Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2422/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.5 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art 3 ust 1, art.29
journal: Dz.U. 2013 poz 707
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński Protokolant: asystent sędziego Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. R. i J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3530/14 w sprawie ze skargi P. R. i J. R. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2015 r. (sygn. akt I SA/Wa 3530/14), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi [...] i [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] – orzekając na podstawie art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32 poz. 191 ze zm.) i w ramach związania prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2008 r. (sygn. akt I SA/Wa 176/08), - stwierdził nabycie przez Gminę S. własności nieruchomości położonej w granicach administracyjnych miasta S., w obrębie ewidencyjnym K., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] i [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...].

W uzasadnieniu stanowiska organ stwierdził, że działki o nr [...] oraz [...] w dniu [...] marca 2007 r. w ewidencji gruntów i budynków miasta S. figurowały jako stanowiące własność Skarbu Państwa.

Organ wyjaśnił przy tym, iż w dacie 27 maja 1990 r. działka nr [...] - według ewidencji gruntów i budynków - stanowiła własność J. i J. T. Działka ta powstała zaś z parcel o nr [...], [...] i [...], które - na mocy decyzji Naczelnika Powiatu w B. z dnia [...] grudnia 1974 nr [...] - stały się własnością Skarbu Państwa oraz parceli nr [...], która pozostała własnością J.T. Zatem w dacie wejścia w życie ustawy - Przepisy wprowadzające (...), zgodnie z ewidencją gruntów i budynków, działka nr [...] zawierała zarówno grunt wywłaszczony w 1974 r., jak i grunt nie objęty wywłaszczeniem. W celu sprostowania tego błędu, w 2000 r. ww. działka została podzielona na działki o nr [...] i [...], odpowiadające gruntowi wywłaszczonemu na rzecz Skarbu Państwa oraz działkę nr [...], odpowiadającą powierzchni parceli nr [...], będącą obecnie własnością J.R. i P.R., następców prawnych J.T.

Poza tym organ stwierdził, że przedstawiana przez strony postępowania decyzja Prezydenta miasta S. z dnia [...] kwietnia 1977 r. nr [...] nie mogła stanowić skutecznej podstawy dla stwierdzenia, iż J.R. i P.R. dysponują tytułem prawnym do działek o obecnych numerach [...] i [...], gdyż decyzja ta nie stanowiła podstawy prawnej do wpisania prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej. Wojewoda przywołał w tym zakresie postanowienie Państwowego Biura Notarialnego w S. z dnia [...] września 1979 r. nr [...] odmawiające założenia księgi wieczystej dla działki nr [...] i wpisania jako jej użytkowników wieczystych małżonków T. (k. 93 akt adm.).

Wskazano także, że w toku postępowania nie odnaleziono innych dokumentów świadczących o tym, że J. i P.R. lub ich poprzednicy prawni byli w dniu [...] maja 1990 r. właścicielami, podlegających komunalizacji działek o nr ewid. [...] i [...]. Stąd również brak było podstaw dla tezy, że winni być oni stronami postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez gminę S.

Natomiast wobec stwierdzenia, że przedmiotowe działki pozostawały w dniu 27 maja 1990 r. własnością Skarbu Państwa, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt ustawy – Przepisy wprowadzające (...), Wojewoda stwierdził nabycie prawa własności nieruchomości przez gminę S.

Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez J.R. i P.R., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...], utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Komisja zauważyła, iż wbrew twierdzeniom odwołujących się, w sprawie została ustalona geneza powstania działki nr [...], a także jej późniejsze podziały. Ponadto wskazano, że z treści księgi wieczystej Kw nr [...] (obecnie [...]) wynikało już przed wpisem opartym na pierwotnej (i następnie uchylonej) decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], że przedmiotowe nieruchomości były własnością Skarbu Państwa, jako skutek decyzji Naczelnika Powiatu w B. z dnia [...] grudnia 1974 nr [...]. Organ przyjął przy tym za wiarygodne wpisy dokonane w księdze wieczystej, pomimo ich sprzeczności z treścią wypisów w rejestrze gruntów i budynków miasta S.

Jednocześnie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że odwołujący się nie wykazali w toku postępowania, że oni lub ich poprzednicy prawni byli właścicielami skomunalizowanych działek, a zatem uznała, że nie mogli oni być stroną niniejszego postępowania.

Na wyżej przedstawioną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2014 r. J.R. i P.R. wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podnosili kwestię oparcia wpisów, dotyczących prawa własności nieruchomości w założonej w 2006 r. księdze wieczystej nr [...] na nieprawomocnej decyzji Wojewody z dnia [...] sierpnia 2007 r.

Ponadto zarzucili organom niezastosowanie się do treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 10 czerwca 2008 r. (sygn. akt I SA/Wa 176/08), nakazującego poczynienie ustaleń w zakresie stanu prawnego spornych działek. Zdaniem skarżących, nie zostały dokonane żadne czynności wyjaśniające a w toku postępowania oparto się na tych samych dokumentach, co przy wydawaniu decyzji uchylonych wcześniej przez WSA w Warszawie.

Poza tym wskazywali, że oni oraz ich poprzednicy prawni w sposób nieprzerwany od 1974 r. władali w/w nieruchomością i zbudowali na niej dom.

W odpowiedzi na skargi Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia 19 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą akt I SA/Wa 3530/14 sprawy z obu skarg.

Pismem z dnia 20 marca 2015 r. Gmina S. - jako uczestnik postępowania wniosła o oddalenie skarg i przedstawiła własne stanowisko w sprawie, wyjaśniając powody oraz proces podziału przedmiotowych działek.

Oddalając skargi – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej: "p.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie były one uzasadnione.

Przede wszystkim, Sąd, powołując się na treść art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( tekst jednolity Dz. U. 2013 poz. 707 ze zm.), statuującego zasadę domniemania zgodności wpisów zawartych w księdze wieczystej ze stanem rzeczywistym, wskazał, że za nieskuteczne należało uznać podnoszenie w administracyjnym postępowaniu, dotyczącym stwierdzenia nabycia własności nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, argumentów dotyczących nieprawidłowości wpisu Skarbu Państwa w założonej dla tej nieruchomości księdze wieczystej. Zauważył przy tym, że z zawiadomienia z dnia [...] stycznia 2007 r. o dokonaniu wpisu w księdze wieczystej nr [...], założonej dla działek nr [...] i [...], wynikało, że jako ich właściciela wpisano Skarb Państwa. Podstawą dokonania wpisu była decyzja Naczelnika Powiatu w B. z dnia [...] grudnia 1974 r. nr [...] zatem błędne było twierdzenie skarżących, że wniosek o założenie księgi wieczystej dla przedmiotowych działek nie został rozpoznany, a wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nastąpił w oparciu o nieprawomocną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r.

Poza tym Sąd stwierdził, że akta sprawy zawierały też dokumenty potwierdzające wpis do księgi wieczystej nr [...] prawa własności działki nr [...] na rzecz skarżących ( odpowiednio w udziałach ¾ i ¼).

W świetle powyższych rozważań, zdaniem Sądu, powoływanie się przez skarżących na wypisy z ewidencji gruntów i budynków nie mogło być skuteczne, albowiem treść wpisów w ewidencji gruntów i budynków nie mogła w postępowaniu administracyjnym podważać treści wpisów objętych wiarą publiczną ksiąg wieczystych. Wyższość danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków w stosunku do danych ujawnionych w księdze wieczystej ma miejsce jedynie w zakresie określenia parametrów nieruchomości tj. wpisów dokonywanych w dziale I księgi wieczystej, a już nie ma zastosowania, co do wpisu prawa własności, zawartego w dziale II księgi.

Dla wyniku sprawy nie miała również – w ocenie Sądu - znaczenia decyzja Prezydenta S. z dnia [...] lipca 1976 r. nr [...], nadająca własność nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...], o powierzchni [...] m kw M.T., albowiem została ona następnie uchylona decyzją z dnia [...] stycznia 1977r. ( k. 24 akt adm). Nie bez znaczenia było także – jak wywodził Sąd – powoływanie się przez organ na postanowienie PBN z dnia [...] września 1979r. wskazujące na to, że po stronie poprzedników prawnych skarżących prawo użytkowania wieczystego - co do działki nr [...] - nie powstało (k 93 akt). Skarżący nie wykazali także, jak zaakcentował Sąd, aby, będąca podstawą wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa, decyzja z 1974 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Wreszcie Sąd uznał, że także bez znaczenia dla wyniku sprawy były twierdzenia skarżących, iż od 1974 r. nieruchomość pozostawała w faktycznym posiadaniu rodziny. Tak bowiem, jak organy administracji nie były legitymowane do weryfikowania we własnym zakresie domniemania prawidłowości wpisów prawa własności w księdze wieczystej, tak nie miały też kompetencji, aby stan prawny, ujawniony w księdze wieczystej, weryfikować w oparciu o twierdzenia dotyczące posiadania nieruchomości.

W ocenie Sądu niezasadne było również zarzucanie organowi pominięcia ustaleń, zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt I SA/Wa 176/08). W wyroku tym Sąd polecił bowiem by organy wyjaśniły stan przedmiotowych działek, ale jednocześnie w żaden sposób Sąd nie przesądził o kwestii ich własności. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę organ nie naruszył zatem art. 153 p.p..sa. W sprawie został natomiast zebrany wystarczający materiał dowodowy, a organ przedstawił w decyzji dokonane ustalenia i w sposób wyczerpujący opisał drogę powstania oraz procesy przechodzenia własności nieruchomości. Uzasadnienie decyzji odpowiadało zatem wymogom z art. 107 § 3 k.p.a.

Poza tym Sąd też wyjaśnił, że dla komunalizacji, w trybie ww. ustawy, decydujące znaczenie miał stan faktyczny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Stroną zaś, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy postępowania, może być poza daną gminą, jedynie podmiot, któremu do przedmiotowej nieruchomości przysługuje tytuł prawnorzeczowy albo prawo zarządu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1192/10). Stroną postępowania w sprawie weryfikacji decyzji komunalizacyjnej w trybie zwyczajnym bądź nadzwyczajnym może być natomiast wyjątkowo również podmiot, który wykaże, iż w dniu, w którym nastąpiła z mocy prawa komunalizacja spornego mienia, legitymował się tytułem prawnym do nieruchomości objętej postępowaniem komunalizacyjnym.

Odnosząc powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy, Sąd ostatecznie stwierdził, że właścicielem, objętej postępowaniem, nieruchomości był Skarb Państwa. Własność jego przed decyzją komunalizacyjną została ujawniona w księdze wieczystej i oparta była o decyzję wywłaszczeniową z 1974r. Z akt sprawy nie wynikało przy tym, aby domniemanie, wynikające z wpisu Skarbu Państwa jako właściciela działek nr [...] i [...], zostało w odpowiednim trybie obalone. Skarżący nie uprawdopodobnili także, że poza posiadaniem dysponują jakimkolwiek tytułem prawnym do ww nieruchomości. Powyższe prowadziło więc do wniosku, że decyzja komunalizacyjna nie naruszała prawa, choć ostatecznie, wobec uznania, że skarżący nie wykazali tytułu prawnego do nieruchomości objętej postępowaniem – postępowanie odwoławcze konsekwentnie winno być umorzone jako zainicjowane przez podmioty nieuprawnione. Uchybienie, polegające na utrzymaniu decyzji I instancji w mocy nie naruszało jednak prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu.

Zaskarżając powyższy wyrok w całości, J.R. i P.R. zarzucili Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:

1. prawa materialnego, to jest:

a) art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.) - przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że działki będące własnością osoby fizycznej w dniu 27 maja1990 r. stają się - z mocy prawa - własnością jednostki samorządu terytorialnego a to Gminy S.

b) art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. przez błędne jego zastosowanie i art. 29 tej ustawy przez błędne jego niezastosowanie i przyjęcie istnienia domniemania, wynikającego z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych a tym samym prawdziwości wpisu w KW nr [...], z którego wynika, że Skarb Państwa jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości i był nim w dniu 27 maja 1990 r. albowiem wpis w tej księdze ma moc wsteczną – jak uznał Sąd – podczas, gdy wpis - zgodnie z art. 29 ustawy o księgach wieczystych - ma moc wsteczną jedynie od chwili złożenia wniosku o wpis, co w niniejszej sprawie nastąpiło najwcześniej w dniu [...] października 2006 r. /data wpływu pierwszego wniosku o wpis/ i nie rozciąga się wstecz na wcześniejsze lata a to na rok 1990, co powoduje, że domniemanie to nie istniało w dniu 27 maja 1990 r. w wyniku czego komunalizacja mienia nie mogła nastąpić i była niedopuszczalna wbrew skarżonemu wyrokowi WSA, który uznał, że na podstawie domniemania prawdziwości wpisu, wynikającego z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, własność przeszła na Gminę S., gdyż istniało ono w dacie 27 maja1990 r. co nie jest zgodne z przepisami prawa i powołanymi wyżej artykułami,

c) a to art. 3 ustawy księgach wieczystych i hipotece - poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie w odniesieniu do istniejącego od dnia [...] sierpnia 1966 r. wpisu własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz M.T., co potwierdza aktualny wypis z KW numer [...], mimo że domniemanie własności na rzecz osoby fizycznej istniało w dniu 27 maja 1990 r. co wykluczało komunalizację mienia albowiem nie wytoczono procesu o usunięcie niezgodności wpisu w księdze z rzeczywistym stanem prawnym, zatem domniemanie prawdziwości tego wpisu istniało i istnieje do i chwili obecnej a nie zostało zastosowane przez Sąd,

2) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych z dnia 20 września 2002 r w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. - polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji pomimo, iż decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego i wszystkich podniesionych zarzutów oraz złożonych dowodów w szczególności zawartych w odpowiedzi skarżących zgłoszonych do odpowiedzi organu na skargę stanowiącej pismo [...].03.2015 r. wraz z załączonymi dowodami, których Sąd nie poddał ocenie, nie zweryfikował i pominął przy ustalaniu stanu faktycznego.

Naruszenie tych przepisów oraz dowody i twierdzenia tam przedstawione mają istotne znaczenia i wpływ na wynik sprawy ponieważ brak dowodu doręczenia M.T. decyzji z dnia [...] stycznia1977r o uchyleniu decyzji nr [...] z dnia [...] lipca1976 r. nadającej mu działkę [...] na własność powodują, że poprzednia decyzja tj. o nadaniu na własność pozostaje w obiegu prawnym a decyzja o uchyleniu nie jest prawomocna ani ostateczna więc nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Gmina mimo takiego zarzutu nie przedstawiła dowodu doręczenia tej decyzji M. T. zatem to on był właścicielem całej działki [...] w dniu 27 maja 1990 r. a Sąd się do tego nie ustosunkował i nie zastosował powyższych przepisów.

Zarzut ten skutkował niewskazaniem w uzasadnieniach obu decyzji oraz uzasadnieniu Sądu, na jakich dowodach oparły organy oraz Sąd ustalenia faktyczne sprawy co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, że w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość nie była własnością osób fizycznych i podlegała komunalizacji.

Niezależnie od powyższych zarzutów dodatkowo podniesiono, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., będąca podstawą wpisu w księdze wieczystej nr [...] własności spornej nieruchomości na rzecz Gminy S. nie była ostateczna - w rozumieniu art. 16 i art. 130 k.p.a. i nie podlegała wykonaniu dlatego nie powinna być podstawą wpisu. Bezsporna była bowiem w sprawie okoliczność, że pracownik Wojewody przedwcześnie stwierdził jej ostateczność nanosząc odpowiednią klauzulę przy składaniu wniosku o wpis w księdze wieczystej , co było niedopuszczalne z mocy przepisów prawa. Jednocześnie skarżący wnieśli w terminie odwołanie od tej decyzji i mimo, że została ona później uchylona to wpis w księdze wieczystej pozostał i korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych .

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz wnosili (cyt.): "o uchylenie poprzedzających wyrok decyzji organu I i II instancji tj. decyzji KKU z dnia [...].10.2013 r. i decyzji Wojewody [...] z dnia [...].09.2013 r." wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Gmina S. wnosiła o jej oddalenie wraz z zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W piśmie przedstawiono w ujęciu historycznym proces powstawania przedmiotowych działek a także związane z nim okoliczności.

W piśmie z dnia [...] września 2015 r. skarżący odnieśli się do treści odpowiedzi na skargę, podnosząc m. in, że (cyt.): " działka [...] znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie działki [...] stanowiącej własność J.R. i z nią graniczy. Jest ogrodzona od wielu lat i zagospodarowana przez J.R. a wcześniej przez jej rodziców i M.T. do jego śmierci w 1984r . Od powyższej działki przez wszystkie lata tj. od 1966r to znaczy od jej nabycia są płacone regularnie podatki od całej nieruchomości nr [...] o powierzchni [...] m kw. a więc nie może być mowy ,że ta nieruchomość była niczyja w dniu 27.05.1990 r tj. nie należała do osób fizycznych lecz do Skarbu Państwa , co jest jedyną przesłanką nabycia na własność przez Gminę. Na nieruchomości rosną od kilkudziesięciu lat drzewa, działka jest ogrodzona i jest wybudowany wielki schód betonowy. W przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie przed SR w S. o zasiedzenie tej nieruchomości przez J.R. pod sygnaturą [...]" .

W powyższym piśmie skarżący wnieśli także o dopuszczenie dowodu z:

-) akt Sądu Rejonowego w S. sygn. [...] – na okoliczność, ze działka ta nie była własnością Skarbu Państwa lecz należała i była wlasnoscią J. R. oraz jej rodziców,

-) z akt Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego w Warszawie o sygn. I SA/Wa 176/08 – na okoliczność poczynionych tam przez WSA ustaleń co do stanu prawnego nieruchomości na dzień 27.05.1990 r.

-) z akt księgi wieczystej [...] SR w S. - na okoliczność, że właścicielem działki [...], która weszła w części w skład nowej działki [...], jest M.T. a domniemanie prawdziwości tego wpisu nie zostało do chwili obecnej obalone,

-) z akt Zbioru Dokumentów SR S. [...] - na okoliczność, że prawo własności działki [...], wynikające z tego zbioru nie zostało dokonane na rzecz Skarbu Państwa, ale osób fizycznych a więc działka nie podlegała komunalizacji,

-) z akt Kw nr [...] SR w S. - na okoliczność, że po wpisaniu własności Skarbu Państwa co do działek objętych wykazem wywłaszczeniowym nr [...] z 1974r Gnina S. wnosiła o wykreślenie Skarbu Państwa z KW i wpisanie poprzednich właścicieli a to osób fizycznych działek, motywując to okolicznością, że nie wszystkie działki objęte wykazem wywłaszczeniowym nr 1 rzeczywiście były objęte decyzją o wywłaszczeniu z dnia [...].12.974r oraz na okoliczność, że wcześniej SR w S. oddalał wnioski Gminy S. o wpisaniu na jej rzecz własności działki [...] z powodu uznania przez SR w S., że działki te stanowią własność J. i J.T. / akta KW [...] / karta 197 - 198 akt/,

-) z akt KKU nr [...] z a z nich decyzji z dnia [...].12.2008r o uchyleniu decyzji Wojewody [...]z dnia [...].08.2007 r. o nabyciu na własność przedmiotowych nieruchomości przez Gminę S. wraz z uzasadnieniem na okoliczność, że przy poprzednim rozpoznawaniu tej samej sprawy miał być wyjaśniony stan prawny nieruchomości które według posiadanej dokumentacji były własnością osób fizycznych i nie podlegały komunalizacji a także miała być przeprowadzona rozprawa z udziałem Gminy S. i skarżących, do czego nie doszło a więc stan prawny nie jest wyjaśniony do dzisiaj.

W pismie z dnia [...] października 2015 r. skarżacy wnieśli o dopuszczenie kolejnych dowodów, tym razem ze zdjęć spornego terenu a także z przesłuchania sześciu świadków.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił powyższe wnioski dowodowe jako – w części zbędne (nieprzydatne) a w cześci niedopuszczalne, z uwagi na treść art. 106 § 3 p.p.s.a. (dowody z zeznań świadków zgłoszone w piśmie z dnia [...] października 2015 r.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w analizowanej sytuacji nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

W analizowanym przypadku skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. i choć zaskarżony wyrok nie był w pełni prawidłowo uzasadniony, skarga ta okazała się nieskuteczna. Zgodzić się bowiem trzeba z Sądem Wojewódzkim, iż decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...]z dnia [...] września 2013 r. stwierdzającą nabycie przez gminę S. - z mocy prawa -własności nieruchomości położonej w granicach administracyjnych miasta S. w obrębie ewidencyjnym K. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] m. kw. i [...] o pow. [...] m kw., ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] przez Sąd Rejonowy w S. Wydział Ksiąg Wieczystych, nie naruszała prawa w sposób istotny, choć – co do zasady - decyzja ta winna umarzać postępowanie odwoławcze. Kwestionowana decyzja utrzymywała bowiem decyzję organu I instancji, wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy tj z dniem 27 maja 1990 r. - z mocy prawa - mieniem właściwych gmin, a skarżący, chociaż kwestionowali okoliczność, że objęte komunalizacją działki nr [...] oraz [...] w dniu 27 maja 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa, nie wykazali, że działki te stanowiły ich własność.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 20 września 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.) należy stwierdzić, że nie były one uzasadnione. Przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych są bowiem przepisami wyłącznie ustrojowymi. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy ustrojowej, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Po myśli zaś § 2 tegoż artykułu, kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy inaczej nie stanowią. Sam zatem fakt, że w rozpoznawanej sprawie został wydany wyrok a więc orzeczenie merytoryczne dowodzi, że Sąd Wojewódzki dokonał kontroli zaskarżonej decyzji a okoliczność, że kontrola ta nie była dla skarżących satysfakcjonująca nie dowodzi jeszcze, że kontrola ta została oparta na inny przesłankach aniżeli zgodność zaskarżonej decyzji z prawem.

Nieusprawiedliwiony był także zarzut, iż Sąd Wojewódzki nie dostrzegł, że w toku postępowania administracyjnego organy naruszyły w/w przepisy procedury administracyjnej. Stan faktyczny bowiem został w pełni wyjaśniony.

Decyzją z dnia [...] grudnia 1974 r. nr [...], Naczelnik Powiatu w B. ustalił teren budowlany w K. i dokonał jego podziału na normatywne działki budowlane. Decyzja ta określiła m. in. podział pierwotnej działki nr [...], będącej własnością J. i J. T., na działki o numerach: [...], [...] i [...]. Nieruchomości objęte w/w decyzją stały się - z mocy prawa - własnością Skarbu Państwa. Na podstawie wspomnianej decyzji został zatem sporządzony operat pomiarowy [...] ([...]). w którym wydzielono także działkę nr [...], a z której następnie zostały utworzone działki o numerach: [...] oraz [...] a także działka nr [...] - stanowiąca własność skarżących.

Powyższe było następstwem faktu, że zamykając księgi wieczyste, prowadzone dla nieruchomości, objętych decyzją z 1974 r., zamknięto również Zbiór dokumentów ZD [...], prowadzony dla parceli [...], mimo, iż - jak wynikało to z wykazu wywłaszczeniowego - działka [...] pozostawała poza wywłaszczeniem. Błąd ten nie został zauważony i z parcel o numerach: [...], [...], [...] i [...] powstała działka w/w nr [...] oraz część działek nr [...], [...] i [...].

Podział działki nr [...], który następnie został przeprowadzony na podstawie operatu [...], miał zatem na celu sprostowanie powyższego błędu i wydzielenie działki [...] tożsamej z wcześniejszą działką nr [...]. Następstwem powyższego w dniu [...] października 2006 r. został wniesiony do Sądu Rejonowego w S. wniosek o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i [...] (własność Skarbu Państwa) oraz dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (własność J.R. w 1/4 cz. i P.R. w 3/4 cz.), w następstwie którego Sąd założył księgi wieczyste [...] i [...].

Zasadniczym przy tym dowodem, świadczącym o braku tytułu prawnego skarżących do działek o numerach [...] oraz [...] jest okoliczność, że przed Sądem Rejonowym w S. pod sygnaturą akt. [...] toczy się postępowanie o zasiedzenie przedmiotowego gruntu przez J.R. Dla niniejszego postępowania zbędne było przy tym przeprowadzanie dowodu z treści w/w akt, gdyż sam fakt wniesienia wniosku o zasiedzenie dowodził, że skarżąca nie jest właścicielem, objętej wnioskiem o zasiedzenie, nieruchomości. Dlatego też (pomijając etap postępowania, na którym skarżący zgłosili tak znaczną ilość wniosków dowodowych i jego charakter przed Naczelnym Sądem Administracyjnym) należało uznać, że pozostałe wnioski były nieprzydatne. Treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2008 r. (sygn. akt I SA/Wa 176/08) była natomiast Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znana z urzędu.

Wyjaśnić też należy, że wprawdzie, w związku z tym, że M.T. był właścicielem, objętej wywłaszczeniem z 1974 r., parceli nr [...], decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lipca 1976 r. nr [...] nadano mu na własność działkę o numerze [...], ale decyzja ta została unieważniona, decyzją Wojewody z dnia [...] stycznia 1977 r. nr [...]. Następnie natomiast, decyzją z dnia [...] września 1977 r. nr [...], nadano M.T. własność działki nr [...]. W niniejszym postępowaniu skarżący twierdzili, że decyzja z dnia [...] stycznia 1977 (uchylająca decyzję z dnia [...] lipca 1976 r.) nie została skutecznie doręczona jej adresatowi a zatem decyzja ta nie jest ostateczna i M.T. jest cały czas właścicielem działki nr [...]. Z poglądem tym nie można się jednak zgodzić. Jeśli bowiem taka sytuacja, jak twierdzą skarżący miała miejsce, to należy zadać pytanie dlaczego do tej pory decyzji tej nikt ze skarżących nie zaskarżył odwołaniem.

Poza tym pogląd ten stoi w jawnej sprzeczności z faktem, że sporny grunt jest objęty postępowaniem o zasiedzenie. Jeśliby zaś skarżący uważali, iż przysługuje im do tego gruntu nadal tytuł własności to wniosek o zasiedzenie nie byłby uzasadniony a skarżący występowali by z odpowiednim powództwem o ustalenie prawa.

Przechodząc do kwestii materialnoprawnych podnieść należy, że chociaż trzeba zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że wpis do księgi wieczystej ma moc wsteczną jedynie od chwili złożenia wniosku o wpis (art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece) i w związku z tym od tej daty powstaje domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 w/w ustawy), ale zwrócić należy uwagę, że podstawą wpisu prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej kw [...], r. założonej w 2007 r. dla nieruchomości stanowiącej działki o numerach [...] i [...], była decyzja Naczelnika Powiatu w B. z dnia [...] grudnia 1074 r. nr [...]. Zatem to treść tej decyzji dowodziła, że w dniu 27 maja 1990 r. sporne działki stanowiły własność Skarbu Państwa.

W świetle zatem powyższego nie można było twierdzić, że Sąd Wojewódzki naruszył art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, gdyż uznał, że sporne działki, będąc własnością osoby fizycznej, w dniu 27 maja1990 r. stały się własnością Gminy.

Uznając zatem, że chociaż uzasadnienie zaskarżonego wyroku wprawdzie w części nie było prawidłowe, tym niemniej wyrok ten odpowiadał prawu - Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.

Wniosek uczestnika postępowania – Gminy S. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na brak podstawy prawnej do jego uwzględnienia.