Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 349/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie : WSA Bożenna Blitek NSA Krystyna Kutzner sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2005 r sprawy ze skargi [...] " [...]" s.c. - M. G. i P. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 23 stycznia 2003 r nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej s k a r g ę o d d a l a


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2002 r do Magazynu Celnego [...] w [...] przewoźnik , którym była Firma M. G. i P. G. - [...] "[...] " s.c. , dostarczył towar celem złożenia w w/w magazynie . Przedmiotowy towar objęty był Wspólną Procedurą Tranzytową . Głównym zobowiązanym była Agencja Celna [...] , [...] , eksporterem - firma [...] , natomiast odbiorcą - firma [...]. w [...] .

Kierowca przewoźnika przedstawił następujące dokumenty : przekaz graniczny nr [...] , fakturę [...] , packing List oraz CMR. Z przedstawionych dokumentów wynikało , że przedmiotem przywozu jest towar na 14 paletach o wadze brutto 6.027 kg. W złożonym oświadczeniu kierowca stwierdził , że posiadane przez niego dokumenty są jedyne i zgodne z rzeczywistością , ilością oraz tożsamością towaru oraz że przejmuje towar znając jego właściwości.

W dokumencie CMR pracownik magazynu celnego zauważył brak adnotacji o ilości palet , jednak kierowca oświadczył , że przewozi 14 colli . W oparciu o przedłożone dokumenty została sporządzona deklaracja skrócona.

W wyniku rewizji celnej funkcjonariusz celny stwierdził , że na naczepie znajduje się towar nie ujęty w deklaracji skróconej w ilości 41 colli . Kierowca nie potrafił wyjaśnić , skąd wzięła się nadwyżka towaru , ale dostarczył dokumenty dotyczące ujawnionego towaru.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego II w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ujawnionej nadwyżki towaru . W piśmie z dnia [...] lipca 2002 r skarżący wyjaśnił , iż nadwyżka towaru spowodowana była chaotycznym załadunkiem spornego towaru , a ponadto , że kierowca wypełnił dokument CMR w oparciu o dokumenty , jakie otrzymał u załadowcy i nie był świadomy tego , jaki towar przewozi. Przewoźnik nie zataił dokumentów wskazujących na faktyczną ilość przewożonych towarów , co oznacza , że nie zamierzał wprowadzić w błąd polskich organów celnych .

W toku postępowanie wyjaśnienia złożyła w/w Agencja Celna [...] , która oświadczyła , że eksporter towaru przekazał kierowcy komplet dokumentów , a ten zobowiązany był do sprawdzenia stanu rzeczywistego posiadanego towaru na samochodzie z otrzymanymi dokumentami.

Naczelnik Urzędu Celnego II w [...], działając na podstawie art.276 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. z 2002 r Nr 75, poz.802 ze zm.) decyzją z dnia [...] września 2002 wymierzył skarżącemu opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej w dniu [...] czerwca 2002 r - w kwocie [...].

Organ celny stwierdził , że w sprawie bezsporne jest , iż towar stanowiący nadwyżkę nie został przedstawiony organowi celnemu . Ujawniony , nie ujęty w deklaracji towar znajdował się na 41 paletach . Po stwierdzeniu znacznej nadwyżki towaru funkcjonariusz celny przystąpił do rewizji celnej , w trakcie której kierowca dostarczył komplet dokumentów dotyczących ujawnionego towaru.

Naczelnik Urzędu Celnego wyjaśnił , że zgodnie z art.276 § 2 Kodeksu celnego " jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby, o której mowa w art.39 , pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy ". Wymiar tej opłaty jest obligatoryjny i stanowi sankcję za niedopełnienie obowiązku celnego , skutkującego narażeniem Skarbu Państwa na uszczuplenie należności celnych . Osobą zobowiązaną do jej uiszczenia jest osoba , która dokonała wprowadzenia towaru na polski obszar celny lub osoba , która przejęła odpowiedzialność za towar po jej wprowadzeniu . Przytoczony przepis - zdaniem organu celnego -nie przewiduje możliwości odstąpienia od wymiaru tej opłaty nawet w sytuacji, gdy ujawniona nadwyżka powstała na skutek okoliczności , na które strona nie miała wpływu. Organy celne nie są zatem uprawnione do badania przyczyn , które spowodowały powstanie różnicy między towarem przedstawionym , a ujawnionym.

Organ celny stwierdził , że stwierdzona nadwyżka towaru jest wynikiem rażącego naruszenia obowiązków przewoźnika , który jest osobą szczególnie zobowiązaną do tego , by zachować zgodność przewożonej przesyłki z treścią dokumentów.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając naruszenie art.276 § 2 Kodeksu celnego w związku z art.101 § 1 i 2 tej ustawy . Towar , którego skarżący był przewoźnikiem , nie był przeznaczony do obrotu na polskim obszarze celnym , lecz jego odbiorcą była ukraińska firma , a ponadto kierowca oddał władzom celnym wszystkie posiadane dokumenty , w tym te , dotyczące ujawnionego towaru. Te okoliczności - zdaniem skarżącego - wykluczają możliwość orzekania na podstawie art.276 Kodeksu celnego , gdyż można uznać , iż ujawnione towary zostały przedstawione organowi celnemu.

Niezależnie od powyższego skarżący wskazał , iż jego zdaniem za dłużnika powinna być uznana firma [...] jako główny zobowiązany. Skarżącemu można by przypisać odpowiedzialność tylko wtedy, gdyby wykazano po jego stronie brak należytej staranności , a gdyby ta okoliczność została wykazana - konsekwencje powinien ponieść kierowca jako osoba uczestnicząca we wprowadzeniu towaru na polski obszar celny. W ocenie skarżącego podmioty zobowiązane do uiszczenia należności celnych (a osobą taką jest Firma [...]) są również zobowiązane do uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej .

Dyrektor Izby Celnej w [...], po rozpatrzeniu odwołania , decyzją z dnia 23 stycznia 2003 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie .

Organ odwoławczy stwierdził , że w rozpatrywanej sprawie przedmiotowy towar ujawniono na środku przewozowym przed dokonaniem jego odbioru przez importera w momencie złożenia wniosku o nadanie mu statusu towarów składowanych czasowo. W sytuacji , kiedy towar pozostaje na środku przewozowym i nie został dokonany jego fizyczny odbiór przez importera nie można uznać , że firma ta wiedziała lub przy należytej staranności mogła się dowiedzieć , iż towar jest wprowadzony nielegalnie.

Przewoźnik zwolni się z tej odpowiedzialności dopiero po wydaniu towaru . Za towar przedstawiony na środku przewozowym odpowiedzialność ponosi przewoźnik.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił naruszenie art.276 § 2w związku z art.101 § 1 i 2 Kodeksu celnego.

Skarżący podniósł, że ujawnione w wyniku rewizji towary nigdy nie były przeznaczone do obrotu na polskim obszarze celnym , gdyż ich miejscem przeznaczenia była Ukraina , co wprost wynika z przedłożonych dokumentów. Właścicielem tych towarów nie jest skarżący , ani eksporter , ale podmiot ukraiński.

Ponadto skarżący wyjaśnił , że kierowca przekazał pracownikowi [...] Spółka z o.o. wszystkie dokumenty dotyczące przewożonych towarów znajdujących się na środku transportowym , w tym dokumenty dotyczące ujawnionego towaru , nie ujętego w deklaracji skróconej. Pracownik magazynu celnego pomimo , że zauważył błąd w oznaczeniu ilości colli , złożył deklarację skróconą i to on dokonał przedstawienia towaru. W/w dokumenty - zdaniem skarżącego - można uznać za deklarację skróconą w rozumieniu art.42 § 3 Kodeksu celnego w związku z § 4 ust. 1 pkt.6 i 7 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych . Istnieją zatem podstawy do uznania , że towary zostały przedstawione organowi celnemu stosownie do art.39 w związku z art.41 Kodeksu celnego.

W ocenie skarżącego , skoro zgodnie z art.42 § 2 Kodeksu celnego deklaracja skrócona powinna zostać złożona wraz z przedstawieniem towaru , to pracownik magazyny celnego powinien przed złożeniem deklaracji skróconej podjąć wszystkie możliwe działania celem stwierdzenia poprawności tej deklaracji, a nie opierać się tylko i wyłącznie na oświadczeniu kierowcy.

Dłużnikiem w rozumieniu art.210 § 3 pkt.1 Kodeksu celnego jest główny zobowiązany tj. [...] lub [...] Spółka z o.o. i to te podmioty powinny uiścić opłatę manipulacyjną. Skarżący mógłby ponieść odpowiedzialność wyłącznie na podstawie art.210 § 3 pkt.2 Kodeksu celnego , jednak niezbędne jest wykazanie mu braku należytej staranności co do możliwości nabycia wiedzy o nielegalnym wprowadzeniu towaru . Brak takiej staranności nie został jednak wykazany , a co więcej - w uzasadnieniu decyzji organu I instancji stwierdzono , że jest to dla sprawy nieistotne. Zdaniem skarżącego , odpowiedzialność na podstawie art.210 § 3 pkt.3 Kodeksu celnego , przy wykazaniu braku należytej staranności , ponosi kierowca jako osoba uczestnicząca we wprowadzeniu towaru.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie , podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie .Organ celny nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego , że kierowca przed sporządzeniem deklaracji skróconej przedstawił wszystkie posiadane faktury , gdyż dokumenty te zostały okazane po fakcie ujawnienia rozbieżności.

Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się również z twierdzeniem skarżącego co do dłużników z tytułu opłaty manipulacyjnej dodatkowej , gdyż osobą, która wprowadziła towar na polski obszar celny był skarżący przewoźnik i do czasu ujawnienia różnicy nie nastąpiło przejęcie odpowiedzialności za towar przez żaden inny podmiot.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie , gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W rozpatrywanej sprawie podstawą rozstrzygnięć organów celnych był art.276 § 2 Kodeksu celnego , który stanowi , że " jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej , to od osoby , o której mowa w art.39 , pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy ".

Z kolei z art.39 Kodeksu celnego wynika, że towary , które zgodnie z art.36 § 1 pkt.1 Kodeksu celnego zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego , bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny , powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę , która wprowadziła je na polski obszar celny , lub przez osobę , która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu , chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

" Przedstawienie towaru" jest to pojęcie prawne zdefiniowane w art.3 § 1 pkt.14 Kodeksu celnego , dlatego art.39 w/w ustawy nie może być interpretowany w ten sposób , że " przedstawienie towaru " jest rozumiane jako czynność fizyczna . "Przedstawienie towaru organowi celnemu " - zgodnie z definicją - to zawiadomienie organu celnego przez osobę , dokonane w wymaganej formie , o dostarczeniu towarów do urzędu celnego ( ... ) . Odpowiedzialność osoby , o której mowa w art.39 Kodeksu celnego za dokonanie prawidłowego przedstawienia tj. zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy , oparta jest na zasadzie ryzyka , a nie winy. Fakt , że ujawniona nadwyżka towaru była pod zamknięciem celnym nie wyłącza odpowiedzialności przewoźnika , który nie okazał wszystkich dokumentów dotyczących przewożonej przesyłki. Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej , że kierowca przedłożył brakujące faktury dopiero po fakcie ujawnienia rozbieżności przez funkcjonariusza celnego , dlatego takie " przedstawienie towaru " nie może być uznane za zgodne z prawem.

Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy uzasadnia stanowisko organów celnych , że skarżący był przewoźnikiem ujawnionego towaru , on też dokonał jego wprowadzenia na polski obszar celny oraz - w odniesieniu do towaru na 14 paletach - ich przedstawienia organowi celnemu w rozumieniu przepisów celnych . Okolicznością bezsporną jest, że istniała nadwyżka towaru w postaci 41 palet , nie ujęta w deklaracji skróconej sporządzonej w oparciu o dokumenty przedłożone przez kierowcę , a które dotyczyły tylko części przewożonego towaru. Ustalony przez organy celne stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazuje , iż w świetle przytoczonych przepisów , towar nie ujęty w deklaracji skróconej został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny , mimo iż znajdował się pod zamknięciem celnym i w związku z tym wobec tego towaru nie mogło nastąpić "przedstawienie" , o którym mowa w art.39 Kodeksu celnego .

Powyższego stanowiska nie mogła zmienić argumentacja skargi , iż nadwyżka towaru była spowodowana pomyłką przy załadunku , gdyż w istocie towar ten był przeznaczony dla odbiorcy ukraińskiego , bowiem okoliczność ta - w świetle odpowiedzialności przewoźnika z tytułu Konwencji oraz z tytułu obowiązków wynikających z Kodeksu celnego - nie zwalnia przewoźnika od odpowiedzialności za zgodność przedłożonych dokumentów z rzeczywistym stanem rzeczy i za nie przedstawienie przewożonego towaru polskim organom celnym.

W świetle powyższych ustaleń z oczywistych powodów adresatem decyzji o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie mógł być główny zobowiązany Firma [...], ani prowadzący magazyn Firma [...] Spółka z o.o. , którzy nie przejęli odpowiedzialności za towar po jego wprowadzeniu na polski obszar celny i nie dokonali przedstawienia towaru , a w konsekwencji nie mogli być obciążeni skutkami nieprawidłowego przedstawienia towaru organowi celnemu , którego to przedstawienia dokonał inny podmiot.

Adresatem decyzji wydanych przez organy celne nie mógł być też kierowca przewożący towar , gdyż przewóz był wykonywany w ramach stosunku pracy , a za działania pracownika odpowiada pracodawca tj. skarżący .

Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej , że w świetle odpowiedzialności z art.276 § 2 Kodeksu celnego - organy celne nie są uprawnione do badania przyczyn nieprawidłowego przedstawienia towaru .

Mając na uwadze , że wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny , co oznacza że nie ma możliwości odstąpienia od jej wymiaru , a adresatem takiej decyzji jest osoba , która nie dokonała przedstawienia towaru ujawnionego w wyniku rewizji celnej , stwierdzić należy , że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania , że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , należało orzec o oddaleniu skargi na podstawie art.151 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.