Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 317/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 ust 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia WSA del. Marian Wolanin Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 568/07 w sprawie ze skargi D. S. na rozkaz personalny Świętokrzyskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Ke 568/07, oddalił skargę D. S. na rozkaz personalny Świętokrzyskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...], w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu [...] kwietnia 2007 r. D. S. wykonując czynności służbowe w sprawie wykroczenia drogowego popełnionego przez M. G., zażądał od E. G. pieniędzy w kwocie 500 zł w zamian za odstąpienie od skierowania do Sądu wniosku o ukaranie. E. G. nie spełnił żądania policjanta, o zdarzeniu powiadomił funkcjonariuszy Biura Spraw Wewnętrznych KGP i złożył stosowne zeznania. Natomiast realizując czynności służbowe jako policjant Sekcji Ruchu Drogowego KMP w Kielcach skarżący zażądał od M. B. pieniędzy w kwocie 500 zł w zamian za wystąpienie do sądu z wnioskiem o łagodniejszy wymiar kary oraz za pomoc w polubownym załatwieniu sprawy z pokrzywdzonym. M. B. o powyższym zdarzeniu poinformował funkcjonariuszy Biura Spraw Wewnętrznych KGP i w dniu [...] maja 2007 r., w ramach podjętej współpracy, w sposób kontrolowany, w Biurze Senatora M. wręczył D. S. korzyść majątkową w postaci pieniędzy w wysokości 500 zł. Policjant po wyjściu z gabinetu został natychmiast zatrzymany, a przy nim odnaleziono wręczone pieniądze.

W związku z powyższym, przeciwko D. S. zostało wszczęte śledztwo i w dniu [...] maja 2007 r. przedstawiono mu zarzuty popełnienia w okresie od [...] kwietnia 2007 r. do [...] maja 2007 r. przestępstwa określonego w art. 228 § 3 i § 4 K.k. w zw. z art. 12 K.k., natomiast w dniu [...] kwietnia 2007 r. przestępstwa z art. 228 § 3 i § 4 K.k. D. S. przesłuchany w charakterze podejrzanego złożył wyjaśnienia i przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów, natomiast Sąd Rejonowy w Kielcach w dniu [...] maja 2007 r. zastosował wobec skarżącego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy.

Komendant Miejski Policji w Kielcach na mocy rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] maja 2007 r., na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji zawiesił D. S. w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy. Natomiast w dniu [...] maja 2007 r. została w stosunku do D. S. wdrożona procedura administracyjna w przedmiocie zwolnienia go ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, z uwagi na fakt, że charakter i okoliczności popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego w pełni to uzasadniają.

Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów województwa świętokrzyskiego uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. nie wniósł sprzeciwu co do zwolnienia D. S. ze służby w Policji w tym trybie.

W dniu [...] czerwca 2007 r., D. S. został pouczony o przysługujących mu w postępowaniu administracyjnym prawach, a w dniu [...] czerwca 2007 r. zapoznał się z aktami sprawy i nie wniósł żadnych uwag.

Komendant Miejski Policji w Kielcach rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], zwolnił D. S. ze służby w Policji z dniem [...] lipca 2007 r., na podstawie art. 41 ust 2 pkt 8 ustawy o Policji. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Świętokrzyski Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach po rozpoznaniu odwołania D. S., rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. zaskarżony rozkaz utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z treścią art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby w Policji w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa oraz przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostawienie w służbie. Takie brzmienie przepisu oznacza, że organ orzekający działa w ramach uznania administracyjnego, a zatem podejmując rozstrzygnięcie powinien uwzględnić interes społeczny i słuszny interes strony, poczynić szczegółowe ustalenia w zakresie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W ocenie organu odwoławczego Komendant Miejski Policji w Kielcach wobec zgodnych, konsekwentnych i wzajemnie uzupełniających się zeznań świadków i wyjaśnień podejrzanego prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, uwzględnił interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz szczegółowo uzasadnił zaskarżoną decyzję.

Zdaniem organu drugiej instancji w przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że D. S. wykonując czynności służbowe żądał od M. B. oraz E. G. korzyści majątkowej w zamian za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, co wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 228 § 3 i 4 K.k. Powyższe potwierdzają zeznania świadków oraz wyjaśnienia podejrzanego, który przyznał się do popełnienia zarzucanych mu przestępstw. Mając na uwadze treść art. 25 ustawy o Policji, a zwłaszcza konieczność posiadania przez funkcjonariusza Policji nieposzlakowanej opinii organ uznał, że popełnienie przez policjanta przestępstw o charakterze korupcyjnym uniemożliwia jego pozostawienie w służbie. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia fakt, że podjęte przez funkcjonariusza działania godzą w społeczny wizerunek Policji, przyczyniając się do obniżenia zaufania społecznego do tej instytucji. Zatem stanowisko organu pierwszej instancji jest w pełni uzasadnione.

Organ odwoławczy wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w odwołaniu zarzut dotyczący braku merytorycznych i formalnych podstaw do zwolnienia D. S., ze służby w Policji także braku weryfikacji dowodów osobowych i rzeczowych. Nie można również uwzględnić zarzutu naruszenia przepisów postępowania dyscyplinarnego, gdyż nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, że na mocy zaskarżonej decyzji D. S. został zwolniony ze służby w trybie administracyjnym, a nie dyscyplinarnym. Zatem zarzuty dotyczące niezastosowania art. 135g ust. 2 ustawy o Policji oraz nieuwzględnienia utrwalonego w orzecznictwie NSA poglądu, że postępowanie dyscyplinarne jest niezależne i samodzielne, są poza przedmiotem rozpatrywanej sprawy.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów art. 6, 7, 8 ,9, 10 i 77 K.p.a., gdyż Komendant Miejski Policji w Kielcach w toku postępowania działał na podstawie i w granicach prawa, w oparciu o wszechstronnie zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy.

Odnośnie powoływanych przez skarżącego kontratypów wyłączających bezprawność i winę, organ drugiej instancji stwierdził, że mają one zastosowanie w postępowaniu karnym, a nie w administracyjnym. Ponadto w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko D. S. w oparciu o opinie biegłych psychiatrów stwierdzono, że w czasie popełnienia zarzucanych mu czynów miał on zachowaną zdolność do rozpoznawania ich znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem. Ponadto wskazał, iż prawidłowy przebieg służby oraz pozytywna opinia służbowa nie mogą mieć decydującego znaczenia w przypadku oczywistości popełniania przez policjanta przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego.

Organ odwoławczy podkreślił także, że decyzji organu pierwszej instancji prawidłowo nadano rygor natychmiastowej wykonalności, ponieważ wymagał tego ważny interes służby przejawiający się koniecznością niezwłocznego przeciwdziałania negatywnym skutkom obniżenia zaufania społeczeństwa do Policji i jej funkcjonariuszy.

Powyższy rozkaz personalny stał się przedmiotem skargi D. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w której zarzucił on:

1) naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, z uwagi na brak merytorycznych i formalnych podstaw do zwolnienia go ze służby w Policji gdyż:

zgodnie z art. 135g ust 2 ww. ustawy i 42 ust 3 Konstytucji obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem, natomiast poprzez użycie w uzasadnieniu rozkazu personalnego sformułowań takich jak: "jest sprawcą przestępstw określonych w art. 228 § 4 K.k. w zw. z art. 12 K.k.", "dopuścił się przestępstwa" naruszono konstytucyjną zasadę domniemania niewinności,

nie można wykluczyć, iż wobec niego znajdą zastosowanie kontratypy wyłączające bezprawność lub winę,

nie dokonano weryfikacji dowodów osobowych i rzeczowych świadczących o oczywistości popełnienia czynu,

oparto się na wybiórczym materiale - protokołach zeznań świadków pochodzących z postępowania karnego, mimo iż postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem niezależnym i samodzielnym i w tym stanie rzeczy zaniechanie poczynienia własnych ustaleń oraz ich własnej oceny,

wydano rozkaz personalny z pominięciem akt osobowych skarżącego i zawartych w nich dokumentów świadczących o wzorowej służbie w Policji,

brak jest opinii służbowej o nim, mimo iż taki obowiązek wynikał z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17czerwca 2002 r. w sprawie opiniowania służbowego funkcjonariuszy Policji oraz wzoru formularza opinii służbowej (Dz.U. z 2002 r. Nr 98, poz. 890);

2) naruszenie zasad wyrażonych w art. 6, art. 7, art. 9, art. 10 i art. 77 § 1 K.p.a. w postępowaniu prowadzonym wobec niego poprzez:

wyżej wskazane naruszenie prawa przez Świętokrzyskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach oraz Komendanta Miejskiego Policji w Kielcach,

nieuwzględnienie jego słusznego interesu prawnego i niepodjęcie wszelkich działań mających na celu ochronę jego praw,

nierozpatrzenie w sposób obiektywny materiału dowodowego i okoliczności w sprawie;

3) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 123 K.p.a. w zw. z art. 78 K.p.a. poprzez niewydanie postanowień w przedmiocie dopuszczenia dowodów: z zawiadomienia o przestępstwie, z wniosku prokuratora o zastosowaniu tymczasowego aresztowania, z protokołów zeznań świadków i jego wyjaśnień z postępowania przygotowawczego, a tym samym w sposób nieprawidłowy wykorzystywanie materiałów z postępowania karnego i przyjęcie ustaleń tego postępowania za własne przy wydawaniu zaskarżonych rozkazów personalnych oraz poprzez powoływanie się w treści uzasadnienia rozkazu personalnego nr [...] na opinię sądowo-psychiatryczną, mimo iż nie została ona w sposób przewidziany przepisami K.p.a. zaliczona w poczet dowodów i której nie było w aktach niniejszej sprawy, w dacie gdy pełnomocnik i on zapoznawali się z aktami sprawy (art. 81 K.p.a.);

4) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 123 K.p.a. i art. 78 K.p.a. poprzez niewydanie postanowienia w przedmiocie dopuszczenia dowodów z 2 odpisów aktów oskarżenia;

5) naruszenie jego prawa do obrony w postępowaniu dyscyplinarnym poprzez błędne pouczenie go, że może ustanowić sobie obrońcę tylko spośród policjantów, mimo iż art. 135f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji utracił moc obowiązującą;

6) naruszenie art. 108 § 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy rygoru natychmiastowej wykonalności mimo braku podstaw do jego nadania.

Świętokrzyski Wojewódzki Komendant Policji w Kielcach w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku wskazał, że zgodnie z treścią art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozkazu personalnego, policjanta można zwolnić ze służby w Policji między innymi w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby oparta na przytoczonym przepisie ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może wydać niekorzystny, z punktu widzenia skarżącego, rozkaz personalny o zwolnieniu go ze służby w Policji, kiedy w ocenie przełożonego zostały spełnione zawarte w tym przepisie przesłanki.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że powołany przepis przewiduje fakultatywne zwolnienie policjanta ze służby, w razie kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek; oczywistego popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa oraz uniemożliwiania przez to jego pozostania w służbie. Przesłanka oczywistości popełnienia takich czynów musi być oceniana przez pryzmat stanu faktycznego, który w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości i jest bezsporny, zwłaszcza odnośnie czynu dotyczącego M. B., który to czyn już samodzielnie świadczył o spełnieniu tej przesłanki warunkującej zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Skarżący w toku całego postępowania nie zakwestionował bowiem faktu przyjęcia od M. B. korzyści majątkowej - pieniędzy w kwocie 500 zł, w zamian za spowodowanie wystąpienia do sądu z wnioskiem o ukaranie, zawierającym wniosek o wymierzenie łagodniejszej kary w związku z popełnionym przez niego wykroczeniem drogowym. Ponadto, zdaniem Sądu, organy administracji niewadliwie przyjęły, w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, że skarżący dopuścił się nie tylko wyżej opisanego czynu, a także czynu polegającego na zażądaniu od E. G. pieniędzy w kwocie 500 zł, w zamian za odstąpienie od skierowania do sądu wniosku o ukaranie. Ponieważ czyny te zostały popełnione w związku z pełnieniem przez D. S. funkcji publicznej, a żądania i przyjęcie korzyści majątkowej nastąpiły w zamian za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa, nie mogło być wątpliwości, że popełnione przez niego czyny wyczerpywały znamiona przestępstwa z art. 228 § 3 i 4 K.k.

Również druga wymieniona wyżej przesłanka warunkująca możliwość zwolnienia policjanta ze służby, została w sprawie wykazana. Organ administracji przekonująco bowiem uzasadnił niemożność pozostawienia skarżącego w służbie w Policji, wynikającą z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, koniecznością posiadania przez funkcjonariusza Policji nieposzlakowanej opinii oraz tym, że pozostawienie w służbie policjanta, który popełnił czyn o charakterze korupcyjnym, godziło by w społeczny wizerunek Policji, przyczyniając się do obniżenia zaufania społecznego do tej instytucji.

Te same okoliczności uzasadniały również nadanie decyzji organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 108 § 1 K.p.a. może on bowiem być nadany decyzji m.in. ze względu na interes społeczny. Interes ten polega w sprawie na konieczności niezwłocznego przeciwdziałania negatywnym skutkom obniżenia zaufania społecznego do Policji i jej funkcjonariuszy. Bezpieczeństwo i porządek publiczny, których utrzymywanie należy do podstawowych zadań Policji (art. 1 ustawy o Policji), winny być realizowane przez osoby przestrzegające prawa i spełniające warunki określone w art. 25 tej ustawy.

Sąd pierwszej instancji stwierdził również, iż zostały spełnione wszystkie warunki formalne warunkujące zwolnienie policjanta ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Organ pierwszej instancji przed wydaniem rozkazu personalnego z dnia 29 czerwca 2007 r., zgodnie z art. 43 ust. 3 tej ustawy, zasięgnął opinii Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa świętokrzyskiego, która to organizacja wojewódzka utworzona na terenie działania Komendy Wojewódzkiej Policji w Kielcach, zgodnie z § 21 ust. 1 lit. c/ Statutu NSZZ Policjantów, jest zakładową organizacją związkową w rozumieniu prawa, dla policjantów zatrudnionych na terenie działania tej komendy.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, zaskarżone rozkazy personalne w żadnym stopniu nie naruszyły obowiązujących w dacie ich wydania przepisów prawnych.

W związku z zarzutami skargi dotyczącymi naruszenia przepisów ustawy o Policji dotyczących postępowania dyscyplinarnego Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wskazane w skardze przepisy art. 135g ust. 2 i 135f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji nie miały w sprawie zastosowania, gdyż kontrolowane postępowanie nie zostało przeprowadzone w trybie postępowania dyscyplinarnego, o jakim mowa w rozdziale 10 ustawy o Policji, lecz w trybie administracyjnym uregulowanym w art. 41, 43 i 45 tej ustawy. Odrębność obu tych trybów postępowania nie jest w literaturze kwestionowana i wynika choćby z treści art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby m.in. w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Z odrębności tej z kolei wynika, że poszczególne instytucje i zasady postępowania dyscyplinarnego nie mogą być przenoszone do postępowania administracyjnego, gdyż ono rządzi się własnymi zasadami i regułami wynikającymi z odnośnych przepisów ustawy o Policji oraz z Kodeksu postępowania administracyjnego. W przepisach tych natomiast brak znanej prawu karnemu i wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP (odnoszącym się również do reguł postępowania karnego, a nie administracyjnego), instytucji domniemania niewinności do chwili prawomocnego skazania wyrokiem sądu. Co więcej, stosowanie tak rozumianej instytucji domniemania niewinności byłoby oczywiście sprzeczne z normami zawartymi w art. 41 ustawy o Policji, a zwłaszcza z celem zastosowanej w sprawie instytucji zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 tej ustawy. Z art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji wynika bowiem, że skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, powoduje obligatoryjne zwolnienie policjanta ze służby. Stosownie z kolei do treści art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy, funkcjonariusza można zwolnić ze służby w Policji (charakter fakultatywny), w przypadku skazania go prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy. Zatem wzajemne zestawienie powyższych przepisów wskazuje, że do zwolnienia funkcjonariusza na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy nie jest wymagana przesłanka prawomocnego wyroku sądu skazującego za popełnienie zarzucanego funkcjonariuszowi przestępstwa, bowiem ustawodawca w sposób jednoznaczny wyodrębnił owe podstawy zwolnienia. Należy też zauważyć, że gdyby wymagać prawomocnego skazania policjanta również w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, to w wypadku popełnionych przez policjanta umyślnych czynów o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, ściganych z oskarżenia publicznego, stosowanie tej normy nie byłoby możliwe, bo pochłaniałaby ją dalej idąca norma zawarta w art. 41 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Ponadto cel jakiemu służy zastosowany w sprawie przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie pozwala na stosowanie w postępowaniu administracyjnym toczącym się na jego podstawie, konstytucyjnej zasady domniemania niewinności do chwili prawomocnego skazania wyrokiem sądu. Celem tym bowiem, znajdującym swój jeszcze pełniejszy wyraz w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, jest właśnie umożliwienie zwolnienia policjanta ze służby, bez czekania na wynik innych, toczących się postępowań, gdy wymaga tego "ważny interes służby", bądź gdy niemożliwe jest jego pozostanie w służbie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 123 K.p.a. w zw. z art. 78 K.p.a. poprzez niewydanie postanowień w przedmiocie dopuszczenia dowodów z dołączonych do akt sprawy dokumentów, Sąd pierwszej instancji wskazał, że niekwestionując co do zasady potrzeby wydawania w sprawie przez organ administracji postanowień o dopuszczeniu poszczególnych dowodów, nie można uznać, aby ww. uchybienie przepisów postępowania powodowało nieważność zaskarżonych decyzji, albo choćby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co dopiero umożliwiałoby uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ .p.p.s.a.). Ponadto, żaden przepis K.p.a. nie przewiduje wprost obowiązku wydawania w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ administracji, postanowień dopuszczających dowód. Obowiązek taki można jedynie wyinterpretować z treści art. 77 § 2 i art. 123 § 2 K.p.a., przy czym postanowienia dowodowe, jako niepodlegające zaskarżeniu, nie wymagają sporządzenia ich na piśmie, a jedynie wymagają odnotowania w protokole ich ustnego ogłoszenia (argument z art. 125 § 1, art. 141 § 1, art. 14 § 2 K.p.a.). Ponieważ o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko w przypadku naruszenia jednoznacznego i regulującego wprost daną kwestię przepisu prawa, ze wskazanej przyczyny nie mogło być w sprawie mowy o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Sąd pierwszej instancji wskazał również, że opisane wyżej uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż przeprowadzone w sprawie kwestionowane dowody, nie miały charakteru dowodów z zeznań świadków, ale z dokumentów w postaci między innymi protokołów zeznań świadków przesłuchanych w postępowaniu karnym. Przez to nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia prawa strony do zawiadomienia jej o miejscu i terminie przeprowadzenia takiego dowodu na siedem dni przed terminem (art. 79 K.p.a.). Ponadto, przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej skarżący został zawiadomiony w trybie art. 10 § 1 i art. 81 K.p.a. o prawie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Poza tym zasadnicza dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, tj. fakt oczywistego popełnienia przez D. S. czynu o znamionach przestępstwa z art. 228 § 3 i 4 K.k. została przez skarżącego przyznana, z czego nie wycofał się on nawet w skardze. Dlatego prowadzenie postępowania dowodowego co do tej okoliczności nie było w sprawie konieczne. Uchybienia więc popełnione w toku tego postępowania dowodowego nie mogły mieć istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Sąd pierwszej instancji stwierdził także, iż organy poczyniły własne ustalenia w sprawie, dokonały bowiem weryfikacji przeprowadzonych dowodów oraz, w oparciu o nie poczyniły wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia, czemu stosownie do treści art. 107 § 1 i 3 K.p.a., dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Samodzielności tym ustaleniom nie odbiera fakt wykorzystania przez organy dowodów przeprowadzonych w innym postępowaniu, gdyż jako dowód organ administracji ma obowiązek dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 K.p.a.). Skoro przeprowadzone dowody były wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy, a strona nie przedstawiła dowodów podważających istotne dla sprawy ustalenia organu, to nie można mówić o wybiórczym wykorzystaniu zgromadzonych dowodów. Wskazane w skardze dowody, które zostały przez organy administracji pominięte, tj. akta osobowe skarżącego mające świadczyć o jego wzorowej służbie w Policji i fakcie postrzelenia go podczas wykonywania obowiązków służbowych, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Skoro bowiem ustawodawca przewidział w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, że zwolnienie policjanta ze służby może nastąpić już w przypadku popełnienia jednego oczywistego czynu o znamionach przestępstwa, które uniemożliwia pozostanie policjanta w służbie, a te przesłanki zostały w sprawie wykazane, to oznacza, że sposób w jaki D. S. wcześniej wywiązywał się ze swoich obowiązków służbowych, nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nieuwzględnienia, tego, że wobec skarżącego mogą znaleźć zastosowanie kontratypy wyłączające bezprawność lub winę oraz powołania się na opinię sądowo-psychiatryczną, Sąd pierwszej instancji wskazał, iż popełnienie czynu, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy, jest czym innym niż popełnienie przestępstwa w rozumieniu Kodeksu karnego, jest ono bowiem pozbawione takich elementów, jak zawinienie i społeczna szkodliwość. Taka konstrukcja przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji powoduje, że okoliczności dotyczące kontratypów wyłączających bezprawność albo winę sprawcy, nie miały znaczenia w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł D. S. reprezentowany przez adwokata i zaskarżając go w całości zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego:

a) art. 42 ust. 3 Konstytucji RP polegającego na mylnym rozumieniu, iż przepis ten nie stosuje się w postępowaniu administracyjnym tylko w postępowaniu karnym jak i że WSA zwolniony jest od stosowania Konstytucji przy wyrokowaniu,

b) art. 193 Konstytucji polegający na niezwróceniu się przez WSA do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 41 ust 2 pkt 8 ustawy o Policji z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP,

c) art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez jego zastosowanie mimo braku merytorycznych i formalnych podstaw do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji,

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uchybienie treści:

art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenia przepisów 6, 7, 8, 9, 10, 67, 75, 77, 78, 80, 95 §1, art. 108, 123, 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie opiniowania służbowego funkcjonariuszy Policji oraz wzoru formularza opinii służbowej (Dz.U. 2002 Nr 98, poz. 890),

art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku przywołanej przez Sąd podstawy prawnej z art. 125 § 1, art. 141 § 1, art. 14 § 2 K.p.a.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący w pierwszej kolejności podniósł, iż Sąd pierwszej instancji dostrzegając sprzeczność między art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, a art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji powinien stosownie do treści art. 193 Konstytucji zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP.

Ponadto wskazał, iż postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem administracyjnym ze wszelkimi tego konsekwencjami, co uzasadnia stosowanie w tym zakresie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 135p ust. 1 ustawy o Policji. Natomiast w niniejszej sprawie bezsporne jest, że organy obu instancji nie zgromadziły samodzielnie materiału dowodowego. Z akt postępowania wynika, że Komendant Miejski Policji w Kielcach oprócz przesłuchania skarżącego w charakterze obwinionego, nie poczynił własnych ustaleń w zakresie stawianych mu zarzutów dyscyplinarnych. W przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym wykorzystano ustalenia prowadzonego odrębnego postępowania karnego. Oczywiście w świetle art. 75 § 1 K.p.a. jest to możliwe, niemniej jednak, by organ dyscyplinarny mógł skorzystać w prowadzonym przez siebie postępowaniu z materiałów postępowania karnego musi uczynić to w formie procesowej, a to z kolei wymaga wydania stosownego postanowienia (dopuszczenie dowodu lub odmowa dopuszczenia dowodu następuje w formie postanowienia - art. 123 K.p.a. w związku z art. 78 K.p.a.). Na potwierdzenie powyższego skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 375/06 (publ. Lex nr 221871), w którym stwierdzono, że skoro postępowanie karne i postępowanie dyscyplinarne są postępowaniami całkowicie niezależnymi, to niewydanie postanowienia o włączeniu do sprawy dyscyplinarnej dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym jest istotnym uchybieniem procesowym.

Zdaniem skarżącego, dopiero z chwilą wydania takiego postanowienia dowody zgromadzone w postępowaniu karnym stają się dowodami również w postępowaniu dyscyplinarnym i mogą być uznawane przez organ za własne, a obwiniony ma wówczas jasność co do jego sytuacji prawnej.

Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1399/05 (publ. Lex nr 243791), stwierdził, iż art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. nie zawęża rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w tym przepisie, do uregulowań materialno-prawnych i nie wyklucza przypisania decyzji wady nieważności w przypadku ujawnienia rażącego naruszenia przepisów proceduralnych, jeżeli naruszenie to :pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.

Ponadto, autor skargi kasacyjnej zarzucił, iż skarżący został wprowadzony w błąd co do swoich praw w postępowaniu dyscyplinarnym. Został bowiem mylnie pouczony, że może ustanowić sobie obrońcę wyłącznie z grona policjantów, mimo iż art. 135f ust. 1 pkt 4 utracił moc obowiązującą z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 marca 2007 r. w sprawie sygn. akt K 47/05 (Dz.U. z 2007 r. Nr 57, poz. 390).

W skardze kasacyjnej zauważono także, iż skarżący nie mógł brać udziału w postępowaniu administracyjnym przed Sądem pierwszej instancji, bo był tymczasowo aresztowany i nie był doprowadzony do Sądu, a w jego imieniu pełnomocnik nie mógł złożyć oświadczenia co do kwestii, czy przyznaje się nadal, czy też nie do zarzucanych mu czynów.

W ocenie skarżącego, chybiony jest pogląd Sądu pierwszej instancji, że w sprawie zostały spełnione wszystkie warunki formalne zwolnienia policjanta, gdyż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pominięto naruszenie przez organ rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie opiniowania służbowego funkcjonariuszy Policji oraz wzoru formularza opinii służbowej.

Skarżący zarzucił także Sądowi pierwszej instancji brak analizy zawartości merytorycznej prośby Komendanta o wyrażenia opinii w przedmiocie zwolnienia ze służby, zwracając uwagę, iż w szczególności należało zbadać, czy nie doszło tu do naruszenia zasady obiektywizmu. Zaznaczył, iż brak obiektywizmu odnosi się również do rozkazu personalnego Świętokrzyskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach, który stara się nie dostrzegać art. 42 ust. 3 Konstytucji.

Zdaniem skarżącego ogólnikowe i nietrafne jest również uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w przedmiocie stosowania rygoru natychmiastowej wykonalności. Dodał, że ocena nadania rygoru natychmiastowej wykonalności może tylko i wyłącznie opierać się na materiałach włączonych do sprawy w trybie przewidzianym przepisami K.p.a. - art. 123 K.p.a., a nie jak poczynili obaj Komendanci wbrew treści wskazanej podstawy prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione enumeratywnie w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego wyroku z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego wyroku wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw i ich uzasadnienie. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest przedstawienie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych naruszonych przez sąd zaskarżonym wyrokiem i wyjaśnienia, na czym polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie. W przypadku powołania jako naruszonych przepisów postępowania niezbędne jest dodatkowo opisanie istotnego wpływu naruszenia tych przepisów na wynik sprawy. Podkreślić należy, że samo wskazanie przepisu prawa, który miał zostać naruszony przez zaskarżony wyrok bez podania w tym zakresie uzasadnienia jest niezgodne z art. 176 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej w jej całokształcie, gdyż jak wyżej wskazano jest związany granicami skargi kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej powołał obydwie podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 P.p.s.a.

W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego. Gdyby bowiem ta podstawa kasacyjna okazała się usprawiedliwiona to co do zasady zbędne byłoby rozpatrywanie zarzutów składających się na podstawę wymienioną w art. 174 pkt 1 P.p.s.a.

Odnosząc się do przywołanej przez skarżącego podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ustawy P.p.s.a. stwierdzić należy, iż poza powołaniem wskazanych jako naruszone przez Sąd pierwszej instancji przepisów jej uzasadnienie sprowadza się wyłącznie do wybiórczej polemiki z ustaleniami organu, oceną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która została przez Sąd pierwszej instancji w pełni zaaprobowana. Natomiast pominięto w nim zupełnie argumentację mającą wykazać wpływ naruszenia powołanych przepisów na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, gdyż ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może czynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Zwrot w granicach sprawy, której dotyczy skarga jest tożsamy z określeniem "w granicach danej sprawy". W tej sprawie Sąd pierwszej instancji wydał zaskarżony wyrok po rozpoznaniu skargi D. S. na rozkaz personalny Świętokrzyskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie zwolnienia wyżej wymienionego ze służby w Policji. Sąd badał zatem legalność aktów wydanych w postępowaniach prowadzonych w granicach tej sprawy. Przedmiotem oceny nie były zatem podniesione przez autora skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu kwestie dotyczące postępowania dyscyplinarnego, czy też postępowania karnego. Zagadnienie wykorzystania przez organy w postępowaniu dotyczącym zwolnienia skarżącego ze służby dokumentów zgromadzonych w postępowaniu karnym oraz wszystkie pozostałe kwestie związane z przeprowadzonym w sprawie postępowaniem administracyjnym zostały przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku obszernie omówione. Trafnie odniesiono się również do podniesionych w skardze zarzutów mających istotne znaczenie w sprawie.

Wskazać należy, iż autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do art. 125 § 1, art. 141 § 1 i art. 14 § 2 K.p.a. nie zauważył, że kwestia ta została wyjaśniona na str. 13 uzasadnienia.

Ubocznie zauważyć należy, że nawet w przypadku braku ustosunkowania się przez Sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów zawartych w skardze nie oznacza to, iż podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania jest zasadny. Treść art. 134 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że przedstawione w kierowanej do Sądu pierwszej instancji skardze naruszenia prawa nie wyznaczają zakresu badania sprawy przez Sąd, który rozstrzyga w granicach sprawy bez związania zarzutami i wnioskami skargi. Art. 141 § 4 P.p.s.a. wymaga przedstawienia w uzasadnieniu wyroku zarzutów skargi i przedstawienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Jeżeli przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej w sposób wyczerpujący zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, na ogół zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów podniesionych w skardze, które pozostają bez związku z istotą zastosowanej normy prawnej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania są niezasadne.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego przypomnieć należy, iż nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. jest poza przywołaniem naruszonego przepisu, wskazanie sposobu jego naruszenia i wyjaśnienie na czym polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie i jak zdaniem autora skargi kasacyjnej przepis ten powinien być rozumiany i stosowany.

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez jego zastosowanie ograniczył się do stwierdzenia "mimo braku merytorycznych i formalnych podstaw do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji". Ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny tak sformułowanego zarzutu skargi kasacyjnej nie zawierającego uzasadnienia, a więc niespełniającego wymogów określonych w art. 176 P.p.s.a. nie była zatem możliwa.

Także pozostałe wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Ocena zgodności art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji z przepisami Konstytucji w tym z art. 42 ust. 3 Konstytucji została dokonana przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 2 września 2008 r. K 35/06 (Dz.U. Nr 163, poz. 1026) orzekł, iż jest on zgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i nie jest niezgodny z art. 5 i art. 42 ust. 3 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 oraz nie jest niezgodny z art. 5 i art. 14 ust. c/ Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r.

Mając powyższe na uwadze, wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.