Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 90/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 i 7; art. 3 ust. 1, 2, 3; art.  23 ust. 1; art. 56 ust. 2, 3, 4, 5; art. 62; art. 63
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: art. 7; art. 8; art. 9; art. 64 § 1; art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. (nr [...]), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. (nr [...]) w sprawie przyznania E. spółce z o.o. z siedzibą we W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 oraz uznania wnioskodawcy za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, że w dniu 1 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek producenta rolnego - [...] spółki z o.o. z siedzibą we W. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej, jak też o uznanie wnioskodawcy za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał w dniu [...] sierpnia 2016 r. decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (jednolitą płatność obszarową w wysokości 3 140.22 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 2 106,24 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 59,54 zł) oraz w sprawie uznania Spółki za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, że płatności przyznano w niewłaściwej wysokości oraz wnioskowanie w zakresie uznania Spółki za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw zostało zgłoszone omyłkowo, organ odwoławczy podał, że kwestia materialno-prawnych przesłanek przyznawania płatności na rok 2015 została uregulowana w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przesłanki przyznawania płatności określone zostały w art. 7 i art. 8 ww. ustawy. Jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, "płatności obszarowe", są przyznawane do powierzchni działki rolnej. W myśl art. 19 ust 2 ustawy, płatność dla małych gospodarstw przyznaje się w wysokości nie większej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro. Rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w art. 61 rozporządzenia nr 1307/2013, jeżeli spełnia warunki wynikające z art. 56 ust.1 ustawy.

Ponadto rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw także w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla tego rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. oraz wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 2 lub art. 28 ust. 2, wynosi więcej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro, jeżeli rolnik złożył wniosek o uznanie go za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw (art. 56 ust. 2 ustawy).

Wniosek o uznanie za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w ust. 2, składa się do dnia 10 lipca 2015 r., składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich albo składając odrębny wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji, o którym mowa w art. 5, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję (art. 56 ust. 3).

W 2015 r. rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 10 lipca tego roku (art. 56 ust. 4).

W przypadku jednolitej płatności obszarowej powierzchnia działek rolnych wyniosła 534,24 ha. Stawka płatności do 1 ha w 2015 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. (453,70 zł na hektar powierzchni obszaru zatwierdzonego). Kwota jednolitej płatności obszarowej wyniosła 242 384.69 zł (534.24 ha x 453.70 zł). Powyższą kwotę pomniejszono na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy. Kwota jednolitej płatności obszarowej wyniosła 3 140,22 zł.

W przypadku płatności za zazielenienie miał zastosowanie art. 43 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. Jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywania obszarów proekologicznych lub praktyk równoważnych, przydawana jest płatność na zazielenianie. Zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatność obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności za zazielenienie, stosuje się obszar zatwierdzony. Stwierdzona powierzchnia działek rolnych uprawnionych do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 1,76 ha. Powierzchnia ta stanowi podstawę do przyznania płatności za zazielenienie. Stawka płatności do 1 ha w 2015 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. i wynosi 304,31 zł na hektar powierzchni obszaru zatwierdzonego. Kwota płatności za zazielenienie wyniosła 162 574,57 zł (534.24 ha x stawka 304,31 zł). Kwotę tę pomniejszono na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy wprowadzającej zasadę, że płatność dla małych gospodarstw przyznaje się w wysokości nie większej niż równowartość kwoty 1250 euro. Kwota płatności za zazielenienie wynosi 2 106,24 zł.

Płatność dodatkowa (redystrybucyjna) przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy. Zgodnie z jej art. 14 ust. 1, płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jest większa niż 3 ha.

W myśl art. 14 ust. 2, płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika:

1) nie większej niż 30 ha oraz

2) pomniejszonej o 3 ha .

Płatność dodatkowa może być przyznana maksymalnie do 27 ha.

Strona ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 534,24 ha (taka sama powierzchnia stwierdzona w toku postępowania).

Stawka płatności dodatkowej w 2015 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2015 r. w związku z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie wielkości zmniejszenia (redukcji) stawki płatności dodatkowej za 2015 r. Stawka ta wynosi 170,22 zł. Kwota przyznanej płatności dodatkowej wyniosła 4 595,94 zł (30,00 ha - 3,00 ha x 170,22 zł) i ostatecznie - po pomniejszeniu na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy - 59,54 zł.

