Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 67/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 216 ust. 3, art. 136,137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Monika Nowicka Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2008 roku nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] grudnia 2007 roku nr [...] orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działki ewidencyjne nr [...], [...] oraz [...].

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że Starosta G. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 roku orzekł o zwrocie na rzecz H. K. i E. G. opisanej wyżej nieruchomości oraz równocześnie zobowiązał ww. osoby do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania. Organ swoją decyzję uzasadnił tym, że przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, jakim była budowa dzielnicy mieszkaniowej "[...]" wraz z zespołem ulic. Odwołanie od decyzji Starosty G. wniósł Prezydent W., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, z uwagi na wykorzystanie części wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia; w ocenie skarżącego część zwracanej działki znajduje się w liniach rozgraniczających projektowanej ulicy [...] na odcinku od ulicy [...] do Alei [...].

Wojewoda [...] rozpatrując sprawę stwierdził, że działki będące przedmiotem postępowania, stanowią część nieruchomości oznaczonej dawniej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2, nabytej na rzecz Skarbu Państwa na mocy umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 1989 roku Rep. [...] Nr [...]. Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość pod realizacje celu publicznego – budowę dzielnicy "[...]" i zespołu ulic, zgodnie z decyzją o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej z dnia [...] grudnia 1976 r.

Wniosek o zwrot całej nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjna nr [...] w dniu 16 grudnia 1997 roku złożyła H. K. Następnie w dniu 7 grudnia 2001 roku do ww. wniosku dołączyła się E. G. Następnie strony zwróciły się do organu I instancji o rozstrzygniecie w pierwszej kolejności sprawy zwrotu tylko części nieruchomości stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2. Wojewoda [...] stwierdził, że bezspornym jest, że cel, na który przejęto przedmiotową nieruchomość nie został zrealizowany. Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 9 grudnia 2005 r. jednoznacznie wynika, iż omawiana nieruchomość, stanowi niezabudowany i niezagospodarowany teren.

Wojewoda [...] podał również, że z pisma Naczelnika Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. w [...] wynika, że część wnioskowanych działek znajduje w liniach rozgraniczających projektowanej ul. [...], a także, że budowa ulicy jest inwestycją liniową realizowaną sukcesywnie. Jednakże, zdaniem organu wojewódzkiego, jest to jedynie inwestycja polegająca na budowie ulicy, która nie została zrealizowana. W ocenie organu nadzorczego, spełniony został wymóg określony w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uzasadniający zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz byłego właściciela.

Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezydent W. wnosząc o jej uchylenie o raz o uchylenie poprzedzającej ja decyzji organu I instancji. Kwestionując zaskarżoną decyzję, zarzucił jej, że działki nr [...] i [...] położone są w liniach rozgraniczających projektowanej ulicy [...] na odcinku od ulicy [...] do ulicy [...], której budowa została rozpoczęta zgodnie z pozwoleniem na budowę nr [...] z dnia [...] października 2005 roku. Wykładnia systemowa przepisu art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami uwzględnia ograniczenia obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, które wynika z art. 2 a ustawy o drogach publicznych. Prowadzi to do wniosku, że niedopuszczalne jest orzekanie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, jeśli nieruchomość w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów o drogach publicznych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm. dalej ppsa ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym jej zarzutami i wnioskami oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny skontrolował zaskarżoną decyzję w jej całokształcie i nie stwierdził uchybień, które eliminowałyby ją z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z art. 216 ust. 3 powołanej ustawy przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1991 r., Nr 30 , poz. 127 ze zm.). Jak wynika z akt sprawy, w wyniku umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1989 roku H. K. i E. K. (obecnie G.) sprzedały Skarbowi Państwu nieruchomość o obszarze [...] m2, oznaczoną numerem [...], pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" wraz z zespołem ulic w trybie ww. ustawy z 1985 roku , a więc w przedmiotowym postępowaniu miały zastosowanie przepisy rozdziału 6 dział III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku , który to rozdział reguluje zasady zwrotu wywłaszczanych nieruchomości.

Wniosek H. K. i E. G. z dnia 7 lutego 2005 roku (a nie jak błędnie organ podał z 1997 roku) rozpatrywany był w oparciu o przesłanki z art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie bowiem do treści art. 136 ust. 3 powołanej ustawy, zasadniczą okolicznością, jaką organ administracji publicznej winien badać w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność z punktu widzenia celu na jaki została nabyta. O tym, kiedy nieruchomość można traktować jako zbędną rozstrzyga art. 137 ww. ustawy, stanowiąc w ust. 1, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2 art. 137).

Badając w jaki sposób wykorzystane zostały poszczególne działki nabyte od skarżących w 1989 roku organ przeprowadził wnikliwe postępowanie wyjaśniające poparte szczegółowo zebranym materiałem dowodowym. W toku tegoż postępowania kierował się prawidłową wykładnią powołanych norm prawnych, przyjmując zasadnie, iż o tym czy nieruchomość stała się zbędna decyduje cel, na jaki została wywłaszczona, cel rozumiany bardzo ściśle i konkretnie. Zatem prawidłowo przeprowadził ocenę stanu faktycznego na dzień złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W toku tak przeprowadzonego postępowania, po wizji lokalnej na gruncie mającej miejsce w dniu 9 grudnia 2005 r., ustalił, iż działki o numerach [...], [...] i [...] stanowią grunt niezabudowany oraz niezagospodarowany. Niewątpliwie zatem w stosunku do tych terenów nie został osiągnięty cel, na jaki działki te zostały nabyte. Należy bowiem podkreślić, iż cel wywłaszczenia musi być ujmowany konkretnie, ściśle. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest konsekwentnie pogląd, iż zbędność nieruchomości na cel, który uzasadniał wywłaszczenie, musi być oceniana na podstawie tych samych kryteriów, co jej niezbędność określona w postępowaniu wywłaszczeniowym (wyrok NSA z dnia 21 października 1991 r., sygn. akt IV SA 914/91, niepubl.; wyrok NSA z dnia 22 października 1993 r., sygn. akt SA/Kr 477/93 niepubl.). W toku czynności postępowania ustalono, iż działka nr [...] została nabyta od skarżących w celu realizacji osiedla mieszkaniowego "[...]" wraz zespołem ulic, co wynika z decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 1976 roku o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowy dzielnicy mieszkaniowej "[...]" i zespołu ulic. Fakt, że aktualnie działki objęte wnioskiem o zwrot stanowią teren niezabudowany i niezagospodarowany ewidentnie świadczy o nie zrealizowaniu na nich celu wywłaszczenia.

Odnosząc się do zaś do zarzutów zawartych w skardze, że niedopuszczalne jest wydanie orzeczenia o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, jeżeli część tej nieruchomości została wykorzystana pod budowę ulicy [...], która stanowi drogę publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych, Sąd stwierdził, że w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany. W rozpatrywanej sprawie z informacji podanej przez skarżącego wynika, że działki nr [...] i [...] położone są w liniach rozgraniczających projektowanej ulicy [...], której budowa została rozpoczęta w dniu [...] października 2005 roku. Na przedmiotowe działki została wydana decyzja Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] maja 2006 roku o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego ustalającego budowę ul. [...] na odcinku ul. [...] – al. [...] z sieciami infrastruktury technicznej, oświetleniem i ścieżką rowerową. Należy jednak wskazać, że obie daty podane przez skarżącego w uzasadnieniu skargi są późniejsze niż data złożenia wniosku o zwrot nieruchomości (7 luty 2005 rok). Nie zrealizowano zatem budowy ulicy [...] w terminach określonych art. 137 ust. 1 ppkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, a jedynie zaplanowano jej przebieg. Zatem jest to tylko planowana w przyszłości inwestycja, a samo ujęcie danej inwestycji w planie zagospodarowania przestrzennego - bez jej faktycznej realizacji - nie ma żadnego wpływu na ocenę przesłanek dotyczących zwrotu nieruchomości. Reasumując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a przytoczona w niej argumentacja organu zasługuje na uwzględnienie. Podnoszone w skardze uchybienia nie stanowią naruszenia prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.