nie mogła "od 1 lipca 2017 r." z uwagi na całą procedurę uchwalenia "nowych stawek", ale ewentualnie najwcześniej od 1 sierpnia 2017 r., co uzasadnia prawo do żądania zwrotu nadpłaty, za czym przemawia całokształt okoliczności sprawy.

Końcowo Spółdzielnia – zarzucając organom nieuwzględnienie art. 4 ust. 7¹ ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, który to przepis zobowiązuje ją do zawiadomienia członków spółdzielni o zmianie wysokości opłat co najmniej na 14 dni przed upływem terminu do wnoszenia opłat, ale nie później niż ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego ten termin – podniosła, że musiałaby to zrobić najpóźniej 30 czerwca 2017 r. czyli właściwie przez uchwaleniem, ogłoszeniem i wejściem

w życie aktu zmiany stawek uchwały Rady Miejskiej z dnia 30 czerwca 2017 r. Powyższe jej zdaniem czyni całą procedurę uchwalania, wdrożenia

i egzekwowania obowiązków z tego wynikających karkołomną i potwierdza naruszenie jej interesu. W jej ocenie na żadnym z etapów postępowania nie był rzetelnie rozpatrzony stan faktyczny, jak również w sposób niewystarczający uwzględniono i honorowano obowiązujące prawo, w tym również w zakresie interpretacji przepisów. Podkreśliła, że zgodnie z Konstytucją RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych organy podatkowe są obowiązane do rzetelnego rozpatrzenia stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wnosiła i wywodziła jak w skardze. Podkreśliła, że organ dokonał nieuprawnionej interpretacji art. 6m ust. 2 u.c.p.g. i powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 października 1995 r.,sygn. K 14/95.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegała decyzja odmawiająca skarżącej stwierdzenia nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2017 r.

Stan faktyczny sprawy w zasadzie nie jest sporny, zaś kontrowersje budzi data od jakiej winny obowiązywać zmienione stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wprowadzone podjętą w dniu 30 czerwca 2017 r. przez Radę Miejską w Tarnowskich Górach uchwałą nr XXXIX/415/2017 w sprawie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z dnia 3 lipca 2017 r. poz. 3998). Powołanym aktem prawa miejscowego ustalono stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, różnicując ich wysokość w zależności od tego, czy są one zbierane i odbierane w sposób selektywny, czy też nie. W § 4 uchwały wskazano, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego. Omawiany akt prawa miejscowego opublikowany został we wspomnianym Dzienniku Urzędowym w dniu 3 lipca 2017 r., a zatem uzyskał moc obowiązującą z dniem 18 lipca 2017 r.

Zawiadomieniem z 7 lipca 2017 r. organ I instancji poinformował skarżącą o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W zawiadomieniu powołano ww. uchwałę i zawarto informację, że pierwszą opłatę w zmienionej stawce należy uiścić za miesiąc lipiec 2017 r. (do 10 sierpnia 2017 r.). Zawiadomienie zostało doręczone skarżącej w dniu 7 lipca 2017 r.

Skarżąca Spółdzielnia konsekwentnie twierdzi, że zmienione stawki opłat winny obowiązywać od 1 sierpnia 2017 r. Dała temu wyraz wzywając Radę Miejską pismem z 14 lipca 2017 r. do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę/uzupełnienie § 4 uchwały z uwagi na naruszenie interesu prawnego polegającego na obiektywnej niemożności wypełnienia dyspozycji art. 4 ust. 7 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Następnie z uwagi na brak reakcji organu wniosła skargę o stwierdzenie nieważności § 4 ww. uchwały Rady Miejskiej ewentualnie o zmianę § 4 uchwały poprzez wydłużenie vacatio legis z uwagi na to, że uchwała ta dotyczy daniny publicznej miesięczno-niepodzielnej, a tym samym winna wejść w życie (i obciążać) od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym ją ogłoszono.

Powoływanym w toku sprawy przez obie strony prawomocnym wyrokiem z 10 stycznia 2018 r., I SA/Gl 1111/17 tut. Sąd oddalił skargę, a w uzasadnieniu wyroku szczegółowo odniósł się do kwestii daty początkowej obowiązywania ww. uchwały.

Organy obu instancji ‒ powołując się na ten wyrok ‒ stwierdziły, że Sąd w wyniku dokonanej kontroli nie stwierdził istotnych naruszeń prawa, co w ich ocenie uzasadnia wprowadzenie opłat w zmienionej wysokości od lipca 2017 r. zgodnie z art. 6m ust. 2 u.c.p.g. Zgodnie z tym przepisem w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie jest związany oceną prawną przedstawioną w prawomocnym wyroku tut. Sądu z 10 stycznia 2018 r. na podstawie art. 170 P.p.s.a. Przepis stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Prawomocność materialna orzeczenia wynikająca z wymienionej regulacji wprowadza zasadę związania prawomocnym orzeczeniem nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jakkolwiek zasadniczo wynikająca z ww. zasady powaga rzeczy osądzonej pozostaje ograniczona do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji kwestionowanego orzeczenia, biorąc pod uwagę, iż istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, która wyrażona jest w uzasadnieniu orzeczenia, należy uznać, iż na zakres związania w rozumieniu art. 170 P.p.s.a. wskazują motywy wyroku zawarte w jego uzasadnieniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2018 r. II FSK 15/18; publ. LEX nr 2523707, także dostępny w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem podmioty wymienione w art. 170 P.p.s.a. są związane faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Moc wiążąca orzeczenia określona tym przepisem w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może ona już być ponownie badana. Ratio legis art. 170 P.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2785/15 i przywołane tam orzecznictwo oraz poglądy doktryny; Lex nr 1990404).

Z kolei przepis art. 171 P.p.s.a. stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Wprawdzie, jak wyżej zauważono, powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 P.p.s.a. wskazują motywy wyroku (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2017 r., II FSK 1571/15 a także z 6 lutego 2018 r., II FSK 224/16).

Rozstrzygnięcia organów obu instancji całkowicie pomijają uzasadnienie wyroku z 10 stycznia 2018 r. i skupiają się wyłącznie na jego sentencji; odnieść można także wrażenie, że nie zapoznały się z uzasadnieniem tego wyroku. Tymczasem skoro wyrok stał się prawomocny, a organ (Burmistrz Miasta) nie zdecydował się wnieść skargi kasacyjnej pomimo przedstawienia przez Sąd w sporządzonym uzasadnieniu ustaleń odmiennych od prezentowanych przez organ w toku sprawy, to przyjąć należy, że już organ I instancji rozpoznając niniejszą sprawę obowiązany był do respektowania ustaleń tut. Sądu dotyczących daty obowiązywania podwyższonej stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Takie uchybienie determinowało rozstrzygnięcie Sądu na podstawie art. 135 P.p.s.a. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 P.p.s.a., zgodnie z którym, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (tak również w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 21 lutego 2018 r., II SA/Rz 1248/17; LEX nr 2465715). Przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 P.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy.

Na potrzeby niniejszej sprawy niezbędne jest więc powtórzenie wiodącej argumentacji prawnej zawartej w uzasadnieniu rozstrzygnięcia tut. Sądu z 10 stycznia 2018 r. (I SA/Gl 1111/18).

Sąd uznał, że badany przepis § 4 uchwały z 30 czerwca 2017 r. określa datę uzyskania przez nią mocy obowiązującej. Według tego przepisu uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego. Wobec tego, że ogłoszenie tego akt nastąpiło 3 lipca 2017 r. to uzyskał on moc obowiązującą z dniem 18 lipca 2017 r. Ponadto Sąd przyznał rację skarżącej, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest niepodzielna (ustawa nie przewiduje możliwości jej zapłaty za część miesiąca), vacatio legis zaskarżonej uchwały winno być wydłużone do pierwszego dnia następującego po miesiącu, w którym wprowadzono do obrotu prawnego uchwałę, tj. w niniejszym przypadku do 1 sierpnia 2017 r.

Dalej Sąd wyjaśnił, że vacatio legis to okres między urzędowym ogłoszeniem danego aktu normatywnego a jego wejściem w życie (początkiem obowiązywania norm w nim ustanowionych). Okres ten powinien być tak dobrany, by zapewnić adresatowi normy prawnej odpowiednią ilość czasu na zapoznanie się z treścią nowych regulacji i podjęcie działania, które umożliwi przystosowanie się do nich.

Badanie wymogu dotyczącego odpowiedniości okresu vacatio legis ma nie tylko wymiar formalny, tj. nie ogranicza się wyłącznie do brzmienia przepisu o wejściu w życie, lecz ma także wymiar merytoryczny, gdyż wymaga zbadania od kiedy przepisy danego aktu zaczną mieć zastosowanie w praktyce.

Badając zaś aspekt merytoryczny oraz biorąc pod uwagę zasadę zaufania od organów państwa oraz zasadę pewności co do prawa, zasadnym jest twierdzenie, że podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty winien dysponować wiedzą co do jej wysokości w okresie poprzedzającym powstanie w tym zakresie obowiązku. Ponadto, zdaniem Sądu, niedopuszczalne jest również proporcjonalne naliczenie opłaty według różnych stawek (uwzględniającej w części stare i nowe stawki). Wprowadzenie więc "nowej" stawki opłaty uchwałą, która weszła w życie w trakcie miesiąca, nie uzasadnia jej zastosowania do naliczenia opłaty za miesiąc, w którym akt prawa miejscowego uzyskał moc obowiązującą. "Nowa" stawka może być podstawą naliczenia opłaty dopiero za kolejny miesiąc, następujący po miesiącu wejścia w życie uchwały określającej wysokość tej opłaty. Odmienne stanowisko stanowiłoby złamanie zasady lex retro non agit. W państwie prawa niedopuszczalnym jest bowiem ustalenie wysokości opłaty w oparciu o normę, która nie obowiązywała w okresie, której opłata dotyczy.

Sąd podsumowując obszerne wywody rozważań prawnych jednoznacznie stwierdził (nie oceniając prawidłowości zawiadomienia Burmistrza z 7 lipca 2017 r.), że stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi określone zaskarżoną uchwałą winny znaleźć zastosowanie dopiero do opłat za sierpień 2017 r.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie organy rozpoznając wniosek skarżącej o stwierdzenia nadpłaty naruszyły przepis art. 170 P.p.s.a. Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się do ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącej o stwierdzenia nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2017 r., z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez tut. Sąd w wyroku z 10 stycznia 2018 r. w sprawie o sygn. I SA/Gl 1111/17, która pozostaje wiążąca dla organów w granicach niniejszej sprawy. Z tych też względów Sąd nie odnosi się do zarzutów podniesionych w skardze.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 P.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej Spółdzielni ich zwrot w kwocie równej uiszczonemu przezeń wpisowi sądowemu (725 zł) oraz wynagrodzeniu pełnomocnika będącego radcą prawnym (3.600 zł) ustalonemu na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz opłacie skarbowej od złożonego na rozprawie pełnomocnictwa procesowego (17 zł).