Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 345/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2013-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
article: art. 42 ust. 2, art. 23 ust. 8
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 października 2013 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 30 października 2012 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 października 2012 r., nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola - Dyrektor Miejskiego Centrum Świadczeń w Opolu odmówił D. W. umorzenia nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej za okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. w wysokości 3000 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Jak wskazano, decyzję wydano na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732, z późn. zm.) w związku z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 192, poz. 1378, z późn. zm.). W uzasadnieniu organ odnotował, że ostateczną decyzją z dnia 17 kwietnia 2008 r. Prezydent Miasta Opola orzekł o obowiązku zwrotu przez D. W. nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej za wyżej podany okres w wysokości 3000 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Opisując dotychczasowy przebieg postępowania podał, że D. W., której imieniem działała jej matka - D. W.-B., zwróciła się pismem z dnia 11 grudnia 2009 r. o umorzenie ww. nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej oraz uznanie, że zaliczka ta została pobrana w dobrej wierze i zużyta zgodnie z przeznaczeniem. Podkreśliła, że zaliczkę przyznano wskutek błędu i nie może być obciążana za pomyłkę komornika sprzed kilku lat. Dalej organ wyjaśnił, że negatywne dla strony rozstrzygnięcia były dwukrotnie uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (decyzja z dnia 30 września 2010 r. i z dnia 30 maja 2012 r.). Następnie wskazał, że na mocy przepisu przejściowego, tj. art. 42 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne podlegają rozpatrzeniu i dochodzeniu na zasadach i w trybie określonych w dotychczasowych przepisach. Stąd, w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, wedle którego organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną. Organ podkreślił, że rozpatrując sprawę zobowiązany jest ocenić przesłankę do umorzenia należności na podstawie okoliczności istniejących w dacie rozpatrywania wniosku, dlatego konieczne jest zbadanie aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawczyni, przy czym ustalenie tej sytuacji jest najpełniej możliwe przy współpracy wnioskodawczyni z organem. Przypomniał też, że dwukrotnie wzywał stronę do dostarczenia dokumentów i informacji niezbędnych do załatwienia sprawy, czego jednak strona nie uczyniła, stojąc na stanowisku, iż jej wniosek winien być rozpatrzony na podstawie jej sytuacji rodzinnej i dochodowej z 2008 r. Organ wystąpił zatem, pismem z dnia 11 września 2012 r., do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu z prośbą o udzielenie informacji w ww. zakresie i o pobieranych świadczeniach, a w odpowiedzi Ośrodek wyjaśnił, że D. W. w ubiegłym roku ani obecnie nie korzysta z pomocy Ośrodka. W tych okolicznościach - na podstawie zgromadzonych dowodów - organ uznał, że sytuacja dochodowa i rodzinna strony nie uzasadnia wnioskowanego umorzenia. Strona nie korzysta bowiem z żadnej z form pomocy MOPR w Opolu. Z zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia z dnia 25 stycznia 2012 r. dokonanego w toku prowadzonej egzekucji administracyjnej organ powziął wiadomość o zatrudnieniu strony, a z pisma pełnomocniczki - D. W.-B. wynika, że dochód strony był na tyle niski, iż nie podlegał zajęciu. Brak jest natomiast jakiejkolwiek informacji na temat bieżącej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawczyni, mierzonej wysokością uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Dlatego brak było podstaw do umorzenia nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej wraz z ustawowymi odsetkami.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocniczka D. W. zarzuciła organowi pierwszej instancji "brak chęci do interpretacji przepisów zgodnie z dobrem społecznym". Podniosła, że w 2005 r. przyznano zaliczkę alimentacyjną na podstawie wymaganych i dostarczonych dokumentów; w 2006 r., w wyniku spóźnionej informacji komornika, stwierdzono, że zaliczka jest nienależna, gdyż dłużnik w 2004 r. zmarł, a w 2007 r. zażądano od uczących się w trybie dziennym i niepracujących osób zwrotu całej zaliczki, proponując, w ramach ulgi, rozłożenie jej na raty. Dodała, że już w 2008 r. zapadła decyzja o odmowie umorzenia zaliczki, a wszelkie późniejsze działania, tj. "odwołania i uchylania" są tylko gmatwaniem obrazu sytuacji z 2008 r. Wskazała, że przez kolejne lata 2009, 2010, 2011 "pozwane" w dalszym ciągu nie zarabiały. Zwróciła uwagę, że w zaskarżonej decyzji organ stwierdził, iż dochód D. W. jest tak niski, że nie podlega zajęciu, ale odmawia się jej umorzenia należności. Podniosła, że odsetki od zadłużenia przewyższyły już sam dług. Zarzuciła MCŚ w Opolu, że mając świadomość braku możliwości zwrotu "kwoty jaka została nam przyznana, wplątało nas w matnię karnych odsetek".

Wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (zwane także Kolegium) decyzją z dnia 27 marca 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Po zrelacjonowaniu stanu faktycznego sprawy, w tym odnotowaniu, że w toku całego, trwającego od 2009 r. postępowania strona była wielokrotnie informowana o obowiązku współpracy z organem administracji, a także wzywana do przedłożenia stosownych dokumentów w celu ustalenia aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej, które to wezwania pozostawały bezskuteczne. Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja nie zawiera wad uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W pierwszym rzędzie wyjaśniło, że sprawę prawidłowo rozstrzygnięto na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, której zastosowanie - mimo uchylenia tej ustawy - uzasadnia treść przepisu przejściowego, tj. art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2012 r., poz. 1228). W sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej zastosowanie znajduje również art. 15, art. 16 i art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z przepisami tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę, jest zobowiązana do jej zwrotu, a z treści art. 16 ustawy wynika, że przedmiotem ulgi adresowanej m.in. do wierzyciela jest umorzenie ciążących na nim należności z tytułu obowiązku zwrotu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej. Decyzja wydana w tym przedmiocie jest podejmowana w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza możliwość wyboru przez organ określonego kierunku rozstrzygnięcia, w tym zastosowanie ulgi, jednak dopiero po ustaleniu istnienia wymienionych w przepisie przesłanek. W analizowanej sprawie nie podlega badaniu okoliczność, że zaliczka alimentacyjna została nienależnie pobrana przez D. W. i dlatego podlega zwrotowi. Okoliczność ta wynika bowiem z ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 17 kwietnia 2008 r. Odnosząc się do ustawowej przesłanki umorzenia ww. zaliczki Kolegium argumentowało, że za zastosowaniem żądanej ulgi może przemawiać jedynie aktualna (w chwili wydawania decyzji w przedmiocie umorzenia) sytuacja rodzinna i dochodowa osoby zobowiązanej do zwrotu, czyli wnioskodawczyni. Należy zatem zbadać i ocenić aktualne możliwości płatnicze strony w kontekście istniejącej zaległości. Tymczasem pełnomocniczka strony, odwołując się do sytuacji rodziny z okresu pobierania zaliczki, podniosła okoliczności, które abstrahują od ustawowych przesłanek umorzenia należności, wynikających z art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W istocie zakwestionowana została zasadność dochodzenia przez organ właściwy wierzyciela nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej z uzasadnieniem, że zaległość ta powstała z przyczyn niezależnych od postępowania pełnomocniczki strony, która ówcześnie działała jako przedstawicielka ustawowa małoletniej D. W. Ponadto pełnomocniczka podniosła, że pobierana zaliczka alimentacyjna, uznana za nienależną, stanowiła w tamtym czasie jedyne źródło dochodu samotnej, niepracującej matki z trojgiem uczących się dzieci i została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Zdaniem Kolegium, okoliczności te - w świetle wymogów ustawowych - nie mają w sprawie żadnego znaczenia i nie podlegają badaniu oraz ocenie organów. Dalej w uzasadnieniu wskazano, że przed wydaniem decyzji (także wcześniej) organ pierwszej instancji dwukrotnie, skutecznie wezwał pełnomocniczkę do przedłożenia dokumentów obrazujących aktualną sytuację dochodową i rodzinną strony, pouczając ją o skutkach niezastosowania się do wezwania. Jednak D. W.