Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 233/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 4, pkt 5, pkt 5a, pkt 7, pkt 11, pkt 12, pkt 18 lit. c), art. 9 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 4a, art. 23 ust. 1, art. 28
journal: Dz.U. 2015 poz 859
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 1 lit. c), pkt 2 i pkt 2a
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a), art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 11 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016 roku sprawy ze skargi E. N.-W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...]. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." – art. art. 2 pkt 4, pkt 5, pkt 5a, pkt 7 lit. a, pkt 12, pkt 18 lit. c, art. 9 ust. 2, ust. 4a, art. 19 ust. 1, art. 23 ust. 1, ust. 5-7 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 859 ze zm.), zwanej także: "ustawą" – art. 3 pkt l lit. a i c, pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 114 ze zm.), powoływanej również jako "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...], którą na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 2 pkt 4, pkt 5, pkt 5a, pkt 7 lit. a, pkt 12, pkt 18 lit. c, art. 9 ust. 2, ust. 4a, art. 19 ust. 1, art. 23 ust. 1, ust. 5 - 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów; art. 3 pkt l lit. a i c, pkt 2 u.ś.r. oraz zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie upoważnienia pracowników Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, uznano za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko J. N. za okres od 1 lipca 2015r. do 30 września 2015r., w kwocie 450,00 zł miesięcznie oraz orzeczono o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko J. No. za powyższy okres w kwocie 1350,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wydania decyzji w kwocie 17,56 zł (łącznie kwota 1.367,56 zł).

W uzasadnieniu decyzji Kolegium w pierwszej kolejności wyjaśniło zasady ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w oparciu o art. 23 ust. 1 i ust. 4-7 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy, a następnie stwierdziło, że w trakcie trwania okresu zasiłkowego zaistniały okoliczności mające wpływ na ustalone prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego - zmieniał się skład osobowy rodziny i tym samym zmieniała się sytuacja dochodowa tej rodziny (od miesiąca listopada 2014r. syn A. N. nie mieszka już z wnioskodawczynią, a nadto E. N. w dniu 20 stycznia 2015r. podjęła zatrudnienie i w dniu 13 czerwca 2015r. zawarła związek małżeński z A. W., przyjmując nazwisko N.-W.. Zatem w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do ponownej weryfikacji prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Okoliczność, iż z wnioskodawczynią nie mieszka już syn A. N. oraz podjęcia zatrudnienia i uzyskania dochodu w wysokości 1.286,16zł nie wpłynęły istotnie na ustalone prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bowiem w dalszym ciągu rodzina spełniała kryterium dochodowe do uzyskania świadczenia. Jednakże zawarcie związku małżeńskiego przez wnioskodawczynię wpłynęło na ustalone prawo do świadczenia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawodawca definiując pojęcie "rodziny" uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Zgodnie z tak ustalonym pojęciem, wynikającym z art. 2 pkt 12 powyższej ustawy, małżonkowie to rodzina, nawet jeśli zamieszkują osobno i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. W tym przypadku okoliczności podnoszone w odwołaniu co do odrębnego prowadzenia gospodarstwa domowego jak i błędnego wyliczenia dochodu rodziny nie mogą zostać uwzględnione.

Dalej Kolegium podkreśliło, że od miesiąca listopada 2014r. w skład rodziny przestał wchodzić syn A. N., zaś od miesiąca lipca 2015r. do tego składu zalicza się mąż A. W. i jego syn R. W.. Organ I instancji nie miał zatem podstaw do nieuznania męża wnioskodawczyni i jego syna do nowo zawiązanej rodziny. Na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów rodzina E. N.-W. po zawarciu małżeństwa składa się z 4 osób, wnioskodawczyni, jej męża A. W., J. N. i R. W..

Następnie organ II instancji wyjaśnił definicję dochodu rodziny, o której mowa w art. 2 pkt 4 i pkt 5 i pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 3 pkt 2 u.ś.r. i stwierdził, że okres na który przyznano świadczenie rozpoczął się w roku 2014, zatem organy obligowane były do wzięcia pod uwagę dochodu z roku poprzedzającego okres świadczeniowy. Bezpodstawnie tym samym skarżąca zarzuca ustalenie dochodu rodziny w oparciu o dochody uzyskiwane przez męża przed jego poznaniem i zawarciem małżeństwa. Przy ustalaniu dochodu nie jest istotna bowiem data zawarcia małżeństwa, a jedynie okoliczność jego zawarcia. Organ obligowany jest zatem do ustalania dochodu małżonka w oparciu o dochody z roku poprzedzającego okres świadczeniowy, nawet jeśli był to okres przed zawarciem związku małżeńskiego. Data zawarcia małżeństwa jest istotna natomiast przy ustalaniu okresu od kiedy świadczenie stało się nienależne. W takim stanie faktycznym, po ponownym przeliczeniu dochodu rodziny za rok 2013, czyli za rok poprzedzający okres rozpoczęcia udzielania świadczenia wynosi 4.497,29 zł, a dochód miesięczny w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1.124,32 zł (dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągnięty przez męża w 2013r. – 32.768,94 zł, dochód nieopodatkowany w kwocie 4.800,00 zł z tytułu alimentów oraz dochód nieopodatkowany w kwocie 964,60 zł z tytułu stypendium szkolnego; przy uwzględnieniu dochodu uzyskanego przez wnioskodawczynię w lutym 2015r. – 1.286,16 zł). Ustalony miesięczny dochód przekracza zatem ustawowy próg dochodowy ustanowiony w wysokości 725,00 zł, co oznacza, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko J. N. po zawarciu nowego związku małżeńskiego od dnia 1 lipca 2015r. nie przysługują.

W ocenie Kolegium, słusznie przy tym organ I instancji wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż zmiana decyzji przyznającej świadczenie jak, i jej uchylenie ma charakter konstytutywny i wpływa na dotychczasowy zakres przyznanych świadczeń. Zasadą jest również i to, iż w sytuacji, gdy upłynął okres na jaki świadczenie zostało przyznane, a tym samym decyzja wygasła, to brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie w trybie art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z mocą wsteczną i zastosowanie znajduje jedynie materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Innymi słowy, nie jest do wydania decyzji uznającej świadczenia za nienależne celowe wydawanie decyzji uchylającej pierwotną decyzję przyznającą świadczenie, jeśli okres na który przyznano świadczenie już upłynął.

Organ odwoławczy podkreślił, że o przesłankach negatywnych prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak również o obowiązku poinformowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń wnioskodawczyni była pouczona we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz w decyzji przyznającej świadczenia.

W świetle powyższych ustaleń organ II instancji uznał, że nienależnie pobierano świadczenie z funduszu alimentacyjnego na dziecko J. N. za okres od 1 lipca 2015r. do 30 września 2015r., a tym samym wnosząca odwołanie E. N. – W. jest zobowiązana do zwrotu wypłaconych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła E. N.-W.. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła swoją sytuację rodzinną i podniosła, że nie stanowi rodziny z mężem, gdyż nie mieszkają razem i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa. Każde z nich utrzymuje się samo, z własnych środków. Mąż nie pomaga skarżącej finansowo, a z własnego wynagrodzenia utrzymuje sam siebie i swojego syna oraz ponosi koszty utrzymania mieszkania u rodziców.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty uznać należy za trafne.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014, poz.1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tegoż artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd administracyjny nie rozpoznaje zatem spraw merytorycznie, a bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. 2015r., poz. 859 ze zm.). Tytułem wstępu do rozważań należy przypomnieć, iż celem przywołanej ustawy jest wsparcie osób, które z niezależnych od nich przyczyn nie są w stanie wyegzekwować należnych im świadczeń alimentacyjnych od dłużnika alimentacyjnego. W preambule do ustawy wyraźnie wskazano ten cel, podkreślając jednocześnie na subsydiarny charakter pomocy Państwa w tym zakresie oraz akcentując obowiązki rodziny wynikające z kodeksu rodzinnego. Stosownie zaś do art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (tekst jednolity Dz. U. z 2015r., poz. 2082), obowiązek zaspokajania potrzeb małoletnich, czy też uczących się pełnoletnich dzieci, obciąża przede wszystkim rodziców.

Zgodnie z art. 9 ust. 1, 2 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Osobą uprawnioną w rozumieniu ustawy jest zaś osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. (art.2 pkt 11). Natomiast art. 23 ust. 1 ustawy stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Z kolei w myśl art. 2 pkt 7 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

W rozpoznawanej sprawie organy identyfikują charakter pobranych od miesiąca lipca 2015r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego jako nienależny z faktem zawarcia przez skarżącą związku małżeńskiego z A. W. i zaliczeniem do dochodu rodziny dochodu małżonka, uzyskanego w 2013r., w konsekwencji natomiast przekroczenie progu dochodowego, uprawniającego do ubiegania się o świadczenie alimentacyjne. W tym kontekście wskazać zatem należy, że "dochodami" w rozumieniu ustawy są dochody wymienione w art. 3 pkt 1 u.ś.r. (art. 2 pkt 4 ustawy), z kolei "dochodem rodziny" jest suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 5 ustawy w zw. z art. 3 pkt 2 u.ś.r.). "Dochodem członka rodziny" jest natomiast przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem obowiązku uwzględnienia utraty dochodu lub jego uzyskania (art. 2 pkt 5a ustawy). W przypadku bowiem utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 9 ust. 3 ustawy). Z kolei w sytuacji uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 ust. 4 ustawy). Natomiast w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 ust. 4a ustawy).

Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji podstawowe znaczenie ma rozumienie pojęcia "dochodu" oraz "dochodu rodziny", które zostały użyte w art. 9 ust. 1, 2 i 4 ustawy i są zdefiniowane w art. 2 pkt 4 i 5 tej ustawy, poprzez odesłanie do definicji dochodu i dochodu rodziny, uregulowanych w przepisach u.ś.r. Stosownie natomiast do treści art. 3 pkt 1c) u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na rzecz dzieci. Dochodem rodziny według art. 3 pkt 2 u.ś.r. jest natomiast przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Mając na uwadze, iż skarżąca złożyła wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia w dniu 9 września 2014r., a więc w okresie zasiłkowym od 1 października 2014r. do 30 września 2015r., to rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy był rok 2013.

Rozstrzygnięcie sprawy wymagało zatem przede wszystkim udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowo do dochodu skarżącej za 2013r. został doliczony dochód jej męża. Zgodnie z tym co zostało powiedziane powyżej dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 u.ś.r. w związku z art. art. 2 pkt 5 ustawy). Przepisy te nakazują do ustalenia stanu faktycznego sprawy stosować stan przeszły, gdyż prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się w oparciu o dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Przepis ten powinno się wykładać systemowo, mając na względzie cel ustawy o świadczeniach z funduszu alimentacyjnego, mieszczącej się w systemie przepisów z zakresu wsparcia społecznego, a więc z istoty swej skierowanych do osób i do rodzin wymagających pomocy i socjalnej ochrony.

Ustalenie dochodu rodziny wymaga również zdefiniowania pojęcia "członka rodziny". Zarówno przepisy ustawy, jak i u.ś.r., nie definiują tego pojęcia. Przepis art. 2 pkt 12 ustawy zawiera natomiast legalną definicję "rodziny", przez co należy rozumieć odpowiednio następujących członków rodziny:

- osobę uprawnioną

- rodziców osoby uprawnionej,

- małżonka rodzica osoby uprawnionej,

- osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz

- dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w u.ś.r. albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567).

Do rodziny nie zalicza się natomiast:

- dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego,

- dziecka pozostającego w związku małżeńskim,

- rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz;

Jak wynika z analizy powyższych przepisów, ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Dla niniejszej sprawy okoliczność ta ma istotne znaczenie, bowiem w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego ( 9 września 2014r. ) rodzina skarżącej składała się z trzech osób (odpowiednio skarżącej, i jej dwojga dzieci). Ten stan trwał do miesiąca listopada 2014r., gdy pełnoletni syn skarżącej A. wyprowadził się. Od dnia 13 czerwca 2015r., natomiast, kiedy to skarżąca i A. W.. zawarli związek małżeński, rodzina skarżącej liczy 4 osoby (skarżąca, jej córka J., jej mąż oraz jego syn). Skoro wszakże w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy stan osobowy rodziny skarżącej obejmował 3 osoby, to wyłącznie dochód tych osób, stanowiących rodzinę w owym okresie mógł być podstawą dla ustalenia dochodu rodziny osiągniętego w 2013r. Oczywistym błędem organów było wliczenie do dochodu rodziny skarżącej za ten właśnie okres, dochodu uzyskanego przez A. W., który w 2013r. nie był członkiem rodziny skarżącej. Nie mógł zatem jego dochód podlegać zaliczeniu w poczet dochodu rodziny, której nie był członkiem.

Zmiana składu rodziny skarżącej nie nastąpiła w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lecz miała miejsce w jego trakcie. Jest to istotne, gdyż regulacje zawarte zarówno w przepisach ustawy, jak i u.ś.r. rozróżniają sytuację, w której następuje zmiana składu rodziny, od sytuacji w której następuje uzyskanie dochodu przez członka rodziny. Czym innym jest zmiana składu rodziny, a czym innym uzyskanie dochodu przez członka rodziny. Sama zmiana składu osobowego rodziny (art. 2 pkt 12 ustawy), która nastąpiła po okresie poprzedzającym okres zasiłkowy nie jest i nie może być utożsamiana z uzyskaniem dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 18 ustawy. Natomiast zmiana składu osobowego rodziny, której następstwem jest uzyskanie dochodu przez nowego członka rodziny, chociażby wskutek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 pkt 18c ustawy) usprawiedliwia możliwość zastosowania konstrukcji dochodu uzyskanego. Nie ma przy tym znaczenia czy w momencie powiększenia rodziny jej nowy członek pozostaje już w zatrudnieniu czy też zatrudnienie to dopiero podejmie przed lub już w okresie świadczeniowym. W każdym z tych wypadków mamy do czynienia z wypełnieniem przesłanki opisanej w art. 2 pkt 18c ustawy. Co prawda przepis ten posługuje się zwrotem "(...) uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", ale nie można przekonywująco bronić tezy, że owa regulacja – w realiach niniejszej sprawy – obejmowałaby wyłącznie dochód tych nowych członków rodziny, którzy uzyskaliby zatrudnienie już po dacie, w której stali się członkami rodziny wnioskodawcy. Nie ma racjonalnych powodów dla różnicowania sytuacji prawnej tych rodzin, które powiększyły się o osoby podejmujące zatrudnienie już po tym jak stały się członkami tych rodzin, od tych, które powiększyły się o osoby, które już w momencie powiększania rodziny pozostawały w zatrudnieniu. Wypada uznać, że przepis art. 2 pkt 18c ustawy obejmuje swą dyspozycją oba powyższe stany faktyczne.

Nie jest natomiast trafny zarzut skargi odwołujący się do pominięcia przez organy faktycznego stanu pożycia skarżącej i jej męża, w tym nieuwzględnienia domagania się przez skarżącą od sądu powszechnego orzeczenia separacji pomiędzy skarżącą, a jej mężem. Prawidłowa jest konkluzja organu odwoławczego w tym zakresie, iż ustawodawca definiując w omawianych powyżej przepisach pojęcie rodziny, uwzględnia wyłącznie jej status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania.

Konkludując należy zatem wskazać, iż nie jest możliwe zaakceptowanie przedstawionej przez organy interpretacji art. 3 pkt 2 u.ś.r. w związku z art. 2 pkt 5 i 5a ustawy, która w konsekwencji pozwalałaby na uwzględnienie w dochodzie rodziny uzyskanym w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, dochodu osoby, która w owym roku nie była członkiem rodziny strony skarżącej.

W świetle poczynionych powyżej rozważań istnieje natomiast prawna możliwość powiększenie dochodu rodziny skarżącej uzyskanego w roku 2013, także o dochód jej męża uzyskany po dniu gdy stał się członkiem rodziny skarżącej. Taką podstawą może być przepis art. 2 pkt 18c w związku z art. 9 ust. 4a ustawy, który definiując pojęcie "uzyskania dochodu" jednoznacznie wskazuje źródła takiego dochodu, w tym zatrudnienie lub inną pracę zarobkową.

W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że organy ferując kwestionowane decyzje dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 2 pkt 5 i 5a ustawy w związku z art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r. – które miało wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1a w związku z art. 135 p.p.s.a., orzeczono o uchyleniu zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organ I instancji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.

Rozpoznając sprawę ponownie organ zobligowany będzie rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, będąc związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., w szczególności w oparciu o powyższe wskazania dokonać ustalenia dochodu rodziny skarżącej, a następnie w zależności od poczynionych ustaleń w tym zakresie podjąć rozstrzygnięcie co do ewentualnego uznania uzyskanych przez skarżącą świadczeń za pobrane nienależnie.

ał