Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2024/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 216
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie NSA del. WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Jan Paweł Tarno Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. K. i L. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 768/05 w sprawie ze skargi H. K. i L. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2006r. oddalił skargę H. K. i L. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wyrok wydany został w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy:

Wojewoda P. decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603) po rozpatrzeniu odwołania H. K. i L. K. utrzymał w mocy decyzję Starosty R. z dnia [...] orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w R. oznaczonej w chwili przejęcia na rzecz Skarbu Państwa jako działka nr [...] o pow. [...] ha (wg decyzji) położonej w dzielnicy Z. miasta R., która w wyniku modernizacji ewidencji gruntów zmieniła oznaczenie na działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha obr. [...] R. B., stanowiące własność gminy R., w wieczystym użytkowaniu Polskiego Związku Działkowców.

Organ I instancji stwierdził, że zrealizowana na przedmiotowej nieruchomości inwestycja jest zgodna z celem nabycia na rzecz Skarbu Państwa i wykonana w odpowiednim terminie.

W odwołaniu skarżący zarzucili naruszenie art. 104 kpa, art. 1 ust. 4 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych oraz art. 136 ust. 3, art. 137 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami przez odmowę zwrotu nieruchomości i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wnioskowana do zwrotu nieruchomość na podstawie umowy kupna-sprzedaży akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] kwietnia 1968r. została sprzedana na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Przedmiotowa nieruchomość przed zbyciem objęta była postępowaniem wywłaszczeniowym celem przeznaczenia na urządzenie ogrodów działkowych dla pracowników WSK R.. Skarżący zarzucili, że w chwili sporządzania aktu notarialnego nie istniała decyzja lokalizacyjna Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1965r., gdyż została uchylona decyzją Kierownika Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] października 1965r. nr [...]. Utrata ważności decyzji lokalizacyjnej spowodowała wygaśnięcie celu, na który dokonano wywłaszczenia. Zwrot nieruchomości uzasadniają też przepisy ustawy z 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, bo nie wolno było wywłaszczać gruntów indywidualnych gospodarstw rolnych pod ogródki działkowe. Na przeszkodzie takiemu wywłaszczaniu stał art. 10 ust. 1 ówczesnej Konstytucji. W judykaturze przyjęto, że grunty zajęte pod pracownicze ogródki działkowe winny być zwrócone. Wprawdzie art. 1 ust. 1 obowiązującej w 1968r. ustawy z 1949r. o pracowniczych ogrodach działkowych uznawał te ogrody za urządzenia użyteczności publicznej, ale nie musi to prowadzić do wniosku, że dopuszczalne jest wywłaszczenie na ten cel każdej nieruchomości. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z 1958r. wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeśli nieruchomość jest niezbędna na cele użyteczności publicznej, a nie tylko z tego względu, że nieruchomość jest przydatna na ten cel.

Wojewoda P. nie uwzględnił zarzutów odwołania, a w uzasadnieniu wymienionej na wstępie decyzji przytoczył przepis art. 137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997r. (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603), w którym zawarto normatywną przesłankę zbędności nieruchomości oraz wynikający z art. 136 ust. 3 tej ustawy obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe wykazało, że wnioskowane do zwrotu działki zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia, co potwierdziły oględziny w terenie i spisany na tę okoliczność protokół z 7 września 2004r. Polski Związek Działkowców poinformował pismem z 7 grudnia 2004r., że Pracowniczy Ogród Działkowy "[...]" istnieje od 1968r. Data urządzenia ogrodu działkowego została potwierdzona zeznaniami świadków. Organ I instancji prawidłowo przyjął, że zrealizowana na nieruchomościach wnioskowanych do zwrotu inwestycja jest zgodna z celem nabycia, a ten wykonano w odpowiednim terminie. Zarzuty skarżących nie mogły zostać uwzględnione, bo zbycie nieruchomości nastąpiło na podstawie umowy notarialnej.

Skarżący H. i L. K. w skardze do Sądu zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 104 kpa, art. 1 ust. 4 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych oraz art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami przez odmowę zwrotu nieruchomości; art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w zw. z art. 10 ust. 1 Konstytucji z 1952r. przez uznanie, że zgodne prawem było zawarcie w 1968r. umowy sprzedaży nieruchomości rolnej w trybie wywłaszczeniowym z przeznaczeniem na ogródki działkowe w sytuacji istnienia konstytucyjnej gwarancji ochrony indywidualnych gospodarstw rolnych; naruszenie art. 58 kc w zw. z art. 136 ust. 3, art. 137 oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez całkowity brak rozważenia zarzutów strony, iż w sprawie nie można mówić o istnieniu jakiegokolwiek celu wywłaszczenia nieruchomości, bo w dacie zawarcia umowy nie było decyzji lokalizacyjnej, bowiem została uchylona decyzja z [...] października 1965r. Kierownika Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium WRN w R.. Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając skargę zważył, co następuje:

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości stanowi przepis art. 136 ust. 3 i art. 137 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami – zwanej dalej w skrócie u.g.n., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.), która weszła w życie 22 września 2004r. Nowela ta nie zawiera żadnych przepisów intertemporalnych, odnośnie postępowań, będących w toku, co oznacza konieczność stosowania nowych uregulowań prawnych do takich spraw.

Nieruchomość, której zwrotu domagają się L. K. i H. K. oznaczona obecnie jako działki nr [...] i nr [...] obr. [...] została nabyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 1968r. Rep. A nr [...] z 1968r. W umowie tej zawarto zapis "Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. decyzją Nr [...] z dnia kwietnia 1963r. [...] ustalił lokalizację szczegółową ogródków działkowych dla załogi W.S.K. między innymi na opisanej nieruchomości".

Umowa ta została zawarta na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Stosownie do art. 216 ust. 1 przepisy rozdziału 6 działu III cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r.

Przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. określa warunki uznania nieruchomości za zbędną na cel realizacji którego została wywłaszczona, co stanowi podstawę do zwrotu nieruchomości uprawnionym podmiotom.

Stosownie do art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1). Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, a cel ten nie został zrealizowany (pkt 2 ust. 1 art. 137 u.g.n.). Innymi słowy ocena, czy zostały spełnione przesłanki zwrotu takiej nieruchomości sprowadza się do porównania celu wywłaszczenia z faktycznym jej wykorzystaniem w określonym terminie.

Z przytoczonego zapisu zawartego w umowie wywłaszczeniowej wynika, że nieruchomość została wywłaszczona na realizację pracowniczych ogródków działkowych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003r. zawarł tezę, że do nieruchomości nabytych w drodze art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) mają zastosowanie przepisy działu VI ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603) dotyczące zwrotu. Sąd (organ) ocenia, czy dana wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w umowie (System Informacji Prawnej LEX nr 148971).

Dodać wypada, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do oceny treści aktu notarialnego. Mogą tylko na jego podstawie stwierdzić wystąpienie określonych okoliczności, albowiem akt notarialny jest dowodem w sprawie.

W prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organy ustaliły, że Pracowniczy Ogród Działkowy "[...]" istnieje od 1968r. Zostało to ustalone na podstawie pisma Polskiego Związku Działkowców z 7 grudnia 2004r., z zeznań świadków – użytkowników działek, a także oględzin przeprowadzonych 7 września 2004r., potwierdzających istnienie ogródków działkowych. Organy zatem zasadnie uznały, że realizowana na przedmiotowej nieruchomości inwestycja jest zgodna z celem nabycia i została wykonana w odpowiednim terminie. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się też odpis z księgi wieczystej sporządzony na dzień 23 lipca 2004r., z którego wynika, że m.in. na działkach wnioskowanych do zwrotu ujawnione zostało prawo użytkowania wieczystego Polskiego Związku Działkowców z siedzibą w Warszawie na podstawie umowy wieczystego użytkowania z dnia [...] października 2000r.

Mając na względzie powyższe za nieuzasadnione należało uznać zarzuty skargi, że wywłaszczenie nie mogło nastąpić pod ogródki działkowe, czemu na przeszkodzie stały przepisy ustawy z 1958r. oraz art. 10 Konstytucji obowiązującej w czasie wywłaszczenia. Stosownie do art. 2 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. wywłaszczenie nie mogło nastąpić na cele produkcji rolnej. Za produkcję rolną nie można uznać urządzenia pracowniczych ogrodów działkowych.

Podkreślenia raz jeszcze wymaga, że cel wywłaszczenia określała umowa, a ten sprowadzał się do realizacji pracowniczych ogródków działkowych. Bez wpływu na ocenę celu należy uznać nawet fakt późniejszego uchylenia decyzji lokalizacyjnej, jeżeli cel wynikający z umowy wywłaszczeniowej został zrealizowany w określonym terminie.

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.

Od powyższego wyroku H. K. i L. K., reprezentowani przez adwokata, wnieśli skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i podnosząc następujące zarzuty:

1) naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na treść wyroku, a polegającego na obrazie:

- art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 1 ust. 4 ustawy o pracowniczych ogródkach działkowych oraz art. 136 ust. 3, art. 137 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami przez odmowę zwrotu nieruchomości położonej w R., oznaczonej w chwili przyjęcia na rzecz Skarbu Państwa jako działka nr [...] o pow. [...] ha położonej w dzielnicy Z. miasta R., która w wyniku modernizacji ewidencji gruntów, zmieniła oznaczenie na działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha obr. [...] R. – B., stanowiące własność Gminy Miasta R., w wieczystym użytkowaniu Polskiego Związku Działkowców – przez przyjęcie, że wnioskowane do zwrotu działki zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia,

- art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w zw. z art. 10 ust. 1 Konstytucji z 1952r. przez przyjęcie, że zgodne z prawem było zawarcie w 1968r. umowy sprzedaży nieruchomości rolnej w trybie wywłaszczeniowym z przeznaczeniem na ogródki działkowe w sytuacji istnienia konstytucyjnej gwarancji ochrony indywidualnych gospodarstw rolnych,

- art. 58 k.c. w zw. z art. 136 ust. 3, art. 137 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami polegające na całkowitym braku rozważenia zarzutu strony, iż w sprawie nie można mówić o istnieniu jakiegokolwiek celu (przeznaczenia) wywłaszczenia nieruchomości w sytuacji, gdy w chwili zawierania umowy nie było decyzji lokalizacyjnej, gdyż decyzja na którą się powołano w akcie notarialnym z dnia [...] kwietnia 1968r. została wcześniej uchylona;

2) naruszenia przepisów prawa procesowego, mającego wpływ na treść wyroku, a polegającego na obrazie:

- art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.) przez brak wnikliwego rozważenia przez Sąd wszystkich zarzutów strony skarżącej, w tym m.in. zarzutu naruszenia przy wywłaszczaniu konstytucyjnej gwarancji ochrony gospodarstw rolnych,

- art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez brak rozważenia przez Sąd zarzutu strony skarżącej, iż w sprawie nie można mówić o istnieniu jakiegokolwiek celu przeznaczenia wywłaszczenia nieruchomości w sytuacji, gdy w chwili zawierania umowy nie było decyzji lokalizacyjnej, gdyż została wcześniej uchylona.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd pierwszej instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Innymi słowy obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest precyzyjne wskazanie przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone i wykazanie, na czym to naruszenie polegało.

Po stwierdzeniu, iż w sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, należało przystąpić do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 ppsa skarżący nie sformułował zarzutów skierowanych przeciwko stanowi faktycznemu, przyjętemu przy wyrokowaniu przez sąd I instancji. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany stanem faktycznym ustalonym przez organ administracji i zaaprobowanym przez Sąd w zaskarżonym wyroku.

W związku z zarzutami przedstawionymi w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaznaczyć trzeba, że w świetle przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., istotnym w rozpoznawanej sprawie dla ustalenia normatywnych przesłanek zbędności nieruchomości na cel dla realizacji którego została wywłaszczona, było określenie celu wywłaszczenia.

Słusznie przyjęły organy administracji, a następnie Sąd Wojewódzki, że powołanie w akcie notarialnym decyzji ustalającej lokalizację szczegółową ogródków działkowych dla załogi W.S.K. R. było w istocie wskazaniem celu wywłaszczenia, który miał być zrealizowany poprzez zawarcie umowy o nabyciu przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości. Nie było zatem potrzeby prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, skoro treść umowy była w tym zakresie miarodajna.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w wyroku z dnia 4 października 1994r., IV SA 1153/93 (ONSA 1995 z. 2, poz. 99) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na fakt, iż w wielu umowach zawartych na podstawie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. cel nabycia wynikał z brzmienia samej umowy. Zdarzały się jednak sytuacje, gdy umowa nie formułowała celu nabycia, wówczas w postępowaniu w sprawie zwrotu tej nieruchomości cel ten powinien zostać ustalony na podstawie innych dowodów.

Z kolei w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003r., I SA 2374/01 (LEX nr 148971) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że w przypadku nieruchomości nabytych w drodze art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, do których zastosowanie mają przepisy działu VI ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami to sąd (organ) ocenia, czy dana wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w umowie.

Nie można zatem uwzględnić zwartego w skardze kasacyjnej twierdzenia, że w sytuacji braku decyzji lokalizacyjnej brak jest również celu (przeznaczenia) przejmowanej nieruchomości, jeżeli cel ten wynikał z treści umowy o przejęciu nieruchomości.

Regulacja przewidująca możliwość nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości potrzebnej do realizacji celu publicznego w drodze umowy cywilnoprawnej miała na celu stworzenie możliwości nabycia nieruchomości bez konieczności przeprowadzania postępowania wywłaszczeniowego i wydawania przez organ władzy publicznej władczego aktu, na mocy którego własność gruntu przechodziła na rzecz Skarbu Państwa. Nabycie własności nieruchomości na podstawie umowy zwalniało zatem organ od konieczności przeprowadzenia skomplikowanej procedury wywłaszczeniowej, w toku której należało spełnić szereg wymogów formalnych, m.in. zgromadzić stosowne dokumenty, w tym zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej, przewidziane w art. 15 ust. 3 pkt 1 ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958r.

Stąd nie mogła być w niniejszej sprawie decydująca tak eksponowana przez stronę skarżącą okoliczność, iż powołana w akcie notarialnym decyzja z dnia 13 kwietnia 1965r. o lokalizacji szczegółowej stałych ogródków działkowych została następnie uchylona.

Błędnie też autor skargi kasacyjnej powołuje się na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 1991r. sygn. IV SA 374/91 (publ. ONSA 1991 z. 2, poz. 47), w myśl którego utrata ważności decyzji lokalizacyjnej powoduje wygaśnięcie celu, na który dokonano wywłaszczenia. Teza ta sformułowana została bowiem w sprawie o innym stanie faktycznym oraz prawnym, mianowicie na gruncie ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989r. Nr 14, poz. 74), której przepis art. 54 ust. 2 pkt 1 przewidywał, że do wniosku o wywłaszczenie należy dołączyć decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy zasadnie więc Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku stwierdził, że fakt uchylenia decyzji lokalizacyjnej pozostał bez wpływu na ocenę celu wywłaszczenia wynikającego z umowy i zrealizowanego w określonym terminie.

Wobec niepodważonych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie prawidłowa była, zaaprobowana przez Sąd Wojewódzki ocena organów obu instancji, iż zrealizowana na przedmiotowej nieruchomości inwestycja jest zgodna z celem nabycia i została wykonana w odpowiednim terminie, co ostatecznie warunkowało odmowę zwrotu wnioskowanych działek gruntu.

Jako nietrafny należało też uznać postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania

nieruchomości, w związku z art. 10 ust. 1 Konstytucji z 1952r. przez przyjęcie, że zgodne z prawem było zawarcie w 1968r. umowy sprzedaży nieruchomości rolnej w trybie wywłaszczeniowym z przeznaczeniem na ogródki działkowe w sytuacji istnienia konstytucyjnej gwarancji ochrony indywidualnych gospodarstw rolnych.

Przede wszystkim zaznaczyć trzeba, że zakres rozpoznanej przez organy administracji sprawy określony został przez przepisy stanowiące podstawę prawną zaskarżonych decyzji.

Warunkiem orzekania o wnioskowanym zwrocie określonych działek gruntu w trybie art. 136 ust. 3, art. 137 oraz art. 216 u.g.n. było istnienie umowy o nabyciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, zawartej na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Zatem niekonsekwencją ze strony autora skargi kasacyjnej jest stawianie z jednej strony zarzutu naruszenia wymienionych wyżej przepisów przez przyjęcie, że przedmiotowy grunt został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia, a z drugiej strony zarzutu sprowadzającego się do tezy o nieważności umowy sprzedaży spornej nieruchomości. Gdyby doszło do stwierdzenia nieważności omawianej umowy to skarżący mógłby w innym trybie dochodzić wydania mu przedmiotowej nieruchomości i zbędnym byłoby wydawanie decyzji zaskarżonych w niniejszej sprawie. Jednak do czasu podjęcia przez właściwe organy rozstrzygnięć, co do wniosku o zwrot działek gruntu, umowa zawarta w dniu [...] kwietnia 1968r. w formie aktu notarialnego nr Rep. [...] nie została usunięta w stosownym postępowaniu z obrotu prawnego.

Wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej nie było rzeczą organów orzekających w sprawie badanie zgodności z prawem ww. umowy. Trafnie więc wskazano w zaskarżonych decyzjach, że ocena ważności aktu notarialnego może być dokonana w postępowaniu cywilnym przez sąd powszechny.

Stanowisko takie znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do oceny treści aktu notarialnego. Mogą tylko na jego podstawie stwierdzić wystąpienie określonych okoliczności, albowiem akt notarialny jest dowodem w sprawie (sygn. akt I SA 2374/01, LEX nr 148971).

Odnosząc się jednak dla porządku do zarzutu zawartego w skardze kasacyjnej zauważyć trzeba, że wbrew twierdzeniom skarżącego w dacie zawarcia aktu notarialnego nie było ustawowego zakazu wywłaszczenia gruntów rolnych z przeznaczeniem na ogródki działkowe. W szczególności brak podstaw, by taki zakaz wprost wyprowadzić z przepisów Konstytucji.

Autor skargi kasacyjnej nie wykazał też, w jaki sposób i przy pomocy jakich przesłanek wywiódł taki zakaz z art. 10 ust. 1 Konstytucji z 1952r. Skarżący nie dostrzegł przy tym tego, że dopiero od 1 lipca 1982r., a więc po zawarciu umowy sprzedaży nieruchomości, zaczął obowiązywać przepis art. 2 ust. 3 znowelizowanej ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowiący, że wywłaszczenie nie może nastąpić na cele produkcji rolnej.

Jednocześnie zmieniła się regulacja prawna w zakresie kwalifikacji terenów ogrodów działkowych, wcześniej określanych jako grunty rolne służące bezpośrednio produkcji rolnicze, a od 1 lipca 1982r. określane tylko jako grunty rolne (por. ustawę o ochronie gruntów rolnych i leśnych z 26 marca 1982r.).

Podkreślić również trzeba, że w dużej mierze argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej nie przystaje do stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy i trudno oprzeć się wrażeniu, że została zaczerpnięta z orzecznictwa dotyczącego spraw o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu (por. wyrok SN z 6 sierpnia 1999r. III RN 77/99, OSNP 2002/4/82, wyrok WSA w Warszawie I SA/Wa 902/07 z dnia 18 października 2007r. dostępny w internecie).

W rezultacie sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły podważyć zaskarżonego wyroku.

Autor skargi nie wykazał, aby Sąd kontrolując legalność zaskarżonej decyzji naruszył przepisy prawa materialnego, które w sprawie znalazły zastosowanie.

Jako nietrafny należało też uznać zarzut naruszenia przepisu prawa procesowego, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a.

Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zawarł wyczerpującą ocenę stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy. Brak natomiast szerszych rozważań co do kwestii zarzutu naruszenia przy wywłaszczeniu konstytucyjnej ochrony indywidualnych gospodarstw rolnych oraz co do zagadnienia związanego z uchyleniem decyzji lokalizacyjnej, nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy, albowiem nie były to okoliczności istotne w rozstrzyganej sprawie.

Z tych wszystkich względów należało uznać, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, co skutkować musiało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.