Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 428/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 132, art. 134 pkt 1, art. 135j ust. 2 pkt 3,
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Teza: 1.	Postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariusza policji ma charakter postępowania represyjnego. Jednakże nie wszystkie rozwiązania prawne, wypracowane na tle ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. 88/97/553 ze zm., dalej kk) i ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. 89/97/555 ze zm. - dalej kpk) mają zastosowanie wprost, a nawet odpowiednio, do postępowania dyscyplinarnego. W sprawie naruszenie dyscypliny służbowej, zarzucane obwinionemu, nie było przestępstwem, choć ustawodawca dopuścił, by policjant ponosił odpowiedzialność za przestępstwo zarówno w postępowaniu karnym jak i dyscyplinarnym (art. 132 ust. 4 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji - j. t. Dz. U. 43/07/277 ze zm. - dalej ustawa o policji).

2.	Mimo, że w orzecznictwie Sądów Administracyjnych ukształtował się pogląd, że nie ma powodów, by dla potrzeb postępowania dyscyplinarnego przeciwko funkcjonariuszom policji stosować inne interpretacje winy nieumyślnej niż ta, która jest ustalona w prawie karnym, to organy obu instancji dla stwierdzenia winy obwinionego w zakresie zarzucanego mu naruszenia dyscypliny służbowej, nie musiały wykazać obwinionemu winy umyślnej w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej, które to naruszenie nie wypełniało jednocześnie znamion strony przedmiotowej czynu zabronionego ustawą karną.

3.	Obowiązujące Zarządzenie nr 1426 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie metodyki wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez służby policyjne wyznaczone do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców (dalej Zarządzenie) nakłada na funkcjonariuszy policji konkretne obowiązki i ustala sposoby zachowania się w razie zaistnienia konkretnych sytuacji. Zgodnie z §33 pkt 1 Zarządzenia, policjant jest obowiązany przyjąć zawiadomienie o przestępstwie od osoby, która przybyła do jednostki Policji, także wówczas, gdy z uwagi na właściwość miejscową uprawniona do prowadzenia postępowania jest inna jednostka Policji lub inny organ. Jeśli policjant winien się wyłączyć, wówczas wyznaczony powinien być do przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie inny policjant, bądź należy dostarczyć zgłaszającemu papier i długopis, pouczając zgłaszającego, by niezwłocznie złożył na piśmie zawiadomienie, wyczerpująco przedstawiając okoliczności popełnienia przestępstwa (§33 ust. 2 Zarządzenia) i przekazując zawiadomienie na piśmie swym przełożonym, celem podjęcia dalszych czynności w sprawie.

TEZY

1.	Postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariusza policji ma charakter postępowania represyjnego. Jednakże nie wszystkie rozwiązania prawne, wypracowane na tle ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. 88/97/553 ze zm., dalej kk) i ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. 89/97/555 ze zm. - dalej kpk) mają zastosowanie wprost, a nawet odpowiednio, do postępowania dyscyplinarnego. W sprawie naruszenie dyscypliny służbowej, zarzucane obwinionemu, nie było przestępstwem, choć ustawodawca dopuścił, by policjant ponosił odpowiedzialność za przestępstwo zarówno w postępowaniu karnym jak i dyscyplinarnym (art. 132 ust. 4 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji - j. t. Dz. U. 43/07/277 ze zm. - dalej ustawa o policji).

2.	Mimo, że w orzecznictwie Sądów Administracyjnych ukształtował się pogląd, że nie ma powodów, by dla potrzeb postępowania dyscyplinarnego przeciwko funkcjonariuszom policji stosować inne interpretacje winy nieumyślnej niż ta, która jest ustalona w prawie karnym, to organy obu instancji dla stwierdzenia winy obwinionego w zakresie zarzucanego mu naruszenia dyscypliny służbowej, nie musiały wykazać obwinionemu winy umyślnej w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej, które to naruszenie nie wypełniało jednocześnie znamion strony przedmiotowej czynu zabronionego ustawą karną.

3.	Obowiązujące Zarządzenie nr 1426 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie metodyki wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez służby policyjne wyznaczone do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców (dalej Zarządzenie) nakłada na funkcjonariuszy policji konkretne obowiązki i ustala sposoby zachowania się w razie zaistnienia konkretnych sytuacji. Zgodnie z §33 pkt 1 Zarządzenia, policjant jest obowiązany przyjąć zawiadomienie o przestępstwie od osoby, która przybyła do jednostki Policji, także wówczas, gdy z uwagi na właściwość miejscową uprawniona do prowadzenia postępowania jest inna jednostka Policji lub inny organ. Jeśli policjant winien się wyłączyć, wówczas wyznaczony powinien być do przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie inny policjant, bądź należy dostarczyć zgłaszającemu papier i długopis, pouczając zgłaszającego, by niezwłocznie złożył na piśmie zawiadomienie, wyczerpująco przedstawiając okoliczności popełnienia przestępstwa (§33 ust. 2 Zarządzenia) i przekazując zawiadomienie na piśmie swym przełożonym, celem podjęcia dalszych czynności w sprawie.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej o d d a l a s k a r g ę /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska


UZASADNIENIE

Orzeczeniem nr [...]z dnia [...] maja 2008 r. Komendant Miejski Policji w [...] (dalej Komendant Miejski), działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. 43/07/277 ze zm.- dalej ustawa o Policji) uznał [...] G. K. za winnego naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył karę dyscyplinarną w postaci nagany. Policjant został obwiniony o to, że w dniu [...] lutego 2008 r., pełniąc służbę na stanowisku kierownika [...], zaniechał obowiązku służbowego przyjęcia zawiadomienia od [...] o przestępstwie pobicia syna, D. lat 17, na dworcu PKP [...], to jest o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 33 pkt 1 zarządzenia nr 1426 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie metodyki wykonywania czynności dochodzeniowo - śledczych przez służby policyjne wyznaczone do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców (dalej jako Zarządzenie).

W uzasadnieniu Komendant Miejski wskazał, że postępowanie dyscyplinarne przeciwko Policjantowi wszczęto dnia [...] marca 2008 r. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] lutego 2008 r. ok. godz. 22.30 dyżurny Komendy Miejskiej Policji w [...] poinformował kierownika [...] w T. P. o tym, że tego samego dnia około godz. 15.00 do Rewiru Dzielnicowych w [...] zgłosił się T. K. wraz z synem D. i nauczycielkami: K. M. i K. S. Celem było zgłoszenia faktu pobicia D. K., przez siedemnastoletniego M. K. na terenie dworca PKP [...]. Obwiniony, pełniąc tego dnia służbę, poinformował zgłaszającego, że nie przyjmie zgłoszenia i skierował przybyłe osoby do Kolejowego Komisariatu Policji na dworcu [...]. O zaistniałym wydarzeniu dyżurny KMP w [...] został poinformowany przez lekarza ze szpitala [...], gdzie na obserwację został przyjęty pokrzywdzony nieletni.

Przesłuchany w charakterze obwinionego [...] G. K. nie przyznał się do popełnienia zarzuconego Mu przewinienia dyscyplinarnego. Wyjaśnił, że od 17 lat pełni służbę w Policji. W przedmiotowym dniu ok. godz. 15.30 do Rewiru Dzielnicowych w [...] zgłosiły się dwie nauczycielki z Gimnazjum w [...] wraz z młodym chłopakiem, które poinformowały Go, że zostały telefonicznie skierowane przez panią Dyrektor [...] do Rewiru Dzielnicowych w [...] by powiadomić, że Jego syn pobił swego kolegę. Zaraz potem przyszedł ojciec pokrzywdzonego, by wyjaśnić zaistniałą sytuację. Podczas pobytu w Rewirze, T. K. w ogóle się nie odzywał. Jedynie gdy Obwiniony zasugerował, by wezwać pogotowie ratunkowe, stwierdził, że sam uda się z synem do szpitala. Z wypowiedzi nauczycielek wynikało, że D. K., będąc na wycieczce szkolnej, został uderzony przez M. K. Obwiniony był w niezręcznej sytuacji gdyż to Jego syn okazał się sprawcą pobicia. Był bardzo zdenerwowany i nie potrafił racjonalnie myśleć. Przeprosił ojca pokrzywdzonego oraz poinformował Go, że winien tę sprawę zgłosić w komisariacie kolejowym w [...]. Nie sporządził żadnej notatki. Nie informował również dyżurnego Komendy Policji w [...] o zgłoszeniu o przestępstwie. Nie zrobił tego dlatego, że nie był w stanie racjonalnie myśleć. Chciał po prostu wyjść i zakończyć służbę. Dzwonił do syna, ale ten miał wyłączony telefon. Nie miał zamiaru nie przyjmować zawiadomienia o przestępstwie, ale w tych okolicznościach trudno mu było skupić się na obowiązkach służbowych. Myślał o tym, co zrobił jego syn. Dlatego też nie czuje się winny zarzuconego Mu naruszenia dyscypliny służbowej i żałuje, że doszło do takiej sytuacji.

Zgodnie z § 33 pkt 1 Zarządzenia, policjant jest obowiązany przyjąć zawiadomienie o przestępstwie od osoby, która przybyła do jednostki Policji, także wówczas, gdy z uwagi na właściwość miejscową lub rzeczową, inna jednostka Policji lub inny organ jest uprawniona do prowadzenia postępowania. Organ I instancji wskazał, że Obwiniony dopuścił się rażącego naruszenia dyscypliny służbowej. Według art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, do podstawowych zadań Policji należy ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra. Określony w rocie ślubowania zakres obowiązków funkcjonariusza Policji, jako funkcjonariusza służby publicznej, wymaga szczególnej staranności w wykonywaniu zadań, które ma zapewnić realizację zadań tej służby i ochronę życia i zdrowia ludzi przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra (art. 27 ust. 1 ustawy o Policji). Odpowiedzialność dyscyplinarna jest jedną z podstawowych gwarancji realizacji tych obowiązków. Według art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Odpowiedzialność dyscyplinarna oparta jest na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego rodzaju zadań - ochrony zdrowia i życia ludzi. Przy wykonywaniu zadań obowiązuje zatem nie tylko dyscyplina służbowa ale i przestrzeganie zasad etyki zawodowej, do tych wartości należy zaliczyć szczególną staranność w wykonywaniu obowiązków. Ma to znaczenie przy ocenie i zastosowaniu przepisów art. 132 ust. 2 i art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji. Według art. 132 ust. 2 naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy (art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji). W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można zakwestionować spełnienia przesłanki przewinienia dyscyplinarnego, a mianowicie przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką mógł i powinien przewidzieć. Długi staż pracy Obwinionego (17 lat), znajomość obowiązujących w Policji procedur oraz doświadczenie zawodowe, będące podstawą do mianowania obwinionego na stanowisko kierownicze, nie pozwala na przyjęcie, iż nie był on świadomy skutków nie przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie. O świadomym działaniu Obwinionego świadczy również fakt, że skierował przybyłe osoby do Komisariatu Kolejowego Policji gdyż, jak sam stwierdza, tam zaistniało przestępstwo. Zatem Obwinionemu był znany obowiązek przyjęcia zawiadomienia od osoby zgłaszającej. Zachowanie Obwinionego było wysoce naganne i naruszające dobre imię Policji. Obwiniony mógł i powinien, jako funkcjonariusz Policji, powiadomić o zaistniałym zdarzeniu przełożonego, bądź dyżurnego Komendy Policji w [...], celem wyznaczenia innej osoby do wykonania czynności procesowych, czego nie uczynił, nie sporządzając nawet notatki urzędowej na przedmiotowy temat. Organ I instancji podkreślił dotychczasową niekaralność obwinionego oraz pozytywną opinię wyrażoną przez zastępcę Komendanta Komisariatu Policji w [...] (k. 48- 50v akt dyscyplinarnych).

W odwołaniu Obrońca Obwinionego wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i uniewinnienie Obwinionego od zarzucanego mu przewinienia

dyscyplinarnego lub o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu w szczególności napisał, że Obwinionemu postawiono zarzut popełnienia czynu polegającego na zaniechaniu czynności służbowej. Czyn ten, opisany w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, może zostać popełniony wyłącznie z winy umyślnej i to jedynie w zamiarze bezpośrednim. W żaden sposób nie zostało wykazane, że Obwiniony dopuścił się zarzucanego czynu, działając z jakąkolwiek postacią zamiaru. Już z treści samych wyjaśnień Obwinionego wynika niezbicie, iż nie jest wypełniona strona podmiotowa zarzucanego mu przewinienia, bowiem wskazał On jednoznacznie, że nie miał zamiaru nie przyjąć zawiadomienia o przestępstwie, a brak w omawianym zakresie jakichkolwiek dowodów przeciwnych uwiarygodnia w istocie charakter tych twierdzeń i pozwala na przyjęcie ich jako pełnoprawnego elementu ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego. Niewłaściwie, w sposób niezgodny z rzeczywistym przebiegiem, ustalony został stan faktyczny. Wymaga uwagi istotna rozbieżność między zachowaniem się świadków T. K. i towarzyszących mu podczas wizyty w Rewirze Dzielnicowych w [...] nauczycielek i wyrażanymi przez te osoby oczekiwaniami co do podjęcia określonego zachowania przez Obwinionego, a treścią zeznań tych osób przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Z wyjaśnień złożonych przez Obwinionego, dotyczących przebiegu samego zdarzenia, którym należy dać wiarę w całości, wynika jednoznacznie, iż świadkowie ci w żaden sposób nie odebrali faktu skierowania ich do Komisariatu Kolejowego Policji celem złożenia tam zawiadomienia o przestępstwie jako rzeczywistej odmowy dokonania przez Obwinionego czynności służbowej w postaci przyjęcia zgłoszenia. Za niedopuszczalne uznać należy stanowisko organu I instancji, jakoby fakt uznania się przez Obwinionego za niewłaściwego do przyjęcia zgłoszenia, i skierowania pokrzywdzonego do innego Komisariatu celem złożenia tam zawiadomienia o przestępstwie, stanowił rzeczywistą odmowę dokonania przez Obwinionego czynności służbowej - przyjęcia zgłoszenia. Tym samym zarzut zaniechania przyjęcia zawiadomienia uznać należy za bezpodstawny, bowiem po uzyskaniu informacji o zdarzeniu Obwiniony wskazał pokrzywdzonemu jednostkę Policji miejscowo właściwą do przyjęcia zawiadomienia o popełnionym przestępstwie. Istotnym naruszeniem przepisów postępowania, mającym wpływ na jego wynik, jest nie przeprowadzenie czynności dowodowej w postaci przesłuchania w charakterze świadka L. K. - Dyrektor [...] i R. H.- nauczycielki. Nadto organ I instancji naruszył prawo Obwinionego do obrony gdyż nie zawiadomił prawidłowo ustanowionego w sprawie Obrońcy o terminie końcowego zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego i uniemożliwił tym samym uczestnictwo w tej czynności (k. 52- 60 akt dyscyplinarnych).

