Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1867/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: ar. 21 ust. 1, art. 30
journal: Dz.U. 2001 nr 4 poz 25
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kosztów badań laboratoryjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w K. z dnia [...] grudnia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz skarżącej E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: "Prezes UOKiK") zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. (dalej: "strona" lub "skarżąca") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] grudnia 2013 r. (nr akt: [...]), którą zobowiązano stronę do uiszczenia równowartości kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbek:

- serka kanapkowego śmietankowego a' 150g, oznaczonego datą minimalnej trwałości 19.09.13 i nr partii 1, produkcji [...],

- sera Gouda [...] w blokach o różnej masie, produkcji [...],

w kwocie 1.148,78 zł.

Jako podstawę zaskarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148, dalej: "ustawa o Inspekcji Handlowej").

Do wydania powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

W toku kontroli przeprowadzonej w dniach od 22 do 29 sierpnia 2013 r. przez inspektorów reprezentujących [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej (dalej także: "[...]WIIH"), w Centrum Logistycznym, mieszczącym się w J., należącym do strony, pobrano do badań laboratoryjnych m.in. próbki produktów:

- serka kanapkowego śmietankowego a' 150g, oznaczonego datą minimalnej trwałości 19.09.13 i nr partii 1, produkcji [...] (dalej także: "serek kanapkowy"),

- sera Gouda [...] w blokach o różnej masie, produkcji [...] (dalej także: "ser Gouda").

Z uwagi na okoliczności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy o Inspekcji Handlowej nie pobrano próbek kontrolnych ww. produktów. Powyższe udokumentowano w Protokole pobrania próbek produktów Nr [...]z dnia [...]sierpnia 2013 r. oraz Protokole kontroli z dnia [...] sierpnia 2013 r., (nr akt kontroli [...]). W ww. protokole m.in. zapisano, że obecne na stanie placówki kontrolowane partie towarów są własnością przedsiębiorców [...], co zostało potwierdzone oświadczeniem kierownika Centrum Logistycznego w J. z dnia 29 sierpnia 2013 r.

Badania przeprowadzone przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów [...], zwane dalej "Laboratorium w [...] wykazały, że:

- ser Gouda nie odpowiadał deklaracji producenta na opakowaniu z uwagi na zawyżoną zawartość tłuszczu (deklarowano 26%, w wyniku badań stwierdzono 27,9±0,8%), co udokumentowano w Sprawozdaniu z badań Nr [...]z dnia [...]września 2013 r.,

- serek kanapkowy nie odpowiadał deklaracji producenta na opakowaniu z uwagi na zawyżoną zawartość tłuszczu (deklarowano 3,5%, w wyniku badań stwierdzono 4,0±0,1%), co udokumentowano w Sprawozdaniu z badań Nr [...]z dnia [...] września 2013 r.

W związku z powyższym, pismem z dnia 9 września 2013 r., [...] WIIH przekazał stronie m.in. sprawozdania z badań Nr [...] i [...]z dnia 4 września 2013 r., wskazujące, że badane produkty: serek kanapkowy i ser Gouda nie spełniały wymagań zadeklarowanych przez producenta na opakowaniach tych produktów.

Z tytułu przeprowadzonych badań laboratoryjnych, stosownie do § 9 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. 2012 r. poz. 496, dalej także: "rozporządzeniem w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek") dyrektor laboratorium w [...]ustalił wysokość należności kosztów badań ww. próbek:

- serka kanapkowego na kwotę 585,50 zł, kwotę tę udokumentował pismem zatytułowanym "Koszt przeprowadzonych badań laboratoryjnych nr [...]" z dnia 12 września 2013 r.,

- sera Gouda na kwotę 563,28 zł (słownie: pięćset sześćdziesiąt trzy złote 28/100); kwotę tę udokumentował pismem zatytułowanym "Koszt przeprowadzonych badań laboratoryjnych nr [...]" z dnia 12 września 2013 r.

Mając na uwadze powyższe, [...] WIIH pismem z 18 października 2013 r., poinformował stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zobowiązania do uiszczenia równowartości kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych. Jednocześnie strona została poinformowana o prawie do zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia co do zebranych materiałów i dowodów.

Strona skorzystała z przysługującego jej praw kierując do [...] WIIH pismo z dnia 14 października 2013 r., w którym wskazała, że z właścicielem zakwestionowanych produktów zawarła umowę o świadczenie usług spedycyjnych w zakresie obsługi magazynowej oraz organizacji krajowego transportu drogowego. Zgodnie z tą umową, do jej obowiązków należy przyjmowanie towarów do magazynu, przechowywanie, konfekcjonowanie i wydawanie na zlecenie właściciela towarów z magazynu oraz organizacja krajowego transportu drogowego. W związku z powyższym, strona nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności za prawidłowość oznakowania i skład tych towarów, a tym samym nie wprowadza ich do obrotu, gdyż działania te można przypisać jedynie właścicielowi.

Dodatkowo, w piśmie z dnia 25 października 2013 r., strona wniosła o:

- przeprowadzenie dowodu z załączonej umowy o świadczenie usług spedycyjnych w zakresie obsługi magazynowej oraz organizacji krajowego transportu drogowego z dnia 26 czerwca 2012 r. i porozumienia z dnia 1 lutego 2013 r. stanowiącego załącznik do ww. umowy, na okoliczności w nich wskazane,

- wystąpienie przez [...] WIIH do producentów zakwestionowanych produktów o ustosunkowanie się do stwierdzonych nieprawidłowości,

- wystąpienie przez [...] WIIH do właściciela zakwestionowanych produktów o przedstawienie listy odbiorców tych produktów oraz faktur sprzedaży wskazanym odbiorcom za okres 12 miesięcy poprzedzających przedmiotowe postępowanie, na okoliczność wprowadzania do obrotu tych produktów przez ich właścicieli,

- przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków właścicieli zakwestionowanych produktów, na okoliczność ich opakowania przez producentów oraz wprowadzania do obrotu przez ich właścicieli,

- przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków przedstawicieli producentów przedmiotowych produktów na okoliczność opakowania przez nich tych produktów,

- przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka kierownika Centrum Logistycznego w Jaworznie na okoliczność obowiązków realizowanych przez skarżącą w ramach umowy zawartej z właścicielami ww. produktów, w szczególności niewprowadzania ich do obrotu.

Strona podkreśliła, że nie wprowadza do obrotu produktów objętych przedmiotowym postępowaniem. Wskazała również, że w żaden sposób nie ma zastosowania do jej obowiązków definicja "wprowadzania na rynek", która mówi o "posiadaniu żywności lub pasz w celu sprzedaży". Zdaniem strony, wykładnia tej definicji wskazuje, że warunkiem jej zastosowania jest, aby celem posiadacza towaru była jego sprzedaż. Strona nie będąc producentem, ani właścicielem przedmiotowych produktów, nie jest w żaden sposób uprawniona do dysponowania nimi, w szczególności ich zbycia. W dalszej kolejności strona powołała się na definicję posiadacza samoistnego i zależnego, który zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego wykonując władztwo nad rzeczą, nie ma do tego odpowiedniego prawa, skutecznego względem właściciela. Mając na uwadze powyższe, strona wskazała, że nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności za stwierdzone w trakcie kontroli nieprawidłowości, dlatego też obciążenie ją kosztami badań laboratoryjnych jest bezpodstawne i niezrozumiałe.

Pismem z dnia 15 listopada 2013 r., [...] WIIH wezwał kierownika Centrum Logistycznego w J. do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu w charakterze świadka, celem złożenia zeznań w prowadzonych przez niego przedmiotowych postępowaniach.

W dniu 27 listopada 2013 r. w siedzibie [...] WIIH stawił się ww. pracownik i złożył wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie stwierdzając, że skarżąca zajmuje się jedynie świadczeniem usług logistyczno-spedycyjnych, m.in. artykułów rolno-spożywczych, z których większość jest jedynie przewożona, tj. odbierana od producenta i dostarczana pod wskazany adres, bez ich magazynowania. Osoba ta podkreśliła, że przedsiębiorca nie uczestniczy w zakupie magazynowanych produktów, nie jest ich właścicielem, zatem nie ma wpływu na ich jakość, co wprost wynika z zawartej umowy, wobec powyższego nie powinien być obciążony kosztami badań laboratoryjnych artykułów, które nie były jego własnością. Powyższe zostało udokumentowane w protokole przesłuchania świadka z dnia 27 listopada 2013 r.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 3 grudnia 2013 r. [...] WIIH, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, zobowiązał skarżącą do uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych w łącznej kwocie 1.148,78 zł.

Pismem z dnia 18 grudnia 2013 r., strona złożyła do Prezesa UOKiK, odwołanie od ww. decyzji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- przepisów art. 4 ust. 1 i art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2009 r., Nr 187, poz. 1577 z późn. zm., dalej także: "ustawa o jakości handlowej", w związku z art. 3 pkt 8 i art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE L 2002.31.1, dalej także: "rozporządzenie 178/2002" oraz art. 30 ustawy o Inspekcji Handlowej, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do przyjęcia przez organ pierwszej instancji, że strona wprowadziła do obrotu zakwestionowane produkty rolno-spożywcze, a tym samym, że wystąpiły przesłanki do obciążenia jej kosztami badań laboratoryjnych,

- przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 oraz art. 80 k.p.a., poprzez pominięcie wnioskowanych przez stronę dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i naruszenia zasady prawdy obiektywnej.

Strona zarzuciła organowi pierwszej instancji, że nie dokonał on prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego, ograniczając się jedynie do zacytowania kilku definicji z zakresu prawa żywnościowego, a także nieprzeprowadzenie większości wnioskowanych przez nią dowodów oraz nie odniesienie się przez organ do podnoszonej przez nią argumentacji.

Strona ponownie wskazała, że nie wprowadza do obrotu zakwestionowanych produktów, a jedynie je magazynuje i dokonuje ich ewentualnego przewozu, co powoduje, że przytoczona w zaskarżonej decyzji definicja "wprowadzania na rynek" nie znajduje w tym przypadku zastosowania. W związku z faktem, że strona jest jedynie przechowawcą towarów, nie przysługują jej żadne do nich prawa, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Strona nie zgodziła się również z przypisaniem jej przymiotu dystrybutora, gdyż to daje możliwość rozporządzania rzeczą, będącego cechą prawa własności.

Strona podważyła także stanowisko [...] WIIH, iż wprowadzenie do obrotu dotyczy każdego jego etapu i nie jest zawężone jedynie do pierwszego wprowadzenia na rynek przez producenta lub importera, przytaczając uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. I KZP 13/05, w której Sąd stwierdził, że wprowadzaniem do obrotu jest przekazanie przez producenta lub importera towarów po raz pierwszy do obrotu. Wszystkie te okoliczności, zdaniem strony, dają podstawę do uznania, iż została ona bezpodstawnie obciążona kosztami przeprowadzonych badań.

Strona wskazała również, że złożyła wniosek o przeprowadzenie szeregu dowodów, z czego organ pierwszej instancji uwzględnił jeden, a w odniesieniu do pozostałych lakonicznie stwierdził, iż nie przyczynią się one do ustalenia prawdy obiektywnej, co w opinii strony skutkowało naruszeniem zasad postępowania administracyjnego.

W związku z powyższym strona stwierdziła, że decyzja o nałożeniu na nią sankcji w postaci obciążenia kosztami przeprowadzonych badań laboratoryjnych jest bezpodstawna i niezrozumiała. Dodatkowo, twierdzenie organu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż obciążenie kosztami badań nie jest sankcją dowodzi niekonsekwencji i wewnętrznej sprzeczności tego aktu, co również podważa jego zasadność.

W odpowiedzi na przedstawione wyżej zarzuty, Prezes UOKiK wydając zaskarżoną decyzję stwierdził, że stan faktyczny i prawny sprawy dawał podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie zobowiązania strony do uiszczenia, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, równowartości kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych zakwestionowanych produktów rolno-spożywczych w postaci: serka kanapkowego i sera Gouda.

Zdaniem organu odwoławczego kontrola przeprowadzona u skarżącej, była kontrolą urzędową w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. UE L 165 z 30.4.2004 r. z późn. zm., dalej: "rozporządzenie 882/2004"). Kontrola urzędowa oznacza każdą formę kontroli, którą właściwy organ lub Wspólnota wykonuje do celów sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym. Jak stanowi art. 3 ust. 3 ww. rozporządzenia, kontrole urzędowe przeprowadza się na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji pasz lub żywności oraz zwierząt i produktów zwierzęcych. Obejmują one m.in. kontrole przedsiębiorstw paszowych i żywnościowych, wykorzystania pasz i żywności oraz magazynowania pasz i żywności.

Prezes UOKiK wskazał, że w niniejszej sprawie strona przechowywała (składowała) w należącej do niej kontrolowanej placówce zakwestionowane produkty. Tym samym, rodzaj działań strony nie stanowi przesłanki zwalniającej ją z obowiązku zapewnienia zgodności magazynowanych produktów z wymaganiami prawa żywnościowego. Słusznie więc wskazał organ pierwszej instancji, iż tytuł prawny do zakwestionowanych produktów nie ma znaczenia w przedmiotowym postępowaniu, gdyż nie jest to warunkiem uzależniającym możliwość obciążenia kontrolowanego podmiotu kosztami przeprowadzonych badań laboratoryjnych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej.

Prezes UOKiK zauważył, że zgodnie art. 30 ust. 1 ww. ustawy, kontrolowany ma obowiązek uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych, w przypadku stwierdzenia, że produkt nie spełnia wymagań określonych w przepisach odrębnych lub w deklaracji producenta. W związku z powyższym należy stwierdzić również, że obciążenie kontrolowanego podmiotu kosztami badań laboratoryjnych zakwestionowanego produktu nie dotyczy kwestii czy wprowadzał go bezpośrednio do obrotu. Obowiązek uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych w przypadku ujawnienia niezgodności ciąży zawsze na kontrolowanym, którym w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o Inspekcji Handlowej jest przedsiębiorca, którego działalność jest przedmiotem kontroli.

Zdaniem organu odwoławczego sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Wszelkie czynności wynikające z ustawowych kompetencji, to jest: działania prowadzone w ramach postępowania kontrolnego, następnie ewentualnie pokontrolnego, jak i będące konsekwencją postępowania kontrolnego, postępowanie w sprawie zobowiązania do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań (art. 30 ustawy o Inspekcji Handlowej), jako prowadzone przez organy Inspekcji Handlowej, powinny być podmiotowo tożsame i wynikać z ustaleń dokonanych u kontrolowanego. Zatem jedynie kontrolowany może być podmiotem praw i obowiązków z tego faktu wynikających. Bez znaczenia pozostaje zatem okoliczność, że strona nie jest właścicielem zakwestionowanych produktów, gdyż nie ogranicza obowiązku zapewnienia ww. produktom odpowiadającym im wymaganiom jakości handlowej.

Biorąc powyższe pod uwagę Prezes UOKiK stwierdził, że koszty badań laboratoryjnych powinien ponieść podmiot kontrolowany, tj. skarżąca. Organ odwoławczy zauważył, że przepis art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej ma charakter przepisu bezwzględnie obowiązującego i nie przewiduje możliwości odstąpienia od obciążenia podmiotu kontrolowanego, w przypadku stwierdzenia u niego produktów o niewłaściwej jakości, kosztami badań laboratoryjnych.

Zdaniem Prezesa UOKiK, w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, wbrew zarzutom strony, nie doszło do uchybień, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Wyjaśnił, że spośród zgłaszanych przez stronę wniosków dowodowych, organ ten przeprowadził jedynie dowód z zeznań pracownika kontrolowanej placówki należącej do strony na okoliczność jej obowiązków w ramach umowy zawartej z właścicielem zakwestionowanych produktów. Pozostałych wniosków nie uwzględnił, wskazując w uzasadnieniu decyzji, że kwestie własności produktów i ich oznakowania przez producentów nie budzą wątpliwości, dlatego też nie przyczynią się do ustalenia prawdy obiektywnej w spawie, której istotą jest możliwość uznania strony za podmiot zobowiązany do uiszczenia równowartości kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych. Prezes UOKiK zauważył, że słuszność postępowania organu I instancji potwierdza utrwalona linia orzecznictwa sądowo-administracyjnego, zgodnie z którą nieuwzględnienie przeprowadzenia dowodów może nastąpić w sytuacji, gdy ustalenia w danym zakresie są oczywiste i nie budzą wątpliwości.

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zostały podjęte wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do jej prawidłowego załatwienia. [...] WIIH wydając zaskarżoną decyzję zebrał spójny materiał dowodowy, pozwalający na jednoznaczne przyjęcie, że ustalony stan faktyczny daje podstawy do zobowiązania kontrolowanego do uiszczenia równowartości kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych.

Prezes UOKiK zauważył, że zarzut lakoniczności samego zaskarżonego aktu jest uzasadniony, nie wpłynął jednak na wynik sprawy. Organ odwoławczy poniósł, że kwestia ustalenia charakteru obowiązku uiszczenia przez stronę kosztów przeprowadzonych badań, tj. czy jest to sankcja administracyjna, czy też nie, nie ma znaczenia dla sprawy, gdyż nie jest to przedmiotem postępowania.

Prezes UOKiK wskazał, że pojęcie "wprowadzenie do obrotu" na gruncie prawa żywnościowego dotyczy każdego etapu obrotu i nie jest zawężone wyłącznie do pierwszego wprowadzenia na rynek przez producenta lub importera, gdyż art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej odsyła do definicji zawartej w art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002, gdzie pojęcie "wprowadzenie na rynek" oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania.

W świetle powyższego Prezes UOKiK uznał, że pojęcie wprowadzenia do obrotu w prawie żywnościowym dotyczy każdego etapu obrotu i nie może być rozumiane tylko jako pierwsze wprowadzenie danego produktu na rynek. Taki kierunek wykładni jest zgodny z wyrokiem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2006 r. w sprawie C-315/05 (Dz. U. C 331 z 30 grudnia 2006 r.) wydanym w trybie prejudycjalnym, w którym wskazano, że wprowadzający do obrotu może być odpowiedzialny za jakość nawet w sytuacji, gdy jako zwykły dystrybutor wprowadza do obrotu produkt w postaci dostarczonej przez producenta. W ocenie Prezesa UOKiK niezasadnym jest więc odwoływanie się strony wyłącznie do prawa cywilnego i ukształtowanych na jego gruncie zasad. Prawo żywnościowe jest bowiem specyficzną dziedziną, charakteryzującą się odmiennością przyjmowanych rozwiązań prawnych, którego normy uwzględniają szczególny cel, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa żywności i ochrona interesów konsumentów.

Na decyzję Prezesa UOKiK z dnia [...] marca 2014 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów art. 4 ust. 1 i art. 3 pkt 9 ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 3 pkt 8 i art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 oraz art. 30 ustawy o Inspekcji Handlowej, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do przyjęcia, że skarżąca wprowadzała do obrotu zakwestionowane w wyniku kontroli produkty spożywcze, a tym samym, że wystąpiły przesłanki do obciążenia jej kosztami badań laboratoryjnych próbek ww. produktów,

2) naruszenie przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 oraz art. 80 k.p.a. poprzez arbitralne potraktowanie przez organ przedmiotowej sprawy bez rozpatrzenia w sposób wyczerpujący stanu faktycznego i zebranego materiału dowodowego, uznanie za prawidłowe zaniechanie przez organ I instancji przeprowadzenia zawnioskowanych prze stronę dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i naruszenie zasady prawdy obiektywnej,

3) naruszenie przepisów art. 7 w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego w sytuacji, gdy wystąpiły ku temu przesłanki.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] WIIH z dnia 3 grudnia 2013 r.,

2) orzeczenie o zwrocie na rzecz strony kwoty 1.148,78 zł tytułem równowartości kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych,

3) zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Prezes UOKiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). zw. dalej "p.p.s.a", Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że okazała się ona zasadna.

Istotą sporu pomiędzy stronami jest kwestia prawidłowości dokonanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (decyzja z dnia 24 marca 2014 r.) ustaleń odnośnie nałożenia na stronę obowiązku poniesienia kosztów badań laboratoryjnych określonych wyżej wyrobów. Skarżąca zarzuciła naruszenie przez organ przepisu prawa materialnego - art. 4 ust. 1 i art. 3 pkt 9 ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 3 pkt 8 i art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 oraz art. 30 ustawy o Inspekcji Handlowej oraz wskazanych przepisów postępowania administracyjnego.

Zgodnie art. 30 ust. 1 ww. ustawy o Inspekcji Handlowej, kontrolowany ma obowiązek uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych, w przypadku stwierdzenia, że produkt nie spełnia wymagań określonych w przepisach odrębnych lub w deklaracji producenta. Obowiązek uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych w przypadku ujawnienia niezgodności ciąży zatem na kontrolowanym, którym w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o Inspekcji Handlowej jest przedsiębiorca, którego działalność jest przedmiotem kontroli.

Zdaniem organu odwoławczego sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie i bez znaczenia pozostaje okoliczność, że strona nie jest właścicielem zakwestionowanych produktów, gdyż nie ogranicza to obowiązku zapewnienia ww. produktom odpowiadającym im wymogów jakości handlowej, zaś przepis art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewiduje możliwości odstąpienia od obciążenia podmiotu kontrolowanego, w przypadku stwierdzenia u niego produktów o niewłaściwej jakości, kosztami badań laboratoryjnych.

W ocenie Sądu, w tak ustalonym stanie prawnym stwierdzić należy, że organ stosujący prawo musi, w ustalonym stanie faktycznym, prawidłowo zastosować dwie normy prawne – pierwszą, określającą podmiot ustawowo zobowiązany do poniesienia kosztów wskazanych badań (opłatę) oraz drugą – zawierającą przesłanki ustalania wysokości tej opłaty. Powyższe pozwala na zagwarantowanie rzeczywistej realizacji obowiązku ciążącego na kontrolującym organie z mocy art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest spełnienie przez skarżącą pierwszej z wymienionych przesłanek, w związku brakiem prawa własności do zakwestionowanych produktów rolno-spożywczych. Skarżąca wskazywała, iż przedmiotem jej działalności pozostają usługi logistyczno-spedycyjne, m.in. artykułów rolno-spożywczych, z których większość jest jedynie przechowywana i przewożona, tj. odbierana od producenta i następnie dostarczana pod wskazany adres. Tego rodzaju umowa łączyła ją z właścicielem zakwestionowanych przez organy Inspekcji produktów, na których jakość (w szczególności skład) nie mogła mieć wpływu, wobec czego nie powinna zostać obciążona kosztami badań laboratoryjnych artykułów rolno-spożywczych, do których nie miała żadnych praw właścicielskich.

W ocenie Sądu powyższe okoliczności należy bezwzględnie wziąć pod uwagę rozpatrując przedmiotową sprawę, gdyż w kwestii stanowiącej przedmiot zaskarżenia – zobowiązania do poniesienia kosztów specjalistycznych badań – stwierdzić należy, iż skarżąca nie mogła mieć wpływu na powstałe naruszenie przepisów ustawy o jakości handlowej. Potwierdza to jednoznacznie fakt braku nałożenia na skarżącą sankcji przewidzianej w przepisach art. 40a ustawy o jakości handlowej za wprowadzenie do obrotu produktu o nieodpowiedniej jakości lub produktu zafałszowanego. Przypomnieć należy, iż sankcja taka w postaci stosownej do powstałego naruszenia kary finansowej, ma zawsze obligatoryjny charakter. Ponadto należy mieć na uwadze także treść art. 39 ust.1 ww. ustawy, zgodnie z którym przedsiębiorcy, u których organy Inspekcji przeprowadziły kontrolę, w tym pobrały próbki, są obowiązani wnieść opłaty za przeprowadzenie czynności związanych z dokonaniem kontroli oraz przeprowadzeniem badań laboratoryjnych tych próbek, jeżeli w wyniku tej kontroli stwierdzono, że artykuły rolno-spożywcze nie odpowiadają wymaganiom w zakresie jakości handlowej wynikającym z przepisów o jakości handlowej lub wymaganiom dodatkowym zadeklarowanym przez producenta.

W przypadku badanej sprawy organ powyższego przepisu nie zastosował, opierając osnowę skarżonej decyzji na treści art. 30 ustawy o Inspekcji Handlowej uznając, iż stanowi on samoistną merytoryczną podstawę do obciążenia kontrolowanego podmiotu kosztami przeprowadzonych badań laboratoryjnych.

Zdaniem Sądu, przepis ten nie może być stosowany niejako autonomicznie – bez związku z przepisami o jakości oraz obowiązującymi w tej materii przepisami unijnymi, tym bardziej że organ nie wyjaśnił wzajemnej relacji między obiema normami i nie uzasadnił dlaczego art. 39 ustawy o jakości handlowej nie znajduje w rozpatrywanej sprawie zastosowania.

Organ w uzasadnieniu wydanej decyzji odniósł się do przepisów ustawy o jakości handlowej jedynie w kontekście definicji wprowadzenia do obrotu produktu rolno-spożywczego. Przywołując w tym zakresie wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (sprawa C-315/05) organ uznał, iż skarżąca jest uczestnikiem obrotu gospodarczego w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002, w związku z czym należy ją traktować na równi z podmiotem wprowadzającym określony produkt rolno-spożywczy do obrotu (dystrybutorem).

W ocenie Sądu argumentacja organu w tym zakresie pozostaje nieprzekonująca, gdyż w istocie nie dowiedziono wprowadzenia do obrotu ww. produktów przez skarżącą. Przyjęte domniemanie, że skarżącą można uznać za dystrybutora zakwestionowanych w wyniku kontroli produktów rolno-spożywczych nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, iż spełnione zostały określone w ww. przepisach przesłanki, tym bardziej, że przywołany na tę okoliczność wyrok Trybunału dotyczy innego stanu faktycznego i nie znajduje wprost odniesienia do materii badanej sprawy. W tym też względzie należy podzielić stanowisko skarżącej.

W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ ponadto dowodzi, że kontrola skarżącej jako przedsiębiorcy, w ramach której zakwestionowano określone produkty rolno-spożywcze, dotyczyła przedmiotu jej działalności. W wyniku kontroli stwierdzono niespełnienie wymagań zadeklarowanych przez producenta (właściciela). Tymczasem przedmiotem działalności skarżącej nie jest ani produkcja, ani też sensu stricte dystrybucja tych produktów lecz wyłącznie ich transport oraz przechowanie (magazynowanie). Nie ma tu zatem miejsca zakup celem dalszej sprzedaży lub inna forma dysponowania towarem na prawach właściciela, zatem kontrola przedsiębiorcy takiego jak skarżąca (spedytora) w zakresie przestrzegania przez niego przepisów ustawy o jakości handlowej, może dotyczyć tylko zakresu jej działalności, a nie de facto innego podmiotu – właściciela zakwestionowanych produktów.

W tym miejscu wskazać należy, iż kontrola dokonywana na podstawie art. 23 ust. 1 tej ustawy, oprócz jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych obejmuje także warunki ich składowania oraz transportu. Przeprowadzone postępowanie kontrolne z udziałem skarżącej wykazało naruszenie przepisów w zakresie jakości ww. artykułów, a nie warunków działalności spedytora w ramach łączącej go z ich właścicielem umowy. Nie wskazano także, aby niewłaściwa jakość zakwestionowanych produktów rolno-spożywczych była wynikiem nieprawidłowego ich transportowania lub składowania, przykładowo niezapewnienia właściwej do tego temperatury oraz pomieszczenia albo niespełnienia innych warunków, co mogło mieć negatywny wpływ na jakość wspomnianych produktów. Zdaniem Sądu tylko w takim przypadku istniałaby podstawa do obciążenia skarżącej kosztami przeprowadzonych badań laboratoryjnych w zakresie dotyczącym przestrzegania przepisów o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Wspomniany art. 30 ustawy o Inspekcji Handlowej nie jest do tego wystarczającą podstawą, gdyż pozostaje w merytorycznym związku z przepisami ustawy o jakości handlowej oraz w faktycznym związku z dokonanymi na ich podstawie ustaleniami.

W ocenie Sądu uprawione okazały się także zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie w pełni stanu faktycznego sprawy, w wyniku nierozpoznania wniosków dowodowych strony, które mogły mieć istotne znaczenie dla jej wyniku. Organ winien przeprowadzić w tym zakresie uzupełniające postępowanie dowodowe.

Podsumowując, zdaniem Sądu przedstawione okoliczności dowodzą, iż wykazane koszty badań laboratoryjnych, którymi została obciążona strona skarżąca, nie znajdują zarówno uzasadnienia prawnego, jak i potwierdzenia w zgromadzonym przez organ materiale dowodowym sprawy. W takiej sytuacji działania podjęte przez organy administracji obu instancji w ramach przeprowadzonego postępowania należało uznać za nieprawidłowe.

Konkludując, z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c), art. 135, art. 152 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.