Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 237/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par 1; art. 7; art. 77 par 1; art. 107 par 3;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 75j ust. 1-3; art. 75i ust. 1, 1a, 2-4; art. 75; art. 76a; art. 75e ust. 1-4;
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: par 11 pkt 1 i 2; par 12;
journal: Dz.U. 2009 nr 91 poz 748
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz  przeprowadzania egzaminu wstępnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi N. N. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Dnia [...] września 2011 r. N. N. (dalej skarżąca) przystąpiła przed Komisją Egzaminacyjną nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] (dalej Komisja) do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką.

Uchwałą z [...] września 2011 r. Komisja, po sprawdzeniu testu skarżącej ustaliła, iż uzyskała ona z egzaminu 99 punktów, co zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., nr 146, poz. 1188), dalej jako p.a., dało wynik negatywny.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła jej błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy w zakresie pytań nr 1, 34, 40, 48 oraz 94 i wniosła o zmianę orzeczenia poprzez uznanie, że uzyskała ona z egzaminu na aplikację wynik pozytywny. Odnosząc się do pytań testowych nr 1 i 94 skarżąca podała, że w ich przypadku, przy przenoszeniu zaznaczonych przez siebie odpowiedzi z testu na kartę odpowiedzi, dokonała oczywistej omyłki pisarskiej. Przyznała, że odpowiedzi na karcie zostały omyłkowo źle zaznaczone, ale na teście były zaznaczone prawidłowo. Co więcej prawidłowe odpowiedzi na te pytania na teście były zaznaczone jednorazowo tj. bez skreśleń i poprawek, co dowodzi, że miała należną wiedzę. Zatem - w jej ocenie, odpowiedzi znajdujące się na teście winny zostać uwzględnione. Dlatego też skarżąca wniosła o porównanie karty odpowiedzi z testem odnośnie pytań nr 1 i 94.

W zakresie pytania nr 34 skarżąca uznała, że zostało ono niejednoznacznie sformułowane, ponieważ pojawiło się w nim stwierdzenie o ukaraniu "odrębnymi wyrokami", tymczasem ustawa Kodeks karny skarbowy (dalej k.k.s.), w art. 50 § 2 w żaden sposób nie precyzuje, iż orzeczenia powinny zapaść w formie wyroków (przykładowo art. 117 § 3 k.k.s.).

Odnośnie pytania nr 40 podniosła, że nie możne ono zostać uznane za prawidłowe, bowiem jest niezgodne z obowiązującym stanowiskiem prawnym. W ocenie skarżącej pytanie to błędnie sugeruje, jakoby zgodnie z Kodeksem cywilnym (dalej k.c.) istniała służebność gruntowa, której treść polega na obowiązku czynienia, zaś proponowane odpowiedzi mają dotyczyć okresu wygaśnięcia takiej – de iure nieistniejącej, służebności. Przywołując treść art. 285 § 1 k.c. wskazała, że służebność gruntowa polega bądź na prawie korzystania (a więc prawie czynienia) w określonym zakresie z nieruchomości obciążonej przez właściciela nieruchomości władnącej (tzw. służebność czynna), bądź na obowiązku powstrzymania się (a więc obowiązku nie czynienia) od dokonania określonych działań przez właściciela nieruchomości obciążonej, bądź wykonywania określonych uprawnień (tzw. służebność bierna). Skarżąca podała, że polskie prawo cywilne – wbrew treści pytania nr 40, nie zna pojęcia służebności gruntowej, której treść miałaby polegać na obowiązku czynienia, co oznacza, że zarówno pytanie, jak i w konsekwencji proponowane odpowiedzi, nie są prawidłowe, jako sprzeczne z art. 285 § 1 k.c. Pytaniu nr 48 skarżąca zarzuciła, że odpowiedź C wskazana jako prawidłowa jest niepełna, gdyż nie uwzględnia całości brzmienia art. 869 § 2 k.c., w którego treści jest mowa o nieważności zastrzeżenia przeciwnego w umowie spółki.

W toku postępowania odwoławczego skarżąca uzupełniła swoje odwołanie poprzez zarzucenie naruszenia art. 75i ust. 1 i 1a, art. 75a ust. 3 oraz art. 75b ust. 7 p.a. oraz wniosła o przyznanie jej w sumie 5 punktów za odpowiedzi na pytania nr 1, 34, 40, 48 i 94.

Minister Sprawiedliwości (dalej Minister) rozpoznał odwołanie i działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a. w zw. z art. 75j ust. 3 p.a., utrzymał w mocy uchwałę Komisji. W uzasadnieniu wskazał, iż egzamin, którego skarżąca była uczestniczką, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy Prawo o adwokaturze oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. z 2009 r., nr 91, poz. 748) dalej rozporządzenie z dnia 9 czerwca 2009 r. Z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków Komisji, który nie wskazuje, aby w trakcie egzaminu wystąpiły jakiekolwiek nieprawidłowości, mogące mieć wpływ na jego wynik. Ponadto, uchwała Komisji w sposób zgodny z przepisami ustaliła wynik egzaminu. Pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i w doktrynie. Odnosząc się do wykazu prawidłowych odpowiedzi, stanowiącego dla Komisji wzorzec do ustalenia wyniku egzaminu, Minister stwierdził, że tylko w przypadku pytania nr 30 omyłkowo wskazana została jako prawidłowa odpowiedź "C", podczas gdy prawidłowa była odpowiedź "A". Nadmienił, iż niezależnie od powyższej wadliwości samo pytanie nr 30 sformułowane zostało prawidłowo i jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi wyłącznie jedna odpowiedź była poprawna "A", oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu.

Rozpoznając sprawę, Minister poddał ponownej analizie kartę odpowiedzi skarżącej. Analiza ta wykazała, iż skarżąca udzieliła prawidłowych odpowiedzi na 99 pytań, a zatem ustalenie przez Komisję negatywnego wyniku egzaminu było prawidłowe, zgodnie z art. 75i ust. 3 p.a. Mając na uwadze błąd w pytaniu nr 30 organ podał, że omyłka w wykazie prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych w przypadku skarżącej nie miała znaczenia.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, tyczącego omyłkowego błędnego przeniesienia zaznaczonych odpowiedzi z testu na kartę odpowiedzi (pytania nr 1 i 94) i wniosku o uwzględnienie przy ocenie odpowiedzi znajdujących się na teście, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 75i ust. 1 p.a. kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi, stanowiącej integralną część testu. Przepisy § 11 i 12 rozporządzenia z dnia 9 czerwca 2009 r. jednoznacznie stanowią, że wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi (A albo B, albo C). Zmiana zakreślonej odpowiedzi jest niedozwolona, a wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi. Minister wskazał, że o powyższych zasadach zdający - w tym skarżąca, zostali pouczeni. Pouczenie znajdowało się na pierwszej stronie testu, a nadto przed rozpoczęciem egzaminu Przewodnicząca Komisji poinformowała m.in. o tym, że na karcie odpowiedzi nie można dokonywać żadnych zmian, przekreśleń, gdyż taka odpowiedź nie będzie uznawana za prawidłową oraz, że ocenie będą poddane jedynie odpowiedzi udzielone na karcie odpowiedzi, a nie na teście. Wobec tego Minister wskazał, że zaznaczenie przez skarżącą na teście prawidłowych odpowiedzi na pytania nr 1 i 94, nie miało żadnego znaczenia dla ustalenia wyniku egzaminu. Podkreślił, że podstawą ustalenia tego wyniku były jedynie odpowiedzi wskazana w karcie odpowiedzi, na której czynienie jakichkolwiek zmian było niedozwolone.

W zakresie pytań nr 34, 40 oraz 48 Minister przypomniał ich brzmienie oraz treści przepisów art. 50 § 2 k.k.s., art. 293 k.c, art. 869 § 2 k.c. i podał, że skarżąca w żadnym z tych pytań nie wskazała prawidłowej odpowiedzi.

W przypadku pytania nr 34 prawidłowa odpowiedź to odpowiedź "B", a skarżąca zaznaczyła odpowiedź "C". Prawidłowy wariant "B" wynika z art. 50 § 2 k.k.s., w którym to ustawodawca zaznaczył, że chodzi o ukaranie odrębnymi wyrokami, o czym świadczy systematyka tego przepisu, gdzie w § 1 uregulowano kwestię jednoczesnego orzekania o ukaraniu za dwa lub więcej wykroczeń skarbowych, co nie pozostawia wątpliwości, że § 2 odnosi się do sytuacji, w której doszło do ukarania "niejednoczesnego", ale odrębnymi wyrokami. Minister podał, że takie rozumienie art. 50 k.k.s. jest niesporne i znajduje się we wszystkich podręcznikach akademickich, zatem skarżąca powinna znać i odróżniać sytuacje uregulowane w obu paragrafach tego przepisu. Organ wyjaśnił przy tym, że użycie w tym pytaniu sformułowania "odrębnymi wyrokami" było celowym i jednoznacznym wskazaniem, o którą z sytuacji chodzi. Brak tego sformułowania mógłby spowodować wątpliwości zdających, o które uregulowanie chodzi, czy o uregulowanie z przepisu § 1 czy z przepisu § 2 . Mając powyższe na uwadze Minister uznał za niezrozumiałe zarzuty odwołania odnośnie tego pytania. Stwierdził, że gdyby skarżąca znała zasadę zawartą w art. 50 § 2 k.k.s., to nie udzieliłaby nieprawidłowej odpowiedzi, ponieważ wymierzenie przez sąd kary łącznej za wykroczenia skarbowe nastąpić może jedynie w przypadku jednoczesnego orzekania o ukaraniu za kilka wykroczeń skarbowych. Z tych względów Minister uznał brak podstaw do uznania pytania nr 34 za błędnie sformułowane i odmówił przyznania skarżącej punktu.

Odnośnie pytania nr 40 wskazano, że prawidłowa odpowiedź na nie to odpowiedź "C", wynikająca z art. 293 § 1 k.c. Skarżąca zaznaczyła zaś odpowiedź "A", w sposób niezrozumiały powołując się w odwołaniu na treść art. art. 285 § 1 k.c. Minister wskazał, ze pytanie to wprost nawiązywało do przepisu art. 293 § 1 k.c., zgodnie z którym służebność gruntowa wygasa w skutek niewykonywania przez lat dziesięć. Wobec tego nieuzasadnione było twierdzenie skarżącej, że treść tego pytania i poprawna odpowiedź na nie były sprzeczne z art. 285 § 1 k.c., ponieważ przepis ten nie stanowił podstawy do udzielenia prawidłowej odpowiedzi. Art. 285 § 1 k.c. daje podstawę do wyróżnienia służebności gruntowych czynnych i biernych, a pytanie dotyczyło terminu wygaśnięcia służebności gruntowej wskutek jej niewykonywania, o czym mówi art. 293 § 1 k.c. Nadto organ podał, że użycie w pytaniu zwrotu "obowiązek czynienia" zamiast "prawa czynienia" nie ma znaczenia dla oceny poprawności samego pytania, jaki i prawidłowej na nie odpowiedzi. Z tych względów Minister uznał brak podstaw do przyznania skarżącej punktu za to pytanie.

W zakresie pytania nr 48 organ podał, że prawidłowa odpowiedź na nie to odpowiedź "C", wynikająca z art. 869 § 2 k.c. Skarżąca zaznaczyła zaś odpowiedź "B", w sposób niezrozumiały zarzucając w odwołaniu, że poprawna odpowiedź "C" była niepełna, bowiem nie uwzględniała całości brzmienia art. 869 § 2 k.c., w którym jest jeszcze mowa o nieważności zastrzeżenia przeciwnego w umowie spółki. Minister wyjaśnił, że istotą pytania było wskazanie, czy wspólnik spółki cywilnej, zawartej na czas oznaczony, ma możliwość wypowiedzenia swojego udziału. Z art. 869 § 2 zd. 1 k.c. wynika, że może - wspólnik z ważnych powodów może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia, nawet gdy spółka cywilna zawarta jest na czas oznaczony. Wobec tego - w ocenie organu, odwołanie się przez skarżącą do nieważności zastrzeżenia przeciwnego umowy spółki nie miało żadnego znaczenia dla podania prawidłowej odpowiedzi na to pytanie, bowiem pytanie nie dotyczyło tej kwestii. Nadto Minister wyjaśnił, że prawidłowa odpowiedź na pytanie nie musi odzwierciedlać pełnego brzmienia przepisu, ale tylko tą jego część, która wprost odnosi się do postawionego pytania. Z tych względów Minister uznał brak podstaw do przyznania skarżącej punktu za to pytanie.

Reasumując organ wskazał, że skarżąca ostatecznie nie uzyskała wymaganych 100 punktów z testu, zatem wynik z egzaminu jest negatywny. Nadto Minister podał, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, bowiem art. 75i ust. 3 p.a. jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik z egzaminu uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów. Zatem przyjęcie przez Ministra w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on co najmniej 100 punktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Na decyzję Ministra skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej Sąd) skargę, w której wnosząc o uchylenie w całości rozstrzygnięć obu instancji, zarzuciła naruszenie:

1. art. 75i ust. 1-3 p.a. poprzez błędne ustalenie wyniku testu i brak przyznania dwóch punktów za pytania nr 1 i 94;

2. art. 75i ust. 1 p.a. w zw. z art. 285 § 1 i art. 869 § 2 k.c. poprzez wadliwe skonstruowanie pytań nr 40 i 48 i brak przyznania za nie punktów;

3. § 11 ust. 2 i § 12 rozporządzenia z dnia 9 czerwca 2009 r. w zw. z art. 75e ust. 12 p.a. w zw. z art. 92 ust. 1 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez zastosowanie przepisów rozporządzenia wykraczającego poza ramy ustawowej delegacji i sprzecznego z ustawą;

4. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w skutek braku podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; niewyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz niepełnego uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymując stanowisko wyrażone w postępowaniu odwoławczym podała, że Minister powinien wziąć pod uwagę - przy ustalaniu punktacji z jej testu, nie tylko kartę odpowiedzi, ale również sam test i tam zaznaczone odpowiedzi, ponieważ każdy z tych dokumentów jest indywidualnie przypisany do osoby zdającego i tylko oba łącznie stanowią test. Na potwierdzenie zasadności powyższego żądania skarżąca odwołała się do art. 75i ust 2 p.a., zgodnie z którym komisja sprawdza test. W ocenie skarżącej sformułowanie sprawdza test oznacza, że sprowadzeniu podlega zarówno zestaw pytań i tam zaznaczone odpowiedzi, jak i karta odpowiedzi. Samo sprawdzenie karty odpowiedzi, bez odniesienia się do zestawu pytań, jest niezgodne z art. 75i ust. 1 i 2 p.a. Wobec tego oraz w sytuacji gdy na zestawie pytań skarżąca prawidłowo zaznaczyła właściwe odpowiedzi na pytania nr 1 i 94, to powinna ona uzyskać dodatkowe dwa punkty z testu, a tym samym wynik pozytywny z egzaminu. Nadto skarżąca wyraziła pogląd, że § 12 rozporządzenia z dnia 9 czerwca 2009 r. nie może przeciwnie do ustawy Prawo o adwokaturze (art. 75i ust. 2 p.a.) ustalić, że podstawą ustalania wyników egzaminu jest jedynie karta odpowiedzi, a nie test, jako całość - czyli pytania testowe oraz karta odpowiedzi. Podkreśliła przy tym, że w jej przypadku nie można mówić o zmianie odpowiedzi w pytaniach nr 1 i 94. Odpowiedzi na nie zostały bowiem udzielone prawidłowo – wynika to z zestawu pytań, a tylko wskutek błędu - przy ich przenoszeniu ich na kartę odpowiedzi, omyłkowo źle zaznaczono warianty.

W odniesieniu do kwestionowanych pytań nr 40 i 48, skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu.

W przypadku pytania nr 40 wyraziła stanowisko, że jego treść wprowadza zdającego w błąd, ponieważ wynika z niej, iż przepisy prawa przewidują służebność, która mogłaby polegać na obowiązku czynienia. Użycie w pytaniu zwrotu "obowiązek czynienia" zamiast "prawa czynienia" jej zdaniem ma zasadnicze znaczenie dla oceny poprawności pytania, bowiem wskazuje zdającemu jakiej instytucji, i jakiej reguły dotyczy pytanie. Treść tego pytania tyczy służebności, polegającej na obowiązku czynienia, a wiec instytucji nieznanej w Kodeksie cywilnym i sprzecznej z art. 285 § 1 k.c. Skarżąca przyznała przy tym, że istotnie pytanie odnosi się do terminu po jakim wygasa służebność gruntowa, jednak aby można było udzielić odpowiedź na nie – w zakresie terminu, trzeba było w pierwszej kolejności ustalić czego dany termin ma dotyczyć.

Przechodząc do pytania nr 48 skarżąca podała, że w jego treści zapisano "jeżeli spółka cywilna została zawarta na czas oznaczony", a w przepisie art. 869 § 2 k.c. jest napisane "chociażby spółka cywilna została zawarta na czas oznaczony". Jej zdaniem użycie w pytaniu słowa "jeżeli", wskazuje na uzależnienie możliwości wypowiedzenia udziału od zawarcia spółki na czas oznaczony. Tymczasem art. 869 § 2 k.c. posługując się słowem "chociażby", wskazuje, że nawet przy spółce zawartej na czas oznaczony wspólnik może wypowiedzieć udział. Przepis kładzie nacisk na ważne powody wspólnika, a nie na czas zawarcia spółki. Z powyższych względów – zdaniem wnoszącej skargę, pytanie nr 48 nie odpowiada zasadom logiki i nie jest jasno i precyzyjnie sformułowane, a w konsekwencji jest nieprawidłowe.

Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Dokonując pod tym kątem oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie konkursowe na aplikację adwokacką jest postępowaniem administracyjnym, które przeprowadza powołany w tym celu organ - Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich. Jej uchwały w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu na aplikację adwokacką mają charakter decyzji administracyjnej, od której przysługuje stronie odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.

Skoro postępowanie egzaminacyjne jest postępowaniem administracyjnym, a orzeczenie Ministra jest decyzją II instancji, to jej wydanie musi być poprzedzone ponownym zbadaniem sprawy administracyjnej, zgodnym z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Rzeczą Sądu jest natomiast skontrolowanie, czy organy obu instancji (Komisja i Minister) oparły się na prawidłowych ustaleniach, co do poprawności odpowiedzi na pytania testowe, bowiem nieprawidłowość tych ustaleń prowadzi do wadliwości oceny opartego na nich wyniku egzaminu. Innymi słowy, prawidłowość ustaleń co do poprawności odpowiedzi na pytania testowe jest zasadniczym elementem, na którym opiera się prawidłowe ustalenie wyniku egzaminu.

Wymaga podkreślenia, że sąd administracyjny nie jest i nie może być trzecią instancją, która władna jest dokonać sprawdzenia testu. Jak na wstępie uzasadnienia podkreślono, sąd uprawniony jest jedynie do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym.

W przypadku dokonywania kontroli decyzji Ministra, wydanych na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 75j ust. 2 p.a., Sąd ma w pierwszym rzędzie zbadać, czy organ uczynił zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc czy dokonał powtórnej analizy akt sprawy pod kątem ustalonego, a kwestionowanego przez stronę postępowania (skarżącą - kandydata) wyniku egzaminu. Sąd ma za zadanie sprawdzić, czy to powtórne rozpatrzenie sprawy nie ma charakteru pozornego, skrótowego, pobieżnego, czy nie zawiera sprzeczności albo oczywistych błędów, gdy idzie o ocenę zgromadzonych dowodów, a w konsekwencji, czy ocena dokonanych ustaleń faktycznych wyczerpuje dyspozycję zastosowanej normy prawa materialnego, art. 75i p.a. Przewiduje bowiem ona, że egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

Sąd stwierdza, że egzamin został przeprowadzony z zachowaniem wymagań przepisów ustawy - Prawo o adwokaturze. Nabór na aplikację przeprowadzono w drodze egzaminu wstępnego zgodnie z art. 75 p.a., który polegał na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego, radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej (art. 76a p.a.). Minister powołał Komisję, odpowiadającą wymaganiom z art. 75e ust. 1 p.a. (co nie było kwestionowane przez skarżącą), która to komisja składała się z siedmiu członków spełniających wymagania określone w art. 75e ust. 2 p.a., z zachowaniem warunku co do jej składu podanego w ust. 3. Minister wyznaczył także przewodniczącego Komisji i jego zastępców (art. 75e ust. 4 p.a.).

Zgodnie z art. 75i ust. 1 p.a., kandydat mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczał na karcie odpowiedzi, stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskiwał 1 punkt. Prawidłowość odpowiedzi oceniana była według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego (ust. 1a). Test sprawdziła Komisja w składzie, który przeprowadzał egzamin wstępny (ust. 2), ustalając pozytywny wynik z egzaminu wstępnego wówczas, gdy kandydat uzyskał z testu co najmniej 100 punktów (ust. 3).

Zgodnie z art. 75i ust. 4 p.a. z przebiegu egzaminu wstępnego sporządzono niezwłocznie protokół, który podpisali członkowie Komisji Kwalifikacyjnej uczestniczący w egzaminie wstępnym, nie zgłaszając uwag do protokółu. Po przeprowadzeniu egzaminu Komisja, zgodnie z art. 75j ust. 1 p.a., w drodze uchwały ustaliła wynik egzaminu skarżącej jako negatywny, ponieważ na minimalną ilość punktów zaliczających egzamin (100) uzyskała 99, i doręczyła odpis uchwały zdającej, a Przewodniczący Komisji niezwłocznie ogłosiła wyniki egzaminu (art. 75j ust. 2 p.a.), od których skarżąca z zachowaniem terminu z art. 75j ust. 3 p.a. wniosła odwołanie do Ministra.

