Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 576/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 157 par. 1, art. 194 par. 1 pkt 9, art. 224
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Go 440/12, w przedmiocie zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi T. F. L. S.A. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 25 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 1995 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 5 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Go 440/12, wydanym na podstawie art. 224 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Z. na rzecz T. F. L. S.A. w Z. kwotę 3617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt I SA/Go 440/12 WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyniku skargi spółki uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 25 kwietnia 2012 r., wydaną wobec strony w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 1995 r. Przy czym w orzeczeniu tym Sąd, mimo zawartego w skardze wniosku spółki, nie orzekł o kosztach postępowania.

Ustalając należną skarżącej spółce wysokość kosztów postępowania, Sąd w postanowieniu z dnia 5 listopada 2012 r. wziął pod uwagę okoliczność, iż skarżąca postanowieniem z dnia 9 lipca 2012 r. zwolniona została od uiszczania wpisu od skargi, który był jedynym kosztem sądowym, jaki miała ponieść. Zatem, jak skonstatował Sąd, jedynym niezbędnym kosztem postępowania, przysługującym spółce od organu, było wynagrodzenie dla reprezentującego ją w postępowaniu sądowoadministracyjnym adwokata.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Dyrektor Izby Skarbowej. Organ podatkowy zaskarżając w całości rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, zarzucił naruszenie w nim:

- przepisów art. 224 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., poprzez przyjęcie, że przepisy te stanowią wystarczającą, samodzielną podstawę prawną do odrębnego zasądzenia postanowieniem kosztów postępowania w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt I SA/Go 440/12, co skutkowało przyznaniem skarżącej przez Sąd kosztów postępowania (w tym przypadku wynagrodzenia pełnomocnika);

- przepisów art. 209 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., poprzez przyjęcie, że jest prawna możliwość orzeczenia o kosztach postępowania (w tym przypadku wynagrodzenia pełnomocnika) nie tylko w orzeczeniach, o których mowa w art. 201, art. 203, art. 204 i art. 209 P.p.s.a., ale również w postanowieniu wydanym na podstawie art. 224 P.p.s.a.;

- przepisów art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a., poprzez nieprzedstawienie przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu skarżonego postanowienia argumentów, które wskazywałyby na zasadność podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia w oparciu o powołaną podstawę prawną.

W uzasadnieniu wywiedzionego środka zaskarżenia Dyrektor Izby Skarbowej w Z. zauważył, iż w piśmiennictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji niż wymienione w art. 209 P.p.s.a. Organ wskazał dalej, że Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 9 września 2005 r., sygn. akt I FZ 336/05 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) przyjął, że uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów postępowania może nastąpić poprzez zgłoszenie wniosku przez stronę, pod warunkiem, że orzeczenie o tych kosztach nie znalazło się w wyroku. Tymczasem jak zauważył Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu skarżonego postanowienia z dnia 5 listopada 2012 r. Sąd pierwszej instancji nie wskazał na ewentualny wniosek skarżącej o uzupełnienie wyroku w kwestii kosztów postępowania. Dopiero wówczas mógłby mieć zastosowanie art. 157 P.p.s.a. Jak dalej podniósł organ Sąd wskazał natomiast, że wniosek w przedmiocie kosztów postępowania skarżąca zawarła w skardze i zasądził koszty na podstawie art. 224 P.p.s.a., który w ocenie dyrektora nie ma zastosowania w sprawie, gdyż dotyczy kosztów sądowych, stanowiących jeden z elementów kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Wskazując na powyższe w zażaleniu, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 i 188 P.p.s.a., wniesiono o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości;

- ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie okazało się uzasadnione. Konieczne zatem stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż mimo faktu, że Dyrektor Izby Skarbowej, podobnie zresztą jak spółka, zaskarżył skargą kasacyjną wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt I SA/Go 440/12, to rozpoznawane zażalenie należy uznać za dopuszczalne, jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w tezie postanowienia z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II FZ 543/09 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) "Ograniczenie dopuszczalności zażalenia na postanowienie rozstrzygające o zwrocie kosztów postępowania do przypadków, w których strona nie wniosła skargi kasacyjnej (art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a.), ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy wspomniane postanowienie zawarte jest w wyroku albo w innym orzeczeniu podlegającym zaskarżeniu skargą kasacyjną". W cytowanym orzeczeniu NSA wyjaśnił, iż jest tak dlatego, że przepisy prawa – poza przypadkiem uzupełnienia wyroku (art. 157 P.p.s.a) – nie przewidują możliwości rozstrzygania o zwrocie kosztów postępowania w odrębnym orzeczeniu (art. 209 P.p.s.a.). Z reguły zatem rozstrzygnięcie to zawarte jest w orzeczeniu, od którego służy skarga kasacyjna. Rozpatrując skargę kasacyjną, jeżeli jej treść na to pozwala, sąd drugiej instancji kontroluje całe orzeczenie, w tym także postanowienie o zwrocie kosztów. Wniesienie skargi kasacyjnej czyni zatem zbędnym i niedopuszczalnym składanie obok niej zażalenia. Natomiast w przypadku wydania odrębnego postanowienia rozstrzygającego kwestię zwrotu kosztów, jego uchylenie możliwe jest jedynie na skutek zażalenia. Skarga kasacyjna od orzeczenia co do istoty sprawy nie daje bowiem sądowi drugiej instancji możliwości wzruszenia postanowienia, nie stanowiącego integralnej całości z orzeczeniem zaskarżonym.

Dokonując merytorycznej oceny rozpoznawanego zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w Z. należało uznać jego zasadność. Powołany przez Sąd pierwszej instancji art. 224 P.p.s.a. nie dawał podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia. Uwadze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim uszło, że przepis ten dotyczy wyłącznie kosztów sądowych (należnych sądowi), a nie zwrotu kosztów postępowania, o których mowa w art. 205 P.p.s.a. (należnych stronie). Właśnie ostatnio wymienione koszty były przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu. Do kosztów postępowania, zdefiniowanych w art. 205 P.p.s.a. należą bowiem tylko koszty sądowe poniesione przez stronę, których równowartości strona domaga się od organu. Natomiast ilekroć w przepisach jest mowa o kosztach sądowych, chodzi o koszty należne sądowi (np. art. 211 i n.). W rozpoznawanym przypadku o kosztach sądowych Sąd nie orzekał, gdyż spółka została z nich zwolniona postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 lipca 2012 r. (por. powołane wyżej postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II FZ 543/09).

W sprawie nie było również podstaw do uzupełnienia przez Sąd wyroku z dnia 10 października 2012 r., w zakresie zwrotu kosztów na podstawie art. 157 P.p.s.a. Przewidziana w tym przepisie możliwość uzupełnienia wyroku dopuszczalna jest bowiem tylko na wniosek strony, zgodnie bowiem z art. 157 § 1 P.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W rozpoznawanej sprawie jednak, na co słusznie zwrócił uwagę w zażaleniu organ podatkowy, skarżąca wniosku o uzupełnienie wyroku nie złożyła.

Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał żadnej podstawy prawnej do wydania zaskarżonego postanowienia, co spowodowało konieczność jego uchylenia zgodnie z art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Odpowiednie stosowanie art. 185 § 1 P.p.s.a. polegało w tym wypadku na uchyleniu postanowienia bez przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Nie ma bowiem przedmiotu, który mógłby być rozpoznany przez Sąd pierwszej instancji.