Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1040/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-11-27 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 239, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. spółki z o. o. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. spółki z o. o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W złożonej skardze reprezentujący skarżącą spółkę doradca podatkowy wniósł o zwolnienie spółki od kosztów sądowych załączając w tym celu wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W uzasadnieniu wniosku, skarżąca spółka podniosła, że w związku z kryzysem w branży, brakiem zleceń, a także ze względu na wstrzymanie przez organ podatkowy zwrotu nadwyżki VAT, praktycznie zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej i nie posiada żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Obecnie nie zatrudnia żadnych pracowników, a jedynym majątkiem spółki jest komputer z drukarką i notebook. Spółka posiada także nieuregulowane zobowiązania wobec wierzycieli. Prawomocnym postanowieniem z dnia 9 maja 2013 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości spółki uznając, że jej majątek nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego.

W konkluzji skarżąca spółka podniosła, że bez zwolnienia od kosztów sądowych nie będzie w stanie kwestionować na drodze sądowej wadliwych rozstrzygnięć organów podatkowych. Ponadto podała, że wprawdzie wpis w sprawie wynosi jedynie 100 zł, jednakże i tak przekracza możliwości finansowe spółki, a nadto skarży pozostałe 34 postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania, co powoduje, że łączna kwota potrzebna na pokrycie kosztów sądowych wynosi 3.500 zł.

W dalszej części urzędowego formularza strona wykazała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych 0 zł; strata z działalności gospodarczej za 2012 r. wyniosła 163.000 zł, zaś stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku jest ujemny i wynosi – (minus) 98,09 zł.

Sąd rozpatrujący wniosek w sprawie niniejszej wziął też pod uwagę dokumenty złożone do wniosku o przyznanie prawa pomocy w aktach sprawy o sygnaturze I SA/Lu 502/14, tj. sprawozdanie finansowe z działalności spółki za 2012 r., bilans spółki na dzień 30 listopada 2013 r., postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 9 maja 2013 r., sygn. IX GU 17/13, zeznanie podatkowe CIT-8 za 2012 r., wyciąg z rachunku bankowego spółki na dzień 31 października 2013 r., 30 listopada 2013 r. i 31 grudnia 2013 r., jako znane mu z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wniosek skarżącej spółki o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w takim zakresie następuje natomiast, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a. Zważyc przy tym należy, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odpłatność, tzn. sąd podejmuje określone przepisami czynności jedynie wówczas, gdy strona lub uczestnik postępowania wniosą stosowną, przewidzianą dla danej czynności, opłatę (np. wpis od skargi). Wyjątki od tej zasady wynikają bądź z konkretnych przepisów ustawy (np. art. 239 p.p.s.a.) lub też mają charakter prawa pomocy. Celem prawa pomocy jest bowiem umożliwienie osobom o niskich dochodach i trudnej sytuacji materialnej poddania ich sprawy rozpatrzeniu przez sąd oraz umożliwienie realizacji innych uprawnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez konieczności uiszczania opłat.

Z uwagi na to, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, jego przyznanie następuje w sytuacjach wyjątkowych, szczególnych, po uprzednim wnikliwym zbadaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. W konsekwencji, co wymaga podkreślenia, to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Okoliczność, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, podlega ostatecznie ocenie Sądu. Jednocześnie dodania wymaga, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, nawet w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, zależy od uznania sądu (por. Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego B. Dauter, wyd. 3, LexisNexis, Warszawa 2011 r. s. 736-737).

Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania prawne oraz treść oświadczenia spółki i dotyczących jej sytuacji finansowej dokumentów nie sposób stwierdzić, że nie ma ona możliwości wyłożenia środków niezbędnych na pokrycie kosztów wpisu od skargi, którego wysokość (100 zł) jest najniższą z możliwych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, nawet przy uwzględnieniu obowiązku uiszczenia wpisu w takiej samej wysokości w pozostałych 34 toczących się równolegle postępowaniach w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sytuacja materialna skarżącej spółki podlegała w okresie ostatnich sześciu miesięcy wielokrotnej ocenie zarówno tutejszego Sądu, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W każdym z tych postępowań odmawiano skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienia WSA: I SA/Lu 144-145/14, I SA/Lu 502-536/14 oraz postanowienia NSA: I FZ 377-378/14). Wydane we wskazanych sprawach rozstrzygnięcia są prawomocne.

Co przy tym istotne, treść wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w niniejszej sprawie jest tożsama z treścią rozpatrzonych we wskazanych sprawach wniosków o prawo pomocy. Skoro więc sytuacja wnioskodawcy nie uległa jakiejkolwiek zmianie, również dokonana obecnie ocenia nie może odbiegać od prezentowanej dotychczas przez Sąd.

W tym zaś zakresie podnieść należy, co wielokrotnie Sąd podnosił, że w odniesieniu do przedsiębiorcy istotne jest np. czy mógł (i powinien był) on gromadzić wcześniej środki na partycypowanie w kosztach postępowań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przedsiębiorca bowiem w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. W przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien bowiem się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2013 r., sygn. akt I FZ 377/14)

Jak natomiast wynika z akt sprawy spółka za lata 2009 i 2010 deklarowała nadwyżki podatku naliczonego nad należnym o znacznej wysokości, co jednocześnie wprost świadczy o wysokim poziomie środków finansowych w dyspozycji skarżącej, przeznaczanych na zakupy w prowadzonej działalności gospodarczej. Rok 2012 przyniósł skarżącej przychód rzędu 1.490.000 zł. Wiedząc zatem, że w maju 2011 r. w stosunku do spółki zostały wszczęte postępowania kontrolne, winna była się liczyć z koniecznością gromadzenia środków na ewentualne przyszłe spory sądowego. Ten zaś obowiązek skarżąca spółka całkowicie zignorowała. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że wykazana w zeznaniu podatkowym za 2012 rok strata nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy wniosek zasługuje na uwzględnienie. Należy mieć bowiem na uwadze, że strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych.

Ponadto dodania wymaga, że strona jest osobą prawną - spółką prawa handlowego, powołaną celem prowadzenia działalności gospodarczej, a więc w celu zarobkowym, nastawionym na przynoszenie zysków swoim udziałowcom. W tej więc sytuacji, w której wolą tychże udziałowców jest dalsze podtrzymywanie bytu prawnego spółki oraz jej funkcjonowania w obrocie gospodarczym (a tak jest w niniejszej sprawie), winni oni uzupełnić ewentualne niedobory środków niezbędnych na pokrycie jej uzasadnionych wydatków. Do wydatków tych należy zaś zaliczyć także wydatki związane z toczącymi się postępowaniami sądowymi. Natomiast decyzja udziałowców spółki o jej niedokapitalizowaniu w sytuacji, gdy nie posiada ona środków koniecznych do finansowania czynności zmierzających do ochrony jej interesu prawnego (opłacenia kosztów sądowych), stanowi o rezygnacji udziałowców ze starań o zabezpieczenie materialnych podstaw działania spółki.

Na nie mniejszą uwagę zasługuje fakt, że w sprawie sygn. akt I SA/Lu 144/14 skarżąca spółka po prawomocnej odmowie zwolnienia jej od kosztów sądowych uiściła wpis od skargi w wysokości 100.000,00 (sto tysięcy) złotych. We wszystkich zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach spółka poniosła również koszty postępowania związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika celem reprezentowania jej interesów. W tych okolicznościach oczywistym jest, iż konieczna do uiszczenia obecnie kwota wpisu od skargi (nawet we wszystkich 35 sprawach) jest nieporównywalnie niższa niż poniesione dotychczas przez skarżącą koszty sądowe.

W tym stanie rzeczy Sąd ocenił, że skarżąca spółka nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. podstaw do przyznania prawa pomocy.

Dlatego, działając na podstawie tego przepisu postanowił, jak w sentencji.