Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 937/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184, art. 204 pkt. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.P. i M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1701/13 w sprawie ze skargi M.P. i M.P. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...] w przedmiocie skreślenia budynku z rejestru zabytków 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza solidarnie od M.P. i M.P. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1701/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.P. i M.P. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2013 r., znak [...] w przedmiocie skreślenia budynku z rejestru zabytków.

Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu wniosku M.P. i M.P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmówił skreślenia z rejestru zabytków budynku dawnej plebanii ewangelicko – augsburskiej, zlokalizowanego w [...] przy ul. [...] (działka nr [...] obręb [...] w [...]).

Organ zauważył, że powyższy budynek wpisany został do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...] maja 1972 r. W decyzji tej wskazano, że obiekt jest budynkiem murowanym z pierwszej połowy XIX w. i stanowi element zespołu urbanistyczno-architektonicznego ul. [...] w [...], objętego ochroną konserwatorską na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...] grudnia 1967 r. Analizując więc zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że w stosunku do przedmiotowego zabytku nie zachodzi żadna z przesłanek, wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, ze zm.). W ocenie organu obiekt objęty wnioskiem o skreślenie z rejestru zabytków nie utracił swych wartości decydujących o wpisaniu do tego rejestru. Jego wartość nie została zdyskwalifikowana wobec nowych ustaleń naukowych.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli M.P. i M.P. Zdaniem wnioskodawców, organ błędnie uznał, że obiekt pozostający w złym stanie technicznym powodującym konieczność odbudowy części jego struktury budowlanej, posiada w dalszym ciągu wartość będącą podstawą do wpisu do rejestru zabytków.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ podał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytek wpisany do rejestru zabytków, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z tego rejestru. Tak więc w celu ustalenia czy nie zaszły nowe okoliczności w sprawie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zwrócił się do Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o przeprowadzenie oględzin obiektu z udziałem stron postępowania. Z protokołu z oględzin, przeprowadzonych w dniu 6 marca 2013 r. wynikało, że od czasu wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nie zaszły nowe okoliczności, a stan obiektu nie uległ zasadniczej zmianie.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ stwierdził, że dewastacja obiektu, która nastąpiła na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat spowodowała, że budynek utracił dach, stropy i stolarkę okienną i drzwiową. Budynek jest obecnie silnie zrujnowany i nie jest odpowiednio zabezpieczony, co powoduje, że procesy niszczące nadal aktywnie postępują. Jednak pomimo złego stanu zachowania budynku, udokumentowanego ekspertyzami technicznymi i oględzinami, w ocenie organu, nadal zachowane są jego wartości historyczne i naukowe jako dokumentu historii kultury materialnej regionu związanej z rozwojem osady rękodzielniczej i pełnionej funkcji (plebania ewangelicka). Obiekt jest też ważnym elementem zabytkowego zespołu architektoniczno - urbanistycznego miasta [...], nadal posiada wartości artystyczne zawarte w formach zachowanych fragmentów dekoracji elewacji oraz w jej rozplanowaniu i kompozycji. Zdaniem organu wartość artystyczna wnioskowanego do skreślenia z rejestru zabytków budynku dawnej pastorówki wyraża się w dekoracji architektonicznej budynku: podcień wnękowy na osi fasady flankowany parą skromnych pilastrów w porządku doryckim, narożniki akcentowane takimi samymi pilastrami, wąskie podokienniki w postaci płycin podparapetowych, gzyms cokołowy, opaska wieńcząca ściany parteru, gzymsy wieńczące skosy szczytów od strony zachodniej. Powyższe elementy, mimo znacznych uszkodzeń, wciąż istnieją i są czytelne na trzech elewacjach. Dodatkowo organ wskazał, że dawna plebania ewangelicka przy ul. [...] jest integralnym elementem unikatowego zespołu urbanistyczno - architektonicznego osady rękodzielniczej doby przed- i wczesnoprzemysłowej, jednym z pierwszych i nielicznych budynków murowanych wchodzących w jego skład oraz nośnikiem tradycji wielokulturowego rozwoju miasta, co stanowi o jego wartości historycznej.

W ocenie organu dokumentacja techniczna "Rozbiórka budynku zabytkowego dawnej pastorówki", wykonana w lutym 2010 r. przez mgr inż. W.C. nie mogła mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, ponieważ nie zawiera szczegółowych danych technicznych dotyczących remontu obiektu, wynikających z sondaży, odkrywek, obliczeń i rzetelnej oceny stanu zachowania konstrukcji ścian - bazując na ogólnikowych stwierdzeniach, a ponadto zgodnie ze swoim tytułem, zakłada z góry jedynie rozbiórkę obiektu. Natomiast, jak wskazał organ, konkluzje zawarte w opracowaniu technicznym "Opinia dotycząca stanu technicznego budynku murowanego w [...] przy ul. [...] pod kątem możliwości jego odbudowy" wykonanym przez rzeczoznawców budowlanych mgr. inż. H.M. i mgr. inż. Z.B. nie znajdują potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Różnią się one bowiem diametralnie od wniosków wynikających z "Analizy statyczno-wytrzymałościowej budynku murowanego w [...] przy ul. [...] pod kątem możliwości rekonstrukcji", autorstwa dr. inż. M.S., która została opracowana właśnie z uwagi na potrzebę odniesienia się do wniosków zawartych w ww. opinii. W opracowaniu tym, zakładając rekonstrukcję (odbudowę obiektu) dokonano analizy statyczno - wytrzymałościowej filara ściany zewnętrznej. Przy czym dane dotyczące wymiaru cegły, jej klasy i klasy zaprawy przyjęto na podstawie oceny makroskopowej dokonanej w przedstawionej przez wnioskodawców opinii mgr. inż. H.M. i mgr. inż. Z.B. Przy opracowaniu analizy wykorzystano również dokumentację fotograficzną wykonaną podczas oględzin z udziałem stron w dniu 17 marca 2011 r. Ponadto organ zauważył, że wyniki opracowania dr inż. M.S., w którym wykazano możliwość przeprowadzenia restauracji budynku bez konieczności wykonania jego rozbiórki, zostały dodatkowo poparte opinią do tego opracowania autorstwa dr. inż. S.K., rzeczoznawcy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie architektury i budownictwa, specjalności konstrukcje inżynierskie i budowlane oraz zabytki techniki. W opinii tej rzeczoznawca podniósł, że istnieje możliwość wykorzystania zachowanych ścian budynku dawnej plebanii do częściowej odbudowy i remontu konserwatorskiego. Ich przydatność techniczna nie budzi wątpliwości ani w świetle wyników przeprowadzonych analiz obliczeniowych ani w świetle wizualnych elementów budynku, a elementy wyposażenia i wystroju, które uległy nieodwracalnym uszkodzeniom będą mogły być odtworzone na podstawie zachowanej dokumentacji fotograficznej.

Odnosząc się z kolei do argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie zgodnie art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami analizie podlega stopień zniszczenia obiektu powodujący utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, a nie sam stan techniczny, czy też brak uzasadnienia dla dalszego trwania z punktu widzenia technicznego i użytkowego. Jak wskazał organ zły stan zachowania przedmiotowego obiektu jest bezsporny, a remont wiązał się będzie z częściowym odtworzeniem jego struktury budowlanej. Niemniej jednak w świetle art. 6 pkt 1 ww. ustawy, w myśl którego ochronie podlegają m.in. dzieła architektury i budownictwa bez względu na stan zachowania, okoliczność ta nie ma decydującego znaczenia w postępowaniu administracyjnym w sprawie skreślenia obiektu z rejestru zabytków.

W świetle powyższego Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że wartości historyczne, artystyczne i naukowe obiektu nie zostały podważone w załączonym przez wnioskodawców materiale dowodowym. Pomimo znacznej destrukcji, reprezentowane przez budynek plebanii wartości zabytkowe są zachowane. Skreślenie więc tego obiektu z rejestru zabytków stanowiłoby utratę chronionego budynku, który nadal posiada wartości zabytkowe.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M.P. i M.P. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucili organowi błędną wykładnię art. 6 i 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i uznanie, że stan techniczny budynku położonego w [...] przy ul. [...] zezwala na odtworzenie jego wartości historycznej, co powoduje, że obiekt ten nie utracił wartości decydujących o wpisaniu go do rejestru zabytków, pomimo obecnego stanu technicznego budynku, a także naruszenie art. 7, 79 i 81 K.p.a. poprzez przyjęcie za podstawę orzeczenia opinii biegłych powołanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sytuacji, gdy są one sprzeczne w istotnych sprawach z opiniami przedłożonymi przez skarżących.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2013 r. oddalił skargę uznając, że zaskarżonej decyzji nie można zarzucić niezgodności z przepisami prawa materialnego lub procesowego, a podniesione w skardze zarzuty nie mają wpływu na ocenę legalności tej decyzji.

Sąd podniósł, że w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż budynek przy ul. [...] w [...] to dawna plebania ewangelicko – augsburska, który wpisany został do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 1972 r. Budynek ten stanowi również element zespołu urbanistyczno – architektonicznego ul. [...] w [...] objętego ochroną konserwatorską na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Łodzi z dnia [...] grudnia 1967 r.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadząc więc szczegółowe postępowanie mające na celu ocenę, czy zostały spełnione przesłanki z art. 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ustalił, że pomimo znacznych zniszczeń budynek dawnej plebanii zachował wartości architektoniczne, artystyczne i przede wszystkim naukowe, będące świadectwem pierwotnej kompozycji bryły, elewacji, funkcji, detalu architektonicznego, zagospodarowania działki, nawarstwień historycznych o charakterze przestrzennym i budowlanym, jak również zastosowanych rozwiązań technicznych. Część z tych wartości jest możliwa do odzyskania na podstawie badań terenowych i archiwalnych. Zachowana i w pełni czytelna jest kompozycja przestrzenna bryły obiektu wraz z nawarstwieniami historycznymi, zachowane w znacznym stopniu oryginalne zewnętrzne ściany budynku, zachowana szczątkowo choć wciąż czytelna kompozycja detalu architektonicznego, tworząca rozwiązanie architektoniczne elewacji, możliwe do odczytania warstwy malarskie na zachowanych partiach tynku, pozwalające na określenie pierwotnej kolorystyki elewacji.

W ocenie Sądu organ orzekający w sposób należyty przeprowadził postępowanie dowodowe i dokonał (biorąc pod uwagę również dowody przedstawione przez skarżących) prawidłowej oceny zebranego materiału. Rozstrzygniecie organu zostało również wyczerpująco uzasadnione.

Zdaniem Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że przedmiotowy budynek pomimo znacznego zniszczenia nie utracił swoich wartości architektonicznych i historycznych będących podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący – M.P. i M.P. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili mu naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że budynek dawnej plebanii nie utracił swoich wartości decydujących o wpisaniu go do rejestru zabytków, pomimo ustalenia, że stan techniczny budynku jest bardzo zły i zgodnie z opinią rzeczoznawców budowlanych nie nadaje się do remontu i odbudowy;

2) przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 141 § 4 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a." poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organy administracyjne przepisów postępowania – art. 7, art. 79 i art. 81 K.p.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ biegli powołani przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie dokonywali oględzin budynku, opinie nie zostały doręczone stronom, a rzeczoznawcy budowlani wykonujący opinię na zlecenie strony, po oględzinach i badaniu budynku wykonali ekspertyzę, której wnioski są diametralnie różne, niż biegłych działających na zlecenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Wobec powyższych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie oraz o zasadzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów procesowych sprowadzają się głównie do niezgodnego z prawem zaakceptowania przez Sąd pierwszej instancji uchybień organów w zakresie postępowania dowodowego. Skarżący zarzucają organom błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i oparcie się na opiniach biegłych powołanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z pominięciem opinii sporządzonych przez rzeczoznawców działających na zlecenie skarżących. Wnoszący skargę kasacyjną podnieśli w szczególności, że biegli powołani przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego sporządzili opinie bez dokonania oględzin budynku, a ponadto opinie te nie zostały doręczone stronom. Tymczasem opinie sporządzone przez rzeczoznawców działających na zlecenie strony wydane zostały po dokonaniu oględzin i badaniu budynku, a wnioski wynikające z tych ekspertyz są diametralnie różne od wniosków wskazanych w opiniach biegłych działających na zlecenie organu. Zdaniem skarżących ani organ ani Sąd nie wyjaśnili powstałych w związku z tym sprzeczności co do technicznych możliwości rekonstrukcji budynku dawnej plebanii.

Zdaniem NSA postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w niniejszej sprawie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 K.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ odniósł się do wszystkich zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, w tym, również do ekspertyz przedstawionych przez strony. Ponadto w toku ponownego rozpatrywania sprawy przeprowadzono w dniu 6 marca 2013 r. oględziny obiektu z udziałem stron w celu ustalenia czy nie zaszły nowe okoliczności w sprawie. Ze sporządzonego protokołu oględzin wynika wprost, że od czasu wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nie zaszły nowe okoliczności, a stan obiektu nie uległ zasadniczej zmianie.

Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy – wbrew stanowisku skarżących – pozwala na ustalenie, że pomimo złego stanu zachowania budynku (brak dachu, stropu, stolarki okiennej i drzwiowej) udokumentowanego ekspertyzami technicznymi i oględzinami w dniu 17 marca 2012 r. nadal zachowane są jego wartości historyczne i naukowe jako dokumentu historii kultury materialnej regionu związanej z rozwojem osady rękodzielniczej i pełnionej funkcji (plebania ewangelicka). Obiekt ten jako ważny element unikatowego zespołu urbanistyczno – architektonicznego miasta [...] nadal posiada bowiem wartości artystyczne zawarte w formach zachowanych fragmentów dekoracji elewacji oraz w jej rozplanowaniu i kompozycji.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wbrew zarzutom skarżących, wyjaśnił również przyczyny pominięcia konkluzji zawartych w ekspertyzach sporządzonych na zlecenie skarżących, nie kwestionując przy tym wartości dowodowej samych ekspertyz. Odnosząc się do dokumentacji technicznej "Rozbiórka budynku zabytkowego dawnej pastorówki" sporządzonej przez mgr inż. W.C. w lutym 2010 r. organ wskazał, że dokumentacja ta pomimo opisu zachowanych elementów budynku nie zawiera szczegółowych danych technicznych dotyczących remontu obiektu, wynikających z sondaży, odkrywek, obliczeń i rzetelnej oceny stanu zachowania konstrukcji ścian. Ekspertyza ta bowiem zgodnie ze swoim tytułem, zakłada z góry jedynie rozbiórkę obiektu i nie bierze pod uwagę możliwości jego odbudowy z uwagi na zachowane wartości zabytkowe. Natomiast w celu weryfikacji wniosków wynikających z "Opinii dotyczącej stanu technicznego budynku murowanego w [...] przy ul. [...] pod kątem możliwości jego odbudowy" sporządzonej w grudniu 2011 r. przez rzeczoznawców budowlanych mgr inż. H.M. i mgr inż. Z.S., organ zlecił przeprowadzenie analizy statyczno-wytrzymałościowej budynku pod kątem możliwości jego rekonstrukcji. Analizę taką przeprowadził dr inż. M.S. w kwietniu 2012 r. wykorzystując, m.in. dokumentację fotograficzną wykonaną podczas wizji lokalnej w dniu 17 marca 2011 r. oraz dane techniczne zawarte w opinii sporządzonej w grudniu 2011 r. na zlecenie skarżących przez mgr inż. H. M. i mgr inż. Z.S.

Powyższa analiza statyczno-wytrzymałościowa ściany zewnętrznej budynku dawnej plebanii wykazała możliwość jego restauracji. Biegły opierając się na wskazanych w opinii z grudnia 2011 r. danych dotyczących wymiaru cegły, jej klasy i klasy zaprawy, a także dokonując stosownych obliczeń wykazał, że rzeczoznawcy powołani przez skarżących przyjęli błędny model obliczeń statyki ścian, gdyż nie uwzględnili spięcia ich właściwie zrekonstruowanymi stropami i dachem, co spowodowało wyciagnięcie przez nich błędnych wniosków w opinii z grudnia 2011 r. Wyniki analizy statyczno-wytrzymałościowej budynku pod kątem możliwości jego rekonstrukcji dokonanej przez dr. inż. M.S. zostały dodatkowo potwierdzone opinią dr inż. S.K.., Rzeczoznawcy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie architektury i budownictwa, wykonaną w dniu 30 kwietnia 2012 r. W opinii tej rzeczoznawca potwierdził możliwość wykorzystania zachowanych ścian budynku dawnej plebanii do częściowej odbudowy i remontu konserwatorskiego. Podniósł, że w świetle wyników przeprowadzonych analiz obliczeniowych oraz w świetle wizualnych elementów budynku, przydatność techniczna ścian nie budzi wątpliwości, a elementy wyposażenia i wystroju, które uległy nieodwracalnym uszkodzeniom będą mogły być odtworzone na podstawie zachowanej dokumentacji fotograficznej.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyjaśnił więc przyczyny różnych wniosków końcowych zawartych w opiniach przedstawionych przez skarżących i w opiniach rzeczoznawców powołanych przez organ. Podniósł, że opinie przedstawione przez skarżących kładą główny nacisk na aspekty techniczne marginalizując zabytkowy charakter budynku i chronione wartości. Tymczasem w ocenie organu, co podtrzymał również Sąd pierwszej instancji, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że istnieje wciąż techniczna możliwość zachowania autentycznej substancji obiektu, będącej wyznacznikiem jego wartości zabytkowej.

Istotnego wpływu na wynik sprawy nie ma również zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez brak udziału skarżących w przeprowadzeniu dowodu z analizy dr. inż. M.S. i opinii do tego opracowania dr. inż. S.K.. Opracowania te zostały bowiem sporządzone na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w tym oględzin obiektu z udziałem stron w dniu 17 marca 2011 r., a pełnomocnik skarżących przed wydaniem decyzji zapoznał się z tymi opracowaniami i otrzymał ich kopie. Skarżący nie ustosunkowali się do powyższych analiz ani przed wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani też w skardze złożonej do Sądu pierwszej instancji. Brak zatem bezpośredniego kontaktu skarżących z biegłymi podczas opracowywania analiz, przy zapewnieniu im możliwości zapoznania się z tymi opracowaniami i ustosunkowania się do nich, nie może świadczyć o naruszeniu zasady czynnego udziału strony w postępowaniu dającym podstawę do wznowienia postępowania.

Mając na uwadze powyższe ustalenia stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku niebezpodstawnie zaaprobował ocenę organu administracji, że budynek dawnej plebani ewangelicko – augsburskiej stanowiący również element zespołu urbanistyczno – architektonicznego ul. [...] w [...], pomimo zmian które w nim zaszły od momentu wpisania do rejestru zabytków zachował swą wartość historyczną i artystyczną, tj. nie utracił wartości, które posiadał w dacie wpisu do rejestru zabytków, co nie pozwalało na skreślenie go z rejestru zabytków na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. A zatem z powołanych względów zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 ww. ustawy również należało uznać za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. Pogarszający się stan zachowania zabytku nieruchomego, nie ma wpływu na zakres ochrony prawnej przyznawanej tego rodzajom zabytkom, skoro zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - zabytki tego typu podlegają ochronie i opiece bez względu na stan zachowania.

Wprawdzie z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 906/00, na który powołali się skarżący, wynika, że o wykreśleniu zabytku z rejestru może zadecydować również śmierć techniczna budynku, to jednak w niniejszej sprawie stan taki nie występuje. Śmierć techniczna zabytku oznacza bowiem konieczność stuprocentowej rekonstrukcji zabytku prowadzącej do powstania jego imitacji pozbawionej wartości zabytkowych. Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co zauważył także Sąd pierwszej instancji, wynika, że pomimo znacznych zniszczeń budynek dawnej plebanii zachował wartości architektoniczne, artystyczne oraz naukowe, będące świadectwem pierwotnej kompozycji bryły, elewacji, funkcji, detalu architektonicznego, zagospodarowania działki, nawarstwień historycznych o charakterze przestrzennym i budowlanym, jak również zastosowanych rozwiązań technicznych. Zachowana i w pełni czytelna jest bowiem kompozycja przestrzenna bryły obiektu wraz z nawarstwieniami historycznymi, zachowane są w znacznym stopniu oryginalne zewnętrzne ściany budynku, zachowana choć szczątkowo i wciąż czytelna kompozycja detalu architektonicznego, tworząca rozwiązanie architektoniczne elewacji, możliwe do odczytania warstwy malarskie na zachowanych partiach tynku, pozwalające na określenie pierwotnej kolorystyki elewacji.

Z przedstawionych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.