Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 851/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 5 sstawy z z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
journal: Dz.U. 2021 poz 247
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi B. D., M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz B. D. i M. D. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją znak: [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. Burmistrz Miasta R. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw płynnych dla potrzeb tankowania pojazdów samochodowych, osobowych i ciężarowych na działkach o nr ew. [...] (obręb R.) zlokalizowanych w mieście R..

Od powyższej decyzji - z zachowaniem terminu odwołanie do SKO we [...] - wnieśli p. B. i M. D. (skarżący) oraz J. T.. W swych jednobrzmiących odwołaniach zarzucili, że planowane przedsięwzięcie: - emitować będzie gazy, substancje niebezpieczne, w tym spaliny do powietrza, w tym m.in. na obszar pobliskiej zabudowy mieszkaniowej; - emitować będzie uciążliwy hałas do środowiska, w tym na obszar pobliskiej zabudowy mieszkaniowej; - spowoduje znaczące wibracje gruntu w związku z tym, że nastąpi znaczący wzrost natężenia ruchu na drogach dojazdowych do Stacji; - może spowodować znaczące skażenie środowiska w wyniku zaistnienia awarii, czyli w sytuacjach awaryjnych, np. poprzez przedostanie się substancji ropopochodnych do gruntu, w tym do wód podziemnych; - stanowić będzie realne zagrożenie dla mieszkańców pobliskich zabudowań mieszkalnych w związku z możliwością zaistnienia wybuchu czy też pożaru bardzo łatwopalnych benzyn, innych substancji ropopochodnych czy tez gazu; - spowoduje zwiększenie zagrożenia dla życia i bezpieczeństwa osób korzystających z tych dróg lokalnych, wskutek wzrostu natężenia ruchu. Zarzucono, że położenie 6 dróg wewnętrznych wyznaczonych do modelowania emisji hałasu i wykazania oddziaływania na klimat akustyczny, przyjęto w sposób nierzetelny (odbiegający od planowanego rozmieszczenia tych dróg). Położenie tych dróg zaznaczono, w postaci czerwonych linii, na załączonych mapach graficznych, na których przedstawiono rozprzestrzenianie się hałasu. Współrzędne początku i końca tych poszczególnych dróg podano w tabelach wyników. Jednak na mapie graficznej nie naniesiono siatki współrzędnych, aby dokładnie można było sprawdzić, gdzie przyjęto początek, a gdzie koniec poszczególnych dróg wewnętrznych. Przy modelowaniu oddziaływania hałasu na środowisko pewne odcinki dróg w sposób znaczący skrócono w stosunku do tego, co będzie faktycznie w rzeczywistości. I tak nie poprowadzono dróg wewnętrznych do planowanych miejsc lokalizacji zjazdów i wjazdów na teren Stacji z drogi wojewódzkiej (z ulicy [...]), a zakończono znacznie wcześniej. Tym samym miejsca emisji hałasu przyjęte do modelowania oddziaływania hałasu na środowisko w sposób znaczący oddalono od znajdujących się w pobliżu nieruchomości z zabudową mieszkaniową. Oddalając miejsca emisji do modelowania oddziaływania hałasu na klimat akustyczny od faktycznego położenia punktów emisji hałasu po zrealizowaniu przedsięwzięcia wpływa się na to, że wykazane poziomy hałasu mogą faktycznie nie przekraczać wartości dopuszczalnych,

Podnoszono, że podobnie postąpiono przy modelowaniu oddziaływania emisji zanieczyszczeń do powietrza, albowiem do modelowania nie przyjęto faktycznego przebiegu dróg wewnętrznych, wzdłuż, których poruszać się będą pojazdy, czyli źródła emisji zanieczyszczeń do powierza, co może skutkować tym, że podczas funkcjonowania stacji dopuszczalne wartości zanieczyszczeń będą przekroczone na terenach najbliższej zabudowy mieszkaniowej.

Wywodzono, że planowana stacja paliw oświetlona będzie silnym światłem przez całą noc, co będzie negatywnie oddziaływać na mieszkańców pobliskiej zabudowy mieszkalnej.

Podniesiono, że planowana inwestycja spowoduje obniżenie wartości pobliskich nieruchomości.

Wywodzono, że po dokonaniu uzupełnienia informacji o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (po uzupełnieniu raportu), organ powinien ponownie umożliwić zapoznanie się społeczeństwa z dokumentami w sprawie.

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu przytoczono stan faktyczny oraz szereg przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 247 – "u.i.o.ś.") w tym treść z art. 66 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy.

Stwierdzono, że planowana inwestycja kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 35 oraz § 3 ust. 1 pkt 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. ( tj. Dz. U. 2016, poz. 71 – dalej "rozporządzenie") w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowiskowo, a dla terenu inwestycji nie opracowano miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wskazano, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji, organ I instancji uzyskał wymagane prawem opinie w przedmiocie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w oparciu o treść art. 64 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 1 ustawy.

W ustosunkowaniu się do zarzutów odwołań wskazano, że przeprowadzona w sprawie analiza rozprzestrzeniania się hałasu w środowisku wykazała nie tylko, że dla przedmiotowej inwestycji zostaną nie tylko dotrzymane prawem określone dopuszczalne poziomy dźwięku dla terenów chronionych akustycznie ale również, że poziom emitowanego hałasu będzie znacznie poniżej tła akustycznego. Teren inwestycji leży w bezpośrednim sąsiedztwie i w zasięgu oddziaływania drogi wojewódzkiej nr [...]. Jak wynika z analizy, ilość samochodów poruszających się po terenie inwestycji, częstotliwość oraz prędkość, z jaką będą poruszały się pojazdy po terenie projektowanej stacji paliw będą znacznie na niższym poziomie w porównaniu do terenów przyległych - drogi wojewódzkiej nr [...], więc należy spodziewać się, że wielkość emisji hałasu będzie poniżej wielkości tła akustycznego, które stanowić będzie emisja z samochodów poruszających się po drodze wojewódzkiej nr [...]. Jednakże, w celu weryfikacji poziomu dźwięku na sąsiadujących terenach chronionych akustycznie, Inwestor zobowiązany jest wykonać analizę porealizacyjną, po upływie 1 miesiąca od momentu funkcjonowania stacji, w zakresie badań rozprzestrzeniania się hałasu w środowisku w porze dnia i nocy, w dwóch punktach pomiarowych.

Stwierdzono, że przeprowadzone analizy raportu uwzględniały emisję hałasu, emisję substancji wprowadzanych do powietrza, zagrożenia zanieczyszczenia gleb i wód gruntowych oraz zanieczyszczenia światłem. W celu precyzyjnego określenia zanieczyszczenia poszczególnych elementów środowiska wykonano precyzyjne obliczenia, wykorzystując dane literaturowe oraz założenia. Ponadto, w celu określenia wielkości i zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia wykorzystano oprogramowanie opierające się na modelu obliczeniowym w oparciu o Polską Normę dla oddziaływania akustycznego, natomiast w przypadku określenia oddziaływania przedsięwzięcia pod względem zanieczyszczenia powietrza wykorzystano program obliczeniowy wykorzystujący model obliczeniowy, zgodny z metodyką zawartą w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16, poz. 87). Organ analizując przedłożony raport, jego uzupełnienia oraz wyjaśnienia uznał go za wiarygodny, zgodny ze współczesną wiedzą i prawidłami poprawnego

Wyjaśniono, że sam proces magazynowania paliw płynnych oraz ich przeładunek nie będą wpływać na występowanie zjawiska wibracji gruntów. W przypadku poruszania się samochodów po terenie stacji również nie należy spodziewać się większych odchyleń w tym zakresie. Pojazdy poruszające się po terenie inwestycji będą przemieszczać się z nieznaczną prędkością nieprzekraczającą 20 km/h; w odniesieniu natomiast do potencjalnego skażenia środowiska w sytuacjach awaryjnych - w celu zachowania niepogorszonej jakości gleby oraz wód podziemnych, na terenie projektowanej stacji paliw przewidziano prowadzenie stałego monitoringu szczelności i poprawności funkcjonowania instalacji.

Oceniono, że przedstawione przez inwestora dokumenty w postaci raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, dokonanych założeń, obliczeń i analiz nie wskazują by zarzucane przez strony uciążliwości miały charakter ponadnormatywny. Obliczenia dokonano w oparciu o atestowane programy służące do wyliczeń teoretycznych uciążliwości związanych z hałasem, zanieczyszczeniem powietrza i innymi oddziaływaniami na które powoływały się strony. Osoby wnoszące uwagi wraz z przedłożonymi zastrzeżeniami nie podały żadnych dowodów popierających założenia o stwarzanych zagrożeniach lub dowodów wskazujących na obniżenie wartości nieruchomości. W związku z powyższym organ, opierając się na zgromadzonym w toku postępowania materiale dowodowym nie mógł uznać ich za wiarygodne i zgodne z rzeczywistością.

Stwierdzono, że przesłanki wydania decyzji negatywnej dla wnioskodawcy tzn. decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych.

Wyjaśniono, że na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie ma też wpływu fakt, że wskutek realizacji planowanej inwestycji nastąpi znaczny spadek wartości nieruchomości w pobliżu terenów objętych inwestycją, albowiem w postępowaniu dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizacje planowanego przedsięwzięcia badaniu nie podlega kwestia wpływu wnioskowanego przedsięwzięcia na wartość nieruchomości sąsiednich.

W odniesieniu do zarzutów dotyczących braku dopełnienia obowiązku w postaci podania do publicznej wiadomości informacji o przeprowadzonej ocenie oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia i wyznaczenia 30 dniowego terminu na składanie uwag, wniosków przez społeczeństwo - w sytuacji, gdy inwestor dokonał następnie uzupełnienia raportu, wskazano, że i one nie zasługują uwzględnienie. albowiem organ I instancji w toku sprawy zapewnił stronom postępowania czynny udział w toku sprawy, czym wypełnił hipotezę art. 10 § 1 k.p.a. Strony miały zatem możliwość zapoznania się z całością dokumentacji zgromadzonej w sprawie (w tym z uzupełnieniami raportu), a także możliwość wniesienia uwag, złożenia wniosków i nowych dowodów. Natomiast jeśli chodzi o udział społeczeństwa, wskazano, że i tutaj został on zapewniony w toku sprawy, zarówno przez organ I, jak i II instancji, albowiem organ I instancji dokonywał stosownych zawiadomień poprzez obwieszczenia umieszczane w siedzibie UM R., w miejscu planowanej inwestycji oraz na portalu internetowym organu ( tj. BIP-ie),

W skardze na powyższą decyzję B. D. i M. D., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucili naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na dokonaniu dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, poprzez błędne uznanie, że:

a) przedłożony przez inwestora raport oceny oddziaływania na środowisko jest wiarygodny, zgodny ze współczesną wiedzą i prawidłami poprawnego rozumowania, podczas, gdy wskazany raport nie zawiera precyzyjnych obliczeń opartych na rzetelnych danych i założeniach, jest wewnętrzne sprzeczny i niejasny;

b) wskazana inwestycja nie będzie sprawiać mieszkańcom uciążliwości związanych z długotrwałym hałasem, emisją światła, ewentualnym wyciekiem, wibracjami gruntu, substancjami toksycznymi czy zanieczyszczeniami, gdyż nie przewiduje się ciągłej pracy kompresora, odkurzacza i pozostałych urządzeń, inwestycja nie wpłynie na wzmożony ruch, a emisja światła i zanieczyszczeń nie będzie przekraczać dozwolonych norm, podczas gdy z charakteru samej inwestycji wynika jej oddziaływanie na pobliskich mieszkańców oraz na środowisko;

c) uznanie, że raport został sporządzony w sposób wiarygodny, podczas gdy osobą sporządzającą raport był pełnomocnik inwestora, a zatem osoba bezpośrednio zainteresowana wydaniem pozytywnego rozstrzygnięcia dla inwestora, co może stwarzać wątpliwości odnośnie rzetelności i fachowości raportu, a przede wszystkim jego obiektywizmu;

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i poczynienie istotnych w sprawie ustaleń wyłącznie w oparciu o raport oddziaływania na środowisko, który posiadał wiele niejasności i wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy;

3) art. 12 § 1, art. 77 § 1 i 2, art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie obowiązku wnikliwego działania w sprawie oraz obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie;

4) art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, bez uwzględnienia zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, w wyniku wydania decyzji w oparciu o stan faktyczny sprzeczny z rzeczywistym stanem faktycznym.

Zarzucili nadto naruszenie prawa materialnego w postaci art. 82 ust. 1 u.i.o.ś., poprzez nieuwzględnienie w decyzji środowiskowej warunków dotyczących ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, w tym dla nieruchomości odwołujących, która to nieruchomość znajduje się w strefie oddziaływania inwestycji, a także nieuwzględnienie wszelkich wymogów w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych.

Argumentując postawione zarzuty skarżący zasadniczo podnieśli, że:

- autor raportu nakreślił zbyt niewielki obszar oddziaływania planowanej inwestycji na pobliskie nieruchomości - budowa i funkcjonowanie tak ogromnego przedsięwzięcia jak stacja paliw nie może wiązać się z oddziaływaniem wyłącznie w zakresie dwóch pobliskich działek z uwzględnieniem fragmentu pobliskiej drogi,

- w raporcie autor – analizując negatywny wpływ inwestycji na otoczenie (w zakresie wzmożenia ruchu pojazdów, zwiększenia hałasu i emisji spalin, wibracji gruntu) - posłużył się danymi bez wskazania, na jakiej podstawie przyjął poczynione założenia, co stwarza ryzyko, że wartości przyjęte przez autora raportu nie będą miały odzwierciedlenia w rzeczywistości, a zatem przekroczą one dopuszczalne prawem normy,

- realizacja inwestycji spowoduje spadek wartości nieruchomości działek sąsiednich,

- inwestycja spowoduje wzrost ryzyka pożarowego i skażenia środowiska w razie awarii.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, wydane zostały z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była prawidłowość decyzji SKO we [...] nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza R. nr [...] ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw płynnych dla potrzeb tankowania pojazdów samochodowych, osobowych i ciężarowych na działkach o numerach ew. [...] (obręb R.) zlokalizowanych w mieście R..

Obie decyzje podjęte zostały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (publ. jak wcześniej wskazano). Ustawa ta w art. 33 - 38 i 59 - 70 oraz 73 - 85 określa procedurę wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia. Postępowanie prowadzone jest na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia (art. 73 ust. 1 u.i.o.ś.) i w przypadku uznania przez organ takiej konieczności w jego ramach przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś.), które zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 8 u.i.o.ś. obejmuje w szczególności weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień. W ustawie ściśle określone zostały m.in. wymogi dotyczące ewentualnie przedkładanego w sprawie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 66 u.i.o.ś.)

