Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1179/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2013-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 138 § 1 pkt 2, art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Robert Sawuła /spr./ NSA Maria Piórkowska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 marca 2013 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wybudowanego obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. S. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1179/12

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi A.S., reprezentowanej przez Z.S., jest decyzja [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: PWINB) w [..] z [..] listopada 2012 r. nr [..], którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w [..] z [..] czerwca 2012 r. nr [..] nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego i umorzono postępowanie organu I instancji. Decyzje te zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Na skutek pisemnej interwencji Z.S., który działał jako pełnomocnik swojej matki – A.S., PINB w [..] w piśmie z 20 lutego 2012 r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie legalności budowy obiektów gospodarczych na działce nr ewid. 1959 w [..], a 29 lutego 2012 r. przeprowadzono na niej czynności kontrolne.

Następnie decyzją z [..] czerwca 2012 r. PINB w [..] nakazał solidarnie K.M., K.M., L.M. i M.M. rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego – wiaty, pełniącego funkcję użytkową budynku gospodarczego, o konstrukcji drewnianej i wymiarach 4,30 m x 2,70 m, usytuowanego na działce nr ewid. 1959 w [..]. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 38 i art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm., dalej jako: Upb z 1974), art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej jako: Upb) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (test jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: K.p.a.).

Organ ustalił, że na działce nr ewid. 1959 znajduje się m. in. obiekt budowlany o drewnianej konstrukcji bez fundamentów, z dachem dwuspadowym pokrytym blachą falistą, o wym. 4,30 m x 2,70 m. Został on usytuowany w odległości około 0,50 m od ogrodzenia z działką od strony wschodniej nr ewid. 1964, mającej należeć do A.S. Konstrukcję obiektu stanowią krawędziaki drewniane ustawione na płytkach chodnikowych. Od strony drewnianego ogrodzenia po stronie wschodniej ściana wypełniona jest deskami. Okap połaci dachowej od strony zachodniej wysunięty jest na 1,70 m poza obrys obiektu, a od strony wschodniej połać nie jest wyposażona w rynny. Obiekt ten przystawiony jest do innego drewnianego obiektu na tej działce pokrytego dachówką ceramiczną.

PINB w [..] uznał, że rzeczony obiekt wybudowano w czasie obowiązywania Upb z 1974. Jego usytuowanie naruszać ma przepisy techniczno - budowlane w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Nie spełnia wymaganych odległości, o których mowa w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Usytuowany jest bowiem w odległości 0,50 m od granicy z działką nr ewid. 1964, co w świetle ww. rozporządzenia nie jest dopuszczalne. Wobec tego, że doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem, w ocenie PINB w [..], nie było możliwe ( orzeczono nakaz jego rozbiórki, zgodnie z art. 37 ust.1 pkt 2 Upb z 1974.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła K.M., domagając się jej uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Strona nie zgodziła się, że stosując przepisy Upb z 1974 organ I instancji mógł stosować jednocześnie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r., które nie obowiązywało w czasie budowy obiektu. Ponadto zastosowana sankcja w postaci nakazu rozbiórki spowoduje powstanie uciążliwych obowiązków, niewspółmiernych do stopnia naruszenia przepisów prawa. Obiekt posiada pewne odchylenia od norm, jednak nie jest konieczna jego rozbiórka. Wbrew stanowisku PINB w [..] konstrukcja obiektu została wykonana solidnie, w sposób odpowiadający standardom technicznych w okresie budowy. Nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, bądź też niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. O braku przeciwwskazań do dalszego jego użytkowania ma świadczyć to, że od zakończenia budowy minęło wiele lat i nigdy nie doszło do powstania sytuacji zagrożenia spowodowanej stanem technicznym budynku. Nigdy też nie przeszkadzać miał osobom postronnym.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania decyzją z [..] listopada 2012 r. PWINB w [..] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie I instancji w sprawie legalności wybudowanego obiektu budowlanego pełniącego funkcję użytkową budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej usytuowanego na działce nr ewid. 1959 w [..].

PWINB w [..] wyjaśnił, że w toku postępowania odwoławczego przeprowadził rozprawę administracyjną na działce nr ewid. 1959 połączoną z oględzinami. Ustalił, że przedmiotowy obiekt o drewnianej konstrukcji zbudowany jest ze słupów drewnianych posadowionych na stopach betonowych i ceglanych. Posiada wymiary 4,20 m x 2,60 m i wysokość do kalenicy 3,66 m, a do okapu 2,08 m. Pokryty jest dwuspadowym dachem z blachy trapezowej, bez rynien i rur spustowych. Okap połaci dachowej od strony wschodniej wystaje poza obrys obiektu o 0,25 m. Ściana od tej strony wykonana jest z desek. Od strony południowej do obiektu przystawiony jest inny obiekt o konstrukcji drewnianej, przy którym usytuowany jest obiekt o konstrukcji stalowej. Stanowią one samodzielne konstrukcje, spięte w górnej części klamrą śrubową. Z kolei od strony wschodniej na działce sąsiedniej usytuowany jest budynek murowany, kryty eternitem ze spadkiem dachu w kierunku wschodnim. Ściana tego budynku od strony działki nr 1959 nie ma otworów. Budynek ten usytuowany jest względem ww. obiektów w odległości od 4,04 m do 4,23 m. Natomiast obiekty na działce nr 1959 usytuowane są w jednej linii, w odległości od 53 cm do 72 cm od ogrodzenia działki nr 1959 od strony wschodniej. Pomiędzy ogrodzeniem działki nr 1959 a ogrodzeniem usytuowanym w linii ściany szczytowej budynku murowanego na działce nr 1964 znajduje się pas terenu szerokości 3,50 m.

Organ odwoławczy nie zaakceptował podawanej przez K.M. daty budowy obiektu. Przyjął za organem I instancji, że mógł to być rok 1993 lub 1994. Należało zatem zastosować w sprawie przepisy Upb z 1974. Wówczas na budowę obiektu pełniącego funkcję użytkową budynku gospodarczego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 cyt. ustawy oraz § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm., zwane dalej rozp. MGTiOŚ z 1975), którym inwestorzy nie dysponowali. Dlatego oceny legalizacji obiektu dokonać należało przez pryzmat przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Upb z 1974. W tym celu niezbędne było ustalenie, czy w dacie budowy obowiązywał dla terenu inwestycji plan zagospodarowania przestrzennego. Orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszczać ma bowiem ocenę skutków samowoli budowlanej na tle przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie wydawania decyzji w sprawie samowoli budowlanej, jeżeli jest to korzystniejsze dla inwestora.

PWINB w [..] ustalił, że w dacie budowy działka nr 1959 objęta była w zmienionym miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy [..] zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w [..] nr [..] /93 z dnia [..] marca 1993 r. (Dz. Urz. Woj. [..]. Nr [..] r.) konturem D86MR/MN. Znajdowała się w obszarze planistycznym, który określał, że są to tereny zabudowy zagrodowej i jednorodzinnej oraz usługowej i produkcyjnej. Lokalizacja nie naruszała zatem ustaleń ww. planu, przez co nie było konieczności nakazania rozbiórki, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Upb z 1974. Nie zachodziła w ocenie organu odwoławczego również druga przesłanka uniemożliwiająca zalegalizowanie samowoli budowlanej. Obiekt budowlany nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 2 Upb z 1974. Istnieje od wielu lat i w tym czasie nie stwarzał zagrożenia czy pogorszenia warunków w rozumieniu powołanego przepisu. Na sąsiedniej działce nr ewid. 1964, w odległości 4,04 m od przedmiotowego obiektu ze ścianą z materiałów palnych usytuowany jest budynek posiadający ścianę pełną, murowaną, którą można uznać za ścianę oddzielenia pożarowego. Ponadto wielkości obu wymienionych obiektów nie pozwalały na uznanie, że obiekt na działce nr 1959 uniemożliwia lub istotnie ogranicza możliwość zabudowy działki nr 1964. Budynek murowany posiada długość znacznie przekraczającą długość obiektu na działce nr 1959.

Organ odwoławczy podsumował, że skoro wykluczone są podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki i nie zachodzi potrzeba wykonania zmian i przeróbek to brak było podstaw do wydania decyzji merytorycznej. Dalsze prowadzenie postępowania stało się zatem bezprzedmiotowe i należało je umorzyć.

Z decyzją PWINB w [..] z [..] listopada 2012 r. nie zgodziła się A.S. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. W uzasadnieniu skargi działający w jej imieniu pełnomocnik wyjaśnił, że złożenie do PINB w [..] pisemnej interwencji związane było z brakiem porozumienia się z właścicielem sąsiedniej działki nr 1959 w sprawie zabezpieczenia wód opadowych z istniejących trzech i czwartego wznoszonego obiektu budowlanego. Prośby i próby wpłynięcia na decyzje sąsiadów co do uzupełnienia istniejących obiektów w system rynnowy i zatrzymanie wody na swoim terenie kończyły się bowiem wyzwiskami sąsiadki. W toku postępowania PINB w [..] decyzją z [..] września 2011 r. nakazał właścicielom działki nr 1959 zabezpieczenie gnojownika przed wyciekiem gnojowicy poza jego obrys. Z kolei decyzją z [..] grudnia 2011 r. nakazał im rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty - szopy z desek, przy czym decyzją z [..] kwietnia 2012 r. PWINB w [..] dokonał jej reformacji, także orzekając o nakazie rozbiórki. Nie rozwiązało to jednak sporu sąsiedzkiego, ponieważ nie doszło do uzupełnienia dotychczasowych obiektów budowlanych w system rynien i rur spustowych. W dalszym postępowaniu PINB w [..] nakazał rozbiórkę trzech innych obiektów budowlanych pełniących funkcję użytkową budynku gospodarczego, w tym dwóch drewnianych o wym. 4,30 x 2,70 m i 8,10 x 2,70 m oraz trzeciego blaszanego o wym. 5,0 x 3,0 m. W wyniku rozpoznania odwołań K.M. PWINB w [..] uchylił decyzje dotyczące drewnianych obiektów i umorzył w tym zakresie postępowanie, natomiast co do trzeciego – blaszanego uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W ocenie strony skarżącej organ odwoławczy naruszył art. 37 ust. 1 pkt 2 Upb z 1974. Sam fakt istnienia obiektu od wielu lat nie świadczy o tym, że nie narusza on przesłanek wymienionych w powołanym przepisie. Przedmiotowy obiekt pogarsza warunki użytkowe otoczenia i wpływa niekorzystnie na sposób jego zagospodarowania. Woda opadowa z obiektu spływa bowiem na teren działki sąsiedniej. Po opadach tworzą się na działce skarżącej przy istniejącej zabudowie zastoiska i kałuże. Doszło w ocenie skarżącej do naruszenia § 12, § 13 i § 14 rozporządzenia Ministra Administracji. Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki w zakresie sposobu sytuowania takich obiektów. Ma on konstrukcję drewnianą, czyli łatwopalną. Ponadto sąsiedzi nie posiadali zgody właściwego organu na lokalizację obiektu przy granicy, i w końcu woda opadowa jest odprowadzana na grunt sąsiedni, co także było zabronione. Pełnomocnik skarżącej zakwestionował ponadto przyjętą datę budowy obiektu. Podaje, że do 1998 r. mieszkał z rodzicami i wiata nie była wówczas wzniesiona. Wykonano ją później i pokryto blachą trapezową. Zarzuca też, że rozprawa prowadzona przez PWINB w [..] w dniu 19 października 2012 r. odbywała się z wyłączeniem uczestnictwa strony skarżącej.

Mając na względzie powyższe argumenty strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Oczekuje zobowiązania organu do orzeczenia nakazu wykonania na obiekcie systemu rynnowego i zatrzymania wód opadowych na terenie sąsiadów, bez orzekania nakazu rozbiórki, jeżeli będzie to zgodne z prawem.

W odpowiedzi na skargę PWINB w [..] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Pełnomocnik skarżącej podtrzymał wniesioną skargę domagając się zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. Pełnomocnik uczestniczki – K.M. wniósł o oddalenie skargi, wywodząc iż granica działki skarżącej przebiegać ma ok. 1 m od istniejącego drewnianego ogrodzenia, przeto woda z obiektu nie spływać ma na działkę sąsiednią.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.

W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30 sierpnia 2002 r., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek przede wszystkim z przyczyn, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu.

Przedmiotem kontroli poddana jest decyzja PWINB w [..] uchylająca w całości decyzję PINB w [..] o nakazie rozbiórki samowolnie wzniesionego budynku gospodarczego i umarzająca postępowanie organu I instancji. Niesporne w sprawie jest, że obiekt ten wzniesiono bez uzyskania stosownego pozwolenia na budowę. Zarzutu skarżącej odnośnie braku zapewnienia prawa do czynnego udziału w przeprowadzonej przez PWINB w [..] rozprawie administracyjnej Sąd nie podziela. O terminie i miejscu rozprawy został zawiadomiony pełnomocnik skarżącej, z protokołu rozprawy wynika, że nie stawił się na tę rozprawę. Kwestionując miejsce jej przeprowadzenia i powołując się na wzięcie urlopu celem możliwości wzięcia w niej udziału, pełnomocnik skarżącej wskazuje, że pracownicy organu odwoławczego nie zapewnili mu prawa do czynnego udziału w sprawie. Twierdzenia pełnomocnika skarżącego mają werbalny charakter, znając miejsce wyznaczonej rozprawy z dużym wyprzedzeniem i licząc się potencjalnie z ewentualnym konfliktem w czasie przeprowadzania czynności w sprawie, pełnomocnik mógł zwrócić się do organu odwoławczego o zapewnienie prawidłowego przebiegu rozprawy. Z mocy art. 94 § 1 K.p.a. nieobecność na rozprawie stron należycie wezwanych na rozprawę nie stanowi przeszkody do jej przeprowadzenia. Z protokołu rozprawy z 19 października 2012 r. wynika ponadto, że kierująca nią stwierdziła, że Z.S. nie stawił się na rozprawę pomimo prawidłowego zawiadomienia. Twierdzeń pełnomocnika skarżącej nie uwiarygodnia brak podjęcia, chociażby w drodze skargi w rozumieniu przepisów Działu VIII K.p.a., interwencji w toku postępowania przed PWINB w [..] ze zwróceniem uwagi na wadliwe prowadzenie rozprawy. Z tych względów tak określonego w skardze zarzutu odnośnie naruszenia przepisów postępowania Sąd nie podziela.

Organ odwoławczy prowadząc uzupełniające postępowanie wyjaśniające przyjął, że sporny obiekt wzniesiono w latach 1993-1994, tj. przed wejściem w życie Upb, zatem dopuszczono się samowoli budowlanej. W takim przypadku do tego rodzaju obiektu, z mocy art. 103 ust. 2 Upb stosuje się "przepisy dotychczasowe". Przepisami prawa materialnego, które miały wobec tego w sprawie zastosowanie były przepisy Upb z 1974. Zgodnie z art. 37 ust. 1 Upb z 1974 "Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia". Organ odwoławczy przyjął, że przedmiotowy obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego wzniesienia. Przywołano w tym względzie art. 28 ust. 1 Upb z 1974, wedle którego roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek budowlanych, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Przywołano także § 44 ust. 1 pkt 1 rozp. MGTiOŚ z 1975 wedle którego, pozwolenia na budowę wymagało m.in. wykonanie stałych i tymczasowych budynków. Warto przy okazji zauważyć, że z mocy § 44 ust. 3 cyt. rozporządzenia właściwy organ mógł zwolnić z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę położonego na obszarze wsi budynku gospodarczego i inwentarskiego, wznoszonego według projektu typowego lub powtarzalnego na terenie istniejącej zagrody z zachowaniem warunków określonych w § 46 ust. 1 pkt 4, jeżeli budynek ten nie naruszałby warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, a zwłaszcza ze względu na odległość od granic sąsiednich nieruchomości nie będzie naruszał zasad zagospodarowania terenu, wymagań ochrony środowiska i bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Ocenę zatem charakteru obiektu jako wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej przyjętą przez PWINB w [..] Sąd podziela.

Organ odwoławczy rozważając dopuszczalną prawem tzw. legalizację samowoli budowlanej doszedł do wniosku, że spełniona jest przesłanka z pkt. 1 art. 37 ust. 1 Upb z 1974. Rzecz jednak w tym, że ustalenia swe, w zakresie przeznaczenia terenu, na którym zlokalizowany jest sporny obiekt, z punktu widzenia przepisów o planowaniu przestrzennym, organ odwoławczy czynił biorąc pod uwagę treść ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w czasie, w którym miano wznosić ten obiekt. W ocenie Sądu stanowisko PWINB w [..] w tym aspekcie jest nieprawidłowe i stanowi błędną wykładnię stosowanego przepisu prawa materialnego. W judykaturze wskazuje się, że organy administracji publicznej orzekając w przedmiocie samowoli budowlanej, popełnionej w warunkach, o jakich mowa w art. 103 ust. 2 Upb, winny mieć na uwadze zgodność budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dacie wydania decyzji a w razie braku planu - z ostateczną decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzją o ustaleniu warunków zabudowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – NSA, z 3 lutego 2010 r., II OSK 234/09, LEX nr 597505). W wyroku tym zwrócono uwagę, że wykładnia przepisu art. 37 ust. 1 Upb z 1974 r. przeszła swoistą ewolucję w orzecznictwie sądów administracyjnych. Początkowo NSA przyjmował, że dla oceny, czy samowolnie wzniesiony obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju decydujące znaczenie ma stan istniejący w czasie budowy przedmiotowego obiektu. Zwrotu w tak ukształtowanej linii orzecznictwa dokonano w wyroku NSA z 24 stycznia 2007 r., II OSK 205/06, w którym przyjęto, że zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy rozpoczęcia lub zakończenia budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji. Taki, nowy kierunek wykładni art. 37 ust. 1 Upb z 1974, znalazł następnie wyraz w szeregu orzeczeń sądów administracyjnych (por wyroki NSA z 8 października 2007 r., II OSK 1318/06, z 12 maja 2010 r., II OSK 812/09, LEX nr 597879, z 17 maja 2010 r., II OSK 878/09, LEX nr 597928). Ostatecznie utrwaliła się więc linia orzecznictwa wyrażająca pogląd, że przewidziana w art. 37 ust. 1 i 2 Upb z 1974 zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy okresu realizacji budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji. NSA w cyt. wyroku wywodził, że za przyjęciem zgodności budowy z aktualnie obowiązującymi przepisami o planowaniu przestrzennym przemawia natomiast, przede wszystkim, argument, że jeżeli obowiązujące w dacie wydawania decyzji przepisy przewidują na danym terenie możliwość budowy takiego obiektu, jaki znajduje się na tym terenie, to odwoływanie się do miejscowego planu obowiązującego w czasie budowy i orzekanie rozbiórki przeczy celowi instytucji usuwania skutków samowoli budowlanej. Stanowisko to przyjmuje Sąd orzekający w niniejszej sprawie, zwracając uwagę, że taki sam sposób wykładni cyt. przepisu prezentował WSA w Rzeszowie wyrokach z 13 lutego 2013 r. II SA/Rz 1156/12 i z 8 listopada 2012 r., II SA/Rz 994/11 (opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.nsa.gov.pl). Z tego względu przyjąć należy, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa). Oznacza to, że brak jest w sprawie poprawnych ustaleń, czy obowiązujące przepisy z zakresu planowania przestrzennego przeznaczają teren, na którym jest zlokalizowany sporny obiekt pod tego typu zabudowę. Należy zatem ustalić, czy obecnie dla terenu, na którym zlokalizowana jest działka nr 1959 obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku należałoby poprzez ustalenie warunków zabudowy doprowadzić do stanu, w którym istnieje pewność, że brak jest podstaw do orzekania o nakazie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Upb z 1974.

Co się tyczy wywodów organu odwoławczego odnośnie tego, że sporny obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia to zdaniem Sądu pogląd ten zasługuje na akceptację. Strona skarżąca negując tę ocenę nie przedstawia argumentacji, która trafnie i przekonywująco dowodziłaby, że istniejący stan obiektu wyczerpuje dyspozycję art. 37 ust. 1 pkt 2 Upb z 1974. Sama skarżąca w konkluzji swej skargi dopuszcza zalegalizowanie obiektu, choć pod warunkiem dokonania określonych robót budowlanych.

Wskazywanie w skardze z kolei na brak wyposażenia obiektu w rynny i odprowadzanie wody opadowej na działkę sąsiednią zdaje się odnosić do braku zastosowania przez organ odwoławczy dyspozycji art. 40 Upb z 1974. Cyt. przepis stanowi, że "W wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami". PWINB w [..] dochodząc do wniosku, że brak jest podstaw do orzekania o nakazie rozbiórki spornego budynku i mając świadomość braku wyposażenia budynku w skuteczne urządzenia odprowadzające wodę opadową (a to w świetle ustaleń protokołu rozprawy z 19 października 2012 r. i wykonanego wówczas materiału zdjęciowego) kwestię tę skwitował jedynie stwierdzeniem, że "nie zachodzi potrzeba nakazywania zmian i przeróbek w trybie art. 40". W ocenie Sądu ten pogląd organu odwoławczego jest wątły i nie został w żaden sposób uargumentowany. Dodatkowo w sprawie występują wątpliwości, w którym miejscu przebiega granica między działką skarżącej, a działką, na której zlokalizowany jest sporny obiekt. Organ nie wziął pod rozwagę, że stosownie do § 34 ust. 1 rozp. MGTiOŚ z 1975 właściciel lub zarządca obiektu budowlanego był obowiązany użytkować obiekt zgodnie z jego przeznaczeniem i utrzymywać go zgodnie z przepisami art. 5, art. 13 i art. 43 Upb z 1974 oraz, jeżeli wymagają tego przepisy szczególne, wyposażyć obiekt w nowoczesne urządzenia i instalacje podnoszące warunki bezpieczeństwa ludzi lub mienia, walory użytkowe i eksploatacyjne obiektu oraz zmniejszające jego uciążliwość dla otoczenia. Z kolei art. 5 ust. 1 Upb z 1974 przewidywał, że "Obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami współczesnej wiedzy, w sposób zapewniający: 1) bezpieczeństwo ludzi i mienia, 2) ochronę środowiska, 3) niezbędne warunki zdrowotne, 4) właściwy układ funkcjonalny, 5) odpowiednie warunki użytkowe, a w szczególności potrzeby w zakresie ochrony przeciwpożarowej, oświetlenia, zaopatrzenia w wodę, usuwania ścieków, ogrzewania i wentylacji, 6) ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich - zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami". W judykaturze nie budzi wątpliwości, że uzasadnione interesy osób trzecich chronione winny być na każdym etapie postępowania inwestycyjnego, a ochrona ta obejmuje bardzo szeroki wachlarz zagadnień obejmujący oddziaływanie jednej nieruchomości na drugą i to nie tylko z punktu widzenia zachowania wymaganych przepisami techniczno-budowlanymi odległości (por. motywy wyroku NSA z 17 września 2010 r., II OSK 1463/09, LEX nr 746562).

Zaskarżona decyzja narusza ponadto dyspozycję art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. w zakresie, w jakim prowadzi do umorzenia postępowania przed I instancją. Wbrew wywodom PWINB w [..] postępowanie w sprawie legalizacji spornego obiektu nie stało się bezprzedmiotowe. Przywołać w tym względzie wypada stanowisko NSA zawarte w wyroku z 20 grudnia 2011 r., II OSK 1923/10, LEX nr 1134706, wedle którego "W świetle przepisów Upb z 1974, sprawa dotycząca samowoli budowlanej w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 37 i art. 40 Upb z 1974, powinna zostać zakończona decyzją orzekającą o legalności inwestycji, co oznacza objęcie jej gwarancją bezpieczeństwa prawnego. Właściwym środkiem jest pozwolenie na użytkowanie, wydane na podstawie art. 42 ust. 1 Upb z 1974". Skoro zatem PWINB w [..] doszedłby do przekonania, że sporny obiekt nie podlega rozbiórce, to w konsekwencji powinien go zalegalizować wydając pozwolenie na użytkowanie, nie zaś uchylając decyzję organu I instancji o rozbiórce, umorzyć postępowanie organu I instancji. Takie wyrzeczenie prowadziłoby do ustabilizowania stanu prawnego tego obiektu. Oznacza to, że zaskarżona decyzja narusza przepisy o postępowaniu, które to naruszenie nie tylko mogło, ale i miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa).

Rolą PWINB w [..] będzie rozpoznając wniesione odwołanie uzupełnienie postępowania w kierunku ustalenia, czy zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 Upb z 1974, a w razie pozytywnego ustalenia do rozważenia zasadności wydania nakazu z art. 40 Upb. W zależności od efektów uzupełniającego postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy wyda stosowną decyzję.

Powyższe okoliczności prowadzą do nakazu uchylenia zaskarżonej decyzji, uchylenie to skutkuje zarazem zaopatrzeniem wyroku w klauzulę ochrony tymczasowej (art. 152 Ppsa). Wobec żądania strony skarżącej zasądzono także zwrot kosztów na zasadzie art. 200 i 205 § 1 Ppsa. Na koszty te złożył się uiszczony wpis w wysokości 500 zł.