Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1426/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr SKO.K/41.3/1011/2022/10523/AW w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 22 czerwca 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr SKO.K/41.3/1011/2022/10523/AW, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania A. K. (dalej – Strona, Skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa Śląskiego (dalej – organ I instancji, Marszałek Województwa) z dnia 22 czerwca 2022 r. nr [...], którą unieważniono przeprowadzony w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Katowicach egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii "B" wobec A. K.: egzamin teoretyczny, który odbył się w dniu [...] r. i został przeprowadzony przez egzaminatora I. W. oraz egzamin praktyczny, który odbył się w dniu [...] r. i został przeprowadzony przez egzaminatora M. S.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 4 kwietnia 2022 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Prezydenta Miasta S., którym przekazano odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. o sygn. akt [...] dotyczące K.P. i P.J. W orzeczeniu tym stwierdzono, że K. P. (punkt 151 wyroku) będąc właścicielem Ośrodka Szkolenia Kierowców [...] w M., będąc osobą uprawnioną na podstawie art. 26 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm. – dalej u.k.p.) do wystawiania dokumentów, w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia kursanta – Skarżącej poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mających znaczenie prawne, a to faktu odbycia przez tego kursanta wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej oraz działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu odbycia przez tego kursanta wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych, a nadto w dokumencie w postaci zaświadczenia nr [...] o ukończeniu szkolenia podstawowego poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu ukończenia przez kursanta – Skarżącą wszystkich wymaganych przez u.k.p. zajęć szkoleniowych, przy czym dopuścił się tego czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w nieustalonej kwocie, a nadto, w celu użycia za autentyczny, podrobił ten dokument w postaci karty przeprowadzonych zajęć, poprzez nakreślenie w nim podpisów Skarżącej.

Po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Marszałek Województwa decyzją z dnia 22 czerwca 2022 r. unieważnił egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii "B", przeprowadzony w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Katowicach wobec A. K. w zakresie teoretycznym i praktycznym.

W uzasadnieniu uznano, że ze względu na wspomniany wyrok karny i opisane w nim działania, zasadnym jest stwierdzenie, że Skarżąca w procesie ubiegania się o prawo jazdy kategorii "B" posługiwała się dokumentem, w którym poświadczono nieprawdę, gdyż otrzymała zaświadczenie potwierdzające, iż odbyła wszystkie wymagane przez u.k.p. zajęcia szkoleniowe, co w rzeczywistości było nieprawdą. W tej sytuacji, zdaniem organu I instancji, zaistniała podstawa z art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p. do unieważnienia egzaminu teoretycznego i praktycznego, jakiemu została poddana Skarżąca. Zaznaczono jednocześnie, że przepisy nie przewidują przedawnienia możliwości unieważnienia egzaminu na prawo jazdy ze względu na upływ czasu.

W odwołaniu z dnia 8 lipca 2022 r. Strona zanegowała prawidłowość decyzji organu I instancji. Zarzuty i ich uzasadnienie skoncentrowana na naruszeniu art. 7 i art. 8 k.p.a., a także wskazywano na niedostatki w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Mianowicie Skarżąca podniosła, że Marszałek Województwa dał pierwszeństwo zasadzie legalizmu względem zasady ochrony zaufania obywatela do państwa. Nie wziął bowiem pod uwagę tego, że miała ona prawo pozostawać w przekonaniu, że działania podejmowane przez ośrodek szkolenia kierowców (pozostającego pod nadzorem starosty) są zgodne z prawem i dają jej prawo do przystąpienia do egzaminu na prawo jazdy. Skarżąca wyraziła ponadto pogląd, że skazujący wyrok karny nie zwalnia organu administracji z obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego. Tymczasem, jak stwierdziła Strona, Marszałek Województwa nie tylko nie podjął działań z urzędu, ale także pominął dowody zawnioskowane w toku postępowania. Kluczowym dowodem, jak zauważyła Strona, jest fakt, że zdała ona z wynikiem pozytywnym kwestionowany egzamin, co świadczy o tym, że szkolenie prowadzone w ośrodku skazanego odbyło się w pełnym, wymaganym prawem zakresie. Tym samym w myśl zasad wyrażonych w art. 7 i art. 8 k.p.a. nie powinna być pozbawiana po upływie 6,5 roku nabytych uprawnień do kierowania pojazdami.

Decyzją z dnia 17 sierpnia 2022 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W motywach zaskarżonej decyzji przyjęto - w związku z wyrokiem karnym - iż bezspornym jest, że Skarżącą przystąpiła do egzaminu na prawo jazdy w sytuacji, gdy zaświadczenie o ukończeniu wymaganego kursu dotknięte było fałszem intelektualnym. Tym samym, zdaniem Kolegium, nie spełniała ona wymogów warunkujących dopuszczenie do powyższego egzaminu, określonych w art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i b u.k.p. W tej sytuacji, jak stwierdził organ odwoławczy, Marszałek Województwa był zobligowany do unieważnienia egzaminu Skarżącej (art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p.). Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że wobec związanego charakteru decyzji wydawanej na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p. nie mogły zostać one uwzględnione. Mianowicie wyrok sądowy jako dokument urzędowy stanowił bowiem dowód zaistnienia okoliczności wymagających unieważnienia przedmiotowego egzaminu.

W skardze z dnia 29 sierpnia 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Strona decyzji Kolegium zarzuciła wydanie jej z naruszeniem:

1) art. 2 Konstytucji RP i art. 7 oraz 8 k.p.a poprzez błędne wyważenie przez organ wchodzących w grę wartości, udzielając bezwzględnego prymatu zasadzie legalizmu, nie uwzględniając jednocześnie specyfiki sprawy, w której zachodziła konieczność poszanowania zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa;

2) art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji unieważniającej pozytywnie zakończone przez Skarżącą egzaminy państwowe na prawo jazdy kategorii B (część teoretyczna i praktyczna) z naruszeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela;

3) art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji unieważniającej pozytywnie zakończone przez Skarżącą egzaminy państwowe na prawo jazdy kategorii B (część teoretyczna i praktyczna) z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywatela do państwa;

4) art. 7, art. 8 w związku z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 81a § 1 k.p.a. poprzez:

– brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego na skutek odmowy przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez Skarżącą (występującą bez profesjonalnego pełnomocnika) w piśmie z dnia 1 czerwca 2022 r. i ograniczeniu się jedynie do treści wyroku karnego skazującego K. P., podczas gdy organ powinien całościowo zebrać i ocenić materiał dowodowy zgromadzony w sprawie karnej, w szczególności dowody wskazane w piśmie Skarżącej z dnia 1 czerwca 2022 r.;

– brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło Marszałka Województwa do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych;

– zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść Skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego unieważnienia Skarżącej egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B;

– wydanie decyzji z pominięciem stanowiska Skarżącej, która zarówno w toku przesłuchania w postępowaniu przygotowawczym na Policji, jak i w toku przesłuchania w postępowaniu rozpoznawczym przed Sądem Rejonowym w M., jak i w niniejszej sprawie wyraźnie, stanowczo i konsekwentnie wyjaśniała, że nie była świadoma jakichkolwiek nieprawidłowości mających mieć miejsce w szkole nauki jazdy, którą prowadził K.P., a także stała na stanowisku, że odbyła wszelkie wewnętrzne kursy i szkolenia, tak teoretyczne i praktyczne uprawniające ją (według jej wiedzy) do podejścia do egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B, co więcej Skarżąca podeszła do egzaminu państwowego teoretycznego i praktycznego i zaliczyła je z wynikiem pozytywnym, co pozwala przyjąć, że faktycznie nabyta wszelką wiedzę i doświadczenie teoretyczne i praktyczne w toku kursu w szkole jazdy K. P.;

– wydanie decyzji z pominięciem okoliczności, że Skarżąca zdała egzamin państwowy zarówno teoretyczny i praktyczny zatem nabyła umiejętności teoretyczne i praktyczne w toku nauki w szkole nauki jazdy K. P.;

– wydanie decyzji unieważniającej egzaminy państwowe Skarżącej na prawo jazdy pomimo braku podważenia faktu, że samo szkolenie Skarżącej (teoretyczne i praktyczne) przed przystąpieniem do egzaminów państwowych się odbyło;

5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu I instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;

6) art. 136 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie opisanym w piśmie Skarżącej z dnia 1 czerwca 2022 r. na okoliczność przeprowadzenia wszelkich praktycznych i teoretycznych zajęć wymaganych przepisami u.k.p.

