Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2272/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2005r. sprawy ze skargi Rady Izby Notarialnej w [...] na z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2004 roku nr [...] na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpoznaniu wniosku Rady Notarialnej w [...] z dnia [...] października o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2004 roku nr [...] o powołaniu J. C. na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w [...].

Obie decyzje Ministra Sprawiedliwości zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, J. C. spełnia ustawowe warunki określone w art. 11 pkt 1-3 oraz art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 14 lutego Prawo o notariacie /tekst jednolity: Dz.U z 2002r., nr 42, poz. 369/ upoważniające do ubiegania się o powołanie na stanowisko notariusza. W szczególności legitymuje się 3-letnim stażem pracy jako adwokat, co potwierdza opinia z dnia [...] grudnia 2003 roku wydana przez Okręgową Radę Adwokacką w [...]. Zawód adwokata wykonuje od [...] sierpnia 1986 roku, a od [...] maja 1990 roku prowadzi indywidualną praktykę adwokacką w [...].

Rada Izby Notarialnej w [...] negatywnie zaopiniowała wniosek J. C. o powołanie jej na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w [...]. Minister podniósł, iż treść opinii Rady Izby Notarialnej, zgodnie z art. 10 Prawa o notariacie nie jest dla organu wiążąca. Analiza argumentów Rady będących podstawą wydania negatywnej opinii nie prowadzi do wniosku, że kandydatka nie spełnia warunków określonych w ustawie do ubiegania się o stanowisko notariusza. Argumentacja Rady, iż kandydatka nie daje gwarancji należytego wykonywania zawodu z powodu kilkakrotnej jego zmiany w ramach tego samego wykształcenia, nie znajduje upoważnienia ustawowego. O tym, czy sprawdzi się w nowym zawodzie zadecydują wymierne jej efekty będące przedmiotem lustracji w ramach wykonywania nadzoru, wynikającego z art. 42 ustawy. Także niedostateczne rozeznanie w specyfice nowo wybranego zawodu nie świadczy o braku przymiotu nieskazitelnego charakteru.

Utworzenie kolejnej kancelarii notarialnej pozwoli na szerszy dostęp ludności do usług notarialnych, co jest uzasadnione słusznym interesem obywateli. Nie można przyjąć, iż liczba notariuszy w [...] jest wystarczająca skoro na każdego z nich przypada 60 aktów notarialnych.

Skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2004 roku utrzymującą w mocy decyzję Ministra Sprawiedliwości dnia [...] września 2004 roku o powołaniu J. C. na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Rada Izby Notarialnej w [...] wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 7 Konstytucji RP stanowiącego, iż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa,

2. art. 7 kpa określającego zasadę uwzględniania przez organy administracji publicznej interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,

3. art. 7 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy,

4. art. 8 kpa tj. naruszenie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa.

Zdaniem Rady przebieg kariery zawodowej wnioskodawczyni świadczy o tym, iż jest ona osobą o niesprecyzowanych planach zawodowych, co bez wątpienia jest okolicznością negatywną w stosunku do osoby ubiegającej się o stanowisko notariusza. J. C. nie prezentuje niezbędnej wiedzy do wykonywania zawodu notariusza. Nie miała możliwości jej nabycia pracując jako adwokat. We wszystkich wnioskach do kolejnych korporacji powołuje się na zły stan zdrowia, tymczasem w przedmiotowym wniosku twierdzi, iż nie korzystała ze zwolnień, pracując intensywnie. Postawa J. C., jej osobowość, w ocenie Rady, nie daje gwarancji należytego wykonywania zawodu notariusza. Powołanie kolejnej kancelarii utrudni sytuację kancelarii prawniczych na terenie [...]. Minister nie przeprowadził żadnego postępowania na okoliczność, czy słuszny interes obywateli przemawia za zwiększeniem liczby kancelarii, czym naruszył kolejną zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 8 kpa. Powołanie J. C. na stanowisko notariusza i wyznaczenie kolejnej kancelarii nie służy realizacji zasady pogłębienia zaufani obywateli do Państwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu odwołał się do tych samych argumentów faktycznych i prawnych jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 kpa. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego.

W niniejszej sprawie organ nie uchybił powyższej zasadzie.

W zaskarżonej decyzji nastąpiło szczegółowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Minister Sprawiedliwości przedstawił także argumentację na poparcie zajętego stanowiska. Odniósł się do wszystkich argumentów Rady. Materiał dowodowy został przez organ zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym zastosował właściwe prawo materialne.

Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja I instancyjna wydane zostały zgodnie z przepisami art. 10, 11 i 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 22, poz. 91 z późn. zm.).

Jak już wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie, decyzja o powołaniu na stanowisko notariusza i wyznaczenie kancelarii podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego (por. wyrok NSA w sprawach sygn. akt II SA 31/95, II SA 559/97).

Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję dokonał oceny kandydatki, czy spełnia ona wymogi przewidziane prawem.

Bezspornym w sprawie jest, że Rada Izby Notarialnej negatywnie zaopiniowała wniosek J. C. w przedmiocie powołania jej na stanowisko notariusza i wyznaczenie kancelarii notarialnej. Należy w tej kwestii wskazać, że opinia rady izby w sprawie powołania notariusza i wyznaczenia siedziby jego kancelarii jest opinią w rozumieniu art. 106 § 1 k.p.a. Opinia taka nie jest jednak wiążąca dla Ministra Sprawiedliwości, podlega jego ocenie jak każdy inny dowód.

Minister Sprawiedliwości uznał argumenty zawarte w opinii za nieprzekonywające, dokonał samodzielnej oceny całego materiału dowodowego zebranego w sprawie - do czego miał prawo.

Sformułowania ustawowe zawarte w art. 12 ustawy Prawo o notariacie są jednoznaczne. Żaden organ, a więc i samorząd notarialny nie może kontrolować kwalifikacji osób wymienionych w art. 12 ustawy, bowiem z przepisów ustawy wynika, że z racji posiadanych tytułów naukowych oraz zajmowanych wcześniej stanowisk spełniają one wymogi konieczne do powołania na stanowisko notariusza. Zgodzić się więc należy z organem, że przepisy ustawy nie pozwalają na weryfikacje wiedzy i umiejętności praktycznych kandydata na notariusza.

Uzurpowane przez radę właściwej izby notarialnej prawa do weryfikowania wiedzy i przygotowania zawodowego osób wymienionych w art. 12 ustawy, nie znajduje więc żadnej podstawy prawnej. Jest również niezgodne z art. 7 k.p.a. i art. 17 ust. 1 Konstytucji R.P.

Zgodnie z tym ostatnim przepisem można w drodze ustaw tworzyć samorządy zawodowe reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Samorząd zawodowy jako osoba prawa publicznego ma więc przede wszystkim chronić interes publiczny w granicach obowiązującego prawa, a nie to prawo dezawuować.

Zarzut o braku nieskazitelnego charakteru Rada wywodzi z podawanych przez nią sprzecznych informacji dotyczących stanu zdrowia. Ta okoliczność była także przedmiotem oceny organ. Zdaniem sądu nie budzi ona wątpliwości. Organ nie podzielił tego zarzutu, jako, że nie znajduje on potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

Także zarzut braku doświadczenia do wykonywania zawodu notariusza nie stanowi podstawy do odmowy powołania. Doświadczenie zdobywa się wykonując zawód. Ustawodawca, zwalniając osoby wymienione w art. 12 ustawy od wymagań, o których mowa jest w art. 11 pkt 4-6 przyjął, iż posiadają one nie tylko wiedzę, ale i doświadczenie i są nieskazitelnego charakteru. Podważanie tej oceny byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby nie była ona oparta na przesłankach znajdujących odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym lub niezgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Zebrany materiał dowodowy nie uzasadnia twierdzenia Rady, jakoby J. C. nie dawała gwarancji należytego wykonywania zawodu.

Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z celowością ustanowienia w [...] kolejnej kancelarii notarialnej, należy stwierdzić, iż kryterium to nie zostało przewidziane w ustawie Prawo o notariacie jako warunek utworzenia nowej kancelarii.

Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu wyrokach zajmował stanowisko o konieczności ciągłego zwiększania dostępności usług notarialnych.

Przykładowo w wyroku z dnia 21 stycznia 1999 r. II SA 1675/98 wyraził pogląd, że prawo o notariacie nie przewiduje, aby warunkiem utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej było zapewnienie rentowności tego rodzaju instytucji.

Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia powołanych w skardze przepisów i jako taka jest zgodna z prawem.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w sentencji.