Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2887/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 4072/14 w sprawie ze skargi [A.] Spółki z o.o. w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od [A.] Spółki z o.o. w O. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 700 (siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 4072/14 w sprawie ze skargi "M." Sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej: Strona lub Skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD lub organ II instancji) z dnia (...) września 2014 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: WITD) z dnia (...) maja 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, oraz zasądził od organu na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu (...) kwietnia 2014 r. w miejscowości S. na drodze krajowej nr 9 zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki M.o nr rej. (...) wraz z trzyosiową naczepą marki K. o nr rej. (...). Pojazdem członowym kierował Pan A. W., który wykonywał przejazd z ładunkiem mleka w opakowaniach umieszczonych na paletach (ładunek podzielny) w imieniu M. sp. z o.o. (jak wynika z protokołu z kontroli).

W trakcie kontroli dokonano ważenia i mierzenia pojazdu i stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej o 0,2 t - dopuszczalny nacisk 10 t - bowiem nacisk na wskazanej osi wynosił 10,2 t. Jednocześnie kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia żadnych innych parametrów, które pozostawały w dopuszczalnej normie.

Powyższe ustalenia stanowiły podstawę nałożenia przez WITD kary pieniężnej decyzją z dnia (...) maja 2014 r. nr (...) na M. sp. z o.o.

GITD decyzją z dnia (...) września 2014 r. nr (...) utrzymał w mocy decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) maja 2014 r. nr (...) o nałożeniu na M. sp. z o.o. z siedzibą w O. karę pieniężną w wysokości 5000 złotych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji GITD z dnia (...) września 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji WITD z dnia (...) maja 2014 r. lub o stwierdzenie nieważności w/w decyzji.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji oraz dodatkowo wskazując, że organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec przedsiębiorstwa M. sp. z o.o. i wobec tego przedsiębiorstwa wydana została decyzja organu I instancji. Tymczasem w dniu kontroli ustalono, że podmiotem faktycznie wykonującym przewóz jest przedsiębiorca M. sp. z o.o. przy czym w toku postępowania wyjaśniającego Skarżący składał również wyjaśnienia – wskazując swoją nazwę. Omyłka organu I instancji została powielona przez organ II instancji, co zdaniem organu stanowi oczywistą omyłkę zgodnie z art. 113 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając uwzględnienie skargi wskazał, że organy nie ustaliły w sposób prawidłowy strony postępowania administracyjnego. Już bowiem w protokole z kontroli (k. 1 akt), która miała miejsce w dniu (...) kwietnia 2014 r. w miejscowości S. na drodze krajowej nr 9 wskazywane są dwa podmioty, których pojazd podlegał kontroli. Na pierwszej stronie protokołu wskazano, że przedsiębiorstwem, które dokonywało przewozu było: M. sp. z o.o. z siedzibą w O. Tymczasem w tym samym protokole (str. 4) gdzie opisane zostało przez kontrolujących naruszenie wskazano, że pojazd należał do firmy Mn. sp. z o.o. z siedzibą w O., co zdają się potwierdzać również dokumenty załączone do protokołu, w tym licencja nr (...) na międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy, dokument CMR. Podobne nieścisłości w ocenie Sądu I instancji, powodujące niepewność, co do podmiotu w stosunku do którego winno się toczyć ewentualne postępowanie i winna być wydana decyzja, występują w całym postępowaniu, które jak wynika z akt prowadzone było w stosunku do podmiotu o nazwie Mn sp. z o.o. z siedzibą w O. i na ten podmiot została wydana decyzja zarówno organu I jak i II instancji. Jak wskazał Sąd wszelkie wyjaśnienia w postępowaniu, jak również odwołanie i skargę do Sądu wniósł podmiot o nazwie: M. sp. z o.o. z siedzibą w O., który na dodatek wskazuje, że organ poczynił błędne ustalenia i błędnie oznaczył stronę wszczętego postępowania a nadto, że skierował decyzję do podmiotu nieistniejącego.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska GITD zawartego w odpowiedzi na skargę, że błąd co do określenia podmiotu postępowania w tym w szczególności podmiotu na którego skarżoną decyzją nałożono karę należy uznać za oczywistą omyłkę pisarską, o której mowa w przepisie art. 113 k.p.a., szczególnie, że już w protokole z kontroli organ wskazuje raz podmiot o nazwie: M. sp. z o.o. a raz Mn sp. z o.o. Sąd dodał, że stosownie do wskazanego wyżej przepisu, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Za oczywistą omyłkę nie można zdaniem Sądu I instancji uznać błędnego określenia strony postępowania administracyjnego, albowiem zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. jednym z niezbędnych elementów do zakwalifikowania rozstrzygnięcia jako decyzji administracyjnej jest prawidłowe wskazanie adresata tego rozstrzygnięcia, zatem sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. może dotyczyć tylko nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek, a nie omyłek mających wpływ na ważność i wykonalność decyzji.

Sąd I instancji uznał, że w świetle art. 2 Konstytucji i art. 6 k.p.a. decyzja administracyjna, a w szczególności decyzja nakładająca na podmiot karę, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełniają wspomniane wyżej decyzje administracyjne. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że dostrzegając wskazane wyżej naruszenie prawa, jakiego dopuścił się zarówno organ II jak i I instancji, niezbędne było uchylenie zarówno skarżonej decyzji jak również decyzji ją poprzedzającej.

Nie dokonując na tym etapie postępowania merytorycznej oceny zasadności nałożonej kary pieniężnej, Sąd zobowiązał organy do ustalenia w sposób prawidłowy krąg stron postępowania, a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcia w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny i prawny.

Powyższy wyrok na podstawie art. 173 § 1 i art. 174 pkt 2 i art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), w całości skargą kasacyjną zaskarżył GITD zarzucając Sądowi naruszenie przepisów postępowania:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uchyleniu decyzji organów administracji ze względu na przyjęcie przez Sąd I instancji, iż organy te dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, gdyż nie ustaliły i nie wyjaśniły w sposób należyty stanu faktycznego tj. nie ustaliły w sposób prawidłowy strony postępowania administracyjnego, podczas gdy organy administracji działając w sprawie zgodnie z dyspozycją przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 k.p.a. dokonały dokładnego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego i w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, natomiast oczywisty charakter omyłki pisarskiej (wskazanie jako oznaczenia strony: "Mn sp. z o.o. z siedzibą Al. (...) O." zamiast: "M. sp. z o.o. z siedzibą Al. (...) O.") jest niewątpliwy, wobec okoliczności, iż forma prowadzonej działalności, jak i adres siedziby Spółki zostały podane bezbłędnie i nie budziło wątpliwości organu, a także strony (do etapu sporządzenia skargi do WSA), kto jest stroną postępowania administracyjnego, na co dodatkowo wskazują wszelkie dokumenty zgromadzone w toku kontroli w tym w szczególności okazana licencja na międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy, dokument CMR, wypis z KRS, i wobec powyższego organ zasadnie uznał, iż wskazanie nazwy strony skarżącej jako Mn miast M., przy zachowaniu właściwej formy prowadzonej działalności, poprawnego adresu jej siedziby w obliczu zgromadzonych dokumentów w sprawie stanowi oczywistą omyłkę pisarską (którą postanowieniem z dnia (...) listopada 2014 r. sprostowano), zatem nie doszło do zmiany rozstrzygnięcia decyzji, zmiany stanu faktycznego lub prawnego zawartego w decyzji oraz niewątpliwie nie doszło do wydania decyzji na inną stronę niż pierwotnie a sprostowania tego nie można oceniać w kontekście mylnych ustaleń faktycznych jak twierdzi WSA, te bowiem są bezsporne i poparte wystarczającymi dowodami wskazującymi jednoznacznie adresata decyzji i jednocześnie udowadniające oczywistość omyłki, która nie mogła już mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.

Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. z kolei zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.

W doktrynie zwrócono uwagę, że w oparciu o wskazane rozwiązania prawne należy wyróżnić dwie sytuacje, a mianowicie pierwszą, w której postępowanie administracyjne jest prowadzone wobec jednostki mającej w sprawie interes (obowiązek) prawny, jednakże w wyniku oczywistej omyłki nastąpiło błędne oznaczenie strony w decyzji oraz drugą, w której postępowanie administracyjne jest prowadzone wobec jednostki, która w danej sprawie nie ma w ogóle interesu (obowiązku) prawnego. W pierwszym przypadku zachodzi wadliwość nieistotna decyzji, którą można usunąć w drodze rektyfikacji, natomiast w drugim przypadku mamy do czynienia z wadliwością istotną decyzji będącą podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (B. Adamiak, glosa do wyroku z dnia 6 maja 1987 r. IV SA 1050/86, OSP 1991, z 3., poz. 66). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela przedstawione stanowisko.

Analizując akta administracyjne sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia (...) kwietnia 2014 r. wystawiono na podmiot o nazwie Mn spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, (...) O., A.(...). Takie same dane ujęto w protokole kontroli z dnia (...) kwietnia 2014 r., przy czym w protokole tym wskazano również dane kierowcy, a mianowicie: A. W. W., (...) O., ul. (...). W aktach znajduje się również Licencja nr (...) dotycząca międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, w której wskazano podmiot o nazwie M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, (..) O., A. (...). Z kolei w decyzji organu I instancji jako adresata wskazano podmiot o nazwie Mn spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, (...) O., A. (...). Jednakże w uzasadnieniu tej decyzji, na stronie 1, wskazano, że "firma M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w dniu (...).04.2014 r. wykonywała przewóz bez zezwolenia kategorii nr IV." Od wskazanej decyzji organu I instancji podmiot o nazwie M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, (...) O., A. (...), złożyła odwołanie z dnia (...) czerwca 2014 r. W treści zaś tego odwołania nie kwestionowano faktu wykonywania transportu na rzecz M. przez wskazanego wyżej kierowcę. Kwestionowano natomiast to, że kontrolujący dokonali wadliwego pomiaru załadunku. Z kolei z pisma z dnia (...) lipca 2014 r. skierowanego przez organ I instancji do organu odwoławczego wynika, że przekazuje się odwołanie wniesione przez podmiot o nazwie M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, (...) O., A. (...). W dalszej kolejności z decyzji organu odwoławczego z dnia (...) września 2014 r. oraz ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji wynika, że jako adresata wskazano podmiot o nazwie M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, (...) O., A. (...). Jednakże ze wskazanego zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika również, że odbioru pisma dokonał podmiot o nazwie M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, (...) O., A. (...). W dalszej kolejności organ odwoławczy w dniu (...) listopada 2014 r. z urzędu wstrzymał wykonanie decyzji z dnia (...) września 2014 r. Postanowienie w tym przedmiocie skierowano do podmiotu o nazwie M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, (...) O., A. (...). Skargę do Sądu I instancji na decyzję z dnia (...) września 2014 r. wniósł podmiot o nazwie M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, (...) O., A.(...).

Uwzględniając powyższy stan faktyczny, który stwierdził również Sąd I instancji i który nie został zakwestionowany w skardze kasacyjnej należy dojść do wniosku, że w sprawie mamy do czynienia z wadą nieistotną decyzji, która może być usunięta w drodze rektyfikacji. Zaistniała tu pomyłka nie polega na prowadzeniu postępowania z udziałem podmiotu, który nie był stroną postępowania, ale na wydaniu decyzji jedynie z wadliwym oznaczeniem strony, co wyraźnie wynika z całokształtu materiału dowodowego w sprawie.

Na marginesie należy dodać, że art. 113 § 1 k.p.a. ma zastosowanie do każdego elementu decyzji administracyjnej, w tym także do oznaczenia strony. Nie każde błędne oznaczenie strony oznacza bowiem, że adresatem decyzji jest podmiot niebędący stroną postępowania. Ponadto wskazana regulacja odnosi się do każdej decyzji, bez względu na to czy dotyczy ona przyznania uprawnienia czy też nakłada obowiązek, w tym również sankcję administracyjną.

Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.