Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1139/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: Art. 134, art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 6, art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: Art. 128, art. 129
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 26 maja 2022 r., nr SKO-NP-4115133/22 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 26 maja 2022 r., znak: SKO-NP-4115-133/22, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy Ł. o odmowie przyznania R. R. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną M. R.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ pierwszej instancji odmówił R. R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką M. R., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż w dniu 25 stycznia

2022 r. R. R. złożył wniosek w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką M. R. W oparciu o oświadczenie strony ustalono, że R. R. od dnia 1 listopada 2011 r. nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad w/w osobą niepełnosprawną. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że M. R. jest osobą przewlekle chorą, wymagającą stałego leczenia. Pozostaje pod stałą kontrolą lekarską ze względu na wiek i na stan zdrowia, jest osobą niesamodzielną, wymagającą stałej opieki w codziennym funkcjonowaniu, pielęgnacji, nadzoru, przygotowania posiłków i podawania leków. Pomoc taką zapewnia syn R. R. Zakres sprawowanej opieki, którą zapewnia matce R. R. w opinii pracownika socjalnego uniemożliwia podjęcie przez w/w zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. M. R. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności nr [...] z dnia 16 kwietnia 2007 r. z zaznaczeniem, iż niepełnosprawność istnieje od 1987 r., to jest od 42 roku życia. Orzeczenie wydano na stałe.

W związku z powyższym ustaleniem dotyczącym daty powstania niepełnosprawności organ stwierdził, że nie została spełniona ustawowa przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

Organ zwrócił również uwagę, że wnioskodawca ma trójkę rodzeństwa, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki, ale jak wynika z ich oświadczeń oraz wywiadu środowiskowego nie są oni w stanie uczestniczyć w opiece nad matką.

R. R. odwołał się od ww. decyzji, wskazując, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za sprawą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia

21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 utracił moc w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu prze z nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Odwołujący podkreślił, że matka jest osobą niepełnosprawną, schorowaną, a z uwagi na ciągłą opiekę nad nią nie jest w stanie podjąć zatrudnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji zakwestionowało wyrażone w tym rozstrzygnięciu stanowisko co do treści art. 17 ust.1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W orzeczeniu tym Trybunał uznał, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprzeczne z konstytucją. Wobec tego w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki tj. M. R. istnieje od 1987 roku, tj. od 42 roku życia, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Dokonując oceny spełnienia przyznania przez wnioskodawcę warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, Kolegium omówiło ustalenia wynikające z wywiadu środowiskowego. Z przywołanego dokumentu wynika, że wnioskodawca R. R. zamieszkuje wraz ze swoją matką M. R., pod adresem Ł. Skarżący sprawuje opiekę nad wymagającą stałej opieki niepełnosprawną matką (posiada orzeczenie wydane na stałe przez Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia 16 kwietnia 2007 r.). Matka wnioskodawcy jest osobą schorowaną, leczoną z powodu miażdżycy, cukrzycy, choroby nadciśnieniowej serca, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, zaburzenia korzeni i splotów nerwowych, zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa oraz innych zmian wielostawowych, a także z powodu żylaków kończyn dolnych. Porusza się w domu za pomocą laski i balkonika, w związku z pojawiającymi się problemami z zachowaniem równowagi. W opinii lekarskiej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, ma zaburzenia pamięci świeżej. Ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji wymaga stałej opieki osób drugich. Ponadto jest niewydolna krążeniowe, oddechowo i ruchowo. Jest osobą otyłą. Sama spożywa posiłki wcześniej przygotowane przez syna R., który od kilku lat sprawuje nad nią opiekę. W zakresie sprawowanej opieki R. R.: prowadzi gospodarstwo domowe (robi zakupy, przygotowuje i podaje posiłki, pierze, prasuje, sprząta, przygotowuje opał i ogrzewa pomieszczenia); zajmuje się sprawami związanymi z leczeniem: umawia wizyty lekarskie, zawozi do lekarza, na badania, załatwia recepty i wykupuje leki, dawkuje i podaje leki, kilka razy dziennie bada poziom cukru, bada ciśnienie tętnicze, podaje 5 posiłków dziennie sporządzonych wg diety cukrzycowej, pomaga w utrzymaniu higieny osobistej (przygotowuje do mycia, myje plecy, głowę, nogi); załatwia sprawy urzędowe (opłaty itp.); pomaga w codziennych czynnościach zmiany odzieży i obuwia.

Zgodnie z ustaleniami pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad z powodu niezdolności do funkcjonowania M. R. wymaga stałej opieki drugiej osoby. Z tego powodu wnioskodawca R. R. nie może podjąć zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy czy w systemie zmianowym. M. R. posiada jeszcze troje dzieci, tj.: córkę R. C., zam. wspólnie z matką i bratem R., która prowadzi jednak odrębne gospodarstwo domowe, samotnie wychowuje dwójkę dzieci, w tym jedno z niepełnosprawnością, z tego też powodu nie jest w stanie pomóc w opiece nad matką; syna D. R., zam. koło T., który ze względu na odległość, konieczność opieki nad czwórką dzieci oraz pracę zawodową na cały etat nie może pomóc w opiece nad matką; syna J. R., zam. w D., który ze względu na odległość i wykonywaną pracę na cały etat nie ma możliwości sprawowania opieki nad matką.

W aktach sprawy zalegają również oświadczenia pozostałych dzieci M. R., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej z których wynika, że nie są w stanie uczestniczyć w opiece nad matką.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pracy w gospodarstwie rolnym. Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W ocenie Kolegium z zaprezentowanych wyżej ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie nie można wnioskować, że faktycznie zakres opieki jakiej wymaga M. R. (i jaki faktycznie wykonuje odwołujący) był tego rodzaju, że uniemożliwiałoby to podjęcie odwołującemu jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym czy też pracy w gospodarstwie rolnym.

Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że czynności takie jak: przygotowanie posiłków, umawianie wizyt lekarskich, załatwianie recept i wykupywanie leków, załatwianie spraw urzędowych, robienie zakupów, przygotowywanie odzieży, prasowanie, sprzątanie, przygotowywanie opału i ogrzewanie pomieszczeń czyli wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego - nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo. Czynności te nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach - z reguły rano i wieczorem - a zatem trudno uznać, że ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie czy też pracy w gospodarstwie rolnym.

Tymczasem jak wynika z wywiadu środowiskowego osoba wymagająca opieki pomimo problemów zdrowotnych porusza się po domu za pomocą laski i balkonika, jest samodzielna w spożywaniu posiłków wcześniej przygotowanych i podanych.

Zarówno w wywiadzie, jak i w oświadczeniu wnioskodawcy zostało wskazane, że M. R. ma problemy z pamięcią i zachowaniem równowagi i z tego względu wymaga stałej opieki osób drugich. W tym miejscu organ odwoławczy wskazał, że oprócz wnioskodawcy są jeszcze trzy osoby w równym stopniu co on zobowiązane do alimentacji względem matki, tj. D. R., J. R. oraz R. C. W stosunku do żadnej osoby nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające im wywiązanie się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego wobec matki - mające charakter obiektywny, niezależny od woli tych osób. Trudno bowiem uznać, że mieszkająca w tym samym domu co wnioskodawca wraz z matką – R. C. nie może wspomóc brata np. w formie przygotowania i podania posiłków, sprzątania, zrobienia prania czy też jej współudział w opiece nad matką nie może polegać na jej nadzorze itp. Również fakt posiadania własnych zobowiązań finansowych tak jak w przypadku J. R. nie zwalnia go z obowiązku alimentacyjnego wobec niepełnosprawnej matki (w/w nie udokumentował w żaden sposób ponoszonych przez siebie argumentów. Również D. R. w żaden sposób nie udokumentował swojej sytuacji dochodowej, aby można było ocenić, że argumenty przez niego podnoszone zasługują na uwzględnienie, nie wykazał on m.in. w jaki sposób studiują jego dzieci, czy są to studia trybie w dziennym czy być może dzieci jego studiują w trybie zaocznym i jednocześnie pracują.

W konkluzji Kolegium stwierdziło, że wykazany zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez odwołującego nad niepełnosprawną matką, która nie jest osobą obłożnie chorą (leżącą, pampersowaną), przy współudziale np. siostry mieszkającej w tym samym domu jest do pogodzenia z jednoczesnym podjęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej choćby w niepełnym wymiarze. Ponadto organ zaznaczył, że w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są również usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to, aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym zakresie czasowym.

R. R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję wniósł o jej uchylenie, jak i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania w postaci:

a) art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie sprawy bez podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do właściwego załatwienia sprawy, z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, w sytuacji gdy organ administracji publicznej posiadał wszelkie uprawnienia do uwzględnienia odwołania;

b) art. 80 k.p.a. przez dokonanie dowolnej, wybiórczej oceny dowodów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego zwłaszcza:

- pominięcie faktu, że skarżący pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany zgodnie z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych ze względu na sprawowanie stałej opieki nad niepełnosprawną matką;

wadliwą analizę wywiadu środowiskowego i pominięcie zawartych tam wniosków, w szczególności tego że M. R. wymaga ciągłej, stałej opieki, kontroli osoby drugiej;

pominięcie danych zawartych w przedstawionej przez skarżącego dokumentacji medycznej jego matki, która potwierdza, że wymaga ona stałej opieki;

- brak podjęcia wnikliwych czynności związanych z analizą sytuacji życiowej pozostałych dzieci M. R., brak zobowiązania ich do przedstawienia szczegółowej informacji o ich stanie rodzinnym, majątku, dochodach i kosztach utrzymania i przyjęcie, że mają oni możliwość partycypacji w opiece nad matką podczas gdy w rzeczywistości jest to niemożliwe;

c) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a to:

błędne uznanie, że M. R. nie wymaga stałej pomocy podczas gdy jej stan zdrowia wskazuje na to, że potrzebuje ona stałej i długotrwałej opieki;

nieuzasadnione uznanie, że skarżący może opiekować się matką oraz jednocześnie pracować podczas gdy zakres czynności opiekuńczych wyłącza jakąkolwiek działalność zarobkową;

- błędne ustalenie, że rodzeństwo skarżącego może uczestniczyć w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawną matką podczas gdy organ nie czynił pogłębionych ustaleń w tym zakresie, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadzając do wydania wadliwej decyzji przez organ odwoławczy oraz naruszenia praw skarżącego;

2) będące skutkiem wadliwej oceny materiału dowodowego i błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy naruszenie prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez:

błędną wykładnię pojęcia stałej opieki i niezasadne uznanie, że M. R. jej nie wymaga, mimo wykazania w toku postępowania, że jej stan zdrowia, zwłaszcza zaniki pamięci, problemy z poruszaniem się powodują, że wymaga stałej opieki;

błędną wykładnię i niewłaściwe uznanie, że posiadanie przez osobę niepełnosprawną kilkorga dzieci wyłącza możliwość przyznania jednemu z nich świadczenia na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych,

które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy poprzez nieuzasadnione odmówienie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu przytoczone zarzuty zostały rozwinięte. W szczególności skarżący podniósł, że organy administracji mimo posiadania znacznej dokumentacji, w tym dokumentacji medycznej M. R. nie zanalizowały jej poprawnie. Organ dysponował m.in. odpisem orzeczenia o niepełnosprawności, w którego treści wskazano, że M. R. wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji. Ponadto od czasu wydania przedmiotowego orzeczenia stan zdrowia matki skarżącego uległ pogorszeniu i to w znacznym stopniu. M. R. ma problemy z poruszaniem się we własnym domu, wymagając asysty przy niemalże każdej czynności, jaką podejmuje. Wszystkie czynności związane z opieką nad nią, zadbaniem o jej otoczenie wykonuje wyłącznie skarżący. Błędne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego są stwierdzenia organu, że M. R. jest na tyle sprawna, że może funkcjonować w miarę samodzielnie bez pomocy osób drugich, że np. może sama spożywać przygotowane i podane jej posiłki. M. R. ma problemy z pamięcią, więc wymaga nie dość że przygotowania jej posiłków, ale również ich podania, pilnowania, aby spożyła posiłek i leki, a czasem nakarmienia. Ponadto skarżący podał jedynie przykładowe czynności, a w rzeczywistości wykonuje ich o wiele więcej. Zupełnie organ pominął treść wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania matki skarżącego przez pracownika socjalnego, z którego wynika wprost stwierdzenie, że M. R. wymaga ciągłej opieki i kontroli innej osoby. Również nie jest uzasadnione stanowisko organu administracji gdzie stwierdza, że inne osoby mogą sprawować opiekę nad M. R. w sposób bezpośredni czy też poprzez np. sfinansowanie usług na jej rzecz. Przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wprowadza tego typu przesłanki.

Wbrew stanowisku organu ilość czynności z zakresu opieki wykonywanych przez skarżącego nad niepełnosprawną matką, która wymaga całkowitej pomocy osoby drugiej, uniemożliwia mu podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej czy też w gospodarstwie rolnym. Skarżący podkreślił, że sprawowanie opieki nad osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i z trudem poruszającą się samodzielnie nie stanowi zadania, które można by wykonywać przez dłuższy czas "obok" pracy zawodowej, bez szkody dla kondycji i zdrowia opiekuna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o oddalenie skargi, powielając argumentację przedstawioną w skardze.

W piśmie z dnia 17 października 2022 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie przez sąd dowodu z dokumentu, a to z Karty Informacyjnej z leczenia szpitalnego z dnia 8 października 2022 r. oraz zaświadczenia z dnia 14 października 2022 r. Szpitala Specjalistycznego [...] w G. poświadczających, że M. R. w dniu 8 października 2022 r. była hospitalizowana na SOR [...] szpitala, a następnie od tego dnia przebywa (nadal) na Oddziale Intensywnej Terapii ww. szpitala - celem wykazania faktu, że stan zdrowia jego matki uległ pogorszeniu, wymaga ona pomocy w jeszcze większym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej dalej "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką skarżącego.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 615, powoływanej dalej jako "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 tej ustawy.

W postępowaniu administracyjnym zostało ustalone, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 16 kwietnia 2007 r. w którym zaliczono ją do stopnia niepełnosprawności - znacznego i stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od 1987 r. na stałe.

Przede wszystkim należy podnieść, że Sąd podziela pogląd organu odwoławczego w kwestii interpretacji art. 17 ust. 1b u.ś.r., stanowisko organu I instancji uznając za błędne.

Przy rozważaniu powyższej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. z 2014 r. poz. 1443; OTK-A 2014/9/104) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącej.

Jak wynika z treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Natomiast Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2. sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por.: M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104).

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż - jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 1 czerwca 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 366/15) - możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 u.ś.r. i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). Trybunał Konstytucyjny derogował bowiem fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", Państwo i Prawo nr 10/2008). Takie stanowisko zaprezentował m.in. WSA w Gdańsku w wyroku z 9 lipca 2020 r., III SA/Gd 475/20, LEX nr 3032716. Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności. Innymi słowy, skutkiem wydanego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku.

Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy, tj. art. 17 ust. 1b jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie, nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność.

Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów.

Zauważyć należy, że Trybunał Konstytucyjny nie może uzasadnieniem swego wyroku przesądzić o tym, że jednoznaczna sentencja wyroku może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia lub z zasad prawa konstytucyjnego (art. 190 Konstytucji RP), które obowiązują także Trybunał, stojący na straży ich przestrzegania. Ani treść uzasadnienia wyroku, ani tym bardziej interpretacja fragmentu uzasadnienia nie może modyfikować treści sentencji wyroku, ani też zmieniać wynikających z przepisów prawa skutków orzeczeń wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (poza ewentualnie sądem pytającym w przypadku tzw. pytania prawnego), brak jest bowiem przesłanek warunkujących uznanie takiej kompetencji (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 1 czerwca 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 366/15) stwierdził, że w uzasadnieniu wyroku Trybunał, m.in. po rozważeniu braku przesłanek do zróżnicowania sytuacji prawnej opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na czas (wiek) powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wskazał, że skutkiem wyroku jest stwierdzenie w punkcie 8., iż opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej klasy. Stwierdzenie to, podobnie jak następne dwa akapity, odnosi się bezpośrednio do ustawodawcy (tzw. sygnalizacja).

Natomiast w akapicie czwartym punktu 8. uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego znajdują się rozważania dotyczące skutku wyroku dla stanu prawnego i sytuacji prawnej adresatów przepisu art. 17 ust. 1b ustawy – "skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy w ocenie Trybunału wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazuje dalej, że fragment ten potwierdza charakterystykę zakresowego typu wyroku. Jeśli zaś chodzi o fragmenty odnoszące się do "uchylenia decyzji przyznających świadczenia" oraz "wykreowania prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych" to dosłownie pojmując treść tego zapisu brak byłoby podstaw do stosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresowo derogowanym brzmieniu, bez ingerencji ustawodawcy. Takie stwierdzenie przeczy natomiast sentencji wyroku i możliwości zrekonstruowania wszystkich konstytutywnych elementów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po wyłączeniu norm wynikających z derogowanego zakresu przepisu. Zapis zawarty w punkcie 8. uzasadnienia wyroku należy zatem potraktować jako wskazówkę interpretacyjną, nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa.

Podzielając powyższe stanowisko stwierdzić należy, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem sądu administracyjnego - realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich - jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje bowiem powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b u.ś.r., w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany.

W świetle poczynionych rozważań nie można więc uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmienił sytuacji prawnej strony. Przeciwnie, wynika z niego, że organy - rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) - mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., jednakże z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Jak już podniesiono, wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, ta zaś w przedmiotowej sprawie jednoznacznie stanowi o niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Trafne jest zatem w powyższym zakresie stanowisko organu odwoławczego.

Zdaniem Sądu skarga nie jest jednak uzasadniona. Należy wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne jest jednym ze świadczeń opiekuńczych przewidzianych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, których celem jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji osobie niepełnosprawnej.

W odróżnieniu od innych świadczeń opiekuńczych, świadczenie pielęgnacyjne, jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest jednak kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym (a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, która się opiekują) zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy.

Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego reguluje art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choć w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Wskazany przepis jednocześnie bezpośrednio wskazuje przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie skarżący nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby na skarżącym spoczywał ciężar sprawowania opieki wykluczającej możliwość podjęcia przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia.

W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy wykazać, że osoba ubiegająca się o nie stale i osobiście opiekuje się bliską osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką. Innymi słowy rezygnacja z pracy zawodowej musi nastąpić w celu sprawowania opieki.

Z akt sprawy wynika, że matka skarżącego nie jest osobą w pełni samodzielną w czynnościach dnia codziennego, jednakże porusza się w obrębie domu przy pomocy laski i balkonika, i jest w stanie spożywać samodzielnie przygotowane posiłki. Miewa zaburzenia równowagi i zaniki pamięci. Zakres pomocy świadczonej przez skarżącego nie uzasadnia przyjęcia, że jest to opieka stała i długoterminowa. Zdecydowana większość wykonywanych przez skarżącego czynności to czynności wykonywane standardowo przez osoby pracujące – po pracy. Do takich czynności należy pranie, sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, palenie w piecu, załatwianie spraw urzędowych. Te czynności skarżący musiałby wykonywać także wyłącznie dla siebie, bez względu na opiekę sprawowaną nad matką. Do czynności typowo opiekuńczych należy podawanie leków, pomoc w ubieraniu oraz czynnościach higienicznych. Jednakże i te czynności może skarżący wykonać po powrocie z pracy, a gdyby było to konieczne skorzystać z usług opiekuńczych.

W okolicznościach niniejszej sprawy zdaniem Sądu uzasadnione jest stanowisko organu o braku bezpośredniego związku między koniecznością stałej opieki nad matką a tym, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia. Przede wszystkim nie uzasadnia rezygnacji stan zdrowia M. R., która nie jest osobą w pełni niesamodzielną, a jedynie cierpiącą na określone schorzenia.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyjaśnień ustawowych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale już z jej art. 17 ust. 1 wynika, iż aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2.02.2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). Skarżący zamieszkuje wspólnie z matką, lecz zakres wykonywanych przez niego czynności nie pozwala na przyjęcie, że są to ekstraordynaryjne czynności typowo opiekuńcze. Nie można zatem przyjąć, by sprawowana przez skarżącego nad matką opieka miała charakter stały lub długoterminowy. Jest to opieka, którą mogłaby wykonywać osoba czynna zawodowo, w ramach czasu wolnego od pracy zawodowej. Nadto należy podnieść, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby stan zdrowia jego matki był gorszy, niż ustaliły to organy w postępowaniu administracyjnym i by pogorszył się znacząco w ostatnim czasie. Przedłożone przy pismach z dnia 17 października 2022 r. i 15 listopada 2022 r. dokumenty nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż Sąd ocenia prawidłowość rozstrzygnięcia organu na dzień wydania decyzji, to jest 26 maja 2022 r., a przedstawiona przy powyższych pismach dokumentacja lekarska dotyczy okresu późniejszego.

Nadto skarga nie jest jednak zasadna także z innej przyczyny. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z treści art. 129 § 1 k.r.o. wynika zaś, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi; krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 2).

Niemożność sprawowania osobistej opieki przez dzieci osoby niepełnosprawnej z uwagi na zatrudnienie czy inne okoliczności osobiste i rodzinne, nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego, którego celem jest dostarczanie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej. Przy czym obowiązek alimentacyjny może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonych rzeczy, albo na osobistych staraniach.

Ustawodawca wskazując katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie pozostawił organom dowolności w przyznawaniu tego świadczenia, dowolnością tą nie dysponują także osoby z kręgu rodziny, które nie mogą wskazać, komu ich zdaniem należy przyznać świadczenie. W sytuacji, w której osoby zobowiązane do alimentacji z różnych przyczyn nie świadczą opieki nad osobą jej wymagającą, mogą swój obowiązek alimentacyjny realizować nie poprzez starania osobiste, a poprzez przykładowo opłacenie osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Skarżący ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze nie wskazał okoliczności, które mogłyby uzasadniać zwolnienie rodzeństwa z obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Nie wskazał także żadnych obiektywnych okoliczności, które mogłyby być uznane jako zwalniające którekolwiek z dzieci M. R. z obowiązku alimentacyjnego. Nie stanowią takich okoliczności zamieszkiwanie w innej miejscowości, wykonywanie pracy zawodowej czy też sprawowanie opieki nad innymi osobami, w tym dziećmi.

W okolicznościach niniejszej sprawy zdaniem Sądu uzasadnione jest stanowisko organu o braku bezpośredniego związku między koniecznością stałej opieki nad matką a tym, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia. Zdaniem Sądu stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie pozwala na wyprowadzenie powyższych wniosków. Skarżący nie rozważył żadnego innego scenariusza opieki nad matką, z uwzględnieniem rodzeństwa zobowiązanego w równym stopniu do alimentacji. Nie może zatem skarżący oczekiwać udzielenia pomocy i wsparcia od Państwa, skoro nie wykorzystał innych dostępnych możliwości w zakresie zapewnienia opieki matce – to jest w postaci świadczeń alimentacyjnych od rodzeństwa, jak również usług opiekuńczych. Należy podkreślić, że siostra skarżącego zamieszkuje w tym samym domu, zatem może wspomagać na bieżąco skarżącego w opiece.

Zdaniem Sądu zarzuty skargi są nieuzasadnione, organy ustaliły stan faktyczny sprawy w sposób umożliwiający podjęcie rozstrzygnięcia zgodnego z zasadą prawdy obiektywnej. Zasada prawdy obiektywnej została skonstruowana w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany z urzędu:

1. ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

2. ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności (por. wyrok z 20.09.2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629, w którym WSA w Warszawie stwierdził, że "organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy", przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy" – tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 15.02.2012 r., IV SA/Wr 711/11, LEX nr 1139681);

3. przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy;

4. dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 23.02.2012 r., II GSK 118/12, LEX nr 1125454).

Z zasadą prawdy obiektywnej wiąże się kwestia rozłożenia ciężaru dowodu (onus probandi) w postępowaniu administracyjnym. Zasada prawdy obiektywnej przenosi ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie, co oznacza, że co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał pewnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie przeprowadzonych dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy, organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z 10.12.2009 r., II OSK 1933/08, LEX nr 582865).

W niniejszej sprawie zdaniem Sądu organy przeprowadziły właściwie postępowanie dowodowe i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.