Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 990/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151,153, art 10 ust 1 ustawy z dn. 29.04.85r. o gospodarce gruntami i uwłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1991r. Nr 30 poz. 127 ze zm.), art. 156 par 1, art 145a ustawy z dn. 14.06.1960r. kpa ( Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 156 § 1 i art. 157 § 3 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art.10 ustawy z dnia

29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U.

z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.)po rozpatrzeniu wniosku Z. K.

o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] roku, znak [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], położonej w obrębie nr [...] miasta B. - odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] roku, znak [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Z. K. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Starosty M. "odwołanie od decyzji Urzędu Rejonowego w M. z dnia [...] r., znak: [...] zatwierdzającej podział nieruchomości nr [...] położonej w B." podnosząc, że podział został dokonany niezgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., gdyż Sąd zasądził część działki nr [...] na Jego rzecz.

Po dokonaniu czynności wyjaśniających, SKO decyzją z dnia

[...] r., Nr [...] stwierdziło że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem prawa. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek Z. K., Kolegium decyzją z dnia [...] roku nr [...] utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] r.

Na skutek skargi Z. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. stwierdził nieważność decyzji SKO z dnia [...]r. i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...]r.

Sąd – jak wskazało Kolegium uznał, że organ wydał decyzję przedwcześnie i przyjął, iż niewystarczającą podstawą stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa jest ustalenie, iż organ I instancji przed wydaniem decyzji nie badał postanowień planu miejscowego mimo, że zgodność z planem była pozytywną przesłanką podziału.

W ocenie Sądu, fakt, że w uzasadnieniu decyzji podziałowej organ odwołał się do wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., nie przesądzał

o tym, czy dokonane decyzją rozstrzygnięcie było zgodne z prawem - zgodne

z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Takie sformułowanie przez Kierownika Urzędu Rejonowego w M. decyzji świadczy w sposób oczywisty o wadliwym jej uzasadnieniu. Samo przez się jednak nie może przesądzać

o tym, że jest ona obarczona wadą nieważności. Niepełne lub niewłaściwe uzasadnienie decyzji nie oznacza, że wadliwe było zawarte w sentencji decyzji rozstrzygnięcie, którego treść kształtuje prawa i obowiązki i tym samym nie może stanowić podstawy wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego jako nie dającej się zaaprobować ze względu na jej skutki prawne.

Sąd wskazał ponadto, iż organ prowadzący postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważność winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w szerszym zakresie.

Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium mając na względzie przepis art. 153 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustaliło, że Z. K. w [...]r. w oparciu o przepis art. 231 kodeksu cywilnego wystąpił o przeniesienie własności działki nr [...] o pow. [...]m2 położonej w B.

W toku postępowania powód zmodyfikował żądanie, wnosząc o wydanie wyroku w oparciu o znajdujący się na k-[...] szkic wykonany przez rzeczoznawcę J. K. Stanowisko powoda poparł pozwany i strony zgodnie oświadczyły, że dokładne wytyczenie działki zostanie dokonane we własnym zakresie przez gminę, zgodnie ze szkicem na k-[...] akt sądowych.

Sąd Rejonowy w M. wyrokiem z dnia [...]r. sygn.akt [...], zobowiązał pozwane Miasto i Gminę B. do złożenia oświadczenia woli o następującej treści "Miasto i Gmina B. – właściciel nieruchomości zapisanej w [...] o pow. [...] ha przenosi na Z. K. część tej nieruchomości niezbędną do prawidłowego użytkowania pawilonu przy ul. N. oznaczoną przez rzeczoznawcę J. K. kolorem [...] na mapie znajdującej się na k – [...] akt [...], za zapłatą wynagrodzenia".

Kolegium ustaliło, że Kierownik Urzędu Rejonowego w M., decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 10 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w celu realizacji wyroku, zatwierdził projekt podziału działki nr [...], na działki o numerach [...].

Działki te były następnie dzielone i dla działek o nr [...], zostały założone samodzielne księgi wieczyste.

Właścicielem działki nr [...] do dnia [...]r. był Z. K. tj. do dnia zawarcia umowy zamiany tej nieruchomości na inną nieruchomość z S. K.. Umowa zamiany została rozwiązana w dniu [...]r. i w ocenie Kolegium ta czynność pozwoliła na uznanie Z. K. za stronę mogącą wnioskować stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stroną postępowania podziałowego jest właściciel nieruchomości względnie jego użytkownik wieczysty (vide wyrok NSA z dnia 29 VI 1999r., sygn.akt I SA 1608/89, LEX 48515).

Z aktualnych zapisów w KW wynika, że wnioskodawca nabył własność nieruchomości na mocy wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]r., sygn.akt [...]. Sam wyrok nie mógł zostać bezpośrednio zastosowany, gdyż do jego realizacji, zgodnie z sentencją, konieczne było wydzielenie działki gruntu oznaczonej przez rzeczoznawcę J.K., określenie jej wielkości, a także ustalenie i zapłata stosownego wynagrodzenia. Zgodnie bowiem z art. 1047 § 1 kpc, jeżeli dłużnik jest obowiązany do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, prawomocne orzeczenie Sądu zobowiązujące do złożenia oświadczenia zastępuje oświadczenie dłużnika, jednakże stosownie do § 2 tego przepisu, jeżeli złożenie oświadczenia woli jest uzależnione od świadczenia wzajemnego (np. zapłaty ceny) skutek wymieniony w § 1 powstaje dopiero z chwilą prawomocnego nadania orzeczeniu klauzuli wykonalności.

W tych okolicznościach Kolegium uznało, że skoro wnioskodawca był zobowiązany do spełnienia świadczenia wzajemnego wobec gminy tj. do zapłaty ceny, to do skutecznego przeniesienia własności konieczne było złożenie stosownego oświadczenia woli przez właściwy organ gminy a w razie jego braku, istniała możliwość skutecznego domagania się nadania orzeczeniu klauzuli wykonalności w trybie art. 1047 § 2 kpa, co mogło nastąpić dopiero po zapłaceniu ceny. Do czasu jednego z powyższych zdarzeń wnioskodawca nie był zatem właścicielem nieruchomości, a w konsekwencji brak było podstaw do uznania go za stronę postępowania. W tej sytuacji Kolegium stwierdziło, że zarzut Z.K. dotyczący braku udziału w postępowaniu podziałowym jako przesłanki stwierdzenia nieważności jest chybiony, tym bardziej, że mógł on być podnoszony przez "stronę" w trybie wznowienia postępowania.

Odnosząc się do dalszych zarzutów wnioskodawcy Kolegium zauważyło, że Sąd w uzasadnieniu wyroku w sprawie [...] jednoznacznie wskazał na brak możliwości określenia wielkości należnej powodowi działki. W tym zakresie same strony wnioskowały jedynie o ustalenie ceny [...]2 działki – przyszłej podstawy obliczeń wydzielonej działki. Dlatego ustalenie ceny i jej zapłata mogły nastąpić dopiero po zatwierdzeniu podziału.

Odnosząc się do twierdzeń Z. K., że o wyniku postępowania "niezgodnym z wyrokiem sądu" dowiedział się dopiero bezpośrednio przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nieważności, organ uznał je za nieprzekonujące, skoro przeniesienie własności działki miało charakter odpłatny i jej wartość została ustalona zgodnie z wyrokiem jako iloczyn wielkości działki wyrażony w m2 i kwoty określonej dla 1m2, zatem wielkość wydzielonej działki mogła być z łatwością ustalona przez wnioskodawcę w dniu uiszczenia ceny. Ponadto powierzchnia działki [...] musiała być znana najpóźniej w dniu zawarcia umowy zamiany nieruchomości, która została wprost przywołana w treści aktu notarialnego na podstawie dokumentów przedstawionych przez zbywcę.

Za niezasadny uznał również organ zarzut wydania decyzji "niezgodnej z orzeczeniem sądu" z uwagi na zaniżenie jej wielkości o [...] m2. Oczekiwana przez stronę wielkość działki [...] m2 była wprawdzie przedmiotem żądania, lecz jak wynika z uzasadnienia wyroku sam powód zmodyfikował żądanie w tym zakresie i oczekiwał jedynie określenia należnej wartości 1 m2.

Zdaniem Kolegium, podnoszony przez wnioskodawcę "brak dostępu do wydzielonej działki do drogi publicznej", nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności. Kwestionowany podział nieruchomości następował na podstawie art. 10 ustawy z dnia 10 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Przepis ten nie wymagał zapewnienia dostępu do drogi publicznej.

Kolegium ustaliło też, że nie jest trafny zarzut sprzeczności podziału z zapisami planu zagospodarowania przestrzennego. W toku postępowania Kolegium uzyskało od starosty wypis i załącznik graficzny z planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy B., zatwierdzonego uchwałą Nr [...], który utracił ważność z dniem [...]r. Analizując zapisy planu Kolegium nie dopatrzyło się takich rozbieżności pomiędzy zapisami planu, a decyzją podziałową, by uznać podnoszony zarzut za uzasadniony. Kolegium ustaliło, że zatwierdzony podział nie narusza ani ogólnych zapisów planu ani też ustaleń szczegółowych dla dzielonej działki nr [...] (obszary : [...]).

Oceny tej nie zmienia wydana trzy lata po podziale decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przywołana przez stronę jako dowód na niezgodność podziału z planem zagospodarowania przestrzennego.

W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że w jego ocenie, sporny podział mógł i powinien był i w istocie następował na mocy art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a nie na przywołanego w podstawie prawnej decyzji art. 10 ust. 1 i 3 tej ustawy. Wskazanie innej podstawy prawnej może zostać zakwalifikowane jako pomyłka pisarska, co jednak nie przesądza o wadliwości decyzji w sytuacji, gdy istniały przepisy pozwalające na dokonanie podziału.

Nie stanowi też podstawy stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej zarzut Z.K. co do zakresu czynności geodety w postępowaniu podziałowym.

Ustalenie faktycznego zakresu takich czynności dokonanych przed kilkunastu laty nie jest możliwe, a żadne okoliczności sprawy nie wskazują na nieprawidłowości. Za niezrozumiały – uznało Kolegium – zarzut braku okazania granic właścicielowi, bowiem do dnia faktycznego przeniesienia własność działki [...] przysługiwała gminie B. Nie było więc podstaw, by granice okazywać innym podmiotom. Podnoszona przez stronę argumentacja w istocie sprowadza się do zarzutu nabycia działki o nieznanym przebiegu granic i nieznanej powierzchni. W ocenie Kolegium, brak należytej staranności nabywcy działki w takim zakresie, nie ma znaczenia dla oceny decyzji podziałowej poprzedzającej przeniesienie własności.

Mając powyższe na względzie, Kolegium uznało, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej.

Z. K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa poprzez:

1) ustalenie, że wnioskodawca na dzień [...]r. nie był właścicielem działki nr [...], a w konsekwencji pominięcie faktu, że przed doręczeniem decyzji zatwierdzającej projekt podziału właścicielowi części dzielonej nieruchomości, nie można uznać takiego podziału za zakończonego oraz pominięcie faktu, iż przeprowadzenie podziału z wyłączeniem współwłaściciela nieruchomości jest i na dzień [...]r. było niedopuszczalne;

2) rażące naruszenie art. 15 kpa i wielu innych przepisów.

Z. K. wniósł o stwierdzenie, że podział działki nr [...] nie został zakończony lub o rozpatrzenie Jego pisma z dnia [...]r. jako odwołania, a nie jako wniosku o stwierdzenie nieważności.

W obszernym uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. K. podniósł między innymi, że błędnie ustaliło Kolegium, iż nie był stroną postępowania podziałowego. W sytuacji bowiem, gdy sąd uwzględnia powództwo o stwierdzenie obowiązku zawarcia umowy całkowicie zgodnie z żądaniem powoda, to wyrok sądu stwierdza zawarcie umowy i zastępuje tę umowę (uchwała 7 sędziów SN z 7.01.1967r., IIICZP 32/66, OSNCP 1968/12/19).

W przedmiotowej sprawie, taki właśnie wyrok wydał Sąd Rejonowy w dniu [...]r. w sprawie [...].

W ocenie Z. K., nie ma racji Kolegium, że brak jest rozbieżności pomiędzy zapisami planu a decyzją podziałową. Skoro bowiem wydzielona działka nie spełnia warunków umożliwiających rozbudowę pawilonu stojącego na tej działce do rozmiarów, o których mowa w części opisowej planu oraz w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...]r. wydanej przez Burmistrza Gminy B., to rozbieżność pomiędzy planem a wydzieloną działką nr [...] jest oczywista.

W tej sytuacji Z. K. stwierdził, że podział działki nr [...] nie spełnia wymogów wyroku Sądu Rejonowego w M. ani wymogów planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Nr XXXII/272/94.

Z. K. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączył pismo z dnia [...]r. wydane przez Burmistrza Miasta i Gminy w B. i wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]r. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w, decyzją z dnia [...]r., Nr [...], na podstawie art. 156 § 1 i art. 157 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) – utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...]r.

Kolegium – jak wynika to z uzasadnienia decyzji – ponownie rozpatrując sprawę, nie stwierdziło wystąpienia żadnej z przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości.

Organ wskazując na treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podkreślił, że w toku postępowania zainicjowanego pismem strony z dnia [...]r. zapadł prawomocny wyrok sądu administracyjnego. Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że pismo Z. K. należało traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności, a nie jako odwołanie. Ponadto Sąd zobowiązał organ administracji do ustalenia jaka była obowiązująca w dniu podziału treść planu i czy decyzja zatwierdzająca podział nie naruszyła ustaleń planu.

Kolegium podniosło, że nie budzi wątpliwości fakt, iż Kierownik Urzędu Rejonowego w M. prowadząc postępowanie podziałowe nie traktował Z. K. jak strony tego postępowania. Działanie takie nie jest rażąco sprzeczne z art. 28 kpa i innymi przepisami dotyczącymi udziału strony w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji gdy prawo własności mogło zostać przeniesione na samoistnego posiadacza budowli wzniesionej na cudzym gruncie dopiero po skutecznym wydzieleniu działki (ustaleniu jej powierzchni) i zapłacie ceny.

Co do zasady – wskazało Kolegium – niesporne jest prawo właściciela dzielonej działki do udziału w postępowaniu podziałowym na prawach strony, o tyle w przypadku osób posiadających roszczenie do nieruchomości takie uprawnienie ma charakter szczególny, podlegający każdorazowo ocenie. Organ prowadzący sporne postępowanie podziałowe nie dopatrzył się takiego uprawnienia po stronie Z.K. i działanie takie – w ocenie Kolegium – w żaden sposób nie może zostać jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Organ podkreślił, że brak udziału strony w postępowaniu nie stanowi przesłanki stwierdzenia nieważności wymienionych w art. 156 kpa, lecz stanowi jedną z okoliczności dających podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa).

W dalszej części uzasadnienia decyzji Kolegium podniosło, że ponowna analiza zapisów planu nie dała podstaw do uznania, że decyzja podziałowa jest sprzeczna z planem.

Organ ponownie rozpatrujący sprawę, podzielił dotychczasowe stanowisko Kolegium, że zaistniały przesłanki podziału w celu wykonania wyroku dotyczącego wydzielenia gruntu niezbędnego do prawidłowego korzystania z domu lub budynku wzniesionego przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze (art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości), a nie na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 tej ustawy przywołanej w podstawie decyzji podziałowej.

Brak jednak dostępności – z uwagi na upływ czasu – do dokumentów źródłowych, nie pozwala na całkowicie jednoznaczne ustalenie, na podstawie której z możliwych dwóch podstaw prawnych prowadzone było postępowanie podziałowe. Okoliczność ta nie ma wpływu na ocenę o braku kwalifikowanego naruszenia prawa.

Organ nie podzielił stanowiska strony, że brak możliwości rozbudowy istniejącego pawilonu świadczy o niezgodności decyzji podziałowej z planem. Stanowisko takie nie znajduje oparcia w obowiązujących wówczas przepisach, a ponadto plan zagospodarowania obowiązujący w dacie podziału utracił moc i łączenie decyzji podziałowej z aktualnymi problemami zabudowy ze względu na zapisy nieobowiązującej uchwały jest bezprzedmiotowe.

Odnosząc się do przedłożonego przez stronę wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]r., sygn.akt [...], Kolegium uznało, że wbrew stwierdzeniom strony orzeczenie to nie potwierdza zarzutów strony dotyczących decyzji podziałowej.

Z. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł :

1) o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia [...]r., Nr [...], którą dopuszczono się rażącego naruszenia wielu przepisów oraz bezprawnego zawłaszczenia części nieruchomości, która prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]r., sygn.akt [...] została przeniesiona na rzecz skarżącego;

2) o rozstrzygnięcie czy podział nieruchomości nr [...] w obrębie [...] miasta B. można uznać za prawomocnie zakończony, skoro organ zatwierdzający ten podział do dnia dzisiejszego odmawia, jednemu z dwóch właścicieli tj. skarżącemu, doręczenie oryginału decyzji zatwierdzającej podział;

3) o zobowiązanie Kierownika Urzędu Rejonowego w M. o doręczenie skarżącemu oryginału decyzji z dnia [...]r;

4) o rozstrzygnięcie, czy fakt odmowy doręczenia decyzji z dnia [...]r. nosi czy nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa;

5) o rozstrzygnięcie czy SKO miało obowiązek ustalenia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności dotyczących podziału działki nr [...].

Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł m.in., że Sąd Rejonowy w M. prawomocnym wyrokiem z dnia [...]r. w sprawie [...], przeniósł na własność skarżącego części działki [...]. Wyrok ten nie został wykonany przez gminę zgodnie z jego treścią ani planem zagospodarowania przestrzennego, bowiem nieprawidłowo dokonano podziału tej nieruchomości i nie wykonano czynności związanych z doprowadzeniem przez zobowiązanego do wydania nieruchomości w stanie zdatnym do użytku (brak dojazdu koniecznego, wydzielenie działki o pow. [...] m2 zamiast [...] m2 itd.). Zdaniem skarżącego w chwili podziału działki nr [...] jej właścicielami byli : Gmina B. i skarżący. Z postępowania o podział skarżący został bezprawnie wyłączony i w efekcie do chwili obecnej nie otrzymał oryginału decyzji z dnia [...]r. Ponadto zarzucił, że do nowo wydzielonej działki nr [...] nie zapewniono dojazdu i działka ta nie posiada dostępu do drogi publicznej. Gmina nadal posiada możliwość prawidłowego wykonania wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd z urzędu dopuścił dowód akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie II SA/Sz 199/06 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, a w szczególności z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2007r., sygn.akt IOSK 1632/06 wydanego w wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia [...]r.

Sąd drugiej instancji oddalając skargę Z. K. od wyroku Sądu pierwszej instancji w uzasadnieniu orzeczenia wskazał między innymi "że wspomniany na wstępie wyrok Sądu Rejonowego w M. został wydany w sprawie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli i nie wpływał na podstawę prawną decyzji objętej wnioskiem nadzorczym, która winna być zgodna z treścią obowiązującego planu. Nadmienić wypada, że wyrok sądu powszechnego nie zawierał ani określenia dokładnego granic działki, której dotyczył, ani jej powierzchni.

Skoro zatem sam skarżący zgodził się (poprzez ograniczenie powództwa) na wydanie wyroku, jak określił to sam Sąd, ogólnikowego, to nie może formułować obecnie zarzutów, że wyrok ten nie jest należycie wykonywany przez organy, co uchodzi uwagi sądu oceniającego legalność rozstrzygnięć administracyjnych".

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skargę należało uznać za niezasadną.

Na wstępie wskazać należy, że sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny , który wyrokiem z dnia 22 czerwca 2006r. w sprawie II SA/Sz 199/06 stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...]r. Wyrok Sądu pierwszej instancji był przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 16 listopada 2007r. w sprawie IOSK 1632/06 oddalił skargę kasacyjną Z. K.

Wskazać też trzeba, że zgodnie z przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego , a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą, zaś wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania mają wytyczać kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

W judykaturze powszechnie się przyjmuje, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawie określonym trybie, bądź nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (por. wyrok NSA z dnia 16 października 1997r., ISA/Po 263/97, wyrok SN z dnia 25 lutego 1998r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2, wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999r., IV SA 1177/97, wyrok NSA z dnia 6 września 2001r., III SA 3377/00, wyrok NSA z dnia 1 października 2001r., SA/Rz 432/00).

Wobec tego w sytuacji, gdy prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie został uchylony, a jednocześnie nie uległ stan prawny. Kolejne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na skutek skargi wniesionej na decyzję ostateczną, wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ administracji publicznej, ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne Sądu i zastosowały się do wyrażonej oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny Sądu, i co do których Sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organów administracji, ponownie oceniane być nie mogą.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2006r. w sprawie II SA/Sz 199/06, stwierdzającym nieważność zaskarżonych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. i [...]r., Sąd stwierdził, że Kolegium przed wydaniem decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej winno ustalić, jaka była obowiązująca w dniu [...]r. treść planu i czy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości nie naruszała ustaleń w nim zawartych.

Z powyższego wynikają zatem dwie podstawowe kwestie : po pierwsze, że Sąd w powyższym orzeczeniu uznał, iż zastosowanie do weryfikacji decyzji podziałowej trybu postępowania o stwierdzenie nieważności było prawidłowe, a po drugie, że decyzja zatwierdzająca podział wydana została na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity : Dz.U. z 1991r. Nr 30, poz. 127 ze zm.)

To stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zostało podważone, skoro Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

W związku z powyższym, ta część uzasadnienia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, która zmierza do wykazania jakoby de facto była inna podstawa prawna decyzji podziałowej jest zbędna i bezprzedmiotowa. Kwestia bowiem podstawy prawnej decyzji podziałowej została definitywnie rozstrzygnięta wyrokiem sądowym.

Dlatego rzeczą organów orzekających ponownie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej było wyjaśnienie, zgodnie z zaleceniami Sądu, czy decyzja podziałowa była zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i w tym celu należało przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające.

Z zebranego w toku postępowania materiału dowodowego wynika, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone było wyjaśnieniem tej kwestii, skoro w aktach znajduje się i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Organ przyjął, jak wynika to z uzasadnienia decyzji z dnia [...]r., że "Zatwierdzony przez organ podział nie narusza ani ogólnych zapisów planu, ani też ustaleń szczegółowych dla dzielonej działki [...] (obszary : [...] oraz [...])". Stanowisko to prawa nie narusza, skoro z planu tego wynika, że przedmiotowa działka położona była w obr.[...] miasta B. na terenie oznaczonym w planie [...] oraz [...]. Dla części działki nr [...] (po podziale działka nr [...]) plan ustalał funkcję : "[...]".

Dla pozostałej części działki nr [...] (po podziale działka nr [...]) plan ustalał funkcję: ([...]) opis jak wyżej oraz funkcję ([...]) – "[...] (...).

Przytoczona wyżej treść planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego terenu – jak trafnie ustaliło Kolegium – wskazuje, że zatwierdzony decyzją z dnia [...]r. projekt podziału działki nr [...] położonej w obrębie [...] m. B., był zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Tak więc, spełniony był warunek zgodności podziału z planem, o czym stanowił art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Z uwagi na stanowisko skarżącego wyrażone w skardze należy podnieść, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga jednoznacznego ustalenia, że decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, które to wady wyliczone w tym przepisie w sposób wyczerpujący, stanowią przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Przesłanki te należy interpretować w sposób ścisły. Dlatego zarzut skarżącego, o niepowiadomieniu go o wszczęciu postępowania o zatwierdzenie projektu podziału działki, mógł stanowić wyłącznie podstawę do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...]r. Okoliczności stanowiące podstawę do wznowienia postępowania nie mogą bowiem stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i tak w wyroku z dnia 5 marca 1998r., sygn. Akr 988/97 Sąd ten stwierdził, że "Okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji". Również w wyroku z dnia 14 sierpnia 2001r., sygn.akt ISO 343/01 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "W sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie można powoływać się na podstawy wznowienia postępowania".

Wbrew zarzutom skarżącego, przytoczony przepis art. 10 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – poza zgodnością podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego – nie określał innego warunku dopuszczalności podziału nieruchomości. Dlatego zarzut, że zatwierdzony projekt podziału nie zapewnił dostępu do drogi publicznej jest chybiony.

Jak z powyższego wynika, stwierdzona zaskarżoną decyzją odmowa stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej nie narusza przepisów prawa procesowego i materialnego które należało mieć na uwadze. Nie wystąpiła zatem podstawa stwierdzenia nieważności decyzji w postaci rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Niezależnie od powyższego, wobec treści skargi, celem pełnego ustosunkowania się do podniesionych w niej zarzutów wyjaśnić trzeba skarżącemu, że na powyższą ocenę zaskarżonej decyzji nie ma ujemnego wpływu Jego twierdzenie, że nie brał udziału w postępowaniu o wydanie decyzji zatwierdzającej podział. Po pierwsze – Z. K. nie był i nie mógł być stroną postępowania podziałowego, gdyż w dacie ostatecznej decyzji podziałowej nie był jeszcze właścicielem spornej nieruchomości jak trafnie ustalił i wykazał organ w uzasadnieniu decyzji. Po drugie – skarżący nie dostrzega, że decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej będąca przedmiotem skargi nie może być przez sąd kontrolowana w aspekcie zgodności z przepisami dotyczącymi wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, co zostało już wyżej wskazane.

Nadzwyczajne tryby weryfikacji decyzji ostatecznej, do których należy między innymi wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 i art. 145 a k.p.a.) oraz stwierdzenie nieważności decyzji posiadają określone przesłanki. Tryby te jako stanowiące wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej stosowane muszą być ściśle z warunkami przewidzianymi dla nich w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego.

Najogólniej rzecz ujmując, tryb wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną odnosi się do wad postępowania administracyjnego, a tryb stwierdzenia nieważności decyzji dotyczy istotnych wad tkwiących w samej decyzji. Przesłanek obu tych trybów nie wolno mieszać, co oznacza, że zarzuty dotyczące podstaw wznowienia postępowania nie mogą być badane w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.

W tej sytuacji, rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na okoliczność czy skarżący był stroną postępowania podziałowego czy też stroną nie był, potraktować należy wyłącznie jako odniesienie się do stanowiska skarżącego, a nie jako przesłankę wydanego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 lipca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 151, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił jako nieuzasadnioną.