Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 497/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 118 ust. 1 i 3, art. 124 par. 1, 3 i 5, art. 124b ust. 1, art. 126 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: par. 2 pkt 11
journal: Dz.U. 2007 nr 93 poz 623
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego
article: art. 3 pkt 1, 3, 6 i 8
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skarg M. M. i R. M. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości oraz umorzenia postępowania oddala skargi


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2016r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] 2015r. znak: [...] w całości i orzekł co do istoty sprawy, w ten sposób, że

1. ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności R. M., H. M., M. M. oraz D. M., położonej w [...], oznaczonej jako działka numer [...] arkusz mapy [...], obręb [...], dla której Sąd Rejonowy w P. [...] w P. prowadzi księgę wieczystą o numerze [...] o całkowitej powierzchni [...], oznaczonej na mapie stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji symbolem "powierzchnia służebności przesyłu w obrębie działki" na rzecz E. sp. z o.o. w celu umożliwienia jej budowy nowego trzonu konstrukcji wsporczej słupa wraz z fundamentem dla napowietrznej linii elektroenergetycznej 110kV relacji [...],

2. umorzył postępowanie o ograniczenie sposobu korzystania z pozostałej części nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności R. M., H. M., M. M. oraz D. M., położonej w [...], oznaczonej jako działka numer [...] arkusz mapy [...], obręb [...], dla której Sąd Rejonowy P. [...] w P. prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], a objętej wnioskiem E. sp. z o.o.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: podaniem z 3 września 2015r. sprostowanym pismami z 14 i 22 września 2015r. pełnomocnik spółki E. wniósł o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...]. Na działce miał nastąpić demontaż słupa kratowego nr [...] oraz jego fundamentów istniejącej napowietrznej 110 kV i w jego miejsce montaż nowego słupa z nowym trzonem oraz fundamentami.

Linia wysokiego napięcia 110kV relacji [...] przebiega m.in. przez działkę nr [...] na długości [...]m. Na tej nieruchomości znajduje się słup o numerze [...], który posiada konstrukcję kratową a jego podstawa ma wymiary 3,95 m na 2,95m.

Nieruchomość posiada założoną księgę wieczystą nr [...] Ujawnionymi w niej właścicielami są: R. M. i J. M.. J. M. zmarł, zaś spadek po nim na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] w P. z [...] 2013r. o sygn. [...] nabyli: H. M., D. M. oraz M. M.. Stronami niniejszego postępowania są więc spółka E. , R. M. oraz wymienieni spadkobiercy J. M..

Przedmiotowa nieruchomość od strony gdzie przebiega linia jest ogrodzona. Wjazd odbywa się od strony północnej, przez teren działki nr [...]. Nieruchomość położona jest na terenie nie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Prezydent Miasta P. decyzją lokalizacyjną z dnia [...] 2015r. nr [...] ustalił na części nieruchomości lokalizację inwestycji celu publicznego polegającą na budowie nowego trzonu konstrukcji wsporczej słupa wraz z fundamentem dla napowietrznej linii [...] Zakresem tej decyzji jest objęta część przedmiotowej nieruchomości określona w załączniku graficznym decyzji. Decyzja po utrzymaniu jej w mocy decyzją SKO w P. z dnia [...] marca 2016r. znak: [...] stała się ostateczna.

Spółka E. zamierza wykonać roboty budowlane polegające na budowie nowego trzonu słupa wraz z fundamentem w miejsce istniejącego słupa kratowego nr [...]. Istota zaplanowanej inwestycji polega pod względem technicznym na budowie nowego słupa linii napowietrznej – wyższego o 9 m od tego, który aktualnie na działce stoi. Istniejący słup zostanie rozebrany.

Przed złożeniem wniosku inicjującego niniejsze postępowanie w okresie od 20 sierpnia 2015r. do 3 września 2015r. E. prowadziła ze współwłaścicielami rokowania prowadząc korespondencję oraz odbywając spotkania. Do zawarcia umowy nie doszło, gdyż proponowana współwłaścicielom kwota [...]zł była w ich ocenie zbyt niska.

W dniu 1 października 2015r. odbyły się oględziny nieruchomości. Przed terminem oględzin zawiadomienie o terminie otrzymał tylko pełnomocnik inwestora.

E. we wniosku z 3 września 2015r. wystąpiła o ograniczenie sposobu korzystania części przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m2 . W uzasadnieniu podała, że jest to obszar na którym zostanie zbudowany nowy słup kratowy (0,5 ha) a także teren potrzebny na dojazd do słupa. Podanie to zostało zmodyfikowane pismem z dnia 22 września 2015r., w którym określono powierzchnię ograniczenia na poziomie 1078,58m2.

Decyzją z dnia [...] 2015r. znak: [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...] będącej własnością R. M., H. M., M. M. i D. M., położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] poprzez udzielenie spółce E. sp. z o.o. z siedzibą w [...] zezwolenia na budowę nowego trzonu konstrukcji wsporczej słupa wraz z fundamentem dla napowietrznej linii elektroenergetycznej linii 110kV relacji [...]. Inwestycja przedstawiona została na załączniku graficznym stanowiącą integralną część decyzji. Z załącznika wynikało, że ograniczenie obejmuje teren o pow. [...].

Organ I instancji w uzasadnieniu wyjaśnił kwestię własnej właściwości do rozpoznania wniosku spółki, przedstawił treść art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami i opisał przebieg postępowania. Uznał, że została spełniona przesłanka przeprowadzenia rokowań z właścicielami a do porozumienia między stronami nie doszło. Inwestycja została ustalona decyzją Prezydenta Miasta P. nr [...] jako lokalizacja celu publicznego. Zdaniem organu I instancji zostały spełnione wszystkie przesłanki do ograniczenia w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości.

Od w/w decyzji jednobrzmiące odwołania w terminie wnieśli R. M., M. M. oraz D. M.. Wnosząc o uchylenie decyzji zarzucili naruszenie:

1. art. 10 § 1 i art. 79 k.p.a. poprzez niezapewnienie im prawa do czynnego udziału w postępowaniu, gdyż zawiadomienie o terminie przeprowadzenia wizji nieruchomości otrzymali po terminie jej przeprowadzenia

2. art. 118 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nie przeprowadzenie przez organ I instancji rozprawy administracyjnej,

3. art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez brak określenia w zaskarżonej decyzji zakresu czasowego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości,

4. art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez brak wykazania przez wnioskodawcę przeprowadzenia faktycznych i rzeczywistych, uczciwych i rzetelnych rokowań z właścicielami nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac oraz poprzez prowadzenie działań w tym zakresie w imieniu wnioskodawcy przez osoby nieuprawnione, co skutkuje nieważnością czynności podjętych przez te osoby – rokowania były pozorowane, proponowana kwota [...]zł dla wszystkich właścicieli jest nieadekwatna do wartości tego prawa, a osoby prowadzące negocjacje nie miały umocowania do zaciągania w imieniu E. zobowiązań finansowych,

5. art. 8 w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania obywateli do organów administracji publicznej, wydanie rozstrzygnięcia bez wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy oraz oparcie rozstrzygnięcia tylko i wyłącznie na przesłankach wskazanych przez E. sp. z o.o. bez rozważenia interesów właścicieli nieruchomości.

W toku postępowania odwoławczego E. pismem z dnia 4 marca 2016r. (k. 37 akt organu II instancji) wyjaśniła, że wnioskuje o ograniczenie powierzchni działki konieczne do przebudowy zgodnie z pierwotnym wnioskiem wynoszącą [...] m2, co jest zgodne z przedmiotem wcześniejszych negocjacji z właścicielem i społecznie uzasadnione, gdyż właściciel powinien mieć ograniczenie swojej własności do koniecznego minimum. Zdaniem spółki zakres wnioskowanego ograniczenia uwzględnia zarówno niezbędne kierunki komunikacji ludzi i sprzętu, jak i teren niezbędny do czasowego opuszczenia przewodów i montażu elementów przebudowywanego słupa wraz z fundamentem.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda obszernie omówił zakres stosowania art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że wydanie decyzji w oparciu o ten przepis możliwe jest wyłącznie w odniesieniu do inwestycji celu publicznego, które polegają na budowie (względnie przebudowie) urządzeń przesyłowych a wskazany w decyzji zakres ograniczenia musi być ściśle ograniczony, uzasadniony i ustalony tak, by był jak najmniej uciążliwy dla właściciela. Wydanie takiej decyzji muszą poprzedzać rokowania, które kończą się niepowodzeniem z uwagi na brak porozumienia stron – w razie milczenia adresata, sprzeciwu adresata albo postawienia przez strony wzajemnie takich warunków, że zostały one uznane za niemożliwe do przyjęcia albo stawianie przez właściciela coraz to nowych warunków udzielenia zgody.

Wojewoda uznał, że decyzja z [...] 2015r. została wydana przez Prezydenta Miasta P. przedwcześnie z naruszeniem norm procesowych z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W konsekwencji, w ocenie Wojewody narusza prawo materialne, a mianowicie art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n., art. 112 ust. 3 u.g.n. a także normę proceduralną zawartą w stosowanym odpowiednio art. 119 ust. 1 pkt u.g.n. w zw. z art. 107 § 2 k.p.a. Wojewoda podał, że był zmuszony konwalidować postępowanie organu I instancji, określić przedmiot postępowania i zweryfikować zasadność ograniczenia wnioskowanej części terenu działki numer [...] poprzez wystąpienie do SKO w P. o kopię decyzji potwierdzającej, iż zaskarżona decyzja lokalizacyjna jest ostateczna.

Wojewoda uznał, że w zaskarżonej decyzji organu I instancji nie określono z naruszeniem odpowiednio stosowanego art. 119 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zw. z art. 107 § 2 k.p.a. powierzchni działki, która podlega ograniczeniu. Wymogu tego nie spełnia przestawienie tej powierzchni na załączniku graficznym do decyzji. Służy on bowiem jedynie odzwierciedleniu, zobrazowaniu, gdzie ta przestrzeń się znajduje, gdyż w przeważającej liczbie wypadków nie da się samymi słowami wskazać o jaką część gruntu w decyzji chodzi. Sytuację prawną jednostek powinna przede wszystkim wyznaczać sentencja decyzji, ona też jest podstawą dokonania wpisu do ksiąg wieczystych i to w niej musi znaleźć się wyraźnie zapis jaka część podlega ograniczeniu , tj o jakiej powierzchni, a jeśli to możliwe z podaniem szerokości i długości.

To uchybienie organu I instancji, zdaniem Wojewody należało konwalidować również z tego powodu, że spółka w piśmie z 4 marca 2016r. sprecyzowała, że domaga się ograniczenia sposobu korzystania części nieruchomości o powierzchni [...]. Teren ten jest potrzebny do wybudowania nowego słupa w miejscu, w którym stoi stary słup przeznaczony do demontażu. Obszar mający podlegać ograniczeniu swoją powierzchnią oraz granicami odpowiada przebiegowi całej linii energetycznej WN 110 kV [...]. Wojewoda dał wiarę wnioskowi E. , że ten właśnie teren jest potrzebny by zbudować słup z uwzględnieniem terenu na komunikację ludzi i sprzętu oraz na czasowe opuszczenie przewodów i montażu elementów przebudowywanego słupa . Wyjaśnione to zostało w piśmie E. z 4 marca 2016r i nie ma podstawy przeprowadzania na tą okoliczność dodatkowych dowodów. Zdaniem Wojewody zachodzi zgodność między tak ustalonym terenem ograniczenia z decyzją lokalizacyjną, która w przedmiotowej sprawie jest ostateczna. Wojewoda uznał, że obszar podlegający ograniczeniu nie wykracza poza teren przeznaczony pod realizację inwestycji celu publicznego. Fakt, że decyzja lokalizacyjna określa większy pas działki, przeznaczony pod realizację inwestycji jest pozbawiony znaczenia. W postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania zakres ograniczenia musi być zredukowany do minimum.

Wojewoda uznał, iż organ I instancji prawidłowo przyjął, iż został spełniony wymóg rokowań, o jakich mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. W oparciu o dokumentację przedstawioną przez inwestora można stwierdzić, iż rokowania rozpoczęły się w sierpniu 2015r. i ich przedmiotem był obszar o powierzchni [...]. W zamian za ustanowienie służebności przesyłu inwestor proponował [...] zł. Współwłaściciele – M. M. i R. M. nie zgodzili się. Przedmiotem ograniczenia w sposobie korzystania jest także obszar działki [...] o powierzchni [...] m2. Powyższe prowadzi do wniosku, że rokowania się odbyły. Wojewoda wskazał, że pojęcie rokowań z art. 124 ust. 3 u.g.n. należy rozumieć szeroko – gdyż dla ich spełnienia wystarczające jest aby strony przedstawiły sobie określone propozycje i miał miejsce brak konsensusu. Nadto przepis ten nie wymaga "wiecznych rokowań". W przeciwnym wypadku nigdy nie można by było wszcząć procedury co do wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n.

Wojewoda podał, że ustalając powierzchnię ograniczenia miał na uwadze jak najmniejszą uciążliwość dla właścicieli. W przedmiotowej sprawie to ostateczna decyzja lokalizacyjna przesądza o tym, gdzie ma stać słup. Nie istniała więc możliwość ustalania, czy mniej uciążliwe dla właścicieli byłoby ograniczenie w innym miejscu działki. Organy były w tym zakresie związane ustaleniami decyzji lokalizacyjnej i w toku postępowania o ustalenie warunków lokalizacji inwestycji mogły być kwestionowane. Wojewoda jeszcze raz podkreślił, że obszar ograniczenia został zredukowany do minimum i w tym zakresie dał wiarę wyjaśnieniom wnioskodawcy wskazując, że w świetle zasad doświadczenia życiowego i logiki oraz zważając na art. 80 k.p.a. nie ma podstaw, by sądzić, że inwestor zaniżył albo zawyżył pas terenu potrzebny do zbudowania nowego słupa.

Wojewoda uznał, że organ I instancji trafnie zakwalifikował podpadanie zaplanowanych prac pod instytucję ograniczenia sposobu korzystania. Skoro spółka [...] chce wybudować nowy słup w miejsce istniejącego, to niewątpliwie zaplanowane roboty budowlane zmierzają do posadowienia takiego obiektu, który jest fragmentem przewodów i urządzeń służących przesyłaniu energii elektrycznej, o jakich mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Nie jest celem spółki wykonanie robót budowlanych, o jakich mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n., tj konserwacji, remontu lub usunięcia awarii.

Wojewoda wskazał, że organ I instancji właściwie poprzedził wydanie decyzji administracyjnej wysłaniem do stron postępowania zawiadomienia z 5 listopada 2015r. w trybie art. 10 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do rozstrzygnięcia w pkt 2 sentencji decyzji Wojewoda wyjaśnił, że umorzył postępowanie co do pozostałej części nieruchomości w stosunku do której postępowanie formalnie się toczyło (organ I instancji ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości o powierzchni [...]m2). Spółka [...] precyzując wniosek wycofała go w części, to postępowanie stało się bezprzedmiotowe w tej części.

Odnosząc się do zarzutów zgłoszonych w odwołaniu Wojewoda uznał, że rację mieli odwołujący, że Prezydent naruszył art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 k.p.a. naruszenie to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro odwołujący nie zakwestionowali ustaleń poczynionych w trakcie oględzin. Uznał, że nie było podstaw do uznania naruszenia art. 118 ust. 1 u.g.n. Jak podał, przepis ten nakładający obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej stosuje się wyłącznie do postępowania wywłaszczeniowego sensu stricte, uregulowanego w art. 112-123 u.g.n.

Wojewoda uznał, że nie był również trafny zarzut naruszenia art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez brak określenia w zaskarżonej decyzji czasowego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Przepis ten nie wskazuje bowiem obowiązku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w aspekcie czasowym. Skutki ograniczenia są trwałe – chociażby z uwagi na art. 124 ust. 6 u.g.n. – a zatem brak podstaw do umieszczania w decyzji, w jakim czasie nieruchomość ma lub może zostać zajęta. Wojewoda podał, że nie podziela poglądu wyrażonego przez WSA w Krakowie w wyroku z 4 lipca 2014r. (II S.A./Kr 326/14), na który powołali się odwołujący.

Odnośnie zarzutu w przedmiocie rokowań Wojewoda uznał, że nie był on zasadny. Z akt sprawy wynika, że rokowania się odbyły. Przedstawiciele spółki [...] spotkali się m.in. z R. M. 25 sierpnia 2015r. o czym świadczy notatka służbowa nr [...]. Okoliczność, że spółka zaoferowało kwotę [...]zł za ustanowienie służebności przesyłu, nie ma znaczenia. Strony rokowań mają swobodę, co do tego jaką przedstawią ofertę. Jeśli nie dojdzie do konsensusu, to otwiera się droga do ograniczenia sposobu korzystania na ścieżce administracyjnej, a za którego skutki przysługuje odszkodowanie. Wojewoda nie podzielił też argumentu odwołujących, że E. H. nie była uprawniona do prowadzenia rokowań. Ze zgromadzonych w aktach sprawy pełnomocnictw wynika, że osoba ta działała z jednej strony jako pełnomocnik spółki E. a z drugiej jako pracownik [...] P. S.A. (wykonawca inwestycji budowy nowego słupa). Ta druga spółka miała – jak wynika ze wzoru umowy na ustanowienie służebności przesyłu – zapłacić proponowane wynagrodzenie, mimo, że służebność przesyłu przypadałaby spółce E..

Kończąc Wojewoda wyjaśnił zasadność wydania decyzji reformatoryjnej, wskazał dokumenty o jakie uzupełnił postępowanie i wskazał na brak konieczności ponownego doręczania stronom pozyskanych decyzji w sprawach, w których byli stronami postępowania. Pouczył również o prawie do odszkodowania przysługujących osobom, których prawo własności zostało naruszone wskutek zdarzeń o jakich mowa w art. 124 u.g.n.

Skargi na w/w decyzję wnieśli w identycznym brzmieniu, w terminie R. M. i M. M..

Sprawa ze skargi M. M. została zarejestrowana w tutejszym sądzie pod sygn. II SA/Po 497/16 a sprawa ze skargi R. M. pod sygn. II SA/Po 498/16. Postanowieniem z dnia 11 października 2016r. Sąd na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016.718) połączył obie skargi do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadził je dalej pod sygn. II SA./Po 497/16.

Skarżący w skargach wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie na rzecz każdego z nich poniesionych kosztów postępowania wg norm przepisanych względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz każdego z nich poniesionych kosztów postępowania wg norm przepisanych

Decyzji zarzucili:

1. naruszenie art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez brak właściwego i precyzyjnego określenia zakresu ograniczenia własności,

2. naruszenie art. 124 ust. 3 u.g.n. poprzez brak przeprowadzenia przez wnioskodawcę faktycznych i rzeczywistych, uczciwych i rzetelnych rokowań,

3. art. 8 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania obywateli do organów administracji publicznej, wydanie rozstrzygnięcia bez wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy oraz oparcie rozstrzygnięcia tylko i wyłącznie na przesłankach wskazanych przez E. sp. z o.o.

W uzasadnieniu podali, że Wojewoda nie wskazał w decyzji ściśle określonego zakresu ograniczenia prawa własności lub użytkowania wieczystego. Zdaniem Skarżących decyzja powinna jednoznacznie wskazywać przebieg inwestycji i zakres ograniczenia władztwa, tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z określonymi w decyzji warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu, ma też służyć wyraźnemu zdefiniowaniu ograniczania prawa własności czasowo (wyrok WSA w Krakowie z 4 lipca 2014r., II SA/Po 326/14). W ocenie Skarżących decyzja Wojewody wadliwie wskazuje jedynie ogólnie powierzchnię nieruchomości([...]),, co do której ograniczono sposób korzystania nie podając ani szerokości ani długości powierzchni ograniczenia, choć jest to możliwe technicznie, co wynikało z załącznika do decyzji organu I instancji. Takich danych Wojewoda nie podał także na mapie stanowiącej załącznik do decyzji.

Zdaniem Skarżących rokowań z art. 124 ust. 3 faktycznie nie przeprowadzono. W ocenie Skarżących zaproszenie do rokowań i kolejne propozycje oraz zaproszenia na kolejne spotkania powinny być kierowane na piśmie, z prowadzonych w trakcie rokowań spotkań powinno się sporządzać protokoły, wszelkie rozmowy i kontakty podejmowane w związku z prowadzonymi rokowaniami powinny być udokumentowane notatkami służbowymi. Zdaniem Skarżących, trudno również uznać za rokowanie zaproponowanie rażąco niskiej kwoty [...]zł dla wszystkich właścicieli. Wskazuje to raczej na pozorowanie przeprowadzenia rokowań, a nie na rzeczywiste działanie w tym zakresie i chęć poszukiwania kompromisu.

Skarżący podali, że Wojewoda w całości i bezkrytycznie powielił argumentację zawartą we wniosku E. bez równoczesnego wyważenia interesów właścicieli nieruchomości, tym bardziej, że zakres planowanych prac w sposób oczywisty wpłynie na wartość nieruchomości jak i nieruchomości sąsiednich. Wojewoda skupił się wyłącznie na interesie inwestora, Nie wyjaśnił istotnych okoliczności faktycznych mających znaczenie dla sprawy, w tym możliwości alternatywnego przeprowadzenia linii energetycznej pod ziemią.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ich oddalenie, uznając zgłoszone zarzuty za bezpodstawne i powtarzające stanowisko Skarżących zajęte w odwołaniu, wobec czego odniósł się tylko do zarzutów, które nie znalazły się w odwołaniach.

Wojewoda podał, że decyzja odpowiada wymogom art. 119 ust. 1 pkt 2 u.g.n. oraz wymogom sprecyzowanym przez orzecznictwo. Załącznik do decyzji został sporządzony na wyrysie z mapy ewidencyjnej z 4 grudnia 2014r. wydanym przez Prezydenta Miasta P.. Mapa zawiera legendę, kolorowe symbole, jest czytelna oraz ma skalę. Z tej mapy bez trudu można wywnioskować jaki przedmiot podlega ograniczeniu w sposobie korzystania, a zatem spełniony został wymóg jednoznaczności co do sposobu oznaczenia przedmiotu ograniczenia. Nadto prawidłowe określenie szerokości i długości ograniczenia jest możliwy gdy obszar podlegający ograniczeniu ma kształt trapezu prostokątnego oraz równoległoboku (np. prostokąta). Wtedy rzeczywiści określenie długości i szerokości "pasa ograniczenia" jest możliwe i uzasadnione. W przedmiotowej sprawie obszar ograniczenia ma kształt wielokąta przez co "szerokość pasa ograniczenia" – patrząc wzdłuż osi linii 110kV [...] – zwiększa się aż do miejsca znajdującego się mniej więcej na wysokości istniejącego słupa przedmiotowej linii, w którym tenże pas skręca. Spełnienie wymagań Skarżących oznaczałoby konieczność podania znacznej liczby parametrów "szerokości ograniczenia". Ów parametr zmieniałby się (zwiększał ewentualnie zmniejszał w zależności, od której strony linii elektroenergetycznej patrząc) na niemal całej długości osi linii. Z tego względu, zdaniem Wojewody ograniczenie się w sentencji decyzji do wskazania powierzchni ograniczenia części nieruchomości w sposobie korzystania, z jednoczesnym powołaniem się na załącznik graficzny, sporządzony w odpowiedniej skali i stanowiący integralną część decyzji było wystarczające, uzasadnione i konieczne.

Zarzut nie rozważenia alternatywnego przeprowadzenia linii elektroenergetycznej pod ziemią był, w ocenie Wojewody, niezasadny. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z lokalizacją celu publicznego ustalonej decyzją Prezydenta Miasta P. z [...] 2015r. nr [...]. Jej przedmiotem – jak również przedmiotem decyzji o ograniczeniu w sposobie korzystania – jest inwestycja budowy nowego trzonu słupa wraz z fundamentem. Lokalizacja tego słupa dla napowietrznej linii WN 110KV relacji [...] została zatem wiążąco przesądzona w decyzji innego organu. Nie można było zatem tej kwestii badać w sprawie niniejszej w ramach postulatu "analizy jak najmniejszej uciążliwości" a rozważanego co do zasady każdorazowo w sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.

W piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2016r., złożonym 9 grudnia 2016r. pełn. Skarżących i uczestników r.pr. I. L. wniosła ponadto o zasądzenie kosztów na rzecz skarżących i uczestników, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W piśmie tym pełnomocnik podtrzymała zarzuty skargi, nadto podała,, że nie powinna być w ogóle w niniejszej sprawie wydawana decyzja w trybie art. 124 ugn a w trybie art. 124 b lub 126 ugn. Podała, że wnioskodawca wielokrotnie zmieniał treść składanych wniosków, podając, że prace mają polegać na przeprowadzeniu napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia, następnie, że ma nastąpić budowa nowego trzonu konstrukcji wsporczej słupa, podawał tez, wprost, że na działce planowane są prace konserwacyjno – remontowe. Z pism wnioskodawcy jednoznacznie wynikało, że na skutek prowadzonych prac nie zmieni się ani trasa linii ani jej napięcie. W ocenie pełnomocnika Skarżących i Uczestników ze zgromadzonego materiału wynika niespornie, że zamierzone przez wnioskodawcę działania (wymiana słupów i przewodów) na przedmiotowej nieruchomości winna być kwalifikowana jako remont, gdyż nowe słupy, tak jak i przewody będą instalowane w miejscach dotychczas istniejących. Jednocześnie pełnomocnik wskazała, że inwestycja miała polegać na wymianie części zużytych elementów tylko na pewnym odcinku obiektu liniowego, który nie zmieni trasy przebiegu ani długości, a więc elementu charakterystycznego dla obiektu liniowego. W uzasadnieniu wniosku o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 oraz art. 124 ust. 1a pełnomocnik wnioskodawcy wielokrotnie wskazywał, że linia znajdująca się na nieruchomości skarżących wybudowana została w 1973r. i ma strategiczne znaczenie dla gospodarki energetycznej [...], jej stan techniczny jest zły, a nasilone gwałtowne zjawiska atmosferyczne w okresie zimowym mogą spowodować przewrócenie słupa i przerwę w dostawie energii. Zdaniem pełnomocnika Skarżących i Uczestników nie jest możliwe wydanie decyzji w trybie art. 124 u.g.n. jeśli urządzenia przesyłowe znajdują się już na danej nieruchomości. W istocie nastąpiło już bowiem faktyczne ograniczenie korzystania przez właściciela z nieruchomości w rozumieniu art. 124 u.g.n. Przedmiotowy wniosek nie dotyczył więc w istocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości dla realizacji nowej inwestycji, ale jego złożenie miało na celu utrzymanie w należytym stanie już istniejących urządzeń na przedmiotowej nieruchomości. Po faktycznym zrealizowaniu inwestycji nie było więc dopuszczalne wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Z istoty tego przepisu wynika, że może być ono wydane jedynie przed rozpoczęciem na danej, ściśle określonej realizacji konkretnego celu inwestycyjnego, stanowiącego cel publiczny. Uprawnienia związane z koniecznością utrzymania urządzeń są ściśle powiązane z uprawnieniami do wybudowania urządzeń, przewodów lub ciągów, stanowią niejako ich następstwo, tworzą one niepodzielne uprawnienie o charakterze administracyjnoprawnym. Poza tym w przypadku umieszczenia urządzeń przesyłowych na danej nieruchomości bez uprzedniego posiadania tytułu prawnego z zakresu prawa cywilnego lub administracyjnego dopuszczenie możliwości wydania decyzji dotyczącej utrzymania stanowiłoby legalizację bezprawności, co trzeba uznać za niedopuszczalne. Zdaniem pełnomocnika Skarżących i Uczestników wobec prowadzenia prac konserwacyjno – remontowych na nieruchomości i braku posiadania przez spółkę E. sp. z o.o tytułu do nieruchomości wnioskodawca powinien ubiegać się o wydanie decyzji w trybie art. 124b u.g.n.. Poza tym wydana decyzja nie zapewnia przedsiębiorstwu przesyłowemu swobodnego dostępu do znajdujących się na nieruchomości urządzeń, nieruchomość jest ogrodzona i posiada tylko jedną bramę wjazdową oddaloną od pasa gruntu objętego decyzją. Celem każdorazowego dojazdu do obszaru ograniczenia przedsiębiorstwo będzie musiało uzyskać dodatkowy tytuł prawny celem umożliwienia dojazdu do słupa oraz linii energetycznych. Taką zaś możliwość – tj. wyznaczenie drogi dojazdowej, daje właśnie decyzja wydawana w trybie art. 124b u.g.n. Skoro wnioskodawca powoływał się na stan zagrożenia życia i bezpieczeństwa ludzi przebywających wokół urządzenia oraz na bardzo duże ryzyko wystąpienia awarii, barku zasilania to właściwym sposobem uzyskania prawa do gruntu w trybie administracyjnym byłoby uzyskanie decyzji w trybie art. 126 u.g.n.

Pełnomocnik Skarżących podkreślił, że obie decyzje wydawane w trybie art. 124b i 126 u.g.n. powinny zawierać ograniczenie czasowe. Po wpływie terminu wskazanego w takiej decyzji przedsiębiorca przesyłowy traci więc prawo do korzystania z cudzej nieruchomości i powinien uregulować stosunki z właścicielami choćby poprzez ustanowienie służebności przesyłu. Zdaniem pełnomocnika Skarżących i Uczestników [...] poprzez uzyskanie zaskarżonej decyzji chciała konwalidować istniejący na nieruchomości stan faktyczny, co jest działaniem niedopuszczalnym. Nadto podała, że trudno uznać, by doszło do rokowań przy oferowanej cenie [...] zł podczas gdy służebność przesyłu za ten grunt mogła wynieść nawet [...] zł

W odpowiedzi na to pismo pełnomocnik Wojewody nie podzielił argumentacji Skarżących o braku podstaw do zastosowania art. 124 u.g.n. Podał, że bez wątpienia spółka chciała zdemontować istniejący słup i zbudować nowy, wyższy o 9 metrów, co nie kwalifikuje się do zastosowania trybu z art. 124b u.g.n, o który spółka wcześniej bezskutecznie wnosiła, co było kwestionowane przez Skarżącego R. M., który wskazywał ( w tamtym postępowaniu) , że zastosowany winien być tryb z art. 124 ust. 1 u.g.n. stanowisko to Wojewoda podzielał w poprzednio zakończonym i w przedmiotowym postępowaniu. Wojewoda wskazał, że remontem nie mogą być roboty budowlane polegające na rozbiórce istniejącego obiektu budowlanego i budowie obiektu nowego, nawet jeśli budowa ta polegałaby na odbudowie obiektu istniejącego z ewentualnym wykorzystaniem materiałów pozostałych po rozbiórce elementów obiektu dotychczasowego i zastąpienia ich nowymi ( wyrok NSA z 13 kwietnia 2016r., sygn. II OSK 1958/14).

Z uwagi na fakt, że pełnomocnik Skarżących i uczestników na rozprawie dnia 15 grudnia 2016r. podała, iż nie kwestionuje zakresu prac i tego, że polegały one na demontażu starego słupa i budowie nowego, wyższego o 9 m. pełnomocnik organu cofnął wniosek dowodowy zgłoszony w piśmie z 15 grudnia 2016r.

Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016r. pełnomocnik Skarżących i Uczestników podała, że w jej ocenie w przedmiotowej sprawie miał miejsce remont a nie przebudowa. Natomiast pełnomocnik organu podał, że w przedmiotowej sprawie nie miał miejsca remont.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016.1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2016.718; dalej: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W przedmiotowej sprawie skargi okazały się nieuzasadnione.

W zaskarżonej decyzji z 9 maja 2016r. Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] 2015r. i orzekł co do istoty sprawy.

W pierwszej kolejności Są ustalał czy wydanie przez organ II instancji decyzji reformatoryjnej było uzasadnione. Z akt administracyjnych i uzasadnienia Wojewody wynika, że orzeczenie reformatoryjne związane było z konwalidowaniem braku określenia w sentencji decyzji obszaru graniczenia. Wojewoda w toku postępowania odwoławczego uzyskał sprecyzowane stanowisko wnioskodawcy w przedmiocie powierzchni ograniczenia oraz decyzję administracyjne złożone przez Skarżącego, ustalił również, że decyzja lokalizacyjna Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2015r. jest ostateczna. Wydanie w takiej sytuacji decyzji reformatoryjnej przez Wojewodę nie stanowiło naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. ani art. 15 k.p.a.

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ujęta w przepisie art. 15 k.p.a, oznacza, ze stronie przysługuje prawo do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Jednakże decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa jak decyzja organu l instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu i instancji /T. Woś, J. Zimmermann glosa do uchwały SA z dnia 23 09 1986 r. IIAZP 11/86, OSN 1987/11167, PiP 1989/8/145/,

Realizacja tej zasady została ukształtowana w przepisie art. 138 § 1 k.p.a. regulującym postępowanie administracyjne przed organem odwoławczym Przepis ten wprowadza jako zasadę postępowanie merytoryczne przed organem II instancji, w związku z tym również, taki charakter mają decyzje podejmowane w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. merytoryczno - reformacyjne ukierunkowane na rozstrzygnięcie, co do istoty sprawy.

Rozstrzygnięcia kasacyjne przewidziane § 2 art. 138 k,p,a. stanowią wyjątek od zasady merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego i mają miejsce wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Przy interpretacji tego przepisu nie jest dopuszczalna wykładnie rozszerzająca. Wypracowane i ugruntowane na przestrzeni lat stanowisko judykatury i zgodna z nim z doktryna, pozwalają na przyjęcie; że wydanie decyzji kasacyjnej może nastąpić tylko wtedy, gdy organ l instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadził z rażącym naruszeniem prawa procesowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 11. 2003, IV SA1496/02 M Prawn. 2004/2/60, wyrok NSA z dnia 2. 04 2001r. IVSA 208/99 Lex nr 547/45.W. Dawidowicz "Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu" WP. W-wa 1983 - str. 223, Zbigniew Janowicz "Kodeks postępowania administracyjnego" - str. 301 i nast. M. Wierzbowski "Postępowanie administracyjne". C.H Berek W-wa 2004, str. 207). W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca.

Wniesienie odwołania powoduje więc w myśl powyższego przeniesienie kompetencji do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji. Ocenie organu odwoławczego podlega całe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w sprawie przed organem l instancji, a zwłaszcza materiał dowodowy zebrany i przeanalizowany przez ten organ. Organ odwoławczy w ramach swoich uprawnień może materiał ten ocenić inaczej niż organ l instancji, co więcej organ odwoławczy, może z urzędu lub na żądanie strony przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe. Przepis art. 136 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości, co do stanu faktycznego sprawy i prawnego a stwierdził potrzebę przeprowadzenia dowodu ma obowiązek przeprowadzić ten dowód w ramach swoich uprawnień z art. 136 k. p. a. zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy mógł więc uzupełnić zgromadzony przez organ I instancji materiał oraz wydać decyzję reformatoryjną. Nie miała bowiem miejsca taka sytuacja, by po wydaniu decyzji przez organ I instancji pozostał do wyjaśnienia zakres sprawy nakazując przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zasadnym było również umorzenie postępowania w zakresie objętym wnioskiem E. , dotyczącym powierzchni ponad [...] m2. Jak wynikało z decyzji organu I instancji objął on swoim rozstrzygnięciem obszar [...] a [...] w piśmie z 4 marca 2016r. wniosek ograniczyła do powierzchni [...] m2. Skoro więc przedmiotem wszczętego postępowania była większa powierzchnia niż przyjął ją Wojewoda w zakresie ponad [...]m2 postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć.

W toku postępowania odwoławczego Wojewoda zapewnił czynny udział stronom. Słusznie podał, że zawiadomienie Skarżących w toku postępowania przez organem I instancji o przeprowadzonych oględzinach po ich przeprowadzeniu stanowiło naruszenia art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 79 § 1 k.p.a . Naruszenie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, Skarżący nie kwestionowali bowiem ustaleń wizji, jej wynik nie wpłynął znacząco na wynik postępowania a tym samym nie było podstaw do przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania z tego tytułu, czy też przeprowadzenia ponownie dowodu z oględzin nieruchomości. Położenie i sposób zagospodarowania nieruchomości, posadowienie słupa czy przebieg linii elektroenergetycznej nie był sporny miedzy stronami.

Słusznie również Wojewoda uznał, że nie doszło do naruszenia art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz.U. 2016.2147, powoływanej jako u.g.n.), zgodnie z którym po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, przeprowadza rozprawę administracyjną. Choć przepis ten znajduje się w rozdziale 4 u.g.n zatytułowanym "wywłaszczanie nieruchomości" , w którym również znajduje się przepis art. 124 u.g.n, przyjąć można, że rozprawa administracyjna jest obligatoryjna w przypadkach dokonywania wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, czyli spraw wywłaszczeniowych sensu stricte, gdzie odbycie rozprawy ma na celu wyjaśnienie kwestii spornych i innego niż tych pisemnego sposobu wyrażenia stanowiska przez potencjalnych wywłaszczanych wobec organów. W sytuacjach określonych w art. 124 u.g.n. takiej konieczności nie ma. Rozprawa nie może zakończyć się zawarciem ugody (art. 118 ust. 3 u.g.n.) a właściciele, co do których następuje ograniczenie w trybie art. 124 u.g.n prowadzą z podmiotem na rzecz którego następuje ograniczenie (innym niż Skarb Państwa czy jednostka samorządu terytorialnego) rokowania.

Sąd podziela również stanowisko organów w zakresie uznania, iż w sprawie miały miejsca rokowania i zakończyły się niepowodzeniem.

Zgodnie z art. 124 ust. 3 u.g.n. udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawca dołączył dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Przedstawiciele spółki E. spotkali się m.in. z M. M. w dniu 20.08.2015r. (notatka urzędowa nr [...], k. 74 akt administracyjnych) i z R. M. 25 sierpnia 2015r. o czym świadczy notatka służbowa nr [...] (k. 73 akt administracyjnych organu I instancji). W/w właściciele nie wyrazili zgody na zawarcia umowy dot. służebności. Prowadzona była również korespondencja (k. 49-72, k. 122 akt administracyjnych).

Bezspornie rokowania się odbyły i zakończyły się niepowodzeniem. Właściciele nie wyrazili zgody na zawarcie umowy na warunkach zaproponowanych przez wnioskodawcę, co więcej, jak wynikało z stanowiska wyrażonego przez R. M. podczas wysłuchania u Wojewody w dniu 21 kwietnia 2016r. (k. 56 akt organu II instancji) proponował on przeniesieniu słupa poza ich działkę lub bliżej skraju działki, co wskazywało na brak woli zawarcia umowy. Zdaniem Skarżących zaproponowana kwota [...]zł dla wszystkich współwłaścicieli była zbyt niska i wskazywała na pozorność rokowań, gdyż w ich ocenie wartość służebności przesyłu może wynosić w niniejszej sprawie nawet [...] zł.

Ustawa nie określa szczegółowo trybu przeprowadzania rokowań pomiędzy wnioskodawcą decyzji (inwestorem), a właścicielem nieruchomości i nie odsyła też w tym względzie do przepisów Kodeksu cywilnego. Uznać wobec tego należy, iż sposób prowadzenia tych rokowań jest poddany woli stron, natomiast dokumentację z tych rokowań należy załączyć do wniosku o wydanie zezwolenia. W ten sposób organ administracji ma możliwość zbadania, czy właściciel nieruchomości wiedział o zamierzonej inwestycji i jakie zajął stanowisko. Jednym z takich dokumentów może być oczywiście protokół z przeprowadzonych rokowań, jednakże w sytuacji, gdy w sposób niebudzący wątpliwości Skarżący odmówili zgody na inwestycję, a wnioskodawca przedstawił potwierdzenia prowadzenia korespondencji z właścicielami i ich stanowisko zawarte w podpisanych przez nich notatkach, brak takiego protokołu nie ma również istotnego znaczenia w sprawie. Protokół taki mógłby mieć znaczenie dowodowe w razie sporu między stronami, co do zakresu lub warunków udzielonej zgody.

Dla wydania decyzji o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma znaczenia, jakie były powody niewyrażenia zgody przez właściciela nieruchomości. Organ wydający decyzję w I instancji nie miał więc obowiązku ustalania tych powodów, a więc czy nastąpiło to z powodu nieprzedstawienia jej przez spółkę E. odpowiedniego ekwiwalentu za taką zgodę. Zaproponowana kwota [...]zł po rozłożeniu jej na czterech współwłaścicieli nieruchomości nie jest faktycznie wysoka. Nie wskazuje jednak na pozorność rokowań, nie powinna być bowiem oceniana w aspekcie ilości osób, które tą kwotą mają się podzielić a w aspekcie złożenia propozycji konkretnej i przedstawiającej określoną realną wartość. Zaproponowana kwota posiadała realną wartość, ocena jej adekwatności do cen służebności przesyłowych nie należała do organu ani do Sądu. Nie była to kwota wskazująca na fikcyjność rokowań, tym bardziej, że Skarżący nie wskazali, by w toku rokowań sami proponowali inne kwoty. Po raz pierwszy wskazali na zasadną ich zdaniem kwotę w piśmie procesowym złożonym przez pełnomocnika w sądzie w dniu 9 grudnia 2016r., przy czym z tego pisma wynikała, nie tyle pozorność rokowań spowodowana zbyt niską kwotą zaproponowaną przez E. , co brak zgody na dokonanie ograniczenia w trybie art. 124 u.g.n.

Rokowania mogą zostać zakończone w dowolnym czasie, chociażby gdy w ocenie którejś ze stron nie ma szans na zawarcie porozumienia. Nie przewidziano przy tym jakiejś szczególnej formy ich zakończenia. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć. W tym zakresie w zaskarżonej decyzji organ wskazał, że odpowiednie dokumenty na przeprowadzenie rokowań zostały przedłożone, a same rokowania zakończyły się fiaskiem. Rezultat tych rokowań nie ma znaczenia dla prawidłowości zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n. Właśnie skutek polegający na braku rezultatu rokowań w postaci zawarcia umowy cywilnoprawnej umożliwia wydanie władczego rozstrzygnięcia - decyzji administracyjnej zezwalającej na czasowe ograniczenie wykonywania prawa własności nieruchomości, na której istnieje potrzeba wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej o charakterze publicznym. Na tej podstawie Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 124 ust. 3 u.g.n. jest niezasadny.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z ust. 5 art. 124 u.g.n. : "Jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości". Należy także wskazać, iż zgodnie z art. 128 ust. 4 omawianej ustawy: "Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu". Tryb postępowania w sprawach o takie odszkodowania regulują przepisy art. 128 – 135 cytowanej ustawy. Tym samym właściciele nieusatysfakcjonowani proponowanymi kwotami mają możliwość skorzystania z możliwości jakie przewidują w/w przepisy będące konsekwencją wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n.

Odnosząc się do zarzutu braku pełnomocnictwa dla prowadzącej negocjacje E. H. sąd uznał go również za nieuzasadniony. Ze zgromadzonych w aktach sprawy pełnomocnictw wynika, że osoba ta działała z jednej strony jako pełnomocnik spółki E. a z drugiej jako pracownik [...] P. S.A. (wykonawca inwestycji budowy nowego słupa). Skarżący wiedzieli, kto jest inwestorem a brak upoważnienia dla tej osoby do zaciągania zobowiązań finansowych na rzecz E. nie oznaczał braku umocowania do prowadzenia w jej imieniu rokowań z właścicielami i nie miał wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do pominięcia przez organ odwoławczy kwestii terminu ograniczenia korzystania z nieruchomości Sąd wskazuje, że z orzecznictwa i doktryny wynika bądź powinność wyznaczenia takiego terminu bądź jest istotne, aby czasowość zajęcia nieruchomości miała realne odniesienie do decyzji. Jednak z art. 124 ust. 1 u.g.n. wskazanie takiego terminu nie wynika wprost. Brak takiego wskazania nie oznacza, że decyzja rażąco narusza prawo. Inwestor nie może korzystać bowiem z nieruchomości ponad miarę, a niezwłocznie po dokonaniu tych robót stan nieruchomości musi zostać przywrócony do stanu pierwotnego.

Kolejny z zarzutów zgłoszony w skardze dotyczył braku właściwego i precyzyjnego określenia zakresu ograniczenia własności. W ocenie Skarżących Wojewoda mógł określić zakres ograniczenia tak jak organ I instancji poprzez podanie szerokości i długości ograniczenia. Zdaniem Sądu ten zarzut nie był zasadny. Skarżący nie uwzględnili bowiem, że obszar ograniczenia w załączniku do decyzji Prezydenta był większy i bardziej regularny niż w decyzji Wojewody, na trzech odcinkach biegł wzdłuż linii prostych a załamywał się tylko w jednym miejscu. W decyzji Wojewody w rozstrzygnięciu wskazano powierzchnię ograniczenia (692,1 m2), w załączniku w sposób przejrzysty oznaczono kolorem zielonym obszar ograniczenia a kolorem czerwonym linię 110v, zaznaczono również istniejący słup. Mapa jest czytelna, zawiera skalę i brak wskazania w tak nieregularnym obszarze szerokości i długości poszczególnych kilku powstałych z uwagi na załamania linii nie oznacza, że jest on nieczytelny. Obszar wyznaczony przez Wojewodę mieści się w granicach wyznaczonych w decyzji lokalizacyjnej na mapie stanowiącej załącznik do tej decyzji (w aktach administracyjnych organu I instancji).

Wbrew zarzutom skargi nie można uznać, że organ wydał decyzję z naruszeniem art. 8 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania obywateli do organów administracji publicznej, wydanie rozstrzygnięcia bez wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy oraz oparcie rozstrzygnięcia tylko i wyłącznie na przesłankach wskazanych przez E. sp. z o.o. W ocenie Sądu Wojewoda rozważył wszystkie okoliczności sprawy, co szczegółowo wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, uwzględnił interes właścicieli sprowadzający się do jak najmniejszego uszczuplenia ich praw. Oparł się nie tylko na stanowisku wnioskodawcy, uwzględnił również wiążące ustalenia wydanej w sprawie decyzji lokalizacyjnej a także stanowisko Skarżących. W przedmiotowej sprawie to ostateczna decyzja lokalizacyjna przesądza o tym, gdzie ma stać słup. Skarżący, jak słusznie wskazał Wojewoda mogli w postępowaniu o ustalenie lokalizacji celu publicznego, w którym brali udział, kwestionować przebieg spornej linii czy posadowienia słupa. Nie istniała więc możliwość ustalania, czy mniej uciążliwe dla właścicieli byłoby ograniczenie w innym miejscu działki czy też poza działką albo poprzez przeprowadzenie linii pod ziemią. Organy były w tym zakresie związane ustaleniami decyzji lokalizacyjnej.

Odnosząc się do zarzutu błędnego zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n. szeroko opisanego w piśmie pełnomocnika Skarżących i Uczestników z 2 grudnia 2016r. Sąd uznał go za nieuzasadniony. Z pewnością w przedmiotowej sprawie nie miała miejsce sytuacja określona w art. 126 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym "w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku". To, że pełnomocnik wnioskodawcy wskazywał na zły stan faktyczny linii i słupa nie oznacza, że pojawiła się siła wyższa lub nagła potrzeba zapobieżeniu powstaniu znacznej szkody, tym bardziej, że przedmiotowe postępowanie toczy się od dłuższego czasu a E. jako profesjonalista nie uznała, że celowym jest szybkie podjęcie działań i wydanie decyzji w trybie art. 126 u.g.n.

Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie mogła się pojawić wątpliwość, czy mamy do czynienia z remontem czy budową (przebudową, odbudową) a tym samym czy winien być zastosowany tryb z art. 124 ust. 1 czy z art. 124 b ust. 1 u.g.n.

Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności."

Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego."

Z porównania tych przepisów wynika, że tryb z art. 124b ust. 1 u.g.n. dotyczy udostępniania nieruchomości w celu wykonania konserwacji, remontu lub usunięcia awarii, natomiast tryb z art. 124 ust. 1 u.g.n dotyczy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej a także innych naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.

W przedmiotowej sprawie bezspornie E. planowała inwestycję polegającą na budowie nowego trzonu konstrukcji wsporczej słupa wraz z fundamentem dla napowietrznej linii elektroenergetycznej linii 110kv na działce [...] należącej do Skarżących.

Inwestycja polegać miała na demontażu dotychczasowego słupa i budowie w jego miejscu nowego słupa wyższego o 9m od dotychczasowego. Jak wynikało z decyzji lokalizacyjnej wysokość konstrukcji ma wynosić maksymalnie 36 m. Niesporne było również i to, że na skutek przeprowadzonych prac nie zmieni się ani trasa linii ani jej napięcie.

Wnioskodawca faktycznie w różny sposób określał inwestycję, nie zmieniał jednak jej zakresu, za każdym razem chodziło o budowę nowego wyższego słupa w miejsce dotychczasowego, który będzie zdemontowany. Jak wynikało z pisma pełnomocnika organu z 15.12.2016r. E. pierwotnie wystąpiła również o wydanie decyzji w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. i w tamtych postępowaniach uzyskała decyzje negatywne z uwagi na kwalifikację robót nie jako remont czy konserwację ale przebudowę wymagającą zastosowania trybu z art. 124 ust. 1 u.g.n. Nie bez znaczenia jest również fakt, że w niniejszej sprawie wydana została ostateczna decyzja Prezydenta Miasta P. z [...] 2015r. (Nr [...]) w przedmiocie ustalenia lokalizacji celu publicznego jakim jest budowa przedmiotowego słupa.

Bezspornym w sprawie jest charakter wskazanej inwestycji jako inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., który do katalogu celów publicznych zalicza budowę i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania. Tak została zakwalifikowana przedmiotowa inwestycja w ostatecznej, wiążącej organy decyzji lokalizacyjnej. Wskazać należy, że zarówno przepis art. 6 ust. 2 u.g.n. jak i art. 124 ust. 1 u.g.n. odnoszą się nie tylko do budowy linii energetycznej jako całości, co zdaje się wskazywać pełnomocnik Skarżących i Uczestników w piśmie z 2 grudnia 2016r. ale do budowy i utrzymywania przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.

Zgodnie z § 2 pkt 11 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007r. w sprawie szczegółowych zasad funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz.U. 2007.93.623 obiektem jest obiekt budowlany w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2016.290) obiektem budowlanym jest budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Zgodnie z art. 3 pkt 3 prawa budowlanego przez budowlę - należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Zgodnie z art. 3 pkt 3a prawa budowlanego obiektem liniowym jest obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable w niej zainstalowane nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego. Z powyższego wynika, że przedmiotowy słup, który ma być wzniesiony z użycie wyrobów budowlanych a nie jest budynkiem i obiektem małej architektury wchodzący w skład linii elektroenergetycznej może być zakwalifikowany jako obiekt niezbędny do korzystania z przewodów i urządzeń linii elektroenergetycznej, którego wzniesienie wymaga wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n.

Nadto budowa nowego, wyższego słupa w miejscu dotychczasowego nie stanowi remontu, który zgodnie z art. 3 pkt 8 prawa budowlanego polega na wykonywaniu w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Nie ma tu bowiem miejsca odtworzenie stanu pierwotnego, nowy słup będzie wyższy od dotychczasowego o 9 m. Z pewnością budowa nowego słupa może być zakwalifikowana jako budowa w rozumieniu art. 3 pkt 6 prawa budowlanego, zgodnie z którym budową jest wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. I choć skorzystanie z art. 124b u.g.n. zdaje się być korzystniejsze dla wnioskodawcy, choćby z uwagi na wyznaczenie drogi dojazdowej to jednak w przedmiotowej sprawie z uwagi na brak możliwości zakwalifikowania planowanej inwestycji jako remontu czy konserwacji a także z uwagi na ostateczną decyzję lokalizacyjną nie ma podstaw do zastosowania trybu z art. 124 b u.g.n. Wydanie decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. przy spełnieniu wszystkich wymogów warunkujących wydanie takiej decyzji nie może być uznane jak twierdzą Skarżący jako legalizacja bezprawności. W przedmiotowej sprawie ma bowiem miejsce budowa nowego, wyższego słupa, czyli nowa inwestycja celu publicznego. To, że następuje ona w tym samym miejscu co słup dotychczasowy nie pozwala uznać, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości stanowi jedynie sankcjonowanie stanu faktycznego. W decyzji lokalizacyjnej badano zgodność planowanego zamierzenia inwestycyjnego.

Powyższe okoliczności stanowiły zatem dostateczną podstawę do podjęcia przez organ orzekający decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowych nieruchomości o całkowitej powierzchni [...] na rzecz E. sp. z o.o. w celu umożliwienia jej budowy nowego trzonu konstrukcji wsporczej słupa wraz z fundamentem dla napowietrznej linii elektroenergetycznej 110kV relacji [...] i umorzenie postępowania o ograniczenie sposobu korzystania z pozostałej części nieruchomości a objętej wnioskiem E. sp. z o.o

Uwzględniając powyższe Sąd oddalił obie wniesione w niniejszej sprawie skargi zgodnie z przepisem art. 151 P.p.s.a.