Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 588/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 22 listopada 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2005 roku sprawy ze skargi U.B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją [...] z dnia [...] Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Ł. działając na podst. art. 78 ust. 1 w związku z art. 81 pkt. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej ( Dz. U. Nr 88 poz. 400 z późniejszymi zmianami) oraz art. 104 kpa odmówił U.B. przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu stwierdzono, że U.B. wraz z rodziną zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni 96,82 m2 położony w Ł. przy ul. A 53 na podstawie umowy o najem lokalu mieszkalnego zawartej pomiędzy stroną i współwłaścicielami nieruchomości reprezentowanymi przez A.M. Organ podniósł powołując się na przepisy ustawy, że U.B. nie ma prawa do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej a tym samym nie ma prawa do świadczenia substytucyjnego w postaci równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

Odwołanie od wymienionej decyzji złożyła U.B..

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł. działając na podstawie art. 107 oraz art. 138 § 1 pkt. 1 kpa w związku z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2002 roku Nr 147 poz. 1230) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem gdyż strona posiada lokal mieszkalny na podstawie zawartej umowy najmu zaś czynsz naliczany w umowie najmu nie przekracza w stosunku rocznym 3% wartości odtworzeniowej lokalu. Ponadto umowa najmu jest zawarta zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie prawa lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego. Ustawa ta, zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego ( wyrok z dnia 2 października 2002 roku oraz wyrokiem z dnia 12 stycznia 2000 roku ) zniosła pojęcie czynszu regulowanego, pozostawiając jednocześnie w artykule 28 ust. 2 zapis, iż do 31 grudnia 2004 roku podwyżki czynszu nie mogą przekroczyć w stosunku rocznym 3% wartości odtworzeniowej lokalu, jeżeli chodzi o najem w lokalach, w których do dnia wejścia w życie tej ustawy obowiązywał czynsz regulowany. Ten zapis dotyczył przede wszystkim prywatnych zasobów mieszkaniowych. Organ uznał, że strona posiada lokal za który płaci czynsz i to w wysokości ustalonej przez ustawę, nie ma więc podstaw do przyznania jej prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu.

Na wymienioną decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła U.B.

Wyrokiem z dnia 13 września 2004r. w sprawie 3 II S.A./Łd 1429/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...].

W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, iż organy administracji nie wyjaśniły w dostateczny sposób stanu faktycznego ani nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Przy dokonaniu oceny pojęcia czynszu regulowanego należy zastosować wykładnię historyczną tzn. zbadać czy U.B. znajduje się w sytuacji osoby, która była zobowiązana do zapłaty czynszu regulowanego i jaka była podstawa prawna naliczania tego czynszu. Konieczne jest wyjaśnienie sytuacji prawnej U.B. oraz ustalenie czy jej obecna sytuacja wynika jedynie ze zmiany przepisów prawa czy też z woli stron umowy najmu. Organy administracji nie wyjaśniły tych kwestii. Mając to na uwadze sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Ł. odmówił przyznania U.B. przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż U.B. od 1990r. posiada ten sam lokal mieszkalny za który do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. płaciła czynsz regulowany. Obecnie pojęcie czynszu regulowanego nie występuje zaś U.B. płaci czynsz ustalony w umowie najmu. Lokal mieszkalny U.B. posiada powierzchnię zgodną z przysługującymi jej normami. Okoliczność, iż wyeliminowano pojęcie czynszu regulowanego nie oznacza, iż wszyscy najemcy uzyskali uprawnienie do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji.

Odwołanie od wymienionej decyzji złożyła U.B..

Decyzją nr [...] z dnia [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż organ I instancji nie wykonał czynności wskazanych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 września 2004r. Mimo zaleceń sądu nie przesłuchano żadnych świadków w tym mi. in. lokatorów posesji oraz zarządcy nieruchomości. W związku z czym organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Ł. odmówił przyznania U.B. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż przesłuchany został współwłaściciel nieruchomości przy ulicy A 53 A.M. i z jej zeznań wynika, iż po 1999r. U.B. płaci czynsz nie przekraczający 3% wartości odtworzeniowej budynku. U.B. od 1990r. posiada ten sam lokal mieszkalny za który do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. płaciła czynsz regulowany. Obecnie pojęcie czynszu regulowanego nie występuje zaś U.B. płaci czynsz ustalony w umowie najmu. Lokal mieszkalny U.B. posiada powierzchnię zgodną z przysługującymi jej normami. Okoliczność, iż wyeliminowano pojęcie czynszu regulowanego nie oznacza, iż wszyscy najemcy uzyskali uprawnienie do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji.

