Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 906/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART. 3 UST. 1 PKT 1
journal: Dz.U. 2000 nr 88 poz 983
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Grupy Producentów Rolnych Trzody Chlewnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) lutego 2016 r. Nr (...) Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy, "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor Oddziału ARiMR") z dnia (...) grudnia 2015 r. Nr (...) o odmowie przyznania Grupie Producentów Rolnych (...) Sp. z o.o. środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013, za okres od dnia 18 grudnia 2013 r. do dnia 17 grudnia 2014 r., tj. za pierwszy rok korzystania z pomocy.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 21 lipca 2014 r. podpisano Umowę Nr (...) o przyznaniu Grupie Producentów Rolnych (...) Sp. z o.o. (dalej: "Grupa", "Strona") wyprzedzającego finansowania pomocy w wysokości 50 000 zł. W dniu 25 czerwca 2014 r. Grupa złożyła wniosek o przyznanie wyprzedzającego finansowania w ramach działania " Grupy producentów rolnych " objętego PRO W na lata 2007- 2013.

W dniach 17-19 marca 2015 r. w siedzibie Grupy oraz w siedzibie jednego z członków Grupy przeprowadzono kontrolę. W dniu 20 maja 2015 r. Dyrektor Oddziału ARiMR wydał decyzję nr (...) o odmowie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 18 grudnia 2033 r. do dnia 17 grudnia 2014 r., tj. za pierwszy rok korzystania z pomocy. Strona złożyła odwołanie.

W dniu 14 sierpnia 2015 r. Prezes ARiMR decyzją Nr (...) uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu (...) grudnia 2015 r. wydał decyzję o numerze wskazanym wyżej, o odmowie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 18 grudnia 2013 r. do dnia 17 grudnia 2014 r., tj. za pierwszy rok korzystania z pomocy. Strona złożyła odwołanie.

Po rozpoznaniu odwołania Grupy od ww. decyzji Prezes ARiMR decyzją z dnia (...) lutego 2016 r. o numerze wskazanym wyżej, utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż brak podstaw do wypłaty Grupie pomocy finansowej za pierwszy rok działalności.

W toku postępowania odwoławczego Prezes ARiMR ustalił, iż Grupa powstała (...) listopada 2013 r. (numer KRS (...)). Z odpisu KRS (stan na 12 sierpnia 2015 r.) wynika, iż Grupa składa się z 5 wspólników (członków), z których każdy posiada 10 udziałów o wartości 1000 zł. Członkami Grupy są: M. K., Ł. K., A. N. W., A. B., J.J.. Wszyscy członkowie wchodzą w skład Zarządu Spółki, przy czym Ł. K. pełni funkcję Prezesa Zarządu, a A. B. funkcję Wiceprezesa Zarządu. Zgodnie z danymi zawartymi w odpisie KRS, Spółkę reprezentuje każdy z członków Zarządu działający samodzielnie.

Decyzją Marszałka Województwa P. z dnia (...) grudnia 2013 r. Nr (...), Grupa została wpisana do rejestru grup producentów rolnych, w grupie produktów świnie żywe, prosięta, warchlaki, mięso wieprzowe: świeże, chłodzone, mrożone.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88 poz. 983 ze zm.), grupa producentów rolnych prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem, że została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego lub grupy produktów. Natomiast na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81 poz. 550 ze zm.), dalej: "rozporządzenie wykonawcze", pomoc finansowa jest udzielana grupie producentów, która została utworzona ze względu na określone produkty lub grupę produktów określonych w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. Nr 72 poz. 424), z wyłączeniem owoców i warzyw oraz owoców i warzyw przeznaczonych dla przetwórstwa. W ww. wykazie, dla grupy producenckiej, produkującej grupie produktów świnie żywe, prosięta, warchlaki, mięso wieprzowe: świeże, chłodzone, mrożone dla województwa pomorskiego ustalono, że minimalną liczbę członków grupy stanowi 5 producentów, którzy muszą osiągnąć minimalną roczną wielkość produkcji towarowej na poziomie 4000 sztuk.

Jednocześnie organ ustalił, że Grupa oraz członkowie Grupy, każdy odrębnie, podpisali trójstronne umowy współpracy z A. P. Sp. z o.o.: M. K. – dnia 7 lutego 2014 r., Ł. K. - dnia 21 marca 2014 r., A. N. W. - dnia 21 lutego 2014 r., A. B, - dnia 28 lutego 2014 r., J. J. - dnia 22 stycznia 2014 r.

Z treści umów wynika, że:

- spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A.P. umożliwi członkom Grupy poprzez wskazanie sprzedawcy (dostawcy) nabycie prosiąt, paszy, leków, usług weterynaryjnych oraz dostarczy członkom Grupy procedurę chowu warchlaków oraz tuczników, jak również będzie nadzorowała i kontrolowała przebieg chowu ww. zwierząt,

- członkowie Grupy zobowiązani są nabywać za wynagrodzeniem wszelkie materiały (pasza, lekarstwa, środki dezynfekujące, igły, szczepionki oraz inne materiały niezbędne do chowu) oraz usługi weterynaryjne wyłącznie od podmiotów wskazanych przez A. P. Sp. z o.o., przy czym A. P. Sp. z o.o. według własnego uznania określi ich ilość i jakość,

- członkowie Grupy, warchlaki oraz tuczniki wyprodukowane w swoich gospodarstwach będą sprzedawać wyłącznie na rzecz grupy producentów Rolnych (...) Sp. z o.o. w celu ich dalszej odsprzedaży wyłącznie na rzecz A. P. Sp. z o.o.,

- producenci nie będą kupowali ani posiadali na terenie gospodarstwa żadnych innych materiałów poza materiałami dostarczonymi przez A.P. Sp. z o.o.,

- bez zgody A. P. Sp. z o.o. bezwzględnie zabronione jest dopuszczanie jakichkolwiek sztuk trzody chlewnej (poza zwierzętami dostarczonymi przez spółkę) na teren gospodarstwa ani na odległość mniejszą niż 200 m od któregokolwiek budynku, w którym prowadzony jest chów,

- w sytuacji, m.in. niewłaściwego stanu budynków, zaniedbania w związku z prowadzeniem chowu tuczników, zaniedbania dotyczącego instalacji dostaw wody, czy dostaw energii lub jakiegokolwiek innego naruszenia postanowień umowy trójstronnej A. P. Sp. z o.o. ma prawo przejąć zarządzanie budynkiem lub budynkami, w których odbywa się chów, a producent zobowiązany będzie zwrócić spółce wszelkie koszty zarządzania ww. nieruchomościami,

- członkowie Grupy, w celu zabezpieczenia wykonania umowy trójstronnej, w tym zapłaty na rzecz A. P. Sp. z o.o. wszelkich należności, przenoszą na rzecz A. P. Sp. z o.o. własność i posiadanie trzody chlewnej, która została zakupiona przez Producentów od A. P. Sp. z o.o. W związku z powyższym członkowie Grupy zachowują trzodę chlewną w swoim władaniu, jako posiadacze zależni.

Organ stwierdził, że zapisy tych umów wskazują, iż członkowie Grupy nie prowadzą gospodarstwa rolnego we własnym imieniu i na własną rzecz, gdyż nie są niezależni w podejmowanych decyzjach związanych z prowadzoną działalnością. Wykonują de facto działalność usługową na rzecz A. P. Sp. z o.o., a utworzenie Grupy było działaniem pozornym, mającym jedynie na celu uzyskanie wsparcia z działania "Grupy producentów rolnych". W przedmiotowej sprawie nie można wskazać, iż Strona osiągnęła cele określone w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 277 z dnia 21 października 2005 r., str. 1, ze zm.), dalej: "rozporządzenie Nr 1698/2005". Powołane rozporządzenie stosuje się w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 88 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. UE. L. 2013.347.487, ze zm.), zgodnie z którym wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celu:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

W odpowiedzi na wezwanie organu Grupa udzieliła wyjaśnień, z których wynika, m. in. że każdy członek Grupy, w okresie roku obrotowego 2011 i w latach następnych miał podpisaną umowę na dostawę produktów rolnych z A.P. Sp. z o.o., a więc dwa lata przed rejestracją Grupy w KRS, a w przypadku Pani A. N. – W. ze spółką P. Sp. z o.o. (przekształconą następnie w A. P. Sp. z o.o.).

Fakt, iż członkowie Grupy podpisali umowy współpracy z A. P. Sp. z o.o. przed zawiązaniem Grupy, a zapisy tych umów są de facto tożsame z zapisami umowy trójstronnej wskazuje, zdaniem organu, iż utworzenie Grupy nie wniosło żadnych zmian w funkcjonowaniu ww. gospodarstw, a kontrahentem nadal jest A. P. Sp. z o.o.

Ponadto organ podkreślił, że podpisanie umowy trójstronnej przez każdego z członków Grupy oddzielnie wskazuje, iż każdy z nich mógł negocjować warunki tej umowy, co oznacza, że Grupa nie osiągnęła celów określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Nr 1698/2005, które wskazują, iż to Grupa ma być ogniwem spajającym, m.in. produkcję i sprzedaż towaru wyprodukowanego przez jej członków.

Na podstawie tych ustaleń organ stwierdził, że treść umów trójstronnych dowodzi, iż to A. P. Sp. z o.o. obraca swoim towarem, a członkowie Grupy prowadzą chów i tucz warchlaków "na zlecenie" tej Spółki.

Odnosząc się do realizacji celów wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, wskazanych w powołanych wyżej przepisach, na podstawie dowodów zebranych w sprawie, organ stwierdził, że:

- nie został zrealizowany cel w zakresie ograniczenia liczby pośredników. Jak wynika z danych Systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt zarówno przed, jak i po zawiązaniu Grupy odbiorcą końcowym były podmioty z grupy A. S.A. A.P. Sp. z o.o. jest jedynie pośrednikiem, a nie odbiorcą końcowym, a zatem po podpisaniu umów trójstronnych o współpracy wydłużono łańcuch dostaw o dodatkowego pośrednika jakim jest Grupa,

- nie został zrealizowany cel w zakresie realizacji wspólnych inwestycji. Budowa magazynu na paszę w przyszłych latach funkcjonowania grupy, po uruchomieniu programów pomocy w ramach PRO W 2014-2020, jest z ekonomicznego i racjonalnego puntu widzenia niezasadna. Po podpisaniu umów z A. P. Sp. z o. o. nie ma potrzeby posiadania magazynu na paszę. Zapisy pkt IV lit. b trójstronnej umowy stanowią że producent nie będzie kupował ani posiadał na terenie posesji żadnych materiałów dla tuczników poza materiałami dostarczonymi przez A.P. Sp. z o.o., która to spółka dostarcza paszę wyprodukowaną w swoich wytwórniach,

- nie został zrealizowany cel dotyczący możliwości wspólnego przygotowania partii produktu do sprzedaży, wypracowanie wspólnych zasad i standardów produkcji z uwagi na fakt funkcjonowania pięciu trójstronnych umów ramowych o współpracy, które szczegółowo określają prawa i obowiązki stron, a zasady sprzedaży oraz odbioru tuczników odpowiadają w/w założeniom tuczu kontraktowego. Producent nie ma możliwości jednoczesnej produkcji dla A.P. Sp. z o. o. jak i własnych tuczników. A.P. Sp. z o.o. zapewnia odbiór wszystkich tuczników wyprodukowanych w oparciu o dostarczony przez nich materiał hodowlany. Spółka dostarczając do producenta warchlaki ma całkowitą pewność co do ilości wyprodukowanych tuczników, a także w oparciu o wagę dostarczonych warchlaków oraz średnie przyrosty dobowe jest w stanie określić przypuszczalny termin odbioru tuczników,

- nie został zrealizowany cel w zakresie wspólnych działań informacyjnych. A.P. Sp. z o. o. oprócz tzw. materiałów dostarcza również procedurę tuczu, a zatem wszelkie działania informacyjne mogą mieć jedynie użytek teoretyczny, praktyka bowiem wynika wprost z procedury tuczu A.P. Sp. z o.o.

- nie został zrealizowany cel w zakresie obniżenia kosztów produkcji. A.P. Sp. z o.o. wyznacza bezpośrednio producentom - członkom Grupy dostawcę warchlaków, paszy, leków, usług weterynaryjnych, dostarcza procedury chowu tuczników, jak również kontroluje przebieg chowu tuczników. W związku z tym, że warunki przedstawione członkom, zostały przez nich przyjęte (świadczy o tym złożony podpis na umowie), Grupa nie ma potrzeby prowadzenia analizy cen na rynku materiałów u tuczu.

- nie został zrealizowany cel w zakresie wyższej ceny za jednolity (...) produkt. W załączniku nr 2 do Trójstronnej Umowy Ramowej o Współpracę podano przykład kalkulacji ceny tucznika, gdzie decydującym czynnikiem jest kwota bazowa zależna od ilości miejsc tuczowych. W sytuacji, gdy umowa jest podpisana z każdym członkiem indywidualnie, cena wówczas jest mniej korzystna, niż w momencie podpisania jednej z Grupą.

Organ podkreślił również, że z dowodów zebranych w sprawie, wynika, iż zapłata za tucz nastąpiła z konta odbiorcy – A. P. Sp. z o.o., bezpośrednio na konta członków Grupy z pominięciem konta Strony.

Zdaniem Prezesa ARiMR utworzenie Grupy było działaniem pozornym, mającym na celu uzyskanie wsparcia z działania Grupy producentów rolnych. Grupa, wypełniła zarówno warunek obiektywny do uznania, że stworzyła sztuczne warunki, tj. poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Nr 1698/2005, oraz warunek subiektywny poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń, związanych z produkcją (zawarcie umów trójstronnych) jest zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunków zawartych w art. 35 ust. 1 lit. b ww. rozporządzenia wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji i organizacji sprzedaży, a w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.

Wobec powyższego, przyznanie Grupie pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za pierwszy rok działalności, spowodowałoby uzyskanie wsparcia przez podmioty, których działalność nie stanowiła realizacji celu określonego w art. 35 rozporządzenia Nr 1698/2005. W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, że w omawianym przypadku stworzono sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, które miały na celu uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia grup producentów rolnych. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Nr 65/2011 nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji o odmowie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej za pierwszy rok działalności Spółki jako grupy producentów rolnych oraz orzeczenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz Strony skarżącej według norm przepisanych, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

a) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

- art, 7, art. 77 § 1 i art. 80 K. p. a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2) i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na rozstrzygnięciu niniejszej sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wyczerpującego rozpatrzenia i zebrania całego materiału dowodowego, poprzez przyjęcie założenia, że Grupa stworzyła sztuczne warunki i nie realizuje celów przewidzianych w przepisach prawa dla grup producentów rolnych, a w szczególności bez wyjaśnienia i rozpatrzenia przyczyn funkcjonowania Spółki w takiej, a nie innej strukturze organizacyjnej, co doprowadziło do wydania decyzji jedynie w oparciu o arbitralne założenie organu II instancji, iż struktura organizacyjna i sposób funkcjonowania Spółki same w sobie świadczą o stworzeniu sztucznych warunków do otrzymania płatności, nie zaś w oparciu o zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy,

- art. 107 § 3 oraz art. 11 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których organ II instancji utrzymał w mocy decyzję odmawiającą przyznania Spółce środków finansowych za pierwszy rok działalności jako grupa producentów rolnych, przejawiające się w szczególności w tym, iż organ II instancji nie wyjaśnił dostatecznie przyczyn i nie podał w sposób jasny, precyzyjny, klarowny powodów, dla których uznał, iż Spółka nie realizuje celów przewidzianych dla grup producentów rolnych i że stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności, ograniczając się jedynie do podania lakonicznych, ogólnikowych twierdzeń i subiektywnych ocen organu nie popartych zgromadzonymi w sprawie dowodami, powielając w zasadzie twierdzenia i zarzuty wcześniej podniesione przez organ I instancji,

b) przepisów prawa materialnego:

- art. 4 pkt 8 rozporządzenie komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UEL. 2011.25.8) poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że działalność Strony wskazuje na pozorny i sztuczny charakter stworzonych przez Grupę warunków przyznania środków finansowych za pierwszy rok działalności,

- art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. Urz. WE L 277/1 Nr 277, poz. 1 ze zm.) w zw. z art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach, poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, iż działania podjęte przez Stronę nie korespondują z celami określonymi w powołanym przepisie oraz poprzez brak precyzyjnego wskazania którego z celów Spółka nie realizuje i brak wskazania dowodów o tym świadczących, jak również poprzez błędne przyjęcie, że Grupa zobowiązana jest do realizacji każdego z celów określonych ww. przepisie, podczas gdy z przepisu tego nie wynika obowiązek łącznego spełnienia przez Grupę wszystkich celów wskazanych ww. przepisie,

- art. 35 ust. 2 ww. Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1) oraz § 8 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z dnia 20 kwietnia 2007 r., poprzez niezastosowanie i nieprzyznanie Spółce środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych za pierwszy rok działalności, mimo że Spółka spełniła wszelkie warunki do uzyskania środków z tytułu pomocy finansowej.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach organów nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji.

Zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. Nr 88 poz. 983 ze zm.), dalej: "ustawa o grupach producentów rolnych". Stosownie do art. 2 w. wym. ustawy osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. Treść art. 3 ustawy określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, między innymi zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów. W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa grupa (art. 4 ww. ustawy).

Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu na terytorium RP reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w tym w odniesieniu do grup producentów (Dz.U. z 2013 r. poz.173), dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich".

W art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przewidziano, że pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), dalej: "rozporządzenie Nr 1698/2005", oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. pomoc jest udzielana grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ww. ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczonych od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru.

Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa.

Grupa powstała w dniu (...) listopada 2013 r. (numer KRS(...)). Z odpisu KRS (stan na dzień 12 sierpnia 2015 r.) wynika, iż Grupa składa się z 5 wspólników (członków), z których każdy posiada 10 udziałów o wartości 1000 zł. W skład Grupy wchodzą: M. K., Ł. K., A. N. W., A. B., J. J.. Zgodnie z danymi zawartymi w odpisie KRS, Spółkę reprezentuje każdy z członków Zarządu (którego skład tworzą wszyscy członkowie Grupy) samodzielnie. Decyzją Marszałka Województwa P. z dnia (...) grudnia 2013 r. nr (...), Grupa została wpisana do rejestru grup producentów rolnych, w grupie produktów świnie żywe, prosięta, warchlaki, mięso wieprzowe: świeże, chłodzone, mrożone.

Wobec uzyskania przez Skarżącą wpisu do prowadzonego przez Marszałka Województwa rejestru, Prezes ARiMR zobowiązany był uznać, że grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych. Zgodnie z § 6 ust. 3 w/w rozporządzenia wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu.

Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić, czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty. Wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej, jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią art. 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Tymczasem badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku, jak również tego, czy spełnione są cele działania grupy określone przepisami nie tylko krajowymi, ale i unijnymi.

Tak więc przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia Rady Nr 1698/2005 i rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011 r., str. 8 ze zm.), dalej: "rozporządzenie Nr 65/2011".

Na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia Rady Nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup,

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych,

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Nr 1698/2005 celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych", jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu.

W związku z tym, że istotą pomocy jest wsparcie wspólnego wprowadzania do obrotu danego produktu należy przyjąć, że chodzi o działania wspólne, czyli dokonywane przez wszystkich członków grupy.

Z akt sprawy wynika, że w miesiącach styczniu, lutym i marcu 2014 r. Grupa i jej członkowie odrębnie podpisali trójstronne umowy współpracy z A. P. Sp. z o.o. Jak to wykazał organ, na podstawie ww. umów, A.P. Sp. z o.o. nadzorowała i kontrolowała przebieg chowu zwierząt, a także wskazywała dostawcę prosiąt, paszy, leków, usług weterynaryjnych, środków dezynfekujących, igieł, szczepionek oraz innych materiałów niezbędnych do chowu. Warchlaki oraz tuczniki wyprodukowane w swoich gospodarstwach Członkowie Grupy byli zobowiązani sprzedawać wyłącznie na rzecz grupy producentów Rolnych (...) Sp. z o.o. w celu ich dalszej odsprzedaży wyłącznie na rzecz A.1 P. Sp. z o.o. Producenci zobowiązali się, że nie będą kupowali ani posiadali na terenie gospodarstwa żadnych innych materiałów poza materiałami dostarczonymi przez A.1 P. Sp. z o.o., bez zgody A. P. Sp. z o.o. Ponadto, bezwzględnie zabronione jest dopuszczanie jakichkolwiek sztuk trzody chlewnej (poza zwierzętami dostarczonymi przez spółkę) na teren gospodarstwa ani na odległość mniejszą niż 200 m. od któregokolwiek budynku, w którym prowadzony jest chów.

Załączniki do tych umów stanowią m.in. szczegółowe zasady ustalania ceny jednostkowej netto tucznika rynkowego, wzór umowy przewłaszczenia - umowa o przeniesienie prawa własności rzeczy stanowiących zbiór rzeczy ruchomych o zmiennym składzie na zabezpieczenie (przewłaszczenie na zabezpieczenie), wzór umowy poręczenia przez grupę producentów, wzór umowy poręczenia przez producenta, umowa na dokonywanie przekazów I i II. Z treści umowy o przeniesienie prawa własności rzeczy stanowiących zbiór rzeczy ruchomych o zmiennym składzie na zabezpieczenie wynika, że w celu zabezpieczenia wykonania umowy trójstronnej, w tym zapłaty na rzecz A. P. Sp. z o.o. wszelkich należności, producenci przenieśli na rzecz A. P. Sp. z o.o. własność i posiadanie trzody chlewnej, która została zakupiona przez producentów od A.P. Sp. z o.o.

Zdaniem Sądu treść wskazanych wyżej umów dowodzi, że członkowie Grupy, przekazując swoje uprawnienia A. P. Sp. z o.o., zostali faktycznie pozbawieni możliwości dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, co stanowi naruszenie art. 2 ustawy o grupach producentów rolnych.

Wobec powyższego organ zasadnie sformułował wniosek, iż członkowie Grupy nie prowadzą gospodarstwa rolnego we własnym imieniu i na własną rzecz, nie są niezależni w podejmowanych decyzjach związanych z prowadzoną działalnością, a wykonują działalność usługową na rzecz A. P. Sp. z o.o. Sąd podziela to stanowisko.

Należy podkreślić, że Skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych. W skardze podnosi, iż organ nie wyjaśnił przyczyn funkcjonowania Spółki w takiej strukturze organizacyjnej. Wbrew zarzutom skargi Sąd uznał, że organy obydwu instancji prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z ust. 3 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z treści ww. przepisu wynika, że organ działa na podstawie K.p.a., z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 K.p.a., zatem zawarty w skardze zarzut dotyczący ich naruszenia nie jest zasadny. Obowiązkiem organu jest natomiast rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu miało miejsce w sprawie. Organy, w tym organ II instancji, odniósł się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonał oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 80 K.p.a. Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 107 § 3 oraz art. 11 K. p. a. Wbrew zarzutom Skarżącej organ II instancji właściwie ustalił stan faktyczny oraz wskazał mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa krajowego i unijnego. Dokonując ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśnił podjęte rozstrzygnięcie opierając argumentację na zgromadzonym materiale dowodowym. Należy też zaznaczyć, że decyzja o przyznaniu pomocy finansowej wydawana jest po sprawdzeniu spełnienia przez Grupę określonych § 3 ust. 1 rozporządzenia wymogów formalnych, zaś wniosek o płatność składany jest po upływie konkretnego okresu faktycznej działalności Grupy i realizacji przyjętego przez nią celu działania.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego Sąd stwierdza, że w sprawie zostały wypełnione przesłanki wskazane w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Nr 65/2011 zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Zgodnie z poglądem zawartym w uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, organy analizując całokształt materiału zgromadzonego dowodowego, zasadnie uznały, że w sprawie wystąpiły zarówno elementy obiektywne w postaci naruszenia celów systemu jak elementy subiektywne w postaci zamiaru stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW w celu uzyskania wyłącznie korzyści sprzecznej z celami tego systemu, warunkujące zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Nr 65/2011.

Organ zakwestionował faktyczną działalność Grupy uzasadniając to brakiem samodzielności członków Grupy w organizacji produkcji i sprzedaży, co wskazuje na działania mające na celu wyłącznie możliwość uzyskania wsparcia dla grup producenckich, w ramach środków przewidzianych w PROW na lata 2007-2013, a nie potrzebą dostosowania procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, centralizacją sprzedaży, co rzutuje na ocenę spełnienia celu określonego w treści art. 35 ust. 1, a w szczególności lit. b rozporządzenia Rady Nr 1698/200. Przepis ten bowiem stanowi, że celem jest wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych.

Postawiony przez organy zarzut stworzenia przez Grupę sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, o czym stanowi art. 4 ust. 8 rozporządzenia Nr 65/2011, zdaniem Sądu jest uzasadniony bowiem działania podjęte przez Grupę w okresie objętym wnioskiem istotnie wskazują, iż przez powstanie Grupy wydłużono, funkcjonujący wcześniej łańcuch dostaw o dodatkowego pośrednika. Odbiorcą końcowym nadal, tak jak przed powstaniem Grupy i zawarciem z A. P. Sp. z o.o. umów, są podmioty z grupy A. S.A. Nie zrealizowano celu w zakresie wspólnego przygotowania partii produktu do sprzedaży, wypracowania wspólnych zasad i standardów produkcji. Zawarte z A. P. Sp. z o.o. umowy szczegółowo określiły prawa i obowiązki stron odbierając Grupie samodzielność podejmowania decyzji, a zasady sprzedaży oraz odbioru tuczników odpowiadają założeniom tuczu kontraktowego. Producent nie ma możliwości produkcji własnych tuczników, A. P. Sp. z o.o. kontroluje przebieg chowu tuczników i zapewnia odbiór wszystkich tuczników wyprodukowanych w oparciu o ustalone w umowach zasady.

Należy podkreślić, że zgodnie z powołanymi wyżej przepisami prawa, pomoc finansowa jest udzielana wówczas, gdy Grupa jest nie tylko zarejestrowana, ale także funkcjonuje zgodnie z celami, dla których została utworzona.

Zasadnie zatem w rozpoznawanej sprawie organy wskazują, że utworzenie Grupy doprowadziło do sytuacji przeciwnej do wskazanych wyżej celów, a zamiarem osób zawiązujących Grupę oraz jej poszczególnych członków, było działanie mające na celu w pierwszej kolejności ominięcie warunku wskazanego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1698/2005, a w dalszej kolejności otrzymanie płatności w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych". Organy słusznie przyjęły brak samodzielności członków Grupy w prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie hodowli świń, prosiąt i warchlaków.

Dowodzi tego dodatkowo fakt, iż każdy członek Grupy, w okresie roku obrotowego 2011 i w latach następnych miał podpisaną umowę na dostawę produktów rolnych z A. P. Sp. z o.o., a więc dwa lata przed rejestracją Grupy w KRS, a w przypadku A. N. – W. ze spółką P. Sp. z o.o. (przekształconą następnie w A. P. Sp. z o.o.). Utworzenie Grupy nie wniosło zatem żadnych zmian w funkcjonowaniu ww. gospodarstw, a kontrahentem nadal jest A. P. Sp. z o.o. Taka metoda gospodarowania w żaden sposób nie wpływa na zwiększenie mocy produkcyjnej Grupy. W związku z powyższym, organy Agencji zasadnie wywiodły, iż w takim przypadku nie można mówić o poprawie efektywności gospodarowania. W konsekwencji, mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do utworzenia grupy producentów rolnych na gruncie prawa polskiego, Grupa w niniejszej sprawie w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie przez Skarżącą w takiej sytuacji pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

Należy podkreślić, że skoro zgodnie z art. 2 ustawy o grupach producentów rolnych, określone w nim podmioty prowadzące gospodarstwo rolne lub prowadzące działalność rolniczą, mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego, to jest jednoznaczne, że podmioty te "wchodząc" do Grupy, wnoszą do niej swój dotychczasowy potencjał produkcyjny, zatem można się spodziewać, że łącznie będzie on oscylował wokół sumy wszystkich tych potencjałów. Sąd podziela stanowisko organu, że utworzenie grupy producentów w opisanych wyżej okolicznościach, miał na celu obejście przepisów odnoszących się do maksymalnego limitu kwoty wsparcia w ramach działania "Grupy producentów rolnych".

Tym samym należało uznać, że mimo formalnego spełnienia warunków uzyskania płatności, nie jest ona należna ze względu na to, że stoi temu na przeszkodzie treść art. 4 pkt 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011.

W tym stanie rzeczy nie doszło do naruszenia treści żadnego ze wskazywanych przez Skarżącą Grupę przepisów prawa materialnego w postaci wymienionych w skardze art. 4 ust. 8 rozporządzenia Nr 65/2011, art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady Nr 1698/2005 i art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy p. p. s. a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.