Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1116/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S., A. Z., Z. U., H. K. i W. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1312/18 w sprawie ze skargi A. S., A. Z., Z. U., H. K., W. U. i K. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę pisarską zawartą w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1312/18 w ten sposób, że wpisuje prawidłowe oznaczenie strony skarżącej "K. K." zamiast błędnego oznaczenia "K. K."; 2. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 13 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1312/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi kasacyjnej A. S., A. Z., Z. U., H. K. i W. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1312/18 wydanego w sprawie ze skargi A. S., A. Z., Z. U., H. K., W. U. i K. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania: 1. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1312/18; 2. oddalił skargę; 3. zasądził od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących, A. S., A. Z., Z. U., H. K. i W. U., solidarnie, kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] kwietnia 2018 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] kwietnia 1949 r., Nr. [...] oraz zobowiązaniu stron postępowania do udokumentowania następstwa prawnego po H. G., K. G. i R. J.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że we wniosku o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia domagano się stwierdzenia jego nieważności w części dotyczącej A. T. i F. Z., jednak w niniejszej sprawie nie jest to możliwe, gdyż orzeczeniem tym przejęto całą nieruchomość w miejscowości W., o pow. 237,5 ha, stanowiącą współwłasność kilku osób, tj. F. Z., A. T., H. G., K. G. i R. J. Ponadto, organy administracji publicznej nie mają legitymacji aby inicjować postępowania spadkowe, stąd też w sprawie zachodzi przesłanka zawieszenia postępowania z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej jako "k.p.a.").

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. S., A. Z., Z. U., H. K., W. U. i K. K.

Skarżący zarzucili organowi naruszenie:

1. art 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niesłuszne uznanie, że kwestia następstwa prawnego po H. G. oraz R. J. stanowi zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie;

2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w wyniku błędnego uznania, że nie jest możliwe częściowe stwierdzenie nieważności orzeczenia.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia wydanego przez Ministra w pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 10 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Oddalając skargę Sąd wskazał m.in., że przedmiotem postępowania nie jest zasadność wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1949 r., a jedynie kwestia zawieszenia postępowania nadzwyczajnego na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, tj. [...] czerwca 2018 r. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest w stosunku do orzeczenia wydanego w oparciu o art. 2 ust. 1e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U z 1945 r., nr 3, poz. 13, dalej jako "dekret"). Artykuł 2 dekretu miał charakter wywłaszczeniowy i przewidywał niezwłoczne przejście na własność Skarbu Państwa m.in. nieruchomości ziemskich stanowiących własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych. W związku z powyższym organ zasadnie przyjął, że wszyscy właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni są stronami takiego postępowania, co z kolei obliguje go do ustalenia wszystkich stron postępowania nadzorczego oraz, w dalszej kolejności, zapewnienie im czynnego udziału w postępowaniu – zgodnie z art. 10 k.p.a.

Sąd uznał, że nie zasługuje na podzielenie argument skarżących, jakoby w niniejszej sprawie możliwe było stwierdzenie nieważności orzeczenia w części. W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w części może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy decyzja ta składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem osobnego rozstrzygnięcia, a ponadto wolny od wad fragment decyzji, któremu nie odmawia się skuteczności, powinien stanowić rozstrzygnięcie mogące funkcjonować w obrocie prawnym samodzielnie (zob. np. wyrok NSA z 24 maja 2016 r., II OSK 2314/14, LEX nr 2108477). Orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych zawiera dwa punkty rozstrzygnięcia, w punkcie pierwszym uchyla orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z [...] lutego 1947 r. o uznaniu majątków stanowiących własność K. G., F. Z. i A. T. za niepodlegające przejęciu na cele reformy rolnej, zaś w punkcie drugim uznaje, że nieruchomość w miejscowości W., o pow. 237,5 ha, stanowiąca współwłasność F. Z., A. T., H. G., K. G. i R. J., przeszła na własność Skarbu Państwa z dniem 13 września 1944 r. Niezależnie od tego, czy przed wydaniem orzeczenia doszło do podziału przedmiotowej nieruchomości, orzeczeniem tym objęto całą nieruchomość, bez wyszczególnienia udziałów przysługujących poszczególnym osobom, co uniemożliwia stwierdzenie nieważności w części dotyczącej tylko niektórych współwłaścicieli.

Sąd przywołał treść art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i wskazał, że zagadnienie wstępne występuje wówczas, gdy istnieje konieczność rozstrzygania zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd, rozumiana jako niezbędność danej kwestii do rozstrzygnięcia, lub gdy wymaga tego przepis prawa, a nie może to nastąpić w toku danego postępowania. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumieć należy kwestię prawną, która nie była jeszcze prawomocnie przesądzona na właściwej drodze, wyłaniającą się w toku postępowania administracyjnego, gdy jej uprzednie rozstrzygnięcie, poprzedzające rozpatrzenie sprawy, leży w kompetencji innego organu lub sądu. Konieczne jest przy tym istnienie bezpośredniej zależności pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Przy czym nie chodzi tu o konieczność wyjaśnienia nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe wydanie orzeczenia w sprawie głównej. Stąd, przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wymaga istnienia miedzy rozstrzygnięciem sprawy, a zagadnieniem wstępnym związku bezpośredniego, rozumianego jako uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Sąd zauważył, że przy istnieniu obowiązku zapewnienia udziału stron w postępowaniu połączonym z udokumentowaną wiedzą o śmierci kilku z nich, organ administracji nie dysponuje skutecznymi instrumentami, które umożliwiłyby mu wywiązanie się z ww. obowiązku. Organ administracji nie jest bowiem władny we własnym zakresie ustalać kręgu spadkobierców zmarłych stron postępowania. Zdaniem Sądu to strona skarżąca mając interes prawny w stwierdzeniu nieważności orzeczenia powinna wykazać się inicjatywą w postępowaniu oraz w udokumentowaniu następstwa prawnego po zmarłych poprzednikach prawnych, będących stronami postępowania zakończonego w 1949 r. W tym stanie rzeczy nie można zarzucić organowi, iż zawieszając postępowanie naruszył art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie można też przyjąć, że przesłanki nieważności orzeczenia mającego charakter quasi wywłaszczeniowy mogą być badane jedynie w stosunku do części współwłaścicieli nieruchomości. Postępowaniem nadzorowanym objęto bowiem całą nieruchomość, a nie udział czy udziały przypadające poszczególnym współwłaścicielom.

Pismem z [...] sierpnia 2019 r. skarżący, w ustawowym terminie, wywiedli skargę kasacyjną od ww. wyroku, zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 151 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi;

b. art. 151 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie za prawidłowe błędnych ustaleń faktycznych organu i niedostrzeżenie naruszenia przez organ przepisów k.p.a.;

c. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 2 p.p.s.a., art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. poprzez wybiórcze i sprzeczne z materiałem dowodowym przedstawienie stanu faktycznego sprawy;

d. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odzwierciedlenia oceny zarzutów skargi w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku;

e. art. 106 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na oparciu orzeczenia jedynie na części wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego, a nie całości materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, tj.:

a. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w wyniku błędnego uznania, że nie jest możliwe częściowe stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia;

b. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7, 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprawy w sposób wszechstronny i zgodnie z zasadą proporcjonalności oraz brak uwzględnienia słusznego interesu strony i wydanie postanowienia prowadzącego do nieproporcjonalnej ingerencji w prawo własności skarżących.

Skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia wydanego w pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Przy piśmie z [...] października 2019 r. pełnomocnik skarżących nadesłał dodatkowo akt poświadczenia dziedziczenia po skarżącej, K. K. wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania.

Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. odmówiono zawieszenia postępowania.

Wyrokiem z dnia 13 maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pkt 1. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1312/18; w pkt 2. oddalił skargę; w pkt 3. zasądził od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących, A. S., A. Z., Z. U., H. K. i W. U., solidarnie, kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał m.in., że po zapoznaniu się ze skargą kasacyjną oraz dokumentami przesłanymi przy piśmie z [...] października 2019 r., doszedł do wniosku, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uchylenia wyroku z 10 maja 2019 r.

Jak wynika z nadesłanego aktu poświadczenia dziedziczenia skarżąca, K. K., zmarła [...] stycznia 2019 r., co oznacza, że w momencie orzekania strona postępowania nie miała zdolności sądowej. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. okoliczność ta stanowi przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, którą Sąd może uwzględnić z urzędu na podstawie art. 179a p.p.s.a.

Z tego względu, w ramach autokontroli, Sąd uznał za konieczne wyeliminowanie zaskarżonego wyroku z obrotu, co skutkowało orzeczeniem jak w pkt 1 sentencji.

W konsekwencji, Sąd był zobowiązany do ponownego rozpoznania sprawy.

Sąd wojewódzki podtrzymał w pełni wcześniejszą argumentacje zawartą w wyroku z 10 maja 2019 r. i podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie było możliwości stwierdzenia nieważności kwestionowanego w trybie nadzorczym orzeczenia w stosunku do części dawnych właścicieli nieruchomości, ponieważ niezależnie od tego, czy przedmiotowa nieruchomość została wcześniej podzielona, została ona w całości objęta orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] kwietnia 1949 r., bez wyszczególnienia współwłaścicieli czy właścicieli poszczególnych parcel i nie można z orzeczenia tego wyodrębnić elementów, które mogłyby być przedmiotem osobnego rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego organ zasadnie uznał, że stronami postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1949 r. o charakterze wywłaszczeniowym są wszyscy dawni właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni, niezależnie od tego czy wnosili oni o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia, ponieważ sprawa dotyczy ich interesu prawnego, co z kolei zgodnie z art. 10 k.p.a. obliguje organ do ich ustalenia i zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu. Jednocześnie organ nie jest uprawniony do tego, aby ustalić spadkobierców we własnym zakresie, nie posiada również interesu prawnego, aby zainicjować w tym przedmiocie postępowanie przed sądem powszechnym, nade wszystko nie dysponuje zdolnością sądową w rozumieniu przepisów k.p.c.

W tej sytuacji organ prawidłowo zawiesił postępowanie z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania poprzez wykazanie następstwa prawnego po zmarłych właścicielach nieruchomości objętej orzeczeniem z 1949 r. – H. G., K. G. i R. J.

Sąd wojewódzki dodał też, że w kontrolowanej sprawie rozstrzygał jedynie w kwestii procesowej, a zatem w przedmiocie zawieszenia postępowania, a nie w przedmiocie legalności samego orzeczenia z 1949 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli A. S., A. Z., Z. U., H. K. i W. U., zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt 2.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucili:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:

I.1 naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi przez WSA w Warszawie, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy i prawidłowe wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej powinny były doprowadzić do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2018 r., nr [...], jak i poprzedzającego go postanowienia z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] zgodnie z wnioskami skargi, co odpowiada również temu samemu zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., które błędnie nie zostały przez WSA zastosowane, mimo naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i materialnego, jakich dopuścił się Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy wydawaniu postanowienia o zawieszeniu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] kwietnia 1949 r., znak: Nr [...];

I.2 naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, będące skutkiem przyjęcia za prawidłowe błędnych i niepełnych ustaleń faktycznych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi co do kluczowych w sprawie kwestii, a w szczególności niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji istotnego naruszenia przez kontrolowany organy administracji publicznej ww. przepisów k.p.a., polegającego na tym, że:

- nie została wzięta pod uwagę przez Sąd oraz Ministra kluczowa okoliczność, że orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] kwietnia 1949 r. w rzeczywistości uchyliło 3 orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B.,

- Minister nie wyjaśnił sprzeczności w ramach zebranego materiału dowodowego, nie został prawidłowo ustalony przedmiot postępowania, gdyż majątek W. został podzielony już w roku 1932 pomiędzy członków rodziny, pomimo tego, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie H. G. do protokołu Komisarza Urzędu Ziemskiego powiatu [...] z [...] stycznia 1947 r., podczas gdy prawidłowa analiza sprawy powinna była doprowadzić WSA do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 czerwca 2018 r., co uprawnia również do postawienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., który błędnie nie został przez WSA zastosowany, a także odpowiada zarzutowi naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez nienależyte wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej.

Przedmiotowe naruszenia przepisów prawa procesowego miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby WSA dokonał prawidłowej analizy sprawy, to zauważyłby wyżej wymienione błędy w prowadzeniu postępowania i ustalaniu stanu faktycznego przez Ministra, z pewnością nie przyjąłby ustaleń organów za kompletne i własne, co przełożyłoby się na uchylenie postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak domagali się tego skarżący.

I.3 naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 2 p.p.s.a., art. 134 § 1 i 135 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. poprzez wybiórcze i sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie przedstawienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności:

- zignorowanie okoliczności, że majątek W. został podzielony już w 1932 r. pomiędzy członków rodziny,

- brak odniesienia się w sposób szczegółowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów i argumentów przedstawionych przez skarżących, tj. do zarzutu, że skoro orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] kwietnia 1949 r. uchylało 3 orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego, to należy przyjąć, że w istocie zawierało 3 odrębne decyzje uchylające, a więc możliwe jest rozpatrzenie sprawy tylko w części orzeczenia dotyczącego A. T. oraz F. Z. i nie ma potrzeby ustalania następstwa prawnego po nieżyjących w chwili wszczęcia postępowania: K. G., H. G. oraz R. J., w związku z czym nie ma przesłanki do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.,

I.4 naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odzwierciedlenia oceny zarzutów skargi w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, podczas gdy, jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym pod sygn. akt I OSK 249/07 wyroku z 23 czerwca 2008 r.: "zobowiązanie sądu administracyjnego do rozstrzygnięcia sprany w jej granicach, a nie tylko w ramach sformułowanych zarzutów wniosków skargi wskakuje, że sąd ten obowiązany jest szczególnie skrupulatnie ocenić zarzuty skargi, co na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. wymaga odzwierciedlenia tej oceny w sporządzonym przez niego uzasadnieniu wyroku, a uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy";

I.5 naruszenie art. 106 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na oparciu orzeczenia jedynie na części wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego, a nie na całości materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy poprzez pominięcie dowodów, z których jednoznacznie wynika, że majątek został rozparcelowany w 1932 r. pomiędzy członków rodziny, co jednoznacznie świadczy o pobieżnym zbadaniu sprawy oraz co doprowadziło Sąd do błędnego wniosku, że nie jest możliwe częściowe stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] kwietnia 1949 r. odnośnie do A. T. oraz F. Z. i zachodzi konieczność zawieszenia postępowania do czasu ustalenia następstwa prawnego po H. G., K. G. oraz R. J.

Przedmiotowe naruszenia przepisów prawa procesowego miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż brak wypowiedzenia się co do części zarzutów oznacza brak możliwości prześledzenia toku rozumowania Sądu, a także wskazuje na to, że w części zaskarżone postanowienia nie były w ogóle kontrolowane.

II. naruszenie następujących przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):

II.1 naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w wyniku błędnego uznania, że nie jest możliwe częściowe stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] kwietnia 1949 r., Nr. [...], podczas gdy z ww. przepisu oraz ugruntowanego orzecznictwa i poglądów doktryny wynika, że możliwe jest także stwierdzenie nieważności decyzji w części;

II.2 naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprawy w sposób wszechstronny i zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności, wyrażoną w art. 7 k.p.a. i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zob. artykuł Huberta Izdebskiego "Zasada proporcjonalności a władza dyskrecjonalna administracji publicznej w świetle polskiego orzecznictwa sądowego" w Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego (28)/2010) oraz brak uwzględnienia słusznego interesu strony i wydanie zaskarżonego postanowienia de facto prowadzącego do nieproporcjonalnej ingerencji w prawo własności skarżących.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku w części, tj. w zakresie pkt 2 przez uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2018 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia z [...] kwietnia 2018 r. wraz z zasądzeniem na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie instancje według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie w części, tj. w zakresie pkt 2, zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "z dnia 10 maja 2019" r. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem na rzecz skarżących kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie instancje według norm przepisanych.

Jednocześnie, skarżący kasacyjnie zrzekli się przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] kwietnia 1949 r., Nr. [...] wydanym na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3, poz. 130) oraz art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz.U.R.P. z 1928 r., Nr 36, poz.341) postanowiono w: pkt 1 uchylić orzeczenie z dnia [...] lutego 1947 r. Nr. [...] wydane na wniosek F. Z., A. T. i K. G.; w pkt 2 uznać, że nieruchomość ziemska W., w powiecie [...] o obszarze 237,5 ha stanowiąca współwłasność F. Z., H. G., K. G., A. T., R. J., w dniu 13 września 1944 r. na własność Skarbu Państwa zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano m.in., że fakt fizycznego wydzielenia poszczególnych działek nie skutkuje ich wyłączeniem spod działania art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. e dekretu.

We wniosku z [...] listopada 2014 r. skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia w części dotyczącej A. T. i F. Z. z uwagi na rażące naruszenie art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] kwietnia 2018 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] kwietnia 1949 r., Nr. [...] oraz zobowiązaniu stron postępowania do udokumentowania następstwa prawnego po H. G., K. G. i R. J.

W skardze kasacyjnej skarżący wskazują, że skoro orzeczenie z [...] kwietnia 1949 r. uchylało 3 orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego, to należy przyjąć, iż w istocie zawierało 3 odrębne decyzje uchylające, a więc możliwe jest rozpatrzenie sprawy tylko w części orzeczenia dotyczącego A. T. oraz F. Z. i nie ma potrzeby ustalania następstwa prawnego po nieżyjących w chwili wszczęcia postępowania: K. G., H. G. oraz R. J. Wojewódzki Urząd Ziemski w B. wydał bowiem, [...] lutego 1947 r., trzy orzeczenia pod tym samym znakiem Nr. [...], w których uznał, że część majątku W. o pow. 35 ha, stanowiąca własność F. Z., część o pow. 35 ha, stanowiąca własność A. T. oraz część pow. 35 ha, stanowiąca własność K. Z., nie podlegają przejęcie na cele reformy rolnej. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych orzeczeniem z [...] kwietnia 1949 r. (znak: Nr [...]), uchylił wyżej wskazane orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z [...] lutego 1947 r. oraz uznał, iż majątek W. stanowiący współwłasność F. Z., A. T., K. G., H. G. oraz R. J. przeszedł na własność Skarbu Państwa. Skarżący kasacyjne podnoszą, że dokumentacja postępowania dotyczącego przejęcia majątku W. na cele reformy rolnej zawiera informacje, że majątek został podzielony pomiędzy członków rodziny w 1932 r. (oświadczenie H. G. do protokołu Komisarza Urzędu Ziemskiego powiatu [...] z [...] stycznia 1947 r., podanie F. Z. do Wojewódzkiej Komisji Rolnej), a w 1944 r. doszło do parcelacji majątku W. na potrzeby reformy rolnej. Nie można zatem mówić o współwłasności majątku, a o pełnym prawie własności do poszczególnych parceli, wobec czego "zagadnienie wstępne" nie ma bezpośredniego związku ze sprawą, gdyż nie dotyczy ona parcel należących do H. G., R. J. oraz K. G. W sytuacji, gdy z zebranego materiału dowodowego w sprawie, wynikało, że majątek został rozparcelowany pomiędzy członków rodziny w 1932 r., Minister powinien był przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w sprawie, tak, aby wyjaśnić, kiedy rzeczywiście doszło do parcelacji majątku W.

Z kolei zawieszając postępowanie w sprawie organ wskazał, że H. G., K. G. i R. J. byli wskazani w orzeczeniu z [...] kwietnia 1949 r. jako współwłaściciele nieruchomości ziemskiej W. Zdaniem organu i Sądu pierwszej instancji nie ma prawnej możliwości prowadzenia postepowania nieważnościowego jedynie co do części nieruchomości stanowiącej współwłasność A. T. i F. Z.

Zatem istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy zachodzi podstawa do zawieszenia postepowania, wskazana w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] kwietnia 1949 r.

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z powołanego przepisu wynika, że warunkiem zawieszenia postępowania administracyjnego jest pojawienie się w toku rozpoznania sprawy tzw. zagadnienia wstępnego (prejudycjalnego). Pod pojęciem zagadnienia wstępnego, o którym mowa w omawianym przepisie, należy rozumieć zagadnienie prawne, które determinuje podjęcie rozstrzygnięcia w danej sprawie, przy czym organem właściwym do wypowiedzenia się w przedmiocie tego zagadnienia prawnego jest inny, niż prowadzący sprawę, organ administracji bądź sąd. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści, albowiem prejudycjalność zachodzi tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym (por. G. Łaszczyca, Zawieszenie ogólnego postępowania administracyjnego, Kraków, 2005, s. 100 oraz wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1792/19, wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Nie chodzi o konieczność wyjaśnienia okoliczności sprawy, będących nawet w ścisłym związku ze sprawą, lecz o rozstrzygnięcie spełnienia przesłanki (pozytywnej bądź negatywnej), której organ samodzielnie nie może rozstrzygnąć, gdyż jest to materia będąca w kompetencji innego organu lub sądu (zob. wyrok NSA z 21 października 2021 r., sygn. akt I OSK 742/21, CBOSA). Przy czym musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym (zob. np. wyrok NSA z 23 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 1817/16; wyrok NSA z 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1980/12, CBOSA).

Należy też wskazać, że organ nie może prowadzić postępowania bez udziału wszystkich podmiotów mających interes prawny w tym postępowaniu (art. 28 k.p.a.). Stanowiłoby to naruszenie jednej z podstawowych zasad k.p.a. wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a., z której wynika obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Zatem ustalenie stron postępowanie jest jednym z podstawowych obowiązków organu. Pominięcie osoby, której interesu prawnego dotyczy sprawa będąca przedmiotem postępowania, skutkuje wadliwością dającą podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).

Zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom skarżących kasacyjnie Sąd pierwszej instancji nie wskazał generalnie, iż nie ma możliwości stwierdzenia nieważności części decyzji.

Możliwość wydania decyzji częściowej w postępowaniu administracyjnym przewiduje art. 104 § 2 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a w postępowaniu przed sądem administracyjnym art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznaje się także za dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej wadą wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a. Jednocześnie wskazuje się, że stwierdzenie nieważności decyzji w części możliwe jest tylko w takiej sytuacji, gdy rozstrzygnięcie decyzji składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem rozstrzygnięcia w osobnej decyzji, a więc wada dotyczy takich elementów rozstrzygnięcia, którym można przypisać cechę decyzji częściowej (por. wyrok NSA z 13 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1147/11, CBOSA). Na przesłankę dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji w części zwrócił uwagę również NSA w wyroku z 24 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2314/14 (CBOSA) wskazując, że stwierdzenie nieważności decyzji w części jest możliwe, gdy pozostałe w mocy rozstrzygnięcia mogą mieć w świetle norm materialnego prawa administracyjnego z jednej strony samodzielny byt prawny, a więc wolny od wad fragment decyzji, któremu nie odmawia się skuteczności, stanowiący rozstrzygnięcie, mogące funkcjonować w obrocie prawnym samodzielnie, z drugiej zaś, ich treść nie jest determinowana rozstrzygnięciem wadliwym, pozbawianym mocy wiążącej. Trzeba jednak zaznaczyć, że unieważnienie decyzji w części będzie nie zawsze możliwe do zrealizowania w praktyce. Unieważnienie części decyzji może nastąpić wtedy, gdy tylko część unieważniana zawiera wady wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a., a wadliwość rozstrzygnięcia nie wywiera wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć zawartych w decyzji.

Orzeczenie z [...] kwietnia 1949 r., wydane na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. e dekretu oraz art. 101 ust.1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. nie ma charakteru decyzji częściowej, bowiem przedmiot sprawy dotyczy nieruchomości ziemskiej W. Orzeczenie uchylało orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z [...] lutego 1947 r., gdyż uznano, że powyższa nieruchomości podlega pod działanie dekretu o reformie rolnej. Orzeczenie to uznawało F. Z., H. G., K. G., A. T. i R. J. za współwłaścicieli, 13 września 1944 r., znacjonalizowanej nieruchomości. Oczywiste zatem jest, że w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym przedmiotowego orzeczenia powinni brać udział wszyscy wskazani wyżej współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości albo ich spadkobiercy.

Mając na uwadze powyższy sposób rozumienia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji i organu odwoławczego, że istniała podstawa prawna do zawieszenia postępowania wszczętego przez skarżących wnioskiem z [...] listopada 2014 r.

W skardze kasacyjnej nie jest kwestionowane, że nie są znani spadkobiercy H. G., K. G. i R. J. Nie ulega zatem wątpliwości, że do czasu ustalenia spadkobierców wskazanych osób organ nie może rozpoznać przedmiotowej sprawy.

Wskazać w tym miejscu należy, że w przypadku konieczności ustalenia stron postępowania, będących następcami prawnymi nieżyjących osób fizycznych, dowodem istnienia tego następstwa prawnego jest postanowienie właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia. Brak postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia co do którejś ze stron postępowania powoduje, że nie można ustalić bezspornie kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron. Zgodnie bowiem z art. 1025 § 2 kodeksu cywilnego, domniemanie, że dana osoba jest spadkobiercą wynika jedynie albo z treści postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia spadku, albo z notarialnego poświadczenia dziedziczenia. Na podstawie tych tylko dokumentów spadkobierca może wykazać swoje następstwo prawne po spadkodawcy (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 438/21 i powołane tam orzeczenia, CBOSA).

Zaskarżone postanowienie miało charakter procesowy, a więc nie rozstrzygało sprawy co do jej istoty. W postępowaniu wyjaśniającym należało zatem uwzględnić specyfikę tej sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ustalił i przeanalizował wszystkie okoliczności, które miały w niej istotne znaczenie i podjął swoje rozstrzygnięcie w oparciu o fakty znajdujące potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Także ocena tych ustaleń, dokonana przez Sąd pierwszej, nie może być uznana za niezgodną z prawem.

Wskazać też należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Sama okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów strony, stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia. Zarzuty w tym zakresie nie są jednak skuteczne, gdy mimo nieprawidłowego nawet uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez który nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13, wyrok NSA z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1995/16, CBOSA). Uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku sporządzone zostało w sposób umożliwiający odtworzenie przesłanek, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji oddalając skargę, jak również zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie.

Wyjaśnić należy również, że nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skargi nie powoduje automatycznie konieczności uchylenia zaskarżonego wyroku. Istotne jest bowiem, aby sąd pierwszej instancji ustosunkował się do zarzutów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji przedstawił argumentację, która była wystarczająca dla oceny podjętego rozstrzygnięcia.

Nietrafny jest zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nakazuje wydanie orzeczenia przez sąd po zamknięciu rozprawy. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji zamknął rozprawę i wydał wyrok i ww. przepisu nie naruszył. Przepis ten nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń stanu faktycznego, dokonanych przez sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 263/19, CBOSA).

Odnosząc się z kolei do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. należy wskazać, iż przepis ten przewiduje, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym związany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że Sąd pierwszej instancji, rozpoznając skargę, dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (zob. wyrok NSA z 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1580/11, CBOSA), a także w przypadku gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1560/12, CBOSA), ale również wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (zob. wyrok NSA z 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1234/12 i wyrok NSA z 28 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2395/10, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie żadna ze wskazanych wyżej okoliczności nie wystąpiła.

Mając na uwadze podane argumenty stwierdzić należy, że zarzuty skargi nie są uzasadnione i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował oczywistą omyłkę pisarską w zaskarżonym wyroku w ten sposób, że prawidłowo oznaczono stronę "K. K." zamiast błędnego oznaczenia "K. K.".

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżących – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.