Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 808/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska Ewa Grochowska-Jung (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia wysługi lat 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w W. nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie zaliczenia [...] D. O. wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Komendant Powiatowy Policji w W. na podstawie § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732, ze zm.) rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. ustalił [...] D. O. na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. [...] maja 1995 r., łączną wysługę lat uwzględnianą przy ustalaniu wzrostu uposażenia: 6 (sześć) lat, 3 (trzy) miesiące, 11 (jedenaście) dni i określił termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] kwietnia 2009 r. w wysokości 20% (dwadzieścia procent). Ponadto w uzasadnieniu wskazał, że na dzień [...] maja 1995 r. do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia funkcjonariuszowi zaliczył następujące okresy: służba w Policji - 1 (jeden) dzień, praca w gospodarstwie rolnym - 3 (trzy) lata, 9 (dziewięć) miesięcy, 10 (dziesięć) dni, służba wojskowa - 1 (jeden) rok, 6 (sześć) miesięcy, okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych - 11 (jedenaści) miesięcy, 29 (dwadzieścia dziewięć) dni, łącznie 6 (sześć) lat, 3 (trzy) miesiące, 9 (dziewięć) dni. Jednocześnie zaznaczył, że prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat stało się wymagalne z dniem [...] kwietnia 2012 r., a zatem przy uwzględnieniu dyspozycji art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, w których roszczenie stało się wymagalne, wymienionemu przysługuje wzrost uposażenia z tytułu wysługi lat na dzień 17 kwietnia 2009 r. w wysokości 20% (dwadzieścia procent).

Następnie Komendant Wojewódzki Policji [...] pismem z dnia [...] listopada 2012 r. poinformował funkcjonariusza, że wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w W. z dnia [...] maja 2012 r., a w dniu [...] grudnia 2012 r. wydał decyzję nr [...] , którą stwierdził nieważność powyższego rozkazu personalnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem odwołania D. O. do Komendanta Głównego Policji, w którym policjant wskazał, że nie zgadza się z argumentacją Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] .

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2013 r., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, Komendant Główny Policji wskazał, że zaliczenie [...] D. O. okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego policjanta nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Wyjaśnił, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687, z późn. zm.) wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732

z późn. zm.) do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Taką regulację stanowi ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), która w art. 1 ust. 1 pkt 3 stanowi, że wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 cytowanej wyżej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy zgodnie z art. 1 jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy (ust 1). Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2). W wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust 3).

Organ wskazał, że zaświadczenie uzyskane w urzędzie gminy, bądź pisemnie potwierdzony fakt niemożności wystawienia takiego zaświadczenia, pozwala pracownikowi na dowodzenie pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie innych dokumentów, będących w jego posiadaniu. W sytuacji, gdy pracownik nie posiada żadnych dokumentów na potwierdzenie okresu swojej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, dopiero wówczas może udowodnić ten okres zeznaniami co najmniej dwóch świadków, zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym położone jest gospodarstwo. Zatem, w ocenie organu, zeznania świadków mogą stanowić alternatywę dowodową dla zaświadczenia tylko i wyłącznie w przypadku, gdy właściwy urząd gminy stwierdzi, na piśmie, że nie posiada dokumentacji potwierdzającej fakt wykonywania pracy w danym gospodarstwie rolnym. Wydanie decyzji w oparciu o same tylko zeznania świadków, bez uprzedniego wyczerpania procedury przedstawionej w art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. jest więc niedopuszczalne i stanowi naruszenie prawa.

Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Komendant Powiatowy Policji w W. zaliczył wymienionemu policjantowi okres pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie przedłożonych przez niego dokumentów tj. oświadczenia, zaświadczenia o zameldowaniu na pobyt stały, zeznań dwóch świadków oraz zaświadczenia dotyczącego własności gospodarstwa rolnego. Tymczasem obowiązkiem organu było - stosownie do art. 64 § 2 Kpa, wezwanie strony do uzupełnienia wniosku, poprzez przedstawienie zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd gminy (art. 3 ust 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy), lub też pisemnej informacji o odmowie wydania takiego zaświadczenia.

Komendant Główny Policji wskazał, że stosownie do § 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, to policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, co nie zwalnia jednak organu z obowiązku rozpoznawania sprawy zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, a zatem z uwzględnieniem wszelkich instrumentów prawnych pozwalających na wszechstronne wyjaśnienie okoliczności konkretnego przypadku.

Ponadto organ wskazał, że niezbędnym w rozpoznawanej sprawie było zbadanie, czy D. O. spełnił wszystkie wymogi, pozwalające na uznanie go za domownika. Wyjaśnił, że obowiązujący do dnia 31 grudnia 1990 r. art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268, ze zm.) jednoznacznie przesądzał o tym, że niezbędnym wymogiem uznania za domownika było m. in. utrzymywanie się domownika głównie z pracy w gospodarstwie rolnym oraz pozostawanie we wspólnym gospodarstwie z rolnikiem. Od dnia 1 stycznia 1991 r. przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. nie wymagają już, aby praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania domownika, wprowadzają jednak wymóg stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Poza tym definicja domownika nie dotyczy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, ale również mieszkających w gospodarstwie lub jego bliskim sąsiedztwie.

Tymczasem w niniejszej sprawie we wnioskowanym okresie, jak wynika z akt osobowych policjanta, uczęszczał on do Technikum Mechanicznego w W., co wiązało się z koniecznością dojazdów z miejscowości Z. do W. i z powrotem (ok. 10 km w jedną stronę). Nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów, tj. lektury, lekcje, przygotowanie do matury, praktyki zawodowe, wykluczają pracę w gospodarstwie rolnym traktowaną jako główne źródło utrzymania lub stałą. Jednocześnie nie oznacza to, iż wymieniony policjant nie pomagał rodzicom, jako młodociany, w prowadzeniu gospodarstwa. Pomoc ta jednak nie mogła mieć charakteru stałego z uwagi na inne zajęcie w tym czasie, tj. m. in. naukę w technikum mechanicznym. Organ wskazał, też, że nie bez znaczenia jest fakt, iż we wnioskowanym okresie wymieniony był osobą młodocianą. Zakwalifikowanie pomocy świadczonej przez ucznia technikum mechanicznego, jako świadczenie pracy o charakterze stałym, doprowadziłoby do odmiennej kwalifikacji pracy, świadczonej w ramach stosunku pracy i młodocianego domownika świadczącego pracę w gospodarstwie rolnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2568/11).

Organ stwierdził, że pojęcie domownika w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. powiązane jest ze stałym świadczeniem pracy, a nie dorywczą, choć systematyczną pomocą. Przy czym w życiorysie z dnia [...] października 1994 r. wymieniony nie zawarł żadnej informacji o swojej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Nadto, w punkcie zatytułowanym "źródło utrzymania do chwili obecnej" wskazał, że w okresie od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] stycznia 1993 r. pełnił zasadniczą służbę wojskową, a od dnia [...] lutego 1993 r. do dnia [...] lutego 1994 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Nie wskazał natomiast, że posiadał źródło utrzymania z roli.

Organ podsumował, że przedmiotowa decyzja została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. W szczególności policjant nie został wezwany do przedstawienia wszystkich brakujących dokumentów w trybie art. 64 § 2 Kpa. Ponadto nie zostały wykonane w pełnym zakresie czynności, które służyłyby sprawdzeniu wiarygodności twierdzeń strony i przedstawionych przez nią dokumentów, co w konsekwencji pozwalałoby na ich ewentualne kwestionowanie jako dowodów potwierdzających okoliczność pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał zatem istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Dodatkowo organ wskazał, że w sytuacji, gdy udokumentowanie okresów zaliczanych do wysługi lat następuje po dacie przyjęcia do służby, to stosownie do art. 106 ust. 1 ustawy o Policji zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. W omawianym przypadku okolicznością uzasadniającą zmianę uposażenia jest złożenie przez policjanta w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat, co jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o ustalenie uposażenia zasadniczego (zmianę wzrostu tego uposażenia z tytułu zaliczenia do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów). Zatem ta data, czyli [...] kwietnia 2012 r., winna być terminem uzasadniającym nabycie prawa do zwiększonego uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, a nie, jak w przedmiotowym rozkazie personalnym, dzień [...] kwietnia 2009 r.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi D. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł on o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji I instancji i zaliczenie wnioskowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia [...] października 1987 r. do [...] lipca 1991 r. do pracowniczego stażu pracy. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że przed złożeniem dokumentów w Komendzie Powiatowej Policji w W. pracownik Urzędu Gminy w M. poinformował go, że zgodnie z dyspozycją art. 12 § 1 i 2 Kpa, skoro Urząd nie posiada stosownych dokumentów potwierdzających opłacanie składek przez wnioskodawcę, to wydawanie takowego zaświadczenia jest zbędne i wystarczy tylko oświadczenie wnioskodawcy oraz protokoły przesłuchania dwóch świadków potwierdzone w obecności pracownika Gminy.

