Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 710/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 95 ust. 1, art. 103 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 53
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr SKO.405.ŚR.698.353.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. S. (dalej: Skarżąca) reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata M. Ż. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 21 kwietnia 2022 r. nr SKO.405.ŚR.698.353.2022, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 11 marca 2022 r. nr ŚR.II.4421.93.2022 wydaną w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem S. S.

Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że 10 lutego 2022 r. K. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem S. S., który legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], zaliczającym go do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu tym wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] listopada 2018 r.

W postępowaniu administracyjnym ustalono, że Skarżąca mieszka wspólnie z mężem, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] października 2021 r. nr [...]. Skarżąca decyzją ZUS Oddział w [...] z dnia [...] listopada 2021 r. ma przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od [...] października 2021 r. do [...] października 2022 r.

Podczas postępowania ustalono również, że osoba wymagająca opieki w związku z przebytymi chorobami ma problemy w poruszaniu się, mówieniem i innych czynnościach życia codziennego. Opiekę nad S. S. sprawuje jego żona – K. S., co zostało potwierdzone przez pracownika socjalnego podczas wywiadu środowiskowego.

Decyzją z 11 marca 2022 r. nr ŚR.II.4421.93.2022, Wójt Gminy [...] odmówił Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.

W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że Skarżąca faktycznie sprawuje opiekę nad swoim niepełnosprawnym mężem, jednak z uwagi na fakt, że daty powstania niepełnosprawności u jej męża nie da się ustalić, nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U.2020 r., poz. 111; dalej: u.ś.r.).

Zdaniem organu I instancji negatywną przesłanką przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest również fakt posiadania przez Skarżącą prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Od powyższej decyzji K. S. reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M. Ż. złożyła odwołanie, wnioskując o uchylenie w całości decyzji Wójta Gminy [...] z 11 marca 2022 r. nr ŚR.II.4421.93.2022 i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia.

Pełnomocnik Skarżącej zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

2. błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącą renty z ZUS z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z 21 kwietnia 2022 r. nr SKO.405.ŚR.698.353.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 u.ś.r., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Na wstępie Kolegium wskazało, że odwołanie Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Kolegium przyjęło, że Skarżąca ma możliwość wyboru pomiędzy przysługującymi jej świadczeniami, a kolizję tych uprawnień mogła wyeliminować, składając wniosek o zawieszenie przysługującej jej renty, czego jednak nie uczyniła. Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie poprzestał na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., lecz uwzględnił także konsekwencje, wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 o sygn. SK 2/17, w którym orzeczono w części l, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne Kolegium wyjaśniło, że popiera tezę, że zawieszenie prawa do emerytury lub renty na podstawie art. 103 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 53; dalej: ustawa o FUS) wyłącza negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci prawa do renty, co oznacza, że wnioskodawca ma prawo dokonać wyboru pomiędzy świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę w art. 27 ust. 5 u.ś.r.

W niniejszej sprawie Kolegium pismem z dnia 30 marca 2022 r. umożliwiło Skarżącej prawo wyboru świadczenia, jednak w odpowiedzi, pełnomocnik Skarżącej przedstawił stanowisko, że Skarżąca jest zainteresowana pobieraniem renty i jednocześnie świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem Skarżąca miała możliwość wyboru korzystniejszego dla siebie świadczenia, jednak z niego nie skorzystała. Wobec powyższego zdaniem Kolegium brak jest podstaw do przyznania jej wnioskowanego świadczenia.

Odnosząc się do pozostałych przesłanek odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej, Organ odwoławczy wyjaśnił, że z analizy wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że przepis ten w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał podkreślił, że grupę podmiotów podobnych, które powinny być traktowane równo wobec prawa, tworzą osoby obowiązane alimentacyjnie, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną. Na skutek poddanej kontroli regulacji dochodzi do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnoprawnych od sytuacji opiekunów niepełnosprawnych osób małoletnich, co pozbawione jest konstytucyjnego uzasadnienia.

K. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata M. Ż. wniosła skargę na ww. decyzję Kolegium z 21 kwietnia 2022 r. nr SKO.405.ŚR.698.353.2022, w której zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z 11 marca 2022 r. nr ŚR.II.4421.93.2022 i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez jego zastosowanie mimo derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17.

W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik Skarżącej podkreślił, że w zakresie prawa Skarżącej do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, w związku ze wskazanym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, uznać należy, że fakt pobierania tego świadczenia rentowego nie stanowi w obecnym stanie prawnym negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 104 ust. 7 ustawy FUS prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy ulega zawieszeniu w przypadku osiągnięcia przez uprawnionego przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, zaś zgodnie z ust. 8 tego artykułu renta ulega zmniejszeniu w przypadku uzyskiwania przychodów przekraczających 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Wyżej wymienione kwoty od 1 grudnia 2021 r. wynosiły odpowiednio 7354,50 zł i 3960,20 zł.

Zdaniem pełnomocnika, mając na uwadze derogacyjny skutek orzeczenia Trybunatu Konstytucyjnego oraz regulacje dotyczące zawieszania i zmniejszania rent, uzależnianie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od zawieszenia wypłaty przysługującej Skarżącej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Od 9 stycznia 2020 r. przesłanka negatywna w postaci uprawnienia wnioskodawcy do renty utraciła moc obowiązującą, zatem pobieranie tego świadczenia nie stanowi na moment orzekania przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Po rozpoznaniu skargi w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kolegium prawidłowo uznało, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić podstawy do odmownego rozstrzygnięcia z przyczyn prawidłowo wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (pkt 2). Jednakże Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wobec powyższego wyroku Trybunału, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności. Wniosek taki wyprowadza się z brzmienia art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego - co w przypadku istotnej w sprawie regulacji nie miało miejsca. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie przedmiotowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2017r., I OSK 1079/17, z 11 lipca 2017r. I OSK 1600/16, powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestia ta w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości i powinna zostać uwzględniona zarówno przez organ odwoławczy, jak i organ I instancji.

Kolegium prawidłowo również uznało, że w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na kolizję z uprawnieniem, jakie przysługuje Skarżącej do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

SKO, powołując się na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prawidłowo uwzględniło fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 29 czerwca 2019r. sygn. SK 2/17. Jednakże, odmiennie w stosunku do Skarżącej rozpatrywało skutki wydania powyższego orzeczenia. Kolegium stanęło bowiem na stanowisku, że w sytuacji pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy Skarżąca winna dokonać wyboru pomiędzy przysługującym jej świadczeniem rentowym a świadczeniem pielęgnacyjnym. W celu otrzymania tego ostatniego winna bowiem złożyć wniosek o zawieszenie pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Z kolei Skarżąca stanęła na stanowisku, że wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 29 czerwca 2019r. SK 2/17 spowodowało, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi już przeszkody do przyznania prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do tak zarysowanego sporu należy wskazać, że na mocy ww. wyroku dnia 29 czerwca 2019r., SK 2/17 Trybunał orzekł, że:

I. Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

II. Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu ww. orzeczenia Trybunał zwrócił uwagę, że świadczenie pielęgnacyjne ma charakter kompensacyjny względem osób zdolnych do pracy, rezygnujących z zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie ma częściowo rekompensować utracony zarobek. Dodatkowo pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego związane jest ze świadczeniami majątkowymi o charakterze niepieniężnym w postaci objęcia osoby pobierającej to świadczenie ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym oraz zdrowotnym, finansowanym ze środków publicznych.

Zdaniem Sądu uzasadniony jest więc wniosek, że świadczenie pielęgnacyjne ma pełnić funkcję ekwiwalentu za utracony zarobek, mając na uwadze, że w obecnym stanie prawnym wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jest zasadniczo zbliżona do kwoty minimalnego wynagrodzenia a ponadto osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne objęta jest ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym.

Analizując w aspekcie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zasadność różnicowania sytuacji osób zdolnych do pracy oraz osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny Trybunał zauważył, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może podejmować zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy emerytalno-rentowej. Trybunał stwierdził więc, że sytuacja faktyczna oraz prawna opiekunów mających ustalone prawo do renty, lecz rezygnujących z dalszego zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w tym chociażby przytoczony wyżej mechanizm ograniczenia czy wyłączenia możliwości pobierania świadczenia, wskazuje na podobieństwo ich sytuacji do sytuacji opiekunów, którzy są zdrowi i nie mają tym samym prawa do renty, lecz również rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

W świetle tych okoliczności wyłączenie przez ustawodawcę możliwości uzyskania przez opiekuna-rencistę świadczenia pielęgnacyjnego, a przez to również obarczenie rodziny osoby niepełnosprawnej kosztami związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną oraz pozbawienie w tym zakresie niepełnosprawnego członka rodziny pomocy socjalnej, stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione różnicowanie. Brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają.

Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.

Sąd podziela stanowisko przejęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego co do skutków ww. orzeczenia TK. Sąd Naczelny przyjmuje bowiem, również w odniesieniu do osób, które są uprawnione do pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, że stwierdzenie częściowej niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17 (Dz. U. 2019.1257), wykreowało z dniem 9 stycznia 2020 r. nowy stan prawny, w którym zaistniała konieczność odnalezienia istniejących w systemie prawa instrumentów prawnych pozwalających w praktyce stosowania prawa urzeczywistnić ww. wyrok Trybunału. Jakkolwiek kształtujące się w powyższym zakresie orzecznictwo sądowe nie było początkowo jednolite, to aktualnie nie budzi już wątpliwości, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.FUS. W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje, że z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja, w ujęciu systemowym, przemawia za przyznaniem opiekunowi osoby niepełnosprawnej prawa do dokonania wyboru świadczenia, także w razie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami spoza systemu świadczeń rodzinnych. Regulacja kolizyjna, w razie zbiegu uprawnień do świadczeń, znajduje się również w art. 95 i nast. u.FUS. Przepis art. 95 ust. 1 u.FUS stanowi, że w razie zbiegu prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się osobie uprawnionej jedno z tych świadczeń, wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego aktualnie ugruntowany pozostaje pogląd, iż osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; wyroki NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2020 r., I OSK 2010/20; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Osoba uprawniona jednocześnie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i niższej renty swój wybór winna zrealizować przez złożenie organowi rentowemu wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.FUS. Renta jest co prawda prawem niezbywalnym, ale uznając prawnie dopuszczalną możliwość jej zawieszenia, zlikwidowana zostaje negatywna przesłanka prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty wynikająca z powyższego przepisu, winna być bowiem rozumiana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2021 r., I OSK 2918/20; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20, wyrok NSA z 2 marca 2022 r., I OSK 1623/21, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu Organ odwoławczy rozpoznając sprawę trafnie zinterpretował normy wynikające z uregulowań zawartych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 95 i art. 103 ust. 3 u.FUS w powiązaniu ze skutkami wyroku TK o sygn. SK 2/17. Skarżąca pismem z dnia 30 marca 2022r. został przez SKO w Tarnobrzegu poinformowana, że chcąc otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy dokonać wyboru, poprzez zwieszenie prawa do renty. W reakcji na powyższe Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, w piśmie z 11 kwietnia 2022r. przedstawiła stanowisko podtrzymywane na dalszym etapie postępowania, że pobieranie renty nie stanowi prawnej przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, mając na uwadze derogacyjny skutek orzeczenia.

Wobec powyższego trafnie Kolegium przyjęło, że w niniejszej sprawie nie została wyeliminowana negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., co skutkowało koniecznością odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd ocenił, że nie jest trafne stanowisko Skarżącej co do możliwości równoległego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego oraz renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Należy bowiem podkreślić, że skutki ww. orzeczenia TK oraz wypracowanego w wyniku jego wydania orzecznictwa sądów administracyjnych sprowadzają się do stwierdzenia o konieczności równego traktowania osób całkowicie zdolnych do pracy oraz osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Należy bowiem przypomnieć, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tak jak osoby całkowicie zdolne do pracy muszą zrezygnować z pracy zarobkowej w celu otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, tak i renciści z tytułu częściowej niezdolności do pracy muszą dokonać wyboru i zawiesić otrzymywanie świadczenia rentowego, które jest rekompensatą za częściową niezdolność do pracy. Sądy administracyjne dostrzegły brak wcześniejszego równego traktowania rencistów częściowo niezdolnych do pracy z grupą osób, którym ustawodawca pozostawił możliwość dokonywania wyboru pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego a możliwością podejmowania zatrudnienia oraz osób uprawnionych do więcej niż dwóch świadczeń, o jakich mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., także uprawnionych do dokonywania wyboru w przypadku zbiegu wymienionych w tym przepisie świadczeń. Z tego względu uznano, że osoby pobierające rentę i to w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne, przede wszystkim ze względu na art. 32 Konstytucji RP, także powinny posiadać możliwość dokonywania wyboru pomiędzy wykluczającymi się świadczeniami z systemu zabezpieczenia społecznego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19, CBOSA, LEX).

Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.