Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 27/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 97, art. 89 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1176
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
article: art. 145 par. 1 pkt c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par. 1 pkt 2, art. 107 par. 1 i 3, art. 11, art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak - Podsiadły, Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia ... lutego 2006 r. nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. S. – Kancelaria [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę ... zł (...), w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę ... zł (... złotych), tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę ... zł (..., ...).


UZASADNIENIE

M. K., obywatel Republiki S., w dniu ... września 2004r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w związku z usiłowaniem przekroczenia granicy państwowej z Rzeczypospolitej Polskiej do Republiki Federalnej N. wbrew przepisom, posługując się polskim dokumentem podróży Nr ... oraz kartą pobytu wystawionymi na dane osobowe – E. M.

Postanowieniem z dnia ....09.2004r. w sprawie o sygn. akt ... Sąd Rejonowy w S. orzekł o zastosowaniu wobec skarżącego tymczasowego aresztowania. Powyższy środek zapobiegawczy został uchylony postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia ... listopada 2004r. sygn. akt ...

W dniu ... stycznia 2005 r. Wojewoda Z., na wniosek Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej, wydał decyzję Nr ... orzekając o wydaleniu M. K. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 14 dni od dnia uzyskania zastępczego dokumentu podróży, przez przejście graniczne, każde prawnie dozwolone. W jej uzasadnieniu organ stwierdził m.in., że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, z uwagi na to, że wydalenie cudzoziemca z terytorium RP nie nastąpi do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.

Pismem z dnia ... marca 2005r. skarżący, działając przez swojego pełnomocnika, wniósł odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Postanowieniem z dnia ... maja 2005 r. Nr ... Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, działając na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn.zm.) – zwanej dalej "k.p.a.", odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od w/w rozstrzygnięcia.

Następnie w dniu ... sierpnia 2005r. skarżący wystąpił do Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Z. z dnia ... stycznia 2005r.orzekającej o wydaleniu cudzoziemca, wskazując, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które powinno w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Zarzucił, że organ wydając rozstrzygnięcie nie przeprowadził prawidłowego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany.

Decyzją z dnia ... listopada 2005 r. Nr ... Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż co prawda Wojewoda Z. dopuścił się naruszenia przepisów prawa nakładających na organ administracji publicznej obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie m.in. poprzez brak przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy w stosunku do M. K. zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany określone w art. 97 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 128, pozycja 1 176 z późn. zm.), jednakże, w ocenie Prezesa Urzędu, powyższe naruszenie prawa przez organ I instancji nie ma charakteru wady kwalifikowanej i nie skutkuje koniecznością wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, na podstawie przepisów o nieważności decyzji.

