Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 337/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 489
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska - Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. L. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...], Prezydent Miasta C. odmówił Z. M. (dalej także: skarżący) umorzenia należności z tytułu wypłaconych I. M. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] marca 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. oraz wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] stycznia 2011 r. do [...] lipca 2013 r. osobom uprawnionym, w kwocie [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w kwocie [...]zł naliczonymi od dnia wymagalności do dnia wydania tej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...] grudnia 2016 r. do organu wpłynął wniosek strony o umorzenie należności z tytułu wskazanych wyżej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, to jest należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych I. M. za okres od 29 marca [...] zł do [...] grudnia 2016 r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w kwocie [...]zł oraz należności z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] lipca 2013 r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w kwocie [...]zł. W dniu [...] grudnia 2016 r. przeprowadzono ze skarżącym wywiad środowiskowy, z którego wynika, iż ma 54 lata, jest rozwiedziony, nie ma żadnych osób na utrzymaniu. Obecnie przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności od [...] marca 2016 r. Przewidywany termin zakończenia kary przypada na dzień [...] maja 2019 r. W zakładzie karnym nie jest zatrudniony, zgłaszał problemy zdrowotne - jest po urazie lewego kolana, ale nie przedłożył dokumentacji medycznej potwierdzającej ten fakt. Nie posiada orzeczonej niepełnosprawności. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że posiada on gospodarstwo rolne - 1,42 ha fizycznych (0,4530 ha przeliczeniowych) oraz nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Dodał, że ma ośmioro dzieci: A. M., K. M., P. M., M. M., J. M., W. M., Z. M. i M. M.. Skarżący wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] listopada 2002 r., sygn. akt. [...], podwyższone zostały od niego alimenty na rzecz jego dzieci: A. M., K. M., M. M., P. M., J. M. i Z. M. z kwoty po [...] zł miesięcznie na każde z nich do kwoty po [...] zł miesięcznie na każde z nich. Natomiast wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] listopada 2004 r., sygn. akt. [...], zasądzone zostały alimenty od skarżącego na rzecz M. M. w kwocie po [...] zł miesięcznie, a alimenty na rzecz dzieci: A. M., K. M., M. M., P. M., J. M. i Z. M. zasądzone wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] listopada 2002 r., sygn. akt. [...], pozostawiono bez zmian w kwocie po [...] zł miesięcznie na każde z nich. Z kolei wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] lipca 2007 r. sygn. akt [...], zasądzone zostały od skarżącego alimenty na rzecz: W. M. w kwocie po [...] zł miesięcznie, a alimenty na rzecz K. M., M. M., P. M., J. M. i Z. M. zasądzone wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] listopada 2002 r., sygn. akt. [...], pozostawiono w kwocie po [...] zł miesięcznie na każde z nich oraz alimenty na rzecz M. M. zasądzone wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] listopada 2004 r., sygn. akt. [...], również pozostawiono w dotychczasowej wysokości po [...] zł miesięcznie. Na mocy ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w C. z dnia [...] października 2012 r., sygn. akt. [...], skarżący zobowiązał się płacić tytułem podwyższonych alimentów na rzecz swoich dzieci: P. M., J. M., Z. M. i M. M. kwotę po [...] zł miesięcznie na każde z nich.

