Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 934/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3, art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, art. 8, art. 11, art. 14, art. 88, art. 89, art. 100, art. 102, art. 107
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Tadeusz Wołek (spr) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer NSA Piotr Lechowski Protokolant Katarzyna Dydaś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2008 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na zagospodarowanie uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. K. S. urodzony w dniu [...] r. złożył wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej w związku z opuszczeniem Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] skarżący wobec uzyskania pełnoletniości opuścił Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] gdzie pozostawał w ramach orzeczonego przez ten Sąd środka wychowawczego.

Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z dnia [...] 2003 r. zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności o charakterze okresowym (wymaga zaopatrzenia w aparat [...]) ustalając, że stopień niepełnosprawności i niepełnosprawność datuje się przed 16 rokiem życia. Orzeczeniem z dnia [...] 2005 r. powtórzono orzeczenie o niepełnosprawności z tym, że o charakterze trwałym.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...]. r. odmówił przyznania K. S. pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i kontynuację nauki z powodu przekroczenia kryterium dochodowego powołując się na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie.

Pismami z [...] i [...] 2005 r. K. S. złożył ponowny wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, na kontynuację nauki oraz o pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych z tym, że wniosek nie był sprecyzowany.

W aktualizacji wywiadu środowiskowego z [...] r. wskazano, że skarżący zamieszkuje z matką M. O. i łączny dochód w rodzinie za luty 2006 r. wyniósł [...] zł, dochód na osobę w rodzinie [...] zł, 200% kryterium dochodowego [...]zł.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] r. odmówił K. S. przyznania pomocy pieniężnej na zagospodarowanie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał m.in. art. 106 ust 1 i 4, art.11, 88, ust.1, pkt 5, ust. 2, 6, art. 90 ust. 2, art. 102, 107, 112 ust. 5, 89 ust.7 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. skarżący wobec uzyskania pełnoletniości opuścił Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] gdzie pozostawał w ramach orzeczonego przez ten Sąd środka wychowawczego i powrócił do domu rodzinnego- matki M. O. zamieszkałej w [...].

Z wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji wynika, że skarżący nie realizuje indywidualnego programu usamodzielnienia, nie kontynuuje nauki, nie współdziała z pracownikiem MOPS oraz opiekunem usamodzielnienia w pracach prowadzących do polepszenia własnej sytuacji materialno-bytowej, nie wykazuje chęci do zmiany postępowania w stosunku do matki i dbania o rzeczy w mieszkaniu. Z rozmów z matką M. O. opiekunem usamodzielnienia wynika, że istnieją obawy, że w myśl art. 11 ustawy o pomocy społecznej, pomoc przyznana na zagospodarowanie zostanie spożytkowana niezgodnie z przeznaczeniem.

Dochód, jaki rodzina osiąga wynosi [...] zł.

Na podstawie informacji z Prokuratury Rejonowej w [...] oraz Komendy Miejskiej Policji w [...] prowadzone są postępowania przygotowawcze o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego.

Decyzja powyższa została doręczona skarżącemu w dniu [...] r.

K. S. w dniu [...] 2006 r. złożył osobiście odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, że nie mógł wcześniej go złożyć z uwagi na chorobę oraz, że organ zwlekał z odpowiedzią od roku celowo, aby mu nie pomóc.

W aktach postępowania przedłożonych wraz z odpowiedzią na skargę, zalega także na k. [...] pismo M. O. z daty [...] r. skierowane do Ministerstwa Polityki Społecznej zatytułowane "Odwołanie". W piśmie tym stwierdzono, że jest to odwołanie od decyzji Opieki Społecznej o odmowie przyznania świadczeń dla syna, który nie jest zdolny do kierowania pism w swojej sprawie. Podniosła, że synowi przysługuje mieszkanie socjalne, odprawa na usamodzielnienie. Decyzja jest krzywdząca a była wstrzymywana, aby nie przyznać środków. Wraz z synem znajdują się w trudnej sytuacji, są osobami niepełnosprawnymi wymagającymi opieki, opieka społeczna nie chce udzielić im pomocy oraz, że syn - osoba specjalnej troski i niesamodzielna, powinien otrzymać odprawę. Wyjaśniła, że utrzymuje się tylko z renty, pokrywa koszty utrzymania i leczenia syna i nie jest w stanie pokryć wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, dlatego powstało zadłużenie, domaga się przyznania świadczeń pieniężnych na zagospodarowanie tak, aby mogła nimi dysponować zgodnie z wolą syna.

Na k. 62 akt zalega własnoręczne oświadczenie M. O., że składała odwołanie oraz, że nieprawdziwe jest twierdzenie, że otrzymywała [...] zł na rękę. Do pisma tego dołączyła m.in. zaświadczenie ZUS w [...] z którego wynika, że za okres od [...] r. do [...] r. otrzymała netto 2767, 51 zł. renty i dodatku pielęgnacyjnego (:3=922.5 ).

Pismem z dnia [...] 2006 r. skarżący upoważnił swoją matkę do występowania w jego imieniu, ponieważ jest osobą niepełnosprawną i wymaga opieki i leczenia psychiatrycznego. W piśmie tym ponownie matka skarżącego podniosła zarzuty wobec decyzji oraz, że niewniesienie odwołania w terminie wynikało z tego, że syn jest osoba niesamodzielną i ze względu na stan zdrowia nie potrafi sam podjąć decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przywróciło skarżącemu termin do wniesienia odwołania.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r., jak określiło, o odmowie przyznania pomocy pieniężnej na zagospodarowanie.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, iż stosownie do treści art.88 ust.1 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej osoba, która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej, oraz osoba pełnoletnia opuszczająca placówkę opiekuńczo-wychowawczą typu rodzinnego i socjalizacyjnego, dom pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży oraz schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy i młodzieżowy ośrodek wychowawczy, zwana dalej "osobą usamodzielnianą", zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem przez pracę socjalną, a także pomocą a zagospodarowanie - w formie rzeczowej.

Zgodnie z ust. 6 warunkiem uzyskania pomocy, o której mowa w ust.1, jest zobowiązanie się osoby usamodzielnianej do realizacji indywidualnego programu usamodzielnienia, opracowanego wspólnie z opiekunem usamodzielnienia, zatwierdzonego przez kierownika powiatowego centrum pomocy rodzinie.

Natomiast art. 89 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowi, iż wysokość pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki i pomocy pieniężnej na usamodzielnienie oraz wartość pomocy na zagospodarowanie w formie rzeczowej ustala się od kwoty podstawy.

K. S. po uzyskaniu pełnoletniości opuścił Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] z dniem [...] r. Wobec wniosku skarżącego o przyznanie pomocy na zagospodarowanie oraz wymogu wynikającego z art. 88 ust 6 ustawy o pomocy społecznej, który uzależniania przyznanie tej pomocy od zobowiązania się osoby usamodzielnianej do realizacji opracowanego wspólnie z opiekunem usamodzielniania indywidualnego programu usamodzielniania się, taki plan został opracowany a skarżący zobowiązał się do jego realizacji.

Załączony do akt sprawy "szczegółowy plan usamodzielniania się" świadczył o tym, że skarżący nie realizuje żadnego z postanowień dotyczących zdobycia wykształcenia czy też wspólnego zamieszkania z matką w [...] i udzielenia jej pomocy. Podejmowane przez skarżącego zobowiązania dotyczące kontynuacji nauki i zdobycia wykształcenia nie znajdywały odzwierciedlenia w stanie faktycznym. W [...] r. skarżący podjął naukę w I Gimnazjum nr [...] w [...] w roku szkolnym [...] i kontynuował ją zaledwie kilka dni, natomiast w roku szkolnym [...] nie podjął nauki a jak wynika z materiału zgromadzonego w aktach sprawy (notatek sporządzonych w dniu [...] r., [...] .) nie wie czy podejmie dalszą naukę, uzależnił to od znalezienia szkoły.

Z oświadczeń matki M. O. w czasie wywiadu środowiskowego wynikało, że skarżący sprawia problemy wychowawcze i ma problemy "z narkotykami", wszczyna awantury, wynosi z mieszkania różne przedmioty. Ponadto M. O. zgłosiła, że doznaje ze strony syna przemocy fizycznej, nie podejmuje leczenia sanatoryjnego, ponieważ obawia się, że po powrocie nic nie zastanie w mieszkaniu.

Materiał dowodowy wskazywał na to, że organ I instancji podejmował działania mające na celu zmotywowanie skarżącego do zmiany postawy życiowej i poprawy sytuacji materialnej m.in. poprzez: udzielenie szczegółowej informacji na temat możliwości uzyskania renty socjalnej, zgłoszenie strony i jego matki na terapię rodzinną.

