Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1517/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 19, art.75 ust. 3 i art. 76 ust. 1 w zw. z art. 81 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 390/09 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odsetek ustawowych od uposażenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od K. S. na rzecz Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 390/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uwzględnił skargę K. S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odsetek ustawowych od uposażenia i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2009 r. nr 1/2009.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w Bydgoszczy, zwany dalej WKU w Bydgoszczy, odmówił skarżącemu – K. S. wypłacenia odsetek ustawowych od uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia do tej służby.

W uzasadnieniu decyzji WKU podał, że pismem z dnia [...] października 2008 r. skarżący wystąpił do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy, zwanego dalej Szefem WSzW, o wydanie decyzji w przedmiocie odsetek ustawowych od sumy uposażeń wypłaconych po przywróceniu do zawodowej służby wojskowej. Jednakże Szef WSzW uznał swą niewłaściwość i przekazał sprawę do WKU w Bydgoszczy. Organ l instancji wskazał, że Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy, zwany dalej Dowódcą POW w Bydgoszczy, decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. wypowiedział skarżącemu z dniem 31 stycznia 2003 r. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.

Następnie Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy POW w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2002 r. Decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych stanowiła podstawę do uchylenia pkt 64 rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy POW z dnia [...] stycznia 2003 r. dotyczącego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ponownego ujęcia skarżącego w ewidencji oraz wszelkiego rodzaju zaopatrzeniu w WKU w Bydgoszczy z dniem 1 marca 2006 r. Kolejnym rozkazem personalnym Dowódcy POW w Bydgoszczy nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. wyznaczającym z dniem [...] maja 2006 r. na stanowisko służbowe nr [...] w Rejonowej Bazie [...], skarżący z dniem [...] maja 2006 r. został skreślony ze stanu ewidencyjnego i wszelkiego rodzaju zaopatrzenia w WKU w Bydgoszczy. Organ podkreślił, że skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy POW w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2002 r. przez Dowódcę Wojsk Lądowych było reaktywowanie stosunku służbowego. Jednakże skarżący w okresie od 1 lutego 2003 r. do dnia 28 lutego 2006 r. nie pełnił zawodowej służby wojskowej, lecz pozostawał w stosunku służbowym. Prawo do uposażenia natomiast, zgodnie z przepisem art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), zwanej dalej: "ustawą o służbie wojskowej", powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej. Organ wskazał, że odsetki przysługują żołnierzowi zawodowemu zgodnie z art. 75 ust. 3 ww. ustawy, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Przyjęcie przez skarżącego założenia, że z tytułu stwierdzenia nieważności decyzji przysługuje prawo do uposażenia, a także prawo do odsetek za zwłokę nie jest zasadne, zwłaszcza, że WKU nie wydała w stosunku do skarżącego decyzji o przyznaniu prawa do uposażenia za okres od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia 28 lutego 2006 r. Na potwierdzenie słuszności swojego stanowiska organ przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2005 r. (II SA/Wa 767/05, LEX nr 227645) oraz wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2006 r. (l OSK 1298/05, LEX nr 266495).

W odwołaniu od decyzji WKU w Bydgoszczy skarżący wniósł o jej zmianę w całości i przyznanie odsetek od wypłaconych po terminie wymagalności uposażeń. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegającą na uznaniu, iż wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie powstało po jego stronie przywrócenie stanu poprzedniego, w którym miał on, w czasie pozostawania w stosunku służbowym, prawo do wypłaty uposażenia w terminie do dziesiątego dnia każdego miesiąca, a tym samym, iż wypłacenie uposażeń po dacie powrotu do służby w formie skumulowanej odbyło się z zawinionym opóźnieniem organów wojskowych. Na poparcie swoich wywodów przywołał uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r. (III PZP 1/05, OSNP 2006/15-16/277 LEX nr 167814), której teza stanowi, że funkcjonariusz Straży Granicznej może żądać odsetek za czas opóźnienia w wypłacie uposażenia. Ponadto skarżący na poparcie swojego stanowiska przytoczył orzeczenia Sądu Najwyższego dotyczące uznania roszczenia oraz orzeczenia sądów administracyjnych wydane w podobnych do niniejszej sprawach.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Szef WSZW w Bydgoszczy utrzymał w mocy decyzję organu l instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji podał, że w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej jego stosunek służbowy został reaktywowany, niemniej jednak w okresie od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia 28 lutego 2006 r. nie pełnił on zawodowej służby wojskowej, ponieważ w tym czasie był na emeryturze, pobierając świadczenie emerytalne. Organ podkreślił, że w myśl art. 76 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej, uposażenie skarżącemu za ten okres w ogóle nie przysługiwało. Na potwierdzenie tej tezy Szef WSzW przywołał te same wyroki, co organ l instancji, tj.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2005 r. (II SA/Wa 767/05, LEX nr 227645) oraz wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2006 r. (l OSK 1298/05, LEX nr 266495), jak i inne orzeczenia sądów administracyjnych. W oparciu o te orzeczenia organ odwoławczy przyjął, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa do odsetek ustawowych, skoro uposażenie za okres od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia 28 lutego 2006 r. jemu nie przysługiwało. Okoliczność, że skarżący otrzymał w związku z przywróceniem do zawodowej służby wojskowej określone należności pieniężne nie ma, zdaniem organu, w ogóle znaczenia. Jednakże uzasadnia to podjęcie po stronie organów wojskowych, w związku ze zmianą linii orzeczniczej, działań mających na celu zwrot wypłaconego skarżącemu uposażenia, jako świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego. W opinii organu, skarżącemu w zaistniałej sytuacji przysługuje wyłącznie odszkodowanie a nie uposażenie - zgodnie z art. 116 ustawy o służbie wojskowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności obu decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji. Tak jak w odwołaniu, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegającą na uznaniu, iż wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie przywrócono stanu poprzedniego, w którym miał on, w okresie od 1 marca 2003 r. do 30 czerwca 2006 r., prawo do wypłaty uposażenia w terminie do dziesiątego dnia każdego miesiąca, a tym samym, że wypłacenie uposażenia po 30 czerwca 2006 r. w formie skumulowanej odbyło się z zawinionym opóźnieniem organów wojskowych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej oznacza, iż skutki są takie jakby tej decyzji nigdy nie wydano. Zdaniem skarżącego oznacza to, że w całym spornym okresie, w sensie prawnym, pełnił zawodową służbę wojskową, za którą nie otrzymał w terminie należnego uposażenia. Zgodnie z art. 9 ust. 3 a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693) oraz art. 75 ust. 3 obecnie obowiązującej ustawy o służbie wojskowej, za sporny okres przysługują mu odsetki od uposażenia. Na poparcie swojego stanowiska skarżący, tak jak w odwołaniu, przytoczył orzeczenia sądów powszechnych i sądów administracyjnych.

W piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2009 r. skarżący poddał w wątpliwość słuszność tego, że organ bez żadnego tytułu wykonawczego dokonał potrąceń z jego uposażenia. Ponadto stwierdził, że wypłata jego uposażeń po terminie nie była odszkodowaniem, lecz zwrotem należności z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej w sensie prawnym.

Przechodząc do kontroli zaskarżonego aktu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest rozważenie kwestii, czy skarżącemu należą się odsetki ustawowe od uposażenia za okres od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia 28 lutego 2006 r.

Następnie, Sąd I instancji podał że zgodnie z treścią art. 71 ust. 1 oraz art. 76 ust. 1 i 4 ustawy o służbie wojskowej, żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w tej ustawie, przy czym prawo do uposażenia żołnierza powstaje z dniem rozpoczęcia pełnienia przez niego zawodowej służby wojskowej, a wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, zaginął lub zmarł. Wypłaty uposażenia dokonuje jednostka wojskowa, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje (art. 74), a organami właściwymi w tych w sprawach są dowódcy jednostek wojskowych (art. 104).

W oparciu o akta sprawy Sąd I instancji ustalił, że Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy POW w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2002 r. W wyniku tego rozstrzygnięcia skarżący powrócił do służby zawodowej.

Analizując skutek jaki wywołuje decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej Sąd stwierdził, iż decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Natomiast stwierdzenie nieważności decyzji (o charakterze deklaratoryjnym) ma moc wsteczną- eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta, to jest ze skutkiem ex tunc. WSA w Bydgoszczy podkreślił, że takie rozumienie konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, Sądu Najwyższego, jak i w doktrynie.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy Sąd uznał, iż stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej oznacza, iż wypowiedzenie nie było skuteczne, a więc i skutecznie nie został on zwolniony z zawodowej służby wojskowej, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego w okresie od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia 28 lutego 2006 r. tej służby.

Zdaniem Sądu I instancji oznacza to zatem, że została spełniona przesłanka wymagana do wypłaty zaległego uposażenia i innych należności wynikająca z przytoczonego powyżej art. 71 ust. 1 omawianej ustawy. Dla ustalenia czy nastąpiło opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego zasadnicze znaczenie ma data wymagalności świadczenia. Zgodnie z art. 81 ustawy o służbie wojskowej uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Z kolei, jak dalej wyjaśnił Sąd, przepis art. 75 ust. 3 tejże ustawy stanowi, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność stały się wymagalne. Ponieważ decyzji dotyczącej wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w znaczeniu prawnym nie było już od daty jej wydania, to tym samym należności z tytułu uposażenia i dodatków za okres od 1 lutego 2003 r. do 28 lutego 2006 r. stały się wymagalne w terminach określonych w art. 81 omawianej ustawy. Obowiązek płacenia odsetek jako świadczenia o charakterze akcesoryjnym powstał zatem od dnia wymagalności zobowiązania głównego.

