Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 272/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 1994 nr 53 poz 214
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi R.K. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku R. K. z dnia [...] października 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] września 2019 r.; 2. stwierdza, że bezczynność opisana w punkcie 1 wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz R. K. sumę pieniężną w wysokości 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz R.K. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. R. K. (zwany dalej także jako: "Strona"; "Skarżący") wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 723).

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] września 2019 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec Strony art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Ww. decyzja została prawidłowo doręczona zainteresowanemu w dniu [...] września 2019 r.

W dniu [...] października 2019 r. (data nadania w placówce pocztowej), z zachowaniem ustawowego terminu, pełnomocnik Strony przesłał do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] września 2019 r.

W swoim wystąpieniu zarzucił organowi naruszenie:

a) art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że strona

pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, podczas gdy z decyzji nie wynikało jakie zajmowała stanowisko;

b) art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że ustawodawca uzależnia wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24 tej ustawy w konkretniej sprawie od:

- spełnienia przez stronę łącznie trzech kryteriów (krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r., rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. oraz wykonywania obowiązków służbowych po dniu 12 września 1989 r. z narażeniem zdrowia i życia), podczas gdy jego zdaniem wyłączenie stosowania niniejszych przepisów zależy od spełnienia przesłanek: krótkotrwałości oraz rzetelności służby, natomiast wymóg wykonywania zadań służbowych po dniu 12 września 1989 r. z narażeniem zdrowia i życia ma charakter fakultatywny;

- wykonywania zadań i obowiązków służbowych po dniu 12 września 1989 r. z narażeniem życia i zdrowia, "które ma mieć charakter [rzeczywistego, dowiedzionego i wyjątkowego]", podczas gdy ww. kryterium ma charakter fakultatywny;

- uznania, że "szczególnie uzasadnionego przypadek" musi zachodzić niezależnie od pozostałych przesłanek ustawowych.

c) art. 80 Kpa - poprzez niedokonanie wszechstronnej i swobodnej oceny materiału dowodowego wyrażającej się w przyjęciu, iż służba R. K.:

- trwająca ponad 32 lata "nie miała charakteru [wyjątkowego, legitymującego się wybitnymi osiągnięciami]", podczas gdy z załączonych do wniosku materiałów wynika, iż ww. był wielokrotnie odznaczany za należytą i długoletnią służbę na rzecz kraju;

- przed dniem 31 lipca 1990 r. nie miała charakteru krótkotrwałego, choć nie stanowiła "chociażby 25 % całego okresu służby".

Mając na uwadze ww. zarzuty, pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy. Wskazał, iż możliwość wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a oraz art. 24a ustawy zaopatrzeniowej zależy jedynie od spełnienia przez stronę dwóch przesłanek, tj. krótkotrwałości i rzetelności służby.

W dniu [...] lipca 2020 r. do organu wpłynęło ponaglenie R. K..

Po rozpatrzeniu wniosku R. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] września 2019 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwanego dalej także: "Ministrem"; "Organem") w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Postępowaniu prowadzonemu przez Ministra zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania tj. art. 35 § 1 i 3 k. p. a. w zw. z art. 36 § 1 k. p. a., poprzez niewydanie przez Organ decyzji w terminie, mimo iż od dnia złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy minęło prawie 1,5 roku, a termin wskazany w zawiadomieniu z dnia [...] lipca 2020 upłynął bezskutecznie, podczas gdy zgodnie z k. p. a. załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno zakończyć się w terminie do miesiąca, a o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, a temu Organ w niniejszym postępowaniu nie zadośćuczynił.

2. przepisów postępowania tj. art. 12 § 1 k. p. a. w zw. z art. 8 § 1 k. p. a. poprzez prowadzenie przez Ministra postępowania administracyjnego z nieuzasadnioną zwłoką, podważając przy tym zaufanie Skarżącego do władzy publicznej.

Mając na uwadze powyższe, wniósł o:

1. zobowiązanie Organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia wyroku zapadłego w niniejszej sprawie;

2. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego świadczenia pieniężnego w wysokości 10.000 zł.

3. zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych powiększonych o opłatę skarbową od pełnomocnictwa,

4. rozpoznanie niniejszej sprawy w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i 4 p. p. s. a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ewentualnie odrzucenie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w momencie wniesienia skargi nie występował

stan bezczynności organu ani też przewlekłości prowadzonego postępowania, bowiem postępowanie zostało uprzednio zakończone decyzją. Skarga na bezczynność została złożona w dniu [...] marca 2021 r. (wpłynęła do organu w dniu [...] marca 2021 r.), natomiast decyzja została wydana w dniu [...] marca 2021r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. brzmienia przepisu art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – zwaną dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe postępowanie.

Zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, zaś kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na przewlekłość wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6

W myśl art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W myśl art. 37 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) bądź jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Odnoszą powyższe regulacje do realiów sprawy Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W punkcie wyjścia Sąd stwierdza, że niniejszej sprawie Skarżący dopełnił ww. formalnoprawnej przesłanki do wniesienia skargi, bowiem wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z ponagleniem w zakresie załatwienia wniosku z [...] czerwca 2017r. w trybie art. 37 § 1 K.p.a., odpowiednio pismem z dnia [...] lipca 2020r., ponowionym pismem z dnia [...] marca 2021r.

Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania – tak w świetle doktryny jak i orzecznictwa sądowoadministracyjnego - obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce także w sytuacji, gdy organ nie podejmuje działań mimo, że nie istnieją przeszkody do prowadzenia postępowania i rozpatrzenia wniosku strony. Niepodejmowanie przez organ działań prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.

Wyjaśnić również należy, że celem skargi na przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej.

Przy badaniu zasadności skargi na przewlekłość organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt nie został wydany, a czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili rozpoznawania skargi (istniejący w dacie orzekania).

W sprawie bezspornym jest, że Strona wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. wystąpiła do Ministra o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym. Minister decyzją nr [...] z dnia [...] września 2019 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec Strony art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, którą doręczono zainteresowanemu w dniu [...] września 2019 r.

Następnie w dniu [...] października 2019 r. (data nadania w placówce pocztowej), z zachowaniem ustawowego terminu, pełnomocnik Strony przesłał do Ministra wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] września 2019 r.

Rozpoznając powyższy wniosek Minister decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z pisma procesowego pełnomocnika Skarżącego z dnia [...] czerwca 2021r. wynika, że Organ doręczył przedmiotową decyzję Stronie w dniu [...] marca 2021r. (k. 23 akt sądowych).

Jednocześnie z analizy akt sprawy oraz chronologii zdarzeń wynika, że Skarżący poprzez swojego pełnomocnika wniósł do tut. Sądu skargę na bezczynność Ministra w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pismem z dnia [...] marca 2021 r., zaś z prezentaty Kancelarii Głównej MSWiA na skardze wynika, że odpis skargi wpłynął do Organu w dniu [...] marca 2021r.

W tym stanie rzeczy w pierwszej kolejności rozstrzygnięcia wymaga kwestia czy w momencie wniesienia skargi – jak wywodzi Minister – nie występował już stan bezczynności organu ani też przewlekłości prowadzonego postępowania, gdyż postępowanie zostało zakończone decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], na mocy której Organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2019r., a w konsekwencji czy zasadny jest wniosek Organu o oddalenie skargi albo jej odrzucenie.

Odnosząc się do powyższej kwestii Sąd nie podziela powyższej argumentacji Organu.

W ocenie Sądu, wniesienie skargi na bezczynność po wydaniu decyzji, ale przed jej wejściem do obrotu prawnego, co ma miejsce w wypadku doręczenia jej stronie postępowania - nie powoduje, że skarga jest niedopuszczalna lub bezzasadna. Sąd jako własne przyjmuje stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2015 r. (sygn. akt II OSK 2754/14), w którym Sąd ten stwierdził m. in, że: "wniesienie do sądu skargi na bezczynność organu administracji po wydaniu decyzji, ale jeszcze przed doręczeniem jej stronie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., że sąd administracyjny zobowiązany jest do dokonania oceny w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy wystąpiła bezczynność, a jeżeli tak to, czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa".

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 września 2015 r. w sprawie I OSK 671/15 podkreślają, że "zasada prowadzenia postępowania administracyjnego sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa, określona w art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (...) dotyczy sposobu prowadzenia postępowania", a jej celem "jest stworzenie takiej sytuacji, w której pozycje obywatela i władzy nie kształtują się na zasadzie antagonistycznej polaryzacji, lecz przeciwnie – władza ma prawny obowiązek dążyć do stworzenia takiej atmosfery postępowania, w której obywatel ma zaufanie i jest przekonany, że stojąc przed urzędem – reprezentantem władzy będzie potraktowany w sposób sprawny, kompetentny, zgodny z prawem oraz maksymalnie uwzględniający jego interesy" (J. Malanowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz red. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, W. 2011, s. 50).

Zgodnie z art. 109 § 1 K.p.a. decyzje doręcza się stronie na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej, natomiast według art. 110 K.p.a. organ jest związany decyzja administracyjna z chwila jej doręczenia stronie. Nie budzi więc wątpliwości, że wejście decyzji do obrotu prawnego następuje z chwilą doręczenia decyzji stronie.

Prawidłowe doręczenie decyzji powinno być wykonane wedle reguł określonych w rozdziale 8 działu I K.p.a. Przypomnieć należy, że z godnie z art. 40 § 1 K.p.a., jeśli strona posiada pełnomocnika – pisma doręcza się pełnomocnikowi. Wejście orzeczenia do obrotu prawnego oznacza, że wywołuje ono skutki prawne o charakterze materialnoprawnym (na stronę zostaną nałożone określone obowiązki lub otrzyma ona wskazane uprawnienia) oraz procesowe (zaczyna biec termin do złożenia odwołania – w przypadku decyzji wydanej przez organ I instancji albo skargi do sądu administracyjnego – w przypadku decyzji wydanej przez organ II instancji).

Uznać zatem należy, że samo wydanie przez organ decyzji lub postanowienia nie powoduje, iż zostaje przerwany stan bezczynności. Koniecznym warunkiem uznania, że bezczynność nie ma miejsca, jest skuteczne doręczenia orzeczenia stronie. W innym wypadku mielibyśmy bowiem do czynienia ze swoistym stanem "zawieszenia", w którym z punktu widzenia organu postępowanie nadal się toczy.

Podzielając powyższe rozważania, Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że doręczenie decyzji z dnia [...] marca 2021r. nastąpiło w dniu [...] marca 2021r., a zatem po wniesieniu skargi przez Skarżącego.

Jednocześnie, w ocenie Sądu, uzasadniony jest zarzut skargi, że organ dopuścił się bezczynności.

Z analizy akt wynika, że – jak trafnie argumentuje Skarżący – Minister od [...] września 2019r., a więc od daty wydania "pierwszej" decyzji odmownej w zakresie wyłączenia stosowania art. 15c, 22a i art. 25a ustawy zaopatrzeniowej - do dnia wydania decyzji utrzymującej w mocy tę decyzję, w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku Skarżącego (decyzją z dnia [...] marca 2021r.) pozostawał, praktycznie biorąc, w "całkowitej" bezczynności od [...] lipca 2020r. i to pomimo dwukrotnych ponagleń: z [...].07.2020r. oraz [...].03.2021r.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że godnie z art. 12 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 K.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 K.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

W art. 35 K.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 K.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 K.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Podkreślić przy tym trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego Sąd bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy. Natomiast z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności.

Dodać należy, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od K.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza ich stosowania. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają z zarzutu przewlekłości. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.

W tym stanie rzeczy, mając na uwadze przytoczony stan faktyczny sprawy oraz przywołane wyżej przepisy prawa nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa sprawa do [...] marca 2021 r., tj. do dnia wniesienia skargi na bezczynność, nie została zakończona przez wydanie decyzji, zaś zwłoka jakiej dopuścił się Minister w załatwieniu sprawy, w świetle art. 35 § 1 k.p.a. jest bezsporna.

W ocenie Sądu, analizując przebieg postępowania nie można przyjąć, że Organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki podejmował stosowne czynności.

Jak już stwierdzono na wstępie rozważań, okoliczność, iż Minister przed rozpoznaniem przedmiotowej skargi przez tut. Sąd, wydał decyzję z dnia [...] marca 2021r. nie zmienia oceny prawnej, że organ ten dopuścił się bezczynności. Wydanie decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność organu powoduje jedynie bowiem ten skutek, że Sąd nie ma już podstaw do zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku Skarżącego. Inaczej mówiąc, przywołana okoliczność wydania decyzji w sprawie nie czyni w stanie faktycznym sprawy o bezzasadności skargi na bezczynność.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., uznając skargę na przewlekłość organu za zasadną, Sąd stwierdza, czy przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie wprowadzony został ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173), która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). W judykaturze przyjmuje się jednocześnie, że za rażące naruszenie przepisów art. 35 K.p.a. i 36 K.p.a. można uznać, ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. Jednocześnie słownikowe znaczenie słowa "rażący" oznacza "rzucający się w oczy, bardzo duży, oczywisty" (vide: Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1969).

Sąd podziela wyrażony przy tym w odpowiedzi na skargę pogląd organu, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie musi być poprzedzone – co do zasady - dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego. Jednak w okolicznościach sprawy nie można usprawiedliwić opóźnienia organu w wydaniu decyzji z dnia [...] marca 2021r. i to tym bardziej jeśli zważy się, że przedmiotem rozstrzygnięcia był wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, a więc zasadnicza część materiału dowodowego była już w posiadaniu Organu.

Dlatego też, biorąc pod uwagę zarówno czas trwania postępowania z wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie jego wniosku w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, jak i brak zintensyfikowanych działań ze strony organu zmierzających do jak najszybszego zakończenia tego postępowania, przyjąć należało, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku.

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

O ile wymierzenie grzywny ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności czy przewlekłości organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1268/16).

Z powyższego przepisu wynika, że zarówno wymierzenie grzywny, jak i przyznanie sumy pieniężnej nie jest obligatoryjne. Przy czym zaznaczyć należy, że stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa nie jest powiązane z obowiązkiem wymierzenia grzywny, czy też przyznania od organu sumy pieniężnej. Tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków pozostawania w bezczynności czy przewlekłości.

Sądowi z urzędu wiadomym jest, że ilość załatwianych przez Ministra wniosków w sprawie o wydanie decyzji o ustalenie podleganiu wyłączeniu stosowania art. 15 lit. c ustawy zaopatrzeniowej jest bardzo duża. I chociaż dla stwierdzenia przewlekłości nie mają znaczenia przyczyny organizacyjne lub kadrowe, leżące po stronie organu, to jednak – w pewnych sytuacjach – powinny one rzutować na rozstrzygnięcie Sądu wydawane na podstawie 149 § 2 P.p.s.a.

Z tych względów Sąd uznał, że jakkolwiek bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, to jednak nie jest zasadnym wymierzenie organowi grzywny przewidzianej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Jednocześnie Sąd uznał, że Skarżącemu należy się swoistego rodzaju "zadośćuczynienie" za przewlekłe postępowanie i dlatego orzekł o przyznaniu sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Określając wysokość sumy pieniężnej Sąd wziął pod uwagę nie tylko rozmiar uchybień organu, ale i okoliczności na które powoływał się on w odpowiedzi na skargę. Zdaniem Sądu wniosek Skarżącego o przyznanie mu świadczenia pieniężnego w wysokości 10.000 zł należało uznać za kwotę wygórowaną. Zdaniem Sądu wartość przyznanej sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł spełnia zarówno "doznaną" szkodę z uwagi na stwierdzone przewlekłe postępowanie, jak i kryterium określone w P.p.s.a., zgodnie z którym suma pieniężna nie może przekraczać wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Orzeczenie zawarte w pkt 2 sentencji wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., zaś podstawę przyznania od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej stanowi przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. (pkt 3 wyroku).

O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.).