Odwołanie od wymienionej decyzji złożyła U.B. podnosząc, iż powinna otrzymać równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Nie posiada bowiem lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu ani spółdzielczego lokalu mieszkalnego i nie otrzymała tymczasowej kwatery. Nie posiada także lokalu mieszkalnego na podstawie umowy najmu za który obowiązana jest płacić czynsz regulowany. Spełnia zatem warunki do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł., na podstawie art. 104 i 138 § 1 pkt.1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.78 ust.1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości w której pełni służbę. W myśl zaś art.78 ust.1 tej ustawy strażakowi przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie przysługującego mu tytułu prawnego. U.B. od 1990r. ma lokal mieszkalny przy ulicy A 53 o powierzchni mieszkalnej 65,43 m2. Od 1 marca 1999r. zarządcą i administratorem nieruchomości została spółka A z którą U.B. zawarła umowę najmu przy czym czynsz był naliczany w oparciu o uchwałę Rady Miasta Ł. Po 11 lipca 2001r. zawarto nową umowę najmu lokalu ze stawką czynszu wyższą niż poprzednio obowiązującą. W 2002r. zawarto nową umowę najmu ze współwłaścicielami nieruchomości i uzgodniono nową stawkę czynszu. Od 1 marca 1999r. do chwili obecnej stawka czynszu nie przekracza 3% wartości odtworzeniowej lokalu a więc U.B. płaci czynsz w wysokości, która we wcześniejszym okresie odpowiadała wysokości czynszu regulowanego. W związku z czym równoważnik pieniężny za brak lokalu nie przysługuje. Nadto od dnia 1 lipca 2005r. zmienił się przepis art.78 ust.1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. i zgodnie z nim równoważnik pieniężny nie przysługuje strażakom, jeżeli oni sami lub członkowie ich rodzin nie posiadają lokalu na podstawie tytułu prawnego. U.B. ma zawartą umowę najmu czyli posiada tytuł prawny do lokalu. Organ I instancji słusznie zatem odmówił przyznania równoważnika pieniężnego. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Na wymienioną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła U.B. podnosząc, iż jest ona krzywdząca. Nie zajmuje ona lokalu mieszkalnego na podstawie tytułu prawnego. Nie otrzymała także lokalu na podstawie decyzji administracyjnej, nie posiada spółdzielczego lokalu mieszkalnego ani nie otrzymała tymczasowej kwatery. Nie posiada również lokalu mieszkalnego na podstawie umowy najmu, za który obowiązana jest płacić czynsz regulowany. W związku z czym powinna otrzymać równoważnik pieniężny za brak lokalu. W konkluzji skarżąca wnosiła o uchylenie decyzji organów administracji obu instancji.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga U.B. nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej(Dz.U. nr 147 z 2002r. poz.1230 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu(Dz.U. nr 15 poz.67 z późn. zm.). Dla oceny zasadności skargi konieczne jest rozróżnienie zasad przyznawania równoważnika pieniężnego za brak lokalu w świetle przepisów prawnych obowiązujących do dnia 30 czerwca 2005r. oraz obowiązujących od dnia 1 lipca 2005r.

Jeżeli chodzi o stan prawny obowiązujący do dnia 30 czerwca 2005r. to zgodnie z treścią art.74 ust.1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. W myśl art.78 ust.1 cytowanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2005r., strażakowi przysługuje równoważnik pieniężny jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art.75, nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej.

Zgodnie z treścią § 5 pkt.1 rozporządzenia z dnia 10 stycznia 1998r. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się strażakowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu, umowy najmu lokalu, za który obowiązani są płacić czynsz regulowany, spółdzielczego lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, domu mieszkalno – pensjonatowego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.

W myśl § 8 ust.3 cytowanego rozporządzenia równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przysługuje w okresie od dnia powstania uprawnień do jego pobierania do dnia, w którym nastąpiła utrata tych uprawnień. Zgodnie zaś z treścią § 10 ust.1 wymienionego rozporządzenia równoważniki za remont zajmowanego lokalu i za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się na podstawie oświadczenia mieszkaniowego strażaka.

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. zezwolił U.B. na zamianę mieszkania i przydzielił jej lokal mieszkalny nr 14/14a przy ulicy A 53 o łącznej powierzchni mieszkalnej 65,43 m2. Rodzina skarżącej składa się z czterech osób i do chwili obecnej zajmuje ona ten lokal.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest wyjaśnienie sytuacji prawnej skarżącej w zakresie czynszu płaconego za zajmowane mieszkanie. Do dnia 11 listopada 1994r. obowiązywały przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. prawo lokalowe(Dz.U. nr 30 z 1987r. poz.165 z późn. zm.) przewidujące czynsze urzędowe, których stawki ustalane były przez Radę Ministrów. Na podstawie umowy najmu lokalu z dnia 8 sierpnia 1990r. skarżąca płaciła więc czynsz urzędowy. Z dniem 12 listopada 1994r. weszła w życie ustawa z 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych(Dz.U. nr 120 z 1998r. poz.787 z późn. zm.), która wprowadziła pojęcie czynszu regulowanego. W myśl art.25 ust.1 tej ustawy czynsz regulowany, z zastrzeżeniem art.66, opłacają najemcy lokali tworzących mieszkaniowy zasób gminy oraz stanowiących własność Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz osób prawnych prowadzących eksploatację budynków w celach niezarobkowych, z wyjątkiem spółdzielni mieszkaniowych. Zgodnie z treścią art.25 ust.2 i 3 wymienionej ustawy maksymalny czynsz regulowany nie może przekraczać w stosunku rocznym 3% wartości odtworzeniowej lokalu, którą wyznacza iloczyn jego powierzchni użytkowej i wskaźnika przeliczeniowego 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego. W myśl art.5 ust.1 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. mieszkaniowy zasób gminy tworzą lokale stanowiące własność gminy albo komunalnych osób prawnych lub spółek prawa handlowego utworzonych z udziałem gminy z wyjątkiem towarzystw budownictwa społecznego bądź pozostające w samoistnym posiadaniu tych podmiotów. Zgodnie zaś z treścią art.56 ust.2 wymienionej ustawy do dnia 31 grudnia 2004r. włącznie czynsz najmu lokali nawiązanego w sposób, o którym mowa w ust.1, położonych w domach stanowiących własność osób fizycznych albo lokali stanowiących własność takich osób, ustala się zgodnie z przepisami o czynszu regulowanym.

Lokal zajmowany przez skarżąca wchodził początkowo do mieszkaniowego zasobu gminy zaś z dniem 1 marca 1999r. nieruchomość została przekazana w zarząd współwłaścicieli będących osobami fizycznymi. Od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994r. U.B. płaciła czynsz regulowany i sytuacja taka utrzymywała się do dnia 10 lipca 2001r. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 stycznia 2000r. w sprawie P 11/98 (Dz.U. nr 3 poz.46) art.56 ust.2 ustawy z 2 lipca 1994r. utracił moc z dniem 11 lipca 2001r. Oznaczało to, iż czynsz najmu lokali w domach stanowiących własność osób fizycznych nie musiał już być ustalany zgodnie z przepisami o czynszu regulowanym. Właściciele nieruchomości, w zakresie ustalania wysokości czynszu, przestali być zatem związani ograniczeniami wynikającymi z przepisów o czynszu regulowanym. W związku z czym w dniu 23 kwietnia 2001r. skarżącej wypowiedziano umowę najmu ze skutkiem na dzień 31 lipca 2001r. zaś umową najmu z 16 lipca 2001r. ustalono nową stawkę czynszu obowiązującą od dnia 1 sierpnia 2001r. Z dniem 10 lipca 2001r. weszła jednocześnie w życie ustawa z 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(Dz.U. nr 71 poz.733 z późn. zm.) która nie przewidywała pojęcia czynszu regulowanego. Pojęcie to znikło zatem z obowiązujących przepisów. W myśl art.28 ust.2 ustawy z 21 czerwca 2001r. do dnia 31 grudnia 2004r. w stosunkach najmu powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy, wysokość czynszu w lokalach, w których obowiązywał, w dniu wejścia w życie ustawy, czynsz regulowany, nie może przekraczać w stosunku rocznym 3% wartości odtworzeniowej lokalu. Z przepisu tego wynika, iż do końca 2004r. w lokalach, w których w dniu 10 lipca 2001r. obowiązywał czynsz regulowany, wysokość czynszu nadal nie mogła przekraczać 3% wartości odtworzeniowej lokalu. Od dnia 1 sierpnia 2001r. do chwili obecnej wysokość czynszu skarżącej wynosi 4,47 zł/m2 i nie przekracza 3% wartości odwtowrzeniowej lokalu.

U.B. żąda przyznania jej równoważnika pieniężnego za brak lokalu od dnia wejścia w życie ustawy z 21 czerwca 2001r. gdyż z tym dniem przestała płacić czynsz regulowany. Faktycznie z dniem 11 lipca 2001r. w przepisach normujących sposób ustalania wysokości czynszów,

przestało funkcjonować pojęcie czynszu regulowanego. Nie dokonano jednak zmiany przepisu § 5 pkt.1 rozporządzenia z dnia 10 stycznia 1998r.. Z przepisu tego wynika, iż równoważnik za brak lokalu przysługuje temu strażakowi, który w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej nie posiada umowy najmu lokalu, za który obowiązany jest płacić czynsz regulowany. Analiza tego sformułowania wskazuje, iż prawo do równoważnika posiadają strażacy, którzy mają zawartą umowę najmu lokalu za który obowiązani są płacić czynsz nie będący czynszem regulowanym. A contrario oznacza to, iż równoważnik taki nie przysługuje strażakom posiadającym umowę najmu lokalu, za który płacą czynsz regulowany. Z uwagi na to, iż z dniem 10 lipca 2001r. nie ma już czynszu regulowanego a nie dokonano zmiany § 5 pkt.1 rozporządzenia z 10 stycznia 1998r., powstaje pytanie czy wszyscy strażacy, którzy dotychczas płacili czynsz regulowany, z dniem 10 lipca 2001r. nabyli prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu. Aby odpowiedzieć na to pytanie konieczne jest wyjaśnienie intencji ustawodawcy, który wprowadził czynsz regulowany oraz celu przepisu § 5 pkt.1 rozporządzenia z dnia 10 stycznia 1998r.

Celem wprowadzenia w ustawie z dnia 2 lipca 1994r. czynszu regulowanego było ograniczenie możliwości dowolnego ustalania wysokości czynszu przez wynajmującego. Czynsz regulowany był bowiem wyliczany na podstawie uchwały rady gminy określającej stawkę czynszu za 1 m2 i nie mógł być on wyższy od 3% wartości odtworzeniowej lokalu. Była to zatem maksymalna granica czynszu jak mogła być ustalana przez wynajmującego. Czynsz regulowany stanowił więc ochronę dla najemców przed dowolnym i nieograniczonym podwyższaniem czynszu przez wynajmującego. Jest rzeczą powszechnie znaną, iż w okresie funkcjonowania pojęcia czynszu regulowanego, czynsze te były o wiele niższe od czynszów określanych powszechnie jako wolne.

Celem przepisu § 5 pkt. 1 rozporządzenia z dnia 10 stycznia 1998r. było przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu tylko części strażakom a mianowicie tym, którzy mieli umowy najmu lokalu, za który musieli płacić czynsz nie będący czynszem regulowanym. Chodziło tu o przyznanie pomocy finansowej strażakom płacącym tzw. czynsz wolny, który był wyższy, czasami kilkakrotnie, od czynszu regulowanego. Równoważnik pieniężny stanowił zatem formę rekompensaty za to, że strażak był zobowiązany do płacenia wysokiego czynszu. Taką formą pomocy nie byli natomiast objęci strażacy, którzy płacili czynsz regulowany. Wysokość takiego czynszu była stosunkowo niska i strażakom takim nie przysługiwało prawo do równoważnika pieniężnego.

Mając na uwadze cel wprowadzenia czynszu regulowanego oraz zasady przyznawania równoważnika pieniężnego określone w § 5 pkt.1 rozporządzenia z 10 stycznia 1998r. sąd stanął na stanowisku, iż z dniem 10 lipca 2001r. prawo do tego równoważnika nie nabyli automatycznie wszyscy strażacy, którzy dotychczas płacili czynsz regulowany. Skoro zniesiono pojęcie czynszu regulowanego a nie dokonano zmiany przepisu § 5 pkt.1 rozporządzenia z 10 stycznia 1998r. to, w ocenie sądu, prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu nie przysługuje tym strażakom, których czynsz po 10 lipca 2001r. jest nadal wyliczany w sposób określony dla czynszu regulowanego. Wysokość czynszu regulowanego była ograniczona gdyż nie mógł on przekraczać w stosunku rocznym 3% wartości odtworzeniowej lokalu. W sytuacji zatem gdy wysokość czynszu, po dniu 10 lipca 2001r., nie przekracza tej granicy to, w przekonaniu sądu, równoważnik pieniężny za brak lokalu nie przysługuje. Granica wysokości czynszu w postaci 3% wartości odtworzeniowej lokalu jest w takim przypadku wyznacznikiem od którego zależy prawo do równoważnika. Przyjęcie odmiennego poglądu a mianowicie, że po 10 lipca 2001r. równoważnik za brak lokalu przysługuje wszystkim strażakom, którzy dotychczas płacili czynsz regulowany, byłoby nielogiczne i nie miałoby racjonalnego uzasadnienia. Oznaczałoby to bowiem, iż prawo do równoważnika nabyliby nagle wszyscy strażacy płacący dotychczas czynsz regulowany, mimo, że po 10 lipca 2001r. wyliczenie wysokości ich czynszu odbywałoby się w taki sam sposób jak przed tym dniem. Oznaczałoby to preferowanie tych strażaków, którzy po 10 lipca 2001r. nadal płacą niski czynsz (nie przekraczający 3% wartości odtworzeniowej lokalu) tylko dlatego, że w przepisach ustawowych zniknęło pojęcie czynszu regulowanego. Strażacy tacy, w zakresie płaconego czynszu, byliby w takiej samej sytuacji zarówno przed jak i po dniu 10 lipca 2001r. i przyznanie im równoważnika za brak lokalu nie miałoby logicznego uzasadnienia. Przyjęcie takiego poglądu byłoby także sprzeczne z celem przepisu § 5 pkt.1 rozporządzenia z 10 stycznia 1998r. jakim jest przyznanie pomocy finansowej tylko tym strażakom, którzy są zobowiązani do płacenia czynszów nie będących czynszami regulowanymi a więc stosunkowo wysokich. Sąd zatem uznał, iż strażakom płacącym dotychczas czynsz regulowany, po dniu 10 lipca 2001r. nie przysługuje prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu w przypadku gdy wysokość ich czynszów po tym dniu nie przekracza w stosunku rocznym 3% wartości odtworzeniowej lokalu.

W rozpoznawanej sprawie od momentu przejęcia nieruchomości przy ul. A 53 przez osoby fizyczne (tzn. od 1 marca 1999r.) do chwili obecnej wysokość czynszu skarżącej nigdy nie przekroczyła w stosunku rocznym 3% wartości odtworzeniowej lokalu. Jest to okoliczność niesporna. Od dnia 1 marca 2000r. do dnia 31 lipca 2001r. stawka czynszu za 1m2 wynosiła 4,01 zł zaś od dnia 1 sierpnia 2001r. do chwili obecnej wynosi ona 4,47 zł za 1 m2. Stawki te są stosunkowo niskie i nigdy nie były wyższe od granicy przewidzianej dla czynszów regulowanych. Sytuacja skarżącej po dniu 10 lipca 2001r., w zakresie wyliczenia wysokości płaconego czynszu, jest taka sama jak przed tym dniem. Zarówno przed jak i po tym dniu czynsz płacony przez skarżącą nie był wyższy w stosunku rocznym od 3% wartości odtworzeniowej lokalu. Skoro zatem sytuacja skarżącej po dniu 10 lipca 2001r. jest taka sama jak przed tym dniem to nieuzasadnione jest jej żądanie przyznania rónowaznika pieniężnego za brak lokalu tylko dlatego, że z dniem 10 lipca 2001r. zniknęło pojęcie czynszu regulowanego. W ocenie sądu po dniu 10 lipca 2001r. skarżąca winna być traktowana jako osoba zobowiązana do zapłaty czynszu regulowanego mimo, że w ustawie z 21 czerwca 2001r. nie ma takiego rodzaju czynszu. Nie przysługuje jej zatem równoważnik pieniężny za brak lokalu począwszy od dnia 11 lipca 2001r. Dodać również należy, iż powierzchnia mieszkalna lokalu zajmowanego przez U.B. i jej rodzinę jest zgodna z przysługującymi jej normami. Powierzchnia lokalu wynosi 65,43 m2 zaś rodzina skarżącej składa się z 4 osób. Norma zaludnienia lokalu mieszkalnego wynosi od 7 do 10 m2 na osobę a więc powierzchnia lokalu zajmowanego przez U.B. jest zgodna z przysługującymi normami.

Odnośnie stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 lipca 2005r. to ustawą z dnia 6 maja 2005r. o zmianie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej(Dz.U. nr 100 poz.836) zmieniono treść przepisu art.78 ust.1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. Przepis ten otrzymał następujące brzmienie: strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art.75, nie posiadają w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie przysługującego mu tytułu prawnego oraz nie zachodzi przypadek określony w art.82 ust.5.

Zmieniono także treść przepisu art.79 ust.6 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb przyznawania równoważników za remont albo za brak lokalu mieszkalnego i sposób ustalania ich wysokości oraz wzór oświadczenia majątkowego z uwzględnieniem:

1. stawki równoważnika za remont na normę zaludnienia przysługującej strażakowi

2. stawki dziennej równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, z uwzględnieniem stanu rodzinnego strażaka

3. terminu wypłaty równoważnika

4. jednostek organizacyjnych do ich wypłaty.

W myśl zaś art.5 ustawy z dnia 6 maja 2005r. dotychczasowe akty wykonawcze wydane na podstawie upoważnień zmienionych ustawą, o której mowa w ust.1 zachowują moc co czasu wejścia w życie nowych aktów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienionych niniejszą ustawą.

Analiza zmian dokonanych ustawą z 6 maja 2005r. wskazuje, iż regulacje związane z zasadami przyznawania i wypłaty równoważników pieniężnych za brak lokalu mieszkalnego, zawarte dotychczas w przepisach wykonawczych, wprowadzono bezpośrednio do ustawy. Rozporządzenie wykonawcze ma natomiast regulować tylko kwestie typowo techniczne jak tryb czy obliczanie przyznanych świadczeń. Jednocześnie do dnia wejścia w życie nowego rozporządzenia zachowuje moc rozporządzenie z dnia 10 stycznia 1998r.

Z treści znowelizowanego przepisu art.78 ust.1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. wynika, iż równoważnik pieniężny za brak lokalu przysługuje strażakowi wówczas gdy nie posiada on, w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej, lokalu mieszkalnego na podstawie przysługującego mu tytułu prawnego. Oznacza to, iż w sytuacji gdy strażak posiada lokal mieszkalny przysługujący mu na podstawie tytułu prawnego to nie ma on prawa do równoważnika. O prawie do tego równoważnika decyduje zatem posiadania przez strażaka lokalu na podstawie tytułu prawnego. Uregulowanie to pozostaje w sprzeczności z treścią § 5 rozporządzenia z dnia 10 stycznia 1998r., który to przepis przewiduje odmienne przesłanki nabycia prawa do równoważnika. Nowa treść przepisu art.79 ust.6 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. nie upoważnia już właściwego ministra do określania innych przesłanek nabycia prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu. Sprzeczność pomiędzy aktualna treścią przepisu art.78 ust.1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. a treścią § 5 rozporządzenia z 10 stycznia 1998r. można usunąć w oparciu o dwie reguły kolizyjne a mianowicie: regułę porządku hierarchicznego oraz regułę porządku czasowego. Pierwsza reguła stanowi, iż norma wyższego rzędu uchyla normę niższego rzędu (lex superior derogat legi generali) zaś druga stanowi, że norma późniejsza uchyla normę wcześniejszą (lex posterior derogat legi priori). Ponieważ znowelizowany przepis art.78 ust.1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1998r. jest normą wyższego rzędu i późniejszą od przepisu § 5 rozporządzenia z 10 stycznia 1998r. to ma ona pierwszeństwo przed przepisem rozporządzenia. Oznacza to, iż począwszy od dnia 1 lipca 2005r. strażakowi nie przysługuje równoważnik za brak lokalu w sytuacji gdy posiada on lokal mieszkalny na podstawie przysługującego mu tytułu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca posiada lokal mieszkalny przysługujący jej na podstawie tytułu prawnego. Tytułem tym jest umowa najmu lokalu z dnia 1 września 2002r. zawarta ze współwłaścicielami nieruchomości przy uli. A 53. Od dnia 1 lipca 2005r. nie przysługuje jej zatem prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego z uwagi na treść znowelizowanego przepisu art.78 ust.1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r.

Reasumując sąd uznał, iż organy administracji obu instancji słusznie odmówiły skarżącej prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Odnośnie stanu prawnego obowiązującego do dnia 30 czerwca 2005r. to po 10 lipca 2001r. U.B. nadal płaci czynsz, którego wysokość nie przekracza granicy określonej dla czynszów regulowanych (tzn. w stosunku rocznym 3% wartości odtworzeniowej lokalu). Mimo zatem, że w przepisie ustawy z 21 czerwca 2001r. nie ma pojęcia czynszu regulowanego to równoważnik pieniężny za brak lokalu nie przysługuje skarżącej. Jeżeli chodzi o stan prawny obowiązujący od dnia 1 lipca 2005r. to, z uwagi na treść znowelizowanego przepisu art.78 ust.1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r., nie ma ona prawa do równoważnika pieniężnego. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd oddalił skargę U.B..

Zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie.

U.B. podnosi, iż ma prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu gdyż nie posiada lokalu na podstawie umowy najmu, za który obowiązana jest płacić czynsz regulowany. Nadto, w ocenie skarżącej, żaden przepis nie uzależnia prawa do równoważnika od tego czy czynsz jest wyższy bądź niższy od 3% wartości odtworzeniowej lokalu. Faktem jest, iż od dnia 10 lipca 2001r. nie ma pojęcia czynszu regulowanego a jego wysokość została określona w umowie najmu zawartej przez skarżącą z współwłaścicielami nieruchomości. Okoliczność, iż zniesiono pojęcie czynszu regulowanego nie oznacza automatycznie, że z dniem 10 lipca 2001r. skarżąca nabyła prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu. U.B. nadal bowiem płaci czynsz nie przekraczający granicy przewidzianej dla czynszów regulowanych a więc winna być traktowana jako osoba zobowiązana do zapłaty czynszu regulowanego. W obowiązujących przepisach nie ma faktycznie zapisu, iż prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu jest uzależnione od tego czy czynsz nie przekracza 3% wartości odtworzeniowej lokalu. Skoro jednak zniesiono pojęcie czynszu regulowanego i nie zmieniono treści przepisu § 5 pkt.1 rozporządzenia z dnia 10 stycznia 1998r. to przepis ten należy interpretować zgodnie z zasadami przewidzianymi dla ustalania czynszów regulowanych. Jednym zaś z wymogów obowiązujących przy ustalaniu tych czynszów było natomiast to, że nie mogły one przekraczać w stosunku rocznym 3% wartości odtworzeniowej lokalu. W ocenie sądu również to kryterium należy przyjąć przy ustalaniu prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu za okres po 10 lipca 2001r.

Niezasadny jest zarzut skarżącej, iż nie posiada ona tytułu prawnego do zajmowanego lokalu gdyż nie może go zamienić, sprzedać lub darować. Należy zaznaczyć, iż tytuł prawny do lokalu oznacza, że dana osoba posiada uprawnienie do tego lokalu wynikające z obowiązujących przepisów prawnych. Tytułem takim jest m.in. umowa najmu zawarta z wynajmującym uprawniająca najemcę do używania i korzystania z lokalu. Wbrew twierdzeniom skarżącej posiada ona tytuł prawny do lokalu nr 14/14a przy ul. A 53 jakim jest umowa najmu zawarta ze współwłaścicielami nieruchomości.

Nie ma natomiast żadnego znaczenia okoliczność podnoszona przez skarżącą, iż około 15-20% strażaków znajduje się w takiej samej sytuacji jak ona i pobierają oni równoważnik pieniężny za brak lokalu. Przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie czy skarżącej przysługuje prawo do takiego równoważnika a nie to czy i ewentualnie dlaczego innym funkcjonariuszom wypłacane jest to świadczenie. To czy inni funkcjonariusze rzeczywiście pobierają takie świadczenie mimo, że znajdują się w identycznej sytuacji jak skarżąca, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.