Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 719/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 44 poz 287
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka – Duda Sędziowie : WSA Wojciech Jakimowicz WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant : Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A. Spółka akcyjna z siedzibą w N. na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. z dnia 1 lutego 2012 r., nr [...] skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska Delegatura w N. (dalej jako "MWIOŚ") zarządzeniem pokontrolnym z dnia 1 lutego 2012r. znak: [...] działając podstawie art.12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jednolity 2007r Dz. U. nr 44 poz.287 z późn. zm.), oraz ustaleń kontroli przeprowadzonych w dniach 24 listopada, 5 i 8 grudnia 2011r. w "A. " S.A.[...] zakładzie odzysku odpadów, udokumentowanych protokołem kontroli nr [...] oraz w dniach 29 grudnia 2011r. do 16 stycznia 2012r., udokumentowanych protokołem kontroli nr [...], zarządził:

1. Prowadzenie procesu odzysku odpadów w instalacji do odzysku odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne w m. N. z zachowaniem warunków określonych w pozwoleniu zintegrowanym w terminie: od zaraz i dalej na bieżąco;

2. Magazynowanie odpadów niebezpiecznych przeznaczonych do odzysku zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu zintegrowanym w terminie: od zaraz i dalej na bieżąco.

Dodatkowo MWIOŚ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń pkt. 1 i 2 na dzień 14 lutego 2012r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonych przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. Delegatura w N. w dniach od 24 listopada 2011r. do 08.12.2011r. oraz 29 grudnia 2011r. – 16 stycznia 2012r. w "A. " S.A. [...], , stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska zawartych w obowiązującym w/w zakład pozwoleniu zintegrowanym wydanym przez Wojewodę z dnia 22 czerwca 2004r. znak: [...] ze zmianą dokonaną przez Marszałka Województwa [...] z dnia 6 stycznia 2010r. znak: [...]. W związku z powyższym Kierownik Delegatury WIOŚ w N. działający z upoważnienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zarządził ich usunięcie.

Dostrzeżone nieprawidłowości dotyczyły zapisów pozwolenie zintegrowanego, tj.:

• Rozdziału II. l w którym zostały określone urządzenia i obiekty do prowadzenia procesu odzysku odpadów. W trakcie kontroli stwierdzono, że proces odzysku odpadów niebezpiecznych polegający na wstępnej obróbce fizycznej (kruszenie, separowanie metali, separowanie zanieczyszczeń stałych) odpadów niebezpiecznych o kodzie 10 03 08* (słone żużle z produkcji wtórnej - "zgary aluminiowe") prowadzony był w miejscu innym niż dopuszcza pozwolenie tj. na placu M11, który jest zlokalizowany w sąsiedztwie obiektu produkcyjno - magazynowego M5 - tym samym naruszając warunki pozwolenia zintegrowanego. W trakcie prowadzenia tego procesu kruszenia "zgarów aluminiowych", polewania hałdy odpadów wodą, rozplatowywania hałdy odpadów wystąpiła emisja niezorganizowana amoniaku do powietrza stwarzając bezpośrednie zagrożenie zdrowia okolicznych mieszkańców. Ponadto ustalono, że procesy technologiczne w zakresie odzysku odpadów i wytwarzania granulatu Spółka prowadzi poza instalacją do odzysku odpadów określoną w pozwoleniu zintegrowanym j.w. tj. na terenie działki nr [...] w miejscowości N. . Ponadto proces odzysku odpadów niebezpiecznych prowadzony na terenie działki nr [...] powoduje emisję substancji do powietrza. Jednocześnie stwierdzono, że odpady w trakcie prowadzonych procesów odzysku są gromadzone i magazynowane na terenie działki nr [...] w pryzmach. Stwierdzono również, że teren działki nie był zabezpieczony przed działaniem warunków atmosferycznych tj. nie był zadaszony, jak również nie był utwardzony w sposób szczelny i zabezpieczający środowisko przed niekontrolowanym rozprzestrzenianiem się odpadów jak również przenikaniem odcieków do gruntu i wód gruntowych.

• Rozdziału III.5 w którym wskazano miejsca i sposób magazynowania odzyskiwanych odpadów. W trakcie kontroli ustalono, że na placu [...] trzymane były odpady niebezpieczne o kodzie 10 03 08* (słone żużle z produkcji wtórnej - "zgary aluminiowe") luzem w pryzmach z narażeniem na działanie warunków atmosferycznych. Zgodnie z w/w punktem pozwolenia plac [...] został wyznaczony jako dodatkowe miejsce magazynowania dla odzyskiwanych odpadów w tym niebezpiecznych i miał służyć wyłącznie jako miejsce do magazynowania tych odpadów w szczelnych opakowaniach.