Wobec takiego stanu rzeczy Kolegium uznało, że brak współpracy i niezrealizowanie postanowień indywidualnego planu usamodzielniania przez skarżącego spowodowało, iż nie zaszły przesłanki art.88 ust.6 ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielenia pomocy, a dodatkowo obawa, że przyznana pomoc może zostać spożytkowana niezgodnie z przeznaczeniem, sprawia, że w oparciu o art. 11 ustawy o pomocy społecznej, organ mógł wydać decyzję o odmowie przyznania świadczenia.

K. S. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której między innymi podniósł, iż nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji Kolegium, opieka społeczna nie chce przyjść z pomocą skarżącemu i przyznać mu niezbędne środki z programu usamodzielniania się. Pomoc pieniężna na zagospodarowanie miała być wykorzystana na podjęcie samodzielnego życia -zakupienie niezbędnych rzeczy do domu i wykonanie remontu, skarżący jest na utrzymaniu niepełnosprawnej matki, a on ze względu na stan zdrowia wymaga opieki i pomocy specjalistów. Natomiast opieka społeczna nie chce pomóc w trudnej sytuacji i znaleźć odpowiedniej szkoły, aby mógł się uczyć i pokryć kosztów dalszej nauki oraz utrzymania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny – zgodnie z ustawowymi kompetencjami – badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 14 ustawy o pomocy społecznej w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z póżn. zm.), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego zwana dalej kpa, normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art.7 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 §1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art.80 kpa). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 §3 kpa).

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej stanowi w art. 2. ust 1, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Zgodnie z treścią art. 100 ust. 1 ustawy, w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej (...).

Treść powyższych przepisów jednoznacznie określa cel pomocy społecznej a także zasady, jakimi powinny kierować się organy pomocy społecznej udzielające pomocy na wniosek osób o taką pomoc się zwracających a także przy podejmowaniu działań z urzędu (art. 102 ustawy). Podejmując postępowanie organy pomocy społecznej mając na uwadze dobro osób domagających się pomocy, powinny, więc w szczególności w odniesieniu do konkretnej, prawidłowo ustalonej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin poprzez wywiad środowiskowy (art.107 ustawy), ustalić potrzeby osoby i zakres niezbędnej pomocy. Ustalenia te nie mogą opierać się wyłącznie na żądaniach osób domagających się świadczeń nie zawsze sprecyzowanych lub też sprecyzowanych wadliwie czy też nieporadnie.

Formy udzielenia pomocy osobom pełnoletnim opuszczającym młodzieżowe ośrodki wychowawcze określa art. 88. 1 ustawy. Przepis ten o treści obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji określa, że osoba, która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej, oraz osoba pełnoletnia opuszczająca placówkę opiekuńczo-wychowawczą typu rodzinnego i socjalizacyjnego, dom pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży oraz schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy i młodzieżowy ośrodek wychowawczy, zwana dalej "osobą usamodzielnianą", zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem przez pracę socjalną, a także pomocą:

1) pieniężną na usamodzielnienie;

2) pieniężną na kontynuowanie nauki;

3) w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym;

4) w uzyskaniu zatrudnienia;

5) na zagospodarowanie - w formie rzeczowej.

W konsekwencji podstawowym zadaniem organu w sprawie poddanej kontroli Sądu na skutek wniesionej skargi, było prawidłowe ustalenie zakresu koniecznej do udzielenia pomocy skarżącemu K. S., który po uzyskaniu pełnoletniości opuścił Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...]. Po takim ustaleniu koniecznym było odniesienie się w podjętym rozstrzygnięciu do form udzielania pomocy określonych w ustawie niezależnie od nieprecyzyjnego i nieporadnego określenia żądań zawartych we wnioskach skarżącego z [...] r.

Dlatego też należy zauważyć, że decyzja organu I instancji rozstrzyga o formie pomocy nieznanej ustawie o pomocy społecznej skoro odmówiono skarżącemu "pomocy pieniężnej na zagospodarowanie", naruszając tym samym przywołane powyżej przepisy zarówno regulujące postępowanie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak i przepisy ustawy o pomocy społecznej, co miało wpływ na wynik sprawy. To wskazuje na wadliwość postępowania przez tym organem i podjętej decyzji, czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymując w mocy decyzję organu I instancji "odmawiającej przyznania K. S. przyznania pomocy pieniężnej na zagospodarowanie", nie dostrzegło.

Zgodnie, bowiem z treścią art. 138 § 1 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§2). Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania odwoławczego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego jest działaniem, co do zasady, merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji jak i kontrolnym. Merytoryczny bądź merytoryczno-reformacyjny charakter mają w związku z tym również decyzje tego organu. Procesowym wyrazem merytorycznych i kontrolnych kompetencji organu II instancji jest treść jego rozstrzygnięcia w sprawie. Organ ten utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję bądź uchyla ją i sam rozstrzyga o istocie sprawy. Wynik postępowania organu odwoławczego nie sprowadza się zaś do oddalenia odwołania bądź uznania tego środka za uzasadniony.

W konsekwencji powyższego wadliwa jest również zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Dlatego też jedynie na marginesie należy odnieść się do wskazanej przez organy obu instancji odmowy przyznania skarżącemu świadczenia ze wskazaniem, że w myśl art. 11 ustawy o pomocy społecznej istnieją obawy, że pomoc przyznana zostanie spożytkowana niezgodnie z przeznaczeniem. Niewątpliwie przepis art. 11 ustawy o pomocy społecznej zawarty jest w rozdziale 1 ustawy "Zasady ogólne i zakres podmiotowy ustawy", co wskazuje, że odnosi się do postępowań dotyczących wszystkich form pomocy określonych w ustawie.

Zgodnie jednak z treścią art. 89 ust 7 ustawy, który to przepis trafnie wskazano w podstawie prawnej zaskarżonej i poprzedzającej decyzji, przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki można odmówić w przypadku, gdy:

1) istnieje uzasadnione przypuszczenie, że pomoc pieniężna zostanie wykorzystana niezgodnie z celem, na jaki została przyznana;

2) osoba usamodzielniana przed osiągnięciem pełnoletniości opuściła samowolnie rodzinę zastępczą, placówkę opiekuńczo-wychowawczą typu rodzinnego i socjalizacyjnego, dom pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży lub schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy lub młodzieżowy ośrodek wychowawczy;

3) osoba usamodzielniana porzuci naukę umożliwiającą jej przygotowanie zawodowe i nie podejmie zatrudnienia;

4) osoba usamodzielniana porzuci pracę i uchyla się od podjęcia proponowanego jej zatrudnienia;

5) osoba usamodzielniana została skazana prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa z winy umyślnej.

Ponadto ust. 8 tego przepisu określa, że pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki zaprzestaje się udzielać w przypadku, gdy osoba usamodzielniana:

1) kontynuuje naukę w szkole ponadgimnazjalnej, szkole ponadpodstawowej lub szkole wyższej, która zapewnia nieodpłatną naukę i nieodpłatne pełne utrzymanie lub

2) bez uzasadnionych powodów zmieniła trzykrotnie na tym samym poziomie kształcenia szkołę lub szkołę wyższą, o których mowa w pkt 1.

Ponadto ust. 9 tego przepisu określa, że pomoc pieniężną na usamodzielnienie i pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki można zawiesić w przypadku, gdy:

1) wystąpiły szczególne okoliczności związane z tokiem nauki, stanem zdrowia lub zdarzeniem losowym dotyczącym osoby usamodzielnianej;

2) nastąpiła przerwa w kontynuowaniu nauki przez osobę usamodzielnianą w okresie między ukończeniem przez nią szkoły niższego stopnia a rozpoczęciem nauki w szkole wyższego stopnia;

3) stwierdzi się marnotrawienie przyznanej pomocy;

4) osoba usamodzielniana nie realizuje programu usamodzielnienia.

Dlatego, też rozważania organów obu instancji w zakresie przesłanek odmowy przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki oprócz przywołania przepisu w podstawie prawnej decyzji, powinny odnosić się także do treści przepisu art. 89 ust 7 ustawy.

Nie wkraczając również w zakres uznaniowego charakteru decyzji odmownej organu rozstrzygającego w przedmiocie tej formy pomocy nie sposób nie zauważyć, że organ jak wynika z przytoczonej treści art.89 ust. 8, 9 ustawy, wyposażony został w znaczne uprawnienia kontrolne w odniesieniu do już przyznanej pomocy. To rozwiązanie wskazuje, że określając szczególne formy pomocy społecznej dla m.in. osób opuszczających młodzieżowe ośrodki wychowawcze, ustawodawca przewidział, że przyznanie tej formy pomocy powinno uwzględniać pewien stopień ryzyka związanego z możliwością wykorzystania pomocy niezgodnie z celem, na jaki została przyznana.

Ponadto należy stwierdzić, że niewątpliwie trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że warunkiem uzyskania tej pomocy zgodnie z art. 88 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, jest zobowiązanie się osoby usamodzielnianej do realizacji indywidualnego programu usamodzielnienia. Skarżący K. S. opuścił Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] i wobec wniosku o przyznanie pomocy taki plan został opracowany a skarżący zobowiązał się do jego realizacji. Załączony do akt sprawy "szczegółowy plan usamodzielniania się" świadczył o tym, że skarżący nie realizował postanowień dotyczących zdobycia wykształcenia czy też wspólnego zamieszkania z matką w [...] i udzielenia jej pomocy. Z oświadczeń M. O. w czasie przeprowadzania wywiadu środowiskowego wynikało, że skarżący sprawiał problemy wychowawcze i ma problemy "z narkotykami", wszczyna awantury, wynosi z mieszkania różne przedmioty. Ponadto M. O. zgłosiła, że doznaje ze strony syna przemocy fizycznej. Materiał dowodowy wskazywał również na to, że organ I instancji podejmował działania mające na celu motywowanie skarżącego do zmiany postawy życiowej i poprawy sytuacji materialnej.

Również i w tym miejscu nie wkraczając w uznaniowy charakter odmownej decyzji w odniesieniu do przedmiotowej formy pomocy należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 4 ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc (lub korzystającej z niej) należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego, pomagających osobie lub rodzinie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Obowiązek współdziałania przedstawia się różnie w zależności od formy pomocy. Wymóg współpracy zostaje w szczególności sprecyzowany w kontrakcie socjalnym. Niektórym ze świadczeń towarzyszą programy indywidualne, określające obowiązki świadczeniobiorcy w zamian za przyznaną pomoc. Programami tymi mogą być objęte osoby usamodzielniane. Bierna, a nawet roszczeniowa postawa może być powodem odmowy przyznania świadczenia czy wstrzymania wypłaty świadczeń pieniężnych.

Za brak współdziałania osoby nie może być jednak uznana jego nieumiejętność. Nawet, gdy brak współdziałania jest ewidentny, to za przyznaniem pomocy społecznej mogą przemawiać jej cele. Brak możliwości przyznania pomocy musi być wykazany, nie może być to argument, mający uzasadniać niechęć udzielenia pomocy z uwagi na trudności występujące w relacjach z osobą jej potrzebującą. Możliwości to nie tylko środki finansowe, ale każda inna forma, która pomoże w przezwyciężeniu trudnej sytuacji i będzie zapobiegać ponownemu wystąpieniu trudnej sytuacji. Obowiązek współdziałania musi być interpretowany z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej, z dostosowaniem do konkretnej sytuacji i osoby a także formy pomocy. Z dużą ostrożnością należy oceniać brak efektywnej współpracy z niektórymi świadczeniobiorcami, zwłaszcza osobami uzależnionymi czy niepełnosprawnymi intelektualnie. Dlatego też niewątpliwie rozważania organu powinny dotyczyć także powyższych kwestii w odniesieniu do skarżącego skoro, co już wskazano powyżej, jak wynikało z akt postępowania a w szczególności z oświadczeń matki skarżącego M.O., skarżący jest osobą niepełnosprawną, niesamodzielną, wymaga opieki i leczenia psychiatrycznego, sprawiał problemy wychowawcze, ma problemy "z narkotykami".

Ponadto należy zauważyć, że jak trafnie przyjął organ I instancji przyznanie przedmiotowej pomocy zgodnie z treścią art. 89 ust. 5 ustawy uzależnione jest od zachowania kryterium dochodowego. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Organ I instancji wskazał, że dochód, jaki osiąga rodzina skarżącego wynosi [...] zł. Wysokość tego dochodu była kwestionowana a Samorządowe Kolegium Odwoławcze tej kwestii nie rozważało.

W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej organy naruszyły zasadę szybkości postępowania wynikającą z art. 35 kpa statuującego, że obowiązane są do załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zasada ta została naruszona skoro skarżący wniosek o przyznanie pomocy złożył w [...] 2005 r. a decyzja pierwszoinstancyjna zapadła dopiero w dniu [...] 2006 r. Zasada szybkości postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej ma podstawowe znaczenie, także w odniesieniu do osób opuszczających młodzieżowe ośrodki wychowawcze, którym ustawa określiła dodatkowe formy pomocy związane z momentem opuszczenia ośrodka niewątpliwie dla umożliwienia tym osobom prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie.

Uchybienia popełnione przez organy w toku prowadzonego postępowania, a przede wszystkim stopień naruszenia prawa, powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Z tych względów Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a oraz c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji. Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy rozpatrzą wniosek skarżącego uwzględniając oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.