Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1499/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art.2 pkt.31,pkt.35a,pkt 50 i 52, art. 62 ust.4, art.64 ust.4b, art 64 c, art.140aa ust.1,3 pkt.1,4,art.140 ab ust.1 pkt.3 lit.c
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art.41
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: 119 pkt.2,145,200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: 189 f
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2019 r.; 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz D. C. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt: VI SA/Wa 1499/21

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "Organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "Kpa"), art. 2 pkt 31, art. 2 pkt 35a, art. 2 pkt 50 i pkt 52, art. 62 ust. 4, art. 64 ust. 4b, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3, lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm.; dalej: "Prd"), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm.; dalej: "Udp"), § 2 ust. 1 pkt 5, § 2 ust. 2, § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. C. (dalej: "Skarżący", "Strona") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2019 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15000.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Organ wyjaśnił, że w dniu 17 września 2019 r. na MOP H., zlokalizowanym w ciągu autostrady [...] poddano kontroli zespół pojazdów składający się z czteroosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...], czteroosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...] i sześcioosiowej przyczepy marki [...] o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował M. C., który wykonywał międzynarodowy przejazd drogowy z ładunkiem elementu maszyny - podstawy maszynowni (ładunek niepodzielny) w imieniu przedsiębiorcy D. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Firma M.. Przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli nr [...] z dnia 17 września 2019 r.

Podczas kontroli stwierdzono, iż kontrolowany zespół pojazdów przekraczał dopuszczalną wysokości, szerokość oraz długość.

Ponadto podczas kontroli stwierdzono, że zespół pojazdów składał się z więcej niż z dwóch pojazdów.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 62 ust 4 Prd, zespół pojazdów może składać się najwyżej z 3 pojazdów, a zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny - z 2 pojazdów. Jak stanowi art. 62 ust. 4b ww. ustawy, przejazd zespołu pojazdów złożonego z liczby pojazdów większej niż określona w ust. 4 lub o długości większej niż określona w ust. 4a wymaga zezwolenia, o którym mowa w art. 64d. Natomiast Jak zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, nie może przekraczać 4,00 m.

Pomiaru wysokości dokonano przy użyciu przymiaru teleskopowego o nr [...], który legitymował się świadectwem wzorcowania nr [...] z 5 lipca 2018 r., wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...].

Według § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy - 18,75 m.

Organ zaznaczył, że kontrolowano zespół pojazdów, a nie pojazd członowy, a zatem dopuszczalna długość wynosiła 18,75 m, a nie 16,50 m, lecz ta okoliczność ze względu na wielkość przekroczeń dopuszczalnych norm, pozostaje bez wpływu na kwalifikację prawną i wysokość kary pieniężnej.

Stosownie do § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia, szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 13, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3, nie może przekraczać 2,55 m. Szerokość nadwozia pojazdu, który jest przeznaczony do przewozu towarów w określonej temperaturze, jeżeli jego ściany boczne wraz z izolacją termiczną mają grubość nie mniejszą niż 45 mm każda, oraz klimatyzowanego kontenera lub wymiennego nadwozia nie może przekraczać 2,60 m.

Pomiaru długości i szerokości zespołu pojazdów wraz z ładunkiem dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego o nr [...], który w dniu kontroli legitymował się świadectwem wzorcowania nr [...] z dnia 9 lipca 2018 r., wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...].

W dniu kontroli ww. zespołem pojazdów Strona wykonywała międzynarodowy przejazd drogowy z ładunkiem elementu maszyny - podstawy maszynowni (ładunek niepodzielny). Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony podczas kontroli. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono następujące przekroczenia dopuszczalnych norm:

- szerokość zespołu pojazdów 5,16 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 2,61 m (przekroczenie o dopuszczalnej wartości o 102,35 %),

- wysokość zespołu pojazdów 4,34 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 0,34 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 8,5 %),

- długość zespołu pojazdów 33,81 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 15,06 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 80,32 %).

Kierowca podczas kontroli okazał zezwolenie kategorii VI nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego w terminie od 24.04.2019 r. do 24.04.2021 r., po drogach publicznych, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi, określone w pozycji nr 6 tabeli.

W związku z powyższym, że stwierdzona podczas kontroli długość zespołu pojazdów wynosiła 33,81 m, szerokość 5,16 m, wysokość 4,34 m, okazane zezwolenie było zdaniem Organu niewystarczające do wykonywania przejazdu na jego podstawie.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 62 ust. 4 Prd, zespół pojazdów może składać się najwyżej z 3 pojazdów, a zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny - z 2 pojazdów. Według art. 62 ust. 4b pkt 1 ww. ustawy, przejazd zespołu pojazdów złożonego z liczby pojazdów większej niż określona w ust. 4 wymaga zezwolenia, o którym mowa w art. 64d. Stosownie do treści art. 64d Prd, zezwolenie kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego jest wydawane na jednokrotny lub wielokrotny przejazd po drogach publicznych w wyznaczonym czasie, na trasie wyznaczonej w zezwoleniu. Zezwolenie wydaje się dla pojazdu, którego ruch, ze względu na jego wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-VI.

Następnie Organ podniósł, że zgodnie z treścią art. 64ea Prd, w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii VII z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

Podczas kontroli osoba wykonująca pilotaż przekazała kierowcy zezwolenie kategorii VII nr [...] na jednokrotny przejazd pojazdu nienormatywnego wydane dnia 13 września 2019 r., na rzecz M.. Jak wynika z treści ww. zezwolenia, dotyczyło ono przewozu ładunku elementu maszyny, wydane dla pojazdu marki [...] o nr rej. [...] i naczepy marki [...] o nr rej. [...] + [...], do następujących wymiarów zespołu z ładunkiem: długość 36,00 m, szerokość 5,50 m, wysokość 4,50 m, masa ładunku 75,00 t, masa całkowita 143,00 t. Zezwolenie to dotyczyło przejazdu zespołu pojazdów z ładunkiem z miejscowości MOP H. do miejscowości K., po drogach publicznych: MOP H. (parking przy [...]) - [...] węzeł P. - [...] - K. granica RP w okresie od 16 września 2019 r. do 29 września 2019 r.

Jak wykazała kontrola drogowa kontrolowany przejazd kierowca odbywał z MOP S., gdzie przyjechał samochodem z jednym z pilotów. Z tej miejscowości kierowca rozpoczął wykonywania przejazdu, a następnie dojechał na MOP H., kierując pojazd w kierunku U.. Ustaleń tych Organ dokonał na podstawie oświadczenia kierowcy oraz karty kierowcy.

W związku z tym, że okazane zezwolenia kategorii VII nie uprawniało do przejazdu na odcinku MOP S. - MOP H., z parametrami pojazdu stwierdzonymi podczas kontroli, w związku z czym Organ dokonał kwalifikacji prawnej tego przejazdu do zezwolenia kategorii VII.

Organ przytoczył treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, wyjaśnił kryteria, którymi kieruje się ustalając kategorię zezwolenia, którym powinna legitymować się strona postępowania, powołując na poparcie swojej argumentacji stosowne orzecznictwo.

Następnie Organ odniósł się do argumentów strony podniesionych w odwołaniu, uznając je za bezzasadne.

Zwrócił także uwagę na treść art. 140aa ust. 4 Prd, w którym ustawodawca przewidział możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie stwierdzając, że strona w toku postępowania, nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów:

1. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 15, art. 75, art. 81 Kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na braku ustaleń oraz materiału dowodowego niezbędnego do wydania ww. decyzji oraz poczynieniu ustaleń niezgodnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym; a także wadliwą jego analizę, skutkujące w konsekwencji przyjęciem, że zebrane dowody w sposób jednoznaczny wskazują na wpływ lub zgodę Skarżącego na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, a zaniechanie dokonania pomiaru rzeczywistej masy kontrolowanego pojazdu, co bez wątpliwości jest zaprzeczeniem zasady nakazującej organom administracji publicznej działać na podstawie i w granicach prawa oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, oraz niewyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego,

2. art. 8, 77 oraz 107 § 3 Kpa przez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia faktycznego decyzji, aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej i wydanie decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną bez przeprowadzenia wnikliwego i szczegółowego postępowania administracyjnego,

3. art. 10 Kpa w związku z art. 78 § 1 w związku z 75 § 1 poprzez odmowę dopuszczenia dowodów, co było niezbędne dla potwierdzenia twierdzeń Strony na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz nie uwzględnienie przedstawionych przez stronę dowodów, które były niezbędne dla potwierdzenia twierdzeń Strony na okoliczności stwierdzonych naruszeń,

4. art. 189 Kpa poprzez niezastosowanie w sprawie,

5. art. 140 aa ust. 4 Prd przez pozorne przeprowadzenie postępowania dotyczącego wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy w przypadku gdy w momencie kontroli nie przekroczone zostały jakiekolwiek parametry kontrolowanego pojazdu, w stosunku do okazanego zezwolenia kat. VII,

6. art. 2 oraz 91 ust. 3 Konstytucji RP poprzez złamanie generalnych zasad Kpa, naruszenie przepisów Prd oraz ignorowanie przepisów prawa wspólnotowego,

7. art. 140aa Prd poprzez próbę nałożenia kary pieniężnej w przypadku gdy normy prawne w momencie kontroli nie zostały naruszone,

8. art. 140ab ust 1 pkt. 3 lit. c w przypadku gdy nie dopełniono obowiązku pełnego przeprowadzenia pomiarów nacisków osi oraz masy rzeczywistej zespołu pojazdów,

9. art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady ne bis in idem poprzez wielokrotne karanie tej samej osoby za ten sam czyn.

W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął i szczegółowo uzasadnił podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana według kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenił zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - dalej także: "p.p.s.a.".

Reasumując Sąd orzeka na podstawie akt sprawy oceniając, zgodność z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego rozstrzygnięcie organu administracji publicznej.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych przepisów doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są zgodne z prawem, naruszają przepisy zarówno prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie, jak i prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy co powoduje, że skargę należało uwzględnić.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że rozpoznawana sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek niepodzielny, w postaci elementu maszyny - podstawy maszynowni, co wynika z protokołu kontroli i nie jest sporne w sprawie.

Poza sporem pozostaje także okoliczność, że na kontrolowany przejazd Skarżący posiadał ważne zezwolenie kategorii VII nr [...]. Jak wynika z treści ww. zezwolenia, dotyczyło ono przewozu ładunku elementu maszyny, wydane dla pojazdu marki [...] o nr rej. [...] i naczepy marki [...] o nr rej. [...] + [...], do następujących wymiarów zespołu z ładunkiem: długość 36,00 m, szerokość 5,50 m, wysokość 4,50 m, masa ładunku 75,00 t, masa całkowita 143,00 t. Zezwolenie to dotyczyło przejazdu zespołu pojazdów z ładunkiem z miejscowości MOP H. do miejscowości K., po drogach publicznych: MOP H. (parking przy [...]) - [...] węzeł P. - [...] - K. granica RP, w okresie od 16 września 2019 r. do 29 września 2019 r.

Jak wykazała kontrola drogowa realizowany przez Skarżącego przejazd nie spełniał jedynie warunku ww. zezwolenia w zakresie drogi po której był dokonywany, gdyż kierowca odbywał go z MOP S., gdzie przyjechał samochodem z jednym z pilotów. Z tej miejscowości kierowca rozpoczął wykonywania przejazdu, a następnie dojechał na MOP H., kierując pojazd w kierunku U.. Ustaleń tych Organ dokonał na podstawie oświadczenia kierowcy oraz karty kierowcy.

W związku ze stwierdzeniem, że okazane zezwolenie kategorii VII nie uprawniało Skarżącego do przejazdu na odcinku MOP S. - MOP H., z parametrami pojazdu stwierdzonymi podczas kontroli, Organ dokonał kwalifikacji prawnej tego przejazdu, jako realizowanego bez zezwolenia kategorii VII.

Sąd podziela stanowisko Skarżącego, iż powyższe ustalenia nie zostały poparte wystarczającym materiałem dowodowym. Wskazać bowiem należy, że poza oświadczeniem kierowcy, brak jest innych dowodów potwierdzających, iż przejazd po odcinku autostrady [...], nieobjętym przedmiotowym zezwoleniem, był dokonywany wraz z ładunkiem o parametrach stwierdzonych podczas kontroli, która, co należy podkreślić, została przeprowadzona w miejscu obowiązywania zezwolenia na przejazd nienormatywny, tj. w MOP H.. Na dzień i w miejscu dokonanej kontroli Skarżący posiadał bowiem wymagane zezwolenie.

W tym przypadku została zatem nałożona na Skarżącego kara za naruszenie, które miało wedle ustaleń organu miejsce wcześniej, w wyniku przejazdu po odcinku drogi nieobjętym zezwoleniem. Jednakże z materiału dowodowego sprawy, w tym zeznań kierowcy oraz pilota nie wynika, gdzie i kiedy dokonano załadunku niepodzielnego ładunku, w związku z czym nie zostało dowiedzione, czy faktycznie był realizowany przejazd pojazdem nienormatywnym na odcinku drogi: MOP S. - MOP H.. W ocenie Sądu, ustalenie takie ma w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy decydujące znaczenie, tym bardziej, że kierowca swoje wcześniejsze oświadczenie odwołał, a Strona w trakcie prowadzonego postępowania wnioskowała o jego ponowne przesłuchanie, ze względu na wprowadzenie w błąd. Organ jednak w tym zakresie nie przeprowadził żadnych uzupełniających dowodów, bazując de facto na domniemaniu dokonania naruszenia, które nie może być wystarczającą podstawą do nałożenia kary pieniężnej mającej status daniny publicznej.

W tym zakresie organ naruszył zatem przepisy postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, na okoliczność stwierdzonego naruszenia.

Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu, w tej sprawie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący podwójnego ukarania i w konsekwencji odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary.

Aby taka kara mogła być nałożona, w realiach niniejszej sprawy, z uwagi na nałożenie na Skarżącego również kary pieniężnej w oparciu o ustalenia poczynione w trakcie tej samej kontroli, na podstawie art. 92a ust. 7 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, organy, celem uniknięcia podwójnego ukarania, winny rozważyć, czy w sprawie nie zachodzi konieczność zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Powyższy przepis określa przesłanki, tryb i formę odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie § 1 wymaga formy decyzji administracyjnej. Jest to decyzja merytoryczna, w której organ administracji publicznej orzeka, że na podstawie komentowanego przepisu odstępuje od nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej za niedopełnienie określonego ustawowo obowiązku (naruszenie ustawowo określonego zakazu). Spełnienie przesłanek określonych w tym przepisie nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania, a zatem nie jest to podstawa do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (adresata zakazu). Nie oznacza to zarazem oparcia odpowiedzialności administracyjnej na zasadzie winy (A.Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego Opublikowano: LEX/el. 2019).

Przepis ten przyjmuje szerokie rozumienie zakazu ne bis in idem na wzór przyjętego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, obejmującego nie tylko przypadki zbiegu odpowiedzialności za czyny sankcjonowane z mocy prawa karnego, ale również przypadki zbiegu odpowiedzialności za czyny sankcjonowane z mocy prawa karnego i innych przepisów prawa publicznego, w tym prawa administracyjnego, jeśli przewidują one środki o charakterze represyjnym (zob. wyroki TK: z 24.01.2006 r., SK 52/04, OTK-A 2006/1, poz. 6; z 18.11.2010 r., P 29/09, OTK-A 2010/9, poz. 104; z 12.04.2011 r., P 90/08, OTK-A 2011/3, poz. 21).

Przesłanki zastosowania art. 189 f § 1 pkt 2 k.p.a., które muszą być spełnione łącznie, są następujące:

1) uprzednie prawomocne ukaranie,

2) za to samo zachowanie,

3) strony,

4) jedną z kar wymienionych w komentowanym przepisie.666

Konieczne jest ponadto wykazanie, że "uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna". Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany, po pierwsze, ocenić, jakie cele spełniają uprzednia kara i aktualna administracyjna kara pieniężna; po drugie, ustalić, które z wchodzących w rachubę celów kary uprzedniej i administracyjnej kary pieniężnej są tożsame; po trzecie, ocenić, czy i w jakim stopniu uprzednio nałożona kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

W ocenie Sądu nie można podzielić argumentacji organu, który neguje zaistnienie w sprawie możliwości podwójnego ukarania, z uwagi na okoliczność, że podstawą do wszczęcia postępowania, a następnie nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie były przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym a nie ustawy o transporcie drogowym, co oznacza, że obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej jak i podmiotowej. Wbrew bowiem twierdzeniom organu, nie budzi wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie występuje tożsamość (identyczność) zachowania będącego przedmiotem postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym i postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie ustawy o transporcie drogowym. To samo zdarzenie w dniu 17 września 2019 r. na odcinku autostrady [...]: MOP S. - MOP H., tj. wyniki kontroli zatrzymanego do kontroli zespołu pojazdów, stanowiły podstawę faktyczną, jak wskazuje strona skarżąca, zarówno decyzji poddanej kontroli Sądu niniejszej decyzji, jak i decyzji [...] WITD nr [...] r. nakładającej na Skarżącego odrębną karę pieniężną, na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Stwierdzone podczas powyższej kontroli naruszenia stanowiły zatem podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stwierdzającego wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym, jak bez zezwolenia kategorii VII. Jednocześnie stwierdzone w trakcie tej samej kontroli to samo przekroczenie normatywności pojazdu członowego stanowiło podstawę faktyczną rozstrzygnięcia wydanego na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Kolejną przesłanką zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 kpa jest tożsamość (identyczność) osoby. Chodzi bowiem o jedną i tą samą osobę, która jest stroną dwóch postępowań zakończonych nałożeniem kar pieniężnych. W tym przypadku Sąd również, wbrew twierdzeniu organu, nie ma wątpliwości, że stroną każdej z wydanych decyzji pozostaje Skarżący, niezależnie od tego, czy nazwiemy go podmiotem wykonującym przejazd czy przewoźnikiem drogowym wykonującym przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego. Mamy tu bowiem do czynienia z przedsiębiorcą wykonującym zarobkowo transport drogowy.

Następną przesłanką jest uprzednie ukaranie za to samo zachowanie strony postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Ustawodawca wymaga, aby ukaranie administracyjną karą pieniężną było prawomocne. W niniejszej sprawie Sąd, opierając się na aktach administracyjnych sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją, nie dysponuje decyzją [...] WITD nr [...] r. nakładającej na Skarżącego odrębną karę pieniężną, na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym (przyjmując twierdzenia strony skarżącej, których organ nie neguje), jak też nie posiada wiedzy odnośnie ewentualnego zaskarżenia tej decyzji w drodze instancyjnej poprzez wniesienie odwołania do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Sąd nie posiada więc wiedzy, czy w tamtej sprawie mamy do czynienia z prawomocnym ukaraniem administracyjną karą pieniężną.

Uwzględniając zatem ratio legis analizowanego przepisu art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., konieczne jest poczynienie przez organy inspekcji transportu drogowego ustaleń, czy sprawa ukarania skarżącej w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym, została rozstrzygnięta prawomocnie. Dopiero ustalenie kwestii wcześniejszej prawomocności jednej z omawianych decyzji nakładających kary na spółkę, pozwoli organowi, przy rozważaniu zaistnienia przesłanek z art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., rozstrzygnąć, w której ze spraw mógłby odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu.

Zauważyć należy, że możliwości zastosowania dyspozycji art. 189 f § 1 pkt 2 k.p.a. bynajmniej nie zmienia okoliczność nałożenia na stronę kary pieniężnej przez ten sam a nie inny organ administracji publicznej. Należy tu bowiem odwołać się do prezentowanej w orzecznictwie oraz doktrynie wykładni art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Otóż powszechnie i jednolicie przyjmuje się, że w procesie wykładni terminu "inny organ lub sąd" nie można poprzestać jedynie na wynikach wykładni gramatycznej, ale należy się odnieść również do wyników wykładni funkcjonalnej. Zgodnie zaś z tymi ostatnimi, poprzez inny organ należy rozumieć organ prowadzący inne postępowanie administracyjne, choćby przedmiotowo był to ten sam organ administracji (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2000 r., I SA 1725/99, ONSA 2001/1, poz. 44, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 10 listopada 2016 r., sygn. II SA/Ol 1235/16 .

Reasumując, podkreślić należy, że brzmienie art. 189 f § 1 pkt 2 k.p.a. jest kategoryczne i nakazuje organowi administracji publicznej, w drodze decyzji, odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz poprzestanie na pouczeniu w przypadku spełnienia określonych w nim przesłanek. Brak tu zatem miejsca na uznaniowość organu. Dlatego też organ pierwszej instancji, z uwagi na uchylenie przez Sąd zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji wydanej przez organ w pierwszej instancji , powinien szczegółowo przeanalizować stan sprawy pod kątem możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., uwzględniając powyżej zaprezentowane stanowisko Sądu, w zakresie braków materiału dowodowego i niezbędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy.

Warto ponadto zauważyć, że w uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej do kodeksu postępowania administracyjnego m.in. przepisy odnoszące się do kar administracyjnych (druk sejmowy nr 1181), wyraźnie podkreślono, iż automatyzm nakładania kar i brak uwzględniania okoliczności danej sprawy nie sprzyja zapewnieniu sprawiedliwego – w odczuciu społecznym – działania administracji. Stan taki budzi również zastrzeżenia z uwagi na zasady obowiązujące w demokratycznym państwie prawnym, w szczególności na zasadę proporcjonalności. Z tego względu w orzecznictwie i doktrynie postuluje się, aby w przypadkach, gdy wyraźne brzmienie przepisu nie stoi temu na przeszkodzie, wykładać przepisy dotyczące kar administracyjnych, dążąc do rozszerzenia gwarancji procesowych praw obywatela oraz obowiązywania zasady zaufania do organów państwa.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku, a na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej kwotę 450 zł, tytułem zwrotu kosztów sądowych, obejmujących w niniejszej sprawie uiszczony przez Skarżącego wpis sądowy (pkt 2 sentencji).