Wobec tych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zarzuty w niej podniesione okazały się nie do odparcia, zaś stwierdzone przez Sąd uchybienia dają podstawę do uchylenia zarówno kwestionowanej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Postępowanie toczące się przed organami administracji publicznej zainicjowane zostało w związku z otrzymaniem przez organ I instancji prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. o sygn. akt [...], którym skazano właściciela ośrodka szkolenia kierowców m.in. za czyn polegający na wydaniu zaświadczenia nr [...] poświadczającego nieprawdę o ukończeniu przez Skarżącą szkolenia podstawowego. W oparciu o wspomniane orzeczenie Marszałek Województwa unieważnił egzamin państwowy Skarżącej na prawo jazdy kategorii B w zakresie teoretycznym i praktycznym. Organ I instancji, wydając powyższą decyzję powołał się na art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., który przewiduje obowiązek unieważnienia egzaminu państwowego, jeżeli egzaminowi została poddana osoba, która nie posiada zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia lub w stosunku do której nie zamieszczono w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 51 ust. 2a pkt 1 u.k.p., informacji o ukończeniu takiego szkolenia - nie dotyczy części teoretycznej egzaminu państwowego. Fakt ów wynikał z treści orzeczenia sądu powszechnego, na mocy którego skazano osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców za popełnienie przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy odnośnie przeprowadzonych zajęć i szkoleń.

Argumentację tę utrzymał organ odwoławczy zauważając, że skoro zaświadczenie o ukończeniu kursu podstawowego obarczone jest wadą fałszu intelektualnego, to jest to równoznaczne z brakiem owego dokumentu, co przesądza o zasadności unieważnienia egzaminu państwowego. Dostrzec można w tym zakresie daleko idący formalizm, zasadzający się na całkowitym oderwaniu treści wydanego rozstrzygnięcia od oceny jego konsekwencji dla strony.

Lektura uzasadnień decyzji organów obu instancji wskazuje na brak jakiejkolwiek refleksji na temat następstw wydanych decyzji z punktu widzenia sytuacji prawnej strony postępowania, jak również ich oceny z perspektywy nałożonego na organy obowiązku wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a. in fine). Można wręcz skonstatować, że organy całkowicie pominęły regulacje zawarte w Dziale I, rozdziale 2 k.p.a. (zasady ogólne), koncentrując się wyłącznie na treści art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. i wynikającej z nich podstawy do unieważnienia egzaminu państwowego.

W rozpoznawanej sprawie organ, uzyskawszy informację na temat treści wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...], mocą którego skazano osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców za popełnienie przestępstwa poświadczenia nieprawdy, wszczął postępowanie administracyjne by w jego efekcie stwierdzić nieważność egzaminu państwowego w zakresie teoretycznym i praktycznym. W takich realiach mamy więc do czynienia z unieważnieniem egzaminu, po upływie dłuższego czasu, który Skarżąca ukończyła w wynikiem pozytywnym. Oznacza to, że przez okres ponad 6 lat Skarżąca pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu co do legalności posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Kwalifikacje strony potwierdzone zostały poprzez szereg czynności o charakterze urzędowym: ukończenie kursu prowadzonego przez uprawniony podmiot, zdanie państwowego egzaminu, wydanie decyzji i uzyskanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia, które na żadnym etapie nie były kwestionowane. Powzięcie przez organ informacji o popełnieniu przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy przez osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców, o którym mowa w art. 28 u.k.p., w pełni uzasadniało wszczęcie postępowania administracyjnego, lecz zarazem obligowało do szczególnie wnikliwego zbadania wszystkich aspektów sprawy i rozważenia wszelakich następstw potencjalnego rozstrzygnięcia.

Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzić należy, że żaden z organów w uzasadnieniach wydanych decyzji nie odniósł się do kwestii następstw unieważnienia egzaminu państwowego z perspektywy strony postępowania. Tymczasem w art. 7 k.p.a. nałożono na organ obowiązek wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Z regulacji tej nie wynika bezwzględny prymat interesu społecznego nad indywidualnym, co z kolei prowadzi do wniosku, iż w sytuacji kolizji tych interesów, organ powinien w sposób czytelny wyjaśnić powody, dla których uznał prymat jednego z nich nad drugim. Lektura uzasadnień decyzji organów obu instancji takich wyjaśnień nie dostarcza.

Kontynuując rozważania wskazać przyjdzie, że organy całkowicie pominęły fakt, iż przez stosunkowo długi okres czasu (ponad 6 lat) strona mogła pozostawać w przekonaniu, że uzyskane przez nią uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte zostały w sposób legalny. Co więcej, z treści powołanego przez organy orzeczenia sądu powszechnego nie wynika, aby Skarżąca w jakikolwiek sposób przyczyniła się do dokonania wskazanego w nim przestępstwa, ani też aby miała świadomość jego zaistnienia. W takich okolicznościach ze szczególną wnikliwością należało rozważyć wszystkie konsekwencje negatywnej dla Strony decyzji, zwłaszcza zaś ustalić, czy ochrona interesu społecznego rzeczywiście uzasadnia nadwyrężenie zaufania Strony do organów państwa.