Organ pierwszej instancji wskazał, że z nałożonego przez Sąd obowiązku alimentacyjnego strona się nie wywiązała, a prowadzona przez Komornika Sadowego przy Sądzie Rejonowym w L. egzekucja pozostawała bezskuteczna, w związku z tym wypłacone zostały osobom uprawnionym świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Mając na uwadze sytuację życiową skarżącego organ stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia wspomnianych wyżej należności. Zdaniem organu, to, że skarżący przebywa obecnie w zakładzie karnym nie stanowi o trudnej sytuacji, albowiem nie zagraża jego egzystencji. Nie zaistniały również nadzwyczajne losowe bądź niezależne od wnioskodawcy okoliczności, uzasadniające umorzenie należności. Przy tym, jak wskazał organ, osadzenie w zakładzie karnym nie zmieniło sytuacji z zakresie egzekucji świadczeń alimentacyjnych, gdyż przed odbywaniem kary pozbawienia wolności skarżący również nie wywiązywał się z nałożonego przez sąd obowiązku alimentacyjnego i nie łożył na utrzymanie dzieci. Organ podniósł, że skarżący jest w wieku aktywności zawodowej, nie ma orzeczonego stopnia niepełnosprawności, a zatem jest zdolny do podjęcia zatrudnienia oraz uzyskania dochodu. Powinien więc czynić starania w celu zapewnienia środków utrzymania swoim dzieciom po opuszczeniu zakładu karnego. Pobyt w zakładzie karnym nie przesądza o tym, że w przyszłości nie będzie miał on możliwości spłaty zadłużenia.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o przeprowadzenie rozprawy, w trakcie której przedstawi ustne uzasadnienie swoich zarzutów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy opisaną decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium podzieliło w całości stanowisko organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że choć skarżący odbywa aktualnie karę pozbawienia wolności, to w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych okoliczność ta może nie stanowi samodzielnej przesłanki do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem Kolegium, o ile skarżący nie jest w stanie – z uwagi na swą sytuację finansową – uiszczać alimentów w wysokości wynikającej z zawartej przed sądem powszechnym ugody, to powinien on zwrócić się do sądu o ich obniżenie, czego jednak nie uczynił.

Skargę do Sądu na powyższą decyzję Kolegium złożył Z. M., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił, że

- zaskarżona decyzja nie jest zgodna ze stanem faktycznym,

- Kolegium nie zapewniło mu możliwości wypowiedzenia się podczas posiedzenia organu,

- "zakpiono" z jego osoby twierdząc, że jest osobą zdolną do pracy, a zatem ma realne szanse na zatrudnienie w zakładzie karnym.

Skarżący podniósł, że Kolegium nie wyjaśniło istotnych okoliczności w sprawie, gdyż nie został przeprowadzony wywiad środowiskowy z jego byłą żoną oraz z kurator sądową E. P. z Sądu Rejonowego w C., pod której kuratelą pozostawał około trzy lata, do czasu osadzenia w Zakładzie Karnym w C.. Oświadczył, że kłamliwe są informacje, iż nie płacił w ogóle alimentów. Wskazał, że Kolegium uniemożliwiło mu wzięcia udziału w posiedzeniu Kolegium pomimo, że zaznaczył, iż uzasadni swoje odwołanie ustnie. W ocenie skarżącego, pomimo przebywania w zakładzie karnym, ma on prawo do uczestniczenia w sprawach które dotyczą ochrony jego interesu prawnego. Wyjaśnił, że pomimo złożonych podań nie otrzymał żadnej propozycji pracy, w związku z tym nie jest w stanie wywiązać się ze swoich obowiązków alimentacyjnych. Podkreślił, że wnosi o umorzenie zaległości alimentacyjnych za okresy jego pobytu w zakładzie karnym, bowiem zakład karny nie wywiązuje się z prawnego obowiązku odpłatnego zatrudnienia osoby zobowiązanej do alimentacji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] września 2017 r. ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego, popierając skargę oraz zarzuty w niej zawarte, zarzucił dodatkowo, że argumenty organu co do możliwości zarobkowania skarżącego, po opuszczeniu zakładu karnego, nie mogły stanowić jedynej podstawy do odmowy umorzenia należności alimentacyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Warunki oraz zasady przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r. poz. 489; dalej: ustawa).

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Wynikający z tego przepisu obowiązek dłużnika alimentacyjnego dotyczący zwrotu należności – nie jest jednak bezwzględny. W określonych sytuacjach i przy spełnieniu ustawowych przesłanek obowiązek ten może bowiem być ograniczony, bądź całkowicie zniesiony.

W bowiem myśl art. 30 ust. 1 ustawy, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:

1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Zgodnie zaś z art. 30 ust. 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 30 ust. 3).

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżący nie spełnił przesłanek umorzenia należności alimentacyjnych określonych w art. 30 ust. 1 ustawy, a zatem prawidłowo organy – mając na uwadze żądanie skarżącego – rozważały zasadność umorzenia opisanych na wstępie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci skarżącego, w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy.

Wskazać należy, że przepis ten przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, jeżeli za uwzględnieniem wniosku przemawia sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika. Należy jednak zauważyć, że z jego brzmienia jednoznacznie wynika, iż organ "może" umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń, co oznacza, że podejmowana w tym przedmiocie decyzja ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak, że organ działa w tym zakresie na zasadzie pełnej dowolności. Skoro bowiem umorzenie tych należności uzależnione jest od stwierdzenia przez organ przesłanki występowania szczególnych okoliczności opartych na kryterium dochodowym i rodzinnym (co wynika wprost z dyspozycji powołanego unormowania), to orzekając w tym przedmiocie ma obowiązek ustalić i uwzględnić aktualną sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Innymi słowy, działanie w ramach uznania administracyjnego nie zwalnia organu od obowiązku prowadzenia postępowania zgodnie z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, jak również z zasadami prawdy obiektywnej oraz swobodnej oceny dowodów, określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ działając w ramach przysługującego uznania, nie jest również zwolniony od powinności prawidłowego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższego wynika jednak, że decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej jedynie w zakresie oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, a więc dotyczącej prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00).

Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, że organy administracji obu instancji nie przekroczyły granic zasady swobodnej oceny dowodów, uznając, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia wskazanych wyżej należności.

W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że obowiązek alimentacyjny rodzica wobec dziecka jest nie tylko obowiązkiem moralnym, lecz także obowiązkiem prawnym i wynika z wprost z art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682; dalej: k.r.o.). Zasadniczo zobowiązany może uchylić się od obowiązku alimentacyjnego względem pełnoletniego dziecka, jeżeli wykonanie tego obowiązku połączone było z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się (art. 133 § 3 k.r.o.). Nadto wtedy, gdyby żądanie alimentów było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co jednak nie dotyczy obowiązku rodziców względem ich małoletniego dziecka (art. 1441 k.r.o.). Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego wyłączenie obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dziecka ze względu na zasady współżycia społecznego (art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. z 2017 r. poz. 459) musi być ograniczone do zupełnie wyjątkowych wypadków (zob. wyrok SN z dnia 16 stycznia 2001 r. sygn. akt II CKN 40/99).

Ponadto mogłyby to być sytuacje zupełnie wyjątkowe, obiektywnie uniemożliwiające zobowiązanemu z wywiązania się z ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania dziecka. Sądy powszechne uznają bowiem, że trudna sytuacja materialna i życiowa rodziców nie zwalnia ich od obowiązku świadczenia na potrzeby dzieci. Rodzice obowiązani są dzielić się z dziećmi nawet bardzo szczupłymi dochodami (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2015 r. sygn. akt III AUa 472/15).

Należy zatem mieć na względzie, że wypłata osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w miejsce przyznanych mu od rodzica alimentów nie stanowi zwolnienia tego rodzica z jego obowiązku. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego, to świadczenia wypłacane w zastępstwie dłużnika pod tytułem zwrotnym. Nie ma więc żadnego powodu by obowiązek zwrotu zapłaconych za dłużnika alimentacyjnego kwot podlegał łagodniejszemu reżimowi niż obowiązek alimentacyjny. Nawet wyjątkowo trudna sytuacja finansowa, która jest efektem zawinionych działań zobowiązanego do utrzymania dziecka, nie powinna stanowić przyczyny jego zwolnienia z obowiązku zwrotu wypłaconych za niego alimentów. W przeciwnym bowiem wypadku działania dłużnika, mające charakter uchylania się od podjęcia pracy, byłyby premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłacanych na koszt podatnika zaliczek alimentacyjnych.

Z tych względów, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ugruntowane już stanowisko orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którym umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, a stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu.

Należy mieć na uwadze, że okoliczność odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności nie stanowi sama w sobie wystarczającej przesłanki do uwzględnienia jego wniosku, gdyż stanowi ona efekt zabronionych działań skarżącego. Uznanie takiej sytuacji za wyjątkową prowadziłoby bowiem do tego, że naganne działanie dłużnika alimentacyjnego, sprzeczne z normami karnymi, było dodatkowo premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uprzednio spełnianych na koszt podatnika (zob. przykładowo: wyroki NSA: z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 544/07, z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1166/09, z dnia 25 marca 2015 r., I OSK 2193/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 1111/10, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1198/12).

W związku z tym fakt przebywania skarżącego w zakładzie karnym nie może stanowić przesłanki do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podkreślenia wymaga, że obowiązek alimentacyjny obciąża rodziców względem ich dzieci nie tylko wówczas, gdy sytuacja materialna rodziców jest dobra, ale także wówczas gdy są oni niezamożni. Zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci, wynikające z art. 133 § 1 k.r.o. mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w szczególnie wyjątkowych sytuacjach.

W rozpoznawanej sprawie jest niekwestionowane, że skarżący nie jest osobą niezdolną do podjęcia zatrudnienia, nie można zatem uznać, iż podstawę do umorzenia ciążących na skarżącym zobowiązań, z tytułu wypłaconych jego dzieciom świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przyznanych w związku z bezskutecznością egzekucji alimentów od skarżącego, jest fakt, iż w chwili obecnej nie uzyskał on zgody na zatrudnienie w zakładzie karnym, w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności.

Zauważyć przy tym należy, że skarżący nie wykazał istnienia innych szczególnych, obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Oczywiste jest zarazem, na co zasadnie wskazało Kolegium, że wysokość alimentów jest uzależniona nie tylko od uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych, ale również od możliwości majątkowych i zarobkowych osoby zobowiązanej (art. 135 § 1 k.r.o.). Poza sporem jest zaś, że skarżący nie wnioskował dotychczas o obniżenie alimentów bądź o zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego z uwagi na niskie dochody i sytuację zdrowotną. Należy przy tym zauważyć, jak wynika z protokołu ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w C. z dnia [...] października 2012 r., sygn. akt. [...] [...], że skarżący, doprowadzony wówczas do Sądu z Zakładu Karnego w C., zobowiązał się płacić tytułem podwyższonych alimentów na rzecz swoich dzieci: P. M., J. M., Z. M. i M. M. kwotę po [...] zł miesięcznie na każde z nich.

Nie ulega wątpliwości, że sytuacja skarżącego jest trudna. Należy mieć jednak na uwadze, iż umarzanie zaległych należności dłużnikowi z powodu bezrobocia prowadziłoby do przerzucania obowiązku utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych przez wszystkich podatników, co byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Należy mieć na względzie, że umorzenie zobowiązania przysługującego jednostce sektora finansów publicznych jest równoznaczne z wygaśnięciem tego zobowiązania czyli definitywną rezygnacją organu władzy publicznej z możliwości odzyskania środków finansowych wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, na rzecz której osoba zobowiązana do alimentów nie wypełnia swego ustawowego obowiązku. Z istoty wspomnianych świadczeń wynika, że wypłacane są one w zastępstwie osób, które – tak jak skarżący – są zobowiązane do alimentacji, lecz nie realizują tego obowiązku. Oczywiste jest zarazem, że niejednokrotnie osoby te znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż nie posiadają dostatecznych środków na wywiązywanie się ze swych zobowiązań wobec swoich dzieci i właśnie z tego względu czasową pomocą dla ich rodzin udzielana jest ze środków publicznych. Pomoc państwa w tym zakresie, nie oznacza jednak w żadnym razie, że osoba zobowiązana do alimentacji zostaje zwolniona z obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń. Co więcej obowiązkiem właściwych organów jest dochodzenie zwrotu wypłaconych należności, zaś ich umorzenie – jak wskazano wyżej – nastąpić może w szczególnych, zupełnie wyjątkowych okolicznościach, które w rozstrzyganej sprawie nie występowały. Trzeba mieć w szczególności na uwadze, że skarżący jest w wieku aktywności zawodowej, ma 54 lata, nie ma orzeczonego stopnia niepełnosprawności ani nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy, jest natomiast właścicielem nieruchomości rolnej. Poza sporem jest przy tym, że z nieruchomości tej nie uzyskuje on żadnych dochodów, w szczególności nieruchomość ta nie została wydzierżawiona ani obciążona odpłatnie prawami majątkowymi na rzecz innych osób.

W ocenie Sądu, niezasadne są również pozostałe zarzuty skarżącego.

Wskazać należy, że organy obu instancji, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., zaś organ odwoławczy zgodnie też z art. 136 k.p.a., wyjaśniły wszystkie okoliczności mające istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu [...] grudnia 2016 r. wywiad środowiskowego, w trakcie którego ustalono wyczerpująco sytuację majątkową i zdrowotną strony. Skarżący nie wyjaśnił, z jakich przyczyn uważa, że dla ustalenia okoliczności faktycznych sprawy konieczne było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania jego byłej żony I. M., w obecności kuratora sądowego E. P.. W ocenie Sądu, mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, prawidłowo stwierdziły organy, że nie było konieczne gromadzenie dodatkowych dowodów, w tym opisanych wyżej dowodów, o których przeprowadzenie wnioskował skarżący w skardze.

Wbrew twierdzeniom skarżącego należy zauważyć, że jak prawidłowo wskazały organy, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w L. w piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r., sygn. akt Kmp [...], stwierdził, że w czasie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu nie wyegzekwowano żadnych kwot tytułem należności alimentacyjnych (k. 50 akt administracyjnych pierwszej instancji).

Odnosząc się do zarzutu niewezwania skarżącego na rozprawę administracyjną, wskazać należy, iż niewątpliwie w rozstrzyganej sprawie nie zachodziły okoliczności, o jakich mowa w art. 89 § 1 i 2 k.p.a., a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia decyzji.

Ponownie należy również podkreślić, że na wynik sprawy nie mają wpływu wyjaśnienia skarżącego dotyczące braku możliwości podjęcia pracy w zakładzie karnym. Organy prawidłowo ustaliły, że sytuacja skarżącego nie uzasadniała umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wypłaconych – w zastępstwie skarżącego – jego ośmiorgu dzieciom. Niewątpliwie zaś argumenty co do możliwości zarobkowania skarżącego, po opuszczeniu zakładu karnego, nie stanowiły jedynej podstawy do odmowy umorzenia skarżącemu omawianych należności.

Ubocznie należy wskazać, że w świetle art. 30 ust. 2 ustawy, ewentualne zastosowanie jednej z wymienionych w tym przepisie form złagodzenia (bądź zniesienia) obowiązku zwrotu należności obciążających dłużnika alimentacyjnego uzależnione jest od jego wniosku. Wniosek skarżącego dotyczył umorzenia należności z tytułu wypłaconych na rzecz jego dzieci świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ będąc związany tym wnioskiem nie mógł zatem rozważać zastosowania innych możliwości przewidzianych w art. 30 ust. 2 ustawy, to jest odroczenia terminu płatności, bądź rozłożenia należności na raty. Strona bowiem, jeśli uzna to za właściwe, uprawniona jest do złożenia kolejnych wniosków o zastosowanie tego typu ulg.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skargę oddalił.

O wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono w oparciu art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w związku z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714).