Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 707/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 134
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi H. D. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2017 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że odwołanie H.D. od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r. nr [...] zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] września 1978 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego, obejmującego działki oznaczone nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o pow. [...] ha, położonego we wsi [...], gm. [...], stanowiącego własność H.D. Decyzja Wojewody została doręczona H.D. [...] grudnia 2016 r.

H.D., reprezentowany przez pełnomocnika A.D., pismem z 3 stycznia 2017 r. wniósł do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r. Odwołanie zostało złożone 4 stycznia 2017 r. w Kancelarii [...] Urzędu [...] Delegaturze - Placówce Zamiejscowej w S.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] marca 2017 r. nr [...] stwierdził, że odwołanie H.D. od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r. zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z zawartym w decyzji z [...] grudnia 2016 r. pouczeniem, strony niezadowolone z rozstrzygnięcia mogły wnieść za pośrednictwem Wojewody [...] odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Wojewody [...] wynika, że H.D. odebrał decyzję 20 grudnia 2016 r. Ostatnim dniem do złożenia odwołania był 3 stycznia 2017 r. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] (datowane na dzień 3 stycznia 2017 r.) zostało złożone 4 stycznia 2017 r., a zatem dzień po upływie wskazanego w pouczeniu terminu. Strona nie wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

H.D., reprezentowany przez pełnomocnika A.D., wniósł skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2017 r. nr [..]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że H.D. odebrał decyzję Wojewody [...] 20 grudnia 2016 r., a odwołanie zostało złożone 4 stycznia 2017 r., dzień po upływie terminu. Z uwagi na wiek H.D. nie przekazał on informacji o odbiorze przesyłki z decyzją, a z uwagi na różne miejsca zamieszkania jego pełnomocnik nie miał możliwości aby się o tym dowiedzieć. Pełnomocnik skarżącego A.D. skierowaną do niego jako uczestnika i pełnomocnika decyzję odebrał 28 grudnia 2016 r. Organ nie dostrzegł, że w postępowaniu administracyjnym, w którym wydano skarżone postanowienie, H.D. 29 czerwca 2016 r. ustanowił A.D. swoim pełnomocnikiem. W konsekwencji od daty doręczenia decyzji pełnomocnikowi należy liczyć termin na wniesienie odwołania. A.D. odebrał decyzję jako pełnomocnik H.D. 28 grudnia 2016 r. dlatego wniosek o uchylenie postanowienia jest zasadny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie wskazując, że z akt sprawy nie wynika, aby A.D. na którymkolwiek etapie postępowania pierwszoinstancyjnego prowadzonego przez Wojewodę [...] przedłożył pełnomocnictwo uprawniające go do reprezentowania H.D. Z uwagi na niepoinformowanie organu o ustanowieniu pełnomocnika, Wojewoda skierował decyzję zarówno do H.D. oraz A.D., który również był stroną postępowania. Tym samym Minister ustalając termin na wniesienie odwołania oparł się na dacie odebrania przesyłki skierowanej do H.D. Pełnomocnictwo udzielone przez H.D. zostało przedłożone Ministrowi wraz z odwołaniem od decyzji Wojewody, zatem organ pierwszej instancji nie miał wiedzy o ustanowieniu pełnomocnika w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W ocenie Sądu skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym.

Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2017 r. nr [...], którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez H.D. od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r. nr [...]. Postanowienie to wydane zostało na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) powoływanej dalej jako "k.p.a.", zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na tle tego przepisu odnotować należy, że po otrzymaniu odwołania, przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienie odwołania w terminie umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Konsekwencją wniesienia odwołania po terminie jest obowiązek stwierdzenia takiego faktu przez organ odwoławczy i - co za tym idzie - uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję organu pierwszej instancji. W zależności od wyniku wstępnej kontroli organ albo przeprowadza postępowanie wyjaśniające, albo zgodnie z art. 134 k.p.a. stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz całe postępowanie odwoławcze. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z 7 stycznia 2010 r., II OSK 9/09 - dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96). Gdy organ drugiej instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z 15 listopada 1995 r., sygn. akt. SA/Ka 2111/94, LEX nr 27060).

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy wydał kwestionowane postanowienie na podstawie art. 134 k.p.a. twierdząc, iż H.D. złożył odwołanie z przekroczeniem ustawowego terminu do jego wniesienia. U podstaw takiego stanowiska legło uznanie, iż doręczenie skarżącemu decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r. nastąpiło 20 grudnia 2016 r. Termin do wniesienia odwołania upływał 3 stycznia 2017 r., natomiast odwołanie zostało złożone 4 stycznia 2017, a więc po upływie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący składając ww. odwołanie nie złożył jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że skarżący uchybił 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby na którymkolwiek etapie postępowania pierwszoinstancyjnego prowadzonego przed Wojewodą [...], przedłożono pełnomocnictwo uprawniające A.D. do reprezentowania H.D. Zgodnie z treścią art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony niezbędne jest okazanie dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnictwa. Z momentem przedstawienia pełnomocnictwa podpisanego przez mocodawcę pełnomocnik wykazuje umocowanie do działania w postępowaniu, a organ uzyskuje możliwość zbadania prawidłowości i zakresu pełnomocnictwa. Należy odróżnić stosunek pełnomocnictwa istniejący pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem, od ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu. Pełnomocnictwo aby mogło wywrzeć skutki w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu po myśli art. 33 § 3 k.p.a. Informacja ta zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą pisemności (art. 14 § 1 k.p.a.) musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. Stosownie bowiem do art. 33 § 3 zd. 1 k.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z przepisów tych wynika, że organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej konkretnej sprawie np. poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. Organ musi więc dysponować dokumentem, by móc ocenić czy pełnomocnik rzeczywiście został w postępowaniu ustanowiony. Obowiązki organu, w tym obowiązek doręczenia pism pełnomocnikowi, aktualizują się dopiero z chwilą skutecznego ustanowienia pełnomocnika w danym postępowaniu, niezależnie od tego czy i w jakim zakresie oraz od kiedy łączy stronę stosunek pełnomocnictwa poza postępowaniem (por. wyrok NSA z 6 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 599/08).

Organ pierwszej instancji nie posiadał wiedzy o ustanowieniu pełnomocnika w sprawie, zatem prawidłowo skierował decyzję z [...] grudnia 2016 r. bezpośrednio do H.D. Organ zasadnie uznał, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona H.D. 20 grudnia 2016 r. Mając na uwadze powyższe, nie można w żaden sposób przyjąć, że A.D., który również był stroną postępowania nieważnościowego, otrzymał decyzję Wojewody [...] również jako pełnomocnik H.D. Z akt sprawy wynika, że H.D. złożył odwołanie 4 stycznia 2017 r. Minister prawidłowo stwierdził, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. W rezultacie słusznie orzekł na podstawie art. 134 k.p.a. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ drugiej instancji stwierdzając uchybienie w tym zakresie, nie miał innej możliwości niż wydać postanowienie przewidziane w art. 134 k.p.a.

Zaznaczyć wymaga, że Sąd w przedmiotowej sprawie był uprawniony jedynie do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu drugiej instancji stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Sąd nie mógł zatem rozpoznać zawartych w skardze wniosków o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i zmianę decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r., które to wnioski skarżący może skierować do organu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.