Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 343/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 21 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia [...] czerwca 2019 r. P. T. złożył w Urzędzie Miasta i Gminy M. G. wniosek o cofnięcie decyzji administracyjnej i wymeldowanie A. G. (zwanego dalej "Skarżącym") z nieruchomości, której jest właścicielem i on i Skarżący. Jak wskazał, dowiedział się, że Skarżący bez jego wiedzy zameldował się pod jego adresem zamieszkania i zameldowania. P. T. wskazał, że pracownik Urzędu Stanu Cywilnego musiał zostać wprowadzony w błąd przez Skarżącego, ponieważ ten od ponad 20 lat nie przebywa pod wskazanym adresem. Do wniosku dołączono odpis aktu notarialnego dotyczącego dziedziczenia przez P. T. spadku po swojej matce – D. S.. P. T. przedłożył także akt poświadczenia dziedziczenia.

Pismem z dnia [...] czerwca 2019 Burmistrz Miasta i Gminy M. G. (zwany dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") zawiadomił Skarżącego oraz P. T. (zwanego dalej "Uczestnikiem") o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania go z pobytu stałego pod adresem [...] w M. G.. Fakt zameldowania pod wskazanym adresem został potwierdzony przez Urząd Miasta i Gminy M. G.. Skarżący nie odebrał zawiadomienia.

Uczestnik przedłożył w dniu [...] czerwca 2019 r. listę osób, które mogą poświadczyć, że Skarżący nie mieszka pod wskazanym adresem od początku XXI wieku.

Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. ponownie wysłano zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. Adresatem pisma był Skarżący. Pisma nie odebrano.

W związku z tym, że nie było żadnego kontaktu ze Skarżącym, Burmistrz zwrócił się do Komendanta Policji w S. o ustalenie miejsca pobytu Skarżącego.

W odpowiedzi na pismo, Komendant Policji w S. powiadomił Burmistrza, że nawiązał kontakt telefoniczny ze Skarżącym, który stwierdził, że jest współwłaścicielem posesji mieszczącej się przy ul. [...], lecz użytkujący ją Uczestnik uniemożliwia mu korzystanie z własności.

Pismem z dnia [...] października 2019 r. Burmistrz zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania. Skarżący odebrał tym razem zawiadomienie.

Pismem z dnia [...] września 2019 r., które wpłynęło do Burmistrza w dniu [...] października 2019 r. Skarżący wniósł o wstrzymanie postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w P. sprawy o podział majątku, zarejestrowanej pod sygn. akt VII Ns [...]/12. Skarżący stwierdził, że w dniu [...] października 1986 r. nabył wspólnie z D. T. nieruchomość przy ul. [...].

Pismami z dnia [...] listopada 2019 r. Burmistrz wezwał M. E., J. K., listonosza obsługującego ulicę [...] oraz Uczestnika, a także pełnomocnika Skarżącego – adw. P. S. celem przesłuchania świadków.

W dniu [...] grudnia 2019 r. odbyło się przesłuchanie świadków. Świadek M. E. zna Skarżącego, ale ten nie mieszka pod adresem [...]. Mieszka tam Uczestnik. Podczas odwiedzin Uczestnika, nigdy nie widziała tam Skarżącego. Świadek – P. D. (listonosz) zeznał, że pierwszy raz widzi Skarżącego. Nigdy dotąd nie widział Skarżącego w nieruchomości przy ul. [...]. Na tym terenie pracuje od ok. 2,5 roku. Pod tym adresem mieszka Uczestnik, wcześniej jego matka – D. S.. Jako listonosz wykonuje swoje obowiązki przy furtce, nie wchodzi zatem na teren nieruchomości. Podczas wykonywana obowiązków nigdy nie widział Skarżącego. J. K. (proboszcz parafii [...]) zeznał, że nie zna Skarżącego. W parafii jest od czterech lat i nie miał okazji poznać Skarżącego. Sam nie posiada wiedzy, czy Skarżący mieszka na terenie [...]. Podczas wizyty duszpasterskiej w 2017 r. na nieruchomości byli obecni Uczestnik i jego matka. Wiosną 2019 r. przebywał tam wyłącznie Uczestnik.

W dniu [...] stycznia 2020 r. Skarżący został przesłuchany. Zeznał, że w dniu [...] maja 2019 r. dokonał zgłoszenia pobytu stałego i oświadczył chęć zamieszkania pod spornym adresem. Zostawił tam kilka swoich rzeczy osobistych, ale nie potrafi wymienić jakie. Ostatni raz był na terenie posesji w dniu [...] lipca 2019 r. Nie mógł wejść do domu, ponieważ Uczestnik notorycznie uniemożliwia mu to. Skarżący zeznał, że od maja 2019 r. nie ponosi żadnych kosztów utrzymania domu.

W dniu [...] stycznia 2020 r. Uczestnik zeznał, że od ok. 8-9 lat mieszka pod spornym adresem. W dniu [...] maja 2019 r. Skarżący nie mieszkał pod wskazanym adresem, a mimo to zameldował się. Ponad 10 lat temu Skarżący wymusił na matce Uczestnika nocleg w domu przy ul. [...]. Wizyta Skarżącego w 2019 r. miała być spowodowana faktem ciężkiej choroby Skarżącego i miał zeznać, że nie zamierza mieszkać pod tym adresem. Skarżący nie posiada kluczy do domu, nigdy nie był tam zameldowany. Uczestnik zeznał, że Skarżący nigdy nie ponosił kosztów utrzymania nieruchomości. Te zawsze spadały na uczestnika i jego matkę. Uczestnik zaprzeczył jakoby Skarżący w maju 2019 r. przywiózł jakiekolwiek swoje rzeczy do domu przy ul. [...]. Skarżący w postępowaniu przed sądem miał zrzec się roszczeń do nieruchomości.

Mimo zakończenia postępowania dowodowego, Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Burmistrz uchylił czynność materialno-techniczną polegającą na zarejestrowaniu w dniu [...] maja 2019 r. zameldowania Skarżącego na stały pobyt w lokalu mieszkalnym w miejscowości [...], gm. M. G.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny. Uznał, że należało dać wiarę przesłuchanym świadkom na okoliczność pobytu Skarżącego pod adresem [...]. Zameldowanie służy jedynie celom ewidencyjnym i nie rodzi żadnego skutku prawnego wobec lokalu. Zameldowania należy dokonać w terminie 30 dni od momentu przybycia na miejsce. Organ I instancji uznał, że przesłanką zameldowania jest jedynie przebywanie w lokalu.

W dacie zameldowania Skarżącego nie mieszkał on pod wskazanym adresem. Jego działanie miało wyłącznie charakter chęci zamieszkania tam. W dniu zameldowania jego wniosek nie był poparty stanem faktycznym poprzez zamieszkiwanie pod adresem [...].

W terminowo wniesionym odwołaniu Skarżący wniósł o jej uchylenie, ponieważ nie oddaje prawdziwego stanu faktycznego. Od 1986 r. Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...]. Drugim współwłaścicielem była D. T.. Na terenie nieruchomości zamieszkiwał w latach 1986-1999. Mimo, iż nie był tam zameldowany to płacił podatki w gminie M. G.. Jego była żona – D. G. (Tomkowiak) zamieszkiwała w [...] przez cały ten czas. W latach 2001-2009 Skarżący nie przyjeżdżał w ogóle, z kolei w latach 2009-2015 przyjeżdżał i zawsze to był pobyt kilkudniowy. W dniu [...] grudnia 2018 r. zmarła D. G./T. (zd. S. ).

W dniu [...] marca 2019 r. Skarżący uznał, że przywiezie swoje rzeczy, a wszystko co znajduje się w domu i tak jest jego własnością. W dniu [...] maja 2019 r. uzyskał zameldowanie ponieważ był przekonany, że objął w posiadanie dom, skoro są tam jego rzeczy. Skarżący uważa, że to Uczestnik bezprawnie uzyskał meldunek w jego domu, do czego nie miał prawa.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą" lub "organem II instancji") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewoda uznał, że fizyczne przebywanie pod deklarowanym adresem jest warunkiem niezbędnym do zameldowania wnioskodawcy. Zdaniem Wojewody, Burmistrz miał obowiązek ustalić, czy Skarżący przebywa pod wskazanym przez niego adresem. Materiał dowodowy przeczy temu, jakoby Skarżący w dniu [...] maja 2019 r., kiedy dokonano zameldowania przebywał pod adresem [...] z zamiarem stałego pobytu. Potwierdzają to protokoły zeznań świadków oraz stron postępowania. W związku z tym akt zameldowania był podjęty niezgodnie z prawem.

Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu działając samodzielnie mimo oznaczania każdego pisma, iż działa w jego imieniu pełnomocnik. Skarżący zaskarżył w całości decyzję Wojewody. Podniesiono zarzut naruszenia art. 7 w związku z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a.") poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że Skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości.

Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący wskazał, że materiał dowodowy został rozpatrzony sprzecznie z przepisami k.p.a., co oznacza, że nie mógł stanowić podstawy rozstrzygnięcia. [...] stanowi dla Skarżącego centrum spraw życiowych. Tam uczestniczył we wszystkich głosowaniach. Działania Uczestnika obecnie jemu to uniemożliwiają, są bezprawne. Dom jest jego współwłasnością i znajdują się tam jego rzeczy ruchome.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoją argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W związku z tym, zarządzeniem z dnia [...] grudnia 2021 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] stycznia 2022 r.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej: "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena zgodności z prawem decyzji Wojewody utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej dotyczącej zameldowania.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 ze zmianami, zwanej dalej "u.e.l."). Skarżący uporczywie podnosi, że posiadał podstawę prawną do dokonania aktu zameldowania się pod adresem [...]. Twierdzenie to wywodził z faktu, że jest współwłaścicielem domu i znajdują się tam jego rzeczy ruchome. Uczestnik z kolei uważa, że takiej podstawy nie było, ponieważ, żeby się zameldować niezbędne jest faktyczne zamieszkiwanie, a ten stan rzeczy nie miał miejsca. Tę okoliczność potwierdzili wszyscy świadkowie, którzy zeznali, że Skarżący na przestrzeni ostatnich lat nie zamieszkiwał pod spornym adresem.

Jednocześnie należy stwierdzić, że fakt, iż Skarżący jest współwłaścicielem domu przy ul. [...] nie ma żadnego znaczenia, ponieważ obowiązek meldunkowy nie dotyczy prawa własności (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 666/19, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Ewidencja ludności polega na rejestracji określonych w ustawie podstawowych danych identyfikujących tożsamość oraz status administracyjnoprawny osób fizycznych (art. 2 u.e.l.). Kwestie prawnorzeczowe pozostają domeną prawa cywilnego. Tutejszy Sąd, a więc sąd administracyjny nie może rozstrzygać sporów cywilnych, stąd kwestie własnościowe nie odgrywają żadnej roli w przedmiotowej sprawie. Niemniej, należy zaznaczyć, że brak zameldowania pod adresem, który obejmuje dom stanowiący współwłasność Skarżącego, nie oznacza, że Skarżący nie ma do niego tytułu prawnego.

Obowiązek meldunkowy obywatela polskiego wiąże się z jego wykonaniem poprzez zameldowanie się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, co wynika z art. 24 ust. 2 pkt 1 u.e.l. Tak jak wskazał Skarżący, jego zamysłem był stały pobyt pod adresem [...]

W myśl art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Ustawodawca wskazuje w powołanym przepisie na korelację, która stanowi istotę obowiązku meldunkowego. Mowa jest o zamieszkiwaniu, a więc fizycznym przebywaniu pod wskazanym adresem. Zamiar stałego pobytu uzupełnia zamieszkiwanie poprzez fakt, iż dana osoba gromadzi w swoim miejscu zamieszkiwania rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Brak tych rzeczy oznacza jedynie pobyt czasowy, w którym nie ma zamiaru pobytu stałego. Przepis art. 27 ust. 1 u.e.l. stanowi, że obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Powołany przepis wyraźnie eksponuje obowiązek fizycznego przebywania pod deklarowanym adresem. Dokonując obowiązku meldunkowego jest zobowiązany do przedłożenia potwierdzenia pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub innego zarządcę (art. 28 ust. 2 u.e.l.).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zapadłe decyzje odpowiadają prawu, gdyż nie było podstaw do stwierdzenia zameldowania Skarżącego pod adresem [...]. Wobec ustalenia wadliwości dokonanej czynności materialno-technicznej, ziściła się przesłanka do wszczęcia postępowania w przedmiocie jej uchylenia.

Zeznania świadków niezbicie dowodzą temu, że Skarżący od ponad 20 lat nie mieszka pod wskazanym adresem. Jego kilkudniowe pobyty (niezależnie od celu wizyty) nie miały żadnego znaczenia, gdyż pobyt stały musi się wiązać ze stałą, fizyczną obecnością pod deklarowanym adresem wraz z rzeczami niezbędnymi do codziennego funkcjonowania w tym miejscu. W niniejszej sprawie nie ma mowy o tym, że Skarżący fizycznie przebywał pod wskazanym adresem.

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż wizyty w danym miejscu, i to w sytuacji, gdy zasadnicza aktywność życiowa ześrodkowana jest na co dzień gdzie indziej, oznaczają niejako same przez się, że się w tym miejscu nie zamieszkuje (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 728/17, dostępny w CBOSA). Miejsce pobytu stałego danej osoby to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe: nocuje tam, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, takie jak odzież, rzeczy osobiste, żywność, przyjmuje tam wizyty członków rodziny, znajomych itp. (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 204/20, dostępny w CBOSA).

Warunkiem sine qua non zameldowania na pobyt stały jest więc zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem. Jeśli przesłanka powyższa nie jest spełniona, to czynność materialno-techniczna zameldowania może zostać uchylona w drodze decyzji (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 345/17, dostępny w CBOSA). Burmistrz spełnił swój obowiązek i ustalił, że Skarżący od wielu lat nie mieszka pod adresem [...]. Stąd nie było podstaw do zameldowania go pod tym adresem w 2019 r. (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 669/17, dostępny w CBOSA). Jeżeli mimo to, doszło do zameldowania, to w myśl art. 31 ust. 1 i 2 u.e.l. właściwy organ administracji publicznej (tu: Burmistrz) rozstrzyga wszelkie wątpliwości dotyczące pobytu stałego w drodze decyzji. W przypadku błędu przy czynności zameldowania, organ powinien wykreślić nieprawidłowy wpis w drodze decyzji. W razie zatem powzięcia informacji, że zameldowanie nastąpiło na podstawie nieprawdziwych danych, organ meldunkowy powinien skorygować błędny wpis ewidencyjny poprzez wydanie rozstrzygnięcia uchylającego czynność materialno-prawną, polegającą na zarejestrowaniu faktu zameldowania (wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 613/20, dostępny w CBOSA).

Burmistrz, powiadomiony przez Uczestnika zasadnie uznał, że w powyżej opisanych okolicznościach nie powinno dojść do zameldowania Skarżącego. Nie spełniła się podstawowa przesłanka – brak zamieszkiwania pod deklarowanym adresem. Należy zatem uznać, że Burmistrz wydał prawidłową decyzję, a Wojewoda zasadnie utrzymał ją w mocy.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez Skarżącego należy stwierdzić jego niezasadność. Wojewoda miał się dopuścić naruszenia art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że Skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości.

Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości, że Skarżący nie mieszkał pod wskazanym adresem w dniu zameldowania. To, że przywiózł swoje rzeczy, co i tak wydaje się wątpliwe, gdyż sam Skarżący nie był w stanie wyjaśnić co ze sobą przywiózł, nie oznacza, że w nim zamieszkał. Istotą sprawy jest fizyczne przebywanie w domu. Dopiero wówczas rzeczy niezbędne do funkcjonowania w nim pozwalają na uznanie, że centrum życiowe skoncentrowało się w miejscu, które wskazuje się w zgłoszeniu meldunkowym.

Zeznania Uczestnika, świadków, a nawet samego Skarżącego nie pozostawiają wątpliwości, że jego kilkudniowe pobyty na przestrzeni ponad 20 lat nie mogą prowadzić do uznania, że Skarżący mieszkał pod adresem [...]. Skoro zatem Skarżący nie mieszkał pod tym adresem, nie mógł się zameldować. Fakt zameldowania był więc bezprawny, a w związku z tym Burmistrz i Wojewoda zasadnie przesądzili o tym, że rzeczoną czynność materialno-techniczną, jaką jest zameldowanie należy uchylić.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutu podniesionego w skardze. Nie znaleziono także żadnych innych podstaw uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzję organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.