Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1348/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 153,  art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7,  art. 77 par. 1,  art. 80,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącego M. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r., nr [...], stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Hutę Szkła z siedzibą w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...], przy ul. [...] o powierzchni [...] ha, oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...] oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynku znajdującego się na tym gruncie.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...], na podstawie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464), decyzją z dnia [...] grudnia 1992 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Hutę Szkła z siedzibą w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...], przy ul. [...] oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...] oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynku znajdującego się na tym gruncie. W punkcie III decyzji wskazano, że ustalenie wartości gruntu oraz naliczenie opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nastąpi w odrębnym postępowaniu, przeprowadzonym zgodnie z art. 43 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 1994 r., w związku z wycofaniem odwołania złożonego przez Burmistrza Miasta i Gminy [...], umorzył postępowanie odwoławcze.

Wnioskiem z dnia 20 października 2009 r. M. M., były właściciel przedmiotowej nieruchomości, wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. Po jego rozpatrzeniu Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. w części dotyczącej pkt III decyzji oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji w pozostałej części. Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiły strony postępowania, czyli: M. M., [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosków [...] sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. postanowieniami z dnia [...] marca 2011 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez te strony. W wyniku skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. na przedmiotowe postanowienia Minister Infrastruktury postanowieniami z dnia [...] maja 2011 r. uchylił oba zaskarżone postanowienia z dnia [...] marca 2011 r. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnymi postanowieniami z dnia [...] sierpnia 2011 r. wydanymi w sprawach o sygn. akt: I SA/Wa 1018/11 oraz I SA/Wa 1020/11 umorzył postępowania sądowe ze skarg [...] oraz [...]. W tej sytuacji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej rozpoznał wszystkie złożone wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy i decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skarg M. M., [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o., prawomocnym wyrokiem z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 493/12, uchylił decyzję Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2011 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] maja 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, M. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po jego rozpatrzeniu Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ nadzoru wyjaśnił, że materialnoprawną podstawą decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. był art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464). Ponownie analizując akta sprawy organ nadzoru stwierdził, że przedmiotowa działka nr [...] została zbyta przez M. M. aktem notarialnym z dnia [...] maja 1975 r. na rzecz Skarbu Państwa - Kombinatu [...] "[...]" (w zarząd i użytkowanie [...] Hut Szkła w [...]) w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] (dawne KW nr [...]). Wskazuje to, że zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu wydania decyzji przez Wojewodę [...] przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa.

Wykonując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zawarte w wyroku z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 493/12, organ ustalił, że Minister Przemysłu Maszynowego zarządzeniem z dnia [...] marca 1976 r., nr [...] utworzył przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...] Huty Szkła "[...]" poprzez przekształcenie dotychczasowego zakładu pod nazwą "[...] Huty Szkła" w [...] i jego oddziału w [...] według stanu majątkowego zakładu na dzień 31 marca 1976 r. Następnie zarządzeniem z dnia [...] marca 1985 r., nr [...] Minister Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego połączył [...]Huty Szkła "[...]" w [...] z Zakładami Kineskopowymi "[...]" w [...], utworzonymi na podstawie zarządzenia Ministra Przemysłu z dnia [...] lutego 1976 r., nr [...]. Z zarządzenia tego wynika, że Zakłady Kineskopowe "[...]" w [...] przejęły majątek, zadania i środki oraz weszły w prawa i obowiązki przedsiębiorstwa [...] Huty Szkła "[...]" w [...] (§ 1 pkt 2 zarządzenia). Z kolei na podstawie zarządzenia z dnia [...] grudnia 1989 r., nr [...] Minister Przemysłu dokonał podziału, z dniem 31 grudnia 1989 r., przedsiębiorstwa Zakłady Kineskopowe "[...]" w [...], poprzez wyłączenie zakładu pod nazwą "[...] Huty Szkła" w [...]. Kolejnym zarządzeniem z dnia [...] grudnia 1989 r., nr [...] Minister Przemysłu z dniem 1 stycznia 1990 r. dokonał utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "[...]" w [...], na bazie wydzielonego zakładu pod nazwą "[...] Huty Szkła" w [...]. Przedsiębiorstwo państwowe "[...]" w [...] zostało wpisane do rejestru przedsiębiorstw w Sądzie Rejonowym dla [...] pod numerem [...]. Organ przywołał treść § 16 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1981 r. w sprawie wykonania ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 31. poz. 170, ze zm.), zgodnie z którym podział przedsiębiorstwa polegał na utworzeniu dwóch lub więcej przedsiębiorstw w oparciu o wydzielone, zorganizowane części załogi oraz zespoły środków trwałych i odpowiadające im części środków obrotowych (zakłady i inne jednostki organizacyjne), należące do przedsiębiorstwa ulegającego podziałowi. W ocenie organu nadzoru z powyższego jednoznacznie wynika, że przedsiębiorstwo [...] Huta Szkła w [...] jest następcą prawnym dawnego zakładu [...] Huty Szkła w [...], który na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1975 r. nabył prawo zarządu do przedmiotowej działki nr [...]. Oznacza to, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedsiębiorstwu państwowemu [...] Huta Szkła w [...] przysługiwało prawo zarządu do przedmiotowej działki, która stanowiła własność Skarbu Państwa.

Organ nadzoru, odnosząc się zarzutu niewykazania przez organ I instancji, że nieruchomość pozostawała w zarządzie uwłaszczanego podmiotu, wskazał, że zarzut ten jest chybiony, gdyż zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97), stwierdzenia prawa państwowych i komunalnych osób prawnych do zarządu nieruchomościami dokonuje się na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wskazanych w przepisie, w tym m.in.: umowy zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa. W ocenie Ministra w treści aktu notarialnego z dnia [...] maja 1975 r. wskazano wprost, że nabycie gruntu nastąpiło na własność Skarbu Państwa - Kombinatu [...], w zarząd i użytkowanie [...] Hut Szkła w [...]. Takie też prawo, na wniosek stron powyższej czynności, wpisane zostało do księgi wieczystej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się natomiast, że zarząd w sensie prawnym mógł powstać jedynie na podstawie decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd lub na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, zawartej za zgodą właściwego organu, bądź na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 651/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2098/05). Wbrew również twierdzeniom skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyroku z dnia 17 października 2012 r. nie przesądził, że prawo użytkowania (zarządu) mogło powstać wyłącznie na podstawie decyzji o oddaniu gruntu w zarząd. Niewątpliwie Sąd wskazał, że oddawanie tych gruntów w zarząd odbywało się w trybie i na zasadach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. (Dz. U. Nr 47, poz. 240), tj. na podstawie decyzji ostatecznej terenowego organu administracji państwowej, która stwarzała pomiędzy przekazującym i przejmującym stosunek zobowiązaniowy (§ 3 i § 5 cyt. rozporządzenia). Potwierdza to również orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym "akt erekcyjny przedsiębiorstwa nie może być równoznaczny z oddaniem w zarząd nieruchomości gruntowej" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1768/96, LEX nr 44632). Jednocześnie jednak Sąd zobowiązał organ nadzoru do zbadania ciągłości następstwa prawnego uwłaszczonego przedsiębiorstwa po [...] Hutach Szkła w [...] w ramach Kombinatu [...]. Z powyższego wynika więc wprost, zdaniem organu nadzoru, że Sąd nie zanegował możliwości powstania prawa zarządu do spornego gruntu w oparciu o powołany akt notarialny. Zaznaczyć bowiem należy, że źródłem prawa zarządu do działki nr [...] nie była decyzja zarządowa, ale powołany akt notarialny nabycia własności gruntu na rzecz Skarbu Państwa, w zarząd i użytkowanie przedsiębiorstwa państwowego. Skoro zatem w niniejszej sprawie dokumentem potwierdzającym zarząd przedmiotową nieruchomością jest akt notarialny z dnia [...] maja 1975 r., to należy przyjąć, że spełniona została przesłanka dotycząca sprawowania przez jednostkę uwłaszczoną zarządu działką nr [...]. W związku z tym nie można uznać za słuszne stanowiska wnioskodawcy, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa nieruchomość nie znajdowała się w zarządzie państwowej osoby prawnej, jak również zarzutu naruszenia przez organ nadzoru art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skoro Minister Infrastruktury i Rozwoju wykazał następstwo uwłaszczonego przedsiębiorstwa po przedsiębiorstwie, które nabyło prawo zarządu w oparciu o akt notarialny. W konsekwencji, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie można również mówić o naruszeniu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej, skoro kwestionowaną decyzją potwierdzono uwłaszczenie gruntem Skarbu Państwa przedsiębiorstwa państwowego posiadającego prawo zarządu do uwłaszczanej nieruchomości. Wobec powyższego spełnione były przesłanki uwłaszczenia zawarte w art. 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 29 września 1990 r.

Minister wyjaśnił także, że sporne uwłaszczenie nie naruszało praw osób trzecich. Z akt sprawy wynika, że o zwrot wywłaszczonej nieruchomości M. M. wystąpił wnioskiem dopiero w dniu 19 maja 2008 r. (data wpływu do Starostwa Powiatu [...] - 27 maja 2008 r.), a więc już po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 1992 r. Zatem zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej nie toczyło się żadne postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdyż nie zgłoszono takich roszczeń, co oznacza, że mogło nastąpić uwłaszczenie [...] Huty Szkła z siedzibą w [...] przedmiotową działką, a prawa osób trzecich nie zostały naruszone. Minister wyjaśnił, że zawarte w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. zastrzeżenie "nie narusza praw osób trzecich" oznacza wyłącznie, że uwłaszczenie nie może nastąpić z pominięciem roszczenia o zwrot nieruchomości. Zatem wywłaszczona nieruchomość, która w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawała w zarządzie państwowej osoby prawnej, nie może z mocy samego prawa stać się przedmiotem prawa użytkowania wieczystego, jeżeli przed tą datą zaistniały przesłanki do zwrotu nieruchomości. Złożenie wniosku o zwrot nieruchomości przed wszczęciem postępowania uwłaszczeniowego lub w jego trakcie powinno skutkować niewszczynaniem lub zawieszeniem tego ostatniego do czasu zakończenia postępowania o zwrot nieruchomości. Jeżeli bowiem istniałyby przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a pomimo to nastąpiłoby uwłaszczenie nieruchomości, to w takiej sytuacji doszłoby do naruszenia prawa osób trzecich, a ostatecznie i rażącego naruszenia prawa. Jeżeli jednak były właściciel do dnia wydania decyzji uwłaszczeniowej nie wystąpił o zwrot nieruchomości, to nie można zasadnie zarzucić naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. z uwagi na pominięcie praw osób trzecich (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1197/10, LEX nr 750602). Minister podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 października 2012 r. wiążącym organ administracji wyjaśniał, że "...rację w tym względzie należy przyznać Ministrowi Transportu. Budownictwa i Gospodarki Morskiej, że do naruszenia praw skarżącego doszłoby wówczas, gdyby roszczenie o zwrot nieruchomości zostało zgłoszone przed wydaniem decyzji potwierdzającej uwłaszczenie przedsiębiorstwa z mocy prawa, czyli przed dniem 8 grudnia 1992 r." i w ten sposób zawarł ocenę prawną, że w niniejszej sprawie nie może być mowy o naruszeniu praw osób trzecich. Dodatkowo Minister wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu nie jest możliwe badanie, czy nieruchomość wykorzystano na cel zgodny z wywłaszczeniem, i nie istniał obowiązek informowania byłych właścicieli lub ich następców prawnych o prowadzonym postępowaniu uwłaszczeniowym, jeżeli nie złożyli wniosku o zwrot nieruchomości. Podsumowując, organ nadzoru stanął na stanowisku, że skoro nie toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości i nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich, nie było przeszkód do uwłaszczenia rzeczoną działką [...] Huty Szkła w [...], a co za tym idzie nie doszło do naruszenia praw osób trzecich, tj. byłego właściciela nieruchomości.

Równocześnie Minister zwrócił uwagę, że w sprawie wadliwości punktu III przedmiotowej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. wiążąco wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 17 października 2012r., sygn. akt I SA/Wa 493/12, wyjaśniając że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności tego punktu decyzji. W tym zakresie organ odwołał się do argumentacji Sądu zawartej w uzasadnieniu powołanego wyroku.

Za niezasadne organ nadzoru uznał również zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Minister prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i okoliczności istotne dla jej rozstrzygnięcia.

Na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył M. M. W uzasadnieniu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów:

I. postępowania, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czyli:

- art. 7, 8, 11, 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie całości sprawy, a w szczególności niezweryfikowanie, czy [...] Huta Szkła w dniu 5 grudnia 1990 r. posiadała prawo zarządu nieruchomością położoną w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącą działkę gruntu o nr [...], co do której Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1992 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z w/w dniem przedmiotowej działki,

- art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej wydanej z rażącym naruszenie prawa,

- art. 153 i 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewzięcie pod uwagę przez organ oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 493/12, oraz

II. prawa materialnego, czyli

- art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w związku z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości poprzez uznanie, że przedsiębiorstwo państwowe [...] Huta Szkła w [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. była w posiadaniu prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy w materiale sprawy brak jest dowodów na skuteczne nabycie tego prawa przez to przedsiębiorstwo.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów. Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2014 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, ponieważ pomimo wiążących zaleceń wynikających z zapadłego w sprawie orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ nadal przed podjęciem rozstrzygnięcia nie ustalił w sposób właściwy stanu faktycznego istniejącego w rozpatrywanej sprawie, a uchybienia poczynione przez organ mogły mieć bezpośredni wpływ na sposób jej rozpatrzenia.

W tej sytuacji przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną we wcześniejszym orzeczeniu. Orzeczenie sądu administracyjnego wywiera zatem skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Wyjaśnić należy, że przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego lub po wzruszeniu wyroku (taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała). Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W tej sytuacji podkreślić należy, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpatrywania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który po rozpatrzeniu skarg M. M., [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o., wyrokiem z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 493/12, uchylił decyzję Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2011 r., wskazując w uzasadnieniu wydanego orzeczenia, że za "zasadny należy uznać zarzut, iż organy wyższego stopnia nie zweryfikowały w sposób jednoznaczny, czy doszło do ustanowienia prawa zarządu na rzecz [...] Huty Szkła (przedsiębiorstwa uwłaszczonego) do spornej nieruchomości (działki nr [...]). Jest to okoliczność najistotniejsza dla sprawy, skoro tylko istnienie prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. dawało podstawę do uwłaszczenia z mocy prawa." W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd podkreślił, że "...z treści aktu notarialnego z dnia [...] maja 1975 r. wynika, że na jego podstawie prawo własności do działki nr [...] uzyskał Skarb Państwa, w imieniu którego działał Kombinat [...], natomiast prawo użytkowania ("w zarząd i użytkowanie") uzyskał zakład [...] Huty Szkła, wchodzący w skład Kombinatu [...]..", "Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie wykazał w sposób niepodważalny ciągłości następstwa prawnego przedsiębiorstwa [...] Huta Szkła w [...] po Kombinacie [...], w skład którego wchodził zakład [...] Huty Szkła." W ocenie Sądu "o ile można przyjąć istnienie prawa użytkowania do spornej działki nr [...] po stronie zakładu [...] Huty Szkła, wchodzącego w skład Kombinatu [...], które to prawo użytkowania (zarządu) powstało z mocy umowy sprzedaży z dnia [...] maja 1975 r., o tyle nie zostało w sposób przekonujący wykazane, że takim samym prawem (przekształconym w zarząd z dniem wejścia w życie u.g.g. – art. 87 ust. 1) dysponowało przedsiębiorstwo państwowe [...] Huta Szkła w [...] w dniu 5 grudnia 1990 r." Sąd wyjaśnił, że "...powstanie użytkowania (zarządu) mogło nastąpić z mocy umowy sprzedaży w dniu [...] maja 1975 r., natomiast Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, a wcześniej także Minister Infrastruktury, nie przedstawili dowodu na to, że prawo to przeszło, w sposób przewidziany w ustawach z dnia 14 lipca 1961 r. i w u.g.g., na rzecz przedsiębiorstwa państwowego [...] Huta Szkła w [...]...". W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaleceniach wskazał, że "o tym, czy zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji w całości, rozstrzygnie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, ponownie przeprowadzając postępowanie, z uwzględnieniem wskazań zamieszczonych wyżej, odnośnie trybu ustanawiania zarządu na rzecz przedsiębiorstwa państwowego i oceny skutków, jakie ewentualnie wywołała kwestionowana w nadzorze decyzja."

Z analizy akt sprawy wynika, że organ nadzoru, ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, tylko częściowo zastosował się do wiążącej go oceny prawnej, zawartej w przywołanym wyroku oraz nie wykonał należycie wskazań i zaleceń co do dalszego postępowania wyrażonych w tym orzeczeniu.

Przeprowadzając dodatkowe postępowanie dowodowe, organ odnalazł dokumenty potwierdzające ciągłość następstwa prawnego przedsiębiorstwa [...] Huta Szkła w [...] po Kombinacie [...], w skład którego wchodził zakład [...] Huty Szkła. Ponieważ jednak wśród ustalonych przez organ przekształceń znalazł się podział przedsiębiorstwa Zakłady Kineskopowe "[...]" w [...], poprzez wyłączenie zakładu pod nazwą "[...] Huty Szkła" w [...] (na bazie którego nastąpiło następnie utworzenie przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "[...] Huta Szkła" w [...]), to bez zbadania dokumentów dotyczących podziału majątku dzielonego przedsiębiorstwa (jakim jest protokół zdawczo-odbiorczy, o którym mowa w § 3 pkt 2 zarządzenia Ministra Przemysłu z dnia [...] grudnia 1989 r., nr [...]) nie można potwierdzić w sposób niewątpliwy, że przedmiotowa działka (nr [...]) został przekazana tej części przedsiębiorstwa, z której zostało następnie utworzone przedsiębiorstwo [...] Huta Szkła w [...]. Brak jest również w aktach sprawy innych dokumentów potwierdzających, że przedmiotowa działka nr [...] faktycznie była przekazywana odpowiednim podmiotom przy kolejnych przekształceniach.

Wobec stwierdzenia, że kontrolowane postępowanie nadal nie wyjaśniło powstałych istotnych dla sprawy wątpliwości, Sąd uznał, że organ nadzoru nie poczynił wszystkich niezbędnych do prawidłowego rozpatrzenia sprawy ustaleń, przez co nie wyjaśnił dokładnie sprawy i nie zebrał, a tym samym także nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Oznacza to, że zapadłe decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji Sąd uznał za przedwczesne rozpatrzenie podniesionych w skardze zarzutów merytorycznych, bowiem ocenia prawidłowości zastosowania przepisów prawa może mieć miejsce dopiero po niewadliwym ustaleniu przez organ stanu faktycznego sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzoru, mając na względzie ocenę prawną wydaną w niniejszym wyroku oraz wcześniejszym orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powinien wykazać w sposób analogiczny do wykazanej ciągłość następstwa prawnego przedsiębiorstwa [...] Huta Szkła w [...] po Kombinacie [...], w skład którego wchodził zakład [...] Huty Szkła, że przedmiotowa nieruchomość faktycznie była przekazywana w ramach opisanych przekształceń i w efekcie doszło do ustanowienia prawa zarządu na rzecz [...] Huty Szkła (przedsiębiorstwa uwłaszczonego) do spornej nieruchomości (działki nr [...]), dokumentując starannie poczynione w tym zakresie ustalenia. Swoje stanowisko organ wyczerpująco wyjaśni (zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa) w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, powołując się na odpowiednie materiały dowodowe zgromadzone w aktach sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.