Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 791/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie nałożenia obowiązku a w pozostałym zakresie oddalono skargę
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 80, art. 84 par. 1, art. 107 i art. 156 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 2 i art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 24 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie nałożenie obowiązku I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie nałożenia obowiązku na M. S. i T. S. (syna K. i A.), a w pozostałym zakresie oddala skargę; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w stosunku do M. S. i T. S. (syna K. i A.).


UZASADNIENIE

Wójt Gminy C. decyzją z dnia 3 grudnia 2010r. nr [...], działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm. ), orzekł o nałożeniu na M. S., T. S. oraz T. S. syna M. i T. obowiązek wykonania izolacji ogrodzenia znajdującego się w granicy działki nr "1" z działkami nr "2" i "3" w miejscowości C. poprzez położenie foli lub innego materiału izolacyjnego o porównywalnych do folii parametrach izolacyjnych wzdłuż ogrodzenia od strony działki nr "1" na długości minimum 40 mb, poczynając od bramy wjazdowej w górę do wysokości nadsypanego gruntu oraz w głąb ziemi, tj. łącznie uwzględniając zakotwiczenie w ziemi na wysokość ok. 1 metra -w terminie 6 tygodni od momentu, kiedy decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu organ l instancji przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wskazał na uprzednie wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie, uchylonej przez Kolegium. Podkreślił, iż ponownie rozpoznając sprawę uzupełnił materiał dowodowy o wypisy z ewidencji gruntów, przeprowadził rozprawę administracyjną, na której namawiał strony do ugody. Do ugody między stronami nie doszło w związku z czym dopuszczony został dowód z opinii biegłego z zakresu gospodarki wodnej i melioracji wodnych. Strony zostały wezwane do zapoznania się z aktami sprawy i ekspertyzą. T. S. wniósł zastrzeżenia do ekspertyzy oraz o zawieszenie postępowania. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie organu l instancji o odmowie zawieszenia postępowania. Następnie organ podał, że ustalił, iż państwo S. dopuścili się naruszenia stosunków wodnych na działce nr "1’ poprzez nawiezienie dużej ilości ziemi, co ograniczyło spływ wód powierzchniowych, który wcześniej odbywał się pod istniejącym ogrodzeniem. Spływ wód powierzchniowych został ograniczony, a na pewnym odcinku zahamowany. Nadsypana ziemia bezpośrednio przylega do betonowego ogrodzenia, co powoduje, że silnie zawilgocony grunt oddziałuje na jego konstrukcję, powodując szkody (pęknięcia przęseł, wygięcia elementów, widoczne ślady wysięków i zamoklisk poniżej ogrodzenia na dz. Nr "2" i "3", podtapianie części działki nr "3’ i "3’). Przeciwdziałanie w formie geowłókniny jest mało skuteczne z uwagi na napór wód wysiąkowych. Organ l instancji podniósł, iż, jak wynika z ekspertyzy biegłego, najbardziej racjonalnym i skutecznym rozwiązaniem jest wykonanie izolacji do wysokości nadsypanego gruntu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli B. i A. S.. Odwołujący się wskazali na brak ujęcia w decyzji kwestii naprawy szkód spowodowanych naruszeniem stanu wód na gruncie. W ekspertyzie sporządzonej w trakcie postępowania stwierdzono natomiast szkody w postaci pęknięć elementów betonowych ogrodzenia, które winny być wymienione. Odwołujący się domagali się nakazania naprawienia wyrządzonych uszkodzeń.

