Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1390/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6179 Inne o symbolu podstawowym 617
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25, art. 18
journal: Dz.U. 2017 poz 146
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2019 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia na aplikację sędziowską i prokuratorską oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2019 r., Nr [...], Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury ("Dyrektor Szkoły", "organ I instancji") odmówił przyjęcia M. Z. na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską.

Od powyższej decyzji M. Z. ("skarżąca") wniosła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości zarzucając organowi I instancji naruszenie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz.U. z 2018 r., poz. 624, dalej jako "ustawa o KSSIP") oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 marca 2018 r. w sprawie przeprowadzania naboru na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską (Dz. U. z 2018 r., poz. 602) poprzez niedokonanie przez Dyrektora Szkoły weryfikacji poprawności wystawionych skarżącej ocen pisemnych, podczas gdy przed wydaniem decyzji powinien ich dokonać gdyż ma to istotny wpływ na rozstrzygnięcie o przyjęciu bądź odmowie przyjęcia na aplikację. Skarżąca podniosła, że przyznano jej zaniżoną liczbę punktów z rozwiązania zadania z zakresu prawa prywatnego, karnego i publicznego w drugiej części konkursu.

Zarzuciła także wadliwe sformułowania formularza uzasadnienia oceny kazusu z prawa publicznego, tj. pkt 1.7 formularza, i nałożenia na członków komisji obowiązku dokonywania oceny i przyznawania punktacji za odniesienie się do okoliczności, które wychodziły poza zakres pytania nr 1 kazusu z prawa publicznego, a tym samym wymagania od zdających aby udzielali odpowiedzi wychodzących poza zakres zadania. Skarżąca podniosła, iż została pozbawiona możliwości uzyskania 1 na 13 możliwych do uzyskania z tej części pracy pisemnej punktów, w sytuacji gdy nie można było od niej zasadnie oczekiwać, że odniesie się w pracy do kwestii wykraczających poza zadane pytanie. Zarzuciła ponadto niewskazanie w decyzji powodów, dla których nie spełniła kryterium limitu punktowego, kwalifikującego do umieszczenia jej na liście kwalifikacyjnej na aplikację sędziowską lub prokuratorską w 2018 r.

Minister Sprawiedliwości po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 25 ust. 4 ustawy o KSSIP w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018, poz. 2096, dalej jako "kpa"), decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia [...] marca 2019 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy przyjęcia M. Z. na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską.

Minister wskazał że weryfikacja liczby punktów przyznanych M. Z. podczas I etapu konkursu (123 pkt) przeprowadzona w toku postępowania odwoławczego wykazała, że została ustalona prawidłowo (tom I k. 108-109, k. 119, k. 123, k. 115-118). Wobec treści art. 18 ust. 2 ustawy o KSSIP, zgodnie z którym do drugiego etapu konkursu zostają dopuszczeni kandydaci, stosownie do liczby uzyskanych punktów, w liczbie odpowiadającej sumie dwukrotności limitów przyjęć na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską w danym roku oraz treści zarządzenia z dnia 16 kwietnia 2018 r. w sprawie naboru na aplikację sędziowską i prokuratorską w 2018 r. ustalającego limity: 110 miejsc na aplikacji sędziowskiej i 100 miejsc na aplikacji prokuratorskiej, ww. zajmując 220 miejsce na liście kandydatów według liczby punktów uzyskanych przez nich z testu została dopuszczona do drugiego etapu konkursu, do którego przystąpiło 421 osób.

Drugi etap konkursu polegał na sporządzeniu pracy pisemnej obejmującej rozwiązanie trzech kazusów. Za pracę tę skarżąca uzyskała łącznie 35 pkt, w tym za rozwiązanie kazusu z prawa prywatnego - 12 pkt (w tym od jednego ze sprawdzających - 11 pkt, od drugiego -13 pkt), za rozwiązanie kazusu z prawa publicznego - 5,5 pkt (w tym od jednego ze sprawdzających - 6 pkt, od drugiego - 5 pkt) i za rozwiązanie kazusu z prawa karnego - 17,5 pkt (w tym od jednego ze sprawdzających - 17 pkt, od drugiego -18 pkt) - tom I, k. 64 i 68, k. 65-67 oraz k. 69-71).

Organ wskazał, że - w obowiązującym w niniejszej sprawie stanie prawnym - podstawą odwołania może być jedynie naruszenie warunków oraz trybu rekrutacji na aplikację sędziowską albo aplikację prokuratorską, określonych w ustawie i w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 52 pkt 1 ustawy o KSSiP to jest w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 marca 2018 r. w sprawie przeprowadzania naboru na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską.

Rozpoznając odwołanie M. Z. organ odwoławczy uznał, że w punkcie 1 i 2 odwołania nie podniosła faktycznie zarzutów naruszenia warunków i trybu rekrutacji na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską. Wbrew twierdzeniom skarżącej żaden przepis ustawy KSSiP nie nakładał na Dyrektora Szkoły obowiązku weryfikacji prawidłowości ocen pisemnych wystawionych uczestnikowi konkursu przez członków komisji przed wydaniem decyzji w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację. Dotyczy to zarówno przypadku przekonania wyrażanego przez autorkę odwołania, że oceny, które otrzymała za rozwiązanie kazusów zostały zaniżone, czy to z powodu zajmowanego przez nią (zdaniem Ministra - odosobnionego - stanowiska, że wobec wadliwego sformułowania w pkt 1.7 formularza oceny kazusu z prawa publicznego punktującego wskazanie przez kandydata, że przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie przewidują dopuszczalności wydania decyzji o odmowie rozgraniczenia nieruchomości) na egzaminatorów nałożono obowiązek oceny i przyznawania ewentualnego punktu za odniesienie się przez kandydata do treści wykraczającej poza zakres tego kazusu.

Minister wskazał, że art. 25 ust. 2 ustawy o KSSiP jednoznacznie określa przesłanki wydania przez organ I instancji decyzji o przyjęciu na aplikację stanowiąc, że Dyrektor Szkoły w procesie jej wydawania - poza spełnieniem przez kandydata warunków formalnych do bycia aplikantem wymienionych w art. 24 ustawy o KSSiP - bierze pod uwagę jego wniosek o przyjęcie, o którym mowa w art. 23 ww. ustawy oraz pozycję kandydata na liście kwalifikacyjnej mieszczącą się w limicie przyjęć na aplikacje (w przypadku, gdy ostatnie miejsce z limitu przyjęć na liście zajmuje więcej niż 1 kandydat, limit zostaje podwyższony do wysokości umożliwiającej przyjęcie tych kandydatów zajmujących równorzędne miejsce). Jak zaznaczył Minister, Dyrektor Szkoły nie ma żadnych uprawnień, aby wkraczać w kompetencje komisji konkursowej powołanej do przeprowadzenia naboru na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską i dokonywać czy to sprawdzenia punktacji (zarówno cząstkowej jak i łącznej) przyznawanej uczestnikom procedury konkursowej, o ile ocena ta nie zawiera błędów rachunkowych, a została przeprowadzona zgodnie z regułami sprawdzania pracy wynikającymi z rozporządzenia, czy to zmian na liście kwalifikacyjnej.

Jak wynika z załączonych do akt administracyjnych dokumentów w postaci zadań w ramach pracy pisemnej rozwiązywanych przez kandydatów (tom I, k. 89-100), opracowanych przez ww. rozwiązań kazusów (tom I, k. 75-79, 120-122), kryteriów oceny (tom I, k. 80-88) oraz arkuszy uzasadnień ocen z poszczególnych kazusów (tom I, k. 65-67, 69-71) praca skarżącej była oceniana przez dwóch członków komisji konkursowej z zachowaniem wszystkich wymagań przewidzianych w § 25 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie przeprowadzania naboru na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej dotyczących zaniżenia liczby punktów przyznanych jej przez sprawdzających za poszczególne zadania, przy wzbudzającej wątpliwości ww. rozbieżności w punktacji jaką otrzymała od każdego nich, organ wskazał, że subiektywne przekonanie, że w zakresie przytoczonych przez siebie zagadnień udzieliła prawidłowej i wyczerpującej odpowiedzi, nie oznacza, że stanowisko to powinni podzielić członkowie komisji konkursowej sprawdzający opracowane przez nią zadania. Metodologia sprawdzania w oparciu o kryteria oceny oraz arkusze uzasadnienia oceny, w ramach której wystąpiły rozbieżności na poziomie 1 pkt pomiędzy ocenami poszczególnych zagadnień cząstkowych, ostatecznie prowadzące do uzyskania zbliżonej liczby punktów świadczy z jednej strony o indywidualnym podejściu ww. do sposobu ujęcia określonych elementów pracy przez kandydatkę czy zwróceniu uwagi na różnice niemal niedostrzegalne dla osoby nie będącej specjalistą, z drugiej strony zaś o wyważonym osądzie odnośnie do wartości merytorycznej pracy. Odrębnie przyznane przez każdego ze sprawdzających, częściowo zróżnicowane liczby punktów za szczegółowe zagadnienia, które według kryteriów oceny pracy pisemnej powinny zostać ujęte w odpowiedziach, świadczą o braku arbitralności w podejściu ich do sposobu wykorzystania wiadomości posiadanych przez skarżącą w pracy, metody argumentacji, konstrukcji wypowiedzi, jej jasności i komunikatywności czy ujęcia zagadnień wskazanych w kryteriach oceny stosownie do hierarchii ważności zastosowanej przez zespół konkursowy. Organ również zwrócił uwagę, że dopiero zsumowanie punktów uzyskanych w ramach oceny rozwiązania każdego z kazusów pozwalając na syntetyczną, wymierną ocenę poziomu wiedzy i kwalifikacji sprzyja zadziałaniu mechanizmu selekcyjno-prognostycznego i wyłonieniu spośród licznej grupy jego uczestników, zakwalifikowanych wyłącznie w oparciu o dobry wynik z testu (promującego posiadanie wiedzy teoretycznej) przyszłych sędziów i prokuratorów. Jeżeli ocena pracy uczestnika dokonana przez członków komisji egzaminacyjnej mieści się w ustalonych kryteriach, nie wykracza poza zakres swobody oceniania przysługującej egzaminatorom i nie zawiera błędów rachunkowych, to zdaniem organu przyjmuje się, że odzwierciedla ona wartość merytoryczną pracy.

Zarzuty M. Z., że prawidłowość punktacji wystawionej przez członków komisji nie została zweryfikowana, zdaniem organu są o tyle chybione, że organ I instancji wypowiadając się o przyjęciu lub odmowie przyjęcia na aplikację sędziowską lub prokuratorską, miał obowiązek oprzeć się nie na wyniku oceny dokonanej przez dwóch członków komisji, sprawdzających zadania określonego uczestnika konkursu, czy poszczególnych ocenach cząstkowych ujętych w kwestionowanym przez nią formularzu uzasadnienia oceny a wyniku tych czynności - treści listy kwalifikacyjnej tego gremium jako ciała kolegialnego.

W tym aspekcie organ uznał za bezzasadny wniosek skarżącej zmierzający do uzyskania od członków komisji sprawdzających jej prace stanowiska, co do zarzutów zaniżenia punktacji za poszczególne zagadnienia ujęte w kryteriach oceny a następnie w arkuszach uzasadnienia oceny. Pomijając, że podjęcie takich działań nie miałoby oparcia w przepisach prawa, to jednocześnie oznaczałoby oczekiwanie aktywności od nieistniejącego gremium. W chwili przedstawienia przez komisję konkursową listy kwalifikacyjnej kandydatów na aplikację sędziowską i prokuratorską w oparciu o art. 18 ust. 1 ustawy o KSSiP zawierającej imiona i nazwiska kandydatów z podaniem liczby punktów uzyskanej przez każdego z nich oraz pozycji zajętej na liście - wraz z dokumentacją, komisja ta jako ciało kolegialne powołane do przeprowadzenia naboru na aplikacje sędziowską i aplikację prokuratorską w 2018 r. zakończyła swoją pracę i utraciła byt prawny oraz faktyczny, a poszczególni egzaminujący nie mają już statusu członków komisji konkursowej. W konsekwencji ani nieistniejąca komisja, ani poszczególni jej - byli już - członkowie nie mogą wypowiadać się co do oceny prac uczestników konkursu, ani ponownie ich weryfikować. Pomijając, że prace te są obecnie zdekodowane to organ II instancji nie dysponuje również żadnymi instrumentami wynikającymi z przepisów prawa pozwalającymi na oczekiwanie od byłych członków komisji podjęcia takich działań.

Organ uznał za bezpodstawny również zarzut M. Z. naruszenia przez organ I instancji art. 107 § 1 kpa wobec niewskazania w decyzji powodów, dla których nie spełniła kryterium limitu punktowego kwalifikującego ją do umieszczenia na liście kwalifikacyjnej kandydatów na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską. Niewątpliwie jak podaje organ - decyzje Dyrektora Szkoły w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikacje zasadniczo mają zwięzłą formę i opierają się na stosunkowo nieskomplikowanym stanie faktycznym. Ich uzasadnienie sprowadza się do przytoczenia limitu miejsc na poszczególnych aplikacjach w danym roku, punktacji uzyskanej przez kandydata za poszczególne etapy konkursu oraz pozycji zajętej na liście kwalifikacyjnej. Równocześnie zasady rozumowania i wyraźny związek przyczynowy pomiędzy przytoczonymi faktami stanowią wyjaśnienie okoliczności wskazujących na konieczność wydania decyzji określonej treści, sprowadzającej się do odpowiedzi, dlaczego skarżąca nie zmieściła się w ramach limitu miejsc pozwalającego na umieszczenie jej na liście kwalifikacyjnej na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską w 2018 r., a tym samym nie może być przyjęta na aplikację sędziowską lub prokuratorską.

Jak podaje organ w złożonym odwołaniu skarżąca nie wskazała żadnych rzeczywiście wadliwych czynności składających się na przebieg procedury konkursowej. Przekonanie ww. o zaniżeniu punktacji przyznanej za poszczególne elementy pracy pisemnej, podobnie jak stanowisko dotyczące zaniechania przez organ I instancji nie wynikającego z ustawy obowiązku weryfikacji sposobu ustalenia wyników konkursu, nie mogło prowadzić do uwzględnienia odwołania.

Organ odwoławczy działając z urzędu również nie stwierdził, aby doszło do nieprawidłowości, o których mowa w art. 25 ust. 5 ustawy o KSSiP, a w szczególności zaś aby decyzja Dyrektora Szkoły oparta była na błędzie w ustaleniach faktycznych.

Od powyższej decyzji Ministra Sprawiedliwości M. Z. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Decyzji zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego, tj. art. 25 ust. 4 i 5 w zw. z art. 18 ust. 1 i 25 ust. 2 ustawy o KSSiP w zw. z § 25 ust. 2, 3 i 4 oraz § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 marca 2018 r. w sprawie przeprowadzania naboru na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że nie ma konieczności (uzasadnienia), jak i podstaw do tego, aby Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, jak również Minister Sprawiedliwości, jako organ II instancji dokonywał weryfikacji prawidłowości ocen pisemnych wystawionych osobom ubiegającym się o przyjęcie na aplikację sędziowską lub prokuratorską przez Członków Zespołu Konkursowego, a także weryfikował, czy wzór formularza uzasadnienia ocen kazusów z poszczególnych dziedzin został opracowany prawidłowo, bowiem w ocenie Ministra nie mieści się to w zakresie warunków i trybu rekrutacji na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską, podczas gdy jeżeli decyzja o przyjęciu na aplikację jest uzależniona od kolejności umieszczenia kandydatów na liście kwalifikacyjnej (art. 25 ust. 2 ustawy o KSSiP), a o miejscu na liście kwalifikacyjnej decyduje suma punktów przyznanych kandydatowi za test i pracę pisemną (art. 22 ust. 2 ustawy o KSSiP), a liczba tych punktów uzależniona jest od wyniku z testu i oceny pracy pisemnej przyznanej przez Członków Zespołu Konkursowego, to należy przyjąć, że pod pojęciem "naruszenia warunków oraz trybu rekrutacji" mieści się dokonanie błędnej oceny pracy pisemnej;

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1, 77 ust. 2, 78 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 25 ust. 1 i 5 ustawy o KSSiP, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że oceny pracy pisemnej wystawione przez Członków Zespołu Konkursowego nie podlegają weryfikacji w ramach odwołania od decyzji odmawiającej przyjęcia na aplikację, a tym samym, że kontrola indywidualnej decyzji wydanej w stosunku do określonego kandydata w zakresie przyznanej punktacji, od której uzależniona jest pozycja na liście kwalifikacyjnej, sprowadza się wyłącznie do weryfikacji pod kątem rachunkowym, podczas gdy niezweryfikowanie, czy wydanie decyzji w sprawie odmowy przyjęcia na aplikację poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy (a więc oceną prawidłowości wystawienia oceny w systemie punktowym przez członków zespołu konkursowego za pracę pisemną) jest nie do przyjęcia w demokratycznym państwie prawnym, bowiem nie zapewnia osobie ubiegającej się o przyjęcie na aplikację i odwołującej się od decyzji administracyjnej wydanej w indywidualnej sprawie dostępu do przeprowadzenia rzeczywistej i obiektywnej kontroli instancyjnej, a tym samym pozbawia stronę konstytucyjnego prawa do sądu i drogi do skutecznego dochodzenia naruszonych praw;

3. przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 7b, 8 § 1, 77 § 1, 80 w zw. z art. 25 ust. 1 i 4 i art. 15 ust. 2 pkt 8 i 11 ustawy o KSSiP w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa wobec nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia faktów i niedokonania ustaleń w zakresie poprawności merytorycznej wystawienia zdającej ocen z pracy pisemnej, pomimo podniesionych w tym zakresie zarzutów w odwołaniu od decyzji, a także wobec rozpoznania sprawy bez uwzględnienia i dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy, tj. bez uwzględnienia i dokonania oceny wystawionych ocen z pracy pisemnej prawa karnego, cywilnego i publicznego, co ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie o przyjęciu bądź też odmowie przyjęcia na aplikację i skutkowało utrzymaniem przez Ministra w mocy decyzji, która została wydana bez ustaleń w zakresie prawidłowości merytorycznej wyników konkursu, pomimo spoczywającego na nim obowiązku dokonania ponownej oceny wniosku o przyjęcie na aplikację sędziowską lub prokuratorską.

W oparciu o powyższe zarzuty, skarżąca wniosła:

1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia [...] marca 2019 r. nr [...];

2. na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie na jej rzecz kosztów niniejszego postępowania, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Podstawowe zagadnienie, które wymagało rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, jaki jest zakres badania sprawy przez Ministra Sprawiedliwości, który orzeka na podstawie art. 25 ust. 4 i 5 ustawy o KSSiP, w przypadku sporu dotyczącego zasadności ocen wystawionych w toku naboru na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską, tj. konkursu składającego się z testu sprawdzającego wiedzę z poszczególnych dziedzin prawa i z pracy pisemnej sprawdzającej umiejętności dokonywania wykładni i stosowania prawa, stosowania argumentacji prawniczej oraz kwalifikowania stanów faktycznych do zakresów właściwych norm prawnych.

Inaczej mówiąc należało rozważyć, czy w ramach przewidzianego w ustawie trybu administracyjnego związanego z przyjęciem na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską oraz zagwarantowania kandydatom prawa do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Szkoły i skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości możliwe jest kwestionowanie wyników pracy członków komisji konkursowej w zakresie ilości punktów przyznanych za odpowiedzi na pytania testowe oraz za pracę pisemną. Od ilości uzyskanych punktów zależy bowiem znalezienie się na określonej pozycji listy kwalifikacyjna na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską.

Normatywną podstawę rozważań w ww. zakresie stanowi m.in. art. 22 ustawy o KSSiP, zgodnie z którym:

"1. Po przeprowadzeniu konkursu komisja konkursowa przedstawia Dyrektorowi Krajowej Szkoły listę kwalifikacyjną kandydatów na aplikantów aplikacji sędziowskiej i aplikacji prokuratorskiej, zwaną dalej "listą kwalifikacyjną", zawierającą imiona i nazwiska kandydatów, którzy uczestniczyli w obu etapach naboru na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską, z podaniem liczby punktów uzyskanych przez każdego kandydata i liczby porządkowej wskazującej jego miejsce na tej liście wraz z dokumentacją, oraz ogłasza listę kwalifikacyjną w Biuletynie Informacji Publicznej.

2. O miejscu na liście kwalifikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez kandydatów w konkursie. Jeżeli 2 lub więcej kandydatów uzyska taką samą liczbę punktów, wszystkich tych kandydatów umieszcza się na jednym miejscu na liście kwalifikacyjnej."

Bezpośrednio zaś istotnego w sprawie zagadnienia prawnego dotyczy art. 25 ust. 4 i 5 ustawy o KSSiP. W brzmieniu nadanym w ustawie z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz niektórych innych ustaw Dz. U. z 2015 r. poz. 694 ze zm.) brzmi on następująco:

4. Od decyzji, o której mowa w ust. 1 (tj. w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską albo aplikację prokuratorską - uwaga Sądu), przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Rozpoznanie odwołania następuje w terminie 14 dni od dnia jego wniesienia.

5. Podstawą odwołania w przypadku, o którym mowa w ust. 4, może być jedynie naruszenie warunków oraz trybu rekrutacji na aplikację sędziowską albo aplikację prokuratorską, określonych w ustawie i przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 52 pkt 1.

Zawarta w przepisie art. 25 ust. 5 ustawy o KSSiP norma ma charakter szczególny, gdyż ogranicza z woli ustawodawcy zakres przedmiotowy do jakiego mogą być odniesione zarzuty względem decyzji odmawiającej przyjęcia na aplikację (tj. naruszenie warunków oraz trybu rekrutacji na aplikację sędziowską albo aplikację prokuratorską, określonych w ustawie i przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 52 pkt 1.).

Odpowiadając na zarzuty skarżącej związane z zawężającym rozumieniem przez Ministra użytych w przywołanym przepisie zwrotów "warunki" i "tryb", Sąd wskazuje, że kierunek wykładni tych pojęć przyjęty przez Ministra jest zgodny z ich wykładnią dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2000 r., sygn. akt U 2/00. W wyroku tym wyjaśniono, że termin "tryb" w języku prawniczym oznacza najczęściej procedurę rozpatrywania określonych spraw i nie może być odnoszony do metody działania organów władzy publicznej, rozumianej jako "zbiór zasad materialno-prawnych". Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku dokonał także wykładni pojęcia "warunku" wskazując, że w języku prawniczym termin "warunki" w liczbie mnogiej jest używany m.in. na określenie zasad regulujących określone zagadnienie.

Słusznie zatem organ przyjął, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - tj. w odniesieniu do konkursu na aplikację sędziowską i prokuratorską przeprowadzonego w 2018 r. - prawidłowo sformułowane w odwołaniu zarzuty mogły odnosić się wyłącznie do naruszenia zasad dotyczących sposobu ogłoszenia naboru i jego przeprowadzania, terminu i warunków formalnych składania zgłoszeń przez kandydatów, zasad powoływania, działania oraz zadań zarówno zespołu konkursowego, jak i komisji konkursowej, formy przeprowadzenia konkursu i jego zakresu oraz zadań i kompetencji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury określonych w ustawie o KSSiP w zw. z art. 17 nowelizacji oraz w rozporządzeniu.

W pełni podzielając stanowisko Ministra wynikające z zaskarżonej decyzji co do stosowania art. 25 ust. 5 ustawy o KSSiP, Sąd jako niezasadny ocenił zarzut zawarty w skardze a dotyczący naruszenia ww. przepisu poprzez jego błędną wykładnię, polegająca na nieuzasadnionym przyjęciu, że organ administracji rozpoznający odwołanie w sprawie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską lub prokuratorską jest zobowiązany do merytorycznego kontrolowania ocen wystawianych przez członków komisji konkursowej.

Minister słusznie bowiem uznał, że nie jest uprawniony do dokonywania samodzielnej merytorycznej oceny pracy konkursowej skarżącej. Uprawnienie to zostało zastrzeżone do wyłącznej kompetencji członków komisji konkursowej będących specjalistami z określonych dziedzin prawa.

W tym kontekście podkreślić należy, że w ustawie o KSSiP oraz aktach wykonawczych do tej ustawy brak jest przepisów regulujących procedurę weryfikacji ocen przyznawanych przez dwóch niezależnie oceniających pracę członków komisji. W tym zakresie komisja jest niezależna i działa jako ciało eksperckie.

Dlatego Sąd w pełni zgadza się z wyrażonym już w orzecznictwie poglądem, że rola Ministra Sprawiedliwości, jako organu odwoławczego, sprowadza się jedynie do kontroli polegającej na sprawdzeniu prawidłowości stosowania prawa przez organ I instancji, zweryfikowaniu, czy wystawione oceny mieszczą się w przewidywanej skali bądź czy nie popełniono błędu rachunkowego przy obliczaniu punktów i umieszczaniu aplikanta na liście klasyfikacyjnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 października 2011 r., sygn. II SA/Wa 880/11, LEX nr 1153643).

Również Sąd nie jest uprawniony do ingerowania w treść ocen przyznawanych przez członków komisji konkursowej. Decyzja Ministra Sprawiedliwości wprawdzie pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia i nie może wejść - czego w istocie domaga się skarżąca - w rolę komisji konkursowej, a w konsekwencji dokonać weryfikacji otrzymanych przez skarżącą ocen z poszczególnych części pracy pisemnej.

Sąd administracyjny jest sądem prawa - nie orzeka więc o słuszności subiektywnych ocen czy odczuć strony skarżącej. W przypadku, gdy orzekające w sprawie organy administracji korzystają, w zakresie swych ustawowych zadań i obowiązków z pomocy powołanych do tego ciał eksperckich, rolą sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy - jak w niniejszej sprawie - organ administracji podjął prawidłowe rozstrzygnięcie w świetle ustaleń komisji. Nie można zatem oczekiwać od sądu administracyjnego takiej kontroli, która wkraczałaby w meritum zagadnień objętych konkursem.

W ocenie Sądu, kontrola w toku instancji została przeprowadzana przez Ministra Sprawiedliwości prawidłowo. Określenie miejsca M. Z. na liście kwalifikacyjnej na pozycji 220 nastąpiło w sposób prawidłowy, czego konsekwencją była odmowa przyjęcia jej na aplikację sędziowską lub prokuratorską wobec wyznaczonych w 2018 r. limitów przyjęć na poziomie 110 miejsc na aplikacji sędziowskiej i 100 miejsc na aplikacji prokuratorskiej.

Minister wyjaśnił, które ustalenia uzasadniają stanowisko przyjęte przez organ I instancji. Minister wskazał bowiem, że weryfikacja liczby punktów przyznanych M. Z. podczas I etapu konkursu (123 pkt) przeprowadzona w toku postępowania odwoławczego wykazała, że została ustalona prawidłowo (tom I k. 108-109, k. 119, k. 123, k. 115-118). Wobec treści art. 18 ust. 2 ustawy o KSSIP, zgodnie z którym do drugiego etapu konkursu zostają dopuszczeni kandydaci, stosownie do liczby uzyskanych punktów, w liczbie odpowiadającej sumie dwukrotności limitów przyjęć na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską w danym roku oraz treści zarządzenia z dnia 16 kwietnia 2018 r. w sprawie naboru na aplikację sędziowską i prokuratorską w 2018 r. ustalającego limity: 110 miejsc na aplikacji sędziowskiej i 100 miejsc na aplikacji prokuratorskiej, ww. zajmując 220 miejsce na liście kandydatów według liczby punktów uzyskanych przez nich z testu została dopuszczona do drugiego etapu konkursu, do którego przystąpiło 421 osób.

Drugi etap konkursu polegał na sporządzeniu pracy pisemnej obejmującej rozwiązanie trzech kazusów. Za pracę tę skarżąca uzyskała łącznie 35 pkt, w tym za rozwiązanie kazusu z prawa prywatnego - 12 pkt (w tym od jednego ze sprawdzających - 11 pkt, od drugiego -13 pkt), za rozwiązanie kazusu z prawa publicznego - 5,5 pkt (w tym od jednego ze sprawdzających - 6 pkt, od drugiego - 5 pkt) i za rozwiązanie kazusu z prawa karnego - 17,5 pkt (w tym od jednego ze sprawdzających - 17 pkt, od drugiego -18 pkt) - tom I, k. 64 i 68, k. 65-67 oraz k. 69-71).

Uwzględniając powyższe wyjaśnienia wskazać należy, że Minister jako organ odwoławczy dokonał kontroli decyzji Dyrektora Szkoły w sprawie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską w zakresie prawidłowo ustalonym na podstawie obowiązujących przepisów.

Przyjęty przez ustawodawcę mechanizm eliminowania ewentualnych błędów przy ocenianiu - w ramach konkursu - prac pisemnych polega na wprowadzeniu obowiązku ich sprawdzenia (oceny) przez dwu członków komisji. Mowa o tym w § 25 ust. 2 rozporządzenia ("Oceny każdej pracy pisemnej dokonują, uwzględniając opis kryteriów oceny pracy pisemnej, o którym mowa w § 4 ust. 7, niezależnie od siebie, dwaj członkowie komisji"). Następne ustępy ww. przepisu stanowią, że członek komisji wystawia ocenę w systemie punktowym, przyznając za rozwiązanie każdego z zadań od 0 do 25 punktów, i sporządza pisemne uzasadnienie oceny, które dołącza się do protokołu posiedzenia komisji (ust. 3). Liczba punktów przyznanych kandydatowi za pracę pisemną jest średnią arytmetyczną liczby punktów przyznanych przez obu członków komisji (ust. 4).

W ustawie o KSSiP nakazano przy tym dokonywanie wyboru członków komisji spośród osób o wysokich kwalifikacjach zawodowych. W art. 20 ust. 1 ustawy o KSSiP określono bowiem, że członkami komisji konkursowej mogą być osoby, których wiedza, doświadczenie zawodowe i autorytet dają rękojmię prawidłowego przebiegu konkursu. Obowiązkowo w skład komisji konkursowej wchodzi m.in. dwóch sędziów lub prokuratorów będących wykładowcami Krajowej Szkoły, wskazanych przez Dyrektora Krajowej Szkoły, specjalistów z poszczególnych dziedzin prawa, z których wiedza podlega sprawdzeniu w toku konkursu; czterech sędziów wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, specjalistów z poszczególnych dziedzin prawa, z których wiedza podlega sprawdzeniu w toku konkursu; trzech prokuratorów wskazanych przez Prokuratora Generalnego, po uzgodnieniu z Prokuratorem Krajowym, specjalistów z poszczególnych dziedzin prawa, z których wiedza podlega sprawdzeniu w toku konkursu.

Sąd wskazuje, że rozstrzygnięcia podejmowane przy ustalania wyniku konkursu obarczone są pewnym zakresem uznaniowości. Oznacza to, iż członkowie komisji dokonują swoich ocen w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego. Jednak ani organ administracyjny, ani sąd nie są swego rodzaju superarbitrem lub kolejną komisją, gdyż nie zastępują podmiotów -powołanych przez uprawniony organ - w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej części konkursu.

Bezpodstawne są także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom określonym w wymienionych przepisach. Stan faktyczny został właściwie i w pełni wyjaśniony. Organ prawidłowo zastosował przepisy prawa - odpowiednio to uzasadniając, podał słuszne powody, dla których nie przychylił się do stanowiska skarżącej.

Sformułowane w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego i pozostałe związane z naruszeniem przepisów postępowania także są niezasadne. Związane są bowiem z przyjęciem przez stronę skarżącą odmiennej wykładni przepisu art 25 ust. 5 ustawy o KSSiP, tj. wykładni zakładającej pełną kontrolę instancyjną decyzji Dyrektora Szkoły przez Ministra Sprawiedliwości. Sąd zaś z powodów wyżej wyłożonych z takim podejściem się nie zgadza.

Podsumowując powyższe, stwierdzić należy, że Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.