Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 377/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie WSA Izabela Kucznerowicz WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2022 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z 11 marca 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 1 grudnia 2021 r. odmawiającą T. W. (dalej: skarżąca, podatniczka, strona) umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia udziału wynoszącego ˝ część w prawie własności lokalu mieszkalnego za rok 2015 w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę od przedmiotowej zaległości wynoszącymi [...] zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Pismem z 21 października 2021 r. skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z prośbą o umorzenie zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia udziału wynoszącego [...] części w prawie własności lokalu mieszkalnego za rok podatkowy 2015 w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę od przedmiotowej zaległości wynoszącymi [...] zł. Wyjaśniła, że jej małżonek również jest zobowiązany do zapłaty zaległości podatkowej w kwocie [...]wraz z odsetkami za zwłokę. Małżonkowie utrzymują się wyłącznie ze świadczeń emerytalnych. Miesięczny dochód małżonków wynosi łącznie [...] zł netto. Z uwagi na wiek [...] oraz stan zdrowotny nie mają możliwości podjęcia jakiegokolwiek dodatkowego zatrudnienia. Skarżąca nie posiada zdolności kredytowej, nie dysponuje oszczędnościami ani rzeczami, które mogłaby spieniężyć w celu spłaty zaległości podatkowej, nie korzysta z pomocy syna, który pozostaje bez pracy i ma pod opieką dwójkę dzieci w wieku 6 i 12 lat. Na ponoszone miesięcznie wydatki składają się: spłata kredytu zaciągniętego na zakup domu w 2007 r. położonego w [...] na okres 30 lat - gdzie miesięczna rata wynosi [...] zł wraz z ubezpieczeniem, które rocznie wynosi [...] zł (tj. [...] zł miesięcznie), opłata z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł rocznie (tj. [...] zł miesięcznie), opłata za zużycie gazu - [...] zł rocznie (tj. [...] zł miesięcznie), opłata za zużycie energii elektrycznej - [...] zł rocznie (tj. [...] zł miesięcznie), opłata zużycie wody i wywóz kanalizacji - [...] zł rocznie (tj. [...] zł miesięcznie), opłata za wywóz odpadów - [...] zł miesięcznie, opłata za użytkowanie telefonu - [...] zł miesięcznie, koszty ponoszone z tytułu zakupu drewna opałowego do ogrzewania [...] zł rocznie [...] ubezpieczenie na życie Z. W. - [...] zł miesięcznie, wydatki ponoszone na ochronę zdrowia, zakup leków - [...] zł. P. kwotę tj. [...] zł małżonkowie przeznaczają na zakup wyżywienia, środków czystości, środków higieny, opłaty za przegląd urządzeń grzewczych i ewentualnie zakup niezbędnej odzieży. Podatniczka posiada również zobowiązania z tytułu zajęcia dokonanego przez komornika sądowego w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Strona wyjaśniała, że egzekwowana przez komornika sądowego zaległość powstała w wyniku wycofania się osób zainteresowanych zakupem mieszkania, które następnie zażądały zwrotu uiszczonej na poczet zakupu zaliczki. Środki pochodzące z zaliczki zostały natomiast przeznaczone już na spłatę zadłużenia. Podatniczka podkreślała, iż zamierzała wraz z mężem i synem zamieszkać w mieszkaniu, które małżonkowie otrzymali od syna na podstawie umowy darowizny. Niesystematyczne spłaty rat kredytu mieszkaniowego doprowadziły jednak do wypowiedzenia przez bank umowy kredytu, który syn zaciągnął na zakup przedmiotowego mieszkania. W uzasadnieniu podkreślano, że Bank po wypowiedzeniu umowy zażądał natychmiastowej spłaty pozostałej kwoty kredytu. Ze stwierdzeń podatniczki wynika również, że Bank nakłaniał ją do sprzedaży nieruchomości, grożąc wysokimi kosztami ewentualnej egzekucji, czy też sprzedażą po zaniżonej cenie. Dodatkowo podatniczka wyjaśniła, że konieczność sprzedaży nieruchomości otrzymanej od syna podyktowana była presją wynikającą z prowadzonego przez prokuratora postępowania w sprawie podejrzenia wyłudzenia kredytów przez syna. Z wyjaśnień podatniczki wynika, również, że transakcja sprzedaży ww. mieszkania była nadzorowana przez prokuratora.

W końcowej części wniosku podatniczka podkreśliła, że została błędnie pouczona przez notariusza oraz pracowników banku o sposobie wyliczenia należnego podatku. Jednocześnie wskazała, iż nie posiada środków pozwalających na spłatę zaległości podatkowej. Do wniosku załączone zostały rachunki na potwierdzenie ponoszonych miesięcznie przez nią wydatków oraz uzyskiwanych przez dochodów.

Następnie w oświadczeniu o nieruchomościach oraz prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej i rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego skarżąca wskazała, iż posiada udział 50 % we własności nieruchomości o powierzchni 600 m2 zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 165 m2 położonej w [...]. Zgodnie z ww. oświadczeniem szacunkowa wartość nieruchomości wynosi [...] zł. Jak wynika z akt sprawy nieruchomość obciążona jest hipoteką umowną zwykła do kwoty [...]zł ustanowioną na rzecz [...] S.A., hipoteka umowną kaucyjną do kwoty [...]zł ustanowioną na rzecz [...] SA. Jednocześnie strona nie posiada pojazdów mechanicznych, nie jest właścicielem praw majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej ani rzeczy ruchomych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego.

Natomiast w piśmie z dnia 05 listopada 2021 r. skarżąca wyjaśniła, że środki pieniężne (w kwocie [...]zł) uzyskane z tytułu sprzedaży w 2015 r. przedmiotowego lokalu mieszkalnego, zostały przekazane w kwocie [...]zł na spłatę kredytu hipotecznego, w celu uzyskania zgody na zwolnienie obciążania hipotecznego sprzedawanego lokalu, co stanowiło warunek kupującego oraz w kwocie [...]zł na wykończenie domu (kuchni, łazienki, ubikacji, tarasu) zakupionego w 2007 roku przez podatniczkę i jej męża.

Decyzją z 1 grudnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości.

Organ stwierdził, że wprawdzie obecna trudna sytuacja finansowa skarżącej mieści się w zakresie przesłanki ważnego interesu podatnika, jednak problemy finansowe związane z koniecznością regulowania zaległości podatkowych i innych zobowiązań same w sobie nie mogą być uznane za wystarczającą przesłankę pozwalającą zastosować art. 67a O.p. Zdaniem organu przyznanie bezzwrotnego kredytu kosztem środków publicznych, wobec możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, byłoby przedwczesną i nieuzasadnioną rezygnacją z możliwości dochodzenia należności Skarbu Państwa. W ocenie organu okoliczność prowadzenia przez komornika sądowego spraw egzekucyjnych wobec skarżącej, skutkujących obniżeniem wysokości pobieranej emerytury, stanowi jedynie potwierdzenie, iż skarżąca poza zaległościami publicznoprawnymi posiada także zobowiązania wobec innych wierzycieli, przy czym wierzyciele ci nie reprezentują Skarbu Państwa. W tych okolicznościach ewentualne uwzględnienie wniosku nie spowoduje pozytywnej zmiany w stabilizowaniu sytuacji finansowej, umożliwić może natomiast innym wierzycielom dochodzenie swoich należności kosztem należności Skarbu Państwa.

Dokonując oceny w przedmiotowej sprawie organ podatkowy miał również na względzie przyczynę powstania przedmiotowej zaległości podatkowej. Ważny interes podatnika należy bowiem oceniać nie tylko w kontekście aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej podatnika, lecz także z uwzględnieniem przyczyn doprowadzenia do ich powstania. Jak wynika z okoliczności faktycznych przedmiotowa zaległość podatkowa powstała w związku ze sprzedażą udziału wynoszącego [...] części lokalu mieszkalnego położonego w Komornikach. Organ wyjaśnił, że przychód ze sprzedaży nieruchomości ma charakter jednorazowy i dodatkowy, a uiszczenie podatku z tego tytułu generalnie nie powoduje zagrożenia egzystencji podatnika, ponieważ podatnik, który sprzedał nieruchomość, posiada środki pieniężne na zapłatę podatku. Przy takim sposobie uzyskania dochodu, podatnik powinien tak gospodarować uzyskanymi ze sprzedaży nieruchomości środkami pieniężnymi, aby zabezpieczyć część środków na uiszczenie podatku. Tymczasem środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w kwocie [...]zł podatniczka przeznaczyła na spłatę kredytu hipotecznego w celu uzyskania zgody na zwolnienie obciążania hipotecznego sprzedawanego lokalu oraz na remont domu. Ponadto również obecnie podatniczka znaczne środki przeznacza na spłatę kredytu mieszkaniowego [...]), który stanowi największe obciążenie budżetu gospodarstwa domowego. Regulowanie obciążeń cywilnoprawnych nie może odbywać się kosztem rezygnacji Skarbu Państwa z przysługujących wpływów. Nie może także prowadzić do omijania konstytucyjnego obowiązku, jakim jest zapłata podatku. Zdaniem organu podatkowego nie do przyjęcia jest sytuacja, w której podatnik dysponując środkami finansowymi pozwalającymi na uregulowanie zobowiązania podatkowego, przeznacza je na inne cele (nawet uzasadnione ekonomicznie, racjonalne i słuszne z punktu widzenia podatnika i jego rodziny) pozostawiając nieuregulowane zobowiązania podatkowe po to, aby następnie wystąpić o udzielenie ulgi w ich spłacie. Powstanie zatem przedmiotowej zaległości nie nosi w badanym przypadku cech nadzwyczajnych, lecz jest wynikiem świadomego postępowania podatnika. W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy nie dopatrzył się zatem okoliczności, które wypełniałyby przesłankę "interesu publicznego". W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] wywodzenie, że w interesie publicznym jest umorzenie zaległości podatkowych musi być poprzedzone wnioskiem o zasadności pominięcia w tym wypadku zasady równości, obligującej wszystkich podatników znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej do takich samych świadczeń publicznych. Uzasadnienia dla odstąpienia od powołanej wyżej zasady równości w rozpoznawanej sprawie organ podatkowy nie dostrzegł.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca nie zgodziła się z decyzją organu I instancji i podkreślała, że organ dokonał niewłaściwej oceny postępowania podatnika i jego obecnego położenia.

Decyzją z 11 marca 2021 r., wskazaną we wstępie, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przyznał, że sytuacja materialna skarżącej jest trudna, jednak organ miał też na uwadze okoliczności sprzedaży mieszkania i w jego ocenie skarżąca powinna zapoznać się z obowiązującymi przepisami prawa, aby prawidłowo określić zarówno kwotę podlegającą opodatkowaniu, jak i wysokość podatku do zapłaty. Brak wiedzy odnośnie sposobu wyliczenia należnego podatku nie zwalnia bowiem podatnika z odpowiedzialności i nie może tym samym stanowić podstawy do udzielenia tak daleko idącej ulgi, jaką jest umorzenie zaległości podatkowej. Zdaniem organu odwoławczego ograniczenie się przez podatnika jedynie do zasięgnięcia informacji w tej kwestii od notariusza stanowi niedochowanie należytej staranności przez stronę, która jako podmiot zainteresowany w przypadku wątpliwości mogła podjąć próbę kontaktu z infolinią Krajowej Informacji Skarbowej, z której to możliwości nie skorzystała. Podatnik nie może zatem obciążać Skarbu Państwa konsekwencjami swoich zaniedbań. Zdaniem organu odwoławczego sprzedaż nieruchomości była zdarzeniem celowym i planowanym poprzedzonym konsultacjami z bankiem i prokuratorem, nie zasługuje zatem na aprobatę postawa podatnika, który nie dochował należytej staranności i nie ustalił w związku ze sprzedażą mieszkania, jaka kwota powinna stanowić podstawę opodatkowania i w jakiej wysokości należy zapłacić podatek.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiła również przesłanka interesu publicznego, albowiem konstytucyjną zasadą jest równość i powszechność opodatkowania. Zdaniem organu odwoławczego umorzenie zaległości podatkowej w sytuacji, gdy podatnik posiada stałe źródło dochodów i istnieje możliwość zaspokojenia przedmiotowych zaległości byłoby działaniem przedwczesnym. Organ podkreślił, że podatnik sam odpowiada za podejmowane decyzje, zwłaszcza co do sposobu rozdysponowania uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości środków finansowych. Tymczasem należności publicznoprawne, a zwłaszcza podatki mają charakter priorytetowy w stosunku do zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym i należy je zaspakajać w pierwszej kolejności. Ponadto podatnik jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w [...], która może stanowić zabezpieczenie spłaty przedmiotowej zaległości podatkowej, zatem umorzenie zaległości podatkowej w przedmiotowej sytuacji uznać należałoby za działanie pochopne i przedwczesne.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała się na błędne pouczenie, jakie uzyskała u notariusza odnośnie sposobu rozliczenia podatku i kwoty do opodatkowania. Skarżąca wskazała, że część sumy uzyskanej z tytułu sprzedaży nieruchomości została przeznaczona na spłatę kredytu mieszkaniowego, zatem kwota ta nie pozostawała do dyspozycji strony. Zarzuciła też, że organy nie wzięły pod uwagę jej sytuacji i podejścia do sprawy. Ponadto stwierdziła, że powstałe zadłużenie ma negatywny wpływ na jej stan zdrowia.

W uzupełnieniu skargi zarzucono dodatkowo naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 67a pkt 3 O.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki warunkujące udzielenie skarżącej ulgi oraz, że zła sytuacja ekonomiczna i zdrowotna skarżącej nie spełniają przesłanki ważnego interesu podatnika. Zarzucono też naruszenie art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego w sprawie. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji oraz zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy zgodnie z prawem organy odmówiły skarżącej udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia udziału wynoszącego ˝ część w prawie własności lokalu mieszkalnego za rok 2015 w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę od przedmiotowej zaległości wynoszącymi [...] zł.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że kwestia wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r., o której umorzenie skarżąca wnioskuje, została rozstrzygnięta wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18 maja 2022 r, sygn. akt I SA/Po 1053/21, który skargę oddalił.

Podstawę prawną wydanych decyzji stanowi art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. – dalej: "O.p."). Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

W oparciu o powyższy przepis w sądownictwie wskazuje się, że wynikająca z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. norma prawna nie wyznacza w sposób kategoryczny prawnych konsekwencji dla określonego rodzaju stanów faktycznych, pozostawiając to uznaniu organu podatkowego. Ustawodawca zastrzegł bowiem, że w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego organ podatkowy może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Komentowany przepis wprowadza do systemu prawa podatkowego tzw. luz decyzyjny. Decyzje organów podatkowych mają w tych sprawach charakter uznaniowy. Powyższe nie oznacza, że swoboda w przyznawaniu tego rodzaju ulg jest niczym nieograniczona. Wykładnia gramatyczna przepisu art. 67a § 1 O.p. daje podstawę do stwierdzenia, że do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia dochodzi po ustaleniu, iż w sprawie zaistniała przesłanka w postaci "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Jeśli żadna z tych przesłanek nie jest spełniona, organ podatkowy nie ma w tym zakresie możliwości wyboru konsekwencji prawnych i nie może przyznać wnioskowanej ulgi w spłacie podatku. Natomiast wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek, choć pozwala organowi podatkowemu na zastosowanie tej ulgi, to jednak do tego nie zobowiązuje. W tym przypadku organ podatkowy powinien najpierw wyważyć interes jednostki i interes majątkowy Skarbu Państwa lub gminy. Zasadą konstytucyjną jest bowiem obowiązek każdego obywatela do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków (art. 84 Konstytucji R. P.).

Organ jest zobowiązany wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Ustalenie istnienia tych przesłanek nie wiąże organu podatkowego w tym sensie, że nie musi on podjąć korzystnej dla podatnika decyzji. Może bowiem – w ramach swojego uznania - zadecydować o odmowie umorzenia, nawet wówczas, gdy istnieje np. "ważny interes podatnika". Decyzja taka wymaga stosownego uzasadnienia. Uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym przesłanek umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji ich istnienia (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 491/19).

Zdaniem Sądu organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób dostateczny, aby dokonać oceny, czy w sprawie występuje jedna z przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

Należy wyjaśnić, że ulga w postaci umorzenia zaległości podatkowej jest rezygnacją Państwa z określonego wpływu budżetowego, dlatego, mając na uwadze interes publiczny, ulga ta winna być stosowana w sytuacjach nadzwyczajnych, gdy z materiału dowodowego wynika, że podatnik nie ma realnej możliwości zarówno w dacie orzekania jak i w przyszłości spłacić powstałej zaległości.

Materiał zebrany w sprawie nie wskazuje, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Należy jeszcze raz podkreślić, że trudna sytuacja materialna podatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie ulgi, nie można jej utożsamiać wprost z ważnym interesem podatnika. Regułą jest bowiem zapłata podatków, natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie ulgi podatkowej. Ulga jako wyjątek od zasady powszechności opodatkowania winna być stosowana jedynie incydentalnie. Odmienne rozumienie tej przesłanki prowadziłoby do nieakceptowalnego wniosku, że ulgi należałoby udzielić każdemu podatnikowi, który ma trudności finansowe. Podkreślenia wymaga też, że dla udzielenia ulgi poprzez umorzenie zaległości podatkowych, nie jest wystarczający przejściowy brak wystarczających środków finansowych do zapłaty całości należności, gdyż prawo domagania się zapłaty należności istnieje do czasu ich przedawnienia i organ nie może z góry zakładać, że do tego terminu sytuacja strony nie ulegnie poprawie w stopniu umożliwiającym ich uregulowanie. Z tych przyczyn, jak również ze względu na konieczność ochrony interesu publicznego, ocena podstaw umorzenia musi być dokonywana także pod kątem tego, czy istnieją perspektywy poprawy sytuacji dłużnika w przyszłości. Definitywna rezygnacja z przysługującej budżetowi należności, w sytuacji braku wyczerpania wszystkich możliwości spłaty zadłużenia byłaby przedwczesna i sprzeczna z interesem publicznym.

Sytuację majątkową podatnika kształtuje nie tylko wielkość bieżących dochodów, ale cały majątek przez niego posiadany. Przy ocenie nie można zatem pominąć własności posiadanej przez skarżącą nieruchomości, który to majątek może stanowić źródło zabezpieczenia przedmiotowego zobowiązania. Słusznie zwrócił uwagę organ pierwszej instancji, że umorzenie zaległości podatkowych nie może być formą premiowania osób, które posiadając zobowiązania finansowe, prezentują postawę pasywną w zakresie dążenia do ich spłacenia, ograniczając się do złożenia wniosku o umorzenie, nie podejmując próby uregulowania zaległości chociażby w ratach. W tym miejscu należy wskazać również na przepisy prawa rodzinnego, które określają konieczność wsparcia w niedostatku. Stosownie do przepisu art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodziny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359) rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się. Przez wzajemne wsparcie, o którym mowa w powyższym przepisie należy rozumieć: pomoc materialną, psychiczne wsparcie w chorobie, cierpieniu i kalectwie, pomoc intelektualną przy podejmowaniu ważnych decyzji lub załatwieniu spraw życiowych oraz pomoc fizyczną przy wykonywaniu różnych czynności. Przepisy Kodeksu rodzinnego nakładają również na dzieci obowiązek alimentacji rodziców. Stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczenia środków utrzymania, a w miarę potrzeby środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej i rodzeństwo. Należy zauważyć, że syn skarżącej jest osobą w wieku aktywności zawodowej, mogącą podjąć zatrudnienie, uzyskać dochód i pomóc finansowo rodzicom, a tym samym istnieje realna możliwość uregulowania zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, chociażby w systemie ratalnym i wsparciu zstępnych.

W ocenie Sądu, w sprawie organy przeprowadziły postępowanie w sposób prawidłowy, dokonując wyważenia interesu publicznego ze słusznym interesem skarżącej. Organy bowiem zasadnie skonstatowały, że na podstawie zgromadzonych danych nie można uznać, iż opłacenie powstałych zaległości pozbawiłoby skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organy ustaliły, że skarżąca zamieszkuje wraz z mężem w domu jednorodzinnym o powierzchni 165,00 m2, położonym na działce o powierzchni 600 m2 w [...], dom został zakupiony ze środków pochodzących z kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2007 r. na okres 30 lat. Z akt sprawy wynika, iż po dokonaniu potrąceń przez komornika sądowego w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego rodzinie do dyspozycji pozostaje kwota [...]zł. Emerytury objęte są zajęciem komorniczym na łączną kwotę [...]zł. Skarżąca znaczne środki przeznacza na spłatę kredytu mieszkaniowego ([...] który stanowi największe obciążenie budżetu gospodarstwa domowego. W ocenie Sądu, realizacja przez skarżącą obowiązku regulowania innych zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów, stanowi niewątpliwie obciążenie dla budżetu skarżącej, jednakże sama w sobie nie wyklucza spłaty powstałego zadłużenia - przeciwnie, skarżąca nie może preferować długów, w tym osobistych względem zadłużenia z tytułu należnych podatków. Kwestie dotyczące innych zadłużeń stanowią jej ryzyko finansowe, a zatem nie mogą stanowić przesłanki umorzenia należności, gdyż - co należy podkreślić - byłoby to sprzeczne z interesem publicznym. Słusznie stwierdziły zatem organy, że regulowanie obciążeń cywilnoprawnych nie może odbywać się kosztem rezygnacji Skarbu Państwa z przysługujących wpływów. Nie może także prowadzić do omijania konstytucyjnego obowiązku, jakim jest zapłata podatku. Należy też zaznaczyć, że zadłużenie cywilnoprawne, w stosunku do którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, nie posiada pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Sprzeczne z interesem publicznym byłoby udzielenie ulgi umorzenia dotyczącej zaległości podatkowych w przypadku skutecznego dochodzenia na drodze egzekucji należności cywilnoprawnych. Należy też zaznaczyć, że w odwołaniu skarżąca wskazała na możliwość poprawy swojej sytuacji finansowej i zaznaczyła, że zobowiązanie z tytułu zajęcia dokonanego przez komornika sądowego w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym jest w dużym stopniu spłacone.

W konsekwencji, należało ocenić, że organy podatkowe, po zebraniu materiału dowodowego dotyczącego sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej skarżącego oraz dokonaniu jego oceny, w sposób uprawniony stwierdziły, że brak jest uzasadnionych podstaw do umorzenia w całości zaległości podatkowej skarżącej. Rozstrzygnięciu organów nie można skutecznie zarzucić dowolności i naruszenia granic uznania administracyjnego. Postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone w zgodzie z regułami określonymi w O.p. i nie naruszyło przywołanych w skardze przepisów.

W tym miejscu wskazania także wymaga, że niekorzystne dla strony zakończenie niniejszego postępowania sądowego nie wyklucza możliwości ponownego złożenia wniosku o umorzenie istniejącej zaległości podatkowej wraz z którym podatniczka będzie mogła ponownie wyczerpująco wykazać swoją sytuację osobistą i materialną. Każda bowiem zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości lub z wnioskiem o rozłożenie należności na raty, w rozumieniu art. 67a O.p.

W związku z powyższym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) Sąd oddalił skargę.