Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1065/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.1 pkt 4, art. 17 ust.1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par.1 pkt 1 lit.a, art. 135,
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] maja 2021 r., M. H. (dalej: "strona" lub "skarżąca"), wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem Z. H..

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., Burmistrz P. , działając na podstawie w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej "u.ś.r."), odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

Organ I instancji wyjaśnił, że mąż strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] lutego 2021 r. r., tj. od jego 59 roku życia. Strona oświadczyła, że nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie ma również ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego oraz świadczenia przedemerytalnego, a także nie pobiera dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, ani świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę. Fakt sprawowania opieki potwierdzony został wywiadem środowiskowym, przeprowadzonym dnia [...] czerwca 2021 r. Z. H. choruje na chorobę [...], nie ma orientacji w czasie i przestrzeni - nie pamięta miejsca swojego zamieszkania, nie potrafi nazwać swoich bliskich oraz nie rozumie poleceń, które się do niego kieruje. Skarżąca pomaga swojemu mężowi w codziennych czynnościach takich jak: ubieranie, mycie, spożywanie posiłków, itp.

Organ podkreślił, że skarżąca jest osobą bierną zawodowo, obecnie nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy, nie podejmuje też żadnych prac dorywczych. Ostatnie zatrudnienie zakończyło się dnia [...] maja 1996 r. Od tego czasu strona nie podejmowała zatrudnienia. Jak wyjaśniła, już wtedy miała problem z poruszaniem się, który uniemożliwiał przebycie pieszo kilkukilometrowej drogi do P. (brak komunikacji publicznej), zaś w wiosce, w której zamieszkuje, nie było możliwości znalezienia stałej pracy. Na potwierdzenie powyższego przedłożyła kopię aktualnego orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności w związku z dysfunkcją narządów ruchu. Według deklaracji strony w miarę możliwości podejmowała prace sezonowe. Od kilku lat zaczęły pojawiać się oznaki choroby męża, które ostatecznie doprowadziły do wydania wspomnianego na wstępie orzeczenia. Z tego powodu strona ostatecznie pozbawiona została możliwości funkcjonowania na rynku pracy. Skarżąca jest jedyną osobą, która może stale opiekować się swoim mężem i ciąży na niej obowiązek alimentacyjny, a zatem spełnione są warunki zawarte w art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r.

Dalej organ I instancji wywiódł, że zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Powyższy przepis był przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 uznał, że "Art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji". Zdaniem organu, skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Oznacza to, że pomimo stwierdzenia w jego sentencji niezgodności z Konstytucją przepisu, który jest powodem odmowy wnioskowanego świadczenia, zgodnie z dalszą częścią wyroku przepis ów nadal obowiązuje.

W takiej sytuacji organ uznał za zasadne odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem.

Skarżąca w odwołaniu od powyższej decyzji podniosła, że jest jedyną osobą, która może zapewnić mężowi opiekę, zaś uzależnienie przyznania świadczenia od daty powstania niepełnosprawności męża jest niesprawiedliwe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że Z. H. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe (orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] kwietnia 2021 r.). Orzeczony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lutego 2021 r., daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Jest żonaty, mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Żona jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim w wieku produkcyjnym (52 lata) ze wskazaniem odpowiedniego zatrudnienia na otwartym rynku pracy (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] marca 2021 r.). Bierna zawodowo, ostatnie zatrudnienie zakończyło się [...] maja 1996 r. Nie podejmuje zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej, nie jest zarejestrowana w PUP. Nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego oraz świadczenia przedemerytalnego, ani świadczenia pielęgnacyjnego na inne osoby. Nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Opiekę nad mężem sprawuje bez zastrzeżeń.

Organ zaznaczył, że niewątpliwie małżonek należy do kręgu osób, na których ciąży powinność o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego łączy się prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a ponadto obowiązek alimentacyjny ciążący na małżonku, względem jego małżonka, wyprzedza obowiązek krewnych małżonka wymagającego opieki. Wobec tego strona spełnia przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w części dotyczącej kręgu "innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny". Natomiast brak jest związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem, a niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że strona od [...] maja 1996 r. nie pracuje zawodowo, a zatem jest od 25 lat bierna zawodowo. Bezsprzecznym również jest, że do chwili złożenia wniosku o przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku nie podejmowała zatrudnienia przez 25 lat, a do chwili powstania przedmiotowej niepełnosprawności męża przez 24 lata. Zdaniem Kolegium, w tych okolicznościach nie zachodzi przesłanka wynikająca z art.17 ust.1 pkt 4 u.ś.r. w części dotyczącej "nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności".

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Z kolei istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, dlatego też zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy uznał, że złożone przez skarżącą oświadczenia, iż obecnie nie może podjąć zatrudnienia ze względu na niepełnosprawność męża, nie zasługują na uwzględnienie. Skarżąca bowiem nie pozostawała w zatrudnieniu przez bardzo długi okres czasu, jeszcze przed powstaniem własnej niepełnosprawności oraz przed powstaniem niepełnosprawności męża i w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do uznania, że miała ona zamiar i możliwość podjęcia zatrudnienie, lecz uniemożliwiła jej to konieczność sprawowania opieki.

Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji w sprawie niespełnienia wymagań art. 17 ust. 1b u.ś.r. W jej mierze organ przypomniał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Z powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wynika, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. , tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Należy zatem uwzględnić niekonstytucyjność przedmiotowego przepisu i rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej. Oznacza to zatem, że organ I instancji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. , co stanowi o naruszeniu prawa materialnego, w sposób mający wpływ na treść decyzji. Tym niemniej zachodziła podstawa do utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy, skoro organ I instancji prawidłowo odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na niespełnienie wymagań art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Podniosła, że rozstrzygnięcie Kolegium jest dla niej bardzo krzywdzące, gdyż stan zdrowia jej męża uniemożliwia podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia. Wyjaśniła, że mąż choruje na chorobę [...] i wymaga opieki całodobowej, w tym potrzebuje pomocy w codziennych czynnościach. Oświadczyła, że mąż był jedynym żywicielem rodziny, zaś sama nie pracowała zawodowo, gdyż zajmowała się domem i schorowaną mamą. Obecnie rodzina żyje w niedostatku i nie wystarcza jej na potrzeby bytowe, korzystają z pomocy społecznej. Zdaniem skarżącej, Kolegium podeszło do sprawy zbyt powierzchownie, nie biorąc pod uwagę stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Pomimo doręczenia przez Sąd skarżącej odpisu odpowiedzi na skargę zawierającej wskazany wniosek, nie zażądano przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – j.t.), dalej "p.p.s.a." stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, czy też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd, w trybie uproszczonym, kontrola zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji, według kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż akty te nie odpowiadają prawu.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie uczyniono decyzję organu II instancji, którą to utrzymano w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem.

Z lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy zakwestionował zasadność zastosowania przez organ I instancji art. 17 ust.1b u.ś.r., jednocześnie uznając, że decydujące znacznie dla sprawy miało niewypełnienie wymagań z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że trafne jest stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, który skutkował tym, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności (o którym mowa we wskazanym przepisie), jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności i w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Natomiast Sąd nie podziela dokonanej przez Kolegium wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Przepis ten określa podstawowe warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do których zalicza: posiadanie przez osobę wymagającą opieki orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym (albo orzeczenia o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji), istnienie po stronie opiekuna obowiązku alimentacyjnego względem podopiecznego oraz rezygnacja z zatrudnienia bądź niepodejmowanie przez niego zatrudnienia w celu sprawowania opieki.

W sprawie bezsporne jest, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie budzi również wątpliwości, że skarżąca należy do kręgu osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Natomiast kwestią sporną jest ocena spełnienia przez skarżącą przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r.

Organ odwoławczy argumentując brak spełnienia ww. przesłanki wskazał, że skoro skarżąca nie pracuje zawodowo od [...] maja 1996 r., zaś orzeczenie o stopniu niepełnosprawności męża wydane zostało [...] kwietnia 2021 r. - co dowodzi że nie podejmowała zatrudnienia przez 25 lat, a do chwili powstania niepełnosprawności męża przez 24 lata - to nie zachodzi związek pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Według Kolegium, niepozostawanie w zatrudnieniu przez ten czas, w tym obejmujący okres przed powstaniem własnej niepełnosprawności oraz powstaniem niepełnosprawności męża nie pozwala na przyjęcie, aby strona miała zamiar i możliwość podjęcia zatrudnienia i uniemożliwiła jej to konieczność sprawowania opieki. Zdaniem Sądu, argumentacja ta nie zasługuje na akceptację.

Na tle art. 17 ust. 1 u.ś.r. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany został pogląd, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób obiektywnie zdolnych do podjęcia zatrudnienia, które nie podejmują pracy lub rezygnują z zatrudnienia w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które poświęcając się dla najbliższych rezygnują z aktywności zawodowej. Nie ulega zatem wątpliwości, że pomiędzy rezygnacją, bądź niepodejmowaniem zatrudnienia i koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi istnieć związek przyczynowo - skutkowy. Jednakże wbrew przekonaniu organu odwoławczego, okoliczność uprzedniej bierności zawodowej skarżącej, nawet przez długi okres, nie może stanowić o braku takiego związku.

Z brzmienia analizowanego przepisu wynika wprost, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w dwóch odmiennych stanach faktycznych. Pierwszy z nich ma miejsce wówczas, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie faktycznie rezygnuje z wykonywanej dotychczas pracy. Natomiast drugi występuje, gdy wnioskodawca nie podejmuje zatrudnienia, a więc gdy nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową. Przy czym w obydwóch tych przypadkach zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane potrzebą wykonywania opieki nad osobą niepełnosprawną. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że choć ustawodawca niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zrównuje w skutkach z rezygnacją z zatrudnienia, to nie sposób zgodzić się z wykładnią organu, jakoby dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymagane było w okresie poprzedzającym stwierdzenie niepełnosprawności i złożenie wniosku posiadanie przez opiekuna zatrudnienia. Wniosek taki przeczyłby bowiem istocie niepodejmowania zatrudnienia.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że niepodejmowanie zatrudnienia należy odróżnić od rezygnacji zatrudnienia, gdyż nie jest zdarzeniem zachodzącym w określonym momencie, lecz jest stanem trwającym przez jakiś (w praktyce zwykle dłuższy) czas. Dlatego - inaczej niż przy przesłance rezygnacji z zatrudnienia - dla oceny istnienia prawnie relewantnego związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, nie ma istotnego znaczenia od kiedy opiekun nie pozostaje już w zatrudnieniu (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 października 2021 r. ,sygn. akt IV SA/Po 729/21, dostępny w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Niecelowe jest zatem zestawienie takiej daty z datą wystąpienia przez opiekuna o świadczenie, czy datą stwierdzenia niepełnoprawności podopiecznego. Nawet bowiem długi okres pozostawania bez zatrudnienia nie wyklucza możliwości potencjalnej aktywizacji zawodowej, zaś same przyczyny niepodejmowania zatrudnienia z biegiem czasu mogą podlegać zmianom, w tym początkowo mogą wiązać się z sytuacją samego opiekuna (zdrowotną, życiową itp.), by następnie z upływem miesięcy czy lat przybrać postać konieczności opieki nad coraz bardziej niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przepis art. 17 ust.1 pkt 4 u.ś.r. nie określa ram czasowych, w tym nie warunkuje przyznania świadczenia od okresu niepodejmowania pracy. Natomiast akcentuje tylko i wyłącznie cel rezygnacji z aktywności zawodowej - jakim jest opieka nad bliską osobą niepełnosprawną i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Z tych też względów, powołana przez Kolegium okoliczność wieloletniej bierności zawodowej skarżącej istniejącej po ostatnim zatrudnieniu, nie może stanowić - w realiach niniejszej sprawy - przeszkody dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż pozostaje bez wpływu na ocenę spornej przesłanki. Istotne znaczenie ma bowiem tylko to z jakiego powodu opiekun nie podejmuje zatrudnienia w czasie sprawowania opieki nad niepełnosprawnym podopiecznym i ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne - czy z uwagi na zapewnienie tej opieki, czy może z innej przyczyny leżącej po jego stronie.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego jak i w skardze skarżąca konsekwentnie podnosiła, że nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad mężem. W oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2021 r. wyjaśniła, że aczkolwiek po zakończeniu ostatniego zatrudnienia, nie podejmowała zawodowej pracy z przyczyn zdrowotnych, a także obiektywnych - w miejscu zamieszkania – wiosce oddalonej od najbliższej większej miejscowości o ok. [...] km brak jest ofert pracy, nie ma komunikacji publicznej, brak możliwości samodzielnego dostania się do najbliższego miasta z uwagi na problemy z poruszaniem się,. tym niemniej w miarę możliwości wykonywała prace sezonowe, czego organ nie wziął pod uwagę. Wykluczenie komunikacyjne skarżącej i brak możliwości podjęcia zatrudnienia w miejscu zamieszkania nie może, zdaniem Sądu, stanowić przyczyny odmowy przyznania świadczenia zwłaszcza, że jej stan zdrowia nie wyklucza samej możliwości aktywizacji zawodowej i podjęcia zatrudnienia. Wprawdzie legitymuje się ona orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, ale ze wskazaniem jako odpowiedniego zatrudnienia - otwarty rynek pracy, co oznacza, że jest osobą zdolną do podjęcia pracy.

Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie potwierdza jednocześnie okoliczność, że to skarżąca sprawuje nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem opiekę, a jej zakres uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.

Organ odwoławczy nie rozważył ww. okoliczności, skupiając się wyłącznie na okresie uprzedniej bierności zawodowej skarżącej, choć ta okoliczność - jak już wyżej wykazano - pozostaje bez znaczenia dla oceny przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Podsumowując stwierdzić należy, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny dokonać oceny określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mając na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię tego przepisu, którą są związane z mocy art. 153 p.p.s.a.