Odwołanie od decyzji złożył również T. S., wskazując, iż wykonanie izolacji ogrodzenia zgodnie z decyzją spowoduje brak odpływu wód powierzchniowych z działki nr "1’, a tym samym zmiany stanu wód na tej działce ze szkodliwym wpływem na nią, a także naruszeniem stabilności ogrodzenia. Odwołujący się powołał się na konsultacje z wykwalifikowanymi firmami budowlanymi. Nadto stwierdził, iż organ l instancji rozpatrzył sprawę jednostronnie, przychylając się wyłącznie do wniosków państwa S.. Zarzucił też brak odpowiedzi na niektóre pisma składane w toku postępowania. Przedłożył pismo wyjaśniające z dnia 8 lutego 2010r. skierowane do organu l instancji, w którym wskazał na wykonane przez państwa S. prace ziemne, brak zabezpieczenia ogrodzenia murkiem oporowym, wskazał, iż wykonane przez niego na działce nr "1’ prace miały na celu złagodzenie spadków i nierówności. Nadto załączył pismo z dnia 1 lutego 2010r. "odniesienie do ekspertyzy i wniosek uczestników", w którym zawarł zastrzeżenia do ekspertyzy (prowadzenie prac przez biegłego bez jego wiedzy, nieprawdziwa informacja w pkt 4.1 ekspertyzy, zawarcie twierdzenia niepopartego dokumentami odnośnie spadku terenu - pkt 4.2), wniosek o jej rozszerzenie o inne czynniki, które oddziałują na stan wody na działkach (brak usytuowania sączków w ogrodzeniu, utwardzenie działki nr "2" i "3", wypoziomowanie działki nr "2", "3", niewykonanie dren odpływowych).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 24 lutego 2011r. nr [...], działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchyliło decyzję organu l instancji w całości i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że nałożyło na M. S., T. S. oraz T. S. syna M. i T. obowiązek wykonania izolacji ogrodzenia znajdującego się w granicy działki nr "1" z działkami "2" i "3" w miejscowości C. poprzez położenie folii lub innego materiału izolacyjnego o porównywalnych do folii parametrach izolacyjnych wzdłuż ogrodzenia od strony działki nr "1" na długości minimum 40 mb, poczynając od bramy wjazdowej w górę do wysokości nadsypanego gruntu oraz w głąb ziemi, tj. łącznie uwzględniając zakotwiczenie w ziemi na wysokość ok. 1 metra.

Kolegium wskazało, że regulacje art. 29 Prawa wodnego odnoszą się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi być to naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu wody ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich,

1) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2 Prawa wodnego). W przypadku spowodowania przez właściciela gruntu zmian stanu wody na gruncie, które to zmiany szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 Prawa wodnego). Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że zastosowanie sankcji przewidzianej w ust. 3 może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. 1. Nałożenie obowiązku wynikającego z ust. 3 musi być zatem poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie. Nadto cytowany przepis odnosi się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło już do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi to być naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich (tak np. wyrok IV SA/Wa 703/07 WSA w Warszawie z 11 lipca 2007r. LEX nr 362093, wyrok II SA/Kr 444/06 WSA w Krakowie z 29 października 2007r. LEX nr 386493). Kolegium zwróciło uwagę, że celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej. Rozstrzygnięcie takie jest możliwe, gdy organ administracji publicznej - zgodnie z zasadą ustalenia prawdy obiektywnej - podejmie niezbędne czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy. Jednocześnie art. 77 § 1 kpa nakłada na ten organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Co więcej, organ administracji publicznej, zgodnie z art. 7 kpa, jest zobowiązany do podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Zdaniem Kolegium, organ l instancji uczynił zadość wyżej wskazanym obowiązkom. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia oraz zebrany w aktach materiał dowodowy wskazują, że organ l instancji przeprowadził w sposób właściwy postępowanie dowodowe. W aktach sprawy znajdują się między innymi protokoły (k 1-2, k. 74-79) z wizji lokalnych przeprowadzonych przez organ Wójta. Ustalenia poczynione w ich trakcie obrazują stan faktyczny sprawy, tj. nadsypanie terenu działki przez T. S., co strona stwierdziła m.in. podczas wizji 25 lipca 2008r., zobowiązując się wówczas do odsypania ziemi w taki sposób, aby nie przylegała do ogrodzenia. Nadto nadsypanie terenu T. S. potwierdził również w piśmie z dnia 8 lutego 2010r. (k. 29). W trakcie wizji (k. 79) stwierdzono, iż poziom gruntu na działkach nr "2" i "3" jest niższy o ok. 25 cm od poziomu gruntu na działce nr "1". T. S. wyjaśnił podczas rozprawy, iż faktycznie nawiózł ziemię jesienią 2007r. Potwierdził także zwiększenie różnicy poziomów pomiędzy wskazanymi działkami. Dodatkowo, co istotne, w sprawie został powołany biegły specjalista z zakresu melioracji wodnych – Z. M. (rzeczoznawca budowlany w zakresie melioracji wodnych), który sporządził opinię w sprawie (k. 26) w grudniu 2009r. Biegły stwierdził, że nastąpiła zmiana warunków gruntowo - wodnych w wyniku nadsypania ziemi wzdłuż istniejącego ogrodzenia i spływ wód został ograniczony, a na pewnym odcinku zahamowany. Z opinii wynika, iż unormowanie sytuacji może nastąpić poprzez wykonanie izolacji do wysokości nadsypanego gruntu wzdłuż ogrodzenia od strony działki nr "1".

Oceniając spełnienie przesłanek z art. 29 Prawa wodnego, Kolegium uznało, że postępowanie dowodowe, po wcześniejszym uchyleniu decyzji organu l instancji zostało przeprowadzone prawidłowo i wyczerpująco, z powołaniem biegłego. Wyniki tego postępowania są spójne. Zarówno z ustaleń organu l instancji przeprowadzonych podczas wizji w terenie jak i z opinii biegłego wynika, iż zmiany stanu na gruncie wynikły z działalności użytkowników posesji nr "1" poprzez nadsypanie ziemi głównie wzdłuż ogrodzenia, powodując szkody dla działek niżej leżących polegające na podtapianiu gruntu, jak i niszczeniu ogrodzenia.

Za niezasadne zatem uznano twierdzenia T. S. zawarte w piśmie z dnia 1 lutego 2010r., iż nieprawdziwe jest stwierdzenie biegłego o nadsypaniu ziemi w 2007r. wzdłuż ogrodzenia na działce nr "1" skutkujące zmianami stanu wody na gruncie. Ekspertyza dokonana przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego w zakresie melioracji wodnych, zdaniem Kolegium, pozwoliła na przekonanie się dodatkowo, oprócz dokonanych oględzin, o istnieniu pewnych faktów i brak podstaw do jej kwestionowania. Opisuje ona pierwotny spływ wód powierzchniowych, analizuje przyczyny zmian w kierunku przepływu wód powierzchniowych. Również wnioski wyciągnięte przez osobę sporządzającą tą ekspertyzę pozwalają na uznanie, iż nie są one dowolne, lecz opierają się na ustaleniach stanu faktycznego w sprawie. Co więcej, ekspertyza ta pozostaje w zgodzie z pozostałym materiałem dowodowym w sprawie, tj. przeprowadzonymi wizjami w terenie. Zatem nie można zarzucić organowi l instancji dowolności ustaleń, a rozstrzygnięcie sprawy ma oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Za prawidłowe uznało więc Kolegium oparcie się przy rozstrzygnięciu na wskazaniach zawartych w dokonanej ekspertyzie, w której zaproponowano również podjęcie konkretnych czynności w celu uregulowania stosunków wodnych na gruncie. Rozstrzygniecie w sprawie zgodne jest z zaleceniami biegłego. Biegły stwierdził bowiem przesiąkanie i napór wody przez ogrodzenie zamiast pod nim z uwagi na nadsypanie gruntu, co powoduje parcie ziemi i zamarzanie silnie nawodnionej ziemi w zimie, w efekcie powodując dewastację ogrodzenia i przesiąkanie wody na działki wnioskodawców. Aby zapobiec dalszym szkodom, biegły zalecił jako najbardziej racjonalne i skuteczne rozwiązanie wykonanie izolacji ogrodzenia znajdującego się w granicy działki nr "1’ z działkami nr "2" i "3" poprzez położenie folii lub innego materiału izolacyjnego o porównywalnych do folii parametrach izolacyjnych wzdłuż ogrodzenia od strony działki nr "1". Rozstrzygnięcie w sprawie w tym zakresie jest prawidłowe i z okoliczności sprawy wynika, iż wykonanie czynności zapobiegających szkodom wskazanych w wyrzeczeniu decyzji jest wystarczające i zapobiegnie szkodliwym wpływom na grunt sąsiedni, zwłaszcza, że zaproponowane zostało przez biegłego z uprawnieniami budowlanymi w zakresie melioracji wodnych. A właśnie z regulacji art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wynika, iż w przypadku spowodowania przez właściciela gruntu zmian stanu wody na gruncie, które to zmiany szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, Kolegium stwierdziło, iż wprawdzie organ l instancji nie odniósł się w decyzji do wszystkich uwag T. S. zgłaszanych w trakcie postępowania, niemniej w trakcie postępowania zwrócono się do biegłego o wyjaśnienie zgłaszanych wątpliwości. Zdaniem Kolegium, z tego powodu brak podstaw do uchylenia decyzji w sprawie i przekazania jej do ponownego rozpatrzenia. Biegły odniósł się do pisma T. S. z dnia 1 lutego 2010 r. (k .32), wyjaśniając, iż podany w ekspertyzie spadek terenu (8% -10%) obliczono na podstawie mapy sytuacyjno - wysokościowej 1:500 stanowiący załącznik do ekspertyzy. Nadto potwierdzone to zostało wynikami badań terenowych (wywiad niwelacyjny i badania glebowe). Biegły wyjaśnił, iż poprzez nadsypanie ziemi woda powierzchniowa nie spływa, a wsiąka w głąb ziemi i w postaci wysiąków i zamoklisk przedostaje się głównie na działkę nr "3’. Nadto stwierdził, iż w miejscach wykonanych profili 1A, 2A warstwa żwiru 5-10 cm nie ma żadnego wpływu na zawilgocenie gleby bowiem jest ono spowodowane wysiąkami spod ogrodzenia. Na zdjęciach załączonych do ekspertyzy widoczna jest nadsypana warstwa żwiru, a niewkopany element ogrodzenia. Podniesiono, iż wnioski zawarte w ekspertyzie są poparte szczegółowymi badaniami. Nadto biegły stwierdził, iż rozszerzanie ekspertyzy o czynniki wymienione w piśmie jest bezzasadne bowiem prace miałyby na celu usunięcie skutków, a nie badanie przyczyny. Kolegium, zgadzając się z wyjaśnieniami biegłego, podniosło, iż wskazywane przez odwołującego się czynniki powodujące szkody na działkach wnioskodawców, tj. utwardzenie działki, wypoziomowanie działki, niewykonanie dren odpływowych, nie znajduje w żaden sposób potwierdzenia w kontekście zgłoszonego wniosku i opartego na nim zakresu postępowania jak i wynikach przeprowadzonego postępowania dowodowego. Wskazano też, iż odwołujący się T. S. nie przedłożył w sprawie żadnego kontrdowodu, który podważałby wyniki dotychczasowego postępowania. Odnosząc się do uwag zgłoszonych w piśmie z dnia 1 lutego 2010r. przez T. S., SKO stwierdziło, że podstawę ustaleń w sprawie stanowi ekspertyza biegłego z którą strony mogły się zapoznać i tylko ta opinia podlega ocenie według norm, jakimi rządzi się postępowanie dowodowe, natomiast oględziny nieruchomości są czynnością, jaką może przeprowadzić biegły, lecz nie są to oględziny w rozumieniu art. 79 § 1 kpa, zatem nie można ich oceniać w kategoriach dowodu z oględzin i nakładać na organ obowiązku zawiadamiania o ich przeprowadzeniu stosownie do art. 79 kpa.

Odpowiadając natomiast na zarzut B. i A. S., Kolegium wyjaśniło, iż na podstawie wskazanego przepisu nie jest możliwe zobowiązanie do naprawienia wyrządzonej szkody. Odpowiedzialności za szkodę, do której doszło wskutek zdarzeń nazywanych czynami niedozwolonymi (odpowiedzialność deliktowa), można bowiem dochodzić w postępowaniu cywilnym przed sądami powszechnymi, a nie w postępowaniu administracyjnym.

Kolegium, wyjaśniając zasadność wydania decyzji reformatoryjnej, tj. uchylającej decyzję organu l instancji i orzekającej co do istoty sprawy, wskazało, iż organ l instancji w zaskarżonej decyzji ustalił termin realizacji nałożonego obowiązku, co stanowi naruszenie prawa. Przytoczyło uzasadnienie wyroku WSA w Krakowie z dnia 5 lutego 2007r. sygn. akt II SA/Kr 3137/03, w którym wskazano - "W doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że decyzja administracyjna - poza elementami określonymi w art. 107 § 1 kpa - może zawierać również klauzule dodatkowe, zwane także postanowieniami dodatkowymi, takie jak: termin, warunek i zlecenie. Mogą jednak być one składnikami decyzji tylko wówczas, gdy przepisy szczególne przewidują możliwość ich włączenia do decyzji. (...) Art. 29 ust. 3 Prawa wodnego przewiduje jedynie, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Nie określono więc ustawowo terminu wykonania tego obowiązku, nie przewidziano też możliwości orzeczenia o terminie wykonania obowiązku w decyzji administracyjnej. Pogląd, iż określenie w decyzji administracyjnej daty wykonania obowiązku jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy przepis prawa materialnego, stanowiący podstawę prawną decyzji administracyjnej, przewiduje możliwość określenia w tej decyzji daty wykonania obowiązku prezentowany jest również w orzecznictwie NSA (por. uchwała NSA z dnia 1 czerwca 1998r., OPS 2/98, publ.: ONSA z 1998r., nr 4, póz. 108, wyrok NSA z dnia 17 marca 1999r., SA/Bk 1672/97, publ.: ONSA z 2000r., nr 1, póz. 38)". Konsekwencją niewywiązania się z nałożonego obowiązku po uzyskaniu przez decyzję przymiotu ostateczności jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu doprowadzenia do jego wykonania. Uwzględniając powyższe, konieczne stało się uchylenie decyzji organu l instancji i orzeczenie co do istoty wyłącznie w zakresie nałożenia obowiązku, bez jednoczesnego określenia terminu jego wykonania, gdyż przepis prawa tego nie przewiduje.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie T. S. decyzji SKO zarzucił:

1) skierowanie zaskarżonej decyzji do osób niebędących stroną w sprawie (art. 156§1 pkt 4 kpa);

2) rażące naruszenie przepisów postępowania, a to art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 4 kpa poprzez zaniechanie przez organ II instancji uchylenia decyzji organu l instancji i umorzenia postępowania w sprawie;

3) rażące naruszenie przepisów postępowania, a to art. 77 § 1 kpa w związku z art. 268a kpa i art. 8 kpa z uwagi na ustalenie stanu faktycznego w sprawie na podstawie postępowania dowodowego, które nie zostało przeprowadzone przez organ administracji publicznej, lecz przez osoby nieposiadające pisemnego upoważnienia organu administracji publicznej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie;

4) rażące naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 w związku, z art. 10 i art. 77 § 1 kpa poprzez ustalenia stanu faktycznego w oparciu o sporne i pozbawione wyczerpującego uzasadnienia stwierdzenia zawarte w opinii biegłego, co stanowi zaniechanie rozpatrzenia przez organ materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a także z uwagi na zaniechanie skonfrontowania stanowiska skarżącego kwestionującego treść opinii biegłego ze stanowiskiem biegłego, oraz z uwagi na okoliczność, że na rozprawie nie została zapewniona obecność biegłego;

5) rażące naruszenie przepisów postępowania, a to art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania pomimo okoliczności, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, to jest rozstrzygnięcia sporu dotyczącego przebiegu granic pomiędzy działką nr "1" oraz działkami nr "2’ i "3".

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] w całości podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz ustosunkowało się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ppsa).

Z brzmienia art. 145 § 1 ppsa wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia -uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ppsa Sąd administracyjny orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Skarga jest uzasadniona jedynie w części dotyczącej zarzutu skierowania decyzji do osób niebędących stronami kontrolowanego postępowania administracyjnego. Otóż przepisy Prawa wodnego nie zawierają podstawy do zobowiązania do wykonania nałożonych na podstawie art. 29 obowiązków na inne osoby niż właściciele nieruchomości. Tymczasem z akt sądowych sprawy (k.44-46) wynika, że w dacie wydania decyzji obu instancji właścicielami nieruchomości nie były osoby, do których skierowano decyzję, gdyż umową z dnia 19 marca 2010r. M. S. i T. S. przenieśli na swojego syna, czyli skarżącego własność udziału w nieruchomości obejmującej działkę nr "1". Zatem organy prowadzące postępowanie powinny były nałożyć obowiązek na podstawie art. 29 Prawa wodnego wyłącznie na skarżącego, zaś jego rodzice od dnia przeniesienia własności nieruchomości na syna utracili status stron kontrolowanego postępowania. Skoro zaś zaskarżona decyzja Kolegium skierowana została nie tylko do T. S., będącego jedynym właścicielem działki nr "1", należało uznać, że w części dotyczącej nałożenia obowiązku na rodziców skarżącego decyzja SKO w [...] jest nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Dlatego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w punkcie l sentencji.

W pozostałym zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zatem wniesiona skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu.

Kluczowym dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest treść przytoczonego wyżej art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Stosownie do tego przepisu przesłankami nałożenia na właściciela gruntu obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom jest spowodowanie zmiany stanu wód na gruncie oraz wynikająca z tego szkoda dla gruntów sąsiednich. W ocenie Sądu ustalenia faktyczne dokonane w niniejszej sprawie przez organy administracji są prawidłowe. Fakt nawiezienia ziemi na swojej działce przez skarżącego jest bezsporny. Sporną kwestią w niniejszej sprawie jest wpływ nawiezienia ziemi na zmianę stosunków wodnych.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności sporządzoną opinię biegłego Z. M.. Opinia ta była niezbędnym dowodem w sprawie, ponieważ dla dokonania właściwych ustaleń konieczne było posiadanie wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Trzeba też podkreślić, że organy nie podeszły do sporządzonej opinii w sposób bezkrytyczny, lecz stosownie do art. 80 kpa dokonały jej oceny w świetle całokształtu materiału dowodowego, po czym zaakceptowały proponowane przez biegłego rozwiązania zmierzające do uregulowania stosunków wodnych na przedmiotowych działkach (nie nakazując przywrócenia stanu pierwotnego). Opierając się na treści opinii sporządzonej przez osobę dysponującą odpowiednią wiedzą, organy prawidłowo przyjęły, że nawiezienie dużej ilości ziemi na działkę nr "1" spowodowało ograniczenie spływu wód powierzchniowych, który wcześniej odbywał się pod istniejącym ogrodzeniem. Biegły stwierdził, że spływ wód powierzchniowych został ograniczony, a na pewnym odcinku zahamowany, zaś nadsypana ziemia bezpośrednio przylega do betonowego ogrodzenia, co powoduje, że silnie zawilgocony grunt oddziałuje na jego konstrukcję, powodując szkody (pęknięcia przęseł, wygięcia elementów, widoczne ślady wysięków i zamoklisk poniżej ogrodzenia na działkach nr "2" i "3’, podtapianie części działki nr "2" i "3"). Sposób ustalenia przez organy wpływu nawiezienia ziemi na istniejące stosunki wodne, z wykorzystaniem w tym celu opinii biegłego, należy ocenić za prawidłowy. Jeżeli zatem organy prawidłowo ustaliły okoliczności wskazujące, że w sprawie zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego obowiązków na podstawie art. 29 Prawa wodnego, niezasadny jest zarzut skargi, że SKO w [...] winno było uchylić decyzję organu I instancji, a tym bardziej brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Nie można też zarzucić, że organ odwoławczy nie odniósł się do treści odwołania. W ocenie Sądu Kolegium prawidłowo rozpatrzyło sprawę ponownie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności. Ponieważ zaś odwołanie skupiało się na podważaniu treści opinii biegłego oraz stanu faktycznego przyjętego przez organ l instancji, to SKO, uznając stan faktyczny za prawidłowy miało obowiązek uzasadnić swój pogląd o prawidłowości ustaleń organu l instancji, co jednak nie sprowadza się do ponownego szczegółowego opisania przyjętego w sprawie stanu faktycznego.

Nie jest też uzasadniony zarzut skarżącego, że postępowanie przed organem l instancji było prowadzone przez osobę nieposiadającą stosownego umocowania. Z akt administracyjnych wynika bowiem jednoznacznie, że decyzja organu l instancji została podpisana przez Zastępcę Wójta działającego z upoważnienia właściwego organu, czyli Wójta Gminy C.. Wyjaśnić trzeba, że prawo nie ustanawia obowiązku prowadzenia czynności postępowania wyjaśniającego przez osoby mające jednocześnie upoważnienie do wydawania decyzji. Postępowanie prowadzone może być bowiem przez pracowników organu, np. konkretnego wydziału w ramach struktury organizacyjnej tego organu. Uprawnienie danego pracownika do dokonywania czynności w ramach postępowania administracyjnego wynika z powierzonych mu obowiązków i jego zakresu czynności. Natomiast pracownik działający z upoważnienia organu i podpisujący decyzję ma obowiązek powołania się w decyzji na udzielone mu upoważnienie, co wynika z art. 107 kpa. W ocenie Sądu te wymogi zostały spełnione w odniesieniu do decyzji organu l instancji.

Skarżący podniósł także, że wizja lokalna przeprowadzona przez biegłego została przeprowadzona bez jego zawiadomienia i udziału oraz że nie sporządzono z niej protokołu. Zarzut ten wynika z braku rozróżnienia pomiędzy dowodem z oględzin, który wymaga zachowania określonych wymogów formalnych, takich jak zawiadomienie stron i sporządzenie protokołu, a wizją dokonywaną przez biegłego na potrzeby sporządzania opinii. W tym drugim przypadku nie obowiązują wymogi formalne odnoszące się do przeprowadzania dowodu z oględzin, lecz prawa strony są zabezpieczone poprzez możliwość kwestionowania ustaleń i wniosków zawartych w już sporządzonej przez biegłego opinii.

Nie ma także podstaw kolejny zarzut, czyli oparcie się przez organy na spornych ustaleniach biegłego. Jak bowiem wskazano wyżej, ekspertyza dokonana przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego w zakresie melioracji wodnych pozwoliła na przekonanie się o istnieniu pewnych faktów i brak było podstaw do jej kwestionowania. Ekspertyza ta opisuje pierwotny spływ wód powierzchniowych, analizuje przyczyny zmian w kierunku przepływu wód powierzchniowych. Również wnioski wyciągnięte przez osobę sporządzającą tą ekspertyzę pozwalają na uznanie, iż nie są one dowolne, lecz opierają się na ustaleniach stanu faktycznego w sprawie. Zdaniem Sądu ekspertyza pozostaje w zgodzie z pozostałym materiałem dowodowym w sprawie, czyli przeprowadzonymi wizjami w terenie. Istotnie skarżący nie uzyskał bezpośrednio od organu odpowiedzi na swoje pismo z dnia 1 lutego 2010r, jednak z akt wynika, że do pisma tego ustosunkował się biegły, a więc kwestie podniesione w piśmie zostały rozważone w trakcie postępowania wyjaśniającego. Natomiast brak odpowiedzi ze strony organu na ww. pismo stanowi pewne naruszenie art. 10 kpa, lecz nie mające wpływu na wynik sprawy.

Nietrafnie zarzucono w skardze zaniechanie zawieszania postępowania pomimo okoliczności, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego to jest rozstrzygnięcia sporu dotyczącego przebiegu granic pomiędzy działką nr "1" oraz działkami nr "2’ i "3’. Jak wskazano w odpowiedzi na skargę, kwestia ta była przedmiotem postępowania incydentalnego i została zakończona ostatecznym postanowieniem SKO w [...] z dnia 6 września 2010r. Dlatego po rozstrzygnięciu tej kwestii Kolegium uprawnione było do dalszego prowadzenia postępowania i wydania orzeczenia co do istoty sprawy.

Podsumowując, przepis art. 29 Prawa wodnego wymaga jedynie ustalenia związku przyczynowego pomiędzy powstałą szkodą (jakichkolwiek rozmiarów i wartości), a zmianą stosunków wodnych na gruncie. Skoro do powstałej szkody, jak prawidłowo ustaliły organy, przyczyniły się prace wykonane na działce skarżącego, zasadnym było nałożenie na niego obowiązków zmierzających do usunięcia negatywnych skutków zmiany stosunków wodnych. Zatem stwierdzić należy, że z wyjątkiem pierwszego zarzutu, pozostałe zarzuty podniesione przez skarżącego okazały się bezzasadne, zaś organy administracji na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, trafnie przyjęły, że istnieją przesłanki do zastosowania art. 29 Prawa wodnego ze względu na zmianę stanu wód na przedmiotowych gruntach wywołaną pracami wykonanymi na działce skarżącego (nawiezienie ziemi), a zmiana ta w sposób szkodliwy oddziaływuje na ogrodzenie i działki nr "2’ i "3".

Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 151 ppsa.