Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 98, art. 104 ust. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2011 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty stanowiącej pozostałą do zwrotu kwotę częściowo nienależnie pobranego zasiłku stałego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. znak: [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 98, art. 104 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008r., Nr 115, poz. 728 ze zm.), § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950). § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 127, poz. 1055) postanowił odmówić Z. G. umorzenia kwoty 10 050,36 zł stanowiącej pozostałą do zwrotu kwotę częściowo nienależnie pobranego w okresie od dnia 1 lipca 2004r. do dnia 30 września 2008r. i w okresie od dnia 1 listopada 2008r. do dnia 28 lutego 2009r. świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...]r. przyznał stronie od dnia 1 maja 2004r. pomoc finansową w postaci zasiłku stałego, decyzja ta została zmieniona decyzją z dnia [...]r. oraz decyzją z dnia [...]r. w ten sposób, że ustalono wysokość tego świadczenia na kwotę odpowiednio 444 zł poczynając od dnia 1 października i kwotę 330,46 zł od dnia 1 stycznia 2009r. Z kolei ostateczną decyzją z dnia [...]r. organ uznał za świadczenie nienależnie pobrane kwotę 11 545,36 zł stanowiącą część zasiłku stałego wypłaconego już stronie w okresie od dnia 1 lipca 2004r. do dnia 30 września 2008r. i w okresie od dnia 1 listopada 2008r. do dnia 28 lutego 2009r. w łącznej kwocie 23 490,92 zł i orzekł o potrąceniu od miesiąca czerwca 2009 roku kwoty 11 545,36 zł w miesięcznych ratach z zasiłku stałego wypłaconego wówczas stronie na bieżąco na mocy decyzji z dnia [...]r., zmieniającej decyzję z dnia [...]r. Strona wystąpiła o odstąpienia żądania zwrotu powyższych kwot, decyzją z dnia [...]r. organ odmówił odstąpienia od żądania zwrotu pozostałej do spłaty kwoty 11 315,36 zł nienależnie w części pobranego świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego. Decyzja z dnia [...]r. została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., na którą to strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, z kolei Sąd wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2010r. uchylił zarówno decyzję organu II instancji z dnia [...]r. jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]r. W ocenie Sądu organy obu instancji nie przeprowadziły rozważań niezbędnych dla stwierdzenia, że wyczerpująco wyjaśniono wszystkie okoliczności sprawy. Sąd zalecił m.in. aby organ rozważył czy stopień niepełnosprawności strony i związane z nim potrzeby, jego sytuacja rodzinna, a także fakt, że jedynym źródłem jego utrzymania są środki uzyskiwane z pomocy społecznej nie są przypadkiem szczególnym, który uniemożliwiałby zastosowanie wobec niego art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Ponownie analizując zgromadzony materiał sprawy z uwzględnieniem wytycznych Sądu organ wskazał, iż zgodnie z art. 98 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny, przy czym art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej przewiduje, iż w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranego świadczenia, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Dalej, na podstawie zgromadzonego materiału organ uznał, iż w momencie wystąpienia z wnioskiem o umorzenie pozostałej do spłacenia kwoty, tj. w dniu 21 lipca 2009r., sytuacja materialna, życiowa i zdrowotna, choć niewątpliwie bardzo trudna, zwłaszcza zdrowotna – strona została na stałe zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, cierpi m.in. na nawracającą chorobę nowotworową pęcherza moczowego, czerniaka, gruczolaka stercza, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze i schorzenia kręgosłupa – nie stanowiła przypadku szczególnie uzasadniającego odstąpienie od żądania zwrotu świadczenia. Dochód strony kształtował się w tamtym okresie na poziomie 494,88 zł netto miesięcznie, w tym zasiłek pielęgnacyjny 153 zł, zasiłek stały w wysokości 177,46 zł i dodatek mieszkaniowy 164,42 zł. Strona otrzymywała również pomoc ze środków pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w wysokości 100 zł miesięcznie. Reasumując dochód strony, uwzględniając w nim również świadczenia pieniężne udzielane z funduszu pomocy społecznej, którym w tamtym czasie dysponował wnioskodawca był nieznacznie wyższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit. a obowiązującego wówczas rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. wynosiło 477 zł i w ocenie organu pozwalał, pomimo dokonywanych potrąceń na poczet spłat na zaspokojenie, na podstawowym poziomie, jego niezbędnych potrzeb bytowych oraz życiowych. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby strona ponosiła wówczas jakieś stałe wydatki, czy też nagłe, nieprzewidziane wydatki, które stanowiłyby znaczne obciążenie finansowe, powodując - w dłuższym okresie czasu - istotne pogorszenie ówczesnej sytuacji materialnej i życiowej strony.