-B. konsekwentnie odmawiała udzielenia odpowiedzi na wezwania organu, żądając, by ten rozważył okoliczności istniejące w okresie pobierania zaliczki alimentacyjnej uznanej za nienależną. W ocenie Kolegium, w takiej sytuacji nie można było pozytywnie rozpatrzyć wniosku, ponieważ zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, to na stronie spoczywał ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z jakich wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, zaś z samego braku ich wskazania - pomimo wezwania przez organ - można wywieść negatywne dla niej wnioski. Kolegium podkreśliło, że w interesie D. W. było podjęcie w toku postępowania współpracy z organem pierwszej instancji, w tym dostarczenie mu żądanych informacji i dokumentów. Zaniechanie w tym zakresie doprowadziło do negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, bo ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji nie pozwoliły na wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, niezbędnych do rozważenia możliwości umorzenia nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych. W takim przypadku nie można zarzucić organowi naruszenia zasad postępowania wynikających z art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Końcowo Kolegium stwierdziło, że za nieistotną wadę uznało powołanie przez organ pierwszej instancji ust. 2 art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, podczas gdy regulacja ta nie zawiera ustępów. Natomiast oceniając zasadność argumentacji odwołania zauważyło, że wprawdzie D. W.-B. podniosła okoliczności wskazujące na aktualną trudną sytuację dochodową strony, to jednak w dalszym ciągu nie skonkretyzowała faktów i nie udokumentowała swoich twierdzeń.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocniczka D. W. - D. W.-B. przypomniała, że do zwrotu nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych zostały zobowiązane niepracujące się dzieci, a organ pierwszej instancji nie znalazł przez kilka lat podstaw do umorzenia zadłużenia osobom całkowicie pozbawionym dochodów. Nie pomógł też argument, że matka zadłużonych dzieci, tj. D. W.-B. nie pracowała i nie mogła pomóc finansowo. Pracownicy organu twierdzili, że podstawą do umorzenia zadłużenia jest wyłącznie aktualny dochód rodziny, a organ może, lecz nie musi wydać decyzji pozytywnej. Lata mijały, a dług rósł. Natomiast Kolegium, rozpoznając sprawę umorzenia, wcześniej uchylało rozstrzygnięcia negatywne, jednak obecnie nie dopatrzyło się nieprawidłowości w decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podnosząc dodatkowo, że skarżąca nie podniosła zarzutów, które wskazywałyby na naruszenie przez Kolegium przepisów.

Na rozprawie pełnomocniczka skarżącej podtrzymała skargę i argumenty w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn, które nie zostały przez skarżącą podniesione, a które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co uzasadniało ich uchylenie.

Na wstępie przypomnieć należy, że materialnoprawną podstawę decyzji odmawiającej wierzycielowi - D. W. umorzenia nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej za okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. w wysokości 3000 zł wraz z ustawowymi odsetkami, stanowiły przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o zaliczce alimentacyjnej. Orzekające w sprawie organy obu instancji zgodnie bowiem uznały, że pomimo uchylenia ustawy o zaliczce alimentacyjnej do jej dalszego stosowania zobowiązuje przepis przejściowy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012, poz. 1228, z późn. zm.), a to art. 42 ust. 2, wedle którego sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne podlegają rozpatrzeniu i dochodzeniu na zasadach i w trybie określonych w dotychczasowych przepisach. Jak wskazały organy, na podstawie przepisów ustawy o zaliczce alimentacyjnej rozpatrzeniu podlegają także sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej, zatem decyzję załatwiającą wniosek strony z dnia 11 grudnia 2009 r. wydano przy zastosowaniu art. 16 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, po myśli którego organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób.

W ocenie Sądu, wadliwa jest zaprezentowana przez organy administracji wykładnia wskazanego wyżej przepisu przejściowego. Ustalenie stanu prawnego, który ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie stało się kluczowym zagadnieniem z tej przyczyny, że zaległości skarżącej powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych pod rządami ustawy o zaliczce alimentacyjnej, która obowiązywała do 1 października 2008 r., natomiast wniosek o umorzenie tej zaległości został złożony, gdy obowiązywała już ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zaznaczenia wymaga, że wskazane wyżej ustawy z 2005 r. i 2007 r. w odmienny sposób regulują zasady umarzania nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych. W prawie administracyjnym przyjmuje się zasadę obowiązywania przepisów nowych, chyba że ustawodawca - na mocy wyraźnych postanowień - przewiduje w określonych sytuacjach stosowanie przepisów dotychczas obowiązujących. Sytuacje te, z uwagi na ich wyjątkowy charakter, winny być stosowane w sposób ścisły, z pominięciem wykładni rozszerzającej. Dodać jeszcze trzeba, że zgodnie z przyjętymi zasadami wykładni prawa nie jest dopuszczalny proces wykładni w oderwaniu od całości przepisów zawartych w danej ustawie, jak również w oderwaniu od rozwiązań przyjętych w obowiązującym systemie prawa. Kierując się powyższymi zasadami, Sąd doszedł do przekonania, że organy decyzyjne nadały zbyt szerokie znaczenie treści art. 42 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uznając, iż w pojęciu "spraw o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne" mieszczą się również sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej. Wyjaśniając ten przepis nie można nie dostrzec, że w rozdziale siódmym ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów znajdują się jeszcze inne, poza cyt. już art. 42 ust. 2, przepisy przejściowe, które regulują zakres stosowania przepisów dotychczasowych, tak więc przy ustalaniu stanu prawnego nie można ich pomijać. I tak, art. 41 stanowi, że sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, zaś zgodnie z art. 43 ust. 1 egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia na podstawie dotychczasowych przepisów. Przywołane regulacje wyraźnie wskazują, że przepisy ustawy o zaliczce alimentacyjnej mają zastosowanie do "spraw o zaliczki alimentacyjne" i "spraw o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne" oraz do "spraw egzekucji należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych". W komentowanych przepisach ustawodawca nie wymienia natomiast spraw o umorzenie zaliczki, co skłania do wniosku, że ten rodzaj spraw ustawodawca celowo pominął. Zasadne jest zatem stanowisko, że pozostają one poza zakresem art. 42 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Za takim stanowiskiem przemawia i to, że zbędne byłoby wyszczególnienie w kolejnych przepisach przejściowych konkretnych rodzajów spraw i reguł intertemporalnych ich dotyczących, gdyby założyć możliwość dokonywania rozszerzającej interpretacji tych przepisów i objęcia ich zakresem jeszcze innych kategorii spraw, tak jak to uczyniły orzekające w sprawie organy administracji. W konsekwencji należy uznać, że do spraw o umorzenie zaliczki nie mają zastosowania przepisy dotychczasowe, tylko aktualnie obowiązujące przepisy, tj. ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (odnośnie rozważanego problemu por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 31/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1124/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OW 138/09 - dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując powyższe wywody stwierdzić należy, że skoro przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest wniosek D. W. o umorzenie należności powstałych z tytułu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej, a nie sprawa dotycząca kwestii ustalenia i zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej, to żądanie wniosku winno być rozpatrzone w kontekście przesłanek wynikających z art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, po myśli którego organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Z powiedzianego dotąd wynika, że organy obu instancji wydały decyzje z naruszeniem prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy już choćby z tej przyczyny, że nie została ona rozpoznana na podstawie prawidłowych przepisów. W takim przypadku, skoro dojdzie do ponownego rozpoznania istoty sprawy, zbędne jest odnoszenie się przez Sąd do zarzutów skargi.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a. W kwestii wykonalności wyroku (punkt drugi) Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji zastosują właściwe w dacie orzekania przepisy prawa materialnego, zgodnie z oceną prawną zawartą w niniejszym wyroku oraz dokonają oceny sytuacji wnioskodawczyni z punku widzenia przesłanki, o jakiej mowa w cyt. wyżej art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, czyli "szczególnie uzasadnionych okoliczności". W tym miejscu zauważyć należy, że w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym skarżąca powinna aktywnie uczestniczyć, ponieważ to jej rzeczą jest przedłożenie dowodów na poparcie składanych oświadczeń. Z uwagi na charakter niniejszej sprawy i konieczność zbadania sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca, niezbędne jest jej współdziałanie z rozstrzygającym wniosek organem, w tym przedstawienie żądanych przez organ, konkretnych dowodów, co dopiero pozwoli na ustalenie ewentualnego istnienia przesłanki do umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej.