Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 118/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. [...] Prezes Sądu Okręgowego w K. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w M. z [...] r. [...] odmawiającą B. P. (dalej określanej jako wnioskodawczyni lub skarżąca) udzielenia informacji publicznej.

Rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z 10 września 2020 r. skierowanym do Prezesa Sądu Rejonowego w M. wnioskodawczyni wniosła o udzielenie informacji publicznej poprzez wskazanie w ilu sprawach, przez jakich sędziów prowadzonych i przez jakich kuratorów wykonywanych z [...] Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej przy Sądzie Rejonowym w M. kuratorzy wykonywali postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia w sprawie, która została prawomocnie umorzona a więc na podstawie nieistniejącego postanowienia w okresie od stycznia 2017 r. do chwili udzielenie informacji oprócz sprawy i sygnaturze [...].

Uznając, że dane objęte wnioskiem mają charakter informacji przetworzonej Prezes Sądu Rejonowego w M. pismem z [...] r. wezwał wnioskodawczynię do wykazania w terminie 14 dni, że żądane informacje są szczególnie istotne dla interesu publicznego. W piśmie tym organ pierwszej instancji podał, że zakres wnioskowanej informacji obejmuje obowiązek jej przetworzenia i wskazał, iż w razie braku odpowiedzi na wezwanie samodzielnie dokona oceny, czy w sprawie zachodzi szczególna istotność interesu publicznego, uzasadniająca przetworzenie wnioskowanych informacji publicznych. Jednocześnie organ pierwszej instancji określił termin rozpatrzenia wniosku na dzień 31 października 2020 r.

W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawczyni, w piśmie z 26 października 2020r. wskazała, że w jej ocenie brak jest jakichkolwiek przesłanek do kwalifikowania żądanej przez nią informacji publicznej jako przetworzonej. Nadto szczególny interes publiczny polega na tym, że konieczne jest sprawdzenie, czy w sprawach prowadzonych i nadzorowanych przez Sąd Rejonowy w M., wykonywanie postanowień odbywa się w oparciu o istniejące postanowienia o zabezpieczeniu, które nie upadły na skutek umorzenia postępowania głównego, czy też sąd ten i podlegli mu kuratorzy z [...] Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej wykonują postanowienie nieistniejące, które upadły wobec prawomocnego umorzenia postępowania. Konieczne jest zatem sprawdzenie, czy sędziowie Sądu Rejonowego w M. i podlegli im kuratorzy działają zgodnie z obowiązującym prawem.

Decyzją z dnia [...] r. [...] organ pierwszej instancji odmówił udostępnienia określonej we wniosku informacji wskazując, iż przedmiot żądania stanowi informację publiczną zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U.' z 2020 r. poz. 2176 tj., dalej określanej skrótem u.d.i.p.).

Zdaniem Prezesa Sądu Rejonowego w M. dla uzyskania żądanych we wniosku informacji niezbędna jest analiza akt wszystkich spraw, w których było wykonywane przez sędziów oraz przez kuratorów sądowych w [...] Zespole Kuratorskiej Służby Sądowej w Sądzie Rejonowym w M. orzeczenie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia w sprawie. Sprawy tego rodzaju, w zależności od treści rozstrzygnięcia, mogą być rejestrowane w repertorium Nsm, względnie w wykazie Opm lub Nmo, zaś w odniesieniu do rejestracji spraw w [...] zespole - w wykazach Opm k i K, na zasadach i podstawach wynikających z zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 19 czerwca 2019 r w Sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. Ministerstwa Sprawiedliwości z 2019 r. poz. 138) i poprzedzającego je zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz.Urz. Ministerstwa Sprawiedliwości nr 5, poz. 22 z późn. zm.). Tylko część z tych spraw pozostaje w dyspozycji Wydziału Rodzinnego i Nieletnich. W konsekwencji, do poczynienia stosownych ustaleń i udzielenia odpowiedzi niezbędna jest fizyczna analiza wszystkich akt spraw prowadzonych i rejestrowanych w tych kategoriach.

Zobowiązując wnioskodawczynię do wykazania szczególnej istotności interesu publicznego w kontekście żądanych przez nią informacji organ udzielił jej wskazówki w postaci sugestii, że dla jej uzyskania wnioskodawczyni powinna wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, ale również, że jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowała organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego (powołując się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2013 r., I OSK 2111/13).

Zdaniem organu pierwszej instancji zobowiązaniu temu wnioskodawczyni nie podołała. Sam fakt sugerowania przez nią posiadania informacji o wykonywaniu nieistniejących postanowień, niezależnie od jego kuriozalności, nie tylko nie jest wykazaniem takiej okoliczności czy choćby jej uprawdopodobnieniem, ale sformułowaną i nieweryfikowalną tezą in abstracto i ex cathedra. Organ zauważył przy tym, że w przypadku, gdy strona albo uczestnik postępowania w konkretnej sprawie tego rodzaju zarzuty podnosi, ma możliwość skorzystania z przysługujących mu środków prawnych, w tym np. środków odwoławczych czy inicjowania postępowań skargowych doprowadzających czy to do merytorycznej oceny rozstrzygnięć w ramach np. kontroli instancyjnej, czy to do podejmowania czynności z zakresu nadzoru administracyjnego, czy to wreszcie dopuszczalnych prawem ingerencji, podejmowanych przez inne podmioty, do których także często skargi i wnioski bywają adresowane.

Także literalne przytoczenie fragmentu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2013 r. nie jest tożsame z wykazaniem istotności żądanej informacji dla interesu publicznego. Zakładając, że hipoteza wnioskodawczyni o nieprawidłowościach jest trafna, w ocenie organu nie można uznać, że taki przypadek czy przypadki w konkretnej sprawie miałby znaczenie dla szerokiego kręgu osób. Nie jest bowiem obiektywnie możliwe prowadzenie postępowania na podstawie nieistniejącego orzeczenia. Nawet jeżeli jest to skrót myślowy i wnioskodawczyni błędnie stawia znak równości między hipotetycznym upadkiem zabezpieczenia a istnieniem orzeczenia, to przecież nawet jeżeli sąd, który wydał rozstrzygnięcie, na skutek którego zabezpieczenie upadło, nie przekaże bez zbędnej zwłoki podmiotowi wykonującemu orzeczenie dokumentu, z którego wynika upadek zabezpieczenia, to z pewnością uczyni to sama strona czy uczestnik postępowania, bowiem leży to w ich interesie.

Z decyzją nie zgodziła się wnioskodawczyni. W odwołaniu zaskarżonej decyzji

zarzuciła naruszenie prawa materialnego , a to art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez błędne przyjęcie, że informacje, o których udzielenie się zwróciła stanowią informację publiczną przetworzoną, a w konsekwencji, że konieczne jest wskazanie szczególnej istotności dla interesu publicznego, a nadto przez błędne uznanie, niezależnie od powyższego, że wnioskodawczyni nie wykazała, że żądane informacje nie mają istotnego znaczenia dla interesu publicznego. W następnie tych błędów niezasadnie odmówiono jej udzielenia informacji publicznej.

Na koniec zarzuciła, że w uzasadnieniu decyzji nie wskazano imion i nazwisk osób, które brały udział w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej.

W oparciu o te zarzuty domagała się uchylenia decyzji i udzielenia jej zadanej informacji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy wyjaśnił, że informacja jakiej domagała się wnioskodawczyni, jak słusznie przyjął organ pierwszej instancji, nie ma charakteru informacji prostej, ponieważ dla jej udzielenia nie wystarczy prosta selekcja dokumentów, ale niezbędne jest sięgnięcie do dokumentów źródłowych. Konieczna będzie analiza akt Spraw Sądu Rejonowego w M. i selekcja ich pod kątem tego, czy zawierają pozostające w zainteresowaniu wnioskodawczyni informacje. Podkreślił, ze organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wykazał, na czym miałaby polegać analiza tych akt i jakie czynności musiałyby być przez pracowników tego organu podjęte (strona pierwsza decyzji akapit ostatni). Działania jakie musieliby podjąć pracownicy przygotowujący żądaną informację wymagają więc nie tylko intelektualnego wkładu w celu jej stworzenia, ale przede wszystkim poświęcenia temu odpowiedniej ilości czasu i nakładu pracy. Sąd nie prowadzi bowiem, jak wynika z uzasadnienie zaskarżonej decyzji żadnej odrębnej statystki, która obejmowałby żądane przez wnioskodawczynię informację i umożliwiała jej natychmiastowe udzielenie.

Organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 977/11, zgodnie z którym, w sytuacji, gdy utworzenie zbioru informacji prostych wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, które negatywnie wpływa na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na sąd, mamy do czynienia z informacją przetworzoną. Realizacja wniosku wymaga analizowania całego zasobu posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych, których oczekuje wnioskodawczyni. To zaś pozwala, w ocenie organu odwoławczego na konkluzję, że wnioskodawczyni domaga się informacji przetworzonej. Zatem warunkiem jej udzielenia będzie wykazanie przez wnioskodawczynię szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu żądanej informacji.

Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że pojęcie interesu jest pojęciem niedookreślonym, nie posiadającym na gruncie obowiązującego prawa zapisanej formuły. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim znaczeniu. W zakresie prawa dostępu do informacji publicznej oznacza to, w ocenie organu, że interes publiczny występuje wtedy, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa (vide wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 marca 2005 r.. sygn. akt Il SA/Wa 2225/2004, z 22 lutego 2006 r.. sygn. akt ll SA/Wa 1721/05).

W rozpatrzonej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że uzyskanie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W ocenie organu odwoławczego interes określonej osoby lub nawet grupy, aczkolwiek dla tej osoby lub grupy istotny i ważny, nie stanowi jednak interesu publicznego. Przesłankę szczególnej istotności dla interesu publicznego'' należy uznać za spełnioną wówczas, pozyskanie określonej informacji leży w interesie nie tylko wnioskodawcy, ale także innych obywateli (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 marca 2014 r., lV SA I GI 110/14). Takiej okoliczności wnioskodawczyni nie wykazała.

Organ za błędne uznał jej stanowisko, ze koniecznym jest sprawdzenie, czy w sprawach prowadzonych i nadzorowanych przez Sąd Rejonowy w M., wykonywanie postanowień odbywa się w oparciu o istniejące postanowienia o zabezpieczeniu, które nie upadły na skutek umorzenia postępowania głównego, czy też sąd ten i podlegli mu kuratorzy z [...] Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej wykonują postanowienia nieistniejące, które upadły wobec prawomocnego umorzenia postępowania.

Organ zaznaczył, że z uzasadnienia odwołania wynika wprost, iż wnioskodawczyni jest stroną postępowania o sygn. akt [...] i w związku z tym postępowaniem składała skargi na łamanie prawa przez sędziów i kuratorów, twierdząc, że postanowienie o zabezpieczeniu nie powinno być wykonywane, gdyż nie istnieje i upadło na skutek umorzenia postępowania. Ta okoliczność w sposób wyraźny wskazuje na to, że wnioskodawczyni usiłuje w drodze dostępu do informacji publicznej uzyskać informację przydatną na potrzeby tego postepowania, nie zaś taką, która leży w interesie innych obywateli. Wnioskodawczyni nie jest osobą powołaną do stwierdzenia, czy naruszenia prawa w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w M. miały miejsca. Jeśli tak było w istocie i posiada ona w tym zakresie informację, winna się nim podzielić z organami ścigania, które uprawnione są do stwierdzania takich naruszeń.

Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca wnioskodawczyni. Decyzji zarzuciła:

- rażące naruszenie prawa materialnego, a to art 3 ust 1 pkt 1 u.d.i p poprzez błędne przyjęcie, że informacje, o które zwróciła się do Prezesa Sądu Rejonowego w M. wnioskiem z dnia 10 września 2020 r stanowią informację publiczną przetworzoną, co do której konieczne jest wykazanie szczególnej istotności dla interesu publicznego, a nadto poprzez błędne uznanie, niezależnie od powyższego, że wnioskodawczyni nie wykazała, ż żądane informacje mają istotne znaczenie dla interesu publicznego;

- rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art 2 ust. 2 u.d.i p poprzez niemające żadnego uzasadnienia prawnego i faktycznego zażądanie od wnioskodawczyni wykazania interesu prawnego i faktycznego w zakresie wnioskowanych przeze nią informacji, co skutkowało całkowicie bezpodstawnym odmówieniem jej udzielenia pełnej informacji publicznej objętej wnioskiem z 10 września 2020 r.

W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Uzasadniając zarzuty podtrzymała argumentację przytoczoną już w odpowiedzi na wezwanie do wykazania interesu prawnego oraz w odwołaniu. Podkreśliła, że w jej ocenie Prezes Sądu Rejonowego nie wytwarza i nie przetwarza informacji publicznej a jedynie winien jej udzielić na podstawie danych z systemu informatycznego sądu. Nawet gdyby prawdą było, że organ nie jest w stanie wygenerować takiego zestawienia automatycznie, to okoliczność, że żądane przez skarżącą informacje znajdują się w systemie informatycznym sądu i są możliwe do sprawdzenia poprzez wejście w sprawę powoduje, że informacje te są informacjami prostymi, a nie przetworzonymi. Udzielenie informacji na podstawie systemu informatycznego sądu poprzez dokonanie oględzin zapisów w odniesieniu do konkretnej sprawy jest w dalszym ciągu udzieleniem informacji prostej.

System informatyczny, w którym ewidencjonuje się konkretne dane powstał po to, aby możliwe było ich szybkie sprawdzenie, które z reguły odbywa się poprzez właśnie ,,wejście w sprawę''. Nie zgodziła się także z twierdzeniem Prezesa Sądu Rejonowego, powielonym przez Prezesa Sądu Okręgowego, jakoby udzielenie wnioskowanej informacji wymagało fizycznego oglądu wielu spraw, co w ocenie Prezesa miałoby uzasadniać uznanie żądanych informacji za informacje publiczne przetworzone.

Zauważyła także, że zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który będzie przeważał nad szeroko rozumianymi kosztami wytworzenia informacji przetworzonej. Innymi słowy, korzyści z upublicznienia tej informacji muszą być większe niż konsekwencje zaabsorbowania środków osobowych, rzeczowych i czasowych organu na jej przetworzenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący co najwyżej wykazał istnienie interesu publicznego, a nie szczególnie istotnego interesu publicznego, nie spełnił zatem warunku do uzyskania żądanej informacji przetworzonej. Słusznie podnosi skarżący kasacyjnie, że wbrew wywodom Sądu, jego interes nie uległ dezaktualizacji na skutek wejścia w życie nowego Regulaminu, ponieważ poprzednia regulacja została zachowana. Jednak pozostaje to bez wpływu na wynik sprawy. Przyjęcie stanowiska skarżącego umożliwiałoby łatwe obejście ograniczenia w dostępie do informacji publicznej zawartego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i niweczyłoby cel jakiemu służyć ma regulacja zawarta w tym przepisie, tj. ograniczenie nałożonych na organy administracji wielu pracochłonnych czynności służących udostępnieniu informacji przetworzonych tylko do sytuacji, gdy jest to uzasadnione szczególnie istotnym interesem publicznym. Ustawodawca, ustanawiając prawo do informacji publicznej, miał również na względzie potrzebę zapewnienia ładu i porządku publicznego, którego w tym przypadku należy upatrywać w zagwarantowaniu podmiotom zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej możliwości prawidłowego funkcjonowania w ramach przypisanych im kompetencji, tak, by ich powinności nie zostały zdeterminowane jedynie udzielaniem informacji publicznej.

Wskazanie odpowiedzi na pytania wskazane we wniosku o udzielenie informacji nie wymaga zatem dużego nakładu pracy, w tym środków finansowych i osobowych. Wystarczające jest bowiem wpisanie do posiadanego systemu odpowiednich kryteriów wyszukiwania. Zauważyć przy tym wypada, że udzielenie informacji nie wymaga wyszukiwania akt spraw, skoro wnioskowane informacje zapisane są w systemie informatycznym funkcjonującym w Sądzie. Ponadto zwrócić należy uwagę na fakt, że w dobie informatyzacji wszystkie orzeczenia wprowadzone są do systemu informatycznego sądu, a zatem nie ma żadnego problemu, by udzielić informacji we wskazanym we wniosku zakresie.

W odniesieniu do argumentu, jakoby udzielenie wnioskowanych informacji wymagało znacznego nakładu sił i środków kosztem ograniczenia wykonywania podstawowych zadań adresata żądania podniosła, że jest on całkowicie absurdalny i nie pozwala na uznanie wnioskowanych informacji za informacje przetworzone

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w K. wniósł o jej oddalenia, jako niezasadnej. Podtrzymał w całości argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: uCOVID-19, Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sprawę skierował do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Należy mieć na względzie, że w pierwotnej wersji uCOVID-19 zamieszczono przepis art. 15 zzs4 ust. 6, z którego treści wynikało, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 "nie przeprowadza się rozpraw ani posiedzeń jawnych", z wyjątkiem rozpraw i posiedzeń jawnych w sprawach określonych w art. 14a ust. 4 i 5 tej ustawy, określonych mianem "pilnych". Uchylenie przepisów art. 14a i art. 15zzs uCOVID-19 nastąpiło jednocześnie z dodaniem do tej ustawy m.in. regulacji zawartych w jej art. 15 zzs4. Sens takiego działania ustawodawcy sprowadza się zatem do tego, że istniejący stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19 (co jest okolicznością notoryjną) nie stanowi aktualnie przeszkody m.in. do działania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019. poz. 2325, dalej określanej skrótem P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że za podstawę rozstrzygnięcia sąd winien przyjąć uprzednio ustalony przez siebie stan faktyczny spraw. Jednakże z uwagi na specyfikę spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej celowym w niniejszej sprawie jest najpierw rozważenie podstaw materialnoprawnych orzekania w sprawie. Bowiem niewątpliwie to one rzutują na zakres niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych.

Dalej należy wyjaśnić, że ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać, jednak, co należy podkreślić, na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.

Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Z przytoczonej regulacji wynika, że ustawa rozróżnia dwie postaci informacji publicznej,: prosta i przetworzoną. Informacja prosta to informacja będąca w posiadaniu zobowiązanego do jej udzielenia, która dla je udzielenia nie wymaga zmiany przed jej udostępnieniem. Z kolei informacja publiczna przetworzona jest informacją jakościową nową, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Zatem obejmuje informację nową, wytworzoną specjalnie na potrzeby skarżącego, a przygotowanie takiej informacji wiąże się z koniecznością analizy posiadanych dokumentów, z uwzględnieniem wskazywanych przez wnioskodawcę kryteriów.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 lutego 2019 r. w sprawie o sygn. I OSK 770/17 informacja publiczna przetworzona to zatem taka informacja publiczna, która:

- w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r., I OSK 1746/14);

- jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r., I OSK 89/13, LEX nr 1368968; por. też wyrok NSA z 17 października 2006 r., I OSK 1347/05, LEX nr 281369) na podstawie pierwotnego zasobu danych (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2012 r., I OSK 2149/12; wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r., I OSK 89/13; wyrok NSA z 3 października 2014 r., I OSK 747/14);

- jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu – "przy rozstrzyganiu tego typu spraw należy mieć na uwadze, iż ograniczenie wprowadzone przepisem art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.di.p. w zakresie udzielania informacji publicznej przetworzonej ma zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupiać się będą nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych kompetencji, lecz na czynnościach związanych z udzielaniem informacji publicznej (wyroki NSA z 5 września 2013 r. I OSK 953/13, I OSK 866/13, I OSK 865/13); "proces powstawania informacji (przetworzonej) skupia podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej na jej wytworzeniu dla wnioskodawcy, odrywając go od przypisanych mu kompetencji i zadań, toteż ustawodawca zdecydował, że proces wytworzenia nowej informacji w oparciu o posiadane dokumenty obwarowany będzie koniecznością wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego" (por. wyrok NSA z 9 października 2010 r., I OSK 1737/12);

- może być jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2016 r., I OSK 2658/14; wyrok NSA z 5 stycznia 2016 r., I OSK 33/15);

- nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją – "informacja przetworzona obejmuje dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się zatem musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników – może być traktowana jako informacja przetworzona (zob. np. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., I OSK 863/14; wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1645/14; wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2011 r., I OSK 977/11);

- której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej ilości dokumentów – "informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej to nie tylko taka, która powstaje w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji (...); w pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) wielu dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej (zob. np. wyroki NSA: z 2 października 2014 r., I OSK 140/14; z 21 września 2012 r., I OSK 1477/12, LEX nr 1264566; z 9 sierpnia 2011 r., I OSK 792/11, LEX nr 1094536; z 8 czerwca 2011 r., I OSK 426/11, LEX nr 1135982; z 17 października 2006 r., I OSK 1347/05, LEX nr 281369).

W konsekwencji, gdy uwzględni się istotę informacji publicznej przetworzonej jako rezultatu określonego działania zmierzającego do jej przygotowania, to należy przyjąć, że przesłanka szczególnej istotności takiej informacji dla interesu publicznego stanowi podstawę dla podjęcia wyżej wskazanych działań – zmierzających do przygotowania wnioskowanej informacji - przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Proces przetworzenia informacji publicznej w celu jej udostępnienia musi znajdować uzasadnienie w przesłance szczególnej istotności dla interesu publicznego.

Niewątpliwie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., będąc podstawą do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, w istocie ogranicza do niej dostęp, wskazując na konieczność wykazania, że jej udzielenie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ograniczenie to dokonane aktem rangi ustawowej przewidziane jest w art. 61 ust. 2 Konstytucji RP i odpowiada regulacji art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej, a ustawodawca, ograniczając w powołanym art. art. 3 ust. 1 pkt 1 dostęp do informacji przetworzonej, czyni to w zgodzie z zasadą proporcjonalności i nie można w tym przypadku mówić o łamaniu konstytucyjnych uprawnień obywatela, skoro przedkładając interes publiczny nad interes strony, prawodawca ma na względzie zapewnienie prawidłowego funkcjonowania organów Państwa i innych podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela powyższą wykładnię pojęcia informacji przetworzonej i możliwości dostępu do niej.

Odnosząc się do kwestii "szczególnej istotności" dla interesu publicznego przygotowania informacji publicznej w celu jej udostępnienia raz jeszcze należy odwołać się do wyroku NSA z 8 lutego 2019 r., którym to orzeczeniu stwierdzano, że pojęcie interesu publicznego jest pojęciem szerokim i nieostrym, nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje ono interes ogółu (określonej wspólnoty), a nie jedynie interesy indywidualne. Warto zwrócić uwagę, że w doktrynie przyjmuje się, że "jest w interesie indywidualnym" bądź "jest w interesie ogółu" oznacza, że wyprowadzona z danego stanu obiektywnego określona korzyść przypada jednostce względnie całemu społeczeństwu. O ile zatem interes indywidualny jest relacją pomiędzy jakimś stanem obiektywnym a oceną tego stanu z punktu widzenia korzyści, jaką on przynosi lub może przynieść jednostce, to interes ogółu oznacza relację między jakimś stanem obiektywnym a oceną tego stanu z punktu widzenia korzyści, jaką on przynosi lub może przynieść ogółowi (zob. J. Lang: Struktura prawna skargi w prawie administracyjnym, Wrocław 1972, s. 98-100).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano już na tle analizy unormowań ustawy o dostępie do informacji publicznej, że interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem Państwa, gminy oraz innych ciał publicznych jako prawnej całości, zwłaszcza, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego a z brzmienia art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że nie wystarczy, aby uzyskanie informacji przetworzonej było istotne dla interesu publicznego, lecz ma być szczególnie istotne, co stanowi dodatkowy kwalifikator, przy ocenie, czy dany wnioskodawca ma prawo do jej uzyskania (wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1870/10, LEX nr 951999). Działanie wnioskodawcy nie tylko w interesie indywidualnym, lecz w interesie "ponadindywidualnym" nie jest samoistnie wystarczające dla przyjęcia "szczególnej istotności dla interesu publicznego" takiego działania.

Zatem zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Uprawnienie to nie służy zatem wszystkim podmiotom potencjalnie zainteresowanym w uzyskaniu informacji publicznej po to, by ją móc następnie udostępnić ogółowi, gdyż cel ten jest co najwyżej ukierunkowany na podstawowe "niekwalifikowane" realizowanie interesu publicznego. Jak podkreślono w orzecznictwie NSA, "wnioskodawca żądający informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy dla jej uzyskania powinien wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców ale również, że jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego.

Uzyskanie informacji przetworzonej jest możliwe po wykazaniu przez wnioskodawcę - wezwanego do wykazania powodów, dla których spełnienie jego żądania udzielenia informacji publicznej będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego - szczególnej istotności dla interesu publicznego udostępnienia żądanej informacji (art. 14 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). W związku z tym brak podstaw do udzielenia informacji publicznej przetworzonej podmiotowi, który nie zapewnia, że zostanie ona realnie wykorzystana w celu ochrony interesu publicznego lub usprawnienia funkcjonowania organów państwa (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2011 r., I OSK 1737/11; wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r., I OSK 3097/12). Konieczność wykazania przez wnioskodawcę szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji nie oznacza oczywiście zwolnienia podmiotu, do którego kierowany jest wniosek z obowiązku analizy powyższej ustawowej przesłanki na gruncie stanu faktycznego konkretnej sprawy. Chodzi jedynie o podkreślenie, że brak wskazania przez wnioskodawcę, w czym upatruje on szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji publicznej istotnie ogranicza możliwość poczynienia przez podmiot zobowiązany stosownych ustaleń i w konsekwencji uwzględnienia wniosku.

Przenosząc te wywody na grunt rozpoznawanej sprawy za trafne należy uznać stanowisko organów obu instancji, że skarżąca domagała się udzielenia informacji publicznej, że zakres jej żądania obejmującego bliżej nieokreśloną ilość sądowych spraw o uregulowanie kontaktów, wykonywania wydanych w toku takich spraw postanowień zabezpieczających wskazuje na to, iż żądała ona informacji przetworzonej, wykazującej wyżej opisane cechy.

Wbrew argumentacji skarżącej prowadzenie przez sąd repertorium spraw w formie elektronicznej nie jest tożsame z podsiadaniem przez sąd odrębnych wykazów spraw o uregulowanie kontaktów rodziców z dzieckiem, z rozbiciem na konkretnych sędziów lub spraw w których wydano postanowienia zabezpieczające kontakty, także z rozbiciem na poszczególnych sędziów. Podobnie nie ma wykazów spraw, z rozbiciem na poszczególnych sędziów, zawierających informacje o tym, czy postępowanie o uregulowanie kontaktów zostało prawomocnie umorzone i co dalej działo się z wydanym w takiej sprawie postanowieniem zabezpieczającym, czy było przymusowo wykonywane, i do kiedy, przez którego kuratora. Nie można także nie wziąć pod uwagi tego, że skarżąca objęła swoim wnioskiem okres od stycznia 2017 ro do dnia udzielenia odpowiedzi. Już tylko na marginesie należy wskazać, że wcześniej złożyła wniosek z 30 sierpnia 2020 r. o udostępnienie także tych samych informacji, lecz za okres od stycznia 2019 r. Zakresem te wnioski zatem w pełni się nie pokrywają. Ponadto pierwszy z wniosków jest bardziej rozbudowany. Udzielenie wnioskowanej nim informacji publicznej jest przedmiotem odrębnej sprawy sądowoadministracyjnej (sygn. akt III SA/Gl 119/21). Zatem żądana przez skarżącą informacja publiczna o działalności sądu, oparta na kilku kluczach weryfikacyjnych, obejmująca znaczny przedział czasowy nie jest informacją prostą, lecz przetworzoną.

A zatem informacja przetworzona, to informacja, którą podmiot zobowiązany na dzień złożenia wniosku nie dysponuje (nie posiada gotowej informacji odpowiadającej żądaniu), w związku z czym jej udostępnienie wymaga podjęcia dodatkowych czynności połączonych z sięgnięciem do dokumentacji źródłowej oraz zaangażowaniem do tych czynności określonych środków osobowych i finansowych. Przetworzenie informacji jest zebraniem lub zsumowaniem pojedynczych wiadomości będących w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, wymagającym samodzielnego ich zredagowania związanego z koniecznością przeprowadzenia przez tenże podmiot czynności analitycznych, których końcowym efektem jest dokument pozwalający na dokonanie przez wnioskodawcę samodzielnej interpretacji i oceny. Informacja przetworzona jest więc jakościowo nową informacją powstałą w wyniku czynności technicznych i określonego działania intelektualnego na zbiorze informacji prostych już znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, przygotowaną specjalnie dla wnioskodawczyni według wskazanych przez nią kryteriów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie, wbrew wywodom skargi, nie znajduje podstaw do zakwestionowania zapatrywania organów. Skarżąca nie przedstawiła bowiem danych, które świadczyłby, że pogląd organów nie odpowiada rzeczywistości.

Zgodzić się także należy z organami, że skarżąca nie wykazała szczególnej istotności tej informacji dla interesu publicznego. Jak wyżej wskazano ogólne odwołanie się do konstytucyjnego prawa do otrzymania informacji publicznej nie było wystarczającą przesłanką do otrzymania informacji przetworzonej. Argumentacja skarżącej, że zmierzała do "uzyskania informacji mającej istotne znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości działania Sądu Rejonowego w M. i jego [...] Zespołu Służby Kuratorskiej w tego rodzaju sprawach nie wskazuje na szczególną istotność tej informacji dla interesu publicznego.

Podkreślić w tym miejscu należy, że zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który będzie przeważał nad szeroko rozumianymi kosztami wytworzenia informacji przetworzonej. Innymi słowy, korzyści z upublicznienia tej informacji muszą być większe niż konsekwencje zaabsorbowania środków osobowych, rzeczowych i czasowych organu na jej przetworzenie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca co najwyżej wykazała istnienie interesu publicznego, a nie szczególnie istotnego interesu publicznego, nie spełniła zatem warunku do uzyskania żądanej informacji przetworzonej. Nie można też tracić z pola widzenia tego, ze skarżąca ma własną sprawę z zakresu uregulowania kontaktów. Pozyskanie w drodze dostępu do informacji publicznej miałaby wykorzystać we własnej sprawie temu jednak nie służy instytucja dostępu do informacji publicznej.

Przyjęcie poglądu skarżącej wręcz umożliwiałoby jej obejście ograniczenia w dostępie do informacji publicznej zawartego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i niweczyłoby cel jakiemu służyć ma regulacja zawarta w tym przepisie, tj. ograniczenie nałożonych na organy administracji wielu pracochłonnych czynności służących udostępnieniu informacji przetworzonych tylko do sytuacji, gdy jest to uzasadnione szczególnie istotnym interesem publicznym. Ustawodawca, na co zwrócił uwagę Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z 29 października 2020 r. sygn. akt I OSK 969/20, (CBOIS) ustanawiając prawo do informacji publicznej, miał również na względzie potrzebę zapewnienia ładu i porządku publicznego, którego w tym przypadku należy upatrywać w zagwarantowaniu podmiotom zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej możliwości prawidłowego funkcjonowania w ramach przypisanych im kompetencji, tak, by ich powinności nie zostały zdeterminowane jedynie udzielaniem informacji publicznej.

W świetle powyższego zarzuty naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 2 ust. 2 u.d.i p. należało uznać za bezzasadne.

Podsumowując, skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono.