Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 438/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 77 i art. 81
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 1001/18 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. Sp. z o.o. w R. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 28 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 1001/18 oddalił skargę A. sp. z o.o. w R. (dalej: "Strona", "Spółka" lub "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w G. (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "Organ odwoławczy") z [...] czerwca 2018 r. nr [...]. Decyzją tą została utrzymana w mocy decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "Organ I instancji") z [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

II.

Sąd pierwszej instancji wydał wyrok w oparciu o następujący stan sprawy:

15 czerwca 2016 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w G. wpłynął wniosek Spółki o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej zwanej "płatnością bezpośrednią") na rok 2016. Decyzją z [...] marca 2018 r. Kierownik ARiMR odmówił przyznania płatności z uwagi na to, że Spółka znalazła się w łańcuchu wzajemnie powiązanych podmiotów, które wspólnie stworzyły sztuczne warunki do uzyskania płatności rolnych. Organ I instancji jako podstawę prawna swej decyzji wskazał:

art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017 poz. 1257 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa"), art. 5, art. 6 oraz art. 24 ustawy z dnia 4 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz.U z 2017 r. poz. 278 ze zmianami, dalej powoływanej jako "ustawa o płatnościach bezpośrednich), art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UE. L 1995.312.1, dalej powoływanego jako "rozporządzenie Rady nr 2988/95), art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549 ze zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 1306/2013".

Organ I instancji ustalił, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, obejmującego również materiał dowodowy z postępowań o przyznanie płatności z lat wcześniejszych, w tym na rok 2015, że stworzenie sztucznych warunków polegało na stworzeniu przez T. K. i M.ę H. powiązanych kilkudziesięciu spółek w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia, poprzez obejście zasady degresywności oraz zakazu łączenia pakietu 1 z pakietem 2. Organ I instancji wskazał, że w okresie od 2004 do 2011 r. T. K. i M. H., posiadając odrębne numery identyfikacji producenta rolnego i niebędący wówczas w związku małżeńskim, zarejestrowali w ewidencji producentów 39 spółek z o.o. - w tym skarżącą A. Sp. z o.o., w których pełnili funkcje członków zarządu. Zgodnie z danymi z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 3 i 4 sierpnia 2017 r. udziałowcami tych spółek byli i są tylko i wyłącznie T. K., M. H. lub utworzone przez nich spółki. Wszystkie spółki prowadzą identyczną lub niewiele się różniącą działalność gospodarczą. Siedzibą wszystkich spółek do grudnia 2015 r. był R. (ul. [...]). W okresie od 9 grudnia 2015 r. do 29 maja 2017 r. dokonano zmian danych w ewidencji producentów polegających na zmianie siedzib i zmiany reprezentanta spółki (prezesa) w części spółek. Analiza zatrudnienia nowych prezesów spółek wykazała, że każdy z nich był już wcześniej zatrudniony w spółkach T. K. i M. H., a objęcie funkcji prezesów nie stanowiło przeszkody do świadczenia pracy w tym samym czasie w innych licznych spółkach T. K. i M. H. Spółki i T. K. deklarowali do płatności grunty rolne położone nawet w kilku różnych województwach, a w obrębie jednego województwa w ramach jednego lub kilku powiatów, a także gmin i obrębów. Grunty rolne zlokalizowane na tej samej działce ewidencyjnej zgłaszane były do płatności przez więcej niż jeden z wymienionych podmiotów. Tworzenie spółek następowało nie tylko w wyniku trwałego nabycia gruntów rolnych niewystępujących w dotychczas istniejących spółkach (np. od Agencji Nieruchomości Rolnych), ale również z wyodrębnienia gruntów istniejących już spółek. Pomiędzy podmiotami dochodziło do przekazywania gruntów w wyniku zawierania umów dzierżawy. Te same działki były deklarowane przez różne z ww. podmiotów na przestrzeni kolejnych lat. Poszczególne podmioty ponosiły ciężary związane z prowadzeniem działalności rolniczej oraz koszty wynajmu biura, obsługi rachunkowej i prawnej. Jednak występowały pomiędzy nimi powiązania ekonomiczne, na co wskazują faktury VAT na zakup usług agrotechnicznych przez spółki od dwóch, zawiązanych przez T. K., grup producentów: B. Sp. z o.o. i C. Sp. z o.o., w skład których wchodzą spółki powołane przez T. K. i M. H. oraz obie te osoby oddzielnie (T. K. jest obecnie członkiem C. Sp. z o.o.). Wszystkie ze spółek nie wykonywały samodzielnie prac polowych - wykonywały je dwie ww. grupy producenckie (także A. korzystała z usług C. i B. Sp. z o.o.). Jedynie T. K. dysponuje pełnym zapleczem technicznym, umożliwiającym prowadzenie produkcji rolnej i tylko jego gospodarstwo nie korzysta z usług grup producentów. Wszystkie pozostałe podmioty dysponują bazą maszynową w ograniczonym zakresie (A. Sp. z o.o. posiadała jedynie ciągnik VALTRA i zgrabiarkę dwukaruzelową), a czasami w ogóle nie posiadają sprzętu rolniczego. Wyłączając D. Sp. z o.o. i gospodarstwo rolne T. K., miejscem przechowywania plonów przez spółki są magazyny należące do ww. grup producenckich (A. Sp. z o.o. przechowywała plony w magazynach C. i B.). Analiza zatrudnienia w 2016 r. części pracowników w spółkach wykazała, że pracownicy ci w tym samym czasie świadczyli pracę na rzecz co najmniej trzech powiązanych ze sobą spółek. Spółki nabywały na własność grunty rolne, finansując ich zakup w dużej mierze z udziałem środków pieniężnych pozyskanych w drodze kredytowania, zaś formy zabezpieczenia zobowiązań finansowych (hipoteki lub weksle in blanco) były ustanawiane zarówno na nabywanych nieruchomościach, jak i na nieruchomościach należących do innej spółki bądź będących własnością T. K. i M. H. Spośród 39 utworzonych spółek, wniosek o przyznanie płatności na rok 2016 złożyło 30 spółek, w tym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 pięć spółek: skarżąca A. Sp. z o.o., D. Sp. z o.o., F. Sp. z o.o., G. Sp. z o.o., H. Sp. z o.o. oraz jako producent rolny T. K.. Analiza udziałowców spółek będących wspólnikami A. Sp. z o.o. wykazała, że bezpośrednio własność udziałów należy do T. K. i wymienionych spółek, lecz pośrednio własność skupia się tylko w rękach T. K. i M. H., poprzez posiadanie przez nich udziałów we wszystkich tych spółkach. W tych okolicznościach Organ I instancji stwierdził, że zgłoszenie do płatności bezpośrednich (i innych płatności) przez pozornie odrębne od siebie gospodarstwa rolne stworzyło możliwość uzyskania płatności w wyższej łącznie kwocie, niż należna w sytuacji, gdyby do takiego sztucznego podziału nie doszło.

Na podstawie wskazanych okoliczności, Organ I instancji, posiłkując się definicją rolnika i gospodarstwa rolnego określoną w art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608 ze zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 1307/2013"), uznał T. K. i współdziałającą z nim małżonkę M. H. za jednego rolnika, a wszystkie utworzone spółki z o.o. (w tym A. Sp. z o.o.), jako podmioty powiązane i zarządzane przez te osoby, za jedno gospodarstwo prowadzone przez T. K. wraz z członkami rodziny i najbliższymi współpracownikami. Zdaniem organu, stwierdzone w sprawie powiązania pomiędzy poszczególnymi podmiotami o charakterze osobowym (członkowie zarządu – T. K., M. H., zmienieni w części spółek reprezentanci będący dotychczas pracownikami spółek), majątkowym (ci sami udziałowcy), ekonomicznym (wzajemna wymiana dóbr i usług, przekazywanie gruntów rolnych pomiędzy spółkami) i organizacyjnym (co do zasady ta sama siedziba, korzystanie w przeważającej mierze z tych samych dostawców i pracowników, niewystarczające zaplecze maszynowe), a także ustalony sposób prowadzenia działalność rolniczej (z dala od siedzib spółek), wskazują że celem utworzenia kilkudziesięciu spółek prawa handlowego występujących o różnego rodzaju płatności, w tym rolnośrodowiskowe, było uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia, wynikających ze zgłoszenia do płatności mniejszych gospodarstw rolnych i uzyskania w związku z tym wyższych dopłat. Jednocześnie stworzenie wielu spółek, które wnioskowały o płatności do gruntów rolnych o mniejszej powierzchni, umożliwiło w przypadku płatności rolnośrodowiskowej obejście zasady degresywności oraz zakazu łączenia pakietów, a w konsekwencji spowodowało, że cel wsparcia nie został osiągnięty. Kierownik ARiMR uznał w konsekwencji powyższych ustaleń, że na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, należy odmówić przyznania Skarżącej wnioskowanych płatności z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do ich uzyskania.

W następstwie rozpatrzenia odwołania Skarżącej Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z [...] czerwca 2018 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Organu I instancji. Uznał, że zaskarżona decyzja Organu I instancji odpowiada prawu, gdyż poczynione w niej ustalenia w oparciu o prawidłowo zgromadzony i rozpatrzony materiał dowodowy potwierdzają stworzenie w sprawie sztucznych warunków do uzyskania wnioskowanych płatności, co uzasadniało odmowę ich przyznania skarżącej Spółce. Jednocześnie Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów skarżącej o naruszeniu w sprawie wskazanych w odwołaniu przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

III.

Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i ewentualnie również decyzji Organu I instancji.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 60 rozporządzenia 1306/2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, że zostały stworzone sztuczne warunki do uzyskania płatności, art. 4 ust 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, art. 3 ust. 1-3 6 i 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, art. 4 ust 1 lit a rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zarzuciła także obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw, w postaci:

- art. 3 ust. 1-3 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, odmowę dopuszczenia i przeprowadzenia istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia dowodów zawnioskowanych przez stronę, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych i błędnego rozstrzygnięcia w formie decyzji odmawiającej przyznania płatności rolnośrodowiskowej;

- naruszenia art. 80 i art. 78 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 21 ust 1-3 ww. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez poczynienie przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych, gdyż organ dopuścił w postępowaniu wyłącznie dowody, które potwierdzały jego z góry założoną tezę o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę, zaś odmawiał dopuszczenia istotnych dowodów wnioskowanych przez stronę, które wskazywały na niewątpliwą odrębność podmiotu oraz wskazywałyby na genezę i cel - który nie był sprzeczny z prawem wspólnotowym - powstawania podmiotów na przestrzeni kilkunastu lat.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

IV.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 poz. 1302, dalej powoływanej jako "ppsa"). Uzasadniając wyrok Sąd I instancji wskazał na wstępie, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich płatności przyznawane są do gruntów będących w posiadaniu w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, jeżeli spełnia wymienione tam warunki. WSA wskazał też na wynikającą z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich zasadę degresywności, to jest zmniejszania płatności przypadających na jeden hektar wraz ze wzrostem powierzchni gruntów będących w posiadaniu beneficjenta, WSA powołał przepis art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis ten pełni funkcję normatywną i nadaje się do bezpośredniego stosowania. Stosuje się go od dnia 1 stycznia 2014 r. Stosownie natomiast do nieobowiązującego już art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8, dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 65/2011"), nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania płatności sankcjonowane było zatem także w momencie rozpoczęcia tworzenia i rejestrowania w ewidencji producentów przez T. K. i M. H. spółek handlowych, ubiegających się o przyznanie płatności, w tym Skarżącej A. Sp. z o.o. w R. WSA powołał się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2013 r. sygn. akt C-434/12 dokonujący wykładni przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, gdyż idea tego przepisu odpowiada regulacji wyrażonej w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Sąd I instancji zauważył, że aby można było mówić o "stworzeniu sztucznych warunkach do uzyskania korzyści" w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, niezbędne jest istnienie dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z celem wsparcia. W odniesieniu do elementu subiektywnego istotne znaczenia ma zweryfikowanie występowania pomiędzy określonymi podmiotami więzi prawnych, ekonomicznych, personalnych, a także zamierzonej koordynacji działań. WSA wskazał, że dla dokonania oceny czy w przedmiotowej sprawie zostały stworzone we wskazanym rozumieniu sztuczne warunki, o których mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, konieczne jest ocenienie działań nie tylko samego beneficjenta (Skarżącej), ale również osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne, co w przedmiotowej sprawie wymaga uwzględnienia działań T. K., M. H. i wszystkich zawiązanych przez nich spółek z o.o., oraz występujących pomiędzy nimi zależności i powiązań. Sąd I instancji powołał się na inne wyroki dotyczące odmowy przyznania płatności podmiotom z tej samej grupy 39 powiązanych spółek z o.o., gdzie przyjęto, że były one zakładane w celu stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności rolnych. W ocenie WSA stworzenie sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 polegało na utworzeniu przez T. K. i M. H. 39 spółek, powiązanych ze sobą oraz z gospodarstwem wskazanych osób fizycznych, celem podzielenia posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa lub uniknięcia zwiększenia areału ziemi już posiadanego, i w efekcie uzyskania płatności większych, aniżeli te które przysługiwałyby jednemu dużemu gospodarstwu rolnemu, na skutek obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń przyznawanych płatności.

Wystąpienie elementu obiektywnego polegało na wykreowaniu obiektywnych okoliczności (funkcjonowanie wielu pozornie odrębnych gospodarstw rolnych, w ramach których składane były wnioski o przyznanie płatności). W ocenie Sądu I instancji w tych okolicznościach została spełniona dyspozycja przesłanki obiektywnej. Powiązane podmioty przez dokonanie pozornego większego obszaru gruntów chciały obejść kwotowe i powierzchniowe ograniczenia przyznawanych płatności (w przypadku płatności rolnośrodowiskowej – obejść także zasadę degresywności). WSA uznał, że orzekające w sprawie organy wykazały wystąpienie w przedmiotowej sprawie przesłanki subiektywnej poprzez zobrazowanie w sposób tabelaryczny i opisowy całej siatki powiązań osobowych, majątkowych, ekonomicznych i organizacyjnych pomiędzy T. K., M. H. i utworzonymi spółkami – w tym skarżącą Spółką, pozwalającej na ustalenie zamierzonej koordynacji działań, mającej na celu pozyskanie znacznie wyższego wsparcia niż to, które przysługiwałoby w sytuacji nie stworzenia sztucznych warunków. Powiązania te wskazują, że w przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia nie mamy do czynienia z odrębnymi rolnikami prowadzącymi samodzielną działalność rolniczą oraz niezależnymi i autonomicznymi gospodarstwami rolnymi, lecz z jedynym rolnikiem w postaci T. K. i współdziałającej z nim małżonki oraz jedynym gospodarstwem rolnym złożonym z gospodarstw T. K., M. H. i 39 utworzonych spółek, w tym skarżącej Spółki. T. K. powołał do życia w latach 2004-2011 32 spółki z o.o., a M. H. - 7 spółek z o.o., w których T. K. i M. H. pełnili funkcje członków zarządu. Udziałowcami wszystkich utworzonych przez T. K. i M. H. 39 spółek, zgodnie z danymi z KRS z dnia 3 i 4 sierpnia 2017 r., były i są te same podmioty, tj. T. K., M. H. i utworzone przez nich spółki, w których powtarzają się wspólnicy będący spółkami z udziałem spółek, bądź w osobie T. K. lub M. H. Oznacza to, że wspólnikami wszystkich utworzonych spółek są bezpośrednio lub pośrednio (przez inne spółki) wyłącznie dwie osoby, tj. T. K. i M. H. Zdaniem WSA wskazuje to ewidentnie na zależności w zakresie osobowym oraz potwierdza, że spółki te są jedynie inną formą prawną posiadania gospodarstwa przez T. K. i M. H. Sąd I instancji zauważył, że w okresie od 9 grudnia 2015 r. do 29 maja 2017 r. dokonano zmian danych w ewidencji producentów polegających na zmianie siedzib i zmianie reprezentantów (prezesów) części spółek, tj. w 9 spółkach nastąpiły zmiany reprezentantów ze zmianą siedziby, a w 3 spółkach zmieniona została siedziba. Sąd uznał jednak dokonane zmiany za pozorne i niezmieniające istoty zorganizowanego przedsięwzięcia. Zauważył, że zmiany te miały miejsce w trakcie prowadzenia postępowań o przyznanie płatności na rok 2015 i 2016 oraz że z przeprowadzonej przez organy analizy zatrudnienia nowych prezesów spółek wynika, że każdy z nowych prezesów był już wcześniej zatrudniony w spółkach T. K. i M. H., a objęcie funkcji prezesa nie stanowiło przeszkody do świadczenia pracy w tym samym czasie w innych spółkach T. K. i M. H. WSA zauważył też, że T. K. i spółki zadeklarowali do płatności grunty rolne położone w kilku różnych województwach (A. Sp. z o.o. – w dwóch województwach), w ramach gospodarstw rozproszonych na kilka powiatów (a nawet gmin i obrębów). Rozproszone grunty były oddalone od siedziby spółek o kilkadziesiąt, a nawet kilkaset kilometrów. Spółki nie były więc tworzone z uwagi na geograficzne położenie gruntów, siedzibę spółek. Na terenie jednej gminy znajdowały się grunty rolne deklarowane przez kilka różnych podmiotów, mających tego samego wspólnika i zarządzane przez tą samą osobę. Zgłaszane do płatności przez różne podmioty były nawet grunty rolne położone na tej samej działce ewidencyjnej (wspólna deklaracja działek ewidencyjnych). Do płatności zgłaszane były też działki, które wcześniej deklarowane były przez inne podmioty. Pomiędzy podmiotami dochodziło do przekazywania gruntów w wyniku zawierania umów dzierżawy (transfery w programach rolnośrodowiskowych). Wskazuje to na całkowicie sztuczne dzielenie gruntów oraz sztuczne deklarowanie do płatności określonych działek rolnych. Rozproszenie gruntów mogących stanowić zorganizowaną całość, zarządzanych i należących pośrednio lub bezpośrednio do tych samych osób, a także ich swobodne przekazywanie pomiędzy podmiotami, nie znajduje zdaniem Sądu uzasadnienia ekonomicznego (nie wynika takie uzasadnienie z akt sprawy), lecz potwierdza cel takiego działania, jakim jest obejście zasady degresywności przy płatności rolnośrodowiskowej. WSA zauważył też, że tworzenie spółek następowało nie tylko w wyniku trwałego nabycia gruntów rolnych, niewystępujących w dotychczas istniejących spółkach (np. od Agencji Nieruchomości Rolnych), ale również z wyodrębnienia gruntów istniejących już spółek (w tym realizujących programy rolnośrodowiskowe). W ocenie Sądu I instancji z przeprowadzonej przez organy analizy m.in. usług wzajemnych, zestawienia posiadanego parku maszynowego i miejsca przechowywania plonów wynika, że choć poszczególne spółki ponosiły ciężary związane z prowadzeniem produkcji rolnej (w tym koszty wykonania zabiegów agrotechnicznych, koszty zakupu materiału siewnego, nawozów, środków ochrony roślin, oleju napędowego, czy też dokonywały opłat podatku rolnego), to jednak istniały silne powiązania ekonomiczne przy prowadzeniu produkcji rolnej - zakup usług agrotechnicznych przez spółki od dwóch zawiązanych przez T. K. grup producentów: B. Sp. z o.o. i C. Sp. z o.o. (w skład których wchodzą zawiązane przez T. K. i M. H. spółki oraz wskazane osoby). Brak też było samodzielnego wykonywania przez wszystkie spółki prac polowych. Plony przechowywane były w magazynach należących do ww. grup producentów (poza D. Sp. z o.o. i gospodarstwem T. K.). Powiązane podmioty korzystały z tych samych dostawców w zakresie paliw, nawozów, środków ochrony roślin, materiału siewnego, korzystały z usług tego samego biura rachunkowego i tej samej kancelarii prawnej (Kancelaria Radcy Prawnego A. M.). Poza tym spółki nie posiadały w pełni wystarczających środków produkcji – maszyn, urządzeń, a znaczna część pracowników świadczyła pracę w tym samym czasie na rzecz co najmniej trzech innych utworzonych spółek (korzystanie z tych samych pracowników). W świetle tych okoliczności Sąd I instancji uznał za niebudzące wątpliwości, że w sprawie spełniona została także przesłanka subiektywna stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności. Mimo, że Skarżąca, T. K. i inne spółki wystąpili z oddzielnymi wnioskami o przyznanie płatności na rok 2016, działając formalnie jako samodzielni rolnicy w gospodarstwach rolnych, to tak naprawdę w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 tworzyli oni jeden podmiot i jeden organizm gospodarczy, prowadzony przez T. K. wraz z M. H., przy pomocy najbliższych współpracowników. Celem tych działań było wyłącznie uzyskanie korzyści wynikających z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem wniosków przez kilkadziesiąt mniejszych podmiotów. WSA uznał, że przedstawiona przez Skarżącą argumentacja co do innych, niż przyjęte przez organy, przyczyn powołania spółek i twierdzenia o ich autonomiczności (względy zdrowotne, rodzinne czy spadkowe dotyczące T. K.), nie jest oparta na logicznych, racjonalnych i przekonywujących argumentach.

W ocenie Sądu I instancji ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych i zostały obszernie opisane w wydanych decyzjach przez organy. Organy zebrały kompletny materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe, trafne ustalenia faktyczne dotyczące sposobu tworzenia spółek, mechanizmu ich działania, występujących w sprawie powiązań i porozumień w zakresie przenoszenia posiadania deklarowanych do płatności działek na przestrzeni lat, aż do 2016 r.

V.

W skardze kasacyjnej skarżąca Spółka zaskarżając powyższy wyrok w całości wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 poz. 1302, dalej: "ppsa"), poprzez nieuwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ wydający decyzję przepisów norm prawa materialnego:

a) art. 2 Konstytucji RP oraz art. 7 kpa – poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa poprzez wydanie decyzji odmownej w zakresie wnioskowanych przez rolnika płatności wsparcia z tytułu dopłat bezpośrednich na rok 2016 z powodu nie uwzględnienia przez Sąd, że organ administracji dokonał ustalenia działania skarżącej kasacyjnie w tzw. sztucznych warunkach w sytuacji, gdy rolnik ten uzyskiwał w takim samym stanie faktycznym i prawnym przez długie lata przed wydaniem decyzji odmownych decyzje pozytywne w ramach takich samych elementów stanu faktycznego i prawnego dotyczącego istnienia wielu podmiotów składających wnioski o płatności powiązanych osobowo i kapitałowo;

b) norm postępowania, tj. art. 77 i 81 kpa poprzez to, że organ nie rozpatrzył całości materiału dowodowego przyjętego przez ten organ oraz dokonał wybiórczej oceny dowodów, polegającej na tym, że organ przyjął m.in. jako dowody - wnioski o płatności strony oraz innych spółek powiązanych z dwiema osobami fizycznymi — T. K. i M. H., jako jeden z podstawowych dowodów na stworzenie sztucznych warunków, a nie rozpatrzył dowodów z tych samych teczek aktowych wskazanych podmiotów w postaci decyzji pozytywnych przyznających wszystkie płatności stronie oraz wskazanym podmiotom powiązanym począwszy od roku 2012, a skończywszy na roku 2014, jako dokumentów uzasadniających prawo strony do rozpatrzenia jej uprawnienia do uzyskania praw do płatności objętych odmową za rok 2016 z tego tytułu, że skarżąca w takich samych warunkach stanu faktycznego oraz prawnego jaki obowiązywał przed rokiem 2016 r. uzyskiwała pozytywne decyzje przyznające płatności bez zastrzeżeń.

Argumenty na poparcie zarzutów przytoczyła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Należy przy tym zaznaczyć, że uzasadniając skargę kasacyjną skarżąca powołuje się na naruszenie "norm zawartych w art. 77 i 82 k.p.a.", mimo że w petitum skargi kasacyjnej wskazuje na naruszenie "norm zawartych w art. 77 i 81 k.p.a.".

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygał już analogiczne sprawy pomiędzy spółkami powiązanymi z A. Sp. z o.o. oraz T. K. i M. H. (sprawy I GSK 767/19, I GSK 436/19, I GSK 435/19, IGSK 434/19, I GSK 314/19, I GSK 327/19, I GSK 315/19. W sprawach tych stawiane były analogiczne zarzuty skarg kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni akceptuje stanowisko zawarte w uzasadnieniach wyroków wydanych w powołanych sprawach.

Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, o której mowa w § 2 powołanego przepisu. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przesłanki nieważności postępowania nie wystąpiły, natomiast skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 § 1 pkt 2 ppsa skarżący kasacyjnie jest zobowiązany nie tylko do wskazania konkretnego przepisu prawa (z podziałem na jednostki redakcyjne tego przepisu), ale również do wykazania, na czym polega jego naruszenie. Dodatkowo, w przypadku podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego, jest zobowiązany do wskazania formy tego naruszenia (błędna wykładnia, niewłaściwe zastosowanie), a w przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania do wykazania istotności tego naruszenia. Z kolei z uwagi na wyraźne rozdzielenie w art. 174 ppsa podstaw kasacyjnych zarzut naruszenia prawa materialnego może być oparty wyłącznie na normach o charakterze materialnym, a więc takich, które określają wzajemne prawa i obowiązki podmiotów stosunku prawnego, natomiast zarzut naruszenia przepisów postępowania – na normach o charakterze procesowym, a więc takich, które służą zabezpieczeniu realizacji norm materialnych oraz ich egzekwowania. W konsekwencji ocena zasadności zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego może być skutecznie dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń stanu faktycznego, gdyż te można podważać jedynie w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 ppsa.

Przy zarzucie naruszenia prawa procesowego skarżący kasacyjnie winien wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 ppsa). Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia prawa procesowego wymaga nie tylko wskazania naruszonych przepisów procesowych i uzasadnienia tego naruszenia, ale także wykazania jego istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, bo tylko w takim przypadku można przyjąć, że naruszenie przepisów postępowania powinno skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Określona w art. 183 § 1 ppsa zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien, a ściślej, może podjąć - działając na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 ppsa prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Jest to zgodne z poglądem, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09). Aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł uczynić zadość temu obowiązkowi, wnoszący skargę kasacyjną musi poprawnie określić, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (por. podobnie wyroki NSA: z 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1289/08, z 22 września 2010 r., sygn. akt II FSK 764/09, z 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11). Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać bądź konkretyzować zarzuty kasacyjne. Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu. Wadliwość zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 ppsa. Tym samym realizowany jest obowiązek nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 ppsa, w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnosić się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09; wyroki NSA z 9 listopada 2011 r., sygn. II FSK 776/10; z 21 listopada 2012 r., sygn. II FSK 32/12; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane tam orzeczenia).

Przedstawienie warunków materialnych skargi kasacyjnej jest w niniejszej sprawie o tyle istotne, że stwierdzono uchybienia w skardze kasacyjnej, jednak uwzględniając wskazaną powyżej uchwałę, nie uniemożliwiają one rozpoznania podniesionych w niej zarzutów.

Wobec tego, że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 ppsa, w pierwszej kolejności rozważyć należy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Zarzucając naruszenie art. 77 kpa Skarżąca nie podała konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu podnosząc w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, iż "sąd nie rozpatrzył całości materiału dowodowego przyjętego przez ten organ oraz dokonał wybiórczej oceny dowodów, polegającej na tym, że organ przyjął m.in. jako dowody - wnioski o płatności strony oraz innych spółek powiązanych z dwiema osobami fizycznymi, jako jeden z podstawowych dowodów na stworzenie sztucznych warunków, a nie rozpatrzył dowodów z tych samych teczek aktowych wskazanych podmiotów w postaci decyzji pozytywnych przyznających wszystkie płatności stronie oraz wskazanym podmiotom powiązanym" w poprzednich okresach.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu naruszenia przepisów postępowania przede wszystkim należy wskazać, że konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 151 ppsa składa się z hipotezy w postaci: "W razie nieuwzględnienia skargi w całości lub części" oraz dyspozycji w postaci: "... oddala skargę odpowiednio w całości albo w części". Warunkiem zastosowania dyspozycji tej normy prawnej jest zatem spełnienie hipotezy w postaci nieuwzględnienia skargi, tj. stwierdzenia przez Sąd braku naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Jeśli z wyroku wynika, że sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia prawa, uzasadniającego wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę sądowi pierwszej instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez WSA normy prawnej (zob. wyrok NSA z 21 marca 2013 r., II FSK 1515/11, LEX nr 1340075; wyrok NSA z 4 kwietnia 2013 r., I GSK 1752/11, LEX nr 1336198; wyrok NSA z 30 maja 2012 r., II FSK 2662/10; LEX nr 1244277). Podnosząc zarzut naruszenia art. 151 ppsa należałoby zatem wykazać, że w sprawie doszło do naruszenia prawa, którego sąd pierwszej instancji nie uwzględnił, a w konsekwencji brak było podstaw do oddalenia skargi. W realiach niniejszej sprawy strona skarżąca kasacyjnie wskazuje, że w sprawie doszło do naruszenia art. 77 kpa oraz art. 81 kpa (w petitum skargi kasacyjnej), czy też naruszenie "norm zawartych w art. 77 oraz art. 81" (w uzasadnieniu skargi kasacyjnej).

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Zatem zarzut naruszenia tego przepisu jest oczywiście nieuzasadniony. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 3 tej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Przytoczone przepisy jasno wskazują na wprowadzenie przez ustawodawcę odstępstw w zakresie prowadzenia postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych w stosunku do regulacji wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawodawca ograniczył obowiązywanie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa, błędnie wskazanego przez Skarżącą jako naruszenie norm prawa materialnego, przyjmując, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Stosownie do zasady praworządności, o której mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy organ powinien wprawdzie podejmować działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym niemniej jednak, zgodnie z art. 3 ust. 3 ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wskazane wyżej odstępstwa wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Zaś aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może sprowadzać się przede wszystkim do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń.

Podkreślić należy w tym miejscu, że skarżąca Spółka nie tylko nie przedstawiła dowodów podważających ustalone przez organ powiązania, ale przede wszystkim nie powoływała się na żadne dowody, które potwierdzałyby jej stanowisko, że takie jej działanie prowadzi do osiągnięcia celu danego systemu wsparcia, np. z lepszym efektem. Jest to okoliczność kluczowa dla oceny prawidłowości prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania. Skarżąca kasacyjnie zarzucając naruszenie przepisów postępowania podejmuje wyłącznie nieskuteczną, nieopartą na racjonalnych argumentach, próbę negacji wykazanych przez organ powiązań i ich wpływu na ocenę samodzielności jako podmiotu uprawnionego do uzyskania płatności. W istocie zarzuca sądowi pierwszej instancji, że nie wziął pod uwagę pozytywnych decyzji przyznających jej oraz podmiotom powiązanym płatności, jako dokumentów uzasadniających prawo do ich uzyskania dotyczących płatności od roku 2004. Jak wskazała Skarżąca, decyzje te zapadały w tym samych warunkach stanu faktycznego i prawnego, które obowiązywały przed 2016 r. Wreszcie Skarżąca nie wskazała, ani nie wykazała związku przyczynowego, uzasadniającego istnienie hipotetycznej możliwości zaistnienia odmiennego wyniku sprawy, a więc, że następstwa stwierdzonych, w jej ocenie, wadliwości postępowania były tego rodzaju, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji. Nie można bowiem uznać za uzasadnione wywodów Skarżącej, że powinny być jej przyznane płatności na 2016 r., bowiem takie płatności otrzymywała już w latach wcześniejszych, przy nie kwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w toku postępowania dotyczących zaistnienia przesłanek określonych w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Wobec tego samo stwierdzenie, że w poprzednich latach skarżąca kasacyjnie otrzymywała dopłaty pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego wyroku.

Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 82 kpa stanowiącego, kto może być świadkiem w postępowaniu administracyjnym. Skarżąca stawiając ten zarzut nie wskazuje, na czym naruszenie art. 82 kpa miałoby polegać. Zatem brak uzasadnienia zarzutu naruszenia przepisów "art. 77 i art. 81 kpa" (wskazanych w petitum tej skargi) w powiązaniu z jego konstrukcją czynią ten zarzutu nieczytelnym, uniemożliwiającym kontrolę zaskarżonego wyroku w aspekcie tak wadliwie postawionego zarzutu. Należy tylko zauważyć, że prawidłowość stanowiska Sądu I instancji co do akceptacji uznania przez organy, że skarżąca Spółka, a właściwie tworzące ją podmioty, w szczególności T. K. i M. H., tworzyli sztuczne warunki w celu uzyskania nienależnych płatności rolnych, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ustalenia te były dokonane w oparciu o obszernie zebrany materiał dowodowy, jego dogłębną, logiczną, zgodną z zasadami doświadczenia życiowego analizę. Organy i Sąd I instancji dokonały też trafnej, krytycznej analizy stanowiska Skarżącej co do innych motywów tworzenia grupy powiązanych podmiotów, uznając ją za niezasługująca na uwzględnienie.

W konkluzji stwierdzić należy, że zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się nieusprawiedliwione.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego - art. 2 Konstytucji RP należy zauważyć, że prawo do uzyskiwania płatności rolniczych związanych z gospodarowaniem gruntami rolnymi nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Wynika z przepisów krajowych i unijnych wytyczonych szczegółowymi regulacjami prawa Unii Europejskiej. Wymaga od beneficjentów tych płatności profesjonalnej wiedzy, w tym dotyczącej zasad przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie proceduralnej staranności, w których wypełnianiu nie mogą ich zastąpić organy Państwa. Rolnik – potencjalny beneficjent, składając wniosek o płatności składa również oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych z przyznawaniem płatności. Rodzi to konsekwencje w postaci uznania, także przez organy, że jego autor zna prawo i reguły dotyczące uzyskiwania płatności. Instytucje takie jak Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mają służyć pewną pomocą rolnikom, ale tylko o tyle, o ile, w świetle art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jednoznacznie o taką pomoc się zwracają. ARiMR nie może jednak bez weryfikowania spełnienia przez rolnika uprawnień do uzyskania danej płatności opierać się, jak oczekiwałaby tego skarżąca kasacyjnie Spółka, na istnieniu pozytywnych decyzji organu w zakresie składanych latami wniosków o dopłaty. Każda sprawa administracyjna jest indywidualna i każdy wniosek poddawany jest analizie w konkretnych okolicznościach stanu faktycznego w odniesieniu do warunków określających wymogi przyznawania danej płatności. Zaś rolnik we własnym imieniu, świadomie i odpowiedzialnie winien deklarować spełnienie warunków do uzyskania danej płatności.

Przyznanie płatności przez organy uprzednio orzekające w sprawach dopłat w latach poprzednich nie mogło mieć wpływu na ocenę prawidłowości decyzji ostatecznej ocenianej przez Sąd pierwszej instancji.

Wobec powyższego zarzut naruszenia prawa materialnego także należało uznać za niezasadny.

Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ppsa.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa w zw. z art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w za. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 poz. 1804 ze zm.).