Odnosząc się do kwestii systemu małych gospodarstw organ odwoławczy wyjaśnił, zgodnie z wnioskiem z dnia 15 czerwca 2015 r. Spółka wnioskowała o uznanie jej za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Mając na uwadze wniosek strony organ I instancji orzekł zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 10 lipca tego roku. Jest to termin prawa materialnego. Przekroczenie terminu oznacza, że rolnik utracił uprawnienie do wystąpienia z systemu. Oświadczenie strony o wystąpieniu z systemu nie zostało złożone we wskazanym terminie. Złożone w sierpniu 2016 r. oświadczenie strony nie było skuteczne.

W skardze do WSA w Lublinie Spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 61 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013, poprzez naruszenie uregulowanych w tych przepisach zasad obejmowania rolników systemem dla małych gospodarstw i uznania za uczestnika systemu dla małych gospodarstw dużego rolnika, który wystąpił o płatności ONW i rolno-środowiskowo-klimatyczne, o których mowa w tytule III i IV wspomnianego wyżej rozporządzenia oraz podjął i zrealizował zobowiązanie do stosowania praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska;

- art. 56 ust.1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez zaakceptowanie uznania za uczestnika systemu dla małych gospodarstw rolnika, który wystąpił i otrzymał płatności ONW i rolno-środowiskowo-klimatyczne, który realizował praktyki korzystne dla klimatu i środowiska, a także przez uznanie, że wnioskodawca zakreślając we wniosku rubrykę IV 09 wniósł o uznanie strony za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, podczas gdy językowe znaczenie tekstu tej rubryki było inne;

- punktu 54 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013, poprzez zaakceptowanie uznania za uczestnika systemu dla małych gospodarstw rolnika, którego uczestnictwo w tym systemie nie może być zgodne z jego celami;

- art. 63 rozporządzenia nr 1307/2013, poprzez zastosowanie do skarżącego płatności w wysokości właściwej dla uczestników dla systemu małych gospodarstw w sytuacji, gdy skarżący nie mógł być objęty tym systemem;

- art. 62 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013, poprzez zaakceptowanie uznania za uczestnika systemu dla małych gospodarstw rolnika, który w świetle okoliczności sprawy nie chciał uczestniczyć w tym systemie (naruszenie tego przepisu wiąże się z językową niepoprawnością formularza wniosku o płatność, który w punkcie IV 09 został sformułowany tak, że z jego treści nie wynika, że wnioskodawca wyraża wolę objęcia go systemem dla małych gospodarstw;

- art. 7, art. 8 i art. 9 zdanie drugie k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez niewyjaśnienie sprzeczności we wniosku w sytuacji, gdy skarżący zakreślił rubrykę "Wnioskuję o uznanie za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw" i jednocześnie wystąpił o płatności ONW i rolno-środowiskowo-klimatyczną oraz realizował praktyki korzystne dla klimatu i środowiska;

- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji w zakresie w jakim organ II instancji nie odniósł się do podnoszonych przez stronę zarzutów i odrzucił argumentację skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Nie zachodziły też podstawy do wzruszenia rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji.

Przedmiotem kontroli było rozstrzygnięcie dotyczące przyznania płatności na rok 2015 oraz uznania Spółki za uczestnika systemu dla małych gospodarstw.

Materialnoprawne przesłanki przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 uregulowano w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r. poz. 308 ze zm. w wersji obowiązującej w roku 2015) z jednoczesnym odesłaniem do odpowiednich regulacji wspólnotowych (art. 62 w związku z art. 1 i 7 ustawy).

Zgodnie z art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 2013.347.608), ustanawia się:

a) przepisy wspólne dotyczące płatności przyznawanych bezpośrednio rolnikom w ramach systemów wsparcia wymienionych w załączniku I ("płatności bezpośrednie");

b) przepisy szczegółowe dotyczące:

(i) płatności podstawowej dla rolników ("system płatności podstawowej" oraz przejściowego uproszczonego systemu "system jednolitej płatności obszarowej");

(ii) dobrowolnego przejściowego wsparcia krajowego dla rolników;

(iii) dobrowolnej płatności redystrybucyjnej;

(iv) płatności dla rolników przestrzegających praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska;

(v) dobrowolnej płatności dla rolników na obszarach z ograniczeniami naturalnymi;

(vi) płatności dla młodych rolników rozpoczynających działalność rolniczą;

(vii) systemu dobrowolnego wsparcia związanego z produkcją;

(viii) płatności specyficznej w odniesieniu do bawełny;

(ix) dobrowolnego uproszczonego systemu dla małych gospodarstw;

(x) ram, w których Bułgaria, Chorwacja i Rumunia mogą uzupełniać płatności bezpośrednie

W świetle art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia, do celów tego rozporządzenia stosuje się następującą definicje "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą.

W art. 61 ust. 1 wspomniane rozporządzenie określa, że Państwa członkowskie mogą ustanowić system dla małych gospodarstw zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym tytule ("system dla małych gospodarstw"). Rolnicy, którzy w 2015 r., posiadają, na własność lub w formie dzierżawy, uprawnienia do płatności lub, w państwach członkowskich stosujących art. 36, składają wnioski w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej oraz spełniają minimalne wymogi przewidziane w art. 10 ust. 1, mogą wybrać uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw.

Płatności w ramach systemu dla małych gospodarstw zastępują płatności bezpośrednie, które mają zostać przyznane na podstawie tytułów III i IV. Akapit pierwszy nie ma zastosowania w przypadku gdy państwo członkowskie wybiera metodę płatności określoną w art. 63 ust. 2 akapit pierwszy lit. a). W takim przypadku płatność jest uzależniona od odpowiednich warunków określonych w tytułach III i IV, bez uszczerbku dla ust. 3 niniejszego artykułu (art. 61 ust. 2).

Rolnicy uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw są zwolnieni z praktyk rolniczych przewidzianych w tytule III rozdział 3 (art. 61 ust. 3).

Nie zapewnia się korzyści na mocy niniejszego tytułu rolnikom, w przypadku których stwierdzono, że po dniu 18 października 2011 r. w sztuczny sposób stworzyli warunki pozwalające im skorzystać z systemu dla małych gospodarstw (art. 61 ust. 4).

W myśl art. 62 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 rolnicy, którzy chcą uczestniczyć w systemie dla małych gospodarstw, składają wniosek w terminie, który ma być ustalony przez państwa członkowskie, który nie może być późniejszy niż 15 października 2015 r. Termin ustalony przez państwa członkowskie nie może jednakże przypadać wcześniej niż w ostatnim dniu składania wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Rolnicy, którzy nie złożyli wniosku o uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw w terminie ustalonym przez państwo członkowskie lub postanowili wystąpić z niego po tym terminie lub których wybrano w celu przyznania wsparcia na podstawie art. 19 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, nie są już uprawnieni do uczestnictwa w tym systemie.

W drodze odstępstwa od ust. 1 państwa członkowskie mogą zadecydować, że rolnicy, w przypadku których kwota płatności bezpośrednich na mocy tytułów III i IV jest niższa niż maksymalna kwota ustalona przez dane państwo członkowskie zgodnie z art. 63, mają zostać automatycznie włączeni do systemu dla małych gospodarstw, chyba że w terminie ustalonym przez dane państwo członkowskie zgodnie z ust. 1, lub w którymkolwiek z kolejnych lat, wyraźnie wystąpią z tego systemu. Państwa członkowskie korzystające z tej możliwości informują odnośnych rolników we właściwym czasie o ich prawie do wystąpienia z systemu (art.62 ust. 2).

Każde z państw członkowskich zapewnia, aby szacunkowa kwota płatności, o której mowa w art. 63, została podana do wiadomości rolników we właściwym czasie przed terminem składania wniosku lub wystąpienia ustalonym przez dane państwo członkowskie (art. 62 ust. 3).

Stosownie do art. 63 ust. 1 omawianego rozporządzenia, Państwa członkowskie ustalają kwotę rocznej płatności dla każdego rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw na jednym z następujących poziomów:

a) kwota nieprzekraczająca 25 % średniej płatności krajowej na beneficjenta, która ustalana jest przez państwa członkowskie na podstawie pułapu krajowego określonego w załączniku II na rok kalendarzowy 2019 oraz na podstawie liczby rolników, którzy zadeklarowali kwalifikujące się hektary, zgodnie z art. 33 ust. 1 lub art. 36 ust. 2, w 2015 r.;

b) kwota odpowiadająca średniej płatności krajowej na hektar pomnożona przez liczbę odpowiadającą liczbie hektarów nieprzekraczającej pięciu, która ma być ustalona przez państwa członkowskie. Średnia płatność krajowa na hektar jest ustalana przez państwa członkowskie na podstawie krajowego pułapu określonego w załączniku II na rok kalendarzowy 2019 oraz liczby kwalifikujących się hektarów zadeklarowanych zgodnie z art. 33 ust. 1 lub art. 36 ust. 2 w 2015 r.

Kwota, o której mowa w akapicie pierwszym lit. a) lub b), nie może być niższa niż 500 EUR i nie może być wyższa niż 1.250 EUR.

W przypadku gdy zastosowanie akapitu pierwszego lit. a) i b) powoduje, że kwota wynosi mniej niż 500 EUR lub więcej niż 1.250 EUR, kwotę zaokrągla się odpowiednio w górę lub w dół do tej kwoty minimalnej lub maksymalnej.

W myśl art. 63 ust. 2, w drodze odstępstwa od ust. 1 państwo członkowskie może zadecydować o przyznaniu rolnikom uczestniczącym w systemie:

a) kwoty równej łącznej wartości płatności bezpośrednich, które mają zostać przydzielone danemu rolnikowi każdego roku na mocy tytułu III i IV; lub

b) kwoty równej łącznej wartości płatności bezpośrednich, które mają zostać przydzielone danemu rolnikowi w 2015 r. na mocy tytułu III i IV, którą państwo członkowskie może dostosować w kolejnych latach, aby proporcjonalnie uwzględnić zmiany w pułapie krajowym określonym w załączniku II.

Kwota, o której mowa w akapicie pierwszym lit. a) lub b) nie może być wyższa niż kwota ustalona przez dane państwo członkowskie, która mieści się w przedziale między 500 EUR a 1.250 EUR.

W przypadku gdy zastosowanie akapitu pierwszego lit. a) lub b) powoduje, że uzyska się kwotę niższą niż 500 EUR, dane państwo członkowskie może zadecydować o zaokrągleniu tej kwoty w górę do 500 EUR.

Z uwagi na charakter sporu prowadzonego w sprawie należy przytoczyć unormowanie punktu 54 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013 brzmiącego "Aby zmniejszyć koszty administracyjne związane z zarządzaniem wsparciem bezpośrednim i jego kontrolą, należy umożliwić państwom członkowskim ustanowienie prostego i ukierunkowanego systemu dla małych gospodarstw. W tym celu należy umożliwić państwom członkowskim ustanowienie płatności ryczałtowej zastępującej wszystkie płatności bezpośrednie, albo płatności opartej na kwocie należnej rolnikom każdego roku. Należy wprowadzić przepisy upraszczające formalności poprzez zmniejszenie między innymi nakładanych na małe gospodarstwa obowiązków związanych na przykład ze składaniem wniosków o przyznanie wsparcia, praktykami rolniczymi korzystnymi dla klimatu i środowiska, zasadą wzajemnej zgodności oraz kontrolami zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1306/2013, nie podważając przy tym ogólnych celów reformy, z zastrzeżeniem że do małych gospodarstw stosuje się prawodawstwo unijne, o którym mowa w załączniku II do rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Celem tego systemu powinno być wsparcie istniejącej struktury rolniczej małych gospodarstw w Unii, nieutrudniające jednocześnie rozwoju w kierunku większej konkurencyjności. Z tego względu dostęp do systemu należy co do zasady ograniczyć do istniejących gospodarstw rolnych. Uczestnictwo rolników w systemie powinno być nieobowiązkowe, jednak aby jeszcze bardziej zwiększyć oddziaływanie systemu w kontekście uproszczenia, należy zezwolić państwom członkowskim na automatyczne włączanie niektórych rolników do systemu, z zastrzeżeniem możliwości wycofania się".

W sprawach płatności organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie z zachowaniem wymogów art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przepis powyższy w ust. 1 określa, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W myśl art. 3 ust. 2 ww. ustawy, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust.3 ustawy).

Przenosząc te uwagi na grunt sprawy niniejszej trzeba stwierdzić, że niezasadny jest zarzut, że zgodnie z art. 9 k.p.a. obowiązkiem organu było wyjaśnienie rzeczywistej intencji wnioskodawcy i usunięcie wewnętrznych sprzeczności w niespójnym wniosku oraz udzielenie stronie wyjaśnień i wskazówek, tak aby strona nie poniosła szkody przez "nieodpowiednią treść wniosku". Stosownie do art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W zdaniu drugim wspomniany przepis przewiduje, że organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powyższe uregulowanie nie może być odczytywane w ten sposób, że organ powinien był z urzędu zauważyć niespójność wniosku i jego wewnętrzną sprzeczność. W postępowaniu o przyznanie płatności w pierwszej kolejności zastosowanie mają przepisy ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co wynika z jej art. 3 ust. 1. ustawy. Nie można też pomijać tego, że we wniosku pełnomocnik Spółki oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętej wnioskiem o płatność. Oświadczył również, że jest świadomy szczególnych warunków odnoszących się do systemu dla małych gospodarstw (k. 59 akt adm.). W tych okolicznościach organ nie miał podstaw do przypuszczeń, że rubryka IV w punkcie 09 wniosku zatytułowana "SYSTEM DLA MAŁYCH GOSPODARSTW" została wadliwie wypełniona oraz że wniosek o uznanie Spółki za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw jest wynikiem oczywistej pomyłki wnioskodawcy. Stanowiska strony w tym zakresie nie potwierdza fakt, że Spółka wnioskowała o przyznanie jej płatności ONW i płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Jak wyżej wyjaśniono, w myśl definicji zawartej w art. 4 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia Nr 1307/2013, rolnik oznacza osobę fizyczną lub prawną. Powierzchnia działek rolnych (534,24 ha) zadeklarowanych do płatności przez Spółkę nie wykluczała możliwości uznania strony za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Stosownie bowiem do art. 56 ust. 2 ustawy, rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw także w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla tego rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. oraz wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 2 lub art. 28 ust. 2, wynosi więcej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro, jeżeli rolnik złożył wniosek o uznanie go za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Z akt sprawy wynika, że został złożony formalny wniosek o uznanie Spółki za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Nie wystąpiły przesłanki określone w art. 23 ust. 1 ustawy upoważniające kierownika biura powiatowego Agencji do poinformowania Spółki o stwierdzonych brakach wniosku podlegających usunięciu w wyznaczonym terminie, czy też o konieczności dokonania poprawienia wniosku. Takie działania organ podejmuje w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 k.p.a. Nie oznacza to oczywiście, że organ w trakcie rozpoznawania wniosku powinien był zapytać stronę, czy rzeczywiście chce uczestniczyć w systemie dla małych gospodarstw.

Stosownie do art. 56 ust. 3 ustawy, wniosek o uznanie za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w ust. 2, składa się do dnia 10 lipca 2015 r., składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich albo składając odrębny wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji, o którym mowa w art. 5, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję.

W 2015 r. rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 10 lipca tego roku (art. 56 ust. 4).

W kolejnych latach rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. W takim przypadku w decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za rok, w którym zostało złożone to oświadczenie, stwierdza się, że rolnik nie uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw (art. 56 ust. 5 ustawy).

Z akt sprawy wynikało, że w dniu [...] sierpnia 2016 r. skarżąca Spółka złożyła oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw. Stosownie do treści art. 56 ust. 4 ustawy, w roku 2015 rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw mógł wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 10 lipca tego roku. Termin określony w powyższym przepisie został przekroczony przez stronę.

Niezasadny jest zarzut skargi o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten określa po pierwsze, obligatoryjne elementy składające się na uzasadnienie faktyczne (wskazanie faktów uznanych za udowodnione, dowodów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i podanie przyczyn z powodu, których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej) decyzji podejmowanej przez organ administracji publicznej, a po drugie, wymogi odnośnie uzasadnienia prawnego takiego rozstrzygnięcia (wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa). W odwołaniu Spółka podniosła między innymi, że wnosi o przyznanie płatności - jednolitej obszarowej (w wysokości 242 384,69 zł), za zazielenienie (w wysokości 162 574,57 zł) i redystrybucyjnej (w kwocie 4 595,94 zł). Organ odwoławczy sprostał tym wymaganiom. Jednoznacznie wskazał na przepisy regulujące przyznawanie poszczególnych płatności. Wyjaśnił, że każda z płatności - jednolita obszarowa (w wysokości 242 384,69 zł), za zazielenienie (w wysokości 162 574,57 zł) i redystrybucyjna (w kwocie 4 595,94 zł) podlegała zmniejszeniu stosownie do treści art. 19 ust. 2 ustawy, przewidującej płatność dla małych gospodarstw przyznawaną w wysokości nie większej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro. Organ odwoławczy powołał się również na szczegółowe unormowania wynikające z przepisów - rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2015 r., rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2015 r., rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2015 r. oraz z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie wielkości zmniejszenia (redukcji) stawki płatności dodatkowej za 2015 r. – regulujących wysokość płatności.

Spółka nie zakwestionowała mechanizmu ustalania poszczególnych płatności i ich wysokości.

W odwołaniu Spółka wnosiła o nieuznawanie jej za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. W odpowiedzi na ten wniosek organ odwoławczy stwierdził, że uznanie Spółki za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw nastąpiło na podstawie art. 56 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Bez naruszenia tego przepisu organ odwoławczy rozstrzygnął w sprawie. Z powyższego unormowania wynika, że rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, jeżeli rolnik złożył wniosek o uznanie go za rolnika uczestniczącego w tym systemie. Wniosek w tej sprawie Spółka złożyła równocześnie z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności dodatkowej, płatności z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczegółowymi ograniczeniami – płatności ONW oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Wobec wyraźnego wniosku o uznanie Spółki za rolnika uczestniczącego w omawianym systemie, organ prawidłowo postąpił i wydał w tym zakresie orzeczenie zgodne z prawem (w tym z art. 56 ust. 5 pkt 2 ustawy przewidującej w powoływanym przepisie, że w decyzji w sprawie płatności za 2015 r. uznaje się, że rolnik uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw - w przypadku, którym mowa w ust. 2). Ubocznie należy wskazać, że w myśl art. 56 ust. 3 ustawy, wniosek o uznanie za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw mógł być złożony (na odrębnym formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję) niezależnie od wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Złożenie wniosku w tym przedmiocie pozostawało w wyłącznej gestii Spółki, a nie innych osób, czy też organu, który nie miał obowiązku udzielenia z urzędu informacji stronie o obowiązujących w tej materii przepisach. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy, w postępowaniach o przyznanie płatności, organ administracji publicznej udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Z akt sprawy nie wynika, aby Spółka domagała się od organu informacji na temat okoliczności, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania wywołanego wnioskiem strony o przyznanie płatności i wnioskiem o uznanie za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Zarzut naruszenia przepisu art. 3 ustawy był niezasadny. Organ z poszanowaniem zasady praworządności przeprowadził postępowanie, wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz zapewnił Spółce czynny udział w postępowaniu. Z treści art. 3 ust. 3 ustawy wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Spółka nie udowodniła, że rubrykę IV w punkcie 09 wniosku wypełniono z powodu oczywistej pomyłki. Podobnie trzeba ocenić wniosek skargi odnośnie naruszenia przepisu art. 9 zdanie drugie k.p.a. stanowiącego, że organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Udzielenie wyjaśnień i wskazówek przez organ byłoby możliwe w sytuacji wystąpienia przez stronę postępowania z wyraźnym żądaniem w tej sprawie. Prawidłowe zastosowanie przepisu art. 9 k.p.a. i urzeczywistnienie zasady, że organ czuwa nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, nie może być utożsamiane z automatycznym udzielaniem przez organ wszelkich informacji w przedmiocie uregulowań dotyczących przyznawania płatności, zwłaszcza w sytuacji, kiedy wnioskodawca oświadcza we wniosku (co miało miejsce w niniejszej sprawie), że zna zasady przyznawania płatności oraz jest świadomy szczególnych warunków odnoszących się do systemu dla małych gospodarstw.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. W myśl tego przepisu, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z uwagi na specyficzny charakter postępowania w przedmiocie płatności do gruntów rolnych, organ nie miał obowiązku podejmowania z urzędu działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy i poszukiwania odpowiedzi na pytanie, czy Spółka rzeczywiście nie miała zamiaru złożenia wniosku o objęcie jej systemem dla małych gospodarstw. Również wzgląd na interes społeczny nie przemawiał za przyjęciem poglądu, że rzeczą organu było ustalanie, czy Spółka chce być traktowana jako podmiot uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw. Za takim zapatrywaniem nie przemawia również wysokość oczekiwanej przez stronę dotacji z tytułu płatności.

W nawiązaniu do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. należy wyjaśnić, że w myśl tego przepisu w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Wyrażona w tym przepisie zasada zaufania nie została naruszona przez orzekające organy ARiMR. Skarżąca Spółka miała prawo oczekiwać, że jej wniosek o przyznanie płatności zostanie rozpoznany zgodnie z obowiązującymi przepisami, co nie oznacza, że obowiązkiem organu było przyznanie płatności w wysokości przewidywanej przez stronę i dużo wyższej niż wynikającej z zaskarżonej decyzji. W realiach niniejszej sprawy organ nie udzielał stronie informacji przedmiocie uregulowań związanych z przyznawaniem płatności. Nie wchodzi więc w grę przypadek mylnego udzielenia stronie informacji o przepisach dotyczących załatwianej sprawy. Wobec tego strona nie może zarzucać, że w przeprowadzonym postępowaniu rozstrzygnięto o sprawie niezgodnie z zasadą pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do organów władzy publicznej.

Bezpodstawny jest zarzut, że naruszono punkt 54 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013 i błędnie uznano Spółkę za uczestnika systemu dla małych gospodarstw. Należy stwierdzić, że uczestnictwo w tym systemie jest nieobowiązkowe (co wynika z zasad i celów określonych w punkcie 54 preambuły). Spółka nie musiała zgłaszać się systemu dla małych gospodarstw i składać wniosku w tej sprawie. Udział Spółki w tym systemie jest dopuszczalny i nie narusza celów rozporządzenia nr 1307/2013 (do których należy między innymi zmniejszenie kosztów administracyjnych związanych z zarządzaniem, ustanowienie prostego systemu dla małych gospodarstw, uproszczenie formalności i wsparcie istniejącej struktury rolniczej małych gospodarstw w Unii).

Zaskarżona decyzja nie narusza art. 63 rozporządzenia nr 1307/2013. Powołane uregulowanie adresowane jest głównie do państw członkowskich, a nie do organów orzekających w sprawach przyznawanych płatności i ich wysokości. Kwoty płatności rocznych dla każdego rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw są ustalane przez państwo na poziomach określonych w art. 63 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013. Powyższy przepis w ust. 2 przewiduje, że państwa członkowskie mogą wprowadzać pewne odstępstwa od reguł wskazanych w ust. 1. Przepis art. 63 ust. 3 rozporządzenia dotyczy Cypru, Chorwacji, Malty i Słowenii.

Orzekające w sprawie organy nie naruszyły również art. 62 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013. Jak wyżej wyjaśniono, zgodnie z tym unormowaniem rolnicy, którzy chcą uczestniczyć w systemie dla małych gospodarstw, składają wniosek w terminie, który ma być ustalony przez państwa członkowskie. Termin ten nie może być późniejszy niż 15 października 2015 r. Poza tym termin ustalony przez państwa członkowskie nie może jednakże przypadać wcześniej niż w ostatnim dniu składania wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Z przepisu art. 21 ust. 1 ustawy wynika, że roku 2015 wnioski o płatności powinny być składane w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin ten przedłużono do dnia 15 czerwca na mocy art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 653). Z akt sprawy wynika, że Spółka złożyła wniosek dotyczący uczestnictwa w systemie dla małych gospodarstw w dniu 15 czerwca 2015 r. to jest w ostatnim dniu składania wniosków o przyznanie płatności obszarowych. Wniosek Spółki był więc wnioskiem skutecznym. Przepis art. 61 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 jasno określa, że rolnicy, którzy chcą uczestniczyć w systemie dla małych gospodarstw, muszą złożyć wniosek w terminie ustalonym przez państwo członkowskie. Uczestnictwo w tym systemie jest dobrowolne (co wynika z punktu 54 preambuły do rozporządzenia oraz jego art. 61 ust. 1).

Spółka podnosi, że nie chciała brać udziału w spornym systemie dla małych gospodarstw. Nieusprawiedliwiony jest formułowany na tym tle zarzut, że w świetle okoliczności sprawy strona nie miała zamiaru uczestniczyć w tym systemie. Swoje stanowisko strona uzasadnia językową niepoprawnością formularza wniosku o płatność, który w punkcie IV 09 został zredagowany tak, że z jego treści nie wynika, że wnioskodawca wyraził wolę objęcia go systemem dla małych gospodarstw. Punkt IV 09 formularza wniosku – wbrew zapatrywaniu skarżącej Spółki - jest jasno zredagowany i czytelny. W powiązaniu z treścią faktycznie złożonych oświadczeń wnioskodawcy na temat znajomości zasad przyznawania płatności oraz o szczególnych warunkach odnoszących się do systemu dla małych gospodarstw (w końcowej część formularza wniosku), nie można mówić o oczywistej omyłce popełnionej przy sporządzeniu wniosku. Znaczny areał gruntów, którymi dysponowała Spółka (543,24 ha) nie świadczył, że wnioskodawca jest "niemałym" rolnikiem w rozumieniu obowiązujących przepisów. Status prawny beneficjenta ubiegającego się o przyznanie mu płatności przez organy ARiMR, nie może być ustalany w sposób dorozumiany z pomięciem treści składanych wniosków.

Z przepisu art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika bowiem, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Spółka kwestionując ustalenia organów co do słuszności uznania jej za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających podważyć ustalenia faktyczne organów, które – jak wynika z przeprowadzonej przez Sąd kontroli – nie były wadliwe. Dowodem podważającym legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia z dnia [...] grudnia 2016 r. nie może być, ani dołączona do skargi decyzja organu ARiMR z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przyznaniu za rok 2015 płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w kwocie 648 293,44 zł ani pierwotna decyzja organu, wydana w dniu [...] kwietnia 2016 r. przez Kierownika ARiMR w S., przyznająca jednolitą płatność obszarową (239 078,16 zł) płatność za zazielenienie (160 356,78 zł) i płatność redystrybucyjną w kwocie 4 533,24 zł. Z akt sprawy wynika, że stwierdzono nieważność tej ostatniej decyzji (decyzją Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] lipca 2016 r.). Decyzja organu ARiMR z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przyznaniu za rok 2015 płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej nie rozstrzygała i nie mogła decydować o prawnym statusie skarżącej Spółki w aspekcie uznania jej za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Dokonano tego i to w sposób prawidłowy zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. wyznaczającą ramy i dopuszczalne granice tematyczne sporu prowadzonego w niniejszej sprawie. W związku z tym decyzja o płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej nie mogła być, po pierwsze, przedmiotem kontroli sądowej, a po drugie, nie mogła stanowić kryterium i wzorca poprawności zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie skargi zawiera jedynie polemikę z prawidłową argumentacją zaprezentowaną przez organ odwoławczy. Na marginesie należy zasygnalizować, że Spółka nie poparła swoich wyjaśnień odnośnie przyznania jej tzw. płatności ONW żadnym dowodem. Do skargi dołączono bowiem decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w dwóch egzemplarzach. Nie przedstawiono natomiast decyzji w sprawie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW). Nie ma zatem w sprawie dowodów pozwalających przyjąć, że Spółka nie złożyła wyraźnego wniosku i nie wyraziła woli objęcia systemem dla małych gospodarstw.

Stanowisko skarżącej Spółki, że nie mogła być objęta spornym systemem, nie jest trafne, zaś zarzut naruszenia art. 56 ust. 1 ustawy, jest niesłuszny. Wspomniany przepis określa, że rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w art. 61 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanym dalej "systemem dla małych gospodarstw", jeżeli:

1) spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw lub płatności związanych do zwierząt oraz

2) łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla tego rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. oraz wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 2 lub art. 28 ust. 2, wynosi nie więcej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro.

Skarżąca Spółka spełniała warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie i płatności dodatkowej. Takie płatności (ze stosownym pomniejszeniem zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy) zostały przyznane. Nie można jednak twierdzić, że w tym przypadku łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a/ rozporządzenia nr 1307/2013 wynosi więcej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro i z tego powodu Spółkę należało wykluczyć z systemu dla małych gospodarstw. Sprawa wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 2 lub art. 28 ust. 2 ustawy, którą ona wspomina w przepisie art. 56 ust. 1 pkt 2, nie wchodziła w grę (ponieważ dotyczy ona uprawnień do płatności w przypadku przekazania gospodarstwa, spadkobrania, rozwiązania i przekształcenia rolnika). Podstawą prawną orzeczenia organu o uznaniu Spółki za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw nie był przepis art. 56 ust. 1, lecz unormowanie zawarte w art. 56 ust. 2 ustawy. Wynika z niego, że przekroczenie limitu płatności powyżej 1250 euro upoważnia organ do uznania rolnika za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, jeżeli rolnik złożył wniosek w tej sprawie.

Wyjaśnić należy, że w świetle art. 2 pkt 14 ustawy, za rolnika uznaje się rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie było żadnych wątpliwości, co do położenia gospodarstwa rolnego skarżącej Spółki na terytorium Polski.

W nawiązaniu do argumentacji podniesionej w skardze, że strona realizowała praktyki korzystne dla klimatu i środowiska, należy dodatkowo stwierdzić, że zgodnie z art. 61 ust. 3 rozporządzenia nr 1307/2013 rolnicy uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw są zwolnieni z praktyk rolniczych przewidzianych w tytule III rozdział 3. Tytuł III rozporządzenia odnosi się do systemu płatności podstawowej, sytemu jednolitej płatności obszarowej oraz powiązanych płatności, zaś rozdział 3 normuje płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (praktyk obejmujących – w myśl art. 43 - dywersyfikację upraw, utrzymywanie istniejących trwałych użytków zielonych oraz utrzymywanie na użytkach rolnych obszaru proekologicznego). Spółka nie musiała zatem przestrzegać praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska. Mogła też wystąpić z systemu dla małych gospodarstw w roku 2015. Płatności w ramach systemu dla małych gospodarstw – jak wcześniej wykazano - na podstawie art. 61 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 generalnie zastępują płatności bezpośrednie, które są przyznawane na podstawie tytułów III i IV. Tytuł III rozdział 4 rozporządzenia w przepisach zawartych w art. 48 i 49 normuje kwestie płatności do obszarów o ograniczeniach naturalnych. Tytuł IV rozporządzenia odnosi się do zagadnienia wsparcia związanego z produkcją (państwa członkowskie mogą przyznawać rolnikom wsparcie związane z produkcją na warunkach wskazanych w rozporządzeniu w określonych sektorach wymienionych w art. 52) oraz płatności specyficznej do bawełny.

Uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw jest dobrowolne, co znajduje potwierdzenie dodatkowo w uregulowaniu zawartym w art. 56 ust. 7 ustawy. Zgodnie z tym unormowaniem, oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, o którym mowa w art. 5:

1) składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich albo

2) na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję.

W tym stanie rzeczy skarga była nieusprawiedliwiona.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) – oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.