Organ zwrócił nadto uwagę, iż strona w miesiącu kwietniu 2009 roku wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. o przyznanie świadczenia emerytalnego. Sprawa była w tamtym czasie w toku, ponieważ ZUS odmówił prawa do tego świadczenia i - na skutek wniesionego odwołania - akta tej sprawy zostały przekazane do Sądu Okręgowego w Ł. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Ośrodek stwierdził, że w momencie wystąpienia przez stronę z prośbą o umorzenie pozostałej do spłacenia kwoty świadczenia nienależnie przez nią pobranego, tj. w miesiącu lipcu 2009 roku, brak było podstaw do odstąpienia od żądania takiego zwrotu. Ośrodek podzielił również pogląd wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w decyzji z dnia [...]r., iż żądana od strony kwota nienależnie pobranych świadczeń została przez nią w przeszłości pobrana i znajdowała się w jej dyspozycji, w związku z czym żądanie zwrotu tej kwoty nie powinno być postrzegane jako dodatkowa uciążliwość, czy kara, ale jako prosty zwrot świadczeń, które w sposób nienależny znalazły się posiadaniu strony. Biorąc pod uwagę przyczyny powstania zadłużenia (tj. świadome — zdaniem Ośrodka — niepoinformowanie o posiadanych własnych dochodach w celu uzyskania wyższych świadczeń pieniężnych z funduszy pomocy społecznej) oraz ochronę interesu społecznego przed obarczaniem obowiązkiem spłaty osobistego długu strony przez wszystkich obywateli, organ stwierdził, iż umorzenie w całości nienależnie pobranego świadczenia byłoby sprzeczne z interesem społecznym.

Jednocześnie w wyniku przeprowadzonego aktualnie przez MOPS postępowania wyjaśniającego ustalono, że obecna sytuacja materialna oraz życiowa strony uległa istotnej poprawie. Od miesiąca czerwca 2010 roku strona otrzymuje własne świadczenie emerytalne w wysokości 844,03 zł netto miesięcznie (decyzja ZUS z dnia [...]r.). Wnioskodawca pobiera nadal zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł miesięcznie. Tak więc, aktualny dochód własny strony kształtuje się na poziomie 997,03 zł netto miesięcznie. Z akt sprawy wynika także, iż po uzyskaniu własnego świadczenia emerytalnego strona zrezygnowała z pomocy finansowej Ośrodka w formie zasiłku stałego oraz z ubiegania się o pomoc w postaci zasiłku celowego na dożywianie (zgodnie z oświadczeniem z dnia 5 lipca 2010r.). Organ podkreślił, iż osiągany obecnie dochód własny strony znacznie przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, które - zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - wynosi 477,00 zł. Reasumując organ wywiódł, iż aktualnie strona nie kwalifikuje się - w myśl art. 8 ust. 1 w/w ustawy, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a, art. 78 i art. 91 tejże, do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ dodał, iż w dniu 23 sierpnia 2010r. przeprowadzona została aktualizacja wywiadu i ustalono, iż stałe miesięczne wydatki strony kształtują się na poziomie około 602,24 zł, w tym : 240,00 zł - czynsz; 262,24 zł - energia elektryczna i 100,00 zł -wydatki na leki. Jednakowoż, z uwagi na fakt, że strona aktualnie posiada własne, stałe, miesięczne źródło utrzymania, to wydatki, o których mowa powyżej, w opinii organu nie zagrażają w realizacji jej codziennych, niezbędnych potrzeb bytowych oraz życiowych. Kończąc organ wywiódł, iż ustalone ostateczną decyzją żądanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w formie części zasiłku stałego, w pozostałej do zwrotu kwocie 10 050,36 zł nie stanowi dla strony nadmiernego obciążenia finansowego i nie prowadzi do istotnego pogorszenia sytuacji materialnej i życiowej oraz nie niweczy skutków udzielanej pomocy, zwłaszcza, że spłata kwoty nienależnie pobranego świadczenia została rozłożona na raty. Zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny nie zawiera także, żadnych przesłanek, na podstawie których można by było uznać, że obecna sytuacja materialna i życiowa strony, analizowana również z uwzględnieniem i w kontekście jego niewątpliwie nadal bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej, stanowi szczególny przypadek, co również mogłoby uzasadniać, w myśl art. 104 ust. 4 ustawy, umorzenie pozostałej do zwrotu kwoty świadczenia nienależnie przez niego pobranego.

