Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1577/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 462 ust. 2, art. 462 ust. 4, art. 462 ust. 5, art. 459 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] kwietnia 2017r. Komendant Główny Straży Granicznej utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] nakładającą na przewoźnika A. W. – [...] A. W. karę administracyjną, przewidzianą w art. 462 ust. 1, 2 , 4, i 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013r.poz. 1650 z późn. zm.), w wysokości 13.275,90 zł., stanowiącej równowartość 3000 Euro za przywiezienie w dniu [...] maja 2016r. drogą lądową do granicy Rzeczpospolitej Polskiej obywatela [...] A. K. ur. 02.09.1988r., nieposiadającego ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że w dniu 8 sierpnia 2016r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec stwierdzenia w trakcie przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Straży Granicznej kontroli pasażerów autobusu przewoźnika A. W. – [...] A. W., że obywatel [...] A. K. nie posiadał ważnej wizy lub innego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP oraz zezwolenia na wjazd i pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane w przypadku przejazdem tranzytem. Ustalono, że A. K. posiadał w okazanym paszporcie polską wizę krajową nr [...] o symbolu [...], wydaną przez Konsulat RP we [...] w dniu 22.04.2016r. jednak termin jej ważności rozpoczął się dopiero w dniu 10.05.2016r. W związku z powyższym cudzoziemcowi decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2016r. odmówiono wjazdu na terytorium RP.

Na skutek wniesionego odwołania organ odwoławczy utrzymał w mocy kontrolowaną decyzję. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 6 ust. 1 lit, b rozporządzenia Parlamentu europejskiego i Rady (UE) nr 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. L77 z dnia 23 marca 2016 r. s. 1 ), który wskazuje na konieczność posiadania ważnej wizy jako warunku wjazdu. Wskazano również na art. 14 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen, obligujący do wydania decyzji o odmowie wjazdu w razie braku spełnienia przesłanki wskazanej w art. 6 ust. 1 przez cudzoziemca. Ustalono, że Cudzoziemiec nie przynależał do kategorii osób określonych w art. 6 ust. 5 kodeksu granicznego Schengen.

Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Organ ustalił, że obywatel [...], A. K. w dniu [...] maja 2016r. był pasażerem autokaru relacji [...] ([...])

[...] ([...]), którym przewoźnik A. W. – [...] A. W., wykonywał w tym dniu regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym. W trakcie odprawy granicznej funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w [...] stwierdzili, że cudzoziemiec nie posiada w swoim paszporcie wizy, która uprawniałaby go do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu [...] maja 2016r., ani innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP w tym dniu. Wskazano, że Art. 459 ustawy o cudzoziemcach nakłada na przewoźnika określone obowiązki kontrolne względem cudzoziemców, których niedopełnienie skutkuje sankcjami określonymi w art. 462. Organ podkreślił, że czynności kontrolne jakie winien przeprowadzić przewoźnik, aby nie być obciążonym karą, o której mowa w art. 462 ustawy, ograniczają się jedynie do rzetelnego sprawdzenia, czy cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Wskazano, że nie chodzi tu o sprawdzenie czy dokumenty te posiadają cechy autentyczności, a jedynie czy cudzoziemiec posiada fizycznie ważne dokumenty, które będą go uprawniały do przekroczenia granicy, a w konsekwencji wjazdu na teren RP. Wskazano, że to na przewoźniku spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działania osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. W tym przypadku sprawdzenia dokumentów dokonywał jeden z kierowców autokaru. Organ zauważył, że odpowiedzialność przewoźnika nie jest też oparta wyłącznie na winie umyślnej. Przewoźnik został zobowiązany do kontroli posiadania odpowiednich, pozwalających na wjazd dokumentów i to on ponosi konsekwencję niewykonania tego obowiązku.

W odniesieniu do zarzutów odwołania organ wskazał, że nie można zgodzić się z twierdzeniami przewoźnika, że w sprawie nie mamy do czynienia z niedochowaniem należytej staranności dlatego że, pracodawca przeszkolił swoich pracowników w zakresie sposobu weryfikowania ważności wiz posiadanych przez pasażerów oraz, dlatego, że cudzoziemiec posiadał paszport i wizę, której okres ważności jeszcze się nie rozpoczął. Wskazano, że przepisy prawa nie wprowadzają bowiem rozróżnienia na wizę " jeszcze" i już" nieważną lecz nakładają obowiązek legitymowania się przez cudzoziemca wizą uprawniającą do wjazdu w konkretnym dniu.

Organ wskazał, że profesjonalny przewoźnik wykonujący regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego, i zatrudnieni przez przewoźnika pracownicy, obowiązani są dokonywać badania dokumentów cudzoziemca, przed zawarciem z cudzoziemcem umowy przewozu. W granicach tego obowiązku mieści się dokonanie oględzin dokumentów dla stwierdzenia w szczególności, czy w ogóle uprawniają one do wjazdu i pobytu, czy dokument: w dacie wjazdu na terytorium RP jest już ważny bądź nadal jest ważny. Przewoźnik, jak również działające w jego imieniu osoby (w tym przypadku kierowca predestynowany w ramach wewnętrznego podziału czynności przedsiębiorstwa przewoźnika do przeprowadzania czynności kontrolnych) obowiązani są wykonać ten obowiązek ze szczególną starannością, znamionującą profesjonalistę. Kierowca powinien był sprawdzić ów dokument i na podstawie poznania jego treści winien był dokonać oceny, czy będzie on stanowił w dniu przekraczania granicy źródło uprawnień wjazdowych. Wskazano, że sprawdzenie daty ważności nie stanowiło w sprawie żadnego problemu. Data rozpoczęcia ważności wizy jest jednym z głównych elementów naklejki wizowej, a jej odczytanie nie wymaga wiedzy eksperckiej czy też stosownych urządzeń, a termin ważności wizy wynika wprost z danych zamieszczonych w naklejce wizowej. Wskazano, że przewoźnik nie dopełnił należytej staranności albowiem rzetelne i wnikliwe sprawdzenie wizy znajdującej się w dokumencie podróży cudzoziemca byłoby wystarczające do stwierdzenia, że nie uprawnia ona do wjazdu w tym dniu, ponieważ rozpoczyna swą ważność dopiero w dniu 10 maja 2016r. Organ podkreślił, że w tej sprawie nałożono najniższą przewidzianą w przepisach karę administracyjną.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł pełnomocnik strony skarżącej. Zarzucił w niej:

1. naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na treść orzeczenia poprzez błędną wykładnię mającą wpływ na treść wydanej decyzji, a to art. 80 k.p.a., w związku z brakiem prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego,

2. obrazę prawa materialnego, a to normy art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż skarżący nie podjął należytych działań dla upewnienia się, czy podróżny, Pan A. K. posiada dokumenty niezbędne do przekroczenia granicy,

3. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż Skarżący do granicy cudzoziemca, Pana A. K., nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub Innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji obu organów i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Wniósł również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu zakwestionowano dokonane przez organy ustalenie, że przewoźnik nie dołożył należytej staranności przy stwierdzaniu posiadania bądź nieposiadania przez cudzoziemca ważnego dokumentu podróży uprawniającego go do przekroczenia granicy, podczas gdy kierowca dokonał sprawdzenia dokumentów, a przez omyłkę nie dostrzegł, że wiza Cudzoziemca rozpoczyna ważność od 10 maja 2016r. Wskazano, że przewoźnik przeprowadza szkolenia pracowników w zakresie wypełniania obowiązków wynikających z ustawy o cudzoziemcach, jednakże sam nie ponosi winy oraz odpowiedzialności za nieprawidłowości, którymi nie mógł zapobiec. Podniesiono, że przedstawiciel przewoźnika dokonał niezbędnych czynności kontrolnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2017r., utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia 16 grudnia 2016r. o nałożeniu kary administracyjnej na przewoźnika za przywiezienie drogą lądową do granicy Rzeczypospolitej Polskiej obywatela [...] nieposiadającego ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo zastosowały art. 462 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016r., poz. 1990 ze zm.).

Przesłanki odpowiedzialności przewoźnika zostały określone w Dziale 11 ustawy o cudzoziemcach. W szczególności, stosownie do art. 459 ust. 1 tej ustawy, przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską zamierza przywieźć cudzoziemca do granicy, podejmuje wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić, żeby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miał ważny dokument podróży uprawniający go do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowi art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3000 do 5000 euro za każdą przywiezioną osobę, z tym że suma kar za jednorazowy przywóz grupy osób nie może przekroczyć równowartości 500.000 euro. Przepis, o którym mowa w ust. 1 dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.

Treść wskazanych przepisów w sposób jednoznaczny nakłada na przewoźnika obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia, aby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miał ważny dokument podróży uprawniający go do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. W zakres obowiązków przewoźnika wchodzi zatem żądanie od podróżnego przedstawienia dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustalenie, czy okazane dokumenty są ważne w dacie przekroczenia granicy. Brak spełnienia tego obowiązku skutkuje nałożeniem kary administracyjnej na przewoźnika w przypadku przywiezienia do granicy cudzoziemca, który nie spełnia opisanych warunków. Warunek okazania ważnych dokumentów wynika z art. 23 ustawy o cudzoziemcach, który uprawnienie cudzoziemca do przekroczenia granicy i przebywania na terytorium Polski łączy z posiadaniem przez cudzoziemca: ważnego dokumentu podróży; ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane; zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane w przypadku przejazdu tranzytem.

Przepisy dotyczące odpowiedzialności przewoźnika zostały wprowadzone do ustawy o cudzoziemcach z konieczności harmonizacji prawa wewnętrznego z dorobkiem Schengen. Aktem normatywnym wskazującym na obowiązek nakładania tychże kar jest Konwencja Wykonawcza do układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985r. (Dz. Urz. UE L 187 z 2001 r., str. 54) ( art. 26 ust. 2 w zw. z ust. 3), przy czym rozwinięcie tej regulacji znajduje odzwierciedlenie w dyrektywie 2001/51/WE, która ma prowadzić do uzupełnienia postanowień z art. 26 Konwencji Wykonawczej. Nakładanie kar administracyjnych na przewoźników stanowi wyraz implementacji dyrektywy Rady 2001/51/WE z dnia 28 czerwca 2001r. Dyrektywa w motywie 1 i 2 preambuły wyszczególnia cel, jakim jest skuteczne zwalczanie nielegalnej migracji. Cel ten winien być osiągnięty poprzez wdrożenie działań prewencyjnych, a jednym z nich jest nakładanie kar administracyjnych na przewoźników, które jak stanowi art. 4 ust. 1 dyrektywy, mają być odstraszające, skuteczne i proporcjonalne. Kara administracyjna ma służyć wymuszeniu efektywniejszego postępowania przewoźnika w przyszłości w realizacji jego obowiązków.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący jest profesjonalnym przewoźnikiem, posiadającym zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym. Podstawę wymierzenia sankcji w postaci kary administracyjnej stanowiło ustalenie, że przewoźnik w dniu [...] maja 2016r. przywiózł do granicy Rzeczypospolitej Polskiej obywatela [...], który w tym dniu nie posiadał w paszporcie wizy, ani innego ważnego zezwolenia uprawniającego go do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Znajdująca się w paszporcie cudzoziemca wiza rozpoczynała termin ważności dopiero w dniu 10 maja 2016r., zatem nie mogła uprawniać do wjazdu na terytorium RP w dniu [...] maja 2016r. Zeznania złożone przez kierowców zatrudnionych w firmie skarżącego wskazują, że pracownicy przewoźnika mieli świadomość spoczywającego na nich obowiązku dokładnego przeprowadzenia kontroli dokumentów pasażerów pod względem posiadania uprawnień na wjazd i pobyt na terytorium RP. Sprawdzenie posiadania takiego dokumentu mieści się w wymaganiach należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Okoliczność, iż kierowca autobusu dokonujący sprawdzenia, sprawdził datę wydania wizy tj. 22.04.2016r., a nie jej termin ważności od 10.05.2016r., nie wyłącza odpowiedzialności przewoźnika. Jak słusznie wskazały organy, przewoźnik powinien zadbać o to, aby kontrola odbywała się w sposób rzetelny i profesjonalny. Data rozpoczęcia ważności wizy jest jednym z głównych elementów naklejki wizowej, a jej odczytanie nie wymaga wiedzy eksperckiej czy też stosownych urządzeń. Termin ważności wizy wynika wprost z danych zamieszczonych w naklejce wizowej. Naklejka wizowa zawiera termin ważności wizy, który to termin jest umieszczony w stałym polu, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady (WE) nr 1683/95 z dnia 29 maja 1995r. ustanawiającego jednolity formularz wizowy, co czyni weryfikację terminu ważności wizy łatwą w przypadku wglądu do niej.

Odpowiedzialność za niewywiązanie się z nałożonego przepisami ustawy o cudzoziemcach obowiązku obciąża przewoźnika. W opisanych okolicznościach, bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje argumentacja skarżącego, dotycząca przeprowadzania szkoleń dla pracowników wykonujących przewóz osób i dokonujących w jego imieniu kontroli dokumentów pasażerów. Przewoźnik został zobowiązany do kontroli posiadania odpowiednich dokumentów, pozwalających na wjazd, a ich weryfikacja powinna być prawidłowa i staranna.

Reasumując, słusznie stwierdził organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do nałożenia na przewoźnika kary administracyjnej, do czego obligowały organ administracji publicznej przepisy ustawy o cudzoziemcach. Weryfikacja uprawnień do wjazdu na terytorium RP przysługujących obywatelowi [...] była względnie prosta, lecz nie dokonano jej należycie. Organ odwoławczy prawidłowo ocenił zgromadzony w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, jak również odniósł się obszernie do argumentów strony.

Zasadnie organ wskazał również, że przepisy prawa nie wprowadzają rozróżnienia na wizę ,jeszcze" i ,już" nieważną, lecz nakładają obowiązek legitymowania się przez cudzoziemca wizą uprawniającą do wjazdu w konkretnym dniu. Inna próba wykładni przywołanych wyżej przepisów prawa pozostawałaby w sprzeczności z regulacjami Wspólnotowymi wiążącymi m.in. Polskę. Nie wprowadzają również rozróżnienia co do zasadności nałożenia kary administracyjnej w sytuacji, gdy przywieziona osoba "nigdy nie posiadała i nie posiada ważnej wizy" a "posiada wydaną wizę zgodnie z obowiązującymi przepisami, jednakże jej okres obowiązywania nastąpi za dwa dni,"

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku.