Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1519/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-01-29 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: zwolniono od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł, w pozostałej części wnioseek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalono

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "Firma Handlowo-Usługowa P.G." w S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.G.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "Firma Handlowo-Usługowa P.G." w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 1 lipca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za listopad 2013 r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł; I) w pozostałym zakresie wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek P.G., działającego przez adwokata W.G., o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo. Jego miesięczny dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych wynosi 630 zł. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, oszczędności, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Ma zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu w banku PKO BP w kwocie 1.700 zł.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy P.G. podniósł, iż wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego aż z sześcioma skargami przeciwko decyzjom Dyrektora Izby Celnej. W związku z wszczętym postępowaniem podatkowym skarżący zmuszony był zamknąć prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Obecnie jest na utrzymaniu rodziny. Samo wyłożenie stosownej opłaty wpisowej stanowić będzie uszczuplenie środków przeznaczonych na codzienne życie, nie pomijając sytuacji ściągnięcia kwoty wynikającej z zaskarżonych decyzji. Wobec skarżącego wydano decyzje ustalające zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym na łączna sumę 197.284 zł, a łączna kwota opłat za wpis sądowy wynosiłaby 5.369 zł, co znacznie przekracza możliwości finansowe osoby nie mającej własnych bieżących dochodów.

Odnosząc się do wezwania Referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik skarżącego wskazał, iż P.G. z dniem 30 kwietnia 2015 roku zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a z dniem 1 maja 2015 roku wykreślono wpis z rejestru CEiDZ. Wnioskodawca jest zameldowany i zamieszkuje u siostry, ul. K. w K.. Siostra skarżącego ponosi koszty utrzymania nieruchomości. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest obecnie zasiłek dla bezrobotnych. W utrzymaniu skarżącego partycypują także jego synowie. Skarżący nie jest właścicielem pojazdu mechanicznego. Nie uzyskuje dochodów z wynajmu willi "[...]" w S. Potwierdzenie spłaty rat kredytowych oraz alimentów znajduje się w załączonym wydruku z rachunku bankowego.

Do pisma z dnia 18 stycznia 2016 roku załączone zostały kopie następujących dokumentów: zeznania PIT-37 skarżącego za 2014 rok (przychód 1.666,68 zł), zeznania PIT-36-L za 2014 rok (przychód 924.745,32 zł, koszty uzyskania przychodu 785.407,52 zł, dochód 139.337,80 zł) wraz z PIT-B, wyciągu z rachunku w banku Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski S.A. za okres od 15 października 2015 roku do 17 stycznia 2016 roku oraz wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej potwierdzającego wykreślenie z rejestru wpisu działalności prowadzonej przez skarżącego pod firmą P.G. Firma Handlowo – Usługowa w S.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie.

Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Orzekający uwzględnił fakt, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie skarżący złożył do tut. Sądu sześć skarg (sygn. akt I SA/Kr 1517 – 1522/15), a suma wpisów sądowych – jedynego na obecnym etapie postępowania elementu kosztów sądowych - we wszystkich tych sprawach wynosi 5.366 zł .

Mając na uwadze obecną sytuację finansową P.G., należy stwierdzić, że uiszczenie kosztów sądowych w pełnej wysokości nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego. Jak wynika bowiem z oświadczeń wnioskodawcy oraz dokumentów źródłowych od 30 kwietnia 2015 roku P.G. nie prowadzi działalności gospodarczej, a źródłem jego utrzymania jest obecnie zasiłek dla bezrobotnych oraz pomoc udzielana przez synów oraz siostrę. Środki te wykorzystywane są przez skarżącego na pokrycie kosztów jego bieżącego utrzymania. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności, ani cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone.

Należy jednak zaakcentować, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14). Analiza przepływu środków finansowych na rachunku bankowym P.G. potwierdza natomiast wpływy na rachunek środków w znacznej wysokości. W dniu 28 października 2015 roku na konto skarżącego wpłynęła kwota 12.500 zł z rachunku S. S.C. M.G. , R, S, w S, tytułem "zwrotu", a w dniach 2 grudnia 2015 roku i 4 stycznia 2016 roku zaksięgowane zostały odpowiednio kwoty 270 zł i 800 zł jako "wpłaty gotówki w bankomacie". Suma uznań na rachunku bankowym strony w okresie od 15 października 2015 roku do 17 stycznia 2016 roku wynosiła 15.566,80 zł, a suma obciążeń 16.135,73 zł. Powyższe dane potwierdzają, że skarżący dysponował środkami finansowymi, z których mógł poczynić oszczędności na pokrycie chociaż części kosztów sądowych związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym.

Ponadto historia rachunku bankowego wskazuje na dokonywanie przez P.G. w podanym wyżej okresie spłaty rat kredytowych (2 listopada 2015 roku wpłaty kwot: 47,05 zł, 496,22 zł, 121,29 zł, 955,77 zł, 1 grudnia 2015 roku kwoty: 44,75 zł, 496,22 zł, 116,87zł, 959,72 zł i 4 stycznia 2016 roku kwoty: 45,43 zł, 496,22 zł, 101,39 zł i 977,19 zł). W ocenie orzekającego brak jest podstaw, aby zobowiązania prywatnoprawne traktować priorytetowo kosztem zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1036/14, CBOSA). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie.

Konkludując, w przedstawionej sytuacji materialnej skarżącego uiszczenie przez niego kwoty 100 zł tytułem kosztów sądowych w niniejszej sprawie – w zestawieniu z wysokością środków finansowych, którymi dysponował i zobowiązań, które regularnie spłaca – nie spowoduje uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Powyższe rozstrzygnięcie stanowi wyraz racjonalnego miarkowania zdolności płatniczych wnioskodawcy w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne i jest znaczną pomocą finansową ze strony Skarbu Państwa. Łączna wysokość kosztów sądowych w sześciu zainicjowanych przez skarżącego sprawach wyniesie bowiem 600 zł (6 x 100 zł), zamiast 5.366 zł. Natomiast kwota 100 zł stanowi wartość najniższego wpisu w postępowaniu sądowoadministracyjnym zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. Nr 2193, poz. 221. ze zm.).

Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.