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] r. Wielkopolski Wojewódzki Komendant Policji w Poznaniu (dalej Wojewódzki Komendant), na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, wskazując "Dz. U. z 2007 r. Nr 7, poz. 58 z poźn. zm.", utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu Wojewódzki Komendant wskazał, że zgodnie z art. 132 ust.1 i 2 ustawy o Policji, przewinienie dyscyplinarne można popełnić z winy umyślnej lub nieumyślnej. Przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach mimo, że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Nie można przyjąć, że Obwiniony nie był świadomy skutków nie przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie. O świadomości działania policjanta świadczy to, że skierował przybyłe osoby do Komisariatu Kolejowego, gdyż tam miało miejsce zdarzenie. Nadto jest to policjant z 17-letnim stażem służby. Przepis § 33 pkt 1 Zarządzenia jednoznacznie nakazuje przyjąć zawiadomienie o przestępstwie od osoby, która przybyła do jednostki Policji, także wówczas, gdy z uwagi na właściwość miejscową lub rzeczową uprawniona do prowadzenia postępowania jest inna jednostka Policji lub inny organ. Z zebranych materiałów jednoznacznie wynika, iż Obwiniony zaniechał obowiązku przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie. Jak sam wyjaśnił, skierował te osoby do Komisariatu Kolejowego w Poznaniu. W dniu [...] kwietnia 2008 r. od Obrońcy Obwinionego wpłynął wniosek o przesłuchanie dyrektor [...] oraz nauczycielek, na okoliczność przebiegu zdarzenia. W toku postępowania ustalono, które nauczycielki były w Rewirze Dzielnicowych w [...], nadto przesłuchano te nauczycielki w charakterze świadków. Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Obwiniony i jego Obrońca zostali powiadomieni o terminie zapoznania z aktami. W czynności zapoznania z aktami uczestniczył tylko Obwiniony. Przedłużenie trwania czynności dowodowych do 2 miesięcy nie naruszyło w żaden sposób art. 135h ust. 1 ustawy o Policji i nie miało wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Wymierzona kara jest współmierna do stopnia zawinienia jak i skutków, które wywołało zachowanie policjanta. Uwzględnia ona także okoliczności popełnienia czynu i dotychczasowy przebieg służby obwinionego (k. 67- 71 akt dyscyplinarnych).

W skardze do Sądu Pełnomocnik Skarżącego powtórzył i pogłębił argumenty zawarte w odwołaniu. Zaakceptowanie przez organ II instancji faktu nie doręczenia Obrońcy zawiadomienia o terminie końcowego zapoznania się z aktami postępowania zostało ocenione przez Pełnomocnika Skarżącego jako rażące naruszenie przepisów postępowania dyscyplinarnego. Organ II instancji zaaprobował, że uzasadnienie orzeczenia organu I instancji sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że wszelkie ustalenia faktyczne poczynione zostały w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Z uzasadnienia tego nie wynika, który ze zgromadzonych dowodów, zarówno osobowych jak i poza osobowych, mają niewątpliwie przemawiać za winą Obwinionego, a także jak przebiegał proces myślowy odtwarzania stanu faktycznego, prowadzący w konsekwencji do ukarania Obwinionego w wyniku przeprowadzonej subsumpcji tego stanu faktycznego pod obowiązujące normy prawne. Orzeczenie organu II instancji nie zawiera w swej treści uzasadnienia prawnego - wyjaśnienia podstawy prawnej samego rozstrzygnięcia w sprawie (k. 2- 15 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym orzeczeniu (k. 23- 27 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadną.

Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Zagadnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów reguluje rozdział 10 ustawy o Policji (art. 132-144a). W myśl art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2). Art. 132 ust. 3 wylicza przykładowo, że naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności: odmowa wykonania albo niewykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, zaniechanie czynności służbowych albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy, niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenia uprawnień określonych w przepisach prawa. Rodzaje kar określa przepis art. 134, zaś tryb odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego reguluje art. 135k ustawy o Policji.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego specyfika statusu pracowniczego kategorii umundurowanych funkcjonariuszy służb publicznych (będąca kilkakrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego - np. w uzasadnieniach wyroków z: 23.9.1997 r.- K 25/96 OTK 3-4/97/36; 27.1.2003 r.- SK 27/02 OTK-A 1/03/2; 2.9.2008 r.- K 35/06- OTK-A 7/08/120) powoduje, że kandydat do publicznej służby mundurowej od momentu powołania poddać się musi regułom pełnienia służby, nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też szczególnych obowiązków. Przykładowo, wśród szczególnych warunków uzasadniających korzystniejsze zasady nabywania przez funkcjonariuszy służb mundurowych uprawnień emerytalno-rentowych oraz ustalania ich rozmiaru wymienić można m.in.: pełną dyspozycyjność i zależność od władzy służbowej, wykonywanie zadań w nielimitowanym czasie pracy i trudnych warunkach, związanych nierzadko z bezpośrednim narażeniem życia i zdrowia (np. w czasie udziału w obronie kraju lub ochronie bezpieczeństwa obywateli), wysoką sprawność fizyczną i psychiczną wymaganą w całym okresie jej pełnienia, niewielkie możliwości wykonywania dodatkowej pracy i posiadania innych źródeł utrzymania, ograniczone prawo udziału w życiu politycznym i zrzeszania się. Wskazaną specyfikę pracy w służbach mundurowych Trybunał Konstytucyjny uznał za przesłankę uzasadniającą dopuszczalność wprowadzania z jednej strony wyższych wymagań personalnych, kwalifikacyjnych czy charakterologicznych wobec kandydatów do służby, z drugiej zaś - odmiennego i bardziej rygorystycznego niż w wypadku pozostałych profesji, ukształtowania zasad utraty statusu pracowniczego. Wymagania stawiane policjantowi- z uwagi na charakter jego służby ( na co słusznie zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 8.X.2002- K 36/00- OTK-A 5/02/63 cz. III pkt 4 uzasadnienia)- są znacznie wyższe niż obywatela nie służącego w Policji. Szczególna rola społeczna tej grupy zawodowej i jej zhierarchizowana struktura wymaga dla jej skutecznego i prawidłowego działania przestrzegania innych poza normami prawa karnego i prawa o wykroczeniach, przepisów i zasad. Objęcie policjantów odpowiedzialnością dyscyplinarną uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z działalnością policji publiczne zaufanie. Służyć ma również przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić ją wiarogodności w oczach opinii publicznej zwłaszcza, że wiele uprawnień przyznanych policji pozwala na ingerowanie w sferę obywatelskich wolności i praw. Owe uwagi Trybunału Konstytucyjnego, zaprezentowane na tle badania konstytucyjności regulacji postępowania dyscyplinarnego, zachowują aktualność przy rozważaniach dotyczących możliwości nałożenia na policjanta kary dyscyplinarnej- w tym na podstawie art. 134 pkt 1 ustawy o Policji.

Trafnie Pełnomocnik Skarżącego podnosi, że postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariusza policji ma charakter postępowania represyjnego. Jednakże nie wszystkie rozwiązania prawne, wypracowane na tle ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. 88/97/553- dalej kk) i kpk, mają zastosowanie wprost, a nawet odpowiednio, do postępowania dyscyplinarnego. W szczególności należy zauważyć, że naruszenie dyscypliny służbowej, zarzucane G. K., nie było przestępstwem, choć ustawodawca dopuścił, by policjant ponosił odpowiedzialność za przestępstwo zarówno w postępowaniu karnym, jak i dyscyplinarnym (art. 132 ust. 4 ustawy o Policji). Tym samym obszerne argumenty, podniesione w skardze, wskazujące na niewykazanie winy umyślnej Obwinionego w "zakresie zarzucanych mu czynów" (s. 13 skargi- k. 14 akt sądowych), nie mogą być skuteczne. Nie doszło bowiem do naruszenia prawa materialnego w zakresie znamion strony podmiotowej któregokolwiek z przestępstw opisanych w kk bądź w innej ustawie karnej. W szczególności Obwinionemu nie zarzucono popełnienia czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne, wypełniającego znamiona ustawowe przestępstwa z art. 244 kk (w: red. A. Zoll "Kodeks karny. Komentarz" Zakamycze 2006 t. II- M. Szewczyk s. 1083 uw. 10). Mimo zatem, że w orzecznictwie Sądów Administracyjnych ukształtował się pogląd, że nie ma powodów, by dla potrzeb postępowania dyscyplinarnego przeciwko funkcjonariuszom Policji stosować inne interpretacje winy nieumyślnej niż ta, która jest ustalona w prawie karnym (odpowiednio- wyrok WSA w Warszawie z 4.X.2006 r.- II SA/Wa 908/06, akceptowany przez W. Kotowskiego "Ustawa o Policji. Komentarz praktyczny" DW ABC 2008 s. 649 uw. 5), to organy obu instancji dla stwierdzenia winy G. K. w zakresie zarzucanego Mu naruszenia dyscypliny służbowej, nie musiały wykazać Obwinionemu winy umyślnej w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej, które nie wypełniały jednocześnie znamion strony przedmiotowej czynu zabronionego ustawą karną.

W niniejszej sprawie zagadnieniem podstawowym do rozstrzygnięcia jest rozważenie, czy zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy pozwalał organom Policji na stwierdzenie winy Skarżącego w zakresie zarzucanego naruszenia dyscypliny służbowej. W ocenie Sądu analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego daje podstawę do uznania zarzutu zaniechania obowiązku służbowego przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie, za w pełni udowodniony. Poza sporem jest fakt zgłoszenia się dwu nauczycielek z [...] w [...]. - K. M. i K. S. wraz z małoletnim pokrzywdzonym D. K. i Jego ojcem - T. K. , do Rewiru Dzielnicowych w [...] , gdzie służbę wówczas pełnił Skarżący. W ocenie Sądu nie ma przy tym znaczenia, czy owe cztery osoby przyszły razem do budynku - jak zgodnie i wiarygodnie wskazywali w postępowaniu dyscyplinarnym świadkowie: P. R. (k. 10v akt dyscyplinarnych), T. K. (k. 20v-21 akt dyscyplinarnych), K. M. (k. 22v- 23 akt dyscyplinarnych), K. S. (k. 24v- 25 akt dyscyplinarnych), czy też T. K. przyszedł "zaraz potem" - jak wyjaśniał Skarżący do protokołu w postępowaniu dyscyplinarnym (k. 9v). Owa rozbieżność nie ma znaczenia dla oceny wydanych w sprawie orzeczeń.

Skarżący nie kwestionuje również, że miało miejsce zajście pomiędzy D. K. a M. K.- jak się później okazało - synem pełniącego wówczas służbę Skarżącego i że Skarżący dowiedział się o tym fakcie pełniąc służbę, od osób przybyłych na posterunek. Zły stan zdrowia uderzonego chłopca był widoczny nawet dla Skarżącego, który w notatce służbowej z dnia [...] lutego 2008 r., a więc 3 dni po zdarzeniu wyjaśniał, że poinformował ojca pokrzywdzonego, by niezwłocznie udał się z synem do szpitala, a następnie, będąc już w [...], zgłosił zdarzenie w Komisariacie Kolejowym na dworcu (k. 5 akt dyscyplinarnych). W ocenie Sądu wymienione okoliczności jednoznacznie i przekonująco wynikają z należycie zebranego i ocenionego materiału dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym.

Trafnie organy obu instancji uznały, że zeznania L. K. i R. H. (o przesłuchanie których w charakterze świadków wnosił bezskutecznie Obrońca Obwinionego- k. 28, 30 akt dyscyplinarnych), nie mogły służyć ustaleniu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro żadna z nich nie uczestniczyła w usiłowaniu zgłoszenia popełnienia przestępstwa w dniu [...] lutego 2008 r. Nie przesłuchanie tychże osób w charakterze świadków nie prowadziło do nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla niniejszej sprawy; osoby te mogą natomiast posiadać informacje o faktach istotnych dla wyjaśnienia sprawy przeciwko sprawcy pobicia małoletniego D. K.