Z tego powodu, jako nieprawidłowe, Sąd uznał stanowisko Szefa WSzW w Bydgoszczy, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy POW w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2002 r. o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, uposażenie skarżącemu za ten okres w ogóle nie przysługiwało. Sąd I instancji nie zgodził się, z wywodami organu, że skoro skarżący w tym czasie był na emeryturze i pobierał świadczenie emerytalne, to w rezultacie nie pełnił zawodowej służby wojskowej i nie miał prawa do uposażenia, a tym bardziej prawa do odsetek ustawowych.

Co więcej, w ocenie WSA w Bydgoszczy, organ niezasadnie powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych. W tym zakresie Sąd wyjaśnił, że w sprawie sygn. II SA/Wa 767/05 rozstrzygniętej wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2005 r. (Lex 227645) wystąpił problem ustalenia uposażenia żołnierza, który był zwolniony ze służby, a następnie znowu podjął służbę w wyniku uchylenia, a nie stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej. W tym samym stanie faktycznym orzekał NSA wskazanym przez organ wyrokiem z dnia 27 czerwca 2006 r. (sygn. I OSK 1298/05, Lex 266495).

Sąd zwrócił również uwagę na końcowy fragment uzasadnienia wyroku NSA, w którym stwierdzono, że "Uniknięcie skutków prawnych - choćby niezgodnej z prawem - decyzji dokonującej zwolnienia z czynnej zawodowej służby wojskowej, w sposób umożliwiający faktyczne wykonywanie przez obie strony stosunku służbowego w dalszym ciągu swoich uprawnień i obowiązków, albo nakazujący przyjęcie, że pełnienie służby miało miejsce, wymaga każdorazowo odrębnej, specjalnej interwencji w drodze zupełnie wyjątkowych środków prawnych. Przykładem takich instytucji są m.in.: wstrzymanie wykonania zaskarżonej skargą sądowoadministracyjną decyzji zwalniającej ze służby, stwierdzenie przez sąd administracyjny, że decyzja zwalniająca ze służby nie podlega wykonaniu w związku z jej uchyleniem wyrokiem nieprawomocnym, na podstawie art. 152 P.p.s.a., oraz stwierdzenie przez sąd nieważności decyzji zwalniającej ze służby".

Z uwagi na powyższe WSA w Bydgoszczy uznał, że przy rozstrzyganiu sprawy orzekające organy administracji publicznej dokonały nieprawidłowej interpretacji przepisów prawnych, w związku z czym zarówno zaskarżone orzeczenie, jak i poprzedzające je orzeczenie organu l instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od opisanego wyroku wniósł Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy. Zaskarżając w całości wyrok Sądu pierwszej instancji, jako podstawę kasacyjną wskazał naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to:

1) naruszenie art. 76 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że skarżący w okresie, za który żąda wypłaty odsetek ustawowych od uposażenia, pełnił zawodową służbę wojskową. Skoro bowiem, jak wywodzi pełnomocnik organu, skarżący w tym czasie był emerytem wojskowym w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), otrzymującym z tego tytułu świadczenie emerytalne z Wojskowego Biura Emerytalnego w Bydgoszczy, to wykluczyć należy prawo do uposażenia;

2) naruszenie art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez błędne przyjęcie, że skarżącemu przysługuje także prawo do odsetek ustawowych od "rzekomego uposażenia" za okres od dnia 1 kwietnia 2003 r. do dnia 11 kwietnia 2006 r., a nie odszkodowanie w rozumieniu art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego, aczkolwiek w spornym okresie skarżący nie pełnił zawodowej służby wojskowej, lecz korzystał z zaopatrzenia emerytalnego Wojskowego Biura Emerytalnego w Bydgoszczy;

3) naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez bezpodstawne i nieuprawnione z punktu obowiązującego prawa różnicowanie – w zakresie przysługujących świadczeń pieniężnych za ten sam okres – sytuacji prawnej osób zwolnionych z zawodowej służby wojskowej i następnie "przywróconych" do tej służby oraz osób, które nie zostały zwolnione z zawodowej służby wojskowej i pełnią ją nadal.

W konkluzji skargi kasacyjnej Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 P.p.s.a. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

W skardze kasacyjnej skarżący organ zarzucił przede wszystkim błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 75 ust. 3 i art. 76 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W związku z tym zarzutem należy zwrócić uwagę, że naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie polega na pominięciu obowiązującego przepisu, który powinien być zastosowany w konkretnej sprawie. Wadliwość tej postaci naruszenia prawa sprowadza się więc w istocie do wadliwego wyboru przez sąd orzekający normy prawnej lub mylnej subsumcji. Natomiast naruszenie prawa materialnego będące następstwem błędnej jego wykładni należałoby natomiast określić jako nadanie innego znaczenia treści zastosowanego przepisu, czyli polega ono na mylnym zrozumieniu poszczególnego zwrotu lub treści i tym samym znaczenia danego przepisu lub też tylko terminu występującego w jego treści.

Niewątpliwie istota zagadnienia w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, a następnie przywróconemu do służby w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, przysługują odsetki od uposażenia wypłaconego po przywróceniu do wojskowej służby zawodowej za okres obowiązywania decyzji o zwolnieniu ze służby. Podkreślić przy tym trzeba, że decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji jest aktem o charakterze deklaratoryjnym, działającym z mocą wsteczną (ex tunc). Jednakże należy również uwzględnić, że decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy elementy nowego stanu prawnego i wywiera jeszcze inne skutki w obrocie prawnym. Następuje to od dnia wejścia jej do obrotu prawnego, a zatem doręczenia jej stronom postępowania nadzorczego, bowiem dopiero wówczas ustaje domniemanie prawidłowości decyzji dotkniętej wadą nieważności. Moc decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji wywiera skutki nie tylko wstecz, ale również i na przyszłość. Tym samym usunięcie z obrotu prawnego nieważnej decyzji nie powoduje absolutnego przywrócenia stanu prawnego, lecz ma dopiero prowadzić do usunięcia licznych następstw jej obowiązywania (por. wyroki NSA: z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 212/09, z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 581/09).

Odnosząc tę tezę na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że decyzja Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2002 r., chociaż – jak przyjął to organ nadzoru – dotknięta była ciężką wadą prawną, to jednak do czasu stwierdzenia jej nieważności zachowywała moc erga omnes i korzystała z domniemania ważności, wywołując określone skutki prawne. W jej następstwie doszło bowiem z jednej strony do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, z drugiej zaś strony doprowadziła ona również, w związku z wymaganymi latami służby, do nabycia przez niego prawa do emerytury wojskowej.

Jest oczywiste, że w okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej, a więc od dnia 1 lutego 2003 r., K. S. nie był czynnym żołnierzem zawodowym, miał zaś status żołnierza przeniesionego do rezerwy i zarazem emeryta wojskowego, a zatem nie przysługiwało mu prawo do uposażenia, gdyż to przysługuje żołnierzowi zawodowemu pełniącemu służbę wojskową (art. 76 ust. 1 o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Zgodnie z art. 19 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, za pełniącego służbę wojskową uważa się żołnierza na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej, w rezerwie kadrowej oraz w dyspozycji. Do kręgu tych żołnierzy nie należą więc żołnierze zawodowi przeniesieni do rezerwy oraz emeryci wojskowi. Tym samym po stronie skarżącego w okresie, gdy był emerytem wojskowym, nie mogło powstać roszczenie o wypłatę uposażenia za czas do ponownego ujęcia go w ewidencji oraz we wszelkiego rodzaju zaopatrzeniu WKU w Bydgoszczy. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby nie wywołała też bezpośrednio żadnych skutków prawnych w zakresie przysługującego mu zaopatrzenia emerytalnego, chociaż sama decyzja o zwolnieniu żołnierza zawodowego ze służby stanowi podstawę do jego uzyskania (por. wyrok NSA: z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 581/09; wyrok SN z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt III UZP 1/08).

Reasumując tę część rozważań, należy stwierdzić, że skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku służbowego ze skutkiem ex tunc może, co do zasady, powstać dopiero po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek służbowy, to nie ma podstawy do przyjęcia, że zostały spełnione przesłanki nabycia prawa do odsetek za każdy miesiąc okresu, w którym żołnierz miał status przeniesionego do rezerwy, a o których to odsetkach mowa w art. 75 ust. 3 omawianej ustawy (por. też wyrok NSA z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1322/09, niepubl.).

Jeżeli zatem Sąd pierwszej instancji ustalił nieprawidłowo, jakoby zostały spełnione przesłanki z art. 75 ust. 3 tej ustawy do wypłaty skarżącemu odsetek z tytułu zwłoki w wypłacie uposażenia za okres od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia 28 lutego 2006 r., albowiem błędnie zinterpretował art. 75 ust. 3 w związku z art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i w konsekwencji przepisy te niewłaściwe zastosował, to - uwzględniając skargę kasacyjną - zaskarżony wyrok należało uchylić. Wychodząc z tych założeń, Naczelny Sąd Administracyjny uznał więc, że podstawy skargi kasacyjnej okazały się usprawiedliwione.

Mając na względzie przytoczoną argumentację, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wydano na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.