Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1245/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 28, 31, 36
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1264
law: Ustawa z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia aktu zgonu oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 15 listopada 2013 r. A. M. (dalej: "skarżąca") złożyła wniosek w przedmiocie uzupełnienia, w trybie art. 36 ustawy z 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1264 ze zm.), aktu zgonu nr, [...] na imię i nazwisko M. B.. Akt ten został sporządzony w Urzędzie Stanu Cywilnego W. w dniu [...] listopada 2012 r. Wolą skarżącej było uzupełnienie imion rodziców osoby zmarłej poprzez dopisanie do obecnego imienia ojca "M." pierwszego członu "M." (M. vel M.) oraz do obecnego imienia matki "D." - "D. vel D.". Argumentowała to koniecznością przeprowadzenia postępowania spadkowego po rodzeństwie F. J., którego m. in. skarżąca jest spadkobierczynią.

Jako dowód i podstawę uzupełnienia ww. aktu zgonu wskazała kopie poświadczonego za zgodność z oryginałem: odpisu aktu zgonu nr [...] na imiona i nazwisko N. vel M. J., aktu zgonu nr [...] na imiona i nazwisko P. vel P. J., odpisu aktu zgonu nr [...] na imiona i nazwisko A. vel I. J., aktu notarialnego nr [...] sporządzonego w języku [...] wraz z tłumaczeniem na język polski.

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego W. decyzją z dnia [...] stycznia 2014.r., nr [...] odmówił uzupełnienia ww. aktu zgonu jak również odmówił jego sprostowania. W uzasadnieniu wskazał, że spełnienie żądania skarżącej, stanowiłoby ingerencję w treść aktu zgonu, której nie można dokonać w trybie administracyjno-prawnym.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym decyzji organu I instancji zarzuciła naruszenie art. 36 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego poprzez brak jego zastosowania oraz odmowę uzupełnienia aktu zgonu.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy uzupełnienia aktu zgonu nr [...] sporządzonego na M. B., poprzez uzupełnienie niniejszego aktu o imiona rodziców osoby zmarłej, natomiast w części dotyczącej odmowy sprostowania niniejszego aktu w podanym zakresie uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że akt zgonu nr [...] na imię i nazwisko M. B. sporządzony został przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W. w dniu [...] listopada 2012 r. na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla L. w L. z dnia [...] czerwca 2012 r., sygn. akt [...] o uznaniu ww. za zmarłą. Zgodnie z ww. postanowieniem sądu, do aktu zgonu M. B. wpisano imiona i nazwiska rodziców: M. J. - ojciec oraz D. R. - matka. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego W. nie miał więc podstaw do tego, aby w przedmiotowym akcie zgonu wpisać inne, niż uwidocznione w dokumentach - stanowiących podstawę sporządzenia aktu stanu cywilnego, imiona rodziców.

Wojewoda podkreślił, że pomimo doręczenia przez skarżącą kopii: aktu zgonu nr [...] na imiona i nazwisko N. vel M. J., odpisu aktu zgonu nr [...] na imiona i nazwisko P. vel P. J., odpisu aktu zgonu nr [...] na imiona i nazwisko A. vel I. J., aktu notarialnego nr [...] sporządzonego w języku [...] wraz z tłumaczeniem na język polski, to dokumenty te nie mogą stanowić podstawy uzupełnienia aktu stanu cywilnego, bowiem jak wynika z aktu zgonu nr [...], znajdują się już w nim dane dotyczące imion i nazwisk rodziców osoby zmarłej.

Reasumując stwierdził, że żądanie dopisania do imion rodziców M. B., tj. do imienia jej ojca " M." członu "M. vel" oraz do imienia matki kobiety "D." członu "D. vel" jest w istocie żądaniem sprostowania aktu stanu cywilnego, o którym mowa w art. 31 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Orzekanie zaś o takim żądaniu, w postępowaniu administracyjnym stanowiłoby naruszenie przepisów o właściwości, gdyż właściwym do rozpoznania żądania strony we wskazanym zakresie jest w niniejszej sprawie sąd powszechny.

Odnosząc się do wskazanego w odwołaniu naruszenia przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W. art. 61 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a."), organ odwoławczy stwierdził, że należy uznać go ża słuszny, bowiem skarżąca, w podaniu z dnia 13 listopada 2013 r, wyraźnie określiła, że wolą jej jest wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie uzupełnienia ww. aktu zgonu w trybie art. 36 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego.

W ocenie Wojewody [...], Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego W. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., orzekając również o odmowie sprostowania aktu zgonu, naruszył przepisy prawa procesowego w stopniu uniemożliwiającym usunięcie tego naruszenia w postępowaniu odwoławczym. W aktach niniejszej sprawy brak jest bowiem wniosku o sprostowanie niniejszego aktu zgonu.

Tym samym Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego rozszerzył jasno sformułowane żądanie strony wnoszącej podanie, do czego nie był uprawniony i co z punktu widzenia art. 9 i 61 k.p.a., w ocenie organu odwoławczego, należy uznać za działanie niedopuszczalne.

O tym więc, czy omawiane postępowanie mogło zakończyć się wydaniem decyzji o sprostowaniu aktu zgonu sporządzonego na imię i nazwisko M. B., mogła zadecydować jedynie skarżąca, która nie złożyła wniosku o sprostowanie ww. aktu zgonu.

W związku z tym Wojewoda uznał, że prowadzenie postępowania w zakresie sprostowania aktu zgonu było niedopuszczalne i dlatego postępowanie to należało umorzyć.

A. M. na powyższą decyzję Wojewody [...]z dnia [...] kwietnia 2014 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W. z dnia [...] stycznia 2014 r.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 36 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego poprzez brak jego zastosowania oraz odmowę uzupełnienia w akcie zgonu Nr [...], dotyczącym M. B. imion rodziców;

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie zaskarżonej decyzji organu I instancji w części w mocy w sytuacji, gdy organ odwoławczy biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy, powinien zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 g 1 pkt. 2 k.p.a. uchylić w całości oraz orzec co do istoty sprawy, tj. uzupełnić w akcie zgonu, sporządzonym na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu Rejonowego dla L. w L. z dnia [...] czerwca 2012 roku, sygnatura akt [...], dotyczącym M. B., imię ojca M. poprzez dodanie imienia M. (M. vel M.) oraz imię matki D. poprzez dodanie imienia D. (D. vel D.). Z uwagi na powyższe, organ odwoławczy dopuścił się również naruszenia art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.

Na wstępie skargi skarżąca podniosła, że fakt, iż akt zgonu M. B. o nr [...] został sporządzony na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu Rejonowego dla L. w L. z dnia [...] czerwca 2012 r., sygn. akt [...], nie oznacza, iż tego aktu zgonu nie można już uzupełnić w trybie art. 36 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Z ww. przepisu nie wynika bowiem, iż uzupełnienie aktu zgonu nie może nastąpić, jeżeli dane w nim zawarte zostały przepisane z prawomocnego orzeczenia sądu. Ustawa nie stanowi, iż uzupełnieniu podlega jedynie akt zgonu sporządzony na podstawie wystawionej przez lekarza karty zgonu. W związku z powyższym, należy uznać, iż uzupełnieniu będzie również podlegał akt zgonu sporządzony na podstawie orzeczenia sądu, a nie tylko wystawionej przez lekarza karty zgonu.

Następnie wskazała, że z załączonego do wniosku tłumaczenia przysięgłego aktu notarialnego nr [...] z 1891 roku wynika, że M. J. poza swoim polskim imieniem posługiwał się również imieniem [...] "M.". Podobnie D. J. posługiwała się również imieniem [...] "D.". Praktyka posługiwania się dwoma imionami (zarówno polskim jak i [...]) była bowiem w tym czasie rozpowszechniona w gminach [...]. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w aktach zgonu braci M. B., w których wskazano zarówno polskie jak i [...] imiona rodziców (M. vel M. i D. vel D.). Podkreśliła, iż akty zgonu braci M. B. zostały sporządzone w USC W. w roku 2010 na podstawie prawomocnych orzeczeń sądu o uznaniu za zmarłego. Oznacza to, iż Sąd potwierdził, iż rodzice M. B. posługiwali się imionami M. vel M. oraz D. vel D..

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.

Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd stwierdza, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że postępowanie przed organami obu instancji było prowadzone w na podstawie przepisów ustawy z 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1264 ze zm.).

W art. 28 ustawy o a.s.c. przewidziano możliwość sprostowania aktu stanu cywilnego w trybie postępowania administracyjnego jedynie wówczas, gdy dotyczy to oczywistego błędu pisarskiego. Przy wykładni tego przepisu należy przyjąć, że oczywistość polega na tym, iż okoliczność popełnienia błędu nie budzi wątpliwości przy porównaniu z innymi dokumentami, zwłaszcza z wcześniej sporządzonymi aktami stanu cywilnego, których dane są reprodukowane w akcie. Za oczywisty błąd pisarski należy uznać taką niedokładność, która nie znalazłaby się w akcie, gdyby uczestnicy czynności - to znaczy osoba zgłaszająca dane i kierownik urzędu stanu cywilnego - wykazali należytą staranność. W szczególności chodzi tu o przeoczenia, i niewłaściwe oraz błędne wpisy. Sąd stwierdza, że wniosek skarżącej nie dotyczył sprostowania aktu zgonu lecz jego uzupełnienia w trybie art. 36 ustawy, co jednoznacznie wskazano w tym wniosku.

Z uzupełnieniem aktu stanu cywilnego mamy do czynienia wtedy, gdy określona pozycja nie zawiera danych, które powinny być w akcie umieszczone według przepisów, jakie obowiązywały w dniu jego sporządzenia. Uzupełnienia aktu dotyczy przepis art. 36 ustawy o a.s.c.

Interpretując przepisy rozdziału 4 omawianej ustawy ("Unieważnienie, sprostowanie, ustalenie treści, odtworzenie i uzupełnienie aktu stanu cywilnego"), nie można pominąć zasady wyrażonej w jej art. 4, który stanowi, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Dlatego poza sprawami określonymi w art. 28 i 36 tej ustawy, według których sprostowania (uzupełnienia) mogą być dokonywane w postępowaniu administracyjnym, w pozostałych sprawach, w myśl art 33, orzeka sąd powszechny w postępowaniu nieprocesowym. Spośród tych rodzajów spraw należy wymienić sprostowanie aktu stanu cywilnego w razie błędnego lub nieścisłego jego zredagowania (art. 31 ustawy o a.s.c.).

Złożony w niniejszej sprawie wniosek jednoznacznie implikował rozpatrzenie sprawy i oparcie rozstrzygnięcia na przesłankach z art. 36 ustawy.

Należy stwierdzić, że akt zgonu nr [...] na imię i nazwisko M. B. sporządzony został przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W. w dniu [...] listopada 2012 r. na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla L. w L. z dnia [...] czerwca 2012 r., sygn. akt [...] o uznaniu ww. za zmarłą. Zgodnie z tym postanowieniem sądu, do aktu zgonu M. B. wpisano imiona i nazwiska rodziców: M. J. - ojciec oraz D. R. - matka. Brak było zatem podstaw do tego, aby w postępowaniu administracyjnym, w przedmiotowym akcie zgonu wpisać inne, niż uwidocznione w dokumentach - stanowiących podstawę sporządzenia aktu stanu cywilnego, imiona rodziców.

Doręczone przez skarżącą w toku postępowania kopie: odpisu aktu zgonu nr [...] na imiona i nazwisko P. vel P. J., odpisu aktu zgonu nr [...] na imiona i nazwisko N. vel M. J., odpisu aktu zgonu nr [...] na imiona i nazwisko A. vel I. J., aktu notarialnego nr [...] sporządzonego w języku [...] wraz z tłumaczeniem na język polski - nie mogły stanowić podstawy uzupełnienia przedmiotowego aktu zgonu, bowiem w akcie tym nr [...], znajdują się wymagane dane dotyczące imion i nazwisk rodziców osoby zmarłej. Zawarte w akcie zgonu imiona rodziców zmarłej zostały przepisane z postanowienia Sądu Rejonowego dla L. w L. z dnia [...] czerwca 2012 r., sygn. akt [...] o uznaniu ww. za zmarłą. Zdaniem Sądu nie było podstaw do tego, aby zmieniać ustalenia dokonane przez sąd powszechny w postanowieniu o uznaniu za zmarłą. Sąd stwierdza jednocześnie, że akt zgonu nr [...] zawiera wszystkie dane wymagane przepisami ustawy o aktach stanu cywilnego.

Sąd uważa, że żądanie dopisania do imion rodziców M. B., tj. do imienia jej ojca " M." członu "M. vel" oraz do imienia matki kobiety "D." członu "D. vel" jest w istocie żądaniem sprostowania aktu stanu

cywilnego, o którym mowa w art. 31 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Zaznaczyć należy, że nie chodzi tu o sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego ( art. 28 ustawy). Orzekanie zaś o takim żądaniu tj. sprostowanie aktu inne niż sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego, w postępowaniu administracyjnym stanowiłoby naruszenie przepisów o właściwości, gdyż właściwym do rozpoznania żądania strony we wskazanym zakresie jest w niniejszej sprawie sąd powszechny.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia zasad postępowania administracyjnego Sąd stwierdza, iż materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., został zebrany i rozpatrzony wnikliwie, co znalazło wyraz w uzasadnienieniu zaskarżonej decyzji organów obu instancji, spełniających wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd stwierdza, że Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] zasadnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy uzupełnienia aktu zgonu nr [...] sporządzonego na M. B., poprzez uzupełnienie niniejszego aktu o imiona rodziców osoby zmarłej.

Prawidłowo także, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa organ odwoławczy w części dotyczącej odmowy sprostowania przedmiotowego aktu zgonu uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny sprawy, Sąd stwierdza, iż organ dokonał dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, uzasadnił podstawę prawną wskazaną w decyzji i dokonując właściwej interpretacji przepisów wydał decyzję zgodną z prawem.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), należało oddalić skargę jako niezasadną.