Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4676/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Straż pożarna
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 43 ust. 3 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1123
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8, art. 50 § 1 oraz art. 151 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1279/20 w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 29 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1279/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2020 r. nr [...]

w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie zwolnienia ze służby.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych.

Wnioskiem z 18 lipca 2018 r. skarżący wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2017 r,. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z [...] listopada 2016 r., nr [...]. Jako podstawę wznowienia skarżący wskazał wyrok Sądu Rejonowego w E. z [...] lutego 2018 r., sygn. akt [...], utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...], uniewinniający skarżącego od zarzucanych mu czynów z art. 18 § 2 w zw. z art. 271 § 3 w zb. z art. 278 § 1 w zb. z art. 273 w zw. z art. 12 w zw. z art. 11 § 2; z art. 271 § 1 oraz art. 18 § 2 w zw. z art. 233 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1950 ze zm.; zwanej dalej "k.k.").

Postanowieniem z [...] listopada 2018 r., nr [...], Minister odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z [...] stycznia 2017 r.

Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu przywołał art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), w myśl którego w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Organ wskazał, że celem procesowym instytucji ujętej w ww. przepisie jest uniknięcie negatywnej sytuacji, gdy dana sprawa jest prowadzona dwutorowo, tzn. przez organ administracji publicznej i przez sąd administracyjny. Nadto uwzględniając fakt, że to strona ma możliwość wyboru drogi weryfikacji zaskarżonego aktu, Minister uznał za niedopuszczalne wszczęcie przez organ administracji publicznej, po wniesieniu przez skarżącego skargi do sądu administracyjnego, postępowania administracyjnego mającego na celu zmianę, uchylenie, stwierdzenie nieważności aktu lub wznowienie postępowania administracyjnego. Skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia w sprawie postępowania administracyjnego nakierowanego na zmianę, uchylenie, stwierdzenie nieważności aktu lub wznowienie postępowania administracyjnego.

Powyższe rozważania prawne organ odniósł do faktu zaskarżenia przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2017 r., utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z [...] listopada 2016 r. o zwolnieniu skarżącego z PSP. Wyrokiem z 8 września 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 430/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na ww. decyzję Ministra z [...] stycznia 2017 r. Od tego orzeczenia skarżący wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która na dzień wydania ww. postanowienia w sprawie wznowienia postępowania, tj. [...] stycznia 2019 r., nie została rozpoznana.

Ww. postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2019 r. stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 498/19, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] listopada 2018 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd nie podzielił poglądu organu, że wyłączona jest możliwość wznowienia postępowania w sytuacji, gdy wniesiono do sądu administracyjnego skargę na decyzję organu. Podniósł, że uznanie stanowiska organu za prawidłowe skutkowałoby nieuzasadnionym pozbawieniem strony prawa do skorzystania z tej instytucji, ponieważ termin do złożenia podania o wznowienie postępowania mógłby upłynąć w trakcie, gdy sprawa podlegałaby sądowej kontroli. W konkluzji Sąd stwierdził, że organ, rozpoznając złożony w kontrolowanej sprawie wniosek o wznowienie postępowania, powinien wznowić postępowanie, a następnie je zawiesić na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") do czasu wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia. Dodał, że już samo złożenie wniosku o wznowienie postępowania wszczyna wstępne postępowanie prowadzące do oceny dopuszczalności wznowienia na zasadzie art. 149 § 1 lub 3 k.p.a. i dopiero w dalszej kolejności – w razie stwierdzenia, że wniosek oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia – do rozstrzygnięcia na zasadzie art. 151 § 1 pkt 1, pkt 2 lub § 2 k.p.a.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwał skarżącego pismem z 4 grudnia 2019 r. do usunięcia braku formalnego wniosku o wznowienie postępowania poprzez jednoznaczne wskazanie przesłanki, względnie przesłanek, które w jego ocenie uzasadniają na gruncie niniejszej sprawy wznowienie postępowania. Powyższy brak formalny został uzupełniony w piśmie z 16 grudnia 2019 r. Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r., nr [...], Minister wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją z [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Państwowej Straży Pożarnej.

Następnie decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8, art. 150 § 1 oraz art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] stycznia 2017 r. W uzasadnieniu dokonał analizy przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego ze szczególnym uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 k.p.a. Podniósł, że nowa okoliczność lub nowy fakt, objęty dyspozycją art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. musi istnieć w dniu wydania decyzji, jednocześnie pozostając nieznanym organowi, który wydawał decyzję o zwolnieniu strażaka ze służby. W tej sytuacji uznał, że wyrok Sądu Rejonowego w E. z [...] lutego 2018 r., sygn. akt [...], utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...], nie stanowi nowej okoliczności w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Organ wskazał, że decyzją z [...] listopada 2016 r. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej zwolnił skarżącego ze służby w PSP z dniem 15 grudnia 2016 r. na podstawie art. 43 ust. 3 pkt 5 oraz art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1123 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o PSP"). Powyższa podstawa prawna umożliwia rozwiązanie stosunku służbowego z doniosłych prawnie przyczyn, w sytuacji gdy nie występuje wyraźna podstawa szczególna wymieniona w pragmatyce służbowej, przy jednoczesnym braku gwarancji, że dalsze pozostawanie w służbie będzie wiązało się z należytym wykonywaniem obowiązków służbowych. W związku z toczącym się postępowaniem karnym od 29 czerwca 2010 r. skarżący był zawieszony w czynnościach służbowych. Przedstawione mu zarzuty miały bezpośredni związek z jego służbą w PSP i z wykonywaniem przez niego obowiązków służbowych na stanowisku dowódcy jednostki ratowniczo-gaśniczej.

Minister podniósł, że zastosowana w przypadku skarżącego podstawa prawna rozwiązania stosunku służbowego nie była bezpośrednio związana z toczącym się postępowaniem karnym, lecz wynikała z jego ponad sześcioletniej absencji w służbie spowodowanej zawieszeniem w czynnościach służbowych. Tymczasem skarżący piastował stanowisko dowódcy jednostki ratowniczo-gaśniczej w Komendzie Powiatowej PSP w E.. Długotrwała nieobecność dowódcy jednostki ratowniczo-gaśniczej powodowała trwałe problemy organizacyjne, bowiem większa część obowiązków dowódcy tej jednostki musiała zostać przydzielona jego zastępcy, który pełnił również funkcję dowódcy specjalistycznej grupy ratownictwa chemiczno-ekologicznego. Z tych względów niektóre obowiązki skarżącego przejął oficer operacyjny oraz Komendant. Negatywny wpływ długotrwałej nieobecności skarżącego niewątpliwie nie leżał w interesie służby, bowiem powodował dezorganizację w funkcjonowaniu Komendy Powiatowej PSP w E., co z kolei przekładało się na negatywne skutki w zakresie efektywności wykonywania zadań tej jednostki. Przedłużająca się nieobecność skarżącego w służbie godziła w tym zakresie w jej dobro, co stanowiło ważną przyczynę w rozumieniu art. 43 ust. 3 pkt 5 ustawy o PSP uzasadniającą jego zwolnienie ze służby. Prawidłowość tego rozstrzygnięcia potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę skarżącego wyrokiem z 8 września 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 430/17, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną skarżącego wyrokiem z 10 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 38/18.

Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji okoliczność uniewinnienia skarżącego w postępowaniu karnym pozostaje bez znaczenia w świetle przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Istotą tej przesłanki jest to, aby objęta procedurą wznowienia postępowania decyzja administracyjna została wydana "w oparciu" o rozstrzygnięcie organu administracyjnego bądź sądu administracyjnego, które zostało następnie uchylone lub zmienione, a podstawę prawną zwolnienia skarżącego ze służby stanowił art. 43 ust. 3 pkt 5 ustawy o PSP.

Decyzją z [...] maja 2020 r., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister utrzymał w mocy orzeczenie wydane w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że wynik postępowania karnego ma fundamentalne znaczenie z punktu widzenia trybu zwolnienia strażaka na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy o PSP i może mieć także istotne znaczenie w kontekście art. 43 ust. 3 pkt 2 tej ustawy. W tych bowiem przypadkach, w razie uchylenia wyroku stanowiącego przesłankę zwolnienia strażaka ze służby w PSP, byłaby to niewątpliwie podstawa wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.). Natomiast w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie został zastosowany przez Komendanta żaden z ww. trybów.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wywiódł skarżący, zarzucając w niej naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 k.p.a., a także naruszenie art. 7, art. 8 i art. 24 k.p.a. poprzez brak dążenia organu administracji do rzetelnego wyjaśnienia sprawy. Wskazał, że nie wykonywał czynności w służbie z powodu decyzji z [...] czerwca 2010 r. o zawieszeniu w czynnościach służbowych. Wyrok uniewinniający jest okolicznością przemawiającą za odmienną oceną jego dotychczasowej sytuacji prawnej, ponieważ nie zostałby zawieszony w obowiązkach, a dalej zwolniony ze służby, gdyby nie bezpodstawne zarzuty. W tej sytuacji organ administracji odpowiada na zasadzie ryzyka.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na wstępnie omówił instytucję wznowienia postępowania administracyjnego, przytaczając art. 145 - 152 k.p.a. Wskazał, że konieczność wznowienia przez Ministra postępowania zakończonego decyzją z [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w PSP (które to wznowienie nastąpiło postanowieniem z [...] stycznia 2020 r.) przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 498/19.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie bezsporna między stronami jest okoliczność prawomocnego uniewinnienia skarżącego po sześcioletnim procesie karnym. Spór sprowadza się do oceny czy fakt ten może stanowić podstawę uchylenia ostatecznej decyzji Ministra o zwolnieniu skarżącego ze służby w PSP

w trybie art. 43 ust. 3 pkt 5 ustawy o PSP. Zdaniem tego Sądu, w tym sporze należy przyznać rację organowi.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że skarżący powołał się na przesłanki wznowieniowe wymienione w pkt 5 i pkt 8 art. 145 § 1 k.p.a. W ocenie tego Sądu organ prawidłowo stwierdził brak ich zaistnienia w okolicznościach przedmiotowej sprawy, jak również trafnie nie dopatrzył się innych podstaw wznowienia. Wskazał, że przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi, który wydał decyzję. Za taką okoliczność lub dowód – odnośnie do decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2017 r. - nie sposób uznać wyroku Sądu Rejonowego w E. z [...] lutego 2018 r., sygn. [...], utrzymanego następnie w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z [...] czerwca 2018 r., sygn. [...]. Orzeczenie to zapadło już po wydaniu ostatecznej decyzji organu o zwolnieniu skarżącego ze służby w PSP.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. dotyczy wprawdzie sytuacji, które zaszły po wydaniu decyzji, ale pomiędzy decyzją organu administracji a inną decyzją lub orzeczeniem sądu musi istnieć związek przyczynowy, na który wskazuje zwrot "w oparciu". Chodzi tu o istotny, konieczny związek pomiędzy decyzjami bądź decyzjami i orzeczeniem sądu, pojmowany szeroko. Rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., muszą współistnieć ze sobą w takim sensie, że jedno jest efektem drugiego, a jego brak w obrocie czyni drugie zbędne czy wręcz wadliwe (vide: wyrok NSA w z 10 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 2393/15). Opisany wyższej związek nie zachodzi pomiędzy prawomocnym orzeczeniem sądu karnego uniewinniającym skarżącego a ostateczną decyzją Ministra z [...] stycznia 2017 r. zwalniającą skarżącego ze służby w PSP.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji o braku takiego związku świadczy wypowiedź Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarta w uzasadnieniu wyroku z 10 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 38/18, który odmówił przeprowadzenia w sprawie dowodów z dokumentów: wyroku Sądu Okręgowego w S. z [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...] i decyzji Komendanta Powiatowego PSP z [...] grudnia 2018 r., nr [...] uchylającej zawieszenie w czynnościach służbowych – na okoliczność bezzasadności zwolnienia skarżącego ze służby w PSP oraz bezprzedmiotowości zawieszenia go w czynnościach służbowych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nie spełniają one przesłanki niezbędności do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w tej sprawie, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Podstawą zwolnienia skarżącego ze służby w PSP w oparciu o art. 43 ust. 3 pkt 5 ustawy o PSP była bowiem długotrwała (od 2010 r.) nieobecność w służbie, będąca następstwem zawieszenia go w czynnościach służbowych z powodu toczącego się wobec niego postępowania karnego, która powodowała trwałe problemy organizacyjne w jednostce ratowniczo-gaśniczej, w której pełnił on służbę. W związku z tym, wynikające z przedłożonych dokumentów fakty nie miały znaczenia dla sprawy jego zwolnienia ze służby na powołanej podstawie prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tamtejszy Sąd prawidłowo przyjął, iż zgromadzony przez organy w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla rozważenia wystąpienia w sprawie przesłanek, o których mowa w art. 43 ust. 3 pkt 5 ustawy o PSP i wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby przy uwzględnieniu przesłanek określonych w art. 7 k.p.a., czyli interesu społecznego, tożsamego w tym przypadku z interesem służby i słusznego interesu strony. Skarżący był zawieszony w czynnościach służbowych na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy o PSP od 29 marca 2010 r., w tym od 1 lipca 2010 r. w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym. Organy orzekające w sprawie wykazały konsekwencje długotrwałej nieobecności skarżącego w służbie jako dowódcy jednostki ratowniczo-gaśniczej, która spowodowała trwałe problemy organizacyjne w Komendzie Powiatowej PSP w E.. Niewątpliwie długotrwała – ponad sześcioletnia – nieobecność skarżącego w służbie miała wpływ na sprawne funkcjonowanie tej jednostki PSP i wymuszała konieczność podejmowania przez przełożonych określonych działań kadrowo-organizacyjnych i w sposób oczywisty dezorganizowała pracę jednostki. Dalsze pozostawanie skarżącego – zawieszonego w czynnościach służbowych – w służbie nie gwarantowało należytego wykonywania przez niego obowiązków służbowych.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że ochrona trwałości decyzji ostatecznej powoduje, że istnienie przyczyny wznowieniowej musi zostać w postępowaniu wykazane w sposób niebudzący żadnych wątpliwości. Zdaniem tego Sądu Minister wyczerpująco umotywował ustalenie, iż postępowanie poprzedzające wydanie kwestionowanej decyzji organu z [...] stycznia 2017 r. nie zostało dotknięte kwalifikowanymi wadami prawnymi. W następstwie stwierdzenia braku podstaw wznowieniowych zasadnie odmówił uchylenia ww. decyzji (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.), co wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący reprezentowany przed adwokata, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Nadto zrzekł się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: "obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 par. 1 pkt 5 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 134 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik postępowania.".

W uzasadnieniu wskazał, że jeżeli przesłanką zwolnienia skarżącego ze służby była długotrwała nieobecność, to przyczyną zawieszenia, od którego ta nieobecność całkowicie zależała, było wdrożenie postępowania karnego przeciwko niemu. Przyczyną wydalenia ze służby skarżącego był stan wykreowany przez organy administracji zawodowej – zawieszenie w czynnościach służbowych. Zawieszenie z kolei wypływało bezpośrednio z postawionych zarzutów, co do których skarżący, w dacie wydawania przedmiotowych decyzji wznowieniowych, był uniewinniony. Zawieszenie w sprawie nie wiązało się z postępowaniem dyscyplinarnym, ale karnym. Zasadne jest zatem podnoszenie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 lub 8 k.p.a., bowiem:

- niewinność skarżącego nie była organowi wiadoma, albowiem organy administracji zawodowej kierowały się wyłącznie zarzutami, ewidentnie tracąc z pola widzenia domniemanie niewinności;

- decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione (tu: wyrok Sądu Okręgowego w S., sygn. akt [...]).

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; zwanej dalej "p.p.s.a."), zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie została oparta wyłącznie na naruszeniu przepisów postępowania, którymi są art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a.

Na wstępie wskazać należy, że o skuteczności postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu, który został oparty na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym wyrokiem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art.176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest zatem nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno wiązać się z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego wyroku, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego byłby inny.

Z punktu widzenia przedstawionych uwag stwierdzić należy, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia określonych w niej przepisów postępowania nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Z unormowania tego wynika, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Natomiast granice sprawy wyznacza przede wszystkim, jak ma to miejsce w tym przypadku, treść zaskarżonego aktu. Oznacza to, że o naruszeniu przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, względnie nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono oczywiste i istotne uchybienia, które sąd powinien dostrzec i uwzględnić z urzędu.

Odnosząc powyższe uwagi do stanu niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie w zakresie przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z [...] listopada 2016 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby w Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art. 43 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1123 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o PSP"), a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga.

W drugim zaś przypadku istotne jest to, że: "Strona nie może ograniczyć się do wytyku wyłącznie naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż wówczas przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji strona zobowiązana jest powiązać art. 134 § 1 p.p.s.a. z takimi przepisami, których złamania przez organ administracji miał nie dopatrzyć się Sąd pierwszej instancji" (zob. wyrok NSA z 22 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 782/13). Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem przepisu, którego naruszenia przez organy nie zauważył Sąd I instancji (por. wyroki NSA z: 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 610/06, z 19 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 1353/12, z 15 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1033/12). Autor skargi kasacyjnej powiązał naruszenie omawianej normy z art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nową okolicznością istotną dla sprawy w rozumieniu powołanego przepisu może być tylko taki fakt, który mógłby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, czyli mógł spowodować, że we wznowionym postępowaniu zapadłaby co do swej istoty decyzja odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi, który wydał decyzję. Zgodzić się należy ze stanowiskiem tego sadu, że za taką okoliczność lub dowód – odnośnie do decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2017 r. - nie sposób uznać wyroku Sądu Rejonowego w E. z [...] lutego 2018 r., sygn. [...], utrzymanego następnie w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z [...] czerwca 2018 r., sygn. [...], skoro orzeczenie to zapadło już po wydaniu ostatecznej decyzji organu o zwolnieniu skarżącego ze służby w PSP, a więc nie istniało w dniu wydania decyzji ostatecznej w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w PSP.

Odnosząc się zaś do wskazanej jako podstawa wznowienia postępowania przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wskazać należy, że także i ta przesłanka w sprawie nie wystąpiła, co trafnie ocenił Sąd pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Przesłanką tą w ocenie autora skargi kasacyjnej miałby być wyrok Sądu Okręgowego w S. sygn. akt [...]. Zauważyć należy, że podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wykazał w jej uzasadnieniu, w jaki sposób ww. wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...] miałby być uznany za przesłankę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2017 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby w PSP.

Prawidłowo, rozważając powyższą kwestię Sąd pierwszej instancji wskazał, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. dotyczy wprawdzie okoliczności, które wystąpiły po wydaniu decyzji, której postępowanie wznowieniowe dotyczy, ale pomiędzy ww. decyzją organu administracji a inną decyzją lub orzeczeniem sądu, o których mowa w pkt 8 art. 145 § 1 k.p.a. musi istnieć związek przyczynowy, na który wskazuje zwrot "w oparciu". Chodzi tu o istotny, konieczny związek pomiędzy decyzjami bądź decyzjami i orzeczeniem sądu, pojmowany szeroko. Rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., muszą współistnieć ze sobą w takim sensie, że jedno jest efektem drugiego, a jego brak w obrocie czyni drugie zbędne czy wręcz wadliwe (vide: wyrok NSA w z 10 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 2393/15).

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sadu pierwszej instancji, że opisany wyższej związek nie zachodzi pomiędzy prawomocnym orzeczeniem sądu karnego uniewinniającym skarżącego od popełnienia zarzucanych mu czynów, a ostateczną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2017 r. kończącą postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w PSP. Wskazać bowiem należy, że podstawą zwolnienia skarżącego ze służby w PSP była długotrwała (od 2010 r.) nieobecność w służbie, będąca następstwem zawieszenia go w czynnościach służbowych z powodu toczącego się wobec niego postępowania karnego, która powodowała trwałe problemy organizacyjne w jednostce ratowniczo-gaśniczej, w której pełnił on służbę, określona w art. 43 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1123 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o PSP"). Zgodnie z owym przepisem prawa strażaka można zwolnić ze służby w przypadkach: z innych niż określone w pkt 2-4a ważnych przyczyn, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych. Powyższa podstawa prawna umożliwia rozwiązanie stosunku służbowego z doniosłych prawnie przyczyn, w sytuacji gdy nie występuje wyraźna podstawa szczególna wymieniona w pragmatyce służbowej, przy jednoczesnym braku gwarancji, że dalsze pozostawanie w służbie będzie wiązało się z należytym wykonywaniem obowiązków służbowych. W związku z toczącym się postępowaniem karnym od 29 czerwca 2010 r. skarżący był zawieszony w czynnościach służbowych. Przedstawione mu zarzuty miały bezpośredni związek z jego służbą w PSP i z wykonywaniem przez niego obowiązków służbowych na stanowisku dowódcy jednostki ratowniczo-gaśniczej. Wydanie wobec skarżącego wyroku uniewinniającego nie zmieniło jego sytuacji w postępowaniu wznowieniowym z tego względu, że decyzja o zwolnieniu go ze służby w PSP nie została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Prawidłowo zatem organy, a następnie Sąd pierwszej instancji, wskazały, że brak jest związku między wydanym wobec skarżącego ww. wyrokiem uniewinniającym Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...] i decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z [...] listopada 2016 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby w Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art. 43 ust. 3 pkt 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.

Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 i art. 182 § 2 p.p.s.a.