Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 220/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zasądzenie kosztów
Uchylono zaskarżone postanowienie i umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Bk 412/08 odrzucające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 31 lipca 2008 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia do kwietnia 2004 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek o zasądzenie kosztów.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 5 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku na podstawie art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwana dalej p.p.s.a., odrzucił skargę W. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2004 r.

Powodem wydania takiego orzeczenia było nie uzupełnienie w zakreślonym terminie braków skargi w zakresie wpisu w kwocie 407 zł oraz pełnomocnictwa dla reprezentującego stronę doradcy podatkowego.

Pismem datowanym na dzień 24 listopada 2008 r. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, do którego załączyła stosowne pełnomocnictwo oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100,00 zł.

Po przeanalizowaniu sytuacji materialnej strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 29 grudnia 2008 r. przychylił się do jej żądania i zwolnił ją od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie.

Następnie Sąd pierwszej instancji wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł.

Na powyższe wezwanie strona odpowiedziała uiszczając kwotę 400 zł tytułem "wpis do księgi sygn. akt I SA/Bk 413/08, sygn. akt I SA/Bk 412".

Następnie, wraz z zażaleniem na postanowienie z dnia 25 lutego 2009 r., oddalające wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu podniesiono, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego, ponadto że jej stan materialny jest Sądowi znany albowiem została ona już w rozpoznawanej sprawie zwolniona z wpisu od skargi na decyzję.

Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3, art. 239 pkt 4 i art. 243 § 2 p.p.s.a. odrzucił powyższy wniosek skarżącego.

W uzasadnieniu wskazano, że w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne postanowienie z dnia 29 grudnia 2008 r. przyznające stronie prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł, którą to kwotę skarżący uiścił tytułem wpisu od skargi. Tym samym jest on zwolniony od ponoszenia wszelkich pozostałych kosztów sądowych, które mogą powstać, także od kosztów postępowania odwoławczego. W związku z powyższym istniały podstawy by wniosek strony uznać za niedopuszczalny.

Na powyższe orzeczenie skarżący wniósł sprzeciw, w którym zarzucił:

- naruszenie art. 243 § 2 i 239 pkt 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że ustanowione w sprawie zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł, mimo uiszczenia wpisu w tej kwocie nie zostało skonsumowane i skarżący ponownie jest zobowiązany do uiszczenia wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł;

- naruszenie postanowień art. 243 § 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od zażalenia.

W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, przyznanie prawa pomocy w zakresie wskazanym we wniosku oraz o zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił wniosek skarżącego.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił analogiczna argumentację do tej, zaprezentowanej w postanowieniu referendarza z dnia 10 kwietnia 2009 r. oraz wskazał identyczna podstawę rozstrzygnięcia.

Na powyższe orzeczenia skarżący złożył zażalenie, w którym postawił zarzuty:

- naruszenia art. 243 § 1 w zw. z art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a. poprzez błędną jego interpretację;

- naruszenia art. 239 pkt 4 p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie faktu, że skarżący wniósł wpis w kwocie 100,00 zł i dalsze zobowiązywanie go do wnoszenia wpisów przekraczające kwotę zwolnienia jest niezasadne i przeczy postanowieniu WSA w Białymstoku z dnia 29 grudnia 2008 r.

W oparciu o wskazane naruszenia prawa strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych.

W uzasadnieniu strona ponownie stwierdziła, że niezasadnie jest wzywana do uiszczenia wpisu od zażalenia, mimo, że została zwolniona z kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł, którą to kwotę zapłaciła tytułem wpisu od skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, lecz z powodów innych niż wskazane przez autora zażalenia.

Na wstępie należy stwierdzić, że stanowisko zaprezentowane przez skarżącego nie znajduje oparcia w okolicznościach faktycznych sprawy. Wbrew przedstawionemu w zażaleniu poglądowi, strona nigdy nie była wzywana do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z akt spawy wynika bowiem, że wprawdzie Sąd pierwszej instancji zarządzeniem z dnia 11 marca 2009 r. ustalił wpis od powyższego zażalenia w kwocie 100 zł, lecz nigdy nie wystosował do strony wezwania w tym zakresie. Co więcej w treści tego zarządzenia umieszczono wyraźną adnotację, że postanowieniem z dnia 29 grudnia 2008 r. strona została zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł. Tym samym argumentację skarżącego, zaprezentowaną w zażaleniu należało uznać za całkowicie chybioną.

Nie mniej jednak postanowienie odrzucające wniosek o przyznanie prawa pomocy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było adekwatnym orzeczeniem do sytuacji, która zaistniała w sprawie. Nie budzi wątpliwości, że ponowny wniosek skarżącego nie mógł być przedmiotem merytorycznej oceny Sądu pierwszej instancji i w związku z powyższym nie było również podstaw by dokonywać analizy zawartych w nim treści. Zauważyć bowiem trzeba, że wniosek ten dotyczył zwolnienia strony od ponoszenia kosztów sądowych w sytuacji, gdy w rozpoznawanej sprawie żadne koszty już na niej nie ciążyły. Tym samym należało stwierdzić, że kwestia prawa pomocy została prawomocnie, a co ważniejsze korzystnie dla strony rozstrzygnięta. W konsekwencji nie dawało to podstaw do uznania, że intencją strony była zmiana postanowienia z dnia 29 grudnia 2008 r. wobec zmiany okoliczności faktycznych sprawy. Przeciwnie, zarówno z treści sprzeciwu, jak i zażalenia wyraźnie wynikało, że skarżący w pełni akceptuje poprzednie rozstrzygnięcie w zakresie przyznania mu prawa pomocy.

Reasumując nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że ponowny wniosek strony jako niedopuszczalny podlegał odrzuceniu, bowiem nie zaistniała w sprawie przesłanka z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który zgodnie z art. 64 § 1 p.p.s.a. należy stosować odpowiednio do wniosków. O niedopuszczalności wniosku z innych przyczyn, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może przesądzać złożenie wniosku w kwestii prawomocnie już rozstrzygniętej. Nie mógł również stanowić podstawy odrzucenia wniosku art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., bowiem jego odpowiednie zastosowanie wydaje się niemożliwe z uwagi na treść art. 165 p.p.s.a. Co więcej wniosek został złożony w trybie przewidzianym w art. 243 § 1 p.p.s.a., na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 § 2 tej ustawy.

W związku z powyższym ponowny wniosek strony należało z uwagi na treść postanowienia z dnia 29 grudnia 2008 r. uznać za bezprzedmiotowy, gdyż można było przyjąć, że w toku tego postępowania przestał istnieć przedmiot tego wniosku, a mianowicie strona została zwolniona z ponoszenia wszelkich kosztów postępowania w rozpoznawanej sprawie. Tym samym postępowanie wszczęte tym wnioskiem należało umorzyć.

Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 189 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

W kwestii wniosku strony o zwrot kosztów postępowania należało stwierdzić, że stosownie do treści art. 209 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w tym zakresie w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniach, o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. W konsekwencji wniosek strony należało oddalić jako nie znajdujący podstawy w przepisach prawa. Zgodnie z art. 197 § 2 tej ustawy do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak jest natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (Dział V, rozdział 1), które dawałoby podstawę do odpowiedniego stosowania w przypadku zażalenia art. 203 pkt 1 - przepisu, który pozwala obciążyć organ kosztami postępowania kasacyjnego gdy uchylono wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Przepisy, z których wynika obowiązek ponoszenia określonego ciężaru, nie mogą być bowiem interpretowane w sposób rozszerzający (por. postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2005 r., sygn. akt FSK 504/04 nie publ.).