W jego ocenie oświadczenie to w sprawie braku dokumentów (potwierdzone przez pracownika Urzędu Gminy) należało potraktować jak zaświadczenie o braku dokumentów uzasadniających wydanie zaświadczenia. Ponadto, wskazał, że jego praca w gospodarstwie, w trakcie pobierania nauki w szkole ponadpodstawowej, była systematyczna, poparta codzienną gotowością, gdyż było to niezbędne rodzicom prowadzącym gospodarstwo. Zauważył też, że część prac rolnych takich jak m. in. sianokosy, żniwa, wykopki itp. odbywa się w okresie wakacyjnym. Zarzucił organowi, że treść uzasadnienia zaskarżonych decyzji opiera się nie o przepisy prawa, lecz o szereg dociekań. Wskazał też, że w trakcie postępowania organ nie wzywał go do składania wyjaśnień, na czym polegała jego praca i jaki miała charakter.

Dodatkowo wyjaśnił, że skoro praca w gospodarstwie rolnym nie wymagała aby osoba małoletnia pozostawała z rolnikiem w stosunku pracy, to logiczne jest, że takich informacji nie zawiera się w żadnych ankietach osobowych. Tym bardziej, że nie była to praca zarobkowa tylko praca wymagana przez rodziców od swoich dzieci w zamian za wyżywienie, "kieszonkowe", pieniądze na ubrania czy bilety do kina. Dodał, że okresie, w którym pisał swój życiorys, obowiązywały inne zasady pisania takich dokumentów - wpisywało się tylko udokumentowane okresy pracy, ponieważ mało kto posiadał wiedzę na temat dokumentowania okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Poza tym normą było, że nawet młodociani mieszkańcy wsi obligatoryjnie wykonywali swoje obowiązki będące pracą w gospodarstwie rolnym, bez konieczności umieszczania tego faktu w tworzonych przez siebie dokumentach takich jak życiorys czy CV.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga D. O. analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych i ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętych najcięższymi wadami. Wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej możliwe jest tylko w ściśle określonych przez ten kodeks lub ustawy szczególnych przypadkach.

Stosownie do art. 156 § 1 Kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Zatem organ administracyjny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy, rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Organ orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, nie jest zaś władny rozstrzygać o innych kwestiach, dotyczących istoty sprawy, a przedmiotem postępowania jest ustalenie, czy decyzja administracyjna, poddana kontroli w trybie nadzorczym, jest dotknięta jedną z wymienionych powyżej wad oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 Kpa, zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 Kpa, organ orzekający w tym zakresie jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji.

Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa wymaga wykazania, że decyzja ostateczna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji, czego skutkiem jest naruszenie norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz wyrażona w niej treść załatwienia sprawy stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części.

W ocenie Sądu, rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w W. nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie zaliczenia [...] D. O. wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia nie jest obarczony wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a zatem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja II instancji, naruszają przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), uposażenie zasadnicze policjanta wzrasta z tytułu wysługi lat o 2% po 2 latach służby i o 1% za każdy następny rok służby, aż do wysokości 20% po 20 latach służby, oraz o 0,5% za każdy następny rok służby powyżej 20 lat - łącznie do wysokości 25% po 30 latach służby.

Do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, stosownie do § 4 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, zalicza się:

1) okresy służby w Policji,

2) okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej,

3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214, z 1995 r. Nr 4, poz. 17, z 1997 r. Nr 28, poz. 153, z 1998 r. Nr 162, poz. 1118, z 1999 r. Nr 106, poz. 1215, z 2000 r. Nr 122, poz. 1313 oraz z 2001 r. Nr 27, poz. 298 i Nr 81, poz. 877),

4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku,

5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Za inne okresy, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie i na podstawie których podlegają one wliczeniu do okresu pracy lub służby uważa się art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy z dnia 20 lipca 1990 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 310 ze zm.), w myśl którego ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy tej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy, a jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2), zaś w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust. 3).

Należy przyznać racje organowi, że w niniejszej sprawie nie została zachowana kolejność wskazana cytowanym powyżej art. 3. Skarżący nie przedstawił bowiem zaświadczenia, o którym mowa w cytowanym art. 3 ust. 1, ani też właściwy organ nie przedstawił na piśmie informacji o braku dokumentów, o której mowa w art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy. Jednak w ocenie Sądu powyższe uchybienie nie ma w niniejszej sprawie charakteru rażącego naruszenia prawa. Należy bowiem zauważyć, że skarżący przedstawił na urzędowym druku "Oświadczenie wnioskodawcy w sprawie braku dokumentów" z dnia [...] grudnia 2011 r. potwierdzone urzędową pieczęcią przez Sekretarza Gminy M. Zatem nie można pominąć tego oświadczenia i jego mocy dowodowej, tylko z tego powodu, że przyjmuje się, iż owa pisemna informacja organu powinna przybrać formę postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Należy bowiem podkreślić, że powyższe oświadczenie jest zgodne z wolą organu, stanowi jego oświadczenie woli i wywarło podobny skutek jak ewentualne postanowienie. To z kolei uzasadniało dopuszczenie w sprawie dowodu z zeznań świadków.

W dalszej kolejności należy wskazać, że Sąd nie podzielił również poglądu organu, co do niewystarczającego zbadania przez Komendanta Powiatowego Policji w W., czy skarżący spełnił wszystkie wymogi, pozwalające na uznanie go za domownika.

Pojęcie "domownik" nie zostało zdefiniowane we wskazanej już wyżej ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Nie oznacza to jednak, że pojęcie owo jest abstrakcyjne, bowiem jego treści należy doszukiwać się z uwagi na wnioskowany przez skarżącego okres od 21 października 1987 r. do 29 lipca 1991 r. w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, gdzie według jego treści przez określenie "domownicy" rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Skoro następnie, tj. od dnia 1 stycznia 1991 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, to w myśl art. 6 pkt 2 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o "domowniku", rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zatem w obu przytoczonych definicjach ustawodawca nie zamieścił warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu i opłacania składek na to ubezpieczenie, a ocena owa jest zbieżna z ustalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por.: np. wyrok z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt I OSK 650/10).

Natomiast argumentacja organu, że fakt pobierania nauki i dojazd do szkoły uniemożliwiał skarżącemu wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym, a jedynie pozwalał mu na świadczenie doraźnej pomocy w wykonywaniu typowych obowiązków domowych zwyczajowo wymaganych od dzieci, jest – co najmniej – całkowicie gołosłowna i nie oparta na żadnej analizie. Sąd w pełni podziela też twierdzenie skarżącego, co do zarzutu organu, że okoliczność pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców, nie została potwierdzona ani w jego życiorysie, ani też ankiecie osobowej. Brak jest bowiem podstaw uzasadniających potrzebę ujawniania tych okoliczności, zwłaszcza w sytuacji, gdy wykonywana praca nie jest zatrudnieniem, a po prostu pomocą rodzicom.

Konkludując, błędna ocena cytowanych wyżej przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji ich naruszenie, miało – zdaniem Sądu – wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu wskazać również należy organowi, że podejmując decyzję administracyjną jest on związany regułami postępowania administracyjnego, które określają jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Stąd też musi on m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 Kpa), jak również jest on zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw oraz obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 Kpa) i musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa i art. 80 Kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 Kpa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.