Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 652/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Wolf - Mendecka Asesor WSA Teresa Randak Protokolant ref. Anna Charchuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. W. ( W. ) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( t.j. Dz. U. 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych ( Dz. U. Nr 198, poz. 1925 ) po rozpatrzeniu odwołania pana J. W. od decyzji Prezydenta Miasta B. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za samochód ciężarowy marki "[...]" o nr rejestracyjnym [...]

- za rok 2003 ( I rata w kwocie [...]zł, II rata w kwocie [...]zł ) oraz

- za rok 2002 ( I rata w kwocie [...]zł, II rata w kwocie [...]zł ),

- za rok 2001 ( I rata w kwocie [...]zł, II rata w kwocie [...]zł )

- Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) podatek od środków transportowych ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. W przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności – o czym stanowi art. 9 ust. 3 przytoczonej ustawy.

Podstawową kwestią, którą należało rozstrzygnąć było więc to czy doszło do zmiany właściciela przedmiotowego środka trwałego ( jak twierdził podatnik w odwołaniu ).

Następnie organ drugiej instancji wskazał, że jednym z zasadniczych źródeł informacji organu podatkowego o środkach transportowych i ich właścicielach, jest ewidencja pojazdów, w której to ewidencji powinny być zarejestrowane wskazane przepisami kategorie pojazdów. W ewidencji pojazdów odnotowywane powinny być wszelkie zmiany dotyczące własności ujętych w niej pojazdów. Obowiązek zgłoszenia danych rejestracyjnych spoczywa na właścicielach pojazdów. Organ odwoławczy stwierdził, że w ewidencji pojazdów prowadzonej przez Prezydenta Miasta B. pojazd o którym mowa jest w decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, nadal figuruje jako własność pana J. W., wyjaśnił, że z przedstawionych przez stronę dokumentów w postaci aktu notarialnego z dnia [...]r. oraz załączników do tego aktu, stwierdzających, że strona wnosi do "A" spółki z o.o. tytułem aportu "A" nie wynika, iż przedmiotem aportu był przedmiotowy pojazd ( nie został wymieniony w tych dokumentach ), a tym samym by doszło do przeniesienie jego własności.

Zdaniem organu drugiej instancji za przyjęciem wniosku, że nie doszło do zmiany właściciela tego pojazdu skłania brak działań zmierzających do zgłoszenia tego faktu organom prowadzącym ewidencję pojazdów. Wskazał, że w dacie dokonania aportu jedynym udziałowcem wspomnianej spółki był pan J. W., który występował jako wnoszący aport oraz reprezentant spółki do której aport został wniesiony tym samym powinien, jako osoba działająca w imieniu spółki, dopełnić wszelkich obowiązków z tym związanych. Jeżeli zatem podatnik nie dokonał rejestracji środka transportowego reprezentując spółkę, to wnioskować można, że nie było ku temu podstawy, a więc nie doszło do przeniesienia własności. Organ odwoławczy zauważył, że z akt sprawy wynika, iż parokrotnie organ podatkowy pierwszej instancji komunikował stronie, że przedstawiona dokumentacja jest niewystarczająca do zmiany w ewidencji pojazdów danych dotyczących własności środków transportowych.

W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy wyraził pogląd, że organ podatkowy nie ma obowiązku poszukiwania dowodów potwierdzających okoliczności, przemawiające na rzecz interesu strony. Strona powinna bowiem aktywnie włączyć się do postępowania, zwłaszcza jeżeli oczekuje korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. Mimo sygnalizacji problemów z ustaleniem faktu przeniesienia własności środków transportu, podatnik nie przedłożył innych dowodów świadczących o tym, iż nie jest już właścicielem wymienionego w decyzji środka transportu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący pan J. W. wniósł o uchylenie w całości pierwszej decyzji stwierdzając, że decyzja określająca kwotę zobowiązania podjęta przez Prezydenta Miasta B. została wyłącznie oparta na domniemaniu istnienia obowiązku podatkowego ciążącym na jego osobie bez jakiegokolwiek zbadania faktycznego sprawy. Skarżący wyjaśnił, że składniki majątkowe wymienione w akcie notarialnym sporządzonym w dniu [...]r. w tym również przedmiotowy pojazd, zostały wniesione aportem do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "A". Tym samym środek transportu zmienił właściciela. Zdaniem skarżącego jest to fakt bezsporny mający uzasadnienie prawne w przedstawionym dokumencie. Dlatego niezrozumiały jest fakt pominięcia znaczenia prawnego i dowodowego powołanego aktu notarialnego. Według skarżącego w ten sposób doszło do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji opartej na błędnie ustalonym stanie faktycznym co jest sprzeczne z obowiązującą zasadą prawdy obiektywnej oraz z zasadą praworządności.

Skarżący wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji mając wątpliwości w zakresie własności pojazdu będąca wynikiem między innymi jego pism – nie wezwał nikogo do przedstawienia jakiegokolwiek dowodu w sprawie celem uzupełnienia bądź wyjaśnienia jego stanowiska. Stwierdził, że istnieje szereg dokumentów potwierdzających faktyczne przeniesienie własności pojazdu w tym dokumentów księgowych z lat 1997 – 2002. Wyjaśnił jednocześnie, że od [...]r. majątkiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "A" zarządza syndyk mocy upadłości tej spółki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji oraz stwierdzając, że stroną postępowania podatkowego był pan J. W. nie zaś upadła spółka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga okazała się zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez wojewódzkie sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, a więc legalności podjętych rozstrzygnięć co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości.

Natomiast zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzje lub postanowienia uchyla je w części lub w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana wyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, że skarga podlega uwzględnieniu jedynie wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji lub postanowienia dopuściły się naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania i to w takim stopniu, który sprawia, że naruszenie to miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub daje podstawę do wznowienia postępowania podatkowego. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku ( art. 152 ustawy p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala ( art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Przystępując do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zasadniczym podmiotem sporu między stronami była kwestia prawidłowości dokonanego przez organy podatkowe ustalenia własności przedmiotowego pojazdu, a tym samym wskazania podmiotu ( osoby ) na którym ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środka transportowego w okresie objętym zaskarżoną decyzją.

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( t. jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. "Obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jak właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany", W myśl art. 9 ust. 3 cytowanej ustawy ( od 1 stycznia 2003 r. przepis ten ujęty został w art. 9 ust. 4 ) obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następnego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego – od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Z kolei przepis art. 9 ust. 2 tej ustawy ( od 1 stycznia 2003 r. oznaczony jako art. 9 ust. 3 ) stanowił, że w wypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu jedynie do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności.

Z treści tych przepisów wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że podatek od środków transportowych jest podatkiem o charakterze majątkowym, związanym z własnością ( posiadaniem ) pojazdów określonych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Podmiotem obciążonym tym podatkiem może być wyłącznie właściciel

( współwłaściciel ) pojazdu, osoba fizyczna lub prawna bądź traktowana jak właściciel jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej o ile środek transportowy został na nią zarejestrowany.

Tak więc fakt zarejestrowania danego pojazdu przez określony podmiot posiadający lub nie posiadający osobowości prawnej ma istotne znaczenie dla oceny obowiązku podatkowego od środków transportowych jedynie w sytuacji, gdy obowiązek ten, dotyczy właściciela pojazdu wcześniej nie rejestrowanego oraz jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.

Poza tymi przypadkami dla potrzeb opodatkowania pojazdów przedmiotowym podatkiem, a szczególnie w przypadku nabycia własności pojazdu wcześniej zarejestrowanego, bez znaczenia jest fakt, iż nabywca nie dokonał jego "przerejestrowania". Wynika to wprost z powołanych wyżej przepisów, które obowiązek podatkowy od środków transportowych wcześniej zarejestrowanych łączą z momentem przeniesienia własności pojazdu a nie z chwilą dokonania odpowiedniego wpisu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu czy prowadzonej ewidencji.

Uzyskanie własności pojazdu i nadejście wskazanego w ustawie terminu powoduje z mocy samego prawa skutek w postaci powstania obowiązku podatkowego po stronie nabywcy środka transportowego wcześniej zarejestrowanego na innego właściciela. Nabycie prawa własności pojazdu nie jest uzależnione od jego późniejszego zarejestrowania na nabywcę i następuje wskutek ważnej czynności prawnej np. umowy sprzedaży, zamiany, darowizny bądź innej czynności przenoszącej własność pojazdu.

Jak wynika z akt sprawy podatnik dowodził, że przedmiotowy pojazd podobnie jak inne pojazdy stanowił składnik firmy "A" stanowią własność skarżącego, które w całości zostało wniesione jako wkład niepieniężny ( aport ) do spółki "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B.. Czynności tej dokonano w formie aktu notarialnego z dnia [...] r. realizując uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki "A". Uchwała o podwyższeniu kapitału na wniosek Zarządu Spółki stanowiła podstawę dokonania zmian w rejestrze handlowym spółki poprzez wpisanie wniesienia wkładu niepieniężnego i podwyższenie kapitału zakładowego o kwotę [...] zł. Zgodnie z treścią art. 163 kodeksu handlowego ( obowiązującym w dacie podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału i aporcie niepieniężnym na poczet podwyżki ), w przypadku aportu niepieniężnego, jakim jest aport przedsiębiorstwa, przedmiot wkładu musi być określony w umowie o wniesieniu aportu. Określenie to może w przypadku przedsiębiorstwa polegać na ogólnym stwierdzeniu, że przedmiotem aportu jest przedsiębiorstwo albo na wyliczeniu wnoszonych składników w sposób bezpośredni lub przez odwołanie się do innych dokumentów, takich jak bilans lub specyfikacja aportu. Zgodnie z art. 552 k.c. czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko co wchodzi w jego skład, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych. Przedsiębiorstwo jest więc samodzielnym przedmiotem obrotu, a tym samym może ono być przedmiotem czynności prawnej wniesienia w formie aportu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Skuteczne wniesienie do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wkładu niepieniężnego w postaci przedsiębiorstwa powoduje, że składniki tego przedsiębiorstwa w tym środki transportowe stają się własnością spółki, której kapitał zakładowy został w ten sposób podwyższony.

W tym miejscu należy przytoczyć wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 czerwca 2004 r. sygn. akt IV 449/03 stanowisko zgodnie z którym " O tym kto jest właścicielem pojazdu, nie decyduje wpis w dowodzie rejestracyjnym, lecz dokumenty potwierdzające uzyskanie prawa własności takie jak umowa, faktura i.t.p." (Wspólnota 2004/14/55 ).

Skoro więc skarżący wskazał na fakt przeniesienia własności przedmiotowego pojazdu na skutek dokonanego aportu i przedstawił dowody ( kserokopie ) z dokumentów potwierdzające tę okoliczność rzeczą organów podatkowych było dokonanie stosownych ustaleń co do skuteczności tej czynności. Skoro podatek od posiadania środków transportowych obciąża wyłącznie ich właściciela, gdyż jest podatkiem majątkowym związanym z prawem własności obowiązkiem organu podatkowego było stwierdzenie tego prawa a nie wykazanie jego istnienia poprzez domniemanie. Szczególnie w sytuacji, gdy organy podatkowe wcześniej prowadziły postępowanie z wniosku skarżącego o przerejestrowanie ( wyrejestrowania ) pojazdu.

Należy również zauważyć, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w tym przepisu art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej stanowiącego gwarancję realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu oraz prawa strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wskazał okoliczności i fakty uzasadniające jego stanowisko oraz zgłosił żądania i zarzuty co wobec braku jakiegokolwiek faktycznego uzasadnienia tej decyzji nakładało na organ odwoławczy szczególny obowiązek respektowania prawa strony wynikającego z art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że w niniejszej sprawie istnieje związek przyczynowy między naruszeniem przez organ odwoławczy obowiązku wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, wskazanego w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, a pozbawieniu jej prawa do oceny całego zebranego materiału dowodowego i zaoferowania nowych dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że Sąd w składzie orzeka czy aprobuje wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd zgodnie z którym "Wynikający z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego ciąży także na organie odwoławczym, bez względu na to, czy w toku postępowania odwoławczego zebrano dodatkowe dowody"( tak wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2004 r. sygn. FSK 156/04 – M. Podat. 2004/9/2). Podziela również stanowisko zawarte w uchwale pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2003 r. sygn. FPK 5/03, iż " Do istotnych wad postępowania należy zaliczyć niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 200 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja Podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). co narusza podstawową zasadę procedury podatkowej zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Obowiązek wynikający z art. 200 Ordynacji podatkowej ciąży także na Kolegium Samorządowym, Kolegium Odwoławczym, ponieważ przepis ten odnosi się także do organu odwoławczego". (ONSA 2004/2/46).

Na koniec należy wskazać, że organ odwoławczy wydając decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji rozstrzyga sprawę merytorycznie po ponownym jej rozpatrzeniu. Z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy orzekł co do jej meritum nie dysponując treścią uchwał organu gminy dotyczących wysokości zastosowanych stawek w kolejnych latach podatkowych. Warto również zauważyć, że wymienienie w bazie danych Wydziału Komunikacji konkretnej osoby jako właściciela pojazdu nie jest dowodem, który przesądza wynik sprawy podatkowej, a kserokopia dokumentu może być dowodem w sprawie, szczególnie w przypadku, gdy organ podatkowy nie żądał jego oryginału.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie podjęcie niezbędnych czynności prowadzących do zebrania całego materiału dowodowego, w tym również zbadania okoliczności powołanych przez skarżącego w odwołaniu i skardze, a następnie rozważenie w sposób wyczerpujący tak zgromadzonych dowodów i ich ocena – zgodnie z regułami ustanowionymi w art. 191 Ordynacji podatkowej – ze stanowczym wskazaniem czy dana okoliczność została udowodniona i przy zachowaniu uprawnień strony określonych przepisami Ordynacji podatkowej. W szczególności organ odwoławczy za pomocą dostępnych środków dowodowych stwierdzi kto był właścicielem przedmiotowego środka transportowego w okresie objętym decyzją określającą to zobowiązanie podatkowe. Wydanie decyzji w przedmiocie podatku od środków transportowych bez wyjaśnienia tej kwestii stanowi naruszenie art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej. Podatek ten ciąży na właścicielu a nie domniemanym właścicielu środka transportowego.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., a uwzględniając skargę zastosował przepis art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania nie orzeczono wobec braku takiego żądania ( art. 210 § 1 ustawy p.p.s.a.).