Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1273/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: journal: M.P. 1990 nr 15 poz 119  art. 73 ust. 1,2,4,5
law: Zarządzenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 31 marca 1990 r. w sprawie warunków prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych i na pośrednictwie w kupnie i sprzedaży tych wartości oraz maksymalnej wysokości marż pobieranych przy wykonywaniu tych czynności.
article: art. 2,8,21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1,2,3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 7 ust. 1 i 2, ar. 21, 22
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 141 par.4, art. 3 par. 3, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 76 par.3, art. 25 par. 2, art. 7,10 par. 2, art. 81, 9,11,35,36,77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 76 par. 2, art. 25 par. 2, art. 7, 10 par. 2, art. 81, 9,11,35,36,77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia WSA del. Marian Wolanin Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych T. Z. oraz T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2015/12 w sprawie ze skarg T. Z. oraz T. B. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 2015/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi T. B. i T. Z. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

T. B. i T. Z. wystąpili w dniu [...] listopada 2005 r. o wydanie decyzji, stwierdzającej nabycie - z mocy prawa - przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], z obrębu [...], w jednostce ewidencyjnej K., jako zajętej pod pas drogowy ulicy E. w K. a pismami z dnia [...] grudnia 2005 r., wniosek ten doprecyzowali, ograniczając go do parceli katastralnej [...] , objętej wcześniej wykazem hipotecznym [...].

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], wydaną w oparciu o art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 2007 r. Nr 15, poz. 119 ze zm.), Wojewoda M. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego - z mocy prawa - z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonych w K. w jednostce ewidencyjnej K., oznaczonych jako parcela [...] i działki o numerach: [...] (pkt 1) oraz odmówił stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia1999 r. - z mocy prawa - przez Skarb Państwa, prawa własności nieruchomości położonych w K. w jednostce ewidencyjnej K., oznaczonych jako działki o numerach: [...] (pkt 2).

Rozpatrując sprawę – w trybie instancji odwoławczej - Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., uchylił w całości w/ decyzję Wojewody M. i umorzył postępowanie przed organem I instancji w całości.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na treść art. 73 ust. 1 w/w ustawy dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające (...) i wyjaśnił, że nabycie własności nieruchomości - z mocy prawa - na podstawie w/w przepisu nastąpiło, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie takie przesłanki jak: nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, była zajęta pod drogę publiczną i pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Minister podkreślił również, iż dysponentem postępowania był podmiot, składający wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego i treść wniosku zakreślała granice przedmiotowego postępowania.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, organ odwoławczy wskazał, że decyzja Wojewody M. dotyczyła nieruchomości oznaczonej jako dawna [...] a zatem organ ten prowadził postępowanie, co do całej nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...] a tymczasem z wniosku z dnia [...] listopada 2005 r., pisma z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz odwołań z dnia [...]marca 2012 r. i [...] marca 2012 r. wynikało, że T. B. oraz T. Z. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. - z mocy prawa - własności jedynie względem nieruchomości, stanowiącej dawną parcelę [...], która zgodnie z załączonym przez T. B. zaświadczeniem geodety weszła w skład działki nr [...] zajętej pod ulicę E. W związku z powyższym – zdaniem Ministra - postępowanie wszczęte w stosunku do działek o numerach ewidencyjnych: [...], jako nie objęte wnioskiem, podlegało umorzeniu.

Co do działki zaś nr [...], Minister zwrócił uwagę, że została ona wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem o wywłaszczeniu z dnia [...] grudnia 1957 r. nr [...] i następnie weszła ona w skład działki ewidencyjnej nr [...]. Działka nr [...] ujawniona zaś była w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa, a następnie została odłączona do księgi wieczystej KW nr [...] i obecnie stanowi własność Gminy K.

W związku z powyższym organ uznał, że skoro działka nr [...] została wywłaszczona w 1957 r. to wnioskodawcom - w dniu 31 grudnia 1998 r. - nie przysługiwało do niej prawo własności, a tym samym, nie posiadali oni interesu prawnego do żądania wszczęcia postępowania, w trybie art. 73 cytowanej ustawy. W rezultacie zatem postępowanie wadliwie wszczęte podlegało umorzeniu - na podstawie art. 105 k.p.a.

Jednocześnie organ odwoławczy odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu a dotyczących kwestii odszkodowania i wskazał, że kwestia ta nie podlegała ocenie w niniejszym postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Na wyżej przedstawioną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [....] sierpnia 2012 r. T. B. i T. Z. wnieśli skargi, w których zarzucili organowi naruszenie: art. 8 i art. 21 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 1 Protokołu Dodatkowego Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności a także art. 7, 9, 10, 73 § 1, art. 77 § 1, art. 81, art. 107 § 3 w zw. z art. 105 § 1 i art. 138 w zw. z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.

Odpowiadając na skargę, Minister wnosił o ich oddalenie i podtrzymał argumentację, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargi – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że wnioskodawcy wnosili o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości, stanowiącej dawną parcelę [...] jako zajętej pod ulicę R. w K., z dniem 1 stycznia 1999 r. - z mocy prawa - przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Szczegółowo i jednoznacznie sprecyzowali przy tym w obu odwołaniach, że (cyt.): "prowadzone postępowanie winno dotyczyć wyłącznie – zgodnie z naszym wnioskiem – działki ewidencyjnej o numerze [...] – parceli [...] – wywłaszczonej orzeczeniem o wywłaszczeniu z dnia [...] grudnia 1957 roku, sygnatura: [...]".

W ocenie Sądu, przy tak jednoznacznym stanowisku skarżących, nie było więc wątpliwości, jaki był przedmiot niniejszego postępowania. Wątpliwości w tym zakresie nie miały także organy obu instancji, które stanęły na stanowisku, że pod budowę ulicy R. (oznaczonej jako działka nr [...]) zajęto nie całą działkę [...], tylko jej część, oznaczoną jako działka o nr [...]. Do przekonania tego organy doszły po przeprowadzeniu szczegółowych badań odnośnie podziału działki [....]. Ich zdaniem, a ustalenia te podzielił również Sąd, z zebranego materiału dowodowego wynikało, że parcela [...] podzieliła się na parcele [...] i 1. kat. [...] została wywłaszczona orzeczeniem o wywłaszczeniu z dnia [...] grudnia 1957 r., nr [...] na rzecz Skarbu Państwa. Natomiast parcela [...] zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] a następnie na działkę nr [...]. Działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...]. Następnie działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...], a działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...]. Działka nr [...] znosi się do działki [....], która otrzymuje oznaczenie jako działka nr [...]. Następnie działka [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...]. Ponadto działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...], a działka nr [...] dzieli się na działki nr [...] i nr [...].

Z powyższego jednoznacznie więc wynikało, że pod budowę ulicy R. zajęta została, z działki oznaczonej nr [...], tylko jej część, oznaczona nr [...]. Dodatkowo – zdaniem Sądu – wymagało wskazania, że parcela [...] została wywłaszczona orzeczeniem o wywłaszczeniu z dnia [...] grudnia 1957 r. nr [...] na rzecz Skarbu Państwa. Oznaczało to zatem, że uwzględnieniu wniosku skarżących w niniejszym postępowaniu stał na przeszkodzie brak przesłanki, wynikającej z art. 73 ust.1 i 2 cytowanej ustawy, w tej postaci, że działka oznaczona numerem parcela [...], pozostająca w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, nie mogła, w tej dacie, stanowić ich własności. W rzeczywistości bowiem działka ta stanowiła własność Skarbu Państwa już od daty wywłaszczenia, czyli od dnia [...] grudnia1957 r.

Sąd zaakcentował w tym miejscu, że skarżący nie tylko nie kwestionowali powyższych ustaleń faktycznych, ale przyznawali wprost, że w dacie tej nastąpiło wywłaszczenie nieruchomości. Skoro więc przedmiotem w niniejszym postępowaniu była tylko działka oznaczona jako parcela [...], a wnioskodawcy nie byli jej właścicielami w dniu 31 grudnia 1998 r., to tym samym nie spełniali przesłanki, wynikającej z art. 73 ust.1 i 2 w/w ustawy a zatem nie mieli interesu prawnego w wystąpieniu z przedmiotowym wnioskiem.

W rezultacie – w ocenie Sądu - słuszne było wydanie przez organ II instancji decyzji na mocy art. 105 §1 k.p.a., to jest umarzającej postępowanie w całości przed organem I instancji.

Jednocześnie Sąd podkreślił, że ponieważ działki, oznaczone numerami: [...] nie były objęte wnioskiem, to wydanie decyzji przez organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest uchylenie decyzji Wojewody i orzeczenie co do istoty sprawy, było zasadne.

Zdaniem Sądu, nieuzasadnione okazały się również pozostałe zarzuty procesowe podniesione przez skarżących, bowiem organy prawidłowo wyjaśniły całą sprawę i ustaliły – zgodnie zresztą ze stanowiskiem wnioskodawców - że przedmiotem postępowania była działka oznaczona nr [...]. Skarżący zgadzali się także z organami, iż działka ta stanowiła od 1957 r. własność Skarbu Państwa, a następnie Gminy K., oraz, że w dacie 31 grudnia1998 r. nie stanowiła własności wnioskodawców. Jakich więc konkretnie okoliczności, istotnych dla sprawy organy nie wyjaśniły, tego skarżący nie sprecyzowali.

Sąd nie podzielił także zarzutu, że strony postępowania nie miały dostępu do akt sprawy, albo też, że nie miały możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Skarżący nie precyzowali, w jaki sposób ich pozbawiono tych praw i na czym polegało owe naruszenie przepisów przez organy. Tymczasem – jak wywodził Sąd - pismem z dnia [...] października 2011 r. strony zostały powiadomione o zgromadzeniu kompletu dokumentacji w toczącym się postępowaniu oraz o przysługującym im uprawnieniu do zaznajomienia się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do ich treści, a także możliwości przeglądania akt w terminie 14 dni w siedzibie organu, co wyczerpywało wymóg z art. 10 §1 k.p.a.

Jako niezasadne Sąd ocenił również zarzuty dotyczące prawa materialnego, w których skarżący twierdzili, iż z tytułu wywłaszczenia (działki nr [...]), które nastąpiło w 1957 r. dotychczasowy właściciel działki nie otrzymał należnego odszkodowania. Zdaniem Sądu, skarżącym chodziło przede wszystkim właśnie o kwestię wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, ale przedmiotem niniejszego postępowania była wyłącznie kwestia nabycia przez Skarb Państwa własności spornej nieruchomości, natomiast sprawa odszkodowania winna być rozpatrywana w odrębnym postępowaniu przez starostę wykonującego zadania administracji rządowej. Rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za zajętą nieruchomość należało bowiem - zgodnie z ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) - do kompetencji starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu). Omawiany zaś przepis art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie miał zaś jakiegokolwiek zastosowania w postępowaniu o ustalenie odszkodowania. Oznaczało to zatem, że w niniejszym postępowaniu organy administracji publicznej w ogóle kwestią ustalania odszkodowania nie mogły się zajmować i się nie zajmowały.

W identycznie brzmiących skargach kasacyjnych, zaskarżając powyższy wyrok w całości, T. B. i T. Z. zarzucili Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:

A. naruszenie prawa materialnego, to jest :

1) art. 2, 8, 21 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1, 2 i ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w związku z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w związku z art. 1 Protokołu Dodatkowego Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ( Dz. U. z 1995 r., nr 36, poz. 175 z późniejszymi zmianami ) w związku art. 73 ust. 1, 2, 4 oraz ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z pominięciem art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 21 i art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i wywłaszczaniu nieruchomości - poprzez pozbawienie strony własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia, bez ustalenia / przyznania odszkodowania, ustalenia terminu wypłacenia i samego wypłacenia odszkodowania do chwili obecnej, a ponadto przewlekłego i długotrwałego procedowanie wniosku strony przed organem instancji i nie rozpoznanie go merytorycznie. Jednocześnie poprzez uznanie, że w sprawie objętej zaskarżonym wyrokiem nie naruszono przepisów Ustawy Zasadniczej, jak i norm prawa międzynarodowego. Ponadto niewłaściwe zastosowanie powołanych przepisów doprowadziło do sytuacji, gdy pomimo złożenia przez stronę stosownych wniosków w zawitym, materialnoprawnym terminie – żaden z organów obu instancji, jak i Sąd I instancji - nie odniósł się do tej kwestii.

Podniesione naruszenie skutkuje " rażącym naruszeniem prawa ", stanowiąc jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności inkryminowanej decyzji.

B). przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, to jest:

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności naruszenie przepisów postępowania tj. - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 3 § 3 p.p.s.a. poprzez błędną/ wadliwą ocenę ustaleń dokonanych przez organy administracji publicznej, a tym samym wadliwą ocenę zastosowania przez te organy przepisów procedury administracyjnej polegającą na umorzeniu postępowania w zakresie wniosku strony oraz błędne zastosowanie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 2, art. 25 § 2, art. 8, art. 10 § 2, art. 81, 9, 11, 35, 36, 7, i art. 77 k. p. a. poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych związanych z przedmiotową sprawą, w tym brak rozważenia kwestii prawidłowości wywłaszczenia oraz ustalenia odszkodowania, wskutek czego przyjęto początkowo niewłaściwe numery działek, które dopiero następnie uchylono, jak i brak wyjaśnienia zasadności przesłanek braku przyznania i wypłacenia jakiegokolwiek odszkodowania oraz poprzez naruszenie art. 73 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż brak zapewnienia stronie przez organ możliwości dostępu do akt nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

Naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziły Sąd do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazując na powyższe podstawy prawne, skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie, na zasadzie art. 188 p.p.s.a., wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej akcentowano w szczególności, że w myśl (cyt.): "przepisów właściwej w sprawie ustawy organ orzekający o wywłaszczeniu był obowiązany do ustalenia w decyzji o wywłaszczeniu także kwoty odszkodowania i terminu jego zapłaty". W decyzji z dnia [...] lutego 1963 r. nr [...] Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczeń - na organ nałożony został obowiązek ponownego zbadania sprawy i na stronie drugiej stwierdzono: " W sprawie odszkodowania dla J. Ż. należy zobowiązać inwestora do sprawdzenia powierzchni wywłaszczonej części nieruchomości {... } i jeżeli okaże się, że zajęto większą część działki { ... } należy za zgodą stron zmienić decyzję o wywłaszczeniu i ustalić odszkodowanie ".

W związku z powyższym skarżący twierdzili, że ponieważ powyższych czynności nie dokonano to należało uznać, że "sprawa administracyjna nadal jest w toku, a zatem zawisłość sprawy w procedowaniu przed organem trwa nadal".

Zwracano uwagę, że art. 73 ust. 1 ustawy z 1998 r. Przepisy wprowadzające (...) ma na celu uporządkowanie stosunków własnościowych, stanowiąc jednocześnie gwarancję zadośćuczynienia interesom właściciela. A zatem, zawarte w art. 73 ust. 1 powołanej wyżej ustawy sformułowanie " nieruchomości zajęte pod drogi publiczne " oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. Aby zaś uznać, iż doszło do wywłaszczenia to - zdaniem autora skarg kasacyjnych - należało stwierdzić nie tylko samo przejście prawa własności, ale i wypłacić odszkodowanie za pozbawienie właściciela jego praw przysługujących mu do tej nieruchomości. W przedmiotowym stanie faktycznym nie wypłacono zaś stronie żadnego odszkodowania za odebranie jej nieruchomości, a zatem nie można było zgodzić się z tezą, iż doszło do wywłaszczenia - w rozumieniu stosownych przepisów prawa, skoro te przepisy przyznają obligatoryjnie - obowiązek wypłaty odszkodowania ( art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości).

Zwracano również uwagę, że (cyt.): "w niniejszej sprawie naruszono ponadto i to w sposób istotny, ewidentny przepis art. 6 powołanej powyżej ustawy, który wskazuje, iż przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego - ubiegający się o wywłaszczenie ( właściwy organ administracji) obowiązany jest wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę zamiany lub umowę nabycia nieruchomości za cenę ustaloną według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie. Umowa taka może być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego".

W rezultacie zwracano uwagę, że (cyt.): "W przedmiotowym stanie faktycznym ten istotny obowiązek wyrażony w ustawie nie został spełniony wobec strony - właściciela nieruchomości, a zatem uznać należy, iż doszło do rażącego uchybienia stosownym przepisom prawa o wywłaszczaniu nieruchomości i tym samym kwestionowaniu jego prawidłowości oraz legalności, gdyż nawet w toku prowadzonego postępowania wywłaszczeniowego nie dokonano wymacane prawem czynności. To w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia strony jej praw majątkowych - stwierdzić należy, iż odmienna wykładnia sprzeczna byłaby z normami konstytucyjnymi i z normami prawa międzynarodowego oraz na wykładnię celowościową, która nakazuje uwzględnić w procesie ustalenia znaczenia normy kontekst aksjologiczny, a więc wziąć pod uwagę powszechnie akceptowane zasady słuszności i sprawiedliwości".

Odpowiedź na skargi kasacyjne nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skargach kasacyjnych a które to zarzuty okazały się całkowicie nieuzasadnione.

Skarżący oparli skargi kasacyjne na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. to jest obrazie prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania, które to naruszenie miało – ich zdaniem – istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych wskazać trzeba, że oboje skarżący nietrafnie zarzucili Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w szczególności naruszenie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 3 § 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku sądu wojewódzkiego, którym sąd oddalił skargę, powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Te wymagania spełnia w pełni zaskarżony wyrok, w tym w szczególności co kwestii związanej z wyjaśnieniem podstawy rozstrzygnięcia. W analizowanej sprawie podstawę tę – w odniesieniu do zaskarżonej decyzji - stanowił art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., na co Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę.

Niezasadnie także skarżący zarzucili Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, gdyż przepisy te mają jedynie charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżących, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Zważyć bowiem należy, że w/w przepisy zakreślają jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd Wojewódzki nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem.