Wskazać w tym miejscu należy, że jeżeli przedmiotem postępowania środowiskowego jest przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, to sporządzenie raportu oddziaływania oraz przeprowadzenie postępowania środowiskowego w pełnym zakresie jest obligatoryjne w każdym przypadku. Natomiast w przypadku przedsięwzięć mieszczących się w zakresie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (publ. jak wcześniej wskazano) tj. przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, takie pełne postępowanie jest wymagane tylko wówczas, jeżeli czynności wstępne potwierdzą taką konieczność. Na te czynności wstępne składa się zasięgnięcie opinii organów wskazanych w art. 64 ust. 1 u.u.i.ś. oraz zbadanie Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia przez organ I instancji pod kątem kryteriów określonych w art. 63 ust. 1 u.u.i.ś. Wśród nich jest również badanie zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Jak wynika z akt sprawy i co jest w sprawie bezsporne, zamierzona inwestycja zalicza się, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r., do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jako wymienione w nim w §3 ust. 1 pkt 35 instalacje do dystrybucji ropy naftowej, produktów naftowych, substancji lub mieszanin, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach, niebędących produktami spożywczymi, z wyłączeniem stacji paliw gazu płynnego, oraz wymienione w § 3 ust. 1 pkt 36 rozporządzenia instalacje do podziemnego magazynowania ropy naftowej, produktów naftowych, substancji lub mieszanin, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach, niebędących produktami spożywczymi, gazów łatwopalnych oraz innych kopalnych surowców energetycznych, inne niż wymienione w pkt 36a i § 2 ust. 1 pkt 22, z wyłączeniem instalacji do magazynowania paliw wykorzystywanych na potrzeby gospodarstw domowych, zbiorników na gaz płynny o łącznej pojemności nie większej niż 20 m3 oraz zbiorników na olej o łącznej pojemności nie większej niż 3 m3.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. stwierdził, że dla przedmiotowej inwestycji istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (opinia z dnia [...] lipca 2019r. znak: [...]). Podobnie stwierdził Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. (opinia z dnia [...] lipca 2019r. znak: [...] /19.). Do odmiennego wniosku doszedł zaś Dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego - Wody Polskie (opinia z dnia [...] lipca 2019r. znak: [...]). Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], Burmistrz R. stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej inwestycji oraz ustalił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Wymogi dotyczące treści raportu o oddziaływaniu na środowisko opisane zostały w art. 66 u.u.i.ś. Stosownie do ust. 1 powołanego przepisu raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać opis planowanego przedsięwzięcia, w szczególności m.in. charakterystykę całego przedsięwzięcia i warunki użytkowania terenu w fazie budowy i eksploatacji lub użytkowania w tym w odniesieniu do obszarów szczególnego zagrożenia powodzią w rozumieniu art. 16 pkt 34 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, główne cechy charakterystyczne procesów produkcyjnych, przewidywane rodzaje i ilości zanieczyszczeń, wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia. W raporcie znajduje się opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania inwestycji na środowisko, w tym elementów środowiska objętych ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Raport o oddziaływaniu na środowisko, o którym mowa w art. 66 u.u.i.ś. stanowi kluczowy dowód w sprawach dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla danego przedsięwzięcia. Winien być on rzetelny, spójny i być wolny od niejasności i nieścisłości, a z racji na to, że jest dokumentem prywatnym, opracowywanym na zlecenie podmiotu zainteresowanego realizacją określonej inwestycji, wymagana jest rzetelna, wnikliwa i wszechstronna ocena raportu przy zachowaniu wszystkich obowiązujących reguł dowodowych, w tym przede wszystkim art. 80 k.p.a.