Podkreślenia wymaga, że działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców (art. 28 ust. 1 u.k.p.). Celem takiej regulacji jest m.in. to, że ośrodek szkolenia kierowców i jego kierownik wykonują szereg czynności administracyjnych (wymienionych w art. 27 u.k.p.). Pełni więc rolę organu administrującego w znaczeniu funkcjonalnym i co najmniej w zakresie wydawania zaświadczeń stosuje się do niego przepisy k.p.a. (art. 1 pkt 4) ze wszystkimi tego konsekwencjami. Podejmując decyzję o szkoleniu w takim ośrodku, kandydat na kierowcę ma prawo oczekiwać, że spełnione są wszystkie wymagania wynikające z przepisów.

Nie da się zarazem w tym kontekście nie zauważyć, że zgodnie z treścią art. 43 ust. 1 u.k.p., starosta prowadzi nadzór w zakresie zgodności prowadzenia szkolenia osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem lub pojazdami silnikowymi, kursu dla kandydatów na instruktorów i kandydatów na wykładowców oraz dla instruktorów i wykładowców, z wymaganiami określonymi w przepisach ustawy. Co więcej, stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 1 u.k.p. w ramach tego nadzoru organ ten prowadzi również kontrolę działalności ośrodka szkolenia kierowców. Z powyższego wynika więc, że osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, podejmując szkolenie w legalnie działającym ośrodku prowadzącym taką działalność i pozostającym pod nadzorem organu, ma usprawiedliwione podstawy oczekiwać, że zaświadczenie wystawione przez taki ośrodek jest legalne i tym samym może stanowić podstawę dopuszczenia jej do egzaminu państwowego, a po jego zdaniu, do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Jak więc w związku z takimi unormowaniami należy postrzegać realizację zasady zaufania obywatela do organu (art. 8 § 1 k.p.a.), gdy organ de facto pozbawia Stronę przyznanych jej uprawnień (w myśl art. 11 ust. 1 pkt 4 u.k.p. zdanie egzaminu państwowego warunkuje uzyskanie prawa jazdy) powołując się na okoliczności wskazujące jednocześnie na brak dostatecznego nadzoru właściwego starosty nad ośrodkiem szkolenia kierowców.

Wskazać należy w tym miejscu, że kwestia ochrony praw nabytych w przypadku uprawnień o charakterze publicznym (a więc wynikających z aktów organów administracji publicznej) nabiera szczególnego znaczenia. Trudno w takiej sytuacji, bez dokonania dogłębnej analizy wskazanych wcześniej przepisów, przejść do porządku nad tymi faktami i przyjmując ściśle formalistyczny punkt widzenia uznać, że fakt poświadczenia nieprawdy w dokumentacji prowadzonej przez ośrodek szkolenia kierowców stanowi wystarczającą podstawę do unieważnienia egzaminu państwowego (w dalszej kolejności będzie to stanowić podstawę do odebranie uprawnień do kierowania pojazdami). Takie podejście pozostaje w oczywistej kolizji nie tylko z powołanymi wcześniej zasadami ogólnymi wyrażonymi w art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. lecz również z art. 2 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, co w praktyce oznacza skierowany do szeroko pojmowanych organów władzy publicznej nakaz stanowienia i stosowania prawa w taki sposób, aby obywatel pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, iż podejmowane przezeń działania, sankcjonowane decyzjami tych organów, są legalne (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 2001 r. sygn. akt K 27/00, M.P. z 2001 r. Nr 6, poz. 99).

Instytucja unieważnienia egzaminu państwowego umożliwia realizację kompetencji nadzorczych marszałka województwa i reagowania na naruszenia przepisów prawa w procesie egzaminowania kandydatów na kierowców. Badając jednak wadliwość tego typu procesu i oceniając ujawnione nieprawidłowości, organ nie może zarazem zupełnie abstrahować od okoliczności związanych z powstaniem owej wadliwości ani też jej następstwami dla strony. Takiej ocenie służą m.in. zasady ogólne k.p.a., które znajdują zastosowanie w każdym rodzaju postępowania przewidzianego Kodeksem, o ile sama ustawa nie wyłącza lub nie ogranicza ich stosowania. W przypadku postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego brak jest takich ograniczeń. Tym samym, nawet uwzględniając art. 6 k.p.a., należało stwierdzić, że ocena okoliczności niniejszej sprawy nie powinna ograniczać się wyłącznie do ustalenia wystąpienia przesłanki opisanej w art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., lecz wymaga również wzięcia pod uwagę konsekwencji, jakie pociąga za sobą unieważnienie egzaminu, w tym zarówno tych dla strony i tych społecznych. W tym właśnie celu ustawodawca stworzył możliwość sięgnięcia do określonego systemu aksjologicznego poprzez klauzulę zawartą w art. 7 k.p.a. Dopiero wszechstronne rozważanie tych kwestii może stanowić podstawę do wydania finalnego rozstrzygnięcia administracyjnego.

Nie ulega żadnej wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do kolizji pomiędzy zasadą legalizmu (art. 6 k.p.a.) a zasadą zaufania obywatela do organu (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz obowiązkiem wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Skład orzekający w niniejsze sprawie w pełni podziela przy tym poglądy wyrażone w wyrokach NSA: z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2445/14 (Lex nr 2082557) oraz z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 663/15 (Lex nr 2201918), w tym pogląd, w myśl którego organy stosujące prawo - w tym sądy i organy administracji publicznej - są w takich przypadkach obowiązane do odpowiedniego wyważenia wszystkich wchodzących w grę wartości konstytucyjnie chronionych, kierując się zasadą proporcjonalności. Innymi słowy, interes społeczny powinien być w odpowiedni sposób wyważony ze słusznym interesem obywatela, o czym mówi art. 7 k.p.a. Należy wziąć pod uwagę przede wszystkim takie okoliczności jak: upływ czasu, zachowanie strony będącej adresatem decyzji, a także rodzaj i przyczyny naruszenia prawa.

Jakkolwiek powołane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadły w odmiennych stanach faktycznych, jednakże wyrażona w nich ocena dotyczy, podobnie jak w niniejszej sprawie, charakteru oraz skutków wydawanego przez ośrodek szkolenia kierowców zaświadczenia z art. 27 ust. 4 u.k.p., w warunkach późniejszego stwierdzenia przez właściwy sąd poświadczenia nieprawdy w tym dokumencie.

Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny dogłębnie rozważyć wskazane przez Sąd okoliczności i, kierując się nie tylko formalizmem, wydać rozstrzygnięcie uwzględniające całościowy kontekst sprawy. W szczególności zaś pod uwagę należy wziąć nie tylko sam fakt stwierdzenia popełnienia przestępstwa, lecz również jego wpływ na wynik postępowania, w następstwie którego strona nabyła uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Organ powinien przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie, czy przestępstwo polegające na sfałszowaniu zaświadczenia o ukończeniu kursu bezwzględnie skutkować musi unieważnieniem egzaminu państwowego w sytuacji, gdy brak jest dowodów na to, aby Skarżąca w ogóle nie odbyła szkolenia. Nie zostało bowiem w postępowaniu wyjaśnione, ani tym bardziej udowodnione, że poświadczenie nieprawdy stwierdzone wyrokiem sądu karnego jest równoznaczne z nie odbyciem wymaganych zajęć. Z wyroku tego wynika jedynie fakt poświadczenia nieprawdy w zakresie wymaganych zajęć teoretycznych oraz nauki udzielania pierwszej pomocy. Co więcej, w aktach administracyjnych brak jest owego zaświadczenia o ukończeniu szkolenia podstawowego, jak również innych dokumentów związanych ze szkoleniem Skarżącej. Tym samym brak jest jakichkolwiek informacji na temat rodzajów zajęć w jakich uczestniczył kursant. Zatem nie sposób ocenić, jaki wpływ przestępstwo stwierdzone wyrokiem karnym miało na ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności. Te kwestie wymagają więc oceny odnośnie wpływu na fakt dopuszczenia do egzaminu, przy uwzględnieniu wskazanych wyżej uwag dotyczących zasad ogólnych k.p.a.

Jeżeli wszystkich wątpliwości istotnych dla wyjaśnienia powyższych kwestii nie uda się rozwiać w toku ponownie prowadzonego postępowania, wówczas organy skorzystają z zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.).

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącej uiszczony od skargi wpis w kwocie 200 zł.

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Kolegium w tym zakresie i brakiem żądania strony o przeprowadzenie rozprawy, przy czym strona została pouczona o możliwości zgłoszenia takiego żądania w terminie 14 dni od zawiadomienia o treści wniosku Kolegium.