Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 252/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Emilia Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowa wznowienia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/ Wa 252/06

Uzasadnienie

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1981 r., nr [...].

Decyzję wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy :

Naczelnik Miasta i Gminy T. decyzją z dnia [...] listopada 1980 r., nr [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł. za wywłaszczoną nieruchomość, oznaczoną nr ew.[...], [...], [...] o łącznej powierzchni [...] m. kw., położoną w T., na rzecz S. B., B. F., M. B., J. B. i C. F..

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 1981 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. i S. B., uchylił decyzję Naczelnika Miasta i Gminy T. z dnia [...] listopada 1980 r. i orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł. na rzecz S. B., B. F., M. B. i C. F.. W uzasadnieniu powyższej decyzji Wojewoda wskazał, że decyzją Naczelnika Miasta i Gminy T. z dnia [...] września 1977 r., nr [...] wywłaszczono, na podstawie art.3, 15 i 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. 1974 r., Nr 10, poz.64), nieruchomość położoną w T. obejmującą działki o numerach ewidencyjnych: [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m.kw., zaś ustalenie odszkodowania odroczono na zasadzie art.23 ust.3 powołanej ustawy, gdyż właściciele nieruchomości prowadzili postępowania uwłaszczeniowe. Pomimo upływu czterech lat od daty wywłaszczenia współwłaściciele hipoteczni nie doprowadzili do planowanego zniesienia współwłasności poprzez odrębne postępowania uwłaszczeniowe wydzielonych części nieruchomości. Decyzją z dnia [...] czerwca 1978 r., nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy T. odmówił wydania aktu własności ziemi odnośnie nieruchomości o pow. [...] m.kw. a decyzję tę utrzymała w mocy Wojewódzka Komisja ds. Uwłaszczenia decyzją z dnia [...] października 1978 r. W zaistniałej sytuacji Wojewoda [...] orzekł o odszkodowaniu na rzecz współwłaścicieli hipotecznych, zgodnie z zapisami w dziale drugim księgi wieczystej prowadzonej przez Państwowe Biuro Notarialne w C. Kw nr [...]. Z uwagi na wpis hipoteki w wysokości [...] tys. zł. na nieruchomości J. B. z tytułu podatku dochodowego organ dokonał potrącenia przypadającej mu części odszkodowania w całości.

Powyższa decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1981 r. stała się ostateczna.

W dniu [...] grudnia 1991 r. S. B. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] lipca 1981 r., wskazując, że zakończone zostały postępowania mające na celu uregulowanie stanu prawnego nieruchomości a mianowicie postanowieniami wydanymi przez Sąd Rejonowy w C. z dnia [...] września 1990 r.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1992 r., nr [...] odmówił, na podstawie art.145 par.1, 146 par.1, 149 par.3 i 150 kpa, wznowienia postępowania z uwagi na upływ pięcioletniego terminu od daty doręczenia decyzji ostatecznej. Decyzja ta została uchylona przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 1993 r., nr [...] ze wskazaniem, że art.146 par.1 kpa dotyczy wyłącznie terminu przedawnienia uchylenia decyzji i nie zezwala na uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art.145 par.3-8 kpa, jeżeli od daty doręczenia decyzji ostatecznej upłynęło pięć lat. Zatem uchylenie decyzji nastąpiło ze względów proceduralnych. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Wojewodzie [...], który postanowieniem z dnia [...] stycznia 1994 r. wznowił postępowanie w sprawie a decyzją z dnia [...] sierpnia 1995 r., nr [...] stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1981 r. została wydana z naruszeniem prawa a to wobec ujawnienia się nowych okoliczności wynikających z postanowień Sądu Rejonowego w C. a mianowicie ustalenia nowego kręgu osób zainteresowanych w sprawie, które nie brały udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Wojewody [...] a wobec upływu pięcioletniego terminu od daty doręczenia decyzji ostatecznej nie mogło nastąpić jej uchylenie.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. wystąpili J. C. oraz J. F. – spadkobiercy C. F.. Postępowanie to zakończyło się ostatecznie decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1995 r. Organ orzekający uznał, że wznowienie postępowania nastąpiło w sytuacji, kiedy prowadzenie takiego postępowania było niedopuszczalne, w rozumieniu przepisu art.148 par.1 kpa.

W wyniku wydania powyższej decyzji pozostał do rozpoznania wniosek S. B. z dnia [...] grudnia 1991 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1981 r.

Wniosek powyższy został przekazany do rozpoznania, zgodnie z art.150 kpa, Wojewodzie [...], który decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] odmówił wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Wojewoda [...] podkreślił, że występujący z wnioskiem o wznowienie postępowania, jako podstawę wznowienia podał pojawienie się nowych dowodów, a w szczególności wydanie przez Sąd Rejonowy w C. postanowienia z dnia [...] września 1990 r., regulującego stan prawny nieruchomości. Organ podkreślił, że wnioskujący o wznowienie postępowania S. B. był wnioskodawcą postępowania sądowego o uregulowanie własności nieruchomości / sygn. akt [...] i w dniu [...] września 1990 r. dowiedział się o treści postanowienia Sądu z tej daty. Postanowienie Sądu stało się prawomocne w dniu [...] października 1990 r. i od tej daty zaczął biec miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Organ podkreślił, że powyższy miesięczny termin upłynął w dniu [...] listopada 1990 r. Z uwagi zatem na przekroczenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, przewidzianego w art.148 par.1 kpa Wojewoda [...], na zasadzie art.149 par.3 kpa, odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. F., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r.

Organ odwoławczy uzasadniając powyższą decyzję podzielił stanowisko Wojewody [...], iż wniosek o wznowienie postępowania złożony został z przekroczeniem miesięcznego terminu do jego wniesienia, co obligowało organ pierwszej instancji do odmowy wznowienia postępowania. Ponadto wskazał, że obowiązek wypłaty odszkodowania, zgodnie z art.7 ust.2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ciążył na ubiegającym się o wywłaszczenie, a zatem w tym przypadku na [...] Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w C.. Odpowiedzialność odszkodowawcza ma charakter odpowiedzialności cywilnoprawnej a do wykonania takiego zobowiązania i skutków jego niewykonania znajdują zastosowanie odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego a zatem wierzyciel może dochodzić swoich roszczeń na drodze cywilnoprawnej lub w drodze egzekucji a nie w postępowaniu administracyjnym.

Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 r. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. F., wnosząc o przyznanie mu odszkodowania.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art.7 Małej Konstytucji z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym oraz art.2, 8, 21 par.1, 32, 64, 83, i 87 Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r., art.1 Protokołu dodatkowego Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art.28, 61, 145 par.1 pkt.4, 156 par.1, 157 i 158 par.2 kpa, gdyż całe postępowanie wywłaszczeniowe było i jest nieważne, albowiem organ wydający zaskarżoną decyzję, jak i podległe mu urzędy pominęły w postępowaniu wywłaszczonych współwłaścicieli nieruchomości tj. M. N. i A. N.. W skardze zarzucono organowi brak wyjaśnienia, kto pobrał pieniądze dla wywłaszczonych bez odszkodowania właścicieli nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga nie jest zasadna.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienia o charakterze procesowym. Stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271) z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy ustaw: Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 97 par.1 powyższej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i w związku z tym podlega ona rozpoznaniu na podstawie przepisów wskazanej wyżej ustawy.

Wojewódzkie sądy administracyjne dokonują oceny działalności organów administracji publicznej przez kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego a sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.). Przepisy tej ustawy nie dopuszczają możliwości uchylenia decyzji i wydania rozstrzygnięcia, co do istoty sprawy. Żądanie skarżącego przyznania mu odszkodowania nie leży zatem w kompetencjach sądu administracyjnego.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego.

Rozpoznając skargę J. F. na powyższą decyzję należy stwierdzić, że jest ona niezasadna a zarzuty skargi nie są trafne. Organ dysponował stosownym materiałem dowodowym i prawidłowo go ocenił a także zastosował właściwe przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Jest bezsporne, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez S. B. w dniu [...] grudnia 1991 r. We wniosku tym jako okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania, wskazano zakończenie postępowania przed Sądem Rejonowym w C. o uregulowanie własności nieruchomości ( sygn. akt [...]). Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a w szczególności z postanowienia Sądu Rejonowego Wydziału [...] Cywilnego w C. z dnia [...] września 1990 r. wynika, że toczyło się ono z wniosku R. B., S. B. przy udziale J. B., M. B., B. F. i C. F. i zostało zakończone w dniu [...] września 1990 r. Postanowienie zostało opatrzone klauzulą prawomocności w dniu [...] października 1990 r. Od tej daty rozpoczął bieg miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Stosownie bowiem do art.148 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji państwowej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Rolą strony jest udowodnienie, w jakiej dacie dowiedziała się o podstawie wznowienia postępowania. W podaniu z dnia [...] grudnia 1991 r. o wznowienie postępowania wnioskujący nie wskazał, kiedy powziął wiadomość o wydaniu przez Sąd Rejonowy w C. powołanego wyżej postanowienia, lecz skoro był wnioskodawcą w sprawie i uczestniczył w postępowaniu, to należy uznać, iż słusznie organ wydający zaskarżoną decyzję ocenił, iż bieg terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania należy liczyć od daty uprawomocnienia się orzeczenia w tej sprawie tj. od dnia [...] października 1990 r.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ odwoławczy, jak również Wojewoda [...] poczyniły prawidłowe ustalenia, co do niezachowania terminu do złożenia podania o wznowienia postępowania. Konsekwencją uchybienia temu terminowi było, zgodne z art.149 par.3 kpa, wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że nie dotyczą one przedmiotu rozstrzygnięcia. Gdyby bowiem organ wznowił postępowanie i wydał decyzję w trybie art.151 kpa, to zarzuty te mogłyby być rozpatrywane. Zaskarżona decyzja została wydana jedynie w zakresie dopuszczalności wznowienia postępowania.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzekł, jak w wyroku.