Analizie organów podlegało przede wszystkim zachowanie Skarżącego w świetle obowiązujących przepisów. Sąd podkreśla, że istotnym w niniejszej sprawie jest to, że obowiązujące Zarządzenie nakłada na funkcjonariuszy konkretne obowiązki i ustala sposoby zachowania się w razie zaistnienia konkretnych sytuacji (S. Maj "Postępowanie dyscyplinarne w służbach mundurowych" Wyd. LexisNexis 2008 s. 22- 24). Nie ma natomiast znaczenia dla oceny wydanych w sprawie orzeczeń właściwość miejscowa poszczególnych jednostek Policji- o czym wprost stanowi § 33 ust. 1 Zarządzenia. Przesłuchany w charakterze obwinionego Skarżący powtórzył do protokołu swe wcześnie wyjaśnienia z notatki służbowej, o poinformowaniu ojca nieletniego o właściwości Komisariatu Kolejowego w [...]. Tymczasem, zgodnie z § 33 pkt 1 Zarządzenia, policjant jest obowiązany przyjąć zawiadomienie o przestępstwie od osoby, która przybyła do jednostki Policji, także wówczas, gdy z uwagi na właściwość miejscową lub rzeczową uprawniona do prowadzenia postępowania jest inna jednostka policji lub inny organ. Przepis § 33 pkt 2 wskazuje, że należy sporządzić protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie, chyba, że zawiadomienie zostało złożone na piśmie, i wyczerpująco przedstawia okoliczności popełnienia przestępstwa. Obwiniony winien był- jeśli sam nie chciał sporządzić protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie- wyznaczyć do tej czynności obecnego w Rewirze Dzielnicowych w [...] [...] P. R. (k. 10v, 20v-21, 23, 25 akt dyscyplinarnych), bądź dostarczyć Zgłaszającym papier i długopis, pouczając T. K., K. M. i K. S., by niezwłocznie złożyli zawiadomienie na piśmie, wyczerpująco przedstawiając okoliczności popełnienia przestępstwa (§ 33 ust. 2 Zarządzenia) i przekazując zawiadomienie na piśmie swym przełożonym, celem podjęcia dalszych czynności w sprawie. Doświadczenie życiowe Obwinionego- policjanta z siedemnastoletnim stażem- winno Mu wskazać, że nauczyciel gimnazjum zdolny jest dokonać takiej czynności. Przytoczone przepisy są klarowne i jednoznaczne- wbrew zarzutom skargi, w orzeczeniach obu instancji nie doszło do błędnej wykładni § 33 ust. 1 Zarządzenia. Oznaczają też, mimo wielu zastrzeżeń opisanych przez Pełnomocnika Skarżącego zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do Sądu, że Skarżący, nie przyjmując zawiadomienia o przestępstwie i zarazem odsyłając pokrzywdzonego nieletniego, Jego ojca i obie nauczycielki, do odległego o blisko dwadzieścia kilometrów Komisariatu Kolejowego Policji, do którego należałoby jechać pociągiem- do i z- [...], zachował się w sposób niezgodny z jednoznacznymi i wiążącymi Skarżącego przepisami (art. 27 ust. 1 i art. 132 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z § 33 ust. 1 Zarządzenia). W ocenie Sądu, organy administracji właściwie zakwalifikowały czyn Skarżącego. Skarżący, policjant z 17-letnim stażem, pełniący służbę na stanowisku kierowniczym, nie wykonał czynności służbowych, które miał obowiązek wykonać. Słusznie zatem wskazały organy administracji, że została przez Skarżącego naruszona dyscyplina służbowa w postaci zaniechania czynności służbowej w postaci przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie (art. 132 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 33 ust. 1 Zarządzenia). Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym zeznania świadków - K. M., K. S. i T. K., w ocenie Sądu w pełni wystarczały by uznać Skarżącego winnym naruszenia dyscypliny służbowej (art. 132 ust. 2 in princ. ustawy o Policji). W analizowanej sytuacji nic nie stało na przeszkodzie, by Skarżący powiadomił o zaistniałym stanie rzeczy przełożonego, celem wyznaczenia innego policjanta do wykonania czynności procesowych. Skarżący jednak tego nie uczynił, powołując się na silne zdenerwowanie, niezdolność do racjonalnego myślenia wywołane informacją, że to syn Skarżącego okazał się sprawcą pobicia (protokół wyjaśnień Obwinionego- k. 9v). Skarżący nie sporządził nawet notatki dotyczącej powyższej sprawy, co słusznie wytknięto w zaskarżonym orzeczeniu. Wymienione okoliczności, zgodnie z art. 134h ustawy o Policji, winny- i zostały- uwzględnione przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej, nie mogą jednak rzutować na ocenę, czy przewinienie dyscyplinarne nastąpiło, czy nie.

Organy obu instancji trafnie ustaliły, że G. K. naruszył dyscyplinę służbową w postaci zaniechania czynności służbowej przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie, którą miał obowiązek wykonać (art. 132 ust. 3 pkt 2 in princ. ustawy o Policji zw. z § 33 ust. 1 Zarządzenia) w warunkach winy nieumyślnej- w postaci niedbalstwa (odpowiednio- I. Andrejew "Kodeks karny- krótki komentarz" PWN 1975 s. 15 uw. 16; A. Zoll- op. cit. t. I s. 123 uw. 10, s. 137- 140 uw. 4-10; 148- 157 uw. 23- 34; A. Marek "Prawo karne" C.H. Beck 2007 s. 139 nb 195; S. Maj- op. cit. s. 45).

Analizując argumenty skargi należy wskazać, że ma rację Pełnomocnik Skarżącego pisząc, że nie doręczenie ustanowionemu w sprawie obrońcy zawiadomienia o terminie końcowego zapoznania z aktami postępowania (mimo stosownej adnotacji o wykonaniu tego obowiązku- k. 27, 39 akt dyscyplinarnych), jest naruszeniem przepisów, lecz naruszenie to nie było rażące i nie naruszyło rażąco prawa do obrony Obwinionego. Jedynie na marginesie należy podnieść, że niezrozumiałym jest, dlaczego w aktach sprawy brak zwrotnych potwierdzeń doręczeń pism Obrońcy Obwinionego (za wyjątkiem dowodu doręczenia dnia [...] lipca 2008 r. odpisu orzeczenia z dnia 4 lipca 2008 r.), mimo skierowania Doń co najmniej siedmiu pism bądź odpisów orzeczeń (k. 26, 27+ 39, 30- 31, 35, 41, 51, 72 akt dyscyplinarnych), a nadto przyznania w skardze, że Obrońca otrzymał odpis postanowienia o odmowie uwzględnienia wniosku dowodowego Obrońcy (s. 8 skargi- k. 9 akt sądowych).

