Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2999/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie przepisu art. 127 § 2 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania I. D. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania ww. zasiłku celowego specjalnego na dopłatę do turnusu rehabilitacyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

I. D. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] z wnioskiem o przyznanie pomocy materialnej m. in. na dopłatę do turnusu rehabilitacyjnego.

W toku postępowania organ pierwszej instancji przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego i ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem P. K. Prezydent [...] ustalił, że jej łączny dochód w kwietniu 2013 r., wyniósł [...] zł i stanowił 154 % kryterium przewidzianego w ustawie z dnia 12 marca 2004 r., o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182) – dalej jako u.p.s., uprawniającego do świadczeń na zasadach ogólnych. Na dochód składało się świadczenie pielęgnacyjne w wysokości [...] zł, dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł, dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł oraz świadczenie alimentacyjne w wysokości [...] zł. Organ ustalił również, że wnioskodawczyni otrzymuje od rodziców pomoc rzeczową w postaci żywności, jak i ponosi wydatki związane z zakupem bezglutenowych artykułów spożywczych oraz leków dla syna. Ponadto uwzględnił fakt, iż strona nie ponosi wydatków związanych z używaniem energii i gazu.

Prezydent [...] zauważył, że aktualizując w dniu 5 lipca 2013 r., wywiad środowiskowy I. D. odniosła się do złożonego poprzednio a nierozpatrzonego wniosku o dopłatę do turnusu rehabilitacyjnego oświadczając pisemnie, że jeśli Ośrodek przyzna pomoc w kwocie [...] zł (odpowiadającą połowie opłaty za turnus) lub [...] zł to resztę dopłacą jej rodzice. W ocenie organu oznacza to, że wnioskodawczyni dysponuje możliwościami, o których wcześniej nie informowała pracownika socjalnego. Organ zwrócił również uwagę, że w dniu [...] lipca 2013 r., pracownik socjalny przekazał wnioskującej informację, że Ośrodek jest w stanie udzielić pomocy materialnej w przedmiotowej sprawie w wysokości [...] zł, jednak strona oświadczyła, że nie jest zainteresowana tą wysokością zasiłku, gdyż nie ma środków na dopłacenie reszty kwoty. Następnie w dniu 10 lipca 2013 r., pracownik socjalny poinformował I. D., że pomoc materialna na opłacenie obozu może być udzielona w formie zasiłku celowego zwrotnego, gdyż kwota koniecznej dopłaty ([....] zł) przekracza zakres pomocy wynikający z treści art. 41 pkt 1 u.p.s. Kryterium dochodowe dla rodziny wnioskodawczyni wynosi [...] zł. Strona oświadczyła, że nie jest zainteresowana tą formą pomocy, gdyż nie miałaby środków materialnych na zwrot części zasiłku. Strona wyjaśniła również, że syn nie pojedzie do sanatorium ze względu na zbyt młody wiek. Pracownik socjalny proponował wnioskującej pomoc w zapisaniu syna na obóz nad morze z posiłkami uwzględniającymi dietę bezglutenową, jednak oświadczyła, że jej również należy się odpoczynek. Organ podkreślił, że wziął pod uwagę również to, że strona od wielu lat otrzymuje systematyczną pomoc materialną, mimo, iż jej dochód przekracza kryterium ustawowe i wynosi 154 %, a średnia miesięczna wysokość udzielonej wnioskującej pomocy finansowej wynosi [...] zł.

Prezydent [...] podkreślił, że pomoc przyznawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że zarówno forma jak i wysokość świadczeń powinny być adekwatne do okoliczności danej sprawy. Ponadto w ramach uznania administracyjnego organ może przyznać świadczenie jeśli w sprawie zachodzą nadzwyczajne okoliczności uzasadniające zastosowanie wyjątku od reguły. W ocenie organu dopłaty na turnus rehabilitacyjny nie należy zaliczyć do niezbędnych potrzeb bytowych.

Mając na uwadze powyższe, Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] odmówił przyznania I. D. zasiłku celowego specjalnego na dopłatę do turnusu rehabilitacyjnego.

Od powyższej decyzji I. D. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. domagając się jej uchylenia i kwestionując stwierdzenia w niej zawarte. Wskazała, że od początku roku na bieżąco opłaca czynsz oraz z wyniku ugody zawartej z dostawcą prądu spłaca zaległość rozłożoną na pięć rat w wysokości [...] zł, zatem miesięcznie za energię i czynsz płaci za mieszkanie około [...] zł. Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem zawartym w decyzji, że dopłata do turnusu rehabilitacyjnego nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej, uważa, że jest to potrzeba podstawowa.

Rozpoznając odwołanie Kolegium powtórzyło ustalenia co do sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawczyni, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., co powoduje, że nie jest możliwe przyznanie jej pomocy na podstawie art. 39 tej ustawy. Kolegium podkreśliło również, że mimo przekroczenia kryterium dochodowego, odwołującej się przyznawana jest regularnie pomoc finansowa na m. in. zakup leków i żywności, opłacenie rachunków za gaz i energię. Zdaniem organu oznacza to, że skarżąca nie może oczekiwać, że każde wnoszone przez nią żądanie zostanie zaspokojone tym bardziej, że pozostaje pod stałą opieką ośrodka pomocy społecznej. Kolegium uznało również, że dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego nie stanowi szczególnego przypadku, o którym mowa w art. 41 ustawy. Kolegium podkreśliło, że proponowano wnioskodawczyni kwotę [...] zł, jednak nie wyraziła ona zainteresowania ofertą z uwagi na brak środków na uiszczenie pozostałej części kosztów. W szczególności z akt sprawy nie wynika, aby stan zdrowia syna wnioskodawczyni uległ pogorszeniu, ponadto turnus rehabilitacyjny nie ma decydującego wpływu na jego zmianę.

Za niezasadny Kolegium uznało zarzut dotyczący nie podjęcia kroków przez Ośrodek Pomocy Społecznej celem wpłynięcia na [...] Centrum [...], aby przyznał środki na wyjazd. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika bowiem, że powodem odmowy był brak środków na dofinansowanie.

Mając na uwadze powyższe ustalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...].

Na powyższą decyzję I. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca nie zgodziła się z motywami rozstrzygnięcia. Zaznaczyła, że Ośrodek Pomocy Społecznej ma rozległe możliwości zdobycia pieniędzy, jednak mimo tego nie robi nic by w jakikolwiek sposób jej pomóc. Wskazała, że jej syn jest na bardzo drogiej diecie bezglutenowej, a samo wyżywienie syna kosztuje około [...] zł miesięcznie. W związku z tym, skarżąca jest zmuszona kupować produkty jak najmniej przetworzone, które są droższe, jak również wzbogacać dietę w warzywa i owoce. I. D. podkreśliła, że jej dochód stanowi pomoc przyznawana w formie zasiłków, czynsz w wysokości ok. [...] zł oraz opłata za światło i gaz. Ponadto zaznaczyła, że ponosi pozostałe opłaty w wysokości około [...] zł, i koszty zakupu leków w wysokości około [...] zł miesięcznie. W związku z wyliczonymi wydatkami nie stać jej na zakup środków czystości, ubrań, obuwia, uiszczenie opłat szkolnych i zakup zeszytów, zalega z płatnościami za czynsz. I. D. dodała również, że mieszka w nieremontowanym mieszkaniu, w warunkach niegodnych dla dziecka, nie ma żadnych możliwości zdobycia dodatkowych środków.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, wskazując, że zaskarżona decyzja została oparta na analizie całości zebranego materiału dowodowego oraz stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a.).

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest decyzja organu administracji odmawiająca przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego specjalnego na dopłatę do turnusu rehabilitacyjnego.

Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm. zwaną dalej u.p.s.). Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do tego świadczenia przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekraczał kwoty [...] zł miesięcznie (z dniem 15 lipca 2013 r.), zwanej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej. Zauważyć trzeba, że w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ustawodawca, w art. 41 u.p.s, przewidział przyznanie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe: 1) specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłku okresowego, zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z synem, w kwietniu 2013 r., łączny dochód jej rodziny wyniósł [...] zł. Nie ulega zatem wątpliwości, że wskazany dochód przekraczał wysokość kryterium dochodowego określonego w powołanym wyżej art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Prawidłowo zatem organy orzekające w sprawie zastosowały art. 41 powołanej ustawy. Podkreślić należy, że z treści cytowanego art. 41 u.p.s. wynika, że świadczenia na podstawie tego przepisu przyznawane są w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego zasiłek ten otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też zasiłek celowy zostanie przyznany w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika, że udzielając stosownych świadczeń, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeby osób korzystających z pomocy. Powyższe stanowisko znajduje swoje odzwierciedlenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1559/12, dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1560/10, poz. baza wyroków www. nsa.gov.pl).

Zaznaczyć trzeba, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Tym samym słusznie organy obu instancji uznały, że rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej o zasiłek, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i potrzebujących wsparcia. Jeżeli zatem organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawczyni, a z drugiej strony własne możliwości finansowe - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i hierarchię zgłoszonych przez nich żądań - uzna, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku, to decyzji takiej – w ocenie Sądu - nie można zarzucić naruszenia prawa.

Kierując się tymi zasadami, po przeanalizowaniu sytuacji osobistej, zdrowotnej i finansowej skarżącej, organy administracji stwierdziły, że I. D. nie spełnia kryteriów pomocy w formie zasiłku specjalnego, o którym mowa w art. 41 u.p.s. i odmówiły stronie przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie turnusu rehabilitacyjnego. Odmowę organy słusznie uzasadniły możliwościami finansowymi OPS wskazując, że w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe należy uwzględnić innych potrzebujących jak również dostosować rodzaj, formę i rozmiar świadczeń w formie zasiłków celowych.

Sąd rozpoznający skargę nie kwestionuje trudnej sytuacji materialnej, finansowej i zdrowotnej strony spowodowanej restrykcjami dietetycznymi wymaganymi przy żywieniu jej syna i jego stanem zdrowia. Jednakże jak wynika z akt sprawy skarżąca regularnie korzysta z wsparcia oferowanego przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Z akt sprawy wynika, że w latach 2012 – 2013 I. D. otrzymała pomoc w formie zasiłków celowych specjalnych w łącznej kwocie [...] zł między innymi na zakup żywności, odzieży, środków czystości, na opłaty rachunków za energię elektryczną oraz gaz, a także na dofinansowanie na opłatę turnusu rehabilitacyjnego w wysokości [...] zł. W tej sytuacji nie można uznać, że uzyskując regularne wsparcie właściwego ośrodka pomocy społecznej przyznanie zasiłku celowego specjalnego jest prawnym obowiązkiem organu administracji, a po stronie wnioskodawczyni rodzi roszczenie do jego uzyskania.

Podkreślić również należy to, że zgodnie z treścią art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (por. wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 624/12 por. baza wyroków nsa www. nsa.gov.pl). Tymczasem skarżąca przyjmuje pozycję roszczeniową, traktując organy pomocy społecznej jako instytucję mającą regularnie finansować jej potrzeby. Jak słusznie zauważyły organy obu instancji wbrew wcześniejszym zapewnieniom I. D. do dnia ostatniego wywiadu, nie podjęła kroków w celu podwyższenia kwoty alimentów wypłacanych na rzecz jej syna, nie przyjęła również oferty pomocy ośrodka w zorganizowaniu wyjazdu z synem w bliższej miejscowości, pozostała bierna wobec propozycji pomocy w zapisaniu jej syna na obóz nad morze i ewentualnej pomocy materialnej na dopłatę do takiego obozu z dietą bezglutenową. Nie zgadzała się również na rozważenie możliwości wyjazdu syna do sanatorium twierdząc, że jest on na taki wyjazd za młody, jednocześnie przyznawała, że nie dowiadywała się o wyjazdy sanatoryjne dla dziecka.

Za niczym nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut braku jakiejkolwiek pomocy ze strony ośrodka w szczególności patrząc na rodzaj, wysokość i częstotliwość przyznawanych skarżącej środków finansowych z pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika bowiem, że niezależnie od opisanych wyżej oferowanych form pomocy, organ wyszedł na przeciw żądaniu skarżącej i zaproponował jej pomocy materialną w wysokości [...] zł na dofinansowanie turnusu, co jednak nie zostało przez I. D. zaakceptowane.

W ocenie Sądu w świetle przedstawionych okoliczności nie można zatem zaskarżonym decyzjom zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów procesowych w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie nie naruszyły prawa i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151, orzekł jak w sentencji wyroku.