Całkowicie niezrozumiały był też zarzut naruszenia przez zaskarżony wyrok art. 3 § 3 p.p.s.a., który przewiduje, iż sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Wspomniany przepis nie miał w ogóle bowiem w rozpatrywanym przypadku zastosowania. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego, dokonywana była na podstawie art. 3 § 1i 2 pkt 1 p.p.s.a. a nie ustaw szczególnych.

Konkludując należało wyjaśnić, że w/w przepisy mogłyby być naruszone tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana, albo rozpoznanie jej opierałoby się na innych kryteriach, niż są one określone w art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca.

Oparcie w analizowanej sprawie wyroku na przepisie art. 151 p.p.s.a., uwarunkowane było zaś jedynie oceną, którą wyraził Sąd pierwszej instancji, odnosząc ją zarówno do zarzutów obrazy prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania.

W związku z tym ostatnimi zarzutami, wyjaśnić w tym miejscu należy, że formułując zarzuty procesowe w tak sformalizowanym piśmie procesowym, jakim jest skarga kasacyjna, należało nie tylko dokładnie określić dany zarzut, ale także wyjaśnić na czym, w tym konkretnym przypadku, miało polegać naruszenia wskazanego przepisu procesowego i w czym miał by przejawiać się wpływ owego naruszenia na wydane rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Wymienienie w skardze kasacyjnej kilkunastu przepisów procesowych z takim tylko uzasadnieniem, że Sąd Wojewódzki nie zbadał w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych związanych z przedmiotowa sprawą, nie stanowiło zatem dostatecznego uzasadnienia dla tego rodzaju zarzutów, zwłaszcza, że w dalszej części argumentacji, autor skargi kasacyjnej zarzut ten odnosił nie tyle do decyzji zaskarżonej do Sądu Wojewódzkiego a do decyzji orzekającej w 1957 r. o wywłaszczeniu, której w ogóle nie dotyczyło niniejsze postępowanie.

Z całą mocą zaakcentować także trzeba, że przedmiotowa sprawa dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania, prowadzonego na wniosek T. B. i T. Z., a który to wniosek miał oparcie w przepisie art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Skarżący domagali się bowiem wydania decyzji stwierdzającej nabycie - z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa – nieruchomości położonej w K., stanowiącej dawną parcelę [...], zajętej (wg skarżących) pod ulicę E. Tymczasem, co było rzeczą bezsporną w tej sprawie, nieruchomość ta została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem o wywłaszczeniu z dnia [...] grudnia 1957 r. nr [...]. Następnie w/w działka weszła w skład działki ewidencyjnej nr [...], która została wykazana w księdze wieczystej [...] jako własność Skarbu Państwa, a następnie odłączona do księgi wieczystej KW nr [...] i aktualnie stanowi własność Gminy K.

W rezultacie, przepis art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie mógł mieć w tym przypadku w ogóle zastosowania, gdyż odnosi się on jedynie do nieruchomości, które wprawdzie były zajęte w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogi publiczne, ale jednocześnie stanowiły, w tym dniu, własność osób nie będących takimi podmiotami jak Skarb Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego. Działka zaś, położona w K., stanowiąca dawną parcelę [...] w dniu 31 grudnia 1998 r., nie była już własnością osób fizycznych, bo jeszcze w 1957 r. została wywłaszczona.

Podnoszenie w tym postępowaniu zarzutów, dotyczących innej decyzji, to jest decyzji o wywłaszczeniu, poprzez twierdzenie, że nie przyznanie byłemu właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości odszkodowania stanowiło naruszenie norm konstytucyjnych i przepisów wspólnotowych, było nie tylko całkowicie pozbawione wszelkiego uzasadnienia, ale wręcz niedopuszczalne, gdyż wykraczało poza granice rozpoznawanej sprawy. Kwestia braku odszkodowania za wywłaszczoną w 1957 r. nieruchomość nie mieściła się w postępowaniu wszczętym wnioskiem, opartym o art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Z tej zatem przyczyny zarzuty prawnomaterialne, odwołujące się do art. 2, 8, 21 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1, 2 i ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w związku z art. 1 Protokołu Dodatkowego Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ( Dz. U. z 1995 r., nr 36, poz. 175 z późniejszymi zmianami w związku art. 73 ust. 1, 2, 4 oraz ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z pominięciem art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 21 i art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i wywłaszczaniu nieruchomości, nie mogły w tym postępowaniu odnieść żądnego skutku.

Jeśli skarżący kwestionowali prawidłowość decyzji z 1957 r. o wywłaszczeniu to tę decyzję winni uczynić przedmiotem swojego wniosku.

Biorąc więc pod uwagę, że skargi kasacyjne nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.