Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1191/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1, art. 33 pkt 4, art. 33 pkt 10
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 7-8, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Protokolant Urszula Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2009 r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...]maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz D. W. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżąca w tej sprawie D. W., prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą P. w dniu 10 grudnia 2008 r. wniosła zarzuty na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] Zarzuty objęły: 1) wykonania w części obowiązku egzekucyjnego; 2) błędu w tytule co do osoby zobowiązanego; 3) określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia; 4) niespełnienia przez tytuł wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) dalej jako "u.p.e.a.". Zarzuty zostały wniesione na podstawie art.33 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes Zarządu P.F.R.O.N.) po rozpoznaniu zarzutów, na podstawie art.34 § 1 u.p.e.a., jako wierzyciel, postanowił nie uznać zarzutów Skarżącej, uznając podnoszone zarzuty za nieuzasadnione i bezpodstawne.

Na powyższe postanowienie Skarżąca w dniu 9 marca 2009 r. złożyła zażalenie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem w sprawie ostatecznego stanowiska wierzyciela z dnia [...] maja 2009 r. Prezes Zarządu P.F.R.O.N., po rozpoznaniu zażalenia i ponownie zarzutów z dnia 10 grudnia 2008 r. nie uznał żadnego z zarzutów Skarżącej .

Odnosząc się do zarzutu wykonania obowiązku w części, a tym samym nieprawidłowego oznaczenia zakresu egzekwowanego obowiązku, Prezes Zarządu stwierdził, że zarzut ten jest bezpodstawny. Wystawiając tytuł wykonawczy uwzględniono wpłatę jakiej podmiot dokonał w dniu 23/10/2008 na kwotę 23 493.80 zł z opisem "zaległość za 2004 r.", która została rozliczona zgodnie z art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), proporcjonalnie na kwotę główną i odsetki. Zgodnie z treścią art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej, do wpłat zaliczanych na poczet zaległości stosuje się art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Po rozliczeniu dokonanej wpłaty, opisanej przez Skarżącą na rok 2004, po proporcjonalnym jej rozliczeniu pozostała zaległość za okres od września 2004 r. do grudnia 2004 r. Na zaliczenie powyższej wpłaty wydano w dniu 12 grudnia 2008 r. postanowienie, na które Skarżąca nie złożyła zażalenia. Po rozliczeniu wpłaty pozostała zaległość w kwocie głównej 8.402,20 zł za okres od września do grudnia 2004 r. zobowiązanie za okres 1 stycznia - 31 grudnia 2003 r. w kwocie 31.792,50 zł pozostało bez zmian. Oznacza to, że wierzyciel prawidłowo określił w przedmiotowym tytule zarówno wysokość egzekwowanego obowiązku, jak i okres, którego obowiązek dotyczył.

W ocenie Prezesa Zarządu P.F.R.O.N., stanowisko Skarżącej co do obowiązku wystawienia 24 tytułów wykonawczych na poszczególne miesięczne zobowiązania pozbawiony jest podstaw prawnych. Zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. tytuł egzekucyjny powinien zawierać treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz rodzaj i stawki tych odsetek. W polu nr 31 zatytułowanym rok/okres należy wpisać określony rok i miesiąc, można też dokonać kumulacji miesięcznej i wpisać przedział czasowy. Takiej kumulacji miesięcznej można dokonywać jedynie pod warunkiem, że wierzyciel wskaże jedną datę, od której nalicza się odsetki od należności dotyczącej całego wskazanego okresu, bądź też gdy wierzyciel wskaże, iż od kwoty należności odsetki w ogóle nie są naliczane. Uwzględniając powyższe Prezes Zarządu P.F.R.O.N., wystawiając przedmiotowy tytuł wykonawczy, określił jedną datę naliczania odsetek.

Prezes Zarządu P.F.R.O.N. nie zgodził się również z zarzutem Skarżącej dotyczącym błędu co do osoby zobowiązanej - art. 33 pkt 4 u.p.e.a. Skarżąca, pomimo zmiany nazwy firmy, co nastąpiło już 31 grudnia 2005 r. nie zgłosiła tego faktu Funduszowi, u którego w danych ewidencyjnych figurował i figuruje Z. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym, mającym na celu określenie wysokości zobowiązania, Skarżąca wnosiła dowody, nie podnosząc jednak zarzutu błędnego oznaczania podatnika. Ponadto, wszczynając, poprzez złożenie wniosku, postępowanie o umorzenie odsetek z tytułu wpłat na Fundusz, Skarżąca również nie podniosła faktu zmiany danych ewidencyjnych, godząc się tym samym na podjęcie decyzji wobec Z. Prezes Zarządu PFRON poinformował, że po sprawdzeniu całej dokumentacji Funduszu, nie odnotowano żadnej deklaracji identyfikacyjnej pracodawcy, co do zmiany nazwy.

Prezes Zarządu P.F.R.O.N. nie zgodził się również ze stanowiskiem Skarżącej, dotyczącym uchybień w prowadzonym postępowaniu z uwagi na egzekwowanie należności na podstawie nieostatecznej decyzji. Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r., wniesienie odwołania nie wstrzymuje jej wykonania, co regulował art. 224 powołanej ustawy.

Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Prezesa Zarządu PFRON w sprawie ostatecznego stanowiska wierzyciela z dnia [...] maja 2009 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie stanowiska wierzyciela. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności przepisów art. 33 pkt 1, pkt 3, pkt 4 i pkt 10 u.p.e.a. poprzez nie uznanie przez wierzyciela zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksy postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz.1071) dalej jako "K.p.a." w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez naruszenie swobodnej oceny dowodów co do zmiany danych ewidencyjnych wobec zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez Z., a prowadzeniu jedynie na własne imię i nazwisko przez D.; naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7 i 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu P.F.R.O.N. wniósł o odrzucenie skargi bądź w przypadku nie uwzględnienia tego wniosku o jej oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi wskazał, iż z załączonego do skargi pełnomocnictwa nie wynika umocowanie do wniesienia skargi przez pełnomocnika. W zakresie oddalenia skargi podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył:

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega badanie legalności wydawanych aktów administracyjnych, w tym wypadku postanowienia w sprawie egzekucyjnej, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Stosownie zaś do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z tej przyczyny, Sąd stosownie do przyznanej mu kognicji, z urzędu, dokonał szczegółowej analizy akt administracyjnych celem skontrolowania toczącego się postępowania jak też zaskarżonego postanowienia Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2009 r.

W ocenie Sądu skarga jest zasadna.

Odpowiedź na skargę Prezesa Zarządu P.F.R.O.N. nie została uwzględniona łącznie z wnioskiem o odrzucenia skargi.

Zdaniem Sądu, pełnomocnictwo do wniesienia skargi administracyjnej, udzielone przez D., radcy prawnemu A. G., spełnia wymogi art. 98 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz.93). Pełnomocnik został upoważniony do zaskarżenia ostatecznego postanowienia wierzyciela z dnia [...] września 2009 r. co oznacza, że w tych granicach, również do stawiania zarzutów całemu postępowaniu, a więc również postanowieniu wierzyciela, wydanemu przez niego jako organ pierwszej instancji, z dnia [...] lutego 2009 r.

Badając kolejne zarzuty, zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a i art.33 pkt 1, pkt 3, pkt 4 i pkt 10 u.p.e.a., Sąd stwierdza co następuje:

1.Tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 18 listopada 2008 r. został wystawiony na kwotę 40.194,- zł. Zawierał on załącznik, obejmujący szczegółowe wyliczenie zobowiązania i przynależnych mu odsetek zwłoki w zapłacie. Skarżąca wyjaśniła, że w dniu 23 października 2008 r., a więc po wydaniu w dniu [...] października 2008r przez Prezesa Zarządu P.F.R.O.N., decyzji określającej zobowiązania pracodawcy wobec Funduszu, wpłaciła kwotę 23.403,80 zł. Prezes Zarządu P.F.R.O.N. w stanowisku wierzyciela potwierdził tę okoliczność, wskazując przy tym sposób rozliczenia wpłaty, powołując się na wydane w tej sprawie postanowienie z dnia [...] grudnia 2008 r., niezaskarżone przez D. W. Porównanie kwoty zobowiązania z decyzji z dnia 16 października 2008 r. – 55.286,10 zł. z kwotą w tytule wykonawczym – 40.194,- zł. oraz wyjaśnień wierzyciela wskazuje, że na to, że tytuł wykonawczy zawierał faktyczne zobowiązanie Z. Wobec tego wykonany w części obowiązek, wynikający z decyzji z dnia [...] października 2008r. nie został objęty tytułem wykonawczym. Natomiast nieprawidłowe było wystawienie przez wierzyciela – Prezesa Zarządu P.F.R.O.N. załącznika do tytułu wykonawczego. Przepis art. 27 u.p.e.a., wskazujący wymagane elementy tytułu wykonawczego, nie przewiduje wystawienia takiego dokumentu. Tytuł wykonawczy jako podstawa egzekucji powinien precyzyjnie określać treść zobowiązania w tym należność główną i odsetki. Jeżeli zobowiązanie charakteryzuje się świadczeniami comiesięcznymi, przy których zaległość, powodująca konieczność uiszczania odsetek za zwłokę powstaje również w skali miesięcznej, tytuł wykonawczy winien posiadać cechy tytułu wielopozycyjnego. W każdej pozycji winna być wskazana kwota miesięcznej należności i data od której winny być naliczone odsetki ze wskazaniem właściwej stopy procentowej. Przy tak wystawionym, prawidłowo, tytule wykonawczym, załącznik wykazujący naliczone odsetki jest zbędny. W ocenie Sądu zarówno stanowisko wierzyciela, że powinien być wystawiony jeden tytuł jednopozycyjny jak też stanowisko zobowiązanej, ze tyle tytułów ile miesięcznych zobowiązań jest błędne. Przy wystawieniu tytułu jednopozycyjnego wierzyciel narażony jest na nieuzyskanie egzekwowanego zobowiązania w całości jeżeli przyjmie jako datę początkową do egzekwowania odsetek zwłoki, datę zaległości z ostatniego miesiąca. Przy wyliczeniu należności uwzględniającej miesięczne zobowiązania wraz z odsetkami, a od daty zaległości z ostatniego miesiąca do daty wystawienia tytułu wykonawczego, odsetki od całości zobowiązań, wierzyciel będzie bezpodstawnie wzbogacony.

W ocenie Sądu tytuł wykonawczy został wystawiony niezgodnie z przepisem art. 27 § 1 pkt 3, co powinno być przez wierzyciela, Prezesa Zarządu P.F.R.O.N. uwzględnione, na podstawie art. 33 pkt.10 u.p.e.a.

2.Podmiotem zobowiązanym do wpłat na rzecz Funduszu, co wynika z załączonej decyzji z dnia [...] października 2008 r., był pracodawca pod firmą - Z. W zarzucie wniesionym na podstawie art. 33 pkt 4 u.p.e.a. D. W. podniosła, że w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, oznaczony w nim przedsiębiorca już nie istniał, został zastąpiony przez firmę P.

Sąd stwierdza, że w aktach sprawy brak jest danych o zaprzestaniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę wskazanego w decyzji jak też ustaleń co do następstwa prawnego D. W., należy więc przyjąć za prawdziwe twierdzenia D. W., że w dacie wystawienia tytułu wykonawczego firma zobowiązanego tym tytułem już nie istniała, a ona nie jest właściwym podmiotem do prowadzenia egzekucji z zobowiązań zlikwidowanej firmy. Zarzucanie skarżącej, że jest odpowiedzialna za powstałą sytuację przez niezgłoszenie danych nowego podmiotu, co czyni wierzyciel w wydanych postanowieniach, jest nieuzasadnione, gdyż to właśnie Prezes Zarządu P.F.R.O.N. jako organ uprawniony i zobowiązany do określania i egzekwowania na rzecz Funduszu zobowiązań z tytułu wpłat na Fundusz, miał obowiązek, wynikający z art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej wskazać właściwą osobę zobowiązanego, być może korzystając z rozdziału 14 Ordynacji podatkowej - Prawa i obowiązki następców prawnych oraz podmiotów przekształconych.

Zarzut ten jest uzasadniony, tytuł wykonawczy zawiera błąd co do osoby zobowiązanej, co wierzyciel Prezes Zarządu P.F.R.O.N., na podstawie art.33 pkt. 4 winien uwzględnić.

3.Podstawą tytuły wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2008r. była decyzja Prezesa Zarządu P.F.R.O.N. z dnia [...] października 2008 r. Wystawiony tytuł wykonawczy spowodował zastosowaniem przez organ egzekucyjny w dniu 8 grudnia 2008 r. środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego, stosownie do art. 80 u.p.e.a. W dniu [...] grudnia 2008 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej uchylił decyzję Prezesa Zarządu P.F.R.O.N. z dnia [...] października 2008 r. Należy przyznać wierzycielowi – Prezesowi Zarządu P.F.R.O.N., że do tej daty tytuł wykonawczy, wystawiony na podstawie nieostatecznej decyzji, organu pierwszej instancji, był ważny. Przemawiała za tym treść art. 224 Ordynacji podatkowej, przepisu obowiązującego do dnia 1 stycznia 2009 r. Przepis ten został uchylony ustawą z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 39 poz. 1318). Tytuł wykonawczy został wystawiony w dacie pozostawania w obrocie prawnym wskazanej decyzji natomiast środek egzekucyjny zastosowano już po wyeliminowaniu jej z tegoż obrotu. Decyzji administracyjnej przysługuje domniemanie legalności, a to oznacza, że do chwili jej uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności decyzja mogła być wykonywana przez stronę uprawnioną.

Należy przyznać Skarżącej, że od dnia 5 grudnia 2008r. przestał istnieć obowiązek – skutkiem czego postępowanie egzekucyjne winno być, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., umorzone. Jednakże umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec braku w obrocie prawnym podstawy do jego prowadzenia, nie powoduje bezprzedmiotowości zobowiązania wobec jego wygaśnięcia chociażby przez przedawnienie. Środek egzekucyjny - zastosowany w granicach wystawionego tytułu wykonawczego - skutecznie przerywa bieg pięcioletniego terminu przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności zobowiązania, gdyż po przerwie spowodowanej zastosowaniem środka, biegnie on na nowo – art. 70 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej. Potwierdzają to tezy z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2005 r. FSK 2390/04 (Lex 183733) "1. Przyjęta w przepisie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej formuła gramatyczna "biegnie (on) na nowo" pozwala na uprawniony wniosek, że przedawnienie zobowiązania ponownie rozpoczyna swój pięcioletni bieg począwszy od następnego dania po zakończeniu postępowania egzekucyjnego niezależnie od tego, jak długi był upływ tego terminu przed jego przerwaniem. 2. Nie jest uprawnione twierdzenie, że czynności egzekucyjne przedsięwzięte na podstawie tytułu wykonawczego, wydanego w oparciu o decyzję, która w wyniku postępowania odwoławczego została uchylona, nie powodują przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Pozbawione podstaw prawnych jest również twierdzenie, że istotą i konsekwencją uchylenia decyzji organów podatkowych jest usunięcie wszystkich skutków, które wywołały, w tym skutku w postaci przerwania biegu przedawnienia. 3. Czynności egzekucyjne zastosowane w związku z tytułem wykonawczym wydanym na podstawie decyzji wymiarowej, która następnie została uchylona, mają moc prawną. Skoro zaś decyzja, o której mowa, została w toku instancji odwoławczej uchylona, a nie stwierdzono jej nieważności, nie ma podstaw do tezy, iż nie zrodziła skutków w zakresie egzekucji, w tym także w rozumieniu art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej."

Reasumując, w ocenie Sądu wierzyciel – Prezes Zarządu P.F.R.O.N. zajął w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, stanowisko naruszające przepis art. 33 pkt 1, pkt 4 i pkt 10 u.p.e.a. Naruszenia te skutkowały koniecznością uchylenia jego postanowień z dnia [...] lutego 2009 r. i [...] maja 2009 r. Prezes Zarządu P.F.R.O.N. jako wierzyciel winien ponownie rozpatrzyć zarzuty D. W., mając na uwadze wiążące go, na podstawie art.153 p.p.s.a., uzasadnienie niniejszego wyroku.

Poprzez naruszenie przepisów prawa materialnego doszło również do naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7, art. 8, art.77§ 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a., w takim zakresie, w jakim przepisy te wiążą się z przestrzeganiem przez organy egzekucyjne prawa i koniecznością respektowania zasady " prawdy obiektywnej.

Z tej przyczyny Sąd uchylił zaskarżone i poprzedzające je postanowienie Prezesa Zarządu P.F.R.O.N., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., gdyż wykazane naruszenia przepisów prawa miały istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, na podstawie art. 152 p.p.s.a., że postanowienia nie mogą być wykonane do daty uprawomocnienia wyroku, a o kosztach orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a..