Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 346/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 24c, art. 5 ust. 4, ust. 4a, ust. 4b, art. 24 ust. 7, art. 25, art. 32
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2018 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 19 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 9 stycznia 2018 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 stycznia 2018 r. nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza [...] - Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] orzekł o uchyleniu w części decyzji własnej z dnia 7 listopada 2017 r. nr [...] dotyczącej przyznania R. W. (dalej jako "strona", "odwołujący" albo "skarżący") świadczeń rodzinnych na dzieci: M. i P. W., począwszy od dnia 9 stycznia 2018 r.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji powołał art. 3 pkt 24c, art. 5 ust. 4, ust. 4a, ust. 4b, art. 24 ust. 7, art. 25 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1952; dalej w skrócie jako: "ustawa"), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej w skrócie jako: "k.p.a."), rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie postępowania w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r., poz. 1238).

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż decyzją z dnia 7 listopada 2017 r. nr [...] przyznano R. W. świadczenia rodzinne na dzieci: M. i P. W.

W toku realizacji przyznanych świadczeń, dnia 8 grudnia 2017 r. do organu wpłynęło zaświadczenie z zakładu pracy E. W. (żony) o uzyskanym dochodzie netto za miesiąc listopad 2017 r. w związku z podjętym zatrudnieniem od dnia 11 października 2017 r. Na podstawie zaświadczenia ustalono, że w miesiącu listopadzie 2017 r. E. W. uzyskała dochód netto w wysokości 2.834,92 zł. Organ wskazał, że stosownie do art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych.

Mając na uwadze uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia przez E. W. (w świetle art. 3 pkt 24c ustawy) organ ponownie przeliczył dochód rodziny R. W. za okres od 1 grudnia 2017 r. obliczając go w następujący sposób: 1) dochód za 2016 r. opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych E. W. nie został uwzględniony w związku z jego utratą (utrata stażu dla bezrobotnych), 2) dochód za 2016 r. opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych R. W. w wysokości 0 zł, 3) dochód niepodlegający opodatkowaniu za 2016 r. z tytułu stypendium szkolnego na dzieci w łącznej wysokości 2.680 zł. Zatem dochód rodziny za 2016 r. wyniósł 2.680 zł. Dochód ten podzielono przez 12 miesięcy, co dało kwotę 223,33 zł miesięcznie. Następnie uwzględniono miesięczny dochód uzyskany w 2017 r. przez E. W. z tytułu podjęcia zatrudnienia w wysokości 2.834,92 zł (listopad 2017 r.), co łącznie dało kwotę 3.058,23 zł miesięcznie. Następnie podzielono uzyskaną kwotę przez liczbę członków rodziny (4). Uzyskana kwota w wysokości 764,56 zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę, przekraczała kryterium dochodowe na osobę w rodzinie o 90,56 zł. Mając na uwadze treść art. 24 ust. 7 ustawy organ wskazał, że decyzję przyznającą świadczenia należało uchylić od dnia 9 stycznia 2018 r. Zgodnie z tą regulacją, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany.

Ponadto organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w dniu 13 grudnia 2017 r. skarżący złożył oświadczenie o zatrudnieniu żony, to jest wskazał, że żona po zakończonym stażu dla bezrobotnych w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] (dalej w skrócie: "PUP"), otrzymała umowę o pracę w tym samym zakładzie pracy, to jest w PUP w [...]. Staż trwał od 1 kwietnia 2016 r. do dnia 10 października 2017 r. Natomiast umowa o pracę została zawarta w dniu 11 października 2017 r. Zdaniem skarżącego w tym przypadku mamy do czynienia z ciągłością zatrudnienia. Zdaniem organu, wbrew oczekiwaniom skarżącego, w sprawie nie można mówić o ciągłości zatrudnienia. Organ wyjaśnił, że co należy rozumieć przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych (zgodnie z art. 3 pkt 22 tej ustawy). Określony w ustawie katalog jest katalogiem zamkniętym i nie może być interpretowany rozszerzająco. Tym samym uznanie przez organ orzekający w niniejszej sprawie okresu odbywania przez żonę skarżącego stażu dla bezrobotnych za okres zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych byłoby bezpodstawne.

R. W. złożył od powyższej decyzji odwołanie, zarzucając organowi naruszenie art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podniósł, iż jego żona zawarła umowę o pracę 11 października 2017 r. W umowie ustalono, że jej wynagrodzenie będzie wynosiło 2.000 zł brutto oraz 300 zł brutto za wysługę lat. W miesiącu listopadzie 2017 r. żona otrzymała roczną premię specjalną w wysokości 1.254,43 zł netto. Odwołujący się podniósł, że premia ta miała być wypłacana co miesiąc. W związku z powyższym przy obliczaniu dochodu, premia żony powinna być rozłożona na dwanaście miesięcy, a nie tylko na jeden miesiąc. Odwołujący się wskazał ponadto, że zatrudnienie żony było ciągłością pracy na stażu.

Decyzją z dnia 19 lutego 2018 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję Burmistrza [...] z dnia 9 stycznia 2018 r.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, to jest art. 3 pkt 1, pkt 2a, pkt 23 i pkt 24, art. 5 ust. 1, ust. 3a, ust. 3b, ust. 3c ust. 4, ust. 4a i ust. 4b, art. 24 ust. 7 oraz art. 32 ust. 1.

Następnie wskazał, iż organ na wniosek strony decyzją z dnia 7 listopada 2017 r. (nr [...]) przyznał R. W. prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatki do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci. W toku realizacji przyznanego świadczenia, to jest dnia 8 grudnia 2017 r. w związku z podjętym od 11 października 2017 r. zatrudnieniem żony odwołującego wpłynęło zaświadczenie o uzyskanym przez nią dochodzie za miesiąc listopad 2017 r. Tym samym słusznie organ pierwszej instancji do miesięcznego dochodu członków rodziny z roku 2016, a więc kwoty 223,33 zł (kształtowanej przez stypendium szkolne na dzieci) doliczył kwotę 2.834,92 zł z tytułu uzyskanego przez żonę skarżącego w 2017 r. dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, a więc za listopad 2017 r. Sumowanie tych dochodów dało miesięczny dochód rodziny w kwocie 3.058,25 zł, co w przeliczeniu na liczbę osób w rodzinie (4) dało kwotę 764,56 zł. Przeliczony dochód nie pozwolił na uznanie, iż stronie przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych przy zastosowaniu art. 5 ust. 3a ustawy.

Kolegium podkreśliło, że podstawą nie tylko przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków z nim związanych, ale też ich dalszego pobierania w danym okresie zasiłkowym na jakie zostały przyznane jest spełnienie przez rodzinę kryterium związanego z dochodem, który w analizowanej sprawie został określony na kwotę 674 zł.

Organ wyjaśnił jednocześnie, iż nie może zostać uwzględniony zarzut odwołania, że wynagrodzenie za pracę małżonki będzie wynosiło 2.000 zł brutto, a 300 zł brutto stanowi dodatek za wysługę lat oraz że w listopadzie 2017 r. małżonka odwołującego się otrzymała premię specjalną, która nie będzie wypłacana co miesiąc. Zdaniem Kolegium, różnego rodzaju dodatki, nagrody, premie, podlegają uwzględnieniu. Ustawodawca w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymienia bowiem konkretne przypadki, które mogą być uznane jako powodujące utratę dochodu. Wśród tych przypadków nie wymienia się dodatku za wysługę lat czy premii. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji dysponując zaświadczeniem z dnia 7 grudnia 2017 r. i dokonując ponownej weryfikacji prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami słusznie stwierdził, że w rodzinie strony zaistniała sytuacja normowana art. 5 ust. 4b ustawy, a więc uzyskanie dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Kolegium jednocześnie stwierdziło, wbrew opinii strony, że w sprawie nie można mówić o ciągłości zatrudnienia, gdy staż małżonki strony w PUP w [...] trwał od 1 kwietnia 2016 r. do dnia 10 października 2017 r., a w dniu 10 października 2017 r. zawarta została przez żonę odwołującego w tym samym zakładzie pracy umowa o pracę na czas określony od dnia 11 października 2017 r. do dnia 30 grudnia 2018 r.

W tym stanie decyzja wydana przez organ pierwszej instancji winna być uznana za prawidłową.

R. W. zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia wydanych w jego sprawie rozstrzygnięć.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że w przepisie tym jest mowa o uzyskaniu dochodu w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Skarżący podniósł, że jego żona rozpoczęła pracę w dniu 11 października 2017 r. a świadczenia zostały przyznane od dnia 1 listopada 2017 r. Ponadto podtrzymał swoje stanowisko, iż przy obliczaniu dochodu jego rodziny organy nie powinny brać pod uwagę kwoty 1.254,43 zł. W opinii skarżącego była to jedynie premia okolicznościowa tzw. "trzynastka", którą żona otrzymała w listopadzie 2017 za cały rok 2017. Należność ta powinna być tym samym rozłożona na dwanaście miesięcy.

Skarżący podtrzymał również stanowisko dotyczące ciągłości pracy po stażu. Wskazał, że żona po wykonanym stażu dla bezrobotnych w PUP w [...], otrzymała umowę o pracę na czas określony w tym samym zakładzie. Staż trwał od 1 kwietnia 2016 r. do dnia 10 października 2017 r. Natomiast umowa o pracę została zawarta w dniu 11 października 2017 r. na okres do 30 grudnia 2018 r. Strona podała, że zasiłek został przyznany na okres od 1 listopada 2017 do 31 października 2018 r. Rodzina skarżącego nie przekroczyła w tym okresie kryterium dochodowego.

Organ nie wziął nadto pod uwagę tego, że od 1 listopada 2017 r. dzieci skarżącego nie otrzymują stypendium szkolnego.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosiło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, że sąd administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności wydanej decyzji, to jest o jej zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 19 lutego 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 9 stycznia 2018 r. Wskazaną decyzją organ pierwszej instancji uchylił, począwszy od dnia 9 stycznia 2018 r., decyzję własną z dnia 7 listopada 2017 r. przyznającą skarżącemu zasiłki rodzinne na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. wraz z jednorazowymi dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na synów: M. i P. W. Decyzja ta została wydana na wniosek skarżącego złożony w dniu 4 sierpnia 2017 r. Postępowanie, w którym wydano zaskarżoną do Sądu decyzję, zostało wszczęte w związku z powzięciem przez organ, na skutek dostarczenia do organu zaświadczenia z zakładu pracy żony skarżącego z dnia 7 grudnia 2017 r. (data wpływu do organu - 8 grudnia 2017 r.) informacji, że w listopadzie 2017 r. żona skarżącego osiągnęła dochód w wysokości 2.834,92 zł netto z tytułu zatrudnienia podjętego od dnia 11 października 2017 r. w PUP w [...]. Okoliczność ta spowodowała wzrost dochodu rodziny i przekroczenie określonego ustawowo kryterium dochodowego. Innymi słowy, w rozpoznawanej sprawie organy prowadzące postępowanie za podstawę weryfikacji ostatecznej decyzji z dnia 7 listopada 2017 r. przyznającej skarżącemu prawo do zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków w powyższym trybie przyjęły przesłankę zmiany sytuacji dochodowej rodziny skarżącego, wynikającą z faktu, iż żona skarżącego uzyskała w miesiącu listopadzie 2017 r. dochód. W rezultacie, po uwzględnieniu tak ustalonej przez organy nowej sytuacji dochodowej rodziny skarżącego, w tym dochodu uzyskanego w listopadzie 2017 r., organy przyjęły, że nastąpiło przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego w kwocie 674 zł, uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych.

Zasady przyznawania świadczeń rodzinnych regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 tej ustawy, jednym ze świadczeń rodzinnych jest zasiłek rodzinny oraz wymienione w art. 8 - dodatki do tego zasiłku. Istotne jest przy tym wskazanie, że podstawowym warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego jest kryterium dochodowe, nieprzekraczające w realiach rozpatrywanej sprawy kwoty 674 zł w przeliczeniu na osobę (art. 5 ust. 1 ustawy). Co istotne, okres zasiłkowy obejmuje okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 ustawy). Wskazana powyżej ustawa reguluje szczegółowo takie pojęcia jak: dochód rodziny i dochód członka rodziny oraz określa, w jaki sposób kategorie te należy obliczać. W myśl art. 3 pkt 2 i 2a ustawy, dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny a dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy - co istotne - z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4c ustawy. Zgodnie z regulacją art. 3 pkt 24 lit. c ustawy jako "uzyskanie dochodu" postrzegać należy uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Oczywistym jest wskazanie, że obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, jest ustalenie prawa do świadczeń na podstawie dochodu, jak najbardziej zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w dacie składania wniosku. Analogicznie wyglądają obowiązki organu, który z uwagi na określone okoliczności (w tym m.in. uzyskanie dochodu przez członka rodziny po wydaniu decyzji przyznającej dane świadczenie) zobligowany jest zweryfikować przyznane wcześniej prawo do świadczeń rodzinnych (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 kwietnia 2017 r.; sygn. akt I OSK 1914/15; z dnia 3 marca 2016 r.; sygn. akt I OSK 1283/14 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 października 2016 r.; sygn. akt II SA/Go 713/16). Zastosowane w omawianej ustawie rozwiązania prawne nie mają bowiem na celu, aby organy orzekały w oparciu o dane, dotyczące sytuacji materialnej strony, odnoszące się do przeszłości a wręcz przeciwnie, aby brały pod uwagę sytuację faktyczną, jak najbliższą dacie orzekania. Przyjęcie zaś, że dochód członka rodziny ustala się m.in. w oparciu o przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jest jedynie sposobem bardziej wszechstronnego a zatem bardziej miarodajnego poznania sytuacji materialnej danej osoby i jej rodziny. Pozwala bowiem na dokonanie ustaleń, odnoszących się do pewnego, dłuższego okresu czasu, a jednocześnie bliskiego dacie orzekania. Skorygowanie jednak wysokości dochodów osiągniętych w poprzednim roku, poprzez uwzględnienie danych, odnoszących się do dochodów, jak najbardziej aktualnych, bo osiągniętych po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 5 ust. 4b ustawy) dobitnie dowodzi, że intencją ustawodawcy było, aby w tego rodzaju sprawach organ brał pod uwagę sytuację wnioskodawcy i jego rodziny jak najbardziej bieżącą

W związku z tym, skoro przepis art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych, to nie ulega wątpliwości, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny należy dodać miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny i dopiero uzyskaną w ten sposób sumę podzielić przez liczbę członków rodziny (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego: z dnia 3 marca 2016 r.; sygn. akt I OSK 2447/14; z dnia 3 marca 2016 r.; sygn. akt I OSK 1283/14 oraz z dnia 19 kwietnia 2017 r.; sygn. akt I OSK 1914/15; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Istotny jest przy tym przepis art. 24 ust. 7 ustawy, zgodne z którym w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty.

W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że skarżącemu od dnia 1 listopada 2017 r. przyznano zasiłki rodzinne przyznane na synów na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. oraz dodatki do tych zasiłków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (decyzja organu pierwszej instancji z dnia 7 listopada 2017 r. nr [...]). Od dnia 11 października 2017 r. żona skarżącego podjęła zatrudnienie, a zatem uzyskała dochód w rozumieniu przepisów ustawy. Z akt przedstawionych Sądowi wynika, że do organu pierwszej instancji dostarczone zostało zaświadczenie z dnia 7 grudnia 2017 r. obrazujące wysokość wynagrodzenia miesięcznego za listopad 2017 r. Z zaświadczenia tego wynika, że żona skarżącego, zatrudniona od dnia 11 października 2017 r., w miesiącu listopadzie 2017 r. uzyskała dochód brutto w kwocie 3.872,89 zł (netto w wysokości 2.834,92 zł). Umowa o pracę między stronami, to jest PUP w [...] i żoną skarżącego została zawarta na okres od dnia 11 października 2017 r. do 30 grudnia 2018 r.

Organy opierając się wyłącznie na przedmiotowym zaświadczeniu jak i powołując się na cytowany wyżej przepis art. 5 ust. 4b w związku z art. 24 ust. 7 omawianej ustawy uznały, że kwotę wskazaną w zaświadczeniu należy uwzględnić w całości weryfikując dochód rodziny rzutujący – w świetle powyższych rozważań – na prawo do świadczeń rodzinnych.

Zgodzić się należy z generalnym twierdzeniem organów, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniała podstawa ponownego zweryfikowania dochodów rodziny skarżącego z uwagi na uzyskanie dochodu spowodowane podjęciem zatrudnienia przez żonę skarżącego od 11 października 2017 r. Niemniej jednak przedmiotowa weryfikacja winna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na ustalenie prawa do tych świadczeń w sposób nie budzący wątpliwości. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych umowy o pracę wynika, że poza pensją zasadniczą (kat. VI) w wysokości 2.000 zł brutto żonie skarżącego przysługuje dodatek za wysługę lat (15 % wynagrodzenia zasadniczego) w wysokości 300 zł brutto, co daje razem kwotę 2.300 zł brutto. Z zaświadczenia o wysokości dochodu z dnia 7 grudnia 2017 r., które dla organów orzekających stanowiło podstawowy dokument umożliwiający weryfikację aktu przyznającego świadczenia rodzinne wynika z kolei, że żona skarżącego w miesiącu listopadzie 2017 r. uzyskała dochód netto w wysokości 2.834,92 zł. Zestawienie kwoty brutto wskazanej na umowie z wysokością należności netto otrzymanych w listopadzie 2017 r. przez żonę skarżącego budzi w ocenie Sądu uzasadnioną wątpliwość. Wskazana na umowie kwota brutto (niższa) nie pozwala bowiem na osiągniecie podanej w opisanym zaświadczeniu kwoty netto (wyższa). Co istotne, w aktach administracyjnych sprawy znajdują się dwa potwierdzenia przelewów z zakładu pracy na rachunek bankowy żony skarżącego: pierwszy z dnia 20 listopada 2017 r. na kwotę 1.254,43 zł opatrzony opisem "dodatki specjalne i premie" oraz drugi z dnia 27 listopada 2017 r. na kwotę 1.534,49 zł opatrzony opisem "lista płac za okres od 2017-11-01 do 2017-11-30".

Należy wskazać, że organ pierwszej instancji dokonując ponownego przeliczenia dochodu (zob. tabela przeliczenia – k. 11 akt administracyjnych) rodziny uwzględnił jako miesięczny dochód żony skarżącego łączną kwotę 2.834,92 zł (uzyskaną fizycznie w listopadzie 2017 r.) nie analizując w żaden sposób kwot widniejących na wskazanych potwierdzeniach przelewów. Należy mieć przy tym na uwadze, że skarżący zarzucał, że organ przeliczając ponownie dochód rodziny niezasadnie doliczył do niego kwotę 1.254,43 zł. W ocenie skarżącego kwota ta stanowiła premię okolicznościową tzw. "trzynastkę", którą żoną otrzymała w listopadzie za cały rok 2017 (z uwagi na wskazywaną przez skarżącego ciągłość zatrudnienia). Tym samym kwota ta - w ocenie skarżącego – winna być przed jej doliczeniem rozłożona (podzielona) przez dwanaście (liczba miesięcy).

Sąd zwraca uwagę, że suma wymienionych kwot z przelewów nie zgadza się jednak z wartością przedstawioną przez pracodawcę żony skarżącego w treści zaświadczenia o wysokości dochodu z dnia 7 grudnia 2017 r. Sumując kwoty z dwóch wymienionych potwierdzeń przelewów z zakładu pracy żony skarżącego z miesiąca listopada otrzymujemy kwotę 2.788,92 zł netto, zaś z zaświadczenia z tego samego zakładu pracy wynika, że żona skarżącego w miesiącu listopadzie 2017 r. uzyskała dochód netto w wysokości 2.834,92 zł. Abstrahując od tej sprzeczności należy wskazać, że gdyby przyjąć za prawdziwe twierdzenia skarżącego o nabyciu przez żonę prawa do tzw. "trzynastej pensji" to wiadomym jest, że tego typu dodatkowe wynagrodzenie przysługuje po przepracowaniu u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego. Co bezsporne, umowa o pracę z żoną skarżącego opiewająca na kwotę 2.300 zł brutto została zawarta w dniu 10 października 2017 r. Z kolei wypłata należności stanowiącej w ocenie skarżącego "premię" nastąpiła w dniu 20 listopada 2017 r.

W ocenie Sądu orzekającego powyższe okoliczności jako budzące określone wątpliwości nie zostały wyjaśnione przez organy orzekające. Analizując treść znajdujących się w aktach dokumentów można bowiem poczynić dwa założenia:

1) należność pieniężna przekazana na konto żony skarżącego w dniu 20 listopada 2017 r. nie stanowiła tzw. "trzynastej pensji" lecz wynagrodzenie za niepełny miesiąc pracy, to jest październik 2017 r.;

2) należność pieniężna przekazana na konto żony skarżącego w dniu 27 listopada 2017 r. stanowiła wynagrodzenie za listopad 2017 r.

Wyjaśnienie tej kwestii jest w ocenie Sądu bardzo istotne zważywszy, że art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych obliguje organy do ustalenia dochodu poprzez jego powiększenie o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Przyjęcie zatem, że kwota 1.254,43 zł stanowi w istocie wynagrodzenie należne żonie skarżącego za pierwszy aczkolwiek niepełny miesiąc pracy, to jest październik 2017 r., wypłacone dopiero w listopadzie 2017 r. (a zatem w okresie pobierania świadczeń rodzinnych) nakazywałoby organom - w świetle art. 5 ust. 4b wskazanej ustawy - doliczenie do dochodu rodziny wyłącznie tej kwoty (a zatem z pominięciem kwoty 1.534,49 zł stanowiącej wynagrodzenie za listopad 2017 r. a zatem za drugi miesiąc pracy). Organy obydwu instancji nie zwróciły się do PUP w [...] o wyjaśnienie wątpliwości w kwestii kwalifikowalności przelewu z dnia 20 listopada 2017 r., a uchybienie to – stanowiące naruszenie norm procesowych w postaci przepisów art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. w świetle cytowanego wyżej art. 5 ust. 4b ustawy w ocenie Sądu orzekającego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędne zweryfikowanie wszelkich kwestii związanych z dochodem uzyskanym przez żonę skarżącego mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bowiem - jak wskazano wcześniej - tylko ustalenie, że dochód ten przekraczał w okresie pobierania świadczenia rodzinnego kryterium dochodowe, stanowi o utracie prawa do tego świadczenia, co z kolei uzasadnia wydanie decyzji na podstawie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skarżącego, że premia okolicznościowa tzw. "trzynastka" powinna być podzielona na dwanaście miesięcy, Sąd wskazuje, że dochód z nagrody rocznej, tzw. "trzynastki" powinien zostać wliczony do dochodu zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy (w przypadku gdy dochód ten został osiągnięty po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy). Cytowany przepis art. 5 ust. 4b ustawy stanowi bowiem wyjątek od przyjętej w art. 3 pkt 2a ustawy zasady przyjmowania za dochód dochodu przeciętnego z danego okresu. Definiujący pojęcie dochodu art. 3 pkt 1 ustawy jako "dochód" nakazuje w pierwszej kolejności (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy) przyjmować przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W definicji tej nie ma podziału na dochód miesięczny będący stałym elementem wynagrodzenia oraz część zmienną wynagrodzenia, to jest np. premię miesięczną, czy nagrodę miesięczną. W świetle powyższego organy powinny przyjąć do wyliczeń całość wynagrodzenia otrzymanego przez stronę w miesiącu następującym po miesiącu w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (w skład którego poza wynagrodzeniem zasadniczym wchodzi również premia czy nagroda).

Również za zasadne Sąd uznaje stanowisko organów, iż wbrew przekonaniu skarżącego, w sprawie nie można mówić o ciągłości zatrudnienia. Definicja zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zawarta jest w przepisie art. 3 pkt 22 ustawy, który stanowi, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa - oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Oznacza to, że okresy odbywania stażu nie są okresami zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych (zob. w tej materii: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2015 r.; sygn. akt I SA/Wa 2974/14; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W reasumpcji powyższych rozważań należy wskazać, że brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy w kontekście wystąpienia przesłanek określonych w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych skutkuje naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł o uchyleniu wydanych w sprawie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i wiążą organy orzekające w sprawie (art. 153 p.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji winien uwzględnić powyższe rozważania koncentrujące się wokół prawidłowości postępowania dowodowego i podjąć działania w celu ponownego zweryfikowania danych zawartych w zaświadczeniu z PUP w [...] z dnia 7 grudnia 2017 r. o uzyskanym przez E. W. (żonę skarżącego) dochodzie netto za miesiąc listopad 2017 r. oraz w potwierdzeniach przelewów z zakładu pracy żony skarżącego z dnia 20 listopada 2017 r. na kwotę 1.254,43 zł oraz z dnia 27 listopada 2017 r. na kwotę 1.534,49 zł. Organ pierwszej instancji winien nadto skonfrontować treść wskazanego zaświadczenia z treścią umowy o pracę żony skarżącego zawartej w dniu 10 października 2017 r., gdyż wskazana na umowie kwota miesięcznego wynagrodzenia brutto nie pozwala na osiągniecie podanej w opisanym zaświadczeniu kwoty netto. Sąd w tym miejscu podkreśla, że treść dokumentacji stanowiącej podstawę wydania poprawnego rozstrzygnięcia administracyjnego musi być spójna, a pomiędzy poszczególnymi dokumentami nie powinny występować jakiekolwiek rozbieżności. Z kolei wyłącznie bezsprzeczne ustalenie faktu uzyskania przez żonę skarżącego określonego dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych) stanowi okoliczność faktyczną dającą podstawę do uznania, że w realiach danej sprawy uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.