W dniu ... grudnia 2005 r. Skarżący, działając przez swojego pełnomocnika, wystąpił do Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Powyższe postępowanie zakończyło się wydaniem w sprawie decyzji z ... lutego 2006 r. Nr ... o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia ... listopada 2005r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezes Urzędu wyjaśnił, iż zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślono, iż nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, iż w dniu ... stycznia 2005 r. skarżący wystąpił do Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z wnioskiem o nadanie mu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. W wyniku przeprowadzonego w tym zakresie postępowania dowodowego, decyzją z dnia ... stycznia 2006 r. Nr ... Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców po rozpatrzeniu w/w wniosku odmówił nadania skarżącemu wnioskowanego statusu, oraz stwierdził, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Wyrażenie takiej zgody, zdaniem organu, byłoby niezasadne z uwagi na definitywne zakończenie działań wojennych na terytorium S. i proces repatriacji uchodźców, jak również z powodu poprawiającej się sytuacji pod względem bezpieczeństwa i funkcjonowania struktur państwowych. Zdaniem organu rozpoznającego wniosek o nadanie statusu uchodźcy, brak było jednocześnie podstaw by stwierdzić, iż wydalenie cudzoziemca z innych przyczyn mogło być uznane za nieludzkie lub poniżające traktowanie w rozumieniu Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Z tego względu nieprzeprowadzenie w tym zakresie szczegółowego postępowania dowodowego w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją o wydaleniu, jeżeli się weźmie pod uwagę wynik postępowania uchodźczego, nie może być traktowane, w ocenie organu, jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wyrokiem z dnia 6 września 2006r. o sygn. akt VSA/Wa 946/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia ... lutego 2006r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Z. w sprawie wydalenia cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznając, iż nie narusza ona prawa w sposób rażący. Podzielił ponadto stanowisko organu, iż nieprzeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego w sprawie ustalenia zaistnienia wobec skarżącego przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany jakkolwiek stanowi uchybienie proceduralne, to nie można uznać, iż stanowi rażące naruszenie przepisu art. 89 § 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie, z którym decyzji o wydaleniu nie wydaje się, a wydanej nie wykonuje się, jeżeli zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Według Sądu, organ II instancji w zaskarżonej decyzji z dnia ... lutego 2006r. w sposób prawidłowy wskazał na okoliczność wniesienia przez skarżącego wniosku o nadanie statusu uchodźcy i przeprowadzenia dokładnego postępowania wyjaśniającego w tym przedmiocie zakończonego wydaniem decyzji z dnia ... stycznia 2006 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz stwierdzeniu, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie M. K. zgody na pobyt tolerowany. Sąd przypomniał, że w dotychczasowym orzecznictwie pojęcie "rażącego naruszenia prawa" traktowane jest ze znaczną ostrożnością i w sposób sugerujący zawężającą jego interpretację. Przepis art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. ma służyć eliminowaniu z obrotu prawnego jedynie indywidualnych aktów administracji, których treść nie da się pogodzić z zasadą praworządności.

W skardze kasacyjnej wniesionej od tego wyroku Sądu I instancji M. K. wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie - zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie obu decyzji wydanych w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wydaleniu skarżącego z terytorium RP.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 106 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. poprzez niemożność zajęcia stanowiska w sprawie poprzez zgłoszenie ustnie żądań, wniosków, złożenie wyjaśnień oraz wskazanie podstaw prawnych i faktycznych swoich żądań przez stronę niewładającą językiem polskim, występującą bez tłumacza, co skutkuje nieważnością postępowania prowadzonego przed Sądem I instancji. W odniesieniu do powyższego zarzutu wnoszący skargę kasacyjną wyjaśnił, iż Sąd I instancji ograniczył udział skarżącego jedynie do jego zapytania za pośrednictwem przedstawiciela organizacji społecznej czy popiera skargę. Taka forma udziału skarżącego w postępowaniu sądowym była, zdaniem autora skargi kasacyjnej, całkowicie niewystarczająca, albowiem pozbawiała skarżącego możliwości obrony jego praw poprzez zapewnienie stronie aktywnego uczestnictwa w rozprawie.

Zarzucił ponadto Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd do wszystkich podniesionych w skardze zarzutów, a także naruszenie prawa materialnego - obrazę art. 89 § 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędne zastosowanie oraz art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 97 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu powyższej skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 30 października 2008r., o sygn. akt II OSK 1097/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcie Sąd odwoławczy odnosząc się do postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu nieważności postępowania sądowego, która nastąpiła na skutek pozbawienia skarżącego możności obrony swych praw z powodu nieznajomości języka polskiego wyjaśnił, iż zgodnie z art. 5 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), który ma zastosowanie do sądów administracyjnych na podstawie art. 29 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), osoba niewładająca w wystarczającym stopniu językiem polskim ma prawo do występowania przed sądem w znanym przez nią języku i bezpłatnego korzystania z pomocy tłumacza, co jest traktowane, jako uprawnienie procesowe przysługujące stronie. Z tego względu, sposób wypełnienia przez sąd obowiązków związanych z udziałem w sprawie osoby niewładającej w wystarczającym stopniu językiem polskim będzie mieć bezpośredni wpływ na ocenę zapewnienia "możności obrony praw" tej osoby w postępowaniu, a w konsekwencji decydować o tym, czy postępowanie nie jest obarczone wadą nieważności. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny niewystarczające władanie językiem polskim może prowadzić do ograniczenia możliwości obrony przed sądem administracyjnym, a więc naruszać prawo do rzetelnego procesu sądowego.

Mając ponadto na uwadze funkcje jakie pełni instytucja ustanowienia tłumacza dla osoby nieznającej języka urzędowego sądu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć należy, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła rażąca wadliwość w działaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, albowiem skarżący z powodu bariery językowej pozbawiony został na rozprawie przeprowadzonej w dniu ... września 2006 r. prawa do osobistego działania (m.in. złożenia wyjaśnień na podstawie art. 106 § 2 p.p.s.a.), co wpłynęło w sposób zasadniczy na ograniczenie jego prawa do obrony (popierania skargi). Jak podkreślił Sąd odwoławczy, przy formułowaniu powyższej oceny, istotne znaczenie należało w szczególności nadać charakterowi rozstrzyganej przed sądem sprawy, a także przebiegowi postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją Wojewody Z., odnośnie której skierowany został wniosek o stwierdzenie jej nieważności.

W dalszej części uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż podczas postępowania administracyjnego funkcjonariusze straży granicznej albo dokonywali tłumaczenia podejmowanych czynności na język angielski, którym skarżący, według swojego zapewnienia, swobodnie się posługiwał, albo też skarżącemu doręczane były pisma sporządzone bezpośrednio w języku angielskim (np. pouczenie o prawach osoby zatrzymanej, k. ... akt). Powyższe okoliczności powinny, w ocenie NSA, skutkować tym, że Sąd I instancji zobowiązany był szczególnie wnikliwie rozważyć sposób występowania skarżącego w postępowaniu sądowym w kontekście zapewnienia cudzoziemcowi nieposługującemu się językiem urzędowym sądu, faktycznego w tym postępowaniu udziału. Dla zapewnienia rzetelności procesu sądowego oraz wypełnienia nałożonego na Sąd obowiązku określonego w art. 6 p.p.s.a., wymagane było pouczenie skarżącego o przysługującym mu prawie korzystania z pomocy tłumacza w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia ... lutego 2006 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wydaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadniony jest rygoryzm przy kwalifikacji zaistniałego uchybienia procesowego związanego z nieustaleniem potrzeby udziału tłumacza w postępowaniu, ze względu na to, że jak wskazał w skardze kasacyjni jej autor, skarżący chciał złożyć przed Sądem l instancji wyjaśnienia, które mogłyby "rzucić istotnie nowe światło na wartość dowodów zgromadzonych w jego sprawie". Naczelny Sąd Administracyjny na tamtym etapie sprawy nie był uprawniony i nie mógł ocenić na ile akcentowana w skardze kasacyjnej kwestia wadliwości postępowania dowodowego w sprawie wydalenia (ściśle mówiąc, skarżący wskazywał na całkowity brak przeprowadzenia takiego postępowania) rzutowałaby na badaną przez Sąd prawidłowość decyzji sprzeciwiającej się stwierdzeniu, iż wydalenie skarżącego z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Powołany przez skarżącego zarzut niemniej uprawdopodabnia, że osobiste uczestnictwo w rozprawie i przywoływana potrzeba złożenia wyjaśnień dotyczących przedmiotu sprawy nie miały charakteru pozornego, ale wynikały z rzeczywistej potrzeby przedstawienia swojego stanowiska odnośnie do zaistnienia podstawy określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Reasumując Sąd kasacyjny uznał za zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący wystąpienia w sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienionej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a z powodu pozbawienia skarżącego możności obrony jego praw i wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy skarżący powinien mieć zapewnione wszystkie gwarancje procesowe, jakie przysługują cudzoziemcowi nieposługującemu się w wystarczającym stopniu językiem polskim.

Jednocześnie NSA zwrócił uwagę, że przy ocenie zasadności zarzutów skarżącego skierowanych przeciwko decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wydaleniu nie bez znaczenia pozostaje okoliczność prowadzenia przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie postępowania sądowego w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... maja 2008r. nr ... (sygn. akt VSA/Wa 2248/08), jak również ocena prawidłowości tego rozstrzygnięcia odnoszącego się do odmowy nadania skarżącemu statusu uchodźcy i stwierdzenia braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany jest, zatem zastosować się do wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1097/07 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej M. K.

W pierwszej kolejności, w celu umożliwienia skarżącemu przedstawienia swojego stanowiska odnośnie do zaistnienia podstawy określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., na rozprawę w dniu 18 marca 2009r. został wezwany tłumacz z języka angielskiego, cudzoziemiec miał zatem możliwość pełnego uczestniczenia w rozprawie, w tym zaprezentowania bezpośrednio przed sądem swojego stanowiska. Wskazał, że w dalszym ciągu czuje się zagrożony, jedyny krajem dla niego bezpiecznym jest Polska, dochodzą do niego informacje, że w S. dzieje się coś złego, w Polsce jest ze względów politycznych, a nie ekonomicznych. Ponadto ostatnio ożenił się z Polką, ma z nią dwoje dzieci.

Należy stwierdzić, iż złożone oświadczenie (oprócz informacji o małżeństwie z Polką i urodzeniu się dwojga dzieci z tego związku, która nie mogła mieć żadnego wpływu na ocenę przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji o wydaleniu), w żaden sposób nie odbiega od twierdzeń skarżącego i podnoszonych przez niego wcześniej, w toku postępowania administracyjnego i sądowego okoliczności.

Wykonując z kolei zalecenie NSA dotyczące wzięcia pod uwagę wyników prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie postępowania ze skargi M. K. na decyzję Radu do Spraw Uchodźców z dnia ... maja 2008r. nr –...w sprawie sygn. akt VSA/Wa 2248/08 i dokonanej oceny prawidłowości tego rozstrzygnięcia odnoszącego się do odmowy nadania skarżącemu statusu uchodźcy i stwierdzenia braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, sąd zapoznał się z aktami tamtej sprawy i stwierdził, iż w dniu ... marca 2009r. postępowanie sądowe zostało umorzone, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Decyzję o umorzeniu postępowania sąd powziął po stwierdzeniu przez Radę do Spraw Uchodźców nieważności decyzji własnej z dnia ... maja 2008r. nr ... utrzymującej w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z ... stycznia 2008r. o odmowie nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy i stwierdzeniu, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

W tej sytuacji, wobec uznania przez organ odwoławczy nieważności własnej decyzji i umorzenia postępowania sądowego ze skargi na tę decyzję należy stwierdzić, że nie ma w sprawie decyzji prawomocnej ani ostatecznej (o stwierdzeniu braku podstaw do udzielenia zgody na pobyt tolerowany), która mogłaby stanowić jakiś punkt odniesienia do oceny przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Z. z ... stycznia 2005r. orzekającej o wydaleniu cudzoziemca.

Kontrolując, zatem zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem powyższych ustaleń, należało uznać, że skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności trzeba wskazać, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której organ nie orzeka, co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz jako organ kasacyjny. W związku z tym rozstrzyga wyłącznie, co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy (por. wyrok NSA z 14.8.1987 r., IV S.A. 393/87, ONSA 1990, Nr 1, poz. 1 oraz wyrok SN z 7.3.1996 r., III ARN 70/95, OSN 1996, Nr 18, poz. 258).

"Działanie w trybie nadzoru na podstawie art. 156 wymaga innego podejścia do sprawy niż w I instancji lub przed organem odwoławczym, czy w innych trybach odwoławczych. Organ staje wobec kwestii czysto prawnych, które powinny zostać rozstrzygnięte wobec zasad stosowania kasacji." (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck. Warszawa 2004 str. 711).

Wobec tego, że istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., przedmiotem zainteresowania orzekającego w niniejszej sprawie organu winna być zgłaszana przez stronę przesłanka nieważności decyzji Wojewody Z. – rażące naruszenie prawa, polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie określonym art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Analiza orzecznictwa sądowego dotyczącego nieważności decyzji administracyjnej wskazuje, iż to wprawdzie decyzja jest traktowana, jako obarczona wadami materialno prawnymi, ale przyczyną ich powstania może być nie tylko naruszenie przepisów samego prawa materialnego, lecz również naruszenie szczególnie istotnych przepisów k.p.a. Takie przypadki działania wbrew przepisom proceduralnym są kwalifikowane, jako rażące naruszenie prawa powodujące nieważność decyzji administracyjnej.

Rezultaty przeprowadzonych przez organ rozważań winny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu, będącym integralną częścią decyzji, sporządzonym zgodnie z treścią art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art.11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie Administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i nast., a także wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I S.A. 178/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 51). Zatem dla oceny legalności zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymagało jej uzasadnienie.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby Prezes Urzędu, jako organ rozpoznający sprawę po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dokonał ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i rozważenia podnoszonej przez stronę przesłanki nieważności. Organ ten po przedstawieniu stanu faktycznego i przytoczeniu treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przeszedł do analizy sprawy o nadanie wnioskodawcy statusu uchodźcy. Przywołał uzasadnienie wydanej przez siebie decyzji o odmowie nadania M. K. statusu uchodźcy i stwierdzeniu, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające nadanie mu statusu tolerowanego i doszedł do konkluzji, iż decyzja Wojewody Z. o wydaleniu nie jest nieważna.

Zdaniem sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wypełnia dyspozycji art. 107§ 1 i 3 k.p.a. Brak w tym uzasadnieniu rozważenia przez Prezesa w sposób kompleksowy wszystkich okoliczności związanych z zaniechaniem przez Wojewodę Z. przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczności wymienione w art. 97 ustawy o ochronie cudzoziemców stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia decyzji. Nie mogło zastąpić takich rozważań odwołanie się do uzasadnienia innej nieostatecznej decyzji, wydanej w innej sprawie, która to decyzja została zresztą następnie w dniu ... kwietnia 2006r.. uchylona, co wynika z akt administracyjnych dołączonych do sprawy VSA/Wa 2248/08 tut. Sądu.

W uzasadnieniu decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym organ powinien, realizując ww. zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., ustosunkować się ponadto do zarzutów podniesionych w odwołaniu ( wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Słusznie podnosi skarżący w skardze, że i tego obowiązku organ nie wykonał. Prezes Urzędu w decyzji z ...02.2006r. stwierdził lakonicznie, że pełnomocnik strony wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie przedstawiając żadnych nowych istotnych okoliczności, które przemawiałyby za zmianą zaskarżonej decyzji. Nie zauważył jednak, iż strona powołała się na wyrok NSA z 18 czerwca 2003r. wydany w sprawie III S.A. 2698/01, konfrontując go z postępowaniem organu orzekającego w sprawie o wydalenie i podnosząc, iż działanie Wojewody, który nie dokonał ustaleń, bez jakich nie można było wydać decyzji o wydaleniu jest przekroczeniem prawa w sposób oczywisty i niedwuznaczny.

Ponadto nie może być uznane, jak wadliwie wywodzi Prezes, że przeciwko zmianie decyzji przemawia to, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności. Fakt, że Skarżący nie przedstawił nowych dowodów, czy też okoliczności w żadnym zakresie nie zwalnia organu odwoławczego nie tylko z obowiązku oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, wydanej w konkretnym stanie faktycznym i prawnym ale także i ponownego rozpatrzenia sprawy. Organ odwoławczy nie może bowiem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę ( por. wyrok NSA z 22.3.1996r., SA/Wr 1996/95 [ONSA 1997, Nr 1 poz.35 ], gdzie sąd podkreślił, iż "Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji").

Z tych wszystkich przyczyn sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza wskazane w skardze przepisy art.7 , 77 i 107 § 3 k.p.a., w stopniu który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ww. uwagi, oceni zarzucaną przesłankę nieważności postępowania Wojewody Z., pamiętając o odrębności prowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w stosunku do merytorycznego postępowania w sprawie o wydalenie, ustosunkuje się również do zarzutów strony podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a rezultaty tych rozważań przedstawi w uzasadnieniu spełniającym wszystkie warunki opisane w art. 107 § 3k.p.a.

Z tych wszystkich przyczyn sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt c) p.p.s.a.