Sam Obwiniony uczestniczył dnia [...] maja 2008 r. w czynności zapoznania z aktami postępowania i- mimo dużego doświadczenia procesowego- oświadczył, że nie będzie składał wniosku o uzupełnienia materiałów postępowania dyscyplinarnego (k. 42 akt dyscyplinarnych). Nie każde naruszenie przepisów postępowania skutkuje uchyleniem zaskarżonego orzeczenia, ale tylko takie naruszenie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. c ppsa). Należy przy tym wskazać, że analizowane uchybienie zostało popełnione przez organ I instancji, a Pełnomocnik Skarżącego pisząc, iż wzięcie udziału w końcowym zapoznaniu się z aktami postępowania pozwoliłoby na dokonanie innych działań procesowych, które mogłyby prowadzić do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a tym samym mieć realny wpływ na wynik postępowania, nie pisze, jakie to działania procesowe ma na myśli, nie zaproponował ich przeprowadzenia w trakcie postępowania przed organem II instancji i nawet nie wymienił ich w skardze. Nie doszło do naruszenia prawa do obrony, skoro także po dniu zapoznania się przez obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego (k. 42 akt dyscyplinarnych), Obrońca obwinionego nadal mógł przeglądać akta dyscyplinarne na zasadach ogólnych (jako strona w szerokim tego słowa znaczeniu) i mógł zgłosić- także w postępowaniu odwoławczym- wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego, a czego nie uczynił (art. 135l ust. 1 i 2 ustawy o Policji).

Takie naruszenie przepisów postępowania nie jest wystarczające do wzruszenia decyzji organu II instancji (art. 145 §1 pkt 1 lit. c ppsa). Odnośnie zarzutu naruszenia prawa, polegającego na przedłużeniu czasu trwania postępowania dowodowego w sprawie, to Sąd wskazuje, że samo wydłużenie terminu do łącznie dwu miesięcy odbyło się zgodnie z art. 135l ustawy o Policji, a Pełnomocnik nie wskazał, jak owo przedłużenie naruszyło postępowanie i to w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a jedynie- w innym ujęciu- ponownie wskazywał na nieskuteczność zawiadomienia Obrońcy o terminie zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego (art. 135i ust. 2 ustawy o Policji) . Wbrew zarzutom skargi, organ I instancji przytoczył uzasadnienie prawne orzeczenia - zarówno wyjaśnił podstawę prawną decyzji jak i przytoczył przepisy prawa. Organ I instancji, obszerne cytując wyjaśnienia Skarżącego i zeznania konkretnych świadków trafnie wskazał też, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można skutecznie kwestionować spełnienia przesłanek przewinienia dyscyplinarnego. Komendant Miejski należycie zindywidualizował ocenę poszczególnych dowodów, trafnie dając wiarę zeznaniom świadków: T. K., K. M. i K. S. Organ odwoławczy postąpił słusznie, podzielając ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji, i utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie. Omyłkowe przywołanie przez Komendanta Wojewódzkiego (k. 67 akt dyscyplinarnych; "Dz.U. z 2007 nr 7 poz. 58 z późn. zm."- miast prawidłowo "j.t. Dz. U. z 2007 r. nr 43 poz. 277 ze zm.")- nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Kara nagany oznacza wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania (art. 134a ustawy o policji). Jest to najłagodniejsza z przewidzianych przez ustawodawcę kar dyscyplinarnych, mająca głównie charakter moralnego potępienia przewinienia policjanta (W. Kotowski "Ustawa o Policji. Komentarz" Wydawnictwo ABC, wyd. 2. Warszawa 2008 s. 653). Błędnie zatem Pełnomocnik Skarżącego postuluje "zastosowanie...łagodniejszej sankcji dyscyplinarnej" (s. 9 skargi- k. 10 akt sądowych). Wina Skarżącego została uznana zasadnie, a wymierzona kara dyscyplinarna jest współmierna do stopnia zawinienia, ujemnych dla służby skutków zachowania oraz uwzględnia okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego- w szczególności Komendant Miejski złagodził karę z uwagi na to, że sprawcą przestępstwa, mającego być przedmiotem zgłoszenia, był syn Obwinionego (k. 50 akt dyscyplinarnych).

Z tych względów na podstawie art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska

Za nieobecnego sędziego

WSA Bożenę Popowską

/-/ Maciej Dybowski

KB/