Należy zatem stwierdzić, że od strony formalnej postępowanie prowadzone przez Komisję było zgodne z obowiązującymi przepisami ustawy - Prawo o adwokaturze.

Odnośnie kwestii zaliczenia skarżącej odpowiedzi na pytanie nr 1 i 94, Sąd stwierdza, że kwestia nieprzyznania punktów za te pytania, w sposób jednoznaczny została wyjaśniona w decyzji. Problematyka dokonywania poprawek w teście jest opisana w przywołanych w uzasadnieniu decyzji przepisach prawnych zarówno art. 75i ust. 1 p.a., jak i rozporządzenia z dnia 9 czerwca 2009 r. W ocenie Sądu organ zasadnie przyjął, że brak jest w sposób oczywisty możliwości rozpoznania w tym zakresie odwołania na korzyść skarżącej. Zgodnie z § 11 pkt 1 rozporządzenia z dnia 9 czerwca 2009 r., wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi (A albo B, albo C), a zmiana zakreślonej odpowiedzi jest niedozwolona (pkt 2). Jednocześnie wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi (§ 12).

Dodatkowo należy wskazać, iż odpowiednie pouczenia, oparte na ww. przepisach, zostały zawarte w teście egzaminacyjnym na egzaminie wstępnym dla kandydatów na aplikantów adwokackich. Odpowiednio pkt 5 pouczenia stanowi, że: "Odpowiedzi prawidłowe należy zaznaczyć wyłącznie na karcie odpowiedzi. Odpowiedzi zaznaczone na zestawie pytań testowych nie będą podlegały ocenie". Z kolei pkt 6 tego pouczenia stanowi, że "niedozwolona jest zmiana zakreślonej odpowiedzi". Oznacza to, że nie można czynić żadnych poprawek na karcie odpowiedzi, aby uniknąć dwuznaczności w zakreślaniu poprawnych odpowiedzi.

Zgodnie ze wskazanymi powyżej przepisami ustawy – Prawo o adwokaturze i rozporządzenia z dnia 9 czerwca 2009 r. egzamin wstępny jest egzaminem testowym, podczas którego zdający ma jedynie wybrać jedną z trzech propozycji, z których jedna jest prawidłowa, zatem możliwość dokonywania zmian prowadziłaby do trudności czy wręcz niemożności ustalenia, która z wybranych odpowiedzi jest prawidłowa. Jedną z zalet egzaminu testowego jest łatwość jego sprawdzenia oraz brak czynnika subiektywnego przy ocenie jego wyników.

Należy zauważyć, iż wszyscy zdający mieli podaną pełną informację o trybie i sposobie przeprowadzenia egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, w tym o zasadach ustalania jego wyniku oraz braku możliwości zmiany zakreślonej odpowiedzi. Na pierwszej stronie Części I – Zestawu pytań testowych zamieszczone zostało pouczenie, będące w istocie powtórzeniem treści § 11 i 12 rozporządzenia z dnia 9 czerwca 2009 r. Nadto przed rozpoczęciem egzaminu zdających o powyższych zasadach poinformowała sama Przewodnicząca Komisji.

Odnosząc się do pozostałych dwóch zakwestionowanych w skardze pytań nr 40 i 48 Sąd uznał, że Minister właściwie ustalił, że zostały one sformułowane jasno oraz precyzyjnie, a wśród zaproponowanych dla nich odpowiedzi, tylko jedna był właściwa, wynikając z przepisów prawa.

Pytanie nr 40 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, służebność gruntowa, której treść polega na obowiązku czynienia, wygasa wskutek niewykonywania przez:

A. trzy lata,

B. pięć lat,

C. dziesięć lat."

Prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "C", wynikająca wprost z art. 293 § 1 k.c., który stanowi, że służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że organ właściwie przyjął, że skarżąca w sposób nieuprawniony i nieuzasadniony poczyniła dodatkowe założenia odnosząc się do art. 285 § 1 k.c. Jak słusznie wskazał Minister art. 285 § 1 k.c. daje podstawę do wyróżnienia służebności gruntowych czynnych i biernych, a pytanie dotyczyło terminu wygaśnięcia służebności gruntowej wskutek jej niewykonywania. Nadto właściwie wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, że użycie w pytaniu zwrotu "obowiązek czynienia" zamiast "prawa czynienia" nie było mylące i de facto ma żadnego znaczenia dla oceny poprawności samego pytania, jaki i prawidłowej na nie odpowiedzi. W tym pytaniu chodziło bowiem o zbadanie znajomości istoty służebności, w szczególności możliwości jej wygaśnięcia wskutek niewykonywania. Dlatego też uwagi skarżącej pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Z tych względów Minister zasadnie postanowił o braku podstaw do przyznania skarżącej punktu za to pytanie.

Pytanie nr 48 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli spółka cywilna została zawarta na czas oznaczony, wspólnik:

A. nigdy nie może wypowiedzieć swojego udziału,

B. może wypowiedzieć swój udział z zachowaniem terminów wypowiedzenia tylko wtedy, gdy tak zastrzeżono w umowie,

C. z ważnych powodów może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia."

Właściwa odpowiedź to odpowiedź "C", wynikająca z art. 869 § 2 zd. 1 k.c., który stanowi, że z ważnych powodów wspólnik może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Sąd stwierdza, że organ właściwie przyjął, że prawidłowa odpowiedź na pytanie nie musi odzwierciedlać pełnego brzmienia przepisu, ale tylko tą jego część, która wprost odnosi się do postawionego pytania. Chodzi tu bowiem o sprawdzenie czy zdający posiada umiejętności właściwego rozumienia konkretnych instytucji cywilnoprawnych niż o wiedzę wyuczoną na pamięć. Nadto Minister prawidłowo wyjaśnił, że istotą pytania było wskazanie, czy wspólnik spółki cywilnej, zawartej na czas oznaczony, ma możliwość wypowiedzenia swojego udziału. W ocenie Sądu organ zasadnie przyjął również, że odwołanie się przez skarżącą do nieważności zastrzeżenia przeciwnego umowy spółki (zd. 2 art. 869 § 2 k.c.) nie miało żadnego znaczenia dla podania prawidłowej odpowiedzi, bowiem pytanie zupełnie innej kwestii.

Ponadto skarżąca pytaniu nr 48 zarzuciła, że użyto w nim zamiast słowa "chociażby" słowo "jeżeli", co jej zdaniem - z punktu widzenia logiki, było niewłaściwe i powodowało wprowadzenie zdającego w błąd. W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zamienne użycie słów "jeżeli" z "chociażby" w żaden sposób nie spowodowało, że pytanie to było błędne jako nie odpowiadające wymogom ustawy - Prawo o adwokaturze. Zdaniem Sądu było ono jasne i opierało się na treści kodeksu cywilnego. Pytanie to miało za zdanie sprawdzenie znajomości przyjętej w kodeksie cywilnym zasady dopuszczalności wypowiedzenia umowy spółki cywilnej zawartej na czas oznaczony w związku z zaistnieniem ważnych powodów. Wobec tego Minister zasadnie uznał brak podstaw do przyznania skarżącej punktu za to pytanie.

Sąd badając niniejszą sprawę stwierdził, że Minister prawidłowo, w sposób wszechstronny zbadał kartę odpowiedzi skarżącej oraz przebieg egzaminu wstępnego na aplikację. W ramach swoich uprawnień i obowiązków, jako organ odwoławczy, zobowiązany był do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, co uczynił. Wobec tego w sprawie nie doszło do naruszenia zarzucanych w skardze przepisów art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. Minister uznawszy, że pytanie nr 30 nie odpowiadało prawu odniósł się do tego w decyzji i podał, że fakt ten nie zmienił sytuacji skarżącej. Organ odniósł się także do argumentacji skarżącej zawartej w odwołaniu, czemu dał wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji, które odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Sąd wskazuje, że zaskarżona decyzja Ministra nie jest decyzją uznaniową. Organ zobowiązany był jedynie do zsumowania punktów uzyskanych przez skarżącą i w sytuacji stwierdzenia, że nie uzyskała ona ustawowego minimum 100 punktów, musiał utrzymać w mocy uchwałę Komisji, o negatywnym wyniku z egzaminu wstępnego. Sąd nie dopatrzył się w kontrolowanym postępowaniu naruszeń prawa, które mogły mieć jakikolwiek istotny w pływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

14