W terminie prawem przewidzianym Z. G. złożył odwołanie zarzucając błędne wyliczenie ponoszonych co miesięcznych wydatków na utrzymanie. Strona wyjaśniła, iż okoliczność, że obecnie nie wystąpiła o pomoc z MOPS, nie świadczy o całkowitej rezygnacji z pomocy społecznej. Zadeklarowała, iż w przyszłości będzie występowała ze stosownym wnioskiem. Zwróciła uwagę na swoją trudną sytuację materialną, na szereg wydatków, które musi pokryć za wykonanie zwykłych czynności domowych, których sam nie jest w stanie wykonać. Na koniec oświadczył, iż działał nieświadomie i stanowisko organu w tym zakresie nie jest zasadne.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Wskazując na zasadność utrzymanego w mocy rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło dotychczasowy przebieg postępowania i przywołując brzmienie art. 98 ustawy o pomocy społecznej podkreśliło, iż świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi niezależnie od tego, w jak trudnej sytuacji znajduje się konkretna osoba, jeśli wcześniej pobrała nienależnie świadczenie z opieki społecznej to jest zobowiązana do zwrotu tego świadczenia. Organ dodał, iż ustawodawca nie uzależnił obowiązku zwrotu od okoliczności, czy nieprawdziwe informacje zostały przedstawione przez stronę świadomie, czy są wynikiem błędu pracownika socjalnego, stąd argument odwołania, iż wnioskodawca działa nieświadomie nie ma znaczenia dla powstania i konieczności realizacji obowiązku zwrotu świadczenia nienależnie pobranego. Świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi również niezależnie od dochodu osoby zobowiązanej do zwrotu. Kolegium powtórzyło, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach organ może odstąpić od żądania zwrotu, jednakże podzieliło stanowisko organu I instancji, iż przypadku strony nie można rozpatrywać pod kątem niweczenia skutków udzielanej pomocy, ponieważ w czasie orzekania przez organ I i II instancji strona nie korzysta już z żadnej formy pomocy społecznej. Podkreśliło, iż nawet w przypadku stwierdzenia szczególnie uzasadnionego przypadku organ może, ale nie musi zaniechać żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, które zostało nienależnie pobrane. Dodał, iż analiza sytuacji strony została przeprowadzona z uwzględnieniem zarówno interesu indywidualnego strony, ale i słusznego interesu społecznego oraz okoliczności, iż umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia oznacza, że w przyszłości organ nie będzie dysponował wystarczającymi środkami finansowymi na pomoc dla innych osób.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z. G. powtórzył argumentację i wyliczenie wydatków przedstawione w odwołaniu. Nie zgadzając się z zaskarżonym rozstrzygnięciem wniósł o stwierdzenie jego niezgodności z prawem i odstąpienie od żądania zwrotu pozostałej części nienależnie pobranego zasiłku stałego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną

(art. 134 §1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie dopatrzył się

w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego rodzaju uchybień,

które obligowały Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż przedmiotem kontroli jest wyłącznie prawidłowość postępowania prowadzonego z wniosku skarżącego o umorzenie kwoty stanowiącej pozostałą do zwrotu kwotę częściowo nienależnie pobranego zasiłku stałego. Oznacza to, iż poza tą kontrolą pozostaje sama decyzja organu I instancji z dnia [...]r. orzekająca o uznaniu za świadczenie nienależnie pobrane kwotę stanowiącą część zasiłku stałego wypłaconego już stronie w okresie od dnia 1 lipca 2004r. do dnia 30 września 2008r. i w okresie od dnia 1 listopada 2008r. do dnia 28 lutego 2009r.

Po wtóre istotne jest, iż sprawa skarżącego w przedmiocie umorzenia kwoty stanowiącej pozostałą do zwrotu kwotę częściowo nienależnie pobranego zasiłku stałego, była już przedmiotem kontroli tutejszego Sądu. Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2010r., w sprawie o sygnaturze akt II SA/Łd 1023/09, Sąd uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia [...]r., jak również utrzymującą ją w mocy decyzję organu odwoławczego z dnia [...]r. Oznacza to, iż obecnie kontrolowana przez Sąd decyzja została wydana na skutek ponownej analizy pierwotnego wniosku skarżącego. Z uwagi na powyższe, a w szczególności wobec treści przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi aktualna weryfikacja poprawności zaskarżonego aktu miała na celu sprawdzenie czy organy administracji wypełniły wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 kwietnia 2010r. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Orzeczenie Sądu wywiera bowiem skutki nie tylko w odniesieniu do postępowania sądowoadministracyjnego, czy postępowania administracyjnego, ale również w odniesieniu do ewentualnego, przyszłego postępowania administracyjnego i sądowego w danej sprawie. Istotą wskazań zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sądu jest zapobieżenie w przyszłości popełnieniu tych samych błędów, stwierdzonych w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazania te nie mają i nie mogą przesądzać sposobu rozstrzygnięcia, nie nakazują organom by wydały konkretny rodzaj aktu prawnego, mają na celu doprowadzenie do wydania orzeczenia zgodnego z prawem, a zatem dążą do zapewnienia przestrzegania zasady legalności. Rozstrzygając złożoną skargę sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnemu reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się przez organ administracji do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2005r., VII SA/Wa 401/05, publ. System Informacji prawnej LEX, Lex nr 191319).

Niemniej jednak, co istotne z punktu widzenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na sądzie może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (wyrok WSA we Wrocławiu, I SA/Wr 1792/09, niepubl., dostępny Lex nr 559646). Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, iż w niniejszej sprawie miała miejsce zmiana stanu faktycznego sprawy, gdyż od czerwca 2010 roku skarżący otrzymuje własne świadczenie emerytalne, dysponuje tym samym stałym źródeł utrzymania.

Mając powyższe na uwadze, po zapoznaniu się ze zgromadzonymi dokumentami i argumentacją uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia, Sąd w składzie kontrolującym niniejszą skargę stoi na stanowisku, iż organy administracji działały w ramach i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Przeprowadziły postępowanie administracyjne, w wyniku którego zebrały pełny materiał dowodowy i przeanalizowały go zgodnie z obowiązującymi regułami procesowymi z uwzględnieniem przepisu art. 98 i art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, wynikającego z uregulowania przepisu art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Przypomnieć należy, iż wydanie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego oznacza, że w gestii organu jest odmowa albo przychylenie się do wniosku strony, jednakże organ nie dysponuje dowolnością przy wydawaniu takiego rozstrzygnięcia, winien, bowiem tak je uzasadnić, aby adresat decyzji był przekonany, iż wszystkie okoliczności faktyczne zostały wyjaśnione oraz w sposób wyczerpujący zbadał wszystkie przesłanki przemawiające za konkretnym rozwiązaniem. Tym bardziej, że działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala, zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, jest on bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. (por. np. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 6 lutego 2009r., III SA/Gl 1421/08, Lex nr 484073 oraz WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2008r., V SA/Wa 2408/07, Lex nr 480552).

Przechodząc do istoty sprawy powtórzyć należy, iż jak wynika z art. 98 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Przy czym jak wynika, z art. 104 ust. 4 w/w ustawy w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Mając powyższe na uwadze, organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy. Ustalił, iż od czerwca 2010 roku strona otrzymuje własne świadczenie emerytalne, które wespół z pobieranym zasiłkiem pielęgnacyjnym stanowi dochód w wysokości 997,03 zł netto, z którego strona pokrywa koszty utrzymania. Jednocześnie skarżący zrezygnował z występowania o dodatkowy dochód w postaci zasiłku stałego i zasiłku celowego, z których dotychczas korzystał. Rezygnacja z tych dodatkowych źródeł utrzymania miała miejsce po otrzymaniu własnego świadczenia emerytalnego, a skoro tak to wywieść można, iż uzyskiwane kwoty są wystarczające na bieżące, miesięczne utrzymanie. Organ podjął w tym kierunku odpowiednie kroki ustalając wysokość miesięcznych wydatków na utrzymanie i ustalił, iż kształtują się one na poziomie około 602, 24 zł. Ustalając wysokość tych co miesięcznych wydatków organ miał na uwadze, iż część z nich to wydatki niezbędne dla utrzymania, część to wydatki stałe, ponoszone co miesiąc a część to wydatki ponoszone okazjonalnie lub dobrowolnie przez stronę, nie stanowiące wydatków niezbędnych dla utrzymania podstawowego standardu życia. Uwzględnił także fakt, iż skarżący legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i fakt, iż okoliczność ta generuje określone wydatki. Niemniej jednak podzielić należy stanowisko organu, iż sytuacja skarżącego osiągającego stały co miesięczny dochód jest znacznie lepsza od sytuacji osób, które utrzymują się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej. Zmiana stanu faktycznego ale przede wszystkim całokształt poczynionych ustaleń w sprawie uzasadnia twierdzenie, iż odmowa umorzenia pozostałej do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia nie stanowi dla strony nadmiernego obciążenia i nie zniweczy skutków udzielonej pomocy społecznej. Pamiętać trzeba, iż strona w momencie uzyskania świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego została pouczona o obowiązku informowania organu o każdej okoliczności mającej wpływ na prawo do świadczenia, jak również o podstawach uznania świadczenia za nienależnie pobrane i wynikającym z uznania za takie obowiązku zwrotu pobranego świadczenia. Strona była zatem świadoma, iż jeżeli w przyszłości pobrane przez nią świadczenie zostanie uznane za nienależnie pobrane to wówczas będzie obowiązana je zwrócić, co za tym nie może traktować obecnego postępowania jako postępowania zmierzającego do ukarania jej, nie jest to w żadnym razie forma represji w stosunku do strony a wyłącznie wyegzekwowanie zwrotu tych świadczeń, do których strona nie miała uprawnienia.

Analizując przesłanki wynikające z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej organ miał również na uwadze podstawowe cele, dla realizacji których powstała instytucja pomocy społecznej. Uwzględnił zatem, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nie kwestionując, iż sytuacja skarżącego jest nadal trudna zgodzić należy się z organem, iż fakt otrzymywania co miesiąc stałego własnego świadczenia emerytalnego przemawia za uznaniem sytuacji strony za korzystniejszą w stosunku do tej, w której znajdował się przez uzyskaniem tegoż świadczenia. W konsekwencji czynionych ustaleń podzielić należy wywody organu, iż sytuacja skarżącego, pomimo, iż nadal trudna, to nie stanowi szczególnego przypadku. Tym bardziej, iż pozostała do zwrotu kwota nienależnie pobranego świadczenia została rozłożona na raty, których spłata nie doprowadzi do istotnego pogorszenia sytuacji strony, zaś okoliczność pozyskiwania stałego dochodu powoduje, iż nie sposób przyjąć, że orzeczenie o zwrocie zniweczy skutki udzielonej pomocy.

Reasumując, wprawdzie w sprawie niniejszej nastąpiła zmiana sytuacji faktycznej, niemniej jednak argumentacja organów stanowi wypełnienie głównych wytycznych zawartych w przywoływanym wyroku. Organy miały na względzie, iż działając w ramach uznania administracyjnego ciąży na nich szczególny obowiązek wnikliwej analizy materiału sprawy poprzez pryzmat obowiązujących zasad procesowych i przeanalizowania przesłanek wynikających z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. W sposób szczegółowy i wyczerpujący ustaliły stan faktyczny i przeprowadziły jego analizę a wywiedzione w ten sposób wnioski uzasadniły w sposób określony w przepisie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny orzekł jak w sentencji.

ar