Raport o oddziaływaniu na środowisko, jako dokument sporządzany przez osobę posiadającą wiedzę specjalistyczną, podlega kontroli formalnej, z wyłączeniem oceny jego prawidłowości merytorycznej, a więc dotyczącej wiadomości specjalnych. Rzeczą organów, a w przypadku zaskarżenia decyzji powziętej w oparciu o raport - też Sądu, jest zatem ocena tego, czy przedstawiony raport nie jest obarczony dającymi się stwierdzić na pierwszy rzut oka nieścisłościami lub brakami w świetle art. 66 u.u.i.ś. W odniesieniu do raportu przedstawionego w kontrolowanym postępowaniu Sąd stwierdził taką właśnie wadliwość komentowanego dokumentu. Raport nie spełnił bowiem ustawowego wymogu zawarcia trzech wariantów planowanego przedsięwzięcia.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. obowiązkowym elementem raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i racjonalnego wariantu alternatywnego (lit. a) oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska (lit. b) wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Raport musi także określać przewidywane oddziaływanie na środowisko każdego z analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6). Raport powinien także zawierać opis przewidywanych skutków dla środowiska, jeżeli w ogóle nie zostanie zrealizowane dane przedsięwzięcie (art. 66 § 1 pkt 4). Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Racjonalny wariant alternatywny nie może mieć charakteru abstrakcyjnego czy też teoretycznego. Nie należy więc przedstawiać wariantu, którego faktyczna realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych). Z kolei "alternatywność" oznacza, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko. "Alternatywność" wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Nie jest też wykluczone odwoływanie się do innych różnic, wynikających np. z kryteriów ekonomicznych i społecznych. Bezsprzecznie wariant racjonalny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych (vide: wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1871/17 dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Raport przedstawiony w niniejszej sprawie przedstawia trzy warianty: inwestorski – zakładający budowę stacji paliwowej w proponowanej formie i zakładający jej całodobowe funkcjonowanie, pierwszy wariant alternatywny – polegający na ograniczeniu działalności stacji do godzin od 6:00 do 22:00, oraz drugi wariant alternatywny – zakładający obsługę samochodów osobowych z wyłączeniem samochodów ciężarowych. W ocenie Sądu tak przeprowadzone wariantowanie w sposób pozorny stwarza możliwość wyboru pomiędzy alternatywnymi rozwiązaniami wobec tego przyjętego przez inwestora, opiera się bowiem w zasadzie jedynie o modyfikację trybu działania stacji paliwowej, co ma mieć ewentualny wpływ (choć w raporcie wprost się temu przeczy) na uciążliwości w postaci emisji hałasu. Wyłączenie działalności stacji w określonych godzinach nie ma wpływu na stopień jej oddziaływania na otoczenie w trakcie funkcjonowania, ten zaś parametr winien podlegać analizie porównawczej z innymi wariantami, a zatem należy go zróżnicować w zależności od wariantu. Innymi słowy – to, czy stacja działa całą dobę, czy tylko w określonych godzinach nie ma znaczenia z perspektywy uciążliwości działającej inwestycji na otoczenie. Uciążliwości te będą takie same, tyle że w pierwszym przypadku emitowane będą całą dobę, a w drugim – w określonych godzinach. Nie można uznać, że pierwszy wariant alternatywny przewiduje inną, racjonalną (tj. równoważną z wariantem inwestorskim pod względem współczynnika opłacalności i wpływu na środowisko) formę realizacji inwestycji. Podobnie rzecz ma się w przypadku drugiego z zaproponowanych wariantów alternatywnych, tj. ograniczenia kategorii obsługiwanych pojazdów tylko do samochodów osobowych, z wyłączeniem samochodów ciężarowych. Wyłączenie jednego elementu z zakresu działalności inwestycji ocenić należy jako modyfikację wariantu inwestorskiego niemającą zasadniczego wpływu na stopień jej oddziaływania na środowisko, a już na pewno nie w takim stopniu, by uznać ją za oddzielny wariant alternatywny poddający się jako taki rozwadze organu. Jak wskazano wcześniej "alternatywność" ma objawiać się przyjęciem innych kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). W przypadku stacji benzynowej może być to zatem np. różnej pojemności zbiorników paliwa, różnego ich usytuowania, a co za tym idzie, innego układu dystrybutorów, ograniczenie lub zwiększenie ich liczby, czy też zastosowanie barier lub paneli akustycznych. Znamienne jest w tym kontekście to, że w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia, na jego stronie 16, autor wprost przyznał, że ewentualny wariant alternatywny dla projektowanego przedsięwzięcia "może dotyczyć np. zmiany ilości dystrybutorów, rezygnacji z dystrybucji niektórych rodzajów paliwa, zmiany ilości lub pojemności zbiorników na paliwo płynne". Niezależnie od oceny autora KIP wpływu ww. zmian na sposób oddziaływania na środowisko, dostrzegł on elementy inwestycji podlegające ewentualnym modyfikacjom, które mogłyby przybrać formę alternatywnego jej wariantu, a jednak już w raporcie od powyższego odstąpiono. Warianty zawarte w raporcie to w istocie jeden wariant inwestorski z dwoma alternatywnymi modelami jego funkcjonowania. Nie są to racjonalne warianty alternatywne w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a u.i.o.ś. Niejako konsekwencją powyższych uchybień jest ocena, że raport nie zawiera racjonalnego wariantu inwestycji najkorzystniejszego dla środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b u.i.o.ś.). Jako taki w raporcie wskazano wariant inwestorski, co jest nie do zaakceptowania w kontekście kompetencji organu do rozważenia minimum trzech wariantów inwestycji, w tym tego, który najpełniej uwzględnia ochronę środowiska. Chodzi tu bowiem o stworzenie siatki porównawczej umożliwiającej, w zależności od okoliczności sprawy, wypośrodkowanie interesu inwestora i "interesu" środowiska. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska ma być zatem trzecim z wariantów, którego opis powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Proste stwierdzenie, że wariant zaproponowany przez inwestora jest wariantem najkorzystniejszym dla środowiska powoduje, że w istocie trzeci z wymaganych wariantów nie został przedstawiony.

Powyższa wada przedstawionego w sprawie raportu dyskwalifikuje go jako dokument, w oparciu o który organ winien dokonać wyboru wariantu inwestycji dopuszczonego do realizacji (dla którego ustala się środowiskowe uwarunkowania). Pozornie jedynie przedstawiono bowiem organowi alternatywne kształty inwestycji, w sposób odmienny (bardziej lub mniej uciążliwy) wpływające na środowisko. Już zatem z tego powodu zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji, podlegają uchyleniu, a sprawa winna zostać rozpoznana ponownie w oparciu o uzupełniony w tym zakresie raport.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że zasadniczo dotyczą one merytorycznych (specjalistycznych) ustaleń raportu, a zatem kwestii, których nie obejmuje kognicja organu ani Sądu. Skarżący podnoszą szereg zarzutów dotyczących metodyki przyjętej przez autora raportu, niejasności w zakresie doboru wartości stanowiących później przedmiot analizy wpływu inwestycji na klimat akustyczny, jakość powietrza i wód, wibracje oraz natężenia ruchu. Jak wskazano, raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, o ile jest dowodem prywatnym podlegającym formalnej ocenie organu, to jest jednocześnie dokumentem specjalistycznym, o ponadstandardowej wartości dowodowej. Do wzruszenia ustaleń z niego wynikających potrzebny jest zatem dowód przeciwny o równej wartości dowodowej, sporządzony przez podmiot posiadający wiadomości specjalne w tym zakresie (tzw. kontrraport). Strona kwestionująca przyjętą metodologię winna przedstawić organowi taki kontrraport do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań. Byłby on wtedy przedmiotem analizy organu, podobnie jak raport sporządzony przez inwestora, której wyniki organ winien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji. W niniejszej sprawie takie specjalistycznego kontrdowodu strony nie przedstawiły, toteż zarzuty skupiające się na wartości merytorycznej raportu nie mogą zostać uwzględnione (są to zarzuty gołosłowne z punktu widzenia klasy kwestionowanego dowodu). Abstrahując nawet od powyższego zauważyć należy, że twierdzenia skarżących kwestionujące prawidłowość wyznaczenia zasięgu oddziaływania zamierzonej inwestycji, przyjęcia takich a nie innych współczynników ruchu drogowego, hałasu, zanieczyszczenia światłem, wibracji i emisji spalin nie zostały poparte konkretnymi wskazaniami, które dane analiz autora raportu są błędne i dlaczego. Argumentację skargi uznać należy w tym zakresie za polemikę z ustaleniami raportu, która – jak wskazano – dla swej skuteczności winna przybrać specjalistyczną formę kontrraportu, zawierającego stosowne, konkurencyjne wyliczenia. Nie mogły również odnieść skutku twierdzenia skarżących dotyczące ich podejrzeń co do osoby autora raportu – bez znaczenia dla sprawy jest jego osobisty stosunek do inwestycji, o ile jest osobą uprawnioną do sporządzenia raportu zgodnie z art. 74a ust. 2 u.i.o.ś., a stosowne oświadczenie w tym zakresie autor załączył do kwestionowanego raportu. Również wpływ inwestycji na wartość okolicznych nieruchomości pozostaje bez znaczenia dla sprawy z wniosku o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia (uwarunkowania te ustala się, jeżeli inwestycja jest zgodna z przepisami prawa). Co się tyczy możliwości realizacji inwestycji na terenie zabudowy mieszkaniowej prawidłowo wyjaśnił organ odwoławczy, że zarzut taki będzie relewantny w ewentualnie prowadzonym postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy, gdzie badane będzie spełnienie norm odległościowych od budynków mieszkalnych w zależności od parametrów inwestycji.

Organ odwoławczy nie ustosunkował się też merytorycznie do zarzutów odwołań tyczących się położenie 6 dróg wewnętrznych wyznaczonych do modelowania emisji hałasu i wykazania oddziaływania na klimat akustyczny. Kwestia ta jest o tyle istotna dla sprawy, że ww. przesądzenie o prawidłowości modelu, przesądza w konsekwencji o prawidłowości przyjętych wynikach oddziaływania projektowanej inwestycji na środowisko i z tego względu pominięcie przez organ odwoławczy ustosunkowania się do tego zarzutu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy mając ewentualne wątpliwości w tej materii mógł zobowiązać inwestora do szczegółowego wyjaśnienia tej kwestii i poddać uzyskane wyjaśnienia analizie.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania organu wynikają wprost z niniejszego uzasadnienia.

J. Bortkiewicz J. Janiszewska – Ziołek K. Korycka