W pouczeniu zarządzenia MWIOŚ napisał m.in., że zarządzenie pokontrolne stanowi przypomnienie o podstawowych obowiązkach wynikających z przepisów o ochronie środowiska. Zarządzeniem nie nałożono na kontrolowaną jednostkę żadnych dodatkowych obowiązków poza tymi, które powinna realizować z mocy prawa lub posiadanych decyzji administracyjnych. Wydanie zarządzenia pokontrolnego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska nie ogranicza uprawnień innych organów ochrony środowiska do wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub innego przewidzianego prawem. Skierowanie do przedsiębiorcy zarządzenia pokontrolnego nie wyklucza zastosowania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska innych działań administracyjno- prawnych.

Następnie pismem z dnia 16 lutego 2012r. znak: [...] (20 lutego 2012 r. – data wpływu do organu) A. " S.A. wezwało MWIOŚ do usunięcia naruszenia prawa. Spółka w w/w piśmie nie wskazała jednak na naruszenie konkretnych przepisów ograniczając się do stwierdzenia, że ustalenia zawarte w zarządzeniu pokontrolnym z dnia 1 lutego 2012r. są nieprawdziwe i naruszają podstawowe zasady postępowania administracyjnego, które nakazują działać na podstawie przepisów prawa, z poszanowaniem zasad praworządności, rzetelnej procedury i prawdy obiektywnej.

W odpowiedzi na powyższe Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wezwał "A. " S.A. do jednoznacznego sprecyzowania treści żądań, tj. określenia przepisów prawa materialnego lub proceduralnego, który zdaniem wnioskodawcy został naruszony oraz podanie jakim zachowaniem MWIOŚ naruszył ten przepis. Organ zakreślił 7 dniowy termin do usunięcia w/w braków formalnych pod rygorem pozostawienia wniosku o usunięcie naruszenia prawa bez rozpatrzenia.

Spółka "A. " S.A. nie uzupełniła braków, o których mowa powyżej. Natomiast pismem z dnia 11 kwietnia 2012r. znak: [...](12 kwietnia 2012r. – data wpływu do organu) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na zarządzenie pokontrolne MWIOŚ Delegatura w N. z dnia 1 lutego 2012 r. znak: [...]. .

Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego tj. art.12 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 roku o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jednolity Dz.U. z 2007 r. Nr 44 poz.287 z późn. zmianami) w związku z rozdziałem II.1 i rozdziałem III.5 decyzji o pozwoleniu zintegrowanym, wydanej przez Wojewodę z dnia 22 czerwca 2004r. znak: [...] ze zmianą dokonaną przez Marszałka Województwa [...] z dnia 6 stycznia 2010r. znak: [...] poprzez nakazanie zaskarżonym zarządzeniem kontrolnym prowadzenia przez stronę skarżącą procesu odzysku odpadów w instalacji do odzysków odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne w miejscowości N. z zachowaniem warunków określonych w pozwoleniu zintegrowanym, pomimo tego, iż strona zgodnie z obowiązkami określonymi w opisanym pozwoleniu zintegrowanym prowadzi zarówno odzysk odpadów w instalacji, jak również magazynowanie odpadów niebezpiecznych przeznaczonych do odzysku, co wykazała w przyjętych wyjaśnieniach do protokołu kontroli;

2) norm art. 7, art.8, art. 9 k.p.a., poprzez zaniechanie obowiązku podejmowania niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, prowadzenie sprawy w sposób uniemożliwiający pogłębianie zaufania obywateli do organów Państwa, a także zaniechanie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, które to naruszania jednoznacznie potwierdza treść zarządzenia pokontrolnego, nie spełniającego podstawowych wymogów prawnych i potwierdzającego jego wadliwość poprzez brak merytorycznego uzasadnienia faktycznego i prawnego, i zastąpienie tych koniecznych elementów wyłącznie uznaniowością, co znajduje wyraz w treści pisemnej odpowiedzi na skierowane do organu żądanie usunięcia z treści zarządzenia pokontrolnego stwierdzeń uzasadnienia dotyczących nieuzasadnionych zarzutów działania niezgodnego z treścią pozwolenia zintegrowanego.

Wniesiono o uchylenie zarządzenia pokontrolnego w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu napisano, że w ocenie strony skarżącej i zgodnie z decyzją o pozwoleniu zintegrowanym (pkt II.1 opis instalacji i stosowanych technologii), odzysk odpadów może być prowadzony zarówno w infrastrukturze węzła betoniarskiego zlokalizowanego w miejscu oznaczonym jako [...] jak i mieszadle usytuowanym w obiekcie produkcyjno magazynowym oznaczonym [...]. Fakt zlokalizowania na terenie opisanym jako [...] urządzeń wchodzących w skład węzła betoniarskiego (pkt. 2.1 str. 1 decyzji pozwoleniu zintegrowanym) w opinii skarżącej Spółki zezwala na prowadzenie procesu odzysku m.in. na terenie opisanym jako [...]. Zatem odzysk odpadów nie jest prowadzony na placu [...], a w węźle betoniarskim wraz z infrastrukturą, usytuowanym na terenie oznaczonym jako [...].

Zdaniem strony skarżącej miejsce oznaczone jako [...], w części stanowiącej infrastrukturę węzła betoniarskiego gdzie prowadzono odzysk odpadów jest zadaszone, a odcieki odprowadzone do zbiornika okresowo wybieralnego, skąd zawracane są do produkcji.

Dalej strona skarżąca stwierdziła, że w świetle pomiarów stężenia amoniaku wykonanych w dniach 23 listopada 2011r. i 26 listopada 2011r. przez Komendę Miejską Państwowej Straży Pożarnej w N. - przesłanych wyników pomiarów nie można odnieść do standardów emisyjnych jak i rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu, z uwagi na fakt iż były to stężenia chwilowe, a rozporządzenie reguluje stężenia godzinowe i roczne; natomiast rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 marca 2008r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu nie dotyczy amoniaku. Podejmując natomiast próbę odniesienia stężenia w powietrzu zbadanym przy stadionie, jak poinformowała Spółkę Komenda Miejska Straży Pożarnej w N. , stężenia tam zmierzone, były na poziomie dopuszczalnym dla stanowisk pracy w ciągu 8 godzin przez 5 dni w tygodniu (rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki społecznej z dnia 29 listopada 2002r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy).

Następnie skarżąca Spółka wskazała jej zdaniem na sprzeczność pomiędzy zapisami protokołu nr [...] (kontrola w dniach 29 grudnia 2011r. – 16 stycznia 2012r.) na stronie 4 gdzie napisano, że "Kontrolującemu nie przedstawiono dokumentów potwierdzających pochodzenie zgromadzonej na terenie działki nr [...] substancji, iż jest to substancja powstała w wyniku obróbki odpadu o kodzie 100308*, "a z drugiej strony zapisem na stronie 3: "W trakcie kontroli ustalono na podstawie oświadczenia przedstawiciela Spółki, że granulat znajdujący się na placu magazynowania granulatu, który był polewany został wytworzony w wyniku przetworzenia - odzysku następujących odpadów: kod 10 03 08* ". Dodatkowo skarżąca Spółka podniosła w tym miejscu, iż kontrolujący nie zapisał jakiego dokumentu żądał i jaki nie został mu przedstawiony przez kontrolowanego.

W dalszej kolejności strona skarżąca nie zgadzając się ze stwierdzeniami organu zawartymi w protokole nr [...], iż na terenie działki nr [...] prowadzony jest proces odzysku odpadów z narażeniem na działanie warunków atmosferycznych, w sposób powodujący emisję substancji do powietrza, stwierdziła, że kontrolujący nie wskazał jaki proces odzysku ma miejsce na w/w działce, na czym on polega oraz jakie odpady miałyby być poddane odzyskowi. Nadto w opinii strony skarżącej zapis w pkt. 2, że gromadzenie i magazynowanie na terenie działki nr [...] na utwardzonym, ale nieszczelnym podłożu pryzmy odpadów w trakcie procesu odzysku - poza instalacją objętą pozwoleniem zintegrowanym stanowi zagrożenie - jest również bezzasadny i nieuzasadniony merytorycznie. Tym bardziej iż na terenie działki nr [...] nie są magazynowane odpady i nie jest tam prowadzony jakikolwiek proces odzysku. Na terenie działki nr [...] magazynowany jest granulat będący produktem, posiadającym Aprobatę IBDiM AT/2007-03-135 wraz ze zmianą z dnia 7 lipca 2008 r. - zm. Nr 1/2008 do AT/2007-03-1357.

Kolejnymi ustaleniami MWIOŚ nie popartymi żadnymi dowodami jest w ocenie strony skarżącej zapis w pkt. 2 protokołu nr [...] dotyczący gromadzenia i magazynowania na terenie działki nr [...] na utwardzonym, ale nieszczelnym podłożu pryzmy odpadów w trakcie procesu odzysku - poza instalacją objęta pozwoleniem zintegrowanym.

Następnie skarżąca Spółka odnosząc się do treści protokołu nr [...] (z kontroli przeprowadzonej w dniach 24 listopada 2011r. do 8 grudnia 2011r.) podniosła kwestię separacji aluminium. Zdaniem strony skarżącej nie można separować metalicznego aluminium z odpadu, który znajduje się w szczelnym pojemniku – opakowaniu, albowiem proces technologiczny przewiduje wyjęcie odpadu z opakowania i w dalszej kolejności poddanie, w tym przypadku, separacji. W ocenie skarżącej kontrolujący zaprzeczyli własnym ustaleniom, raz potwierdzając, że odpad 10 03 08* był w trakcie procesu odzysku, a drugim – że był magazynowany. Dodatkowo wyciągnęli oni błędny wniosek, że decyzja o pozwoleniu zintegrowanym dopuszcza magazynowanie jedynie w szczelnych pojemnikach – opakowaniach.

W końcowej części skargi skarżąca Spółka stwierdziła, że miejsce oznaczone jako M11, w części stanowiącej infrastrukturę węzła betoniarskiego, gdzie prowadzono odzysk odpadów jest zadaszone, a odcieki odprowadzone do zbiornika okresowo wybieralnego, skąd zawracane są do produkcji. Nie magazynowano na placu M11 luzem, w pryzmach odpadów przeznaczonych do odzysku. W miejscu oznaczonym jako M11 były natomiast magazynowane odpady w opakowaniach, m.in. typu mauzer, a przeznaczone do odzysku, nie będące jeszcze w jego trakcie.

Zdaniem strony skarżącej przeprowadzona kontrola nie wykazała merytorycznych uchybień i naruszenia przez Spółkę "[...]

" pkt. II.1 "Opis instalacji i stosowanych technologii" oraz pkt. III.5 "Wskazanie miejsca i sposobu magazynowania odzyskiwanych odpadów" decyzji o pozwoleniu zintegrowanym z dnia 22 czerwca 2004 r. zmienionej dnia 6 stycznia 2010r., a tym samym w protokole nie znalazło się uzasadnienie do zastosowania art. 351 Prawa ochrony środowiska.

Do skargi dołączono pisma z dnia 16 lutego 2012r. znak: [...] i z dnia 29 lutego 2012 znak: [...] skierowane do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zawierającego pogłębioną analizę sprawy ustalenia stanu przez Delegaturę MWIOŚ w N.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym z dnia 1 lutego 2012r. oraz wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Nadto organ podkreślił, że przedstawiciel strony skarżącej Prezes Zarządu J.M. w dniu 16 stycznia 2012r. w trakcie wykonywania czynności kontrolnych polegających na próbie jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego na gruncie na terenie działki nr [...] w zakresie wykonania zabezpieczenia terenu przed przenikaniem odcieków z materiałów tam zgromadzonych i prowadzonych procesów technologicznych do gruntu oraz wykonania instalacji kanalizacji zgodnie z posiadanym pozwoleniem wodnoprawnym, udaremnił dalsze prowadzenie kontroli poprzez całkowite uniemożliwienie wykonywania dalszych czynności, tj. przez niewpuszczenie kontrolującego i inspektora wykonującego pomiary na teren kontroli – działkę nr [...]. . MWIOŚ wyjaśnił, że podjęcie czynności kontrolnych było wynikiem interwencji z dnia 29 grudnia 2011r. dot. kolejnego zanieczyszczenia środowiska przez firmę A., " S.A. w N.

WSA w Krakowie na rozprawie w dniu 6 lipca 2012r. dopuścił dowód protokołu z dnia 8 maja 2012 r. sygn. akt II 1 W 155/12 na okoliczność przebiegu kontroli oraz zdarzeń objętych wydaniem skarżonego zarządzenia pokontrolnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r., poz. 270). Przedmiotem zaskarżenia jest zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 1 lutego 2012 r. znak: [...] wydane w oparciu o ustalenia kontroli przeprowadzonych w dniach 24 listopada 2011r. – 8 grudnia 2011 r. oraz 29 grudnia 2011r. – 16 stycznia 2012r. (udokumentowanych protokołami nr [...] oraz nr [...]) w miejscu prowadzonej przez zakład odzysku odpadów "A" S.A. działalności w miejscowości N. [...].

Trudno podzielić pogląd, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne MWIOŚ z 1.02.2012r. narusza prawo, a zwłaszcza, że narusza prawo w sposób rażący. W sposób niewątpliwy owo zarządzenie pokontrolne stanowi dla jego adresata przypomnienie o podstawowych obowiązkach wynikających z przepisów o ochronie środowiska oraz wydanego dla tego podmiotu zintegrowanego pozwolenia. Zarządzeniem nie nałożono na kontrolowaną jednostkę żadnych dodatkowych obowiązków poza tymi, które powinna realizować z mocy prawa lub posiadanych decyzji administracyjnych, ani nie ogranicza jego uprawnień wynikających z uzyskanego zintegrowanego pozwolenia.

Podstawę materialnoprawną wydanego zarządzenia stanowił art.12 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2007 r. nr 44 poz.287 z późn. zm.), zgodnie z którym na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne, a kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.

Wymaga wskazania, iż w orzecznictwie podkreśla się, iż celem kontroli, poprzedzającej wydanie takiego zarządzenia jest ustalenie, czy stan postulowany, założony w przepisach prawnych w sposób generalny jako poprawny, jest tożsamy ze stanem faktycznym ustalonym w okolicznościach konkretnej sprawy przez organ do tego upoważniony. Ustalenia te zostają utrwalone następnie w protokole, sporządzonym z tych czynności kontrolnych. Jeśli pomiędzy tymi stanami występują różnice, to koniecznym jest ustalenie zasięgu i przyczyn rozbieżności pomiędzy nimi. Obowiązkiem kontrolującego w imieniu organu inspektora pozostaje również poinformowanie o dokonanych ustaleniach kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osoby fizycznej. Podmioty te mają prawo w ramach polemiki z ustaleniami organu do wniesienia umotywowanych zastrzeżeń i uwag. Efektem przeprowadzonej kontroli w sytuacji ustalenia, że stan faktyczny odbiega od wzorcowego może być nałożenie odpowiedniej dyspozycji na podmiot kontrolowany poprzez wydanie zarządzenia pokontrolnego, decyzji administracyjnej, wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy też żądania przeprowadzenia odpowiedniego postępowania, w tym służbowego i karnego, przy zachowaniu warunków wymienionych w art. 12 i art. 15 ustawy z dnia 20 lipca 1991r. o Inspekcji Ochrony Środowiska. Wszystkie te działania, przybierające zarówno formę władczych i niewładczych działań kontrolnych, mają jednak w pierwszej kolejności zmierzać do doprowadzenia określonego stanu faktycznego do stanu postulowanego, przy czym mogą one przybierać również formę represyjną (tak: np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lutego 2011r., sygn. akt II OSK 276/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych).

Badanie legalności takiego zarządzenia sprowadza się zatem do stwierdzenia, czy istniały podstawy do jego wydania, w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej przez Inspekcję Ochrony Środowiska i czy dokonano prawidłowej kwalifikacji poczynionych w toku kontroli ustaleń.

W rozpoznawanej sprawie przedmiot sporu sprowadza się do obowiązków określonych w pozwoleniu zintegrowanym wydanym przez Wojewodę z dnia 22 czerwca 2004r. znak: [...] ze zmianą dokonaną przez Marszałka Województwa z dnia 6 stycznia 2010r. znak: [...] w punktach rozdziału II.1 i rozdziału III.5. Obowiązki te zostały zawarte w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 1 lutego 2012 r. znak: [...].

W pkt 1 w/w zarządzenia pokontrolnego znalazło odzwierciedlenie ustalenie kontroli dotyczące niewłaściwego prowadzenie procesu odzysku odpadów w instalacji do odzysku odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne oraz w pkt 2 niezgodne z warunkami określonymi w pozwoleniu zintegrowanym magazynowanie odpadów niebezpiecznych przeznaczonych do odzysku.

W wyniku analizy dokumentów zawartych w aktach administracyjnych Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, iż ustalenia przeprowadzonej kontroli dawały podstawę do wydania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w zakresie kwestionowanym przez stronę skarżącą.

Z protokołów kontroli nr [...] oraz nr [...] przeprowadzonej w dniach 24 listopada 2011 r. – 8 grudnia 2011r. oraz w dniach 29 grudnia 2011 r. – 16 stycznia 2012 r. wynika, że celem kontroli była ocena przestrzegania wymagań ochrony środowiska przez prowadzących instalacje objęte pozwoleniem zintegrowanym, ocena przestrzegania przepisów w zakresie ochrony środowiska oraz dotyczących postępowania z odpadami.

Kontrole zostały podjęte w związku ze zgłoszeniami bezpośredniego zagrożenia życia, zdrowia lub środowiska naturalnego w zakładzie odzysku odpadów niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne "A. " S.A. zlokalizowanym w N. w związku z wystąpieniem w dniu 23 listopada 2011r. oraz w dniu 29 grudnia 2011r. stanu awaryjnego tj. emisji substancji do powietrza.

Z protokołu pierwszej kontroli wynika, że na terenie zakładu dwukrotnie interweniowała Państwowa Straż Pożarna z N. (w dniach 23 i 26 listopada 2011r.), która dokonała pomiarów stężeń amoniaku w powietrzu na terenie zakładu jak i na okolicznych terenach. Zmierzone wartości stężeń amoniaku oscylowały pomiędzy 260 ppm. do 5 ppm. co jednak zdaniem dokonujących pomiarów nie stanowiło zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi (notatki urzędowe policji i straży pożarnej z dnia 23 i 26 listopada 2011r. – karty [...] akt administracyjnych).

Ponadto w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach 24 listopada 2011r. – 8 grudnia 2011r. stwierdzono, że spółka "A. " S.A. nadal narusza warunki pozwolenia zintegrowanego tj. prowadzi odzysk odpadów niebezpiecznych o kodzie 10 03 08* na placu magazynowym [...] a także, że podczas prowadzenia tego procesu gromadzi odpady w pryzmach na podłożu betonowym placu [...] oraz w zasiekach węzła betoniarskiego. Prowadzony proces odzysku oraz gromadzenie odpadów narażone są na działanie warunków atmosferycznych. Taki sposób prowadzenia odzysku odpadów niebezpiecznych i ich magazynowania spowodował w dniach 23 i 26 listopada 2011r. wystąpienia znaczącej emisji niezorganizowanej amoniaku do powietrza. Reakcją na to zdarzenie było zgłoszenie mieszkańców sąsiadujących z zakładem do służb Policji i Straży Pożarnej o objawach wskazujących na emisję i zatrucie amoniakiem (podrażnienie, oczu, gardła i układu oddechowego). W trakcie kontroli ustalono, że przyczyną niekontrolowanej emisji amoniaku do powietrza było rozpoczęcie procesu odzysku 123,460 Mg odpadów niebezpiecznych "żużli aluminiowych" w wyniku czego nastąpiła emisja niezorganizowana pyłu a następnie po polaniu wodą przez pracowników (fizycznych) wykonujących odzysk emisja amoniaku do powietrza.

W podsumowaniu protokołu z drugiej kontroli przeprowadzonej w dniach 29 grudnia 2011 r. – 16 stycznia 2012r. stwierdzono, że "A. " S.A. (podobnie jak podczas poprzedniej kontroli) nadal narusza warunki pozwolenia zintegrowanego tj. prowadzi odzysk odpadów niebezpiecznych i magazynowanie odpadu w trakcie procesu odzysku na terenie działki nr [...], która jest utwardzona, ale jej nawierzchnia nie jest szczelna. Taki sposób prowadzenia odzysku odpadów niebezpiecznych i ich magazynowania spowodował w dniu 29 grudnia 2011r. wystąpienia emisji niezorganizowanej (powierzchniowej) amoniaku do powietrza. Reakcją na to zdarzenie było zgłoszenie mieszkanki sąsiadującej z zakładem do obecnych na spotkaniu w Starostwie Powiatu N. o kolejnym zanieczyszczeniu środowiska przez "A. " S.A. W trakcie kontroli ustalono także, iż przyczyną niekontrolowanej emisji amoniaku do powietrza było polewanie przeźroczystą cieczą granulatu zgromadzonego na terenie działki nr [...], odprowadzanie ścieków opadowych z części działki nr [...] niezgodnie ze złożonym wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego i niezgodnie z posiadanym pozwoleniem.

Sąd analizując akta sprawy uznał ustalenia MWIOŚ zawarte w w/w protokołach z przeprowadzonych kontroli i wskazanych w zarządzeniu pokontrolnym naruszeniach zapisów pozwolenia zintegrowanego za prawidłowe. Zdaniem składu orzekającego organ zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy działając zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że dla oceny prawidłowości ustaleń organu nie mógł mieć wpływu fakt nie podpisania przez J.M. jako przedstawiciela kontrolowanego zakładu "A, " S.A. protokółów obydwu przeprowadzonych kontroli. Bez wpływu na wynik kontroli pozostaje również fakt, że J.M. w dniu 16 stycznia 2012r. udaremnił prowadzenie kontroli poprzez nie wpuszczenie kontrolującego i inspektora wykonującego pomiary na teren kontroli – działkę nr [...], tłumacząc to brakiem stosownego upoważnienia przez kontrolujących oraz tym, że teren działki [...] nie należy do zakładu odzysku odpadów. Nadmienić należy w tym miejscu, że w/w przedstawiciel kontrolowanego zakładu podczas kontroli w dniu 11 stycznia 2012r. wniósł o jej zakończenie z powodu wyjazdu – kontrolerzy przychylili się do wniosku. Zauważyć też trzeba, że zgodnie z art. 9 ust 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 lipca 1991r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (DZ. U. z 2007r., nr 44, poz. 287) przy wykonywaniu kontroli przestrzegania wymagań ochrony środowiska inspektor uprawniony jest do wstępu z niezbędnym sprzętem na teren nieruchomości, obiektu lub ich części, na którym prowadzona jest działalność gospodarcza, ppkt 1a stanowi natomiast, że kontrolerzy mają prawo wstępu przez całą dobę również na teren niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wynika z tego, że Prezes Zarządu "A. " S.A. J.M. ewidentnie naruszył w/w przepisy opisanym zachowaniem, czego następstwem było zasadne złożenie przez organ kontrolujący zawiadomienia do Prokuratury Rejonowej o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez J.M. jako odpowiedzialnego za utrudnianie i udaremnienie czynności służbowych osobie uprawnionej do przeprowadzenia kontroli w zakresie ochrony środowiska, co wyczerpuje zdaniem organu znamiona czynu określonego w art. 225 § 1 Kodeksu karnego.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, stwierdzić należy, że nie znajdują one potwierdzenia w stanie faktycznym.

Mianowicie zgodnie z technologią określoną pozwoleniem zintegrowanym tj. decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2004r. znak: [...] ze zmianą dokonaną przez Marszałka Województwa z dnia [...] stycznia 2010r. znak: [...], wynikiem końcowym procesu odzysku powinna być produkcja masy betonowej oraz granulatu cementowego (pkt. II ppkt 2 pozwolenia zintegrowanego – karta [...] akt administracyjnych) w ilościach tam wskazanych. Przeprowadzona przez MWIOŚ kontrola w A. " S.A. nie potwierdziła powyższego. Nie ustalono bowiem dokumentów świadczących o ewidencjonowaniu ilości wytworzonej masy betonowej, nie stwierdzono magazynowania wspomnianej masy. Wobec tego nie znajdują tutaj uzasadnienia twierdzenia strony skarżącej w kontekście zapisów pozwolenia zintegrowanego, zawarte w pkt III pisma z dnia 16 czerwca 2012r. znak: [...] (karta [...] akt sądowych), że końcowym efektem procesu odzysku odpadów nie jest masa betonowa, ale wyłącznie granulat cementowy.

Kolejnym słusznym uchybieniem, na który zwrócił uwagę kontrolujący organ podczas kontroli jest fakt, że proces odzysku odpadów nie jest prowadzony zgodnie z technologią określoną w pozwoleniu zintegrowanym, albowiem technologia ta nie przewiduje procesu "pielęgnacji" (tj. zraszaniu granulatu wodą w celu zapewnienia odpowiedniej ilości wilgoci – protokół z przesłuchania J.M. z dnia 11 stycznia 2012r. – karta [...] akt administracyjnych) odpadów w trakcie ich odzysku. Nadto odzysk prowadzony jest na terenie działki nr [...] czyli poza instalacją objętą pozwoleniem zintegrowanym. Zwrócić trzeba także uwagę, iż "dojrzewanie" granulatu - hydratacja - polegająca na dostarczeniu odpowiedniej ilości wody i polewanie wodą granulatu na terenie działki nr [...] to ten sam proces co w/w "pielęgnacja" granulatu. Wynika to z protokołu z przesłuchania J.M. z dnia 11 stycznia 2012r. Wykonywanie zabiegów technologicznych na odpadach zmagazynowanych luzem na terenie działki nr [...] spowodowało emisję substancji (m. in. amoniaku) do powietrza, co zostało potwierdzone pomiarami dokonanymi przez straż pożarną podczas interwencji w dniach 23, 26 listopada 2011 r. (załącznik nr [...] do protokołu nr [...] – karta nr [...] akt administracyjnych). W związku z tym, twierdzenia strony skarżącej, że były to stężenia "chwilowe" nie mają znaczenia – gdyż nie dość, że potwierdzają fakt ulatniania się amoniaku to pozostają w całkowitej sprzeczności z zapisami pozwolenia zintegrowanego, gdzie wyraźnie jest napisane, iż "Instalacja nie jest źródłem emisji gazów i pyłów do powietrza." (s.[...] decyzji Wojewody [...] z dnia 22 czerwca 2004 r. znak: [...]). Pozwolenie zintegrowane nie przewiduje żadnych emisji substancji do atmosfery w toku procesu technologicznego i to niezależnie od tego czy są to ilości dopuszczalne, czy nie. Przyjęcie odmiennego stanowiska – prezentowanego przez stronę skarżącą – doprowadziłoby do zaakceptowania, że podmiot gospodarczy (nawet dysponujący zintegrowanym pozwoleniem) może w sposób prowadzić swoją działalność na dowolnym terenie (tj. nieobjętym zintegrowanym pozwoleniem) tłumacząc, że jest to działalność czasowa, krótkotrwała, nie podlegająca żadnej kontroli, a co jakiś czas mogą być emitowane do atmosfery mniejsze lub większe wyrzuty emisji substancji (mieszczące się w granicach prawem dopuszczalnych stężeń lub też nie), gdyż są to tylko stężenie chwilowe, nagłe. Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za prawidłowe funkcjonowanie zakładu, zgodne z prawem, otrzymanymi decyzjami administracyjnymi i bezwzględne przestrzeganie zasad stosowanej technologii. Nie można zgodzić się ze strona skarżącą, że stosowana na terenie zakładu technologia była przestrzegana. Przeczą temu zdarzenia z 23.11.2011r., 26.11.2011r. oraz 29.12.2011r. Jeżeli technologia byłaby stosowana prawidłowo nie doszłoby do tych zdarzeń, a w konsekwencji do interwencji Państwowej Straży Pożarnej i Policji (k.[...] akt adm.). Czy było to wynikiem nie przeszkolenia pracowników, ich niedbalstwa, braku zachowania należytej ostrożności, niewłaściwej organizacji pracy lub brakiem właściwego nadzoru nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Faktem jednak pozostaje, że zdarzenia te miały miejsce, a osoby odpowiedzialne za prawidłowe funkcjonowanie zakładu nie wiedzą co było ich przyczyną a tylko się ich domyślają (k. [...].). Biorąc pod uwagę, iż zdarzenia się powtarzały, można przyjąć, że nie wyciągnięto w tym zakresie żadnych wniosków tak co do zabezpieczenia prawidłowości stosowania technologii jak i osób odpowiedzialnych za jej stosowanie i nadzór. Są to wprawdzie kwestie wewnętrzne przedsiębiorcy, lecz on sam musi zapewnić prawidłowe, zgodne z prawem, funkcjonowanie zakładu (zwłaszcza przetwarzającego odpady niebezpieczne) wewnątrz, jak i na zewnątrz. Temu w sposób niewątpliwy służyło wydanie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.

Kolejnym uchybieniem, którego dopuścił się "A. " S.A. jest magazynowanie luzem na placu [...] odpadów niebezpiecznych o kodzie 10 03 08* (słone żużle z produkcji wtórnej – "zgary aluminiowe"). Pozwolenie zintegrowane w pkt III.5 ppkt 4a i 4b (s. [...] decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. znak: [...] Marszałka Województwa ) określa, że odpady niebezpieczne mają być magazynowane w wyznaczonych i opisanych miejscach magazynowania na terenie zakładu – winny to być wydzielone miejsca, na których odpady będą magazynowane w szczelnych opakowaniach określonego typu. W budynkach produkcyjno-magazynowych – selektywnie, luzem lub w szczelnych opakowaniach również określonego typu Słusznie stwierdził organ kontrolujący, że mając to na uwadze odpady niebezpieczne magazynowane były luzem w miejscu magazynowania bez zabezpieczenia przez działaniem warunków atmosferycznych a więc z naruszeniem warunków pozwolenia o czym świadczy protokół z przesłuchania L.G. z dnia 24 listopada 2011r. stanowiący załącznik nr 3 do protokołu kontroli nr [...] (karta [...] akt administracyjnych).

W świetle powyższych ustaleń Sąd nie dopatrzył się zarówno naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991r. o Inspekcji Ochrony Środowiska podniesionego w pkt 1 skargi jak również naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego zarzucanego w pkt 2 skargi, gdyż zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało wydane prawidłowo w oparciu o art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, zaś kwestionowane przez stronę skarżącą uchybienia wskazane w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym znajdują umocowanie w zintegrowanym pozwoleniu wydanym w decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2004 r. znak: [...] ze zmianą dokonaną decyzją Marszałka Województwa z dnia [...]stycznia 2010r. znak: [...] w pkt II.1 oraz III.5.

Mając powyższe na względzie Sąd uznając skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku