Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 516/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 9 b ust. 1 pkt 2, art. 9 h ust. 1 pkt 1, art. 9g ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 97 poz 674
law: Ustawa  z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - tekst jednolity
article: par. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 70 poz 825
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 3 sierpnia 2000 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez  nauczycieli.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Danuta Kania (spr.), Anna Mierzejewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia nauczyciela mianowanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej W. D. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 9b ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. o odmowie nadania stopnia nauczyciela mianowanego W. D. urodzonej dnia [...] grudnia 1978 r. w T..

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. W. D. złożyła wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień nauczyciela mianowanego dołączając dokumenty wymagane zgodnie z przepisem § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacja Narodowej z dnia 1 marca 2013 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. z 2013 r., poz. 393), dalej: "rozporządzenie".

Po przeprowadzonej analizie złożonych dokumentów stwierdzono, że wniosek i załączone do niego dokumenty spełniają wymogi formalne określone w § 9 ust. 1-2 rozporządzenia.

Następnie, Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie powołania komisji egzaminacyjnej dla nauczyciela ubiegającego się o awans na stopień nauczyciela mianowanego, Minister Sprawiedliwości ustalił, na podstawie art. 9g ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela, skład Komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia postępowania egzaminacyjnego.

Pismem z dnia 15 listopada 2013 r. wnioskodawczyni została poinformowana o wszczęciu postępowania w sprawie nadania stopnia nauczyciela mianowanego oraz pouczona o prawie zapoznania się z aktami sprawy, uzyskania wyjaśnień, składania wniosków i zastrzeżeń na każdym etapie postępowania. W piśmie tym wskazano również datę i miejsce posiedzenia Komisji. Z treścią pisma wnioskodawczyni zapoznała się w dniu [...] listopada 2013 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem.

W dniu [...] grudnia 2013 r. odbyło się posiedzenie Komisji egzaminacyjnej. Wobec stwierdzenia wymaganego kworum, Komisja rozpoczęła postępowanie egzaminacyjne, z którego sporządziła protokół. Zgodnie z treścią § 12 ust. 2 rozporządzenia, Komisja zapoznała się z dokumentacją złożoną przez W. D. i przeprowadziła egzamin, w trakcie którego wymieniona dokonała prezentacji dorobku zawodowego i odpowiadała na pytania członków komisji w zakresie spełnienia niezbędnych wymagań określonych w § 7 ust. 2 rozporządzenia. Po przeprowadzonej prezentacji Komisja zwróciła uwagę, że była ona ogólna, nie ukazująca w pełni osobistego wkładu nauczyciela w realizację poszczególnych zadań. Komisja w protokole z posiedzenia zawarła treść zadanych pytań i udzielonych (a także nie udzielonych) odpowiedzi. Oceniła, iż były one merytorycznie niewystarczające, niepełne lub brakowało odpowiedzi.

Po zakończeniu egzaminu Komisja oceniła stopnień spełniania przez W. D. niezbędnych wymagań - w punktach według skali od 0 do 10. Na podstawie przyznanych przez poszczególnych członków komisji liczby punktów obliczono średnią arytmetyczną, która wyniosła 6. Zgodnie z § 13 ust. 4 rozporządzenia nauczyciel zdaje egzamin przed komisją egzaminacyjną, jeżeli uzyskana średnia arytmetyczna punktów wynosi co najmniej 7. Komisja w dniu [...] grudnia 2013 r. stwierdziła, że W. D. nie zdała egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego, gdyż uzyskana średnia wyniosła 6 punktów. Rozstrzygnięcie Komisji nastąpiło zatem zgodnie z wymogami zawartymi w § 13 ust. 1- 4 rozporządzenia, zaś w sporządzonym protokole zawarto dane wskazane w § 14 ust. 1 pkt 1-8 rozporządzenia.

Mając na względzie powyższe Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 9b ust. 6 ustawy Karta Nauczyciela - wydał decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. o odmowie nadania W. D. stopnia awansu zawodowego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła szereg zarzutów formalnoprawnych postępowania zarzucając, iż:

- nie udzielono jej odpowiedzi na pismo z dnia [...] sierpnia 2013 r. skierowane do Starszego Wizytatora w sprawie wyznaczenia terminu egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego w sesji letniej,

- o dacie posiedzenia Komisji egzaminacyjnej poinformowano ją w terminie krótszym niż 14 dni, czym naruszono § 11 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia,

- nie poinformowano jej o możliwości wglądu w dokumentację dotyczącą posiedzenia Komisji egzaminacyjnej, czym naruszono zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.),

- nie uzasadniono w sposób szczegółowy w zaskarżonej decyzji stanowiska przyjętego przez Komisję egzaminacyjną.

Minister Sprawiedliwości, rozpatrując ponownie niniejszą sprawę, nie znalazł podstaw do zmiany przyjętego stanowiska.

Motywując powołaną na wstępie decyzję wskazał, iż z art. 9b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela wynika, że jednym z zasadniczych warunków nadania nauczycielowi ze stopniem nauczyciela kontraktowego kolejnego stopnia awansu zawodowego - nauczyciela mianowanego - jest zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną. Organ podejmujący decyzję w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego jest związany stanowiskiem komisji egzaminacyjnej. Jeżeli nauczyciel nie zdał egzaminu, to w myśl art 9b ust. 6 ww. ustawy, odmawia mu się nadania stopnia awansu zawodowego. Organy orzekające w sprawie awansu zawodowego nauczyciela nie mają kompetencji do merytorycznego weryfikowania decyzji komisji egzaminacyjnej w zakresie zdania (lub nie) egzaminu.

Organ wskazał, iż zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia, komisja egzaminacyjna wysłuchuje prezentacji dorobku zawodowego nauczyciela oraz zadaje mu pytania dotyczące umiejętności określonych w § 7 ust. 2 rozporządzenia. W rozpatrywanej sprawie Komisja wypełniła powyższe zadanie, a następnie sporządziła z przebiegu prac protokół, który spełnia przesłanki zawarte w § 13 i § 14 rozporządzenia. Z przepisu § 13 ust. 2 rozporządzenia wynika, że każdy z członków komisji ocenia spełnienie przez nauczyciela wymagań niezbędnych do uzyskania w punktach, według skali od 0 do 10. Średnia arytmetyczna przyznanych stronie punktów wyniosła 6 i jest niższa od wymaganych 7 punktów. W protokole odnotowano również 10 pytań zadanych stronie w trakcie egzaminu. W przypadku 8 pytań odnotowano odpowiedzi udzielone przez nauczyciela, a odnośnie 2 pytań zapisano: "Wnioskodawczyni nie udzieliła odpowiedzi". Pozostałe odpowiedzi Komisja oceniła jako merytorycznie niewystarczające i niepełne.

Powyższe, zdaniem organu, uzasadniało stwierdzenie Komisji zawarte w protokole z posiedzenia, że W. D. nie spełniła warunków, o których mowa w art. 9b ust. 1 pkt 2 ustawy Karta Nauczyciela oraz w § 7 ust. 2 pkt 1 - 5 rozporządzenia.

Organ nie stwierdził również uchybień formalnoprawnych, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wskazał, iż wprawdzie strona została zawiadomiona o terminie posiedzenia Komisji egzaminacyjnej z naruszeniem terminu określonego w § 11 ust. 3 rozporządzenia, jednak uchybienie to było nieznaczne (1- dniowe) i nie miało wpływu na wynik postępowania egzaminacyjnego oraz treść rozstrzygnięcia. Zawiadomienie o terminie posiedzenia Komisji Egzaminacyjnej dla W. D. zostało przesłane pocztą e-mailową (w postaci skanu) na adres Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w K. w dniu 18 listopada 2013 r., zaś w dniu [...] listopada 2013 r. strona potwierdziła własnoręcznym podpisem fakt poinformowania jej o terminie posiedzenia tejże Komisji. Zawiadomienie było skuteczne, gdyż w dniu [...] grudnia 2013 r. strona stawiła się na posiedzenie Komisji.

Dalej organ wskazał, iż nieuzasadniony jest zarzut nieuzyskania przez stronę odpowiedzi na pismo z dnia [...] sierpnia 2013 r., gdyż pismem nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Zastępca Dyrektora Departamentu Wykonania Orzeczeń i Aprobacji Ministerstwa Sprawiedliwości udzieliła stronie wyczerpującej informacji dotyczącej m.in. wniosku o wyznaczenie terminu egzaminu.

Organ stwierdził również, iż nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., bowiem pismem z dnia 15 listopada 2013 r. strona została poinformowana o prawie do zapoznania się z aktami sprawy, uzyskania wyjaśnień, składania wniosków i zastrzeżeń na każdym etapie postępowania. Pismo to dotyczyło również okresu po zakończeniu prac Komisji egzaminacyjnej, a zatem nie można przyjąć, że zaistniał brak informacji o możliwości wglądu w dokumentację dotyczącą posiedzenia Komisji. Zdaniem organu, powyższy zarzut należałoby uznać za niezasadny nawet gdyby uznać za celowe ponowne poinformowanie strony o uprawnieniach przysługujących jej na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., z tego mianowicie powodu, że strona nie wykazała jakich to konkretnie czynności procesowych nie mogła dokonać.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2014 r. W. D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

1) § 10 ust. 1 rozporządzenia poprzez niezapewnienie zgodnego z ww. przepisem udziału w Komisji egzaminacyjnej ekspertów, z których co najmniej jeden naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć co nauczyciel ubiegający się o awans na stopień nauczyciela mianowanego,

2) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wnikliwego i wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, w szczególności zaś zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów naruszenia:

- § 11 ust. 3 rozporządzenia, poprzez niezachowanie przewidzianego w tym przepisie 14-dniowego terminu powiadomienia skarżącej o terminie i miejscu przeprowadzenia egzaminu, podczas gdy - niezależnie od zasadności powyższego zarzutu - nie dostrzeżono, iż w istocie doszło do naruszenia art. 39, art. 391 i art. 42 k.p.a. w zw. z art. 14 k.p.a. poprzez niedoręczenie skarżącej pisemnego zawiadomienia o terminie i miejscu posiedzenia komisji egzaminacyjnej,

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez "niepoinformowanie o możliwości wglądu w dokumentację dotyczącą posiedzenia komisji egzaminacyjnej" - przy czym zarzut ten sprowadza się do zarzutu braku wnikliwej analizy pouczenia zawartego w piśmie organu z dnia 15 listopada 2013 r. będącego niewłaściwym i niejednoznacznym pouczeniem skarżącej o możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności zaś pominięcia okoliczności, iż Minister Sprawiedliwości działając jako organ I instancji zaniechał zawiadomienia skarżącej - przed wydaniem decyzji - o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

- "braku szczegółowego uzasadnienia decyzji Komisji egzaminacyjnej", co implikuje zarzut polegający na niedostrzeżeniu przez Ministra Sprawiedliwości - jako organu II instancji - naruszenia § 14 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia w sposób uniemożliwiający polemikę z motywami rozstrzygnięcia Komisji egzaminacyjnej a w konsekwencji także ich sądowoadministracyjną kontrolę, które to uchybienia prowadzą do naruszenia przez organ II instancji art. 138 § 2 k.p.a., poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tegoż organu z dnia [...] grudnia 2013 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji,

- o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżąca podniosła w szczególności, iż analiza dyspozycji § 10 ust. 1 rozporządzenia w zestawieniu ze składem personalnym Komisji egzaminacyjnej, wynikającym z zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2013 r., pozwala zauważyć, iż do grona członków komisji egzaminacyjnej powołano dwóch ekspertów w osobach: M. D. - eksperta w zakresie pedagogiki specjalnej, pedagogiki korekcyjnej i resocjalizacji oraz S. W. O. - eksperta w zakresie psychologii, jednakże żaden z owych ekspertów nie prowadzi zajęć opiekuńczo-wychowawczych, które stanowią istotę pracy skarżącej. Oboje wymienieni eksperci zostali wyznaczeni z listy ekspertów województwa [...]. Oboje są nauczycielami konsultantami - jak wynika z listy ekspertów publikowanej na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej (https://www.men.gov.pl/images/eksperci/mazowieckie/htm), jednak żaden z nich nie prowadzi tego samego rodzaj zajęć co nauczyciel ubiegający się o awans na stopień nauczyciela mianowanego, a mianowicie zajęć opiekuńczo - wychowawczych. Jak wynika z listy ekspertów, kryteria takie spełnia prawdopodobnie jedynie E. T., będąca nauczycielem placówki opiekuńczo-wychowawczej w K.. W ocenie skarżącej, powyższa konstatacja przesądza o zasadności zarzutu sformułowanego w pkt 1 skargi, co winno prowadzić do stwierdzenia, iż postępowanie egzaminacyjne, zainicjowane zarządzeniem, na podstawie którego wyłoniono członków komisji niespełniających wymogów rozporządzenia, dotknięte jest nieważnością.

Nadto skarżąca wskazała, iż uzasadnienie rozstrzygnięcia Komisji egzaminacyjnej nie spełnia warunków wymaganych § 14 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, bowiem jest ogólne, lakoniczne i sprowadza się do uproszczonego i wyrwanego z kontekstu przedstawienia fragmentów odpowiedzi skarżącej na zadane pytania. Ponadto, uzasadnienie to nie odnosi się do całości materiału zgromadzonego w sprawie i nie zawiera analizy przedstawionego przez nauczyciela dorobku zawodowego pod kątem wymagań zawartych w przepisach rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo organ wskazał, iż nieuzasadniony jest zarzut dotyczący naruszenia § 10 ust. 1 rozporządzenia poprzez niezapewnienie zgodnego z ww. przepisem udziału w Komisji egzaminacyjnej ekspertów, z których co najmniej jeden naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć co nauczyciel ubiegający się o awans na stopień nauczyciela mianowanego. Zdaniem organu, takie stanowisko można przyjąć czytając przepis § 10 ust. 1 wyłącznie w oderwaniu od pozostałych przepisów rozporządzenia. Badając ten problem należy jednak odnieść się do całej regulacji dotyczącej trybu działania komisji egzaminacyjnej przewidzianego w ww. rozporządzeniu. O składzie komisji egzaminacyjnej stanowi również § 13 ust. 1 rozporządzenia, który uprawnia członków komisji do podejmowania rozstrzygnięć przy obecności 2/3 składu. Oznacza to, że komisja może skutecznie działać przy niepełnym składzie. Z przepisu tego nie wynika też, aby nieobecność jednego z ekspertów, a w szczególności nauczającego przedmiotu lub prowadzącego zajęcia jak osoba egzaminowana, powodowała niemożność przeprowadzenia postępowania egzaminacyjnego. Wysnuć z tego można wniosek, iż ustawodawca dopuszcza możliwość skutecznego działania komisji pomimo braku w jej składzie takiego członka.

W świetle powyższego, zdaniem Ministra, przyjęcie kategorycznego stwierdzenia, iż niezapewnienie w składzie komisji egzaminacyjnej eksperta nauczającego tego samego przedmiotu lub prowadzącego ten sam rodzaj zajęć co nauczyciel ubiegający się o awans, prowadzi do nieważności postępowania egzaminacyjnego - jest niezasadne. Przy założeniu racjonalności ustawodawcy, konieczność udziału takiego członka komisji dla ważności postępowania znalazłaby z pewnością odzwierciedlenie w treści § 13 ust. 1 rozporządzenia. Natomiast brak tego rodzaju wyłączenia uzasadnia przyjęcie, iż § 10 ust. 1 rozporządzenia wskazuje jedynie na pożądany skład komisji, jednakże jego niezapewnienie nie jest równoznaczne z nieważnością postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie podniesione w niej zarzuty uznać należy za uzasadnione.

Zgodnie z art. 9b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9c ust. 6 oraz w przypadku nauczyciela kontraktowego - zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną.

Organ podejmujący decyzję w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego jest co do zasady związany stanowiskiem komisji egzaminacyjnej. Jeżeli nauczyciel nie zdał egzaminu, to w myśl art. 9b ust. 6 ustawy Karta Nauczyciela odmawia mu nadania stopnia awansu zawodowego. Organy orzekające w sprawie awansu zawodowego nauczyciela nie mają kompetencji do merytorycznego weryfikowania rozstrzygnięcia komisji egzaminacyjnej w zakresie zdania (bądź niezdania) egzaminu (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2009 r. o sygn. akt I OSK 96/08, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powołana wyżej ustawa w art. 9h ust. 1 pkt 1 przewiduje jednakże poddanie czynności - podejmowanych przez komisję egzaminacyjną w postępowaniu o nadanie stopnia nauczyciela mianowanego - nadzorowi ze strony organu sprawującego nadzór pedagogiczny nad placówką, w której zatrudniony jest nauczyciel. Organ sprawujący nadzór według kryterium legalności, stwierdza w drodze decyzji administracyjnej nieważność ww. czynności podjętych z naruszeniem przepisów ustawy, przepisów o kwalifikacjach nauczycieli lub przepisów wydanych na podstawie art. 9h ust. 10 ustawy. W sprawie niniejszej, organem sprawującym nadzór nad czynnościami komisji egzaminacyjnej jest Minister Sprawiedliwości wykonujący - zgodnie z art. 35 ust. 2a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) - nadzór pedagogiczny m.in. nad zakładami poprawczymi oraz schroniskami dla nieletnich. Zaznaczenia przy tym wymaga, że powyższe postępowanie nadzorcze jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego.

W rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości, podejmując decyzję o odmowie nadania W. D. stopnia awansu zawodowego - nauczyciela mianowanego, nie dopatrzył się naruszenia prawa przez Komisję egzaminacyjną, która podjęła rozstrzygnięcie o niezdaniu przez wyżej wymienioną egzaminu przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2013 r.

Zdaniem Sądu, prawidłowość dokonania tej oceny budzi istotne zastrzeżenia w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Zgodnie z art. 9g ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela, komisję egzaminacyjną dla nauczycieli ubiegających się o awans na stopień nauczyciela mianowanego powołuje organ prowadzący szkołę. W skład komisji wchodzą: (1) przedstawiciel organu prowadzącego szkołę, jako jej przewodniczący, (2) przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny, (3) dyrektor szkoły, (4) dwaj eksperci z listy ekspertów ustalonej przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Na listę ekspertów mogą zostać wpisane osoby spełniające warunki wymienione w art. 10 ust. 5 pkt 1 - 4 i art. 9g ust. 11a ww. ustawy. Ustawa nie określa jednak kryteriów, w oparciu o które organ powołujący komisję egzaminacyjną - ustalając jej skład - dokonuje wyboru ekspertów z listy ekspertów. Materia ta uregulowana jest w § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacja Narodowej z dnia 1 marca 2013 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. z 2013 r., poz. 393), dalej: "rozporządzenie", wydanego z powołaniem się na delegację zawartą w art. 9g ust. 10 ww. ustawy. Przepis ten stanowi, że organ powołujący komisję kwalifikacyjną lub komisję egzaminacyjną dla nauczyciela ubiegającego się o stopień awansu zawodowego, ustalając skład komisji, zapewnia w niej udział ekspertów posiadających kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole tego samego typu i rodzaju co szkoła, w której nauczyciel jest zatrudniony, z których co najmniej jeden naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć co nauczyciel, z zastrzeżeniem ust. 2 - 4. Przepis ten zatem, w stosunku do ekspertów, o których mowa w art. 9g ust. 2 pkt 4 ustawy, formułuje dwa kryteria: (1) posiadanie kwalifikacji, do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole tego samego typu i rodzaju co szkoła, w której nauczyciel jest zatrudniony, (2) nauczanie tego samego przedmiotu lub prowadzenie tego samego rodzaju zajęć, co nauczyciel ubiegający się o awans zawodowy, przy czym drugi z wymogów ma być spełniony przez co najmniej jednego z ekspertów. Użyte w tym przepisie sformułowanie "zapewnia w niej udział ekspertów" oznacza, że na organie powołującym komisję egzaminacyjną ciąży obowiązek powołania do składu komisji ekspertów spełniających powyższe wymagania. Zaniechanie dopełnienia tego obowiązku skutkuje naruszeniem § 10 ust. 1 rozporządzenia, a w konsekwencji uznaniem czynności podjętych przez komisję w toku postępowania egzaminacyjnego - za nieważne (art. 9h ust. 2 ustawy).

Z akt sprawy wynika, że Komisja egzaminacyjna przeprowadzająca postepowanie egzaminacyjne w związku z ubieganiem się przez W. D. o awans zawodowy, powołana została Zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., z którego wynika, że w skład Komisji weszły następujące osoby:

1. B. P. - przewodniczący Komisji - przedstawiciel organu prowadzącego (Ministra Sprawiedliwości), starszy wizytator Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji w Ministerstwie Sprawiedliwości,

2. B. T. - członek Komisji - przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości, jako organu sprawującego nadzór pedagogiczny, wizytator Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji w Ministerstwie Sprawiedliwości,

3. M. W. - członek Komisji - dyrektor Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w K.,

4. M. D. - członek Komisji - ekspert w zakresie pedagogiki specjalnej, pedagogiki korekcyjnej, resocjalizacji,

5. S. O. - członek Komisji - ekspert w zakresie psychologii.

Z kolei z treści protokołu z posiedzenia Komisji egzaminacyjnej odbytego w dniu [...] grudnia 2013 r. wynika, że ekspert M. D. posiada następujące kwalifikacje: "mgr pedagogiki specjalnej, kwalifikacje w zakresie pedagogiki korekcyjnej, pedagogika specjalna, resocjalizacja" i zajmuje stanowisko: "nauczyciel konsultant". Natomiast ekspert S. O. posiada kwalifikacje: "mgr filozofii chrześcijańskiej w zakresie psychologii, studia podyplomowe dla Biegłych Sądowych Psychologów, psychologia" i zajmuje stanowisko: "nauczyciel konsultant".

Natomiast z treści "Arkusza analizy formalnej" wniosku nauczyciela o podjęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego oraz załączonej do wniosku dokumentacji wynika, że W. D. zajmuje stanowisko wychowawcy w Zakładzie Poprawczym i Schronisku dla Nieletnich w K., przy czym nauczany przez nią przedmiot lub rodzaj wykonywanych zajęć został określony jako "zajęcia wychowawcze". Wśród dokumentów potwierdzających kwalifikacje zawodowe skarżącej wymieniono: (1) dyplom ukończenia studiów wyższych zawodowych w Wyższej Szkole Pedagogiczno-Ekonomicznej w L., kierunek psychopedagogika, (2) dyplom ukończenia studiów magisterskich w Wyższej Szkole Pedagogiczno-Ekonomicznej w L., kierunek pedagogika opiekuńcza, (3) świadectwo ukończenia studiów podyplomowych w Wyższej Szkole Pedagogiczno-Ekonomicznej w L. na kierunku pedagogika specjalna.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, brak jest podstaw do uznania, że skład Komisji egzaminacyjnej został powołany zgodnie z dyspozycją § 10 ust. 1 rozporządzenia, przy czym zaznaczyć należy, że w sprawie niniejszej nie znajduje zastosowania żaden z przypadków wymienionych w ust. 2 - 4 § 10 rozporządzenia. Omówiony powyżej materiał dowodowy nie pozwala bowiem stwierdzić, aby co najmniej jeden z dwóch powołanych ekspertów prowadził "ten sam rodzaj zajęć" co skarżąca, która prowadzi zajęcia wychowawcze w wyżej wymienionej placówce opiekuńczo - wychowawczej. Eksperci zajmują stanowiska "nauczyciela konsultanta", nie można jednak stwierdzić w oparciu o akta sprawy, czy wykonują zajęcia wychowawcze, które stanowią istotę pracy skarżącej.

Zaznaczyć należy, że w odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości nie zaprzeczył, iż powyższy wymóg odnośnie aktywności zawodowej ekspertów powołanych w skład Komisji egzaminacyjnej nie został w niniejszej sprawie dopełniony. Nie przedstawił zresztą w tym zakresie żadnych wyjaśnień pomimo konkretnego zarzutu skargi. Stwierdził natomiast, że z treści § 10 ust. 1 rozporządzenia nie wynika obowiązek powołania w skład komisji egzaminacyjnej ekspertów spełniających wskazane powyżej kryteria. Przepis ten wskazuje bowiem na pożądany, a nie obligatoryjny skład komisji. Stanowisko to, w ocenie Sądu, nie jest trafne. Jak już wyżej wskazano użycie przez normodawcę kategorycznego sformułowania "zapewnia" (nie zaś "może zapewnić") oznacza, iż właściwy organ jest zobowiązany do powołania komisji egzaminacyjnej z udziałem ekspertów spełniających wyraźnie określone wymagania. Nie do zaakceptowania jest również stanowisko Ministra, przyjęte w oparciu o § 13 ust. 1 rozporządzenia, sprowadzające się do twierdzenia, iż skoro komisja egzaminacyjna może skutecznie działać przy niepełnym składzie, to "nieobecność jednego z ekspertów, a w szczególności nauczającego przedmiotu lub prowadzącego zajęcia jak osoba egzaminowana, nie może skutkować nieważnością przeprowadzonego postępowania egzaminacyjnego". Fakt, że normodawca dopuścił możliwość skutecznego podejmowania rozstrzygnięć przez komisję egzaminacyjną w obecności co najmniej 2/3 składu jej członków, w żaden sposób nie może sanować nieprawidłowości w składzie komisji, polegających na powołaniu - jako jej członków - ekspertów nie spełniających określonych prawem wymagań. Czym innym jest bowiem niezgodny z prawem skład komisji egzaminacyjnej, czym innym natomiast skład niepełny (spowodowany np. nagłą chorobą jej członka lub innym nadzwyczajnym zdarzeniem), który jednak - przy zachowaniu kworum - może skutecznie podejmować rozstrzygnięcia.

Konkludując tę część rozważań Sąd stwierdza, że analiza akt sprawy w dokonanym powyżej zakresie nie pozwala stwierdzić, aby co najmniej jeden z ekspertów powołanych do składu Komisji egzaminacyjnej zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2013 r. spełniał określony w § 10 ust. 1 rozporządzenia wymóg, tj. prowadził "ten sam rodzaj zajęć" co skarżąca prowadząca zajęcia wychowawcze w ww. placówce. Przekonujące wyjaśnienia organu w tym względzie nie zostały zawarte w odpowiedzi na skargę ani na rozprawie przed Sądem w dniu 22 stycznia 2014 r., gdzie pełnomocnik organu stwierdził jedynie, że obaj eksperci posiadali odpowiednie kwalifikacje dla dokonania oceny dorobku zawodowego skarżącej. Nie wypowiedział się natomiast w kwestii spełnienia - przez co najmniej jednego z ekspertów - przesłanki prowadzenia tego samego rodzaju zajęć co skarżąca. W tym stanie rzeczy zarzut skargi w odnośnym zakresie należy uznać za uzasadniony.

Zgodnie z treścią § 12 ust. 2 rozporządzenia, komisja egzaminacyjna przeprowadza egzamin, w czasie którego nauczyciel kontraktowy ubiegający się o awans na stopień nauczyciela mianowanego: (1) dokonuje prezentacji dorobku zawodowego, (2) odpowiada na pytania członków komisji dotyczące wymagań określonych w § 7 ust. 2. Rozstrzygnięcie podjęte przez komisję w kwestii zdania (bądź niezdania) przez nauczyciela egzaminu jest wynikiem oceny dokonanej przez poszczególnych jej członków w zakresie spełnienia przez nauczyciela wymagań niezbędnych do uzyskania stopnia awansu zawodowego. Ocena ta winna zostać odpowiednio umotywowana w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, które sporządza się w protokole z przebiegu pracy komisji (§ 14 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia). Skoro rozstrzygnięcie komisji jest wiążące dla organu administracyjnego podejmującego decyzję w przedmiocie awansu stopnia zawodowego nauczyciela, to uzasadnienie rozstrzygnięcia winno w sposób jasny i przejrzysty wyjaśniać motywy, jakimi kierowała się komisja, zwłaszcza w sytuacji, gdy komisja podejmuje rozstrzygnięcie negatywne.

W rozpatrywanej uzasadnione zastrzeżenia może budzić dokonana przez Ministra Sprawiedliwości ocena, iż Komisja egzaminacyjna spełniła wymóg prawidłowego sporządzenia protokołu z posiedzenia Komisji (§ 14 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia), w sytuacji gdy zamieszczone w tym protokole uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia jest tak ogólnikowe, że w istocie nie pozwala na poznanie motywacji działania Komisji. Dotyczy to zwłaszcza oceny prezentacji dorobku zawodowego skarżącej, co do której wypowiedziano się w zasadzie jednym zdaniem. Stwierdzono, że "prezentacja była ogólna, nie ukazująca w pełni osobistego wkładu w realizację poszczególnych zadań". Z kolei co do odpowiedzi na udzielone pytania stwierdzono, że "były merytorycznie niewystarczające, niepełne lub brakowało odpowiedzi". Z treści uzasadnienia nie wynika w istocie, jakie merytoryczne przesłanki legły u podstaw tak dokonanej oceny. Podkreślenia wymaga, że obowiązek sporządzenia w protokole uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia nie może sprowadzać się do czystej formalności. Komisja egzaminacyjna powinna przedstawić rzetelnie umotywowane stanowisko odzwierciedlające dokonaną ocenę. W przeciwnym wypadku uprawnienia strony co do kwestionowania rozstrzygnięcia Komisji w uzasadnieniu decyzji wydanej w sprawie awansu zawodowego, ale także uprawnienia nadzorcze organu (art. 9h ustawy Karta Nauczyciela) będą miały charakter wyłącznie iluzoryczny.

Co do pozostałych zarzutów skargi, dotyczących naruszenia przez organ przepisu § 11 ust. 3 rozporządzenia oraz art. 10 § 1 k.p.a., Sąd nie stwierdził, aby mogły one odnieść zamierzony skutek.

Zgodnie z § 11 ust. 3 rozporządzenia, dyrektor szkoły lub właściwy organ nadający stopień awansu zawodowego powiadamia nauczyciela, który złożył wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego, o terminie i miejscu przeprowadzenia egzaminu, na co najmniej 14 dni przed datą posiedzenia komisji. Termin ten ma charakter gwarancyjny, zaś jego celem jest zapewnienie nauczycielowi ubiegającemu się o awans możliwości zorganizowania swojego czasu w taki sposób, aby mógł się on stawić na posiedzenie komisji w wyznaczonym dniu.

Nie jest kwestią sporną, iż organ w niniejszej sprawie nie dochował powyższego terminu. Z akt sprawy wynika, iż o tym, że posiedzenie Komisji egzaminacyjnej odbędzie się w dniu [...] grudnia 2013 r. o godz. [...] w Ministerstwie Sprawiedliwości, skarżąca została powiadomiona w dniu [...] listopada 2013 r., tj. na 12 dni przed terminem posiedzenia Komisji. Okoliczność tę skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem (k. 24 akt admin.). Brak jest jednak podstaw do uznania, że zawiadomienie to było nieskuteczne, w sytuacji gdy skarżąca stawiła się na posiedzeniu Komisji i poddała procedurze egzaminacyjnej. Nie zgłaszała w tym zakresie żadnych zastrzeżeń, nie wykazała również, aby wskazane uchybienie terminowi powiadomienia jej o dacie posiedzenia Komisji mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego.

Zaznaczenia wymaga, że przepis § 11 ust. 3 rozporządzenia nie przewiduje obowiązku powiadomienia nauczyciela o terminie i miejscu przeprowadzenia egzaminu przez komisję egzaminacyjną w formie pisemnej. Za dopuszczalną zatem należy uznać formę przyjętą przez organ w niniejszej sprawie, tj. przesłanie skanu zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzaminacyjnego i posiedzeniu Komisji egzaminacyjnej za pośrednictwem poczty elektronicznej (e-mail). Z punktu widzenia skutków prawnych zastosowania takiej formy działania organu istotne jest to, czy dysponuje on dowodem powiadomienia nauczyciela o okolicznościach wymienionych w ww. przepisie. Jak już wyżej wskazano, z akt sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że przedmiotowe powiadomienie dotarło do adresata.

Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niepoinformowanie skarżącej o możliwości wglądu w dokumentację dotyczącą posiedzenia Komisji egzaminacyjnej. Wskazanym powyżej pismem z dnia 15 listopada 2013 r. zawiadomiono skarżącą, że na jej wniosek zostało wszczęte postępowanie w sprawie nadania stopnia nauczyciela mianowanego. Jednocześnie powiadomiono skarżącą o przysługującym jej prawie do zapoznania się z aktami sprawy, uzyskania wyjaśnień, składania wniosków i zastrzeżeń na każdym etapie postępowania. Nie można zatem przyjąć, że zawiadomienie to nie dotyczyło etapu postępowania po przeprowadzeniu egzaminu przez Komisję egzaminacyjną a przed wydaniem decyzji administracyjnej w trybie art. 9b ust. 6 ustawy Karta Nauczyciela. Jednakże nawet gdyby uznać, że organ - mając na względzie obowiązek wynikający z zasady udzielania informacji wyrażonej w art. 9 k.p.a. - powinien ponownie, tj. przed wydaniem decyzji w I instancji, poinformować skarżącą o przysługujących jej uprawnieniach z art. 10 § 1 k.p.a., to nie można przyjąć w okolicznościach niniejszej sprawy, że uchybienie to uniemożliwiło skarżącej dokonanie konkretnych czynności procesowych, np. złożenie wniosków dowodowych. Z inicjatywą dowodową skarżąca nie wystąpiła ani na etapie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani na etapie wniesienia skargi. Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) oceniać należy właśnie z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1142/11, LEX nr 1270072, z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1490/11, LEX nr 1286271).

Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji, pismem z dnia 9 stycznia 2014 r., skarżąca została zawiadomiona o zakończeniu niniejszego postępowania oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy (art. 73 § 1 k.p.a.).

Konkludując Sąd stwierdza, biorąc pod uwagę powyższe uchybienia, iż organ przed wydaniem decyzji w przedmiocie nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego powinien skontrolować tryb działania Komisji egzaminacyjnej, w szczególności kwestię powołania jej składu oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia o niezdaniu przez skarżącą egzaminu jako jednego z niezbędnych elementów protokołu z posiedzenia Komisji. Wszelkie bowiem istotne wadliwości procedowania tej Komisji skutkują wadliwością podjętych w niniejszej sprawie decyzji.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak w pkt 2 sentencji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a, jak w pkt 3 sentencji.