Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2110/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Spółki z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 1394/14 w sprawie ze skargi [A.] Spółki z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 marca 2015 r. o sygn. akt II SA/GL 1394/14, wydanym w sprawie ze skargi W.Sp. z o. o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia... sierpnia 2014 r. nr .... w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, oddalił skargę.

Sąd poczynił następujące ustalenia faktyczne:

Pismem z dnia 27 sierpnia 2013 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił W. Sp. z o. o. w B., dalej "spółka", o zamiarze wszczęcia kontroli w przedsiębiorstwie spółki. Pismo było dwukrotnie awizowane (29 sierpnia 2013 r. i 6 września 2013 r.). W dniu 2 października 2013 r. Inspektorzy Transportu Drogowego podjęli próbę osobistego dostarczenia przedsiębiorcy zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, udając się na adres siedziby przedsiębiorcy wskazany w KRS. Jednakże uzyskano informację o wyprowadzeniu się przedsiębiorcy ze wskazanego adresu.

W związku z powyższym pismem z dnia 8 października 2013 r. zawiadomiono spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie naruszenia przepisu lp. 1.5 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm., dalej "utd"), pouczając o treści art. 10 kpa. W myśl powołanego przepisu, niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w całości lub w części zagrożone jest karą pieniężną w wysokości 10.000 zł. Spółka poinformowała organ o zmianie adresu jej siedziby.

Organ wezwał M. W.(Prezesa Zarządu Spółki) na przesłuchanie na dzień 21 listopada 2013 r., który w piśmie z dnia 22 listopada 2013 r. poinformował organ o niemożności stawienia się z uwagi na odebranie wezwania w dniu wskazanym jako termin przesłuchania.

Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego za pismem z dnia 7 grudnia 2013 r. wezwał M. W. na przesłuchanie w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym, wyznaczając nowy termin na dzień 3 stycznia 2014 r. Wezwanie odebrano w dniu 27 grudnia 2013 r. W wyznaczonym terminie M. W. na przesłuchanie się nie stawił. Pismem nadanym w dniu 2 stycznia 2014 r. J.G. poinformowała organ o przebywaniu M. W. za granicą, prosząc o wyznaczenie nowego terminu przesłuchania z minimum 14 dniowym wyprzedzeniem. Pismem z dnia 3 lutego 2014 r. organ wezwał J. G.do przesłania pełnomocnictwa udzielonego jej do reprezentacji Spółki W.. W odpowiedzi pismem z dnia 10 lutego 2014 r. wezwana poinformowała, że nie była i nie jest uprawniona do reprezentacji Prezesa w jakimkolwiek postępowaniu toczącym się na podstawie ustawy o transporcie drogowym.

Celem zebrania całego materiału dowodowego za pismem z dnia 10 marca 2014 r. organ zawiadomił spółkę o zamiarze wszczęcia kontroli w dniu 7 kwietnia 2014 r. Strona odebrała to zawiadomienie w dniu 21 marca 2014 r. W dniu 4 kwietnia 2014 r. wpłynęło do organu pismo podpisane przez M. W. z prośbą o przesunięcie terminu kontroli na miesiąc czerwiec lub lipiec. Przedsiębiorca, jak wskazał, musi sprawować pieczę nad córką, która jest w szpitalu. Załączył do pisma zaświadczenie lekarskie.

W dniu 7 kwietnia 2014 r. Inspektorzy Transportu Drogowego, podejmując próbę wszczęcia kontroli, udali się na ulicę K. 1 w miejscowości B.. Zastany M. B. oświadczył, iż wprawdzie jest pracownikiem spółki, jednakże nie jest upoważniony do jej reprezentowania.

W ocenie organu spółka uniemożliwiła przeprowadzenie czynności kontrolnych, o których mowa w art. 72 utd. W myśl tego przepisu, kontrolowany jest obowiązany umożliwić inspektorowi dokonanie czynności kontrolnych, a w szczególności: 1) udzielić ustnych lub pisemnych wyjaśnień, okazać dokumenty lub inne nośniki informacji oraz udostępnić dane mające związek z przedmiotem kontroli; 2) udostępnić pojazd, a w uzasadnionych przypadkach wynikających z przeprowadzonej kontroli pojazdu na drodze, obiekt, siedzibę przedsiębiorcy oraz wszystkie pomieszczenia, w których przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą bądź też przechowuje mienie przedsiębiorstwa; 3) umożliwić sporządzenie kopii dokumentów wskazanych przez kontrolującego; 4) umożliwić sporządzenie dokumentacji filmowej lub fotograficznej, jeżeli może ona stanowić dowód lub przyczynić się do utrwalenia dowodu w sprawie będącej przedmiotem kontroli; 5) umożliwić przekazanie, za potwierdzeniem odbioru, oryginału zapisu urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy, czas jazdy i postoju lub karty kierowcy, oraz gromadzonych przez kontrolowany podmiot wydruków z tachografu cyfrowego i karty kierowcy, których kontrola będzie dokonywana w siedzibie organu kontroli.

Wskazaną na wstępie decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia.... kwietnia 2014 r. nr ...., nakładającą na spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za naruszenie obowiązku wskazanego w art. 72 utd, sankcjonowanego karą pieniężną, o której mowa w punkcie 1.5 załącznika nr 3 do utd. Jak podniósł organ, przedsiębiorca znając konkretny termin zamiaru przeprowadzenia kontroli w dniu 7 kwietnia 2014 r. w jego siedzibie, nie był tam osobiście obecny, jak również nie upoważnił żadnej osoby do jego reprezentacji podczas jego nieobecności, chociaż obowiązek taki spoczywał na nim zgodnie z art. 80 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013, poz. 672 ze zm.). W myśl art. 80 ust. 3 wspomnianej ustawy, kontrolowany jest obowiązany do pisemnego wskazania osoby upoważnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli, w szczególności w czasie jego nieobecności.

Odnosząc się do zarzutu spółki, opartym na konieczności sprawowania przez M. W. osobistej opieki nad córką, według organu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Wspomniany Prezes Spółki dysponował prawnymi możliwościami dla przeprowadzenia kontroli poprzez wskazanie osoby upoważnionej do reprezentowania spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na powyższą decyzję, o czym była mowa na wstępie.

Według Sądu pierwszej instancji, podzielającego stanowisko organu, M. W. mógł i powinien tak zorganizować sprawy związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, aby umożliwić organowi przeprowadzenie kontroli, a w szczególności upoważnić inną osobę do zastępstwa podczas jego nieobecności. Ponadto, jak zauważył Sąd pierwszej instancji, przez wiele miesięcy toczącego się postępowania spółka nie wskazała żadnego dogodnego dla niej terminu, w którym kontrola mogłaby się odbyć w jej siedzibie, jak również terminu, w którym mógłby zostać przesłuchany jej Prezes. Prowadzi to o wniosku, że wszelkie działania spółki miały na celu niepoddanie się lub nieumożliwienie przeprowadzenia kontroli w zakresie przestrzegania przepisów objętych kognicją organów Inspekcji Transportu Drogowego.

Spółka wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ppsa w zw. z art. 10 § 1 kpa, a to przez uniemożliwienie spółce wypowiedzenia się w sprawie, spowodowane brakiem zawiadomienia spółki o zakończeniu postępowania dowodowego. Tym samym uniemożliwiono przedstawienie dowodu na okoliczność sprawowania osobistej opieki przez Prezesa Zarządu skarżącego nad swoją hospitalizowaną córką, a także udostępnienie organowi wymaganego upoważnienia dla pracownika M. B.. Jak dalej wywodzi skarga kasacyjna M.B. jest osobą, o której mowa w art. 97 kc, w myśl którego osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa.

Skarga kasacyjna zarzuca również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 kpa oraz art. 79a ust. 9 i art. 80 ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W szczególności, jak wywodzi skarga kasacyjna, organ powiadomiony przez spółkę, że jej jedyny reprezentant nie może wziąć udziału w kontroli z uwagi na sprawowaną opiekę w szpitalu nad chorą córką, nie zweryfikował tego faktu, np. poprzez zażądanie stosownego zaświadczenia o obowiązku osobistej pieczy przez M. W. nad swoją córką. Ponadto, jak podnosi skarga kasacyjna, spółka nie miała rzeczywistej możliwości odbioru korespondencji pod adresem w Ż. przy ul. R. , gdyż w związku ze sporem z wynajmującym utraciła faktyczne władztwo nad lokalem, zaś ujawnienie w KRS zmiany adresu siedziby spółki jest czasochłonne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ppsa rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Innymi słowy Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, a więc niejako od początku, lecz ocenia legalność zaskarżonego wyroku przez pryzmat zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest powinność wzięcia pod uwagę z urzędu nieważności postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

W pierwszej kolejności, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, pismem z dnia 25 lutego 2014 r., powołując się na przepis art. 10 kpa, organ zawiadomił spółkę o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie. Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia w sprawie przepisu art. 10 kpa nie są oparte na usprawiedliwionej podstawie.

W sprawie nie został naruszony przez organ przepis art. 79a ust. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, stosownie do którego w razie nieobecności kontrolowanego przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej, czynności kontrolne mogą być wszczęte po okazaniu legitymacji służbowej pracownikowi kontrolowanego, który może być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 kc, lub w obecności przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, niebędący jednak pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę. Przepis ten nie zobowiązuje, lecz jedynie uprawnia organ do podjęcia czynności kontrolnych w sytuacji wskazanej w tym przepisie. Toteż, organ mógł odstąpić od przeprowadzenia kontroli wobec braku osoby upoważnionej przez spółkę, tym bardziej w realiach sprawy, gdy w świetle korespondencji kierowanej przez spółkę do organu wnioskowała ona przeprowadzenie kontroli w obecności Prezesa Zarządu M. W.. Tym samym również organ nie naruszył przepisu art. 80 ust. 5 wspomnianej ustawy.

Poddanie się kontroli organu, działającemu w granicach obowiązującego prawa (art. 72 utd), jest obowiązkiem przedsiębiorcy. Uniemożliwienie organowi przeprowadzenia kontroli jest deliktem administracyjnym sankcjonowanym punktem 1.5 załącznika nr 3 do utd. Od tej odpowiedzialności, która jest zobiektywizowana, przynajmniej zasadniczo przedsiębiorca nie może się uwolnić z powołaniem się na brak winy po swojej stronie. Zresztą, jak to trafnie ustalił organ, i niewadliwie zaakceptował Sąd pierwszej instancji, niepoddanie się spółki kontroli nastąpiło z przyczyn od niej zależnych. Wiedząc o zamiarze przeprowadzenia kontroli spółka nie współdziałała z organem, a w szczególności nie upoważniła osoby, która podczas nieobecności Prezesa Zarządu uczestniczyłaby w czynnościach kontrolnych. Z uwagi na byt prawny spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która jest osobą prawną, z powołaniem się na swoje osobiste sprawy Prezes Zarządu nie może blokować działalności organu administracji publicznej, zwłaszcza przez tak długi okres czasu i gdy organ spółki mógł upoważnić inną osobę do jej reprezentowania podczas kontroli w przedsiębiorstwie.

Z powyższych względów Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że wszelkie działania i zachowania Prezesa Zarządu spółki miały na celu niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w zakresie przestrzegania przepisów objętych kognicją organów Inspekcji Transportu Drogowego. Zresztą skarga kasacyjna również skutecznie nie zarzuciła, aby oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ dopuścił się naruszenia art. 80 kpa, statuującego zasadę swobodnej oceny dowodów.

W tym stanie sprawy skarga kasacyjna, jako nie oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlega oddaleniu (art. 184 ppsa).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa.