Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 678/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 20, art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r., a nadto postanowienie Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. umarzające postępowanie egzekucyjne; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz T. P. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], Dyrektor Izby Skarbowej w L. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...].

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podał, iż w/w tytuły wykonawcze wystawione zostały na T. P. i jej męża A. P., a objęto nimi zaległości podatkowe A. P. w podatku akcyzowym za okres od IX 2004 r. do VI 2005 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Ich odpisy zostały doręczone T. P. w dniu [...]

Pismem z dnia [...], skarżąca wystąpiła z wnioskiem o umorzenie prowadzonego w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o wskazanych numerach.

W wyniku jego rozpatrzenia, organ egzekucyjny - Dyrektor Izby Celnej wydał dwa postanowienia z dnia [...] o tym samym numerze: [...]:

- o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] z majątku osobistego T. P. oraz:

- o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów z majątku wspólnego T. P. i A. P..

Na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku wspólnego, skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów, bądź o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W jego uzasadnieniu wskazała, że w 2001 r. zawarła z mężem umowę o rozdzielności majątkowej, co oznacza, że od tego czasu nie posiada majątku wspólnego z mężem oraz, że pozostały jedynie niepodzielone składniki tego majątku będące współwłasnością małżonków w częściach ułamkowych. Podniosła, że przepisy Ordynacji podatkowej wyraźnie wskazują, iż egzekucja należności podatkowych może być prowadzona jedynie z majątku odrębnego podatnika i z majątku wspólnego podatnika i jego małżonka, przy czym majątek wspólny rozumiany jest jako majątek objęty ustawową wspólnością majątkową. W związku z powyższym – w jej ocenie – nie ma żadnych podstaw do prowadzenia egzekucji administracyjnej zobowiązań jej męża również w stosunku do niej.

W rozpoznaniu tego zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, w pierwszej kolejności na przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zawarte w przepisie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej, a w szczególności do zawartej w dniu [...] umowy o rozdzielności majątkowej, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 26 Ordynacji podatkowej, podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki, natomiast stosownie do art. 29 § 1 tej ustawy, w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26 obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka, podkreślając przy tym, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd, iż każde prowadzenie egzekucji przeciwko podatnikowi z majątku wspólnego wymaga wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2002 r. sygn. akt III CZP 49/02; wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II GSK 335/07).

Mając na uwadze powyższe, w celu wyegzekwowania zaległości A. P. w podatku akcyzowym za 2004 i 2005 r., Dyrektor Izby Celnej wystawił tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], wskazując w nich jako zobowiązanych małżeństwo, tj. T. i A. P.

Wskazując dalej, że z załączonego do akt sprawy aktu notarialnego wynika, iż w dniu [...] skarżąca zawarła ze mężem A. P. umowę wyłączającą wspólność ustawową poddając stosunki majątkowe małżeńskie ustrojowi rozdzielności majątkowej, organ odwoławczy podał, iż w myśl art. 29 § 2 Ordynacji podatkowej, skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustalenia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem:

1) zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej;

2) zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu;

3) ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka;

4) uprawomocnieniu się orzeczenia sądu o separacji.

W kontekście powyższych zasad, organ odwoławczy stwierdził, iż jakkolwiek dochodzone w niniejszej sprawie zobowiązania podatkowe A. P. z tytułu podatku akcyzowego za 2004 i 2005 r. powstały, co prawda już po dniu zawarcia pomiędzy małżonkami umowy majątkowej małżeńskiej, to jednak nie oznacza to, że nie można ich dochodzić z istniejącego w dalszym ciągu majątku wspólnego małżonków.

Argumentował, iż z treści księgi wieczystej nr [...] i pisma Sądu Rejonowego w B. z dnia [...], sygn. akt [...] wynika, iż skarżąca i jej mąż wpisani są w księdze wieczystej jako użytkownicy wieczyści na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej na podstawie umowy zawartej w dniu [...], podkreślając, iż powszechnie przyjmuje się że umowne ustanowienie rozdzielności majątkowej wywołuje skutek tylko na przyszłość, od chwili zawarcia umowy lub we wskazanym w niej terminie późniejszym. Wykluczony jest natomiast jakikolwiek skutek wsteczny.

W ocenie organu odwoławczego, zawarta przez zobowiązaną i jej męża umowa o rozdzielności majątkowej z dnia [...] nie ma żadnego wpływu na istniejące nadal wspólne prawo użytkowania wieczystego.

Podsumowując, Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że w sytuacji, gdy pismem z dnia [...] zobowiązana potwierdziła, że po zawarciu umowy rozdzielności majątkowej nie dokonywała z mężem podziału majątku, uzasadniona jest odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego, skierowanego do majątku wspólnego małżonków w celu wyegzekwowania zaległości A. P. .w podatku akcyzowym za 2004 i 2005 r.

Na powyższe postanowienie T. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W jej uzasadnieniu podkreśliła, że we wniosku o umorzenie postępowania wyjaśniła, iż zawarła z mężem umowę o rozdzielności majątkowej w roku 2001. Od daty zawarcia tej umowy nie ma już majątku wspólnego małżonków, są jedynie niepodzielone składniki tego majątku będące współwłasnością małżonków w częściach ułamkowych.

Podniosła, że przepisy Ordynacji podatkowej wyraźnie wskazują, iż egzekucja należności podatkowych może być prowadzona jedynie z majątku odrębnego podatnika i z majątku wspólnego podatnika i jego małżonka, przy czym pod pojęciem majątku wspólnego rozumiany jest majątek objęty ustawową wspólnością majątkową.

W jej ocenie, skoro w związku z zawarciem w 2001 r. umowy majątkowej małżeńskiej nie ma już majątku wspólnego z mężem, to tym samym nie zachodzą żadne podstawy do prowadzenia egzekucji zobowiązań jej męża także wobec niej.

Skarżąca wyraziła przekonanie, że wydanie zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego go postanowienia organu I instancji nastąpiło w warunkach naruszenia przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek poza zarzutami skargi.

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z treści tego przepisu wynika obowiązek sądu administracyjnego pierwszej instancji do pełnego zbadania zgodności z prawem zaskarżonego aktu w granicach danej sprawy, niezależnie od treści i zarzutów skargi.

Dokonując kontroli zaskarżonych postanowień pod względem ich zgodności z prawem, podkreślić trzeba na wstępie, że zgodnie z art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (art. 59 § 4 u.p.e.a.). Na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 59 § 4 u.p.e.a.).

Stan faktyczny pozostaje poza sporem.

Mocą aktu notarialnego z dnia [...] zawartego pomiędzy T. P. i A. P. została zawarta umowa majątkowa małżeńska, znosząca wspólność ustawową. Przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego są zaległości podatkowe w podatku akcyzowym za okres od IX 2004 r. do VI 2005 r. wraz z odsetkami za zwłokę powstałe w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez A. P..

Uwzględniając treść powołanego na wstępie przepisu, w świetle ustalonego stanu sprawy w pierwszej kolejności odnieść się należy do kwestii istnienia w sprawie niniejszej uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jak z niego wynika, podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego są zobowiązany i wierzyciel. Uprawnienie do działania w sprawie z urzędu, posiada również organ egzekucyjny.

Zgodnie z zawartą w art. 1 a pkt 20 u.p.e.a. definicją legalną, zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym – również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony albo określony, ale zachodzi obawa, ze brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Zamieszczenie przez ustawodawcę w tekście ustawy definicji legalnej determinuje ustalanie znaczenia tego pojęcia w procesie wykładni ustawy i aktów wykonawczych do niej w ściśle określony przyjęty w tej definicji sposób. (por. M. Zieliński - Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki - Wyd. Prawnicze LexisNexis Warszawa 2002, s. 189-192 i 203). Nie jest w związku z tym dopuszczalne nadawanie tym samym wyrazom, czy wyrażeniom w obrębie danego aktu prawnego znaczeń odmiennych, niż wynikające z definicji legalnej w nim zamieszczonej.

Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że egzekucja, w ramach której został złożony wniosek T. P., zmierzała do przymusowej realizacji zobowiązania z tytułu zaległości w podatku akcyzowym, ciążących wyłącznie na jej małżonku A. P., który w świetle zawartej w art. 1a) pkt 20 u.p.e.a. definicji jest zobowiązanym. A. P., co również pozostaje poza sporem, w momencie powstania zobowiązania i doręczenia mu tytułu wykonawczego pozostawał w związku małżeńskim ze skarżącą.

Powyższe należy zestawić z zawartą w art. 26 Ordynacji podatkowej regulacją zgodnie z którą, podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. Doprecyzowaniem tego przepisu jest art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za zobowiązania, o której mowa w art. 26 Ordynacji podatkowej obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka.

Powyższe skutkuje przyjęciem, że jakkolwiek z mocy prawa powstaje odpowiedzialność małżonka podatnika za dług podatnika, to jednak ograniczona jest ona do majątku wspólnego małżonków. Małżonek podatnika, co nie budzi wątpliwości, nie staje się jednak z mocy powyższych przepisów odpowiedzialnym za zobowiązanie podatkowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 146/05, opubl. w Lex pod nr 201455). Przedstawiona sytuacja prawna małżonka podatnika nie daje jednak podstaw do przyjęcia, że tenże małżonek jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a) pkt 20 u.p.e.a.

Powyższe nie stoi w sprzeczności z prezentowanym zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroku z dnia 18 stycznia 2006 r. czy w wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 335/07, opubl. w Lex pod nr 471050) jak i Sądu Najwyższego (w uchwałach z dnia 18 marca 2005 r., sygn. akt III CZP 3/05, opubl. w OSNC 2006 r., nr 2,poz. 27 i z dnia 18 września 2002 r., sygn. akt III CZP 49/02, opubl. w OSNC z 2003 r., nr 9, poz. 115) poglądem, iż w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, tytuł wykonawczy wystawiony winien być na oboje małżonków, stosownie do art. 27c) u.p.e.a., który stanowi, że jeżeli egzekucja ma być prowadzona z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków.

Przepis art. 27c) u.p.e.a. wyraźnie różnicuje zobowiązanego i jego małżonka, traktując tylko jednego z nich jako zobowiązanego, co oznacza, że ma on zastosowanie właśnie wtedy, gdy tylko jeden z małżonków jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy, a drugi takiego statusu nie ma, a jedynie zachodzi podstawa do prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka.

Obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków w przypadku kierowania egzekucji obowiązków ciążących na jednym z nich do majątku wspólnego nie oznacza jednak, iż małżonek niebędący zobowiązanym, przy wyraźnym odróżnieniu jego statusu od statusu zobowiązanego przez ustawodawcę (co wywiedziono wyżej) ma takie same uprawnienia w postępowaniu egzekucyjnym jak małżonek, będący zobowiązanym.

W świetle przywołanej definicji legalnej zobowiązanego zawartej w art. 1 a) pkt 20 u.p.e.a. i w każdym przypadku użycia tego terminu w przepisach tej ustawy i w przepisach wykonawczych do niej, należy pojęcie to rozumieć jednakowo. Jeżeli zatem małżonek zobowiązanego ponosi tylko odpowiedzialność majątkiem wspólnym za cudze zobowiązanie, to tym samym nie można mu przyznać uprawnień takich, jakie ustawodawca przyznał zobowiązanemu, w tym więc także wynikających z art. 59 § 4 u.p.e.a. do wystąpienia z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skoro w dalszej kolejności uprawnienie to, jak wynika wprost z brzmienia tego przepisu, przysługuje wyłącznie zobowiązanemu, wierzycielowi albo umorzenie może nastąpić z urzędu, to w konsekwencji, małżonek zobowiązanego nie jest uprawniony w świetle art. 59 § 5 u.p.e.a. do złożenia zażalenia na postanowienie organu wydane w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż przepis ten możliwości takiej nie przewiduje.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 2100/08 (orzeczenia.nsa.gov.pl), przepisy u.p.e.a. nie dają podstaw do przyjęcia, iż ustawa ta posługuje się pojęciem zobowiązanego w dwóch różnych znaczeniach - materialnym i formalnym (wynikającym z faktu wskazania konkretnego podmiotu w tytule wykonawczym). Sąd ten również, wskazał, że sytuacja prawna małżonka zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji odbiega od sytuacji małżonka dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym, uregulowanym w k.p.c. Stwierdził bowiem, iż "Nie można jednak nie zauważyć, iż odmienność uregulowań prawnych we wskazanych wyżej postępowaniach egzekucyjnych usprawiedliwiona jest odmiennością charakteru egzekwowanych przymusowo roszczeń. W pierwszym przypadku, o tym czy i w jakim zakresie roszczenie wierzyciela może być skierowane do majątku wspólnego małżonków decyduje wyrażenie zgody bądź nie przez drugiego małżonka na ich zaciągnięcie (art. 41 § 1 i § 2 k.r.o. w brzmieniu obowiązującym od 20 stycznia 2005 r.). Natomiast zobowiązanie podatkowe wobec pozostającego w związku małżeńskim podatnika powstaje w sposób określony w Ordynacji podatkowej, a zakres odpowiedzialności z tego tytułu w odniesieniu do majątku wspólnego co do zasady nie zależy od zachowania drugiego z małżonków i wynika z mocy prawa, czyli z samego faktu pozostawania w związku małżeńskim i istnienia majątkowej wspólności małżeńskiej". Ponadto Sąd ten stwierdził, iż przyznania małżonkowi zobowiązanego uprawnień do występowania w postępowaniu egzekucyjnym w charakterze zobowiązanego nie można wywodzić z art. 78 Konstytucji RP. Wystawienie tytułu wykonawczego przez wierzyciela, czy nawet wszczęcie na jego podstawie egzekucji administracyjnej przez organ egzekucyjny nie może być uznane za równoznaczne z wydaniem decyzji czy orzeczenia przez organ I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w kognicji sądów administracyjnych nie leży usuwanie następstw powstałych niespójności uregulowań prawnych w sposób wykraczający poza granice poprawnej metodologicznie wykładni. Sąd wkraczałby wówczas w uprawnienia ustawodawcy, zaś jego orzeczenia miałyby charakter prawotwórczy i wykraczałyby poza zakres przyznanej mu władzy sądowniczej (por. także: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FSK 1953/07, opubl. W POP z 2009 r., Nr 4, poz. 360).

W myśl art. 18 u.p.e.a., o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. U.p.e.a. nie zawiera samodzielnej regulacji odnoszącej się do instytucji zażalenia na postanowienia wydane na gruncie postępowania egzekucyjnego. Wobec tego, zgodnie z powyższym odesłaniem, przechodząc na grunt k.p.a., stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 141 § 1, zażalenie na postanowienie przysługuje jedynie wówczas, gdy tak stanowi przepis ustawy.

W przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego istnieje przepis przewidujący zaskarżenie zażaleniem postanowienia o umorzeniu tego postępowania, jednakże w sposób nie budzący wątpliwości reglamentuje on dopuszczalność wniesienia zażalenia w zakresie podmiotów uprawnionych do dokonania tej czynności procesowej.

W myśl art. 59 § 5 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Przepis jasno zatem wskazuje, że legitymację do zaskarżenia postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego posiadają jedynie dwie kategorie podmiotów: zobowiązany oraz wierzyciel (o ile nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym). Innymi słowy - żaden inny podmiot poza wymienionymi powyżej nie jest uprawniony do zaskarżenia postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca T. P. nie należy ani do kategorii podmiotów legitymowanych do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ani też do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w tym przedmiocie, bowiem nie przysługuje jej przymiot zobowiązanego ani też wierzyciela w tym postępowaniu.

Wobec tego zarówno jej wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, jak też i w konsekwencji wniesione zażalenie winny być uznane jako pochodzące od osoby nieuprawnionej do dokonania tych czynności.

W doktrynie, jak też w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, iż stwierdzenie, że wnoszący środek odwoławczy nie jest stroną w sprawie winno skutkować umorzeniem postępowania przez organ odwoławczy w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2001 roku, sygn. akt II SA/1969/00, publ. Lex nr 81667, wyrok NSA z dnia 15 lipca 1999 roku, sygn. akt I SA 1620/98, publ. Lex nr 48567).

Stosownie do art. 61 § 1 i 3 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z treści przytoczonych przepisów wynika, iż żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego powinno pochodzić od strony. Organ zobowiązany jest do zbadania, czy żądanie pochodzi od podmiotu, który posiada przymiot strony. Art. 61 k.p.a. wyznacza bowiem granice skargowości, co oznacza, że wszczęcie postępowania na wniosek może nastąpić tylko z inicjatywy osoby, która ma legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. W przypadku stwierdzenia, że wniosek złożyła osoba nie legitymująca się przymiotem strony, organ ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 61a§1 k.p.a.), zaś jeśli do wszczęcia postępowania jednak doszło, winien je umorzyć (art. 105 §1 k.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie, T. P. jako małżonek zobowiązanego była osobą nie posiadającą wymaganych prawem uprawnień procesowych w postępowaniu egzekucyjnym, w szczególności tych przynależnych A. P. jako zobowiązanemu. Kwestia ta uszła z pola widzenia organom obu instancji.

Orzekając w sprawie niniejszej, Sąd miał nadto na uwadze, że przepis art. 135 p.p.s.a., który nakłada na sąd administracyjny obowiązek wyeliminowania z obrotu prawnego także innych aktów niż zaskarżony, wydanych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego rozstrzygnięcia sprawy, której skarga dotyczy. Z powyższego przepisu wyprowadzić można umocowanie sądu administracyjnego do kontroli prawidłowości niezaskarżalnego odrębnie postanowienia. Jako generalną zasadę należy bowiem przyjąć, że w sytuacjach, gdy środkiem zaskarżenia decyzji jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, wniesienie tego środka powoduje uruchomienie kontroli legalności działania organów administracji w całej sprawie.

W związku z powyższym, na podstawie związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz w zw. art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie nr [...] z dnia [...], którym organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów z majątku wspólnego T. P. i A. P., a nadto i postanowienie organu egzekucyjnego nr [...] z dnia [...], którym umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] z majątku osobistego T. P..

Orzeczenie o wykonalności znajduje oparcie w art. 152 ww. ustawy, natomiast o kosztach postępowania w art. 200 w związku z art. 205.