Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 980/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 782/13 w sprawie ze skargi M.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] z dnia 23 sierpnia 2013 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 782/13, po rozpoznaniu skargi M.F., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] z dnia 23 sierpnia 2013 r., nr [..]oraz poprzedzającą jej wy[..]danie decyzję Wójta Gminy [..]z dnia 22 lipca 2013 r., [..]13, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w dniu 10 lipca 2013 r. M.F. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką A.F..

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [..], decyzją z dnia 22 lipca 2013 r. nr [..], odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Powodem odmowy przyznania świadczenie było to, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego i jest objęty ubezpieczeniem w KRUS. W związku z tym nie mógł zrezygnować z zatrudnienia w celu otrzymania świadczenia.

M.F. nie zgodził się z tą decyzją i złożył odwołanie. Podał, że opiekuje się niepełnosprawną córką. Jej matka również choruje i nie jest w stanie zająć się córką. Posiada tylko 2 ha ziemi, której nie uprawia, utrzymuje rodzinę tylko z renty i zasiłku rodzinnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [..], decyzją z dnia 23 sierpnia 2013 r. nr [..], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [..] z dnia 25 września 2012 r., nr [..]A.F. została zaliczona do osób niepełnosprawnych. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się do 30 września 2014 r. z zaznaczeniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, niepełnosprawność istnieje od urodzenia czyli od 26 października 2011 r. W okresie od 1 sierpnia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. M.F. pobierał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną córką na podstawie decyzji z dnia 25 października 2012 r. [..] (decyzją z dnia 20 czerwca 2013 r. stwierdzono wygaśniecie tej decyzji z dniem 1 lipca 2013 r.). Organ odwoławczy podniósł, że fakt sprawowania opieki przez M.F. nad niepełnosprawną córką A.F. samo przez się nie upoważnia go do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Na przeszkodzie w przyznaniu wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego stoi prowadzenie przez niego gospodarstwa rolnego i podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w KRUS. Posiada on gospodarstw rolne o powierzchni 2,9124 ha. Poza gospodarstwem nigdzie nie pracował. SKO wywiodło, że z akt sprawy wynika iż wnioskodawca nie zrezygnował z zatrudnienia w celu otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego lecz otrzymywał je z uwagi na fakt, iż przed podjęciem przez NSA uchwały w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12 orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszczało możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rolnikowi. W uchwale tej NSA wskazał, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Według treści ww. uchwały, rolnik posiada źródło dochodu, a zatem nie jest zmuszony do rezygnacji z zatrudnienia, gdyż prowadzenie gospodarstwa rolnego jest jego działalnością zawodową. Rolnik znajduje się w innej sytuacji socjalnej i ekonomicznej, aniżeli osoby świadczące pracę na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonujące pracę lub świadczące usługi na podstawie umowy agencyjnej, zlecenia, o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, zwłaszcza gdy się bierze pod uwagę sposób i warunki uzyskiwania środków utrzymania. W wypadku osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę szans zarobkowych na skutek poświęcenia czasu wyłącznie na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. W związku z powyższym, w przypadku rolnika, świadczenie pielęgnacyjne nie stanowi rekompensaty za utratę źródła utrzymania.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożył M.F. i podał, że sprawuje opiekę nad chorą od urodzenia córką oraz żoną. Żona nie jest w stanie opiekować się córką ponieważ ma padaczkę i inne schorzenia. On nigdzie nie pracuje ma tylko 2 ha ziemi, której nie uprawia. Nie może podjąć żadnej pracy ponieważ musi się opiekować chorą córką i żoną.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji

Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawodawca precyzuje przy tym w art. 3 pkt 22 ustawy, że przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Następnie Sąd zauważył, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy obejmuje jedynie: wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pieniężnego z dnia 10 lipca 2013 r., zaświadczenie z KRUS z którego wynika, że skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, kserokopię dowodu osobistego i 3 oświadczenia skarżącego złożone dla celów ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego oraz oświadczenie w którym skarżący podał, że posiada ziemię i ją obrabia. Brak jest wywiadu środowiskowego (w aktach sprawy znajduje się wywiad środowiskowy z dnia 22 października 2012 r. przeprowadzony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 25 października 2012 r.). Znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie o niepełnosprawności również zostało złożone na etapie postępowania zakończonego decyzją z dnia 25 października 2012 r. Na etapie postępowania odwoławczego uzupełniono materiał dowodowy o 2 decyzje w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego – podatku od nieruchomości z dnia 7 lutego 2013 r. Jedna dotyczy skarżącego i wynika z niej, że jest on właścicielem 2,9124 ha przeliczeniowych, druga dotyczy żony skarżącego i wynika z niej, że jest ona właścicielem 0,2230 ha przeliczeniowych.

Sąd I instancji zaznaczył, że na podstawie powyższego materiału dowodowego organy administracji publicznej uznały, że skarżący posiada status rolnika. Organ odwoławczy powołał się na uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12, pub. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov, zgodnie z którą prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy. Tym samym skarżący, jako osoba będąca rolnikiem, nie mógł otrzymać przedmiotowego świadczenia. Z taką argumentacją nie można się jednak zgodzić.

Sąd I instancji podkreślił, że nie kwestionuje trafności powołanej uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12. Trafnie bowiem zauważył w cytowanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny, że świadczenie pielęgnacyjne pełni rolę rekompensaty finansowej za niepodjęcie lub rezygnację z własnej woli z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Dlatego nie powinny z niego korzystać osoby, które wprawdzie nie wykonują pracy, lecz mimo to osiągają dochody z innych źródeł. Jednocześnie, zdefiniowanie w art. 3 pkt 22 ustawy wyrażenia "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" wyklucza rozszerzającą interpretację tego pojęcia. Tym samym pominięcie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub działalności rolniczej w katalogu form aktywności gospodarczej wymienionych w tym przepisie oznacza, że takie zajęcia nie mogą być traktowane jako zatrudnienie lub inna praca zarobkowa na gruncie rozważanej ustawy. W konsekwencji więc rolnik nie może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne; zwłaszcza, że w odróżnieniu od pracownika nie jest on poddany wymogom w zakresie czasu i organizacji pracy, a zatem może elastycznie zarządzać własnym czasem, także w zakresie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Niemniej, zdaniem Sądu I instancji, materiał dowodowy zgromadzony w rozpatrywanej sprawie nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że powołana uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12 znajduje odniesienie do sprawy niniejszej. Cytowana uchwała zapadła bowiem w odniesieniu do osoby, która legitymowała się statusem rolnika podczas, gdy w niniejszej sprawie zakwalifikowanie skarżącego jako rolnika było przedwczesne. Przede wszystkim Sąd zauważył, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wyjaśnia znaczenia słowa "rolnik". Jak wskazano w cytowanej uchwale, pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. nr 50 poz. 291 ze zm.), zgodnie z którym rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium RP, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.

W ocenie Sądu I instancji, przypisanie skarżącemu statusu rolnika okazało się przedwczesne. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych pozwala bowiem jedynie stwierdzić, że jest on właścicielem gospodarstwa rolnego. Organy administracji publicznej nie przedstawiły natomiast jakiegokolwiek dowodu na okoliczność, że skarżący prowadzi je osobiście i na własny rachunek w ramach działalności rolniczej w tym gospodarstwie. Wykazanie takiego faktu było tymczasem niezbędne do zakwalifikowania skarżącego jako rolnika w myśl art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Nie ulega przy tym wątpliwości, że na prowadzenie gospodarstwa rolnego mogą składać się różne czynności, lecz nie zwalnia to organów administracji publicznej od uzasadnienia w tym zakresie swojego stanowiska. Tym bardziej, że skarżący w odwołaniu podnosił, że nie uprawia gospodarstwa, ponieważ opiekuje się chorą córką i chorą żoną.

Ponadto Sąd zauważył, że pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się z objęciem ubezpieczeniem społecznym. Zgodnie z art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205 poz. 1585 ze zm.), za osobę pobierającą m.in. świadczenie pielęgnacyjne wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego). Powołany przepis zdaje się zatem prima facie wykluczać przypadek, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne korzysta już z ubezpieczenia społecznego na podstawie innego tytułu prawnego. Konkluzja ta nie jest jednak trafna, gdyż wedle art. 6 ust. 2b cytowanej ustawy wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów. Tym samym fakt, że skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, nie przekreśla jeszcze możliwości uzyskania przedmiotowego świadczenia. Okoliczność ta jest zatem niewystarczająca do negatywnego załatwienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto należy zauważyć, że uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I OPS 5/12 została podjęta w poprzednio obowiązującym stanie prawnym. Zmiany do ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzone przepisami ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548), które weszły w życie od 1 stycznia 2013 r. dotyczą również brzmienia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przepisie tym pominięto m.in., jako przesłankę negatywną "podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z innych tytułów". Może to świadczyć o tym, że ta przesłanka nie jest istotna dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym osobie będącej właścicielem gospodarstwa rolnego. Z uwagi na zmianę stanu prawnego od 1 stycznia 2013 r., organ II instancji nie powinien, niejako automatycznie, powoływać się na treść uchwały NSA – I OPS 5/12, która niekoniecznie znajduje zastosowanie w nowym stanie prawnym.

Sąd I instancji stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy okazał się niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Takie działanie organów administracji publicznej stanowiło naruszenie art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W niniejszej sprawie doszło ponadto do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., wedle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik postępowania, co w konsekwencji uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W tej sytuacji Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu I instancji z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, oraz z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd I instancji wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organy administracji publicznej powinny ustalić, czy skarżący faktycznie posiada status rolnika w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a w razie uzyskania w tej mierze odpowiedzi negatywnej organy administracji publicznej powinny zbadać, czy skarżący nie podjął lub zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad niepełnosprawną córką.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [..], zaskarżając go w całości, zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 17 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456) przez przyjęcie, że sam fakt, że skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w KRUS nie daje podstawy do odmowy przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli spełnione są pozostałe przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

Ponadto organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj.

1) art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez przyjęcie, że koniecznym w sprawie było przedłożenie dowodu na okoliczność, że skarżący prowadzi gospodarstwo osobiście na własny rachunek w ramach działalności rolniczej w tym gospodarstwie do zakwalifikowania go jako rolnika w myśl art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium podniosło, że M.F. jest rolnikiem ubezpieczonym w KRUS co wynika z zebranego materiału dowodowego. Płaci podatki z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego jak też składki ubezpieczeniowe z tytułu bycia rolnikiem. Dlatego też zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla rolnika. Brak jest podstawy prawnej, i konieczności przeprowadzania wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, ustalania czy prowadzi on gospodarstwo rolne osobiście i na własny rachunek w ramach działalności rolniczej w tym gospodarstwie, gdyż nie było to potrzebne do zakwalifikowania wnioskodawcy jako rolnika w myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z tym artykułem ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku - rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1. tej ustawy ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1ha przeliczeniowego lub dział specjalny. Skoro skarżący płaci składkę na KRUS to już tam zadeklarował, że prowadzi gospodarstwo rolne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna jest nieusprawiedliwiona.

Należy zauważyć, że zasadniczym powodem uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji były względy procesowe tj. niewyjaśnienie przez organ, czy M.F. posiada status rolnika, dla zachowania którego konieczne jest prowadzenie gospodarstwa rolnego. Sąd zarzucił organowi naruszenie art. 7, 77 §1 i 80 K.p.a. Ocena Sądu I instancji jest prawidłowa.

Istotą sporu w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie, czy w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, M.F. będącemu rolnikiem, podlegającemu ubezpieczeniu w KRUS, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką. Powyższe zagadnienie stało się przedmiotem rozważań poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12 stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego, nie można jednak w tej sprawie pominąć okoliczności, że z dniem 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), na mocy której w ustawie o świadczeniach rodzinnych, dodany został art. 17b dopuszczając obecnie uzyskanie przez rolnika świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego, 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 1). Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (ust. 2).

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12 podjęta została pod rządami ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. W świetle brzmienia obecnie obowiązujących przepisów, nie można przyjąć, że zachowuje ona nadal swoją aktualność.

Nie może również ujść uwadze, że po podjęciu przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanej uchwały, ustawa o świadczeniach rodzinnych była wielokrotnie nowelizowana, między innymi: ustawą z dnia 12 października 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. poz. 1255), ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), ustawą z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 983), ustawą z dnia 24 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 559), ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), ustawą z dnia 23 października 2014r. o mianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw - (Dz. U. z 2014 r. poz.1644). W sprawie zgodności z Konstytucją RP przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych orzekał również Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 i wyrok z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt SK 7/11). Przywołane nowelizacje, które uwzględniały również orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, dążyły do uwzględnienia i utrzymania standardów konstytucyjnych, określonych w art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP (dobro rodziny, zasada równości wobec prawa). Jak zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny już w wyroku z dnia 7 maja 2001 r. K 19/00, ogólna zasada państwa prawnego i wynikające z niej zasady chroniące bezpieczeństwo prawne, zaufanie do państwa i prawa oraz prawa nabyte nie oznaczają generalnego zakazu zmiany obowiązujących przepisów. Dotyczy to zwłaszcza tych dziedzin życia społecznego, które podlegają szybkim zmianom faktycznym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odnieść to należy w znacznej mierze do zadań Państwa w dziedzinie polityki społecznej i gospodarczej. Prawa podmiotowe, określone m. in. w art. 71 Konstytucji RP mogą być przedmiotem realizacji tylko w takim zakresie, jaki wynika z przepisów właściwych ustaw. Ustawodawca, zatem zrealizował postulaty - także społeczne - i wprowadził do ustawy o świadczeniach rodzinnych regulacje dotyczące zasad i trybu przyznawania świadczeń osobom będącym rolnikami, ich małżonkom i domownikom (art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych), a które dotychczas pozbawione były możliwości ubiegania się o takie świadczenia. Wszystkie te okoliczności nie mogły ujść uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnego przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy.

Mając powyższe na uwadze - na podstawie art. 184 P.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.