Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1717/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 7, 77 par. 1, art 80, art 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną i decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. T. (dalej w skrócie: "skarżący" jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej w skrócie: "PWIS") z dnia [...] października 2016 roku, nr [...].

Kwestionowaną decyzją PWIS działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 poz. 1367) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej w skrócie: "PPIS w [...]") z dnia [...] czerwca 2016 roku, nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego - zespół cieśni

w obrębie nadgarstka poz 20/1 wykazu chorób zawodowych.

Postępowanie zostało wszczęte we wrześniu 2010 roku. W toku postępowania organy ustaliły, że skarżący świadczył pracę w narażeniu na czynniki mogące spowodować chorobę zawodową w okresach od 1.07.1971 r. do 31.03.1993 r.

w [...] na stanowisku tokarza, tokarza brygadzisty, ustawiacza maszyn do obróbki skrawaniem oraz od 14.10.2003 r. do 31.01.2009 r. w [...] na stanowisku kontrolera produkcji. W okresach tych wymieniony pracował w obciążeniu stawów

i kości rąk przez długoletnie wkręcanie i wykręcanie części gwintowanych.

W sprawie wydane zostały dwa orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego - pierwsze z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia 21.12.2011 r. oraz drugie z Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia 27.06.2012 r.

W dniu 23.07.2012 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej określonej w pozycji 20 pkt 1 wykazu, uzasadniając rozstrzygnięcie treścią zapadłych orzeczeń lekarskich.

PWIS uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PPIS w [...]. Prowadząc ponownie postępowanie PPIS w [...] zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] oraz do Instytutu Medycyny Pracy w [...] z prośbą o weryfikację swoich poprzednich orzeczeń lekarskich.

Zarówno Instytut Medycyny Pracy w [...] pismem z dnia 7.11.2012 r., jak

i Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] pismem z dnia 20.06.2013 r. wyjaśnił, że nie ma żadnych podstaw do weryfikacji wydanych orzeczeń o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W dniu 18.12.2013 r. Instytut Medycyny Pracy w [...] wydał kolejne orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej. Podano, iż ponowna szczegółowa analiza czynności zawodowych badanego wykazała, że w trakcie pracy nie wykonywał on długotrwale monotypowych czynności, wielokrotnie powtarzanych w czasie zmiany roboczej, pod postacią ruchów dłoni w maksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka zwłaszcza połączonych z dużym naciskiem i w długim okresie czasu, które stwarzałyby możliwość ucisku na pnie nerwów pośrodkowych i wystąpienie cieśni w obrębie nadgarstka.

Pismem z dnia 7 marca 2014 r. skarżący zarzucił nieprawdziwe informacje zawarte w uzasadnieniu powyższego orzeczenia lekarskiego, które dotyczą niezgodności w ilości wykonywanych ruchów rąk. Uwzględniając ten fakt PPIS zwrócił się z zapytaniem, czy wniesione uwagi mają wpływ na zmianę powyższego orzeczenia. W odpowiedzi pismem z dnia 22.07. 2014 r. Instytut Medycyny Pracy

w [...] podkreślił, iż podtrzymuje swoje stanowisko nie rozpoznające choroby zawodowej zainteresowanego. Powołał się na poprzednie pismo z dnia 26.03.2014 r. oraz podtrzymał kolejny raz fakt, iż obciążenie związane ze sposobem wykonywania pracy stanowi tylko jeden z czynników ryzyka rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Decyzją z dnia [...] września 2014 roku PPIS wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego.

PWIS w zawiązku z odwołaniem zwrócił się po raz kolejny do Wojewódzkiego Ośrodka Pracy w [...], a także do Instytutu Medycyny Pracy w [...] z prośbą o informacje na temat chorób współistniejących

u skarżącego, które mogłyby być źródłem przyczyny choroby zawodowej.

W odpowiedzi biegli obydwu jednostek orzeczniczych podtrzymali uzasadnienia swoich poprzednich orzeczeń lekarskich.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. PWIS utrzymał w mocy zaskarżona decyzję PPIS w [...].

W następstwie rozpoznania wniesionej przez A. T. skargi WSA

w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 14.04.2015 r. WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję PPIS w [...] z dnia [...] września 2014 roku.

Sąd uznał, że obie decyzje zapadły z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazał, że w ponownym postępowaniu organ uzupełni dowody w kierunku zmierzającym do jednoznacznego wyjaśnienia występujących w sprawie wątpliwości co do ilości ruchów ręki na zmianę roboczą skarżącego, wpływu tego narażenia oraz rozpoznanych schorzeń zainteresowanego w aspekcie możliwości powstania choroby zawodowej.

PPIS ponownie wezwał Pana T. celem ustalenia narażenia zawodowego (protokół z dnia 16.07.2015 r.), a następnie zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy. Orzeczeniem nr [...] WOMP orzekł o braku podstaw do rozpoznania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka u skarżącego. WOMP podał, że ponownie przeanalizował czynności, zakres ruchów kończyn górnych, jaki i ilość wykonywanych ruchów w jednostce czasu oraz historię choroby i zgromadzoną dokumentację medyczną. Uznał, że przyczyny choroby, na jaką cierpi skarżący mają charakter pozazawodowy. Opierając się o przedmiotowe orzeczenie PPIS w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2016 roku nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej z poz 20/1 wykazu chorób zawodowych.

W odwołaniu skarżący zarzucił błędną ocenę obciążenia w stawach łokciowych i międzypaliczkowych obu rąk, która to zaważyła na konkluzjach orzeczeń lekarskich. Wskazał, iż choroby, które jednostki orzecznicze wskazują jako przyczynę rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka powstały u niego po 2009 r., a więc nie mogły być podstawową przyczyną powstania choroby nadgarstków.

W związku z odwołaniem PWIS pismem z dnia 25.07.2016 r. zwrócił się do IMP w [...] o wydanie opinii w sprawie zawierającej odpowiedzi na zarzuty skarżącego.

W piśmie wskazano, iż skarżący nadal w swoim odwołaniu podnosi niżej wymienione zarzuty:

- bezkrytyczne przyjęcie przez organ I instancji, że zainteresowany wkręcając i wykręcając w znikomym zakresie wykonywał pracę nadgarstkami

- bezpodstawne wywodzenie wniosku o pozazawodowej etiologii schorzenia po lewej stronie już po zakończeniu narażenia zawodowego oraz całkowite pominięcie ustalenia dotyczącego dolegliwości w tym zakresie pojawiających się już pod koniec lat 80-tych

- jakim sposobem schorzenia późniejsze pozazawodowe (np. otyłość) mogły spowodować schorzenie wcześniejsze czyli cieśń nadgarstka

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się

o uzupełnienie wydanego orzeczenia poprzez odpowiedź na następujące pytania:

1. czy rozpoznanie jest aktualne po uwzględnieniu przedstawionych przez stronę nowych dokumentów opisujących szczegółowo pracę zawodową zainteresowanego (protokół z dnia 16.07.2016 r.)

2. czy rozpoznany u skarżącego zespół cieśni nadgarstka może mieć inne przyczyny nie związane z zawodowym przeciążeniem układu ruchu, takie jak istniejące u zainteresowanego: dyskopatia szyjna, zaburzenia gospodarki lipidowej, węglowodanowej oraz otyłość, ponieważ w odwołaniu kolejny raz podkreślono, że zaburzenia powyższe wystąpiły w okresie późniejszym niż zespół cieśni nadgarstka, a zatem nie mogły go wywołać.

W odpowiedzi z dnia 8 sierpnia 2016 roku IMP w [...] wskazał, że skarżący wykonywał długotrwałe ruchy monotypowe o charakterze wkręcania i wykręcania, które obciążały kończyny górne w stawach łokciowych oraz międzypaliczkowych. Czynności te w mniejszym stopniu wiązały się z ruchami nadgarstków. Oceny wykonywanych w ramach obowiązków służbowych czynności przez skarżącego dokonano na podstawie dokumentacji, wywiadu, jak również demonstracji wykonywania pracy przy użyciu przywiezionych przez skarżącego eksponatów. Instytut wskazał, że przy braku potwierdzenia narażenia zawodowego nie jest konieczne domniemanie przyczyn pozazawodowych schorzenia. Nie zawsze da się ustalić przyczynę choroby. U skarżącego ustalono jednak występowanie pozazawodowych przyczyn ryzyka zespołu cieśni nadgarstka, jak otyłość, zaburzenia gospodarki lipidowo - węglowodanowej, jak również chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa szyjnego z rozwijającą się polineuropatią w zakresie kończyn górnych. Zaznaczono, że otyłość jest metabolicznym schorzeniem ogólnoustrojowym, które w świetle aktualnej wiedzy medycznej, zostało uznane za niezależny czynnik ryzyka zespołu cieśni nadgarstka. Każdorazowy wzrost wskaźnika Body Mass Index BMI o 1 pkt powyżej przyjętych wartości pozwalających rozpoznać otyłość tj. > 30 kg/m2, zwiększa ryzyko zespołu cieśni nadgarstka. Analizując dokumentację medyczną skarżacego i jego wskaźnik BMI stwierdzono, że ryzyko rozwoju pozazawodowego zespołu cieśni nadgarstka wzrosło od ok. 16% w roku 1999 do 48% w roku 2007. Ponadto występujące metaboliczne zaburzenia ogólnoustrojowe w obrębie gospodarki lipidowo - węglowodanowej (tj. aktualnie leczona dyslipidemia, nieprawidłowa glikemii na czczo obserwowana w przeszłości, a w 2015 r. stwierdzona nieprawidłowa tolerancja glukozy, dna moczanowa) są schorzeniami rozwijającymi się na przestrzeni wielu lat, które u badanego dały zaawansowane powikłania angiopatyczne rozpoznane w 2013 r. w postaci choroby niedokrwiennej serca, stłuszczenia wątroby, rozsianych ognisk gliozy naczyniopochodnej półkul mózgowych. Zgłaszane dolegliwości ze strony kończyn górnych, które jak podaje skarżący, miały wystąpić w latach 80- tych, nie znajdują potwierdzenia w rozpoznaniu w dokumentacji medycznej. Pewne rozpoznanie postawiono w 2009 r. na podstawie badania neurograficznego nerwu pośrodkowego prawego i w 2010 r. na podstawie badania neurograficznego lewego nerwu pośrodkowego. Reasumując brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u zainteresowanego.

Powołaną na wstępie decyzją PWIS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W oparciu o wiedzę specjalistyczną ustalono, że skarżący, w trakcie świadczenia pracy nie był narażony na czynniki szkodliwe w stopniu mogącym powodować chorobę zawodową z uwagi na czas narażenia i jego rodzaj. Orzeczenia lekarskie są w powyższej mierze spójne, logiczne i konsekwentne, brak jest podstaw do kwestionowania przez organ odwoławczy ich formalnoprawnej poprawności. Stwierdzono brak związku typu przyczyn-skutek między narażeniem zawodowym,

a dolegliwościami skarżącego. Powyższe wynika z treści opinii uzupełniającej do orzeczenia lekarskiego IMP w [...] wskazującej, że wykonywane przez odwołującego się w trakcie świadczenia pracy ruchy nie mogły spowodować zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Zgodnie z treścią powyższego uzupełnienia orzeczenia lekarskiego jedną z powszechnych pozazawodowych przyczyn stwierdzanych

u skarżącego się dolegliwości są schorzenia pozazawodowe stwierdzanej choroby

w postaci otyłości, nietolerancja glukozy, zaburzenia lipidowe. Wskazanie przez biegłych alternatywnej przyczyny dolegliwości skarżącego wobec nie rozpoznania przez nich choroby zawodowej spełnia stawiany przez orzecznictwo wymóg, wskazujący na konieczność podania przez medyczne jednostki orzecznicze obok negatywnego rozpoznania choroby także rzeczywistych przyczyn dolegliwości chorobowych i sprawia ze opinie są wiarygodne i wyczerpujące. Związek przyczynowy między narażeniem zawodowym, a chorobą nie jest związkiem domniemywanym lecz oceniany zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, zatem jego istnienie organ administracji ma przyjmować tylko wówczas, gdy nie budzi to wątpliwości. Ponadto biegli wskazali również poza pozazawodowymi przyczynami choroby również fakt braku narażenia zawodowego, który obciążałby kończyny górne w obrębie nadgarstków prowadząc do powstania choroby zawodowej. Przy ocenie materiału dowodowego sprawy organ odwoławczy dał wiarę w całości orzeczeniom lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] i Instytutu Medycyny Pracy w [...] oraz wszelkim zalegającym w aktach sprawy protokołom sporządzonym zgodnie z przepisami postępowania oraz karcie oceny narażenia zawodowego.

W ustawowym terminie A. T. zaskarżył decyzję PWIS do tutejszego Sądu. Skarżący zarzucił, że organ bezkrytycznie przyjmuje wnioski wydanych

w sprawie opinii, podczas gdy powielają one wcześniejsze uchybienia i nie odnoszą się do podnoszonych przez niego okoliczności. O ile we wcześniejszych opiniach ilość ruchów ręką była istotna, lecz przyjęto, że była zbyt niewielka, to po wyroku WSA, w którym Sąd nakazał uwzględnienie większej ilości tych ruchów, dla jednostek medycznych te ruchy przestały mieć znaczenie w sprawie, gdyż obciążały inne stawy.

Postawione w opiniach domniemanie pozazawodowej etiologii cieśni opiera się na założeniu, że występujące u skarżącego inne schorzenia, choć zdiagnozowane już po wykryciu cieśni, mogły istnieć wcześniej. Równie dobrze należy przyjąć, że i sama cieśnia istniała jeszcze przed jej zdiagnozowaniem.

PWIS wniósł o oddalenie skargi, powołując się na argumentację analogiczną, jak w zaskarżonej decyzji oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei,

w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej

w skrócie "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszej sprawy jest spór o stwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy istniejącą u skarżącego chorobą a warunkami w jakich pracował, zatem wystąpienia u niego choroby zawodowej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

W ocenie Sądu skarga narusza prawo procesowe, a konkretnie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, jak również art. 153 P.p.s.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W wyroku z dnia 14 kwietnia 2015 roku, sygn. akt II SA/Rz 96/15 Sąd jednoznacznie wskazał, że obowiązkiem organów w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie odniesienie się do wątpliwości związanych z ilością ruchów ręką wykonywanych przez skarżącego; pierwotnie ustalono, iż było to 800 ruchów na zmianę, a następnie że było to 500 – 600 takich ruchów na godzinę (wkręcanie

i wykręcanie) w okresie od 1.07.1971 r. do 31.03.1993 r. i 250-300 na godzinę przez dwie pierwsze godziny pracy, a następnie tj. przez pozostały czas pracy w ciągu dnia 500-600 tego rodzaju ruchów na godzinę - w okresie od 1.04.1993 r. do 09.2003 r.

W ponownie prowadzonym postępowaniu PPIS uzyskał orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 roku (k. 56 akt administracyjnych), w którym jednostka wprawdzie powołała się na okoliczności wskazane przez Sąd, a dotyczące ilości wykonywanych przez skarżącego ruchów ręką, ale zupełnie się do nich nie odniosła merytorycznie, nie wyjaśniła z jakich przyczyn przyjęta liczba ruchów ręką nie potwierdza zawodowej etiologii choroby skarżącego. W miejsce tych wywodów jednostka - powołując się na szereg publikacji - skonkludowała, że skoro u skarżącego występują autonomiczne schorzenia ogólnoustrojowe, takie jak: nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki węglowodanowej i lipidowej, otyłość, które w świetle aktualnej wiedzy mogą powodować powstanie cieśni nadgarstka, to nie można z pewnością lub wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż etiologia tej choroby ma charakter zawodowy. Wykluczone jest bowiem wykazanie, że warunki pracy były wyłącznym czynnikiem choroby skarżącego.

Wobec wniesionego przez skarżącego odwołania, organ II instancji – PWIS, pismem z dnia 25 lipca 2016 roku (k. 61) zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy

w [...] o odniesienie do podniesionych przez skarżącego zarzutów. Przesłał jednocześnie Instytutowi kserokopię wyroku WSA w Rzeszowie.

W piśmie z dnia 8 sierpnia 2016 roku Instytut podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Również wskazał na występujące u skarżącego pozazawodowe czynniki ryzyka ZCN (zespołu cieśni nadgarstka). Odnośnie podnoszonych przez skarżącego okoliczności o powstaniu ZCN w latach 80-tych, podano, iż nie znajdują one potwierdzenia w dokumentacji medycznej z tamtego okresu, a nadto że mogły być wynikiem dyskopatii szyjnej. Pewne rozpoznanie ZCN nastąpiło dopiero w latach 2009 (nerw prawy) i 2010 (nerw lewy). W kwestii kluczowej dotyczącej charakteru pracy skarżącego, Instytut podał, że "wykonywał on długotrwałe ruchy monotypowe o charakterze wkręcania i wykręcania, które obciążały kończyny górne głównie w stawach łokciowych oraz międzypaliczkowych."

Analiza postępowania przeprowadzonego przez organy obu instancji dowodzi, iż w ogóle nie zostały zrealizowane wytyczne tutejszego Sądu, zawarte w wyroku

z dnia 14 kwietnia 2015 roku, sygn. akt II SA/Rz 96/15. Zajęte przez jednostki medyczne stanowiska, w żaden sposób nie odniosły się do monitowanych przez Sąd okoliczności, nawiązujących do ilości wykonywanych przez skarżącego ruchów rąk.

Należy podkreślić, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa - w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, oraz że praca była wykonywana

w narażeniu na wystąpienie tej choroby - istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy zaistnieniem choroby a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach, z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 699/12, w Bydgoszczy, z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 538/11, w Krakowie, z dnia 16 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1183/10 oraz we Wrocławiu, z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 134/12 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Kwestia pozostawania przez skarżącego w środowisku pracy stwarzającym możliwość powstania ZCN, nie została wyjaśniona w sposób należyty.

Instytut w [...] stwierdził, że "wykonywał on (skarżący) długotrwałe ruchy monotypowe o charakterze wkręcania i wykręcania, które obciążały kończyny górne głównie w stawach łokciowych oraz międzypaliczkowych." Posłużenie się przez tę jednostkę słowem "głównie", w tym kontekście leksykalnym, oznacza tyleż samo co: "między innymi, choć z największą intensywnością". W konsekwencji, należy przyjąć, że obciążeniu podlegały również stawy nadgarstkowe, choć, jak przyjął instytut,

w stopniu, który wyklucza następstwo w postaci ZCN. Sąd, na podstawie zgromadzonego materiału, takiej pewności nie ma. Uwzględnić wszak należy, że jeżeli wykonywane przez skarżącego ruchy ręką obciążały nadgarstki, tyle że nie na tyle, że mogło to skutkować chorobą zawodową, to z pewnością do rozważenia pozostaje kwestia, czy ilość ruchów ręką mogła zmienić tę ocenę. Zarówno orzekające w sprawie organy, jak i jednostki orzecznicze w ogóle się do tej kwestii nie odniosły, pomimo iż wytyczna w wyroku z dnia 14 kwietnia 2015 roku, została

w tym zakresie sformułowana jednoznacznie. Potwierdzeniem stanowiska Sądu są pisma instytutu z dnia 24 maja 2012 roku (k. 12) i 4 grudnia 2013 roku (k. 30),

w których Instytut zwraca się o podanie chronometrażu wykonywanych przez skarżącego czynności, uznając tym samym przedmiotowe ustalenia za istotne.

Wciąż pozostało niewyjaśnione, czy podjęte przez organy i jednostki orzecznicze wnioski zostały oparte na założeniu, że skarżący wykonywał 800 ruchów na zmianę, czy też 500-600 ruchów na godzinę; przedmiotowa okoliczność, wobec powołanych pism Instytutu jawi się jako istotna. Tym samym otwarta pozostaje nadal kwestia, czy środowisko pracy skarżącego mogło wywołać ZCN, czy też nie. Sąd zaznacza, że negatywna konkluzja w tym zakresie powinna być jednoznaczna i stanowcza, przy czym zarówno organy, jak i jednostki badawcze, nie mogą uzasadniać jej wyłącznie występowaniem u skarżącego schorzeń ogólnoustrojowych, które autonomicznie mogą być źródłem ZCN. W pierwszej kolejności należy przesądzić, czy środowisko pracy skarżącego mogło doprowadzić do powstania u niego ZCN. Stanowisko negatywne powinno wyrażać konkretne okoliczności i ich ocenę, które przemawiałyby za przyjęciem, że charakter wykonywanych ruchów, ich intensywność oraz osobnicze warunki skarżącego nie pozwalają przyjąć zawodowej etiologii ZCN – skarżący nie pracował w narażeniu na tę chorobę zawodową. Gdyby natomiast istniały wątpliwości, czy choroba została spowodowana "przyczynami pracowniczymi", czy też występującymi u skarżącego autonomicznymi schorzeniami ogólnoustrojowymi, to obowiązkiem organów jest uwzględnić, że w takiej konfiguracji domniemuje się istnienie związku przyczynowego pomiędzy środowiskiem pracy/narażeniem zawodowym, a chorobą zawodową.

Wskazanych uchybień można było uniknąć, o ile orzekające w sprawie organy, prowadząc postępowanie po wyroku tutejszego Sądu z 14 września 2015 roku, kierowałyby pisma do jednostek badawczych, z należytym wyeksponowaniem okoliczności, na które powinny one zwrócić uwagę, to jest okoliczności, do których odnosiły się wytyczne zawarte w wyroku.

W ocenie Sądu niewystarczająco wyjaśniona jest również sygnalizowana

w sprawie kwestia czasu powstania ZCN. Decyzje organów praktycznie w ogóle się do tego problemu nie odnoszą. W orzeczeniach jednostek badawczych, kwestię tę porusza jedynie Instytut z [...], który stwierdził, że powstania u skarżącego ZCN

w latach osiemdziesiątych nie potwierdza dokumentacja medyczna z owego czasu, "dolegliwości takie mogły wynikać z dyskopatii szyjnej". Pewne rozpoznanie ZCN nastąpiło dopiero w latach 2009 (nerw prawy) i 2010 (nerw lewy). Sąd w oparciu

o takie wnioski nie jest w stanie zweryfikować, z jakich przyczyn wykluczono możliwość powstania ZCN w latach osiemdziesiątych, bądź wprawdzie później, lecz przed rokiem 2009 i 2010. Samo stwierdzenie, że występowanie ZCN u skarżonego nie jest potwierdzone przez dokumentacje medyczną nie wyjaśnia, czy skarżący był badany w tym kierunku i nie zdiagnozowano u niego ZCN, czy też po prostu nie ma dokumentacji, w której istniałyby wpisy potwierdzające taką diagnozę. W pierwszym wypadku, należałoby przytoczyć konkretnie o jaką dokumentację i o jakie zawarte

w niej wpisy chodzi, w drugim natomiast o konkretne argumenty uzasadniające wniosek, że w tym okresie występowanie ZCN u skarżącego jest wykluczone. Skarżący stawia konkretne twierdzenia, które są istotne w sprawie, a obowiązkiem organów jest się do nich odnieść przez pryzmat zgromadzonego materiału dowodowego.

Uwzględniając całość powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c

w związku z art. 134 i 135 P.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Orzekając ponownie w sprawie organy uwzględnią uwagi poczynione przez Sąd w części zważającej niniejszego uzasadnienia.