Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 632/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.207 ust. 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r w Olsztynie. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

. akt: I SA/Ol 632/18

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa, działając jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007–2013 (dalej: "IZ" lub "organ"), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu i terminu, od którego nalicza się odsetki oraz sposobu zwrotu przez "[...]"sp. z o.o. "[...]" (dalej: "strona", "beneficjent", "skarżąca") środków w kwocie 409 667,50 zł wraz z należnymi odsetkami, przeznaczonych na realizację projektu pod nazwą: ""[...]"" realizowanego na podstawie umowy o dofinansowanie nr "[...]" w ramach Osi Priorytetowej 7 – Infrastruktura społeczeństwa informacyjnego Działanie 7.2 Promocja i ułatwienie dostępu do usług teleinformatycznych Poddziałanie 7.2.2. Usługi i aplikacje dla MŚP. Na podstawie ww. umowy wypłacono skarżącej dofinansowanie w kwocie 409 667,50 zł. Z umowy wynika, że projekt miał być realizowany od 5 marca 2012 r. do 28 lutego 2013 r. (zakres rzeczowy) zaś w zakresie finansowym do 31 marca 2013 r.

W dniu "[...]"r. Urząd Marszałkowski Województwa przeprowadził kontrolę trwałości projektu, na podstawie której za niekwalifikowalne w całości uznano wydatki na budowę systemu informatycznego. Ustalono bowiem, że system informatyczny beneficjenta funkcjonował przed datą podpisania umowy z wykonawcą, dokumentacja związana z prowadzeniem sklepu internetowego jest kompilacją informacji znajdujących się na stronie internetowej "[...]" zamiast przełącznika 3COM Baseline 2816 Switch beneficjent nabył przełącznik HP ProCurve 1410-16G. Ponadto stwierdzono w trakcie kontroli, że beneficjent nie mógł skutecznie zawrzeć umowy nr "[...]" na dokonywanie płatności za towary lub usługi poprzez serwis "[...]" ze "[...]" Spółka Jawna, nie istniejącej w dniu zawarcia umowy oraz że firma "[...]" sp. z o.o. nie mogła w okresie od 23 kwietnia 2012 r. do 28 lutego 2013 r. wykonać czynności pozycjonowania strony internetowej "[...]" ., skoro zgodnie z harmonogramem prac przyjętym w projekcie, strona ta była dopiero tworzona.

Na tej podstawie uznano, że nie został zrealizowany główny cel projektu, polegający na budowie bazy informatycznej niezbędnej do rozwoju firmy poprzez wdrożenie systemu informatycznego wspomagającego proces biznesowy, w tym stworzenie sklepu internetowego.

Do Informacji Pokontrolnej z dnia "[...]"r. beneficjent wniósł zastrzeżenia, lecz IZ nie zmieniła stanowiska, o czym poinformowała beneficjenta pismem z dnia 26 kwietnia 2016 r., a ponadto w dniu 22 kwietnia 2016 r. złożyła zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na wyłudzeniu dotacji z Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 w kwocie 409 667,50 zł poprzez przedłożenie, w celu uzyskania dofinansowania, dokumentów poświadczających nieprawdę.

IZ złożyła beneficjentowi pismem z dnia "[...]"r. oświadczenie o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie. Pełnomocnik beneficjenta pismem z dnia 14 września 2016 r. zwrócił się do organu o cofnięcie oświadczenia o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie, wyznaczenie rozprawy administracyjnej oraz o przeprowadzenie wskazanych dowodów.

IZ oświadczenia nie cofnęła i pismem z dnia 14 października 2016 r. wezwała beneficjenta do zwrotu pobranego dofinansowania, a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu wszczęła postępowanie administracyjne.

Pełnomocnik strony w toku postępowania składał obszerne wyjaśnienia oraz liczne wnioski dowodowe. W tym przedłożył wykonaną na zlecenie strony opinię biegłego z zakresu informatyki inż. S.S., który stwierdził, że nie są zasadne argumenty organu przedstawione w ostatecznej Informacji Pokontrolnej oraz że wykazane przez beneficjenta koszty są zgodne z cenami rynkowymi z okresu tworzenia projektu.

IZ powołała własnego biegłego J.L., który sporządził opinię na okoliczność sprawdzenia poprawności wykonania prac objętych realizacją projektu oraz weryfikacji kosztów projektu w zakresie adekwatności poniesionych nakładów do uzyskanych rezultatów i cen obowiązujących na rynku w okresie jego realizacji, tj. od marca 2012 r. do 28 lutego 2013 r.

Strona wniosła szereg zastrzeżeń do tej opinii i zawnioskowała o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego, z dziedziny informatyki, m. in na okoliczność weryfikacji kosztów projektu (adekwatności poniesionych nakładów do uzyskanych rezultatów i cen obowiązujących na rynku w okresie jego realizacji)

IZ zwróciła się do biegłego J.L. o ustosunkowanie się do złożonych przez stronę uwag. Biegły uzupełnił swoją opinię w tym zakresie.

W oparciu o powyższe ustalenia wydana została decyzja z dnia "[...]"obowiązująca stronę do zwrotu środków w kwocie 409 667,50 zł wraz z odsetkami.

Od decyzji tej strona złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie:

1. art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 9 pkt 1 ustawy o finansach publicznych (dalej: "ustawa UFP") poprzez jego błędną interpretację oraz zastosowanie i w konsekwencji bezzasadne uznanie pomimo tego, że projekt został w całości zrealizowany, iż beneficjent pobrał nienależnie środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich poprzez przedłożenie dokumentów poświadczających nieprawdę,

2. art. 44 ustawy UFP w zw. z § 4 ust. 3 w zw. z § 1 pkt 43 umowy o dofinansowanie w zw. z pkt 5.4 Wytycznych poprzez niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne uznanie, iż beneficjent znacznie zawyżył koszty wykonania systemu informatycznego,

3. naruszenie w istotnym stopniu zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 6 kpa poprzez działanie w sposób wykraczający poza ramy określone przepisami prawa, art. 7 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz podejmowanie czynności niemających na względzie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, naruszając zasadę proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania,

4. art. 11 kpa poprzez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ administracji przy załatwieniu sprawy, a w szczególności poprzez:

- nieprzeprowadzenie rozprawy pomimo wniosku i w konsekwencji pozbawienie beneficjenta możliwości wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz wyjaśnienia stanowiska Wykonawcy oraz rozbieżności stanowisk biegłych;

- nieprzeprowadzenie dowodów w celu ustalenia istnienia (funkcjonowania) systemu informatycznego, w tym sklepu internetowego prowadzonego przez beneficjenta oraz o jego wyników ekonomicznych na dzień złożenia wniosku (które wskazują na osiągnięcie wszelkich celów projektu);

- nieudowodnienie, iż prace objęte przedmiotowym projektem nie zostały przez beneficjenta wykonane;

- niewyjaśnienie podstawowych dla. sprawy okoliczności faktycznych, co do własności domeny "[...]"i sposobu jej przekazania beneficjentowi;

- błędne założenie, że próby założenia sklepu internetowego w spółce "[...]" przez Wykonawcę są równoznaczne ze zbudowaniem systemu informatycznego u beneficjenta,

- nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka S.K oraz z przesłuchania strony w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy;

- niezweryfikowanie zakresu wszystkich prac wykonanych przez beneficjenta w ramach niniejszego projektu, w szczególności prac dotyczących wdrożenia systemu ERP oraz integracji systemu ERP i sklepu internetowego z firmą wysyłkową i portalami obsługującymi płatności;

- niezweryfikowanie zakresu wszystkich prac wykonanych przez beneficjenta w ramach niniejszego projektu dotyczącego opracowania dokumentacji związanej z prowadzeniem sklepu internetowego, opracowaniem grafiki sklepu internetowego;

- niedokonanie weryfikacji wartości wszystkich prac wykonanych przez beneficjenta w ramach ww. projektu, w szczególności prac dotyczących wdrożenia systemu ERP i integracji systemu ERP i sklepu internetowego z firmą wysyłkową i portalami obsługującymi płatności;

- niedokonanie weryfikacji kosztów projektu w zakresie adekwatności poniesionych nakładów do uzyskanych rezultatów i cen obowiązujących na rynku w okresie jego realizacji tj. od 5 marca 2012 r. do 28 lutego 2013 r.;

- wybiórcze traktowanie opinii biegłego J.L i pominięcie elementów korzystnych dla beneficjenta, w zakresie w jakim biegły wskazał, że projekt został zrealizowany w 100%, sprzęt i oprogramowanie kupione oraz że badanie dysku serwera wykluczyło użytkownie projektu sprzed daty jego wdrożenia tj. 5 marca 2012 r.;

- bezpodstawne uznanie, w świetle opinii biegłego, że beneficjent nie zrealizował przedmiotowego projektu, a sklep internetowy istniał przed datą określoną w dokumentacji;

- nieprawdziwe ustalenie, iż P. J. był pracownikiem, podczas gdy P.J.nigdy nie był pracownikiem beneficjenta oraz beneficjent nigdy nie zawierał z P. J. jakiejkolwiek umowy i wywodzenie z ww. faktu, iż beneficjent przed dniem realizacji przedmiotowego projektu był właścicielem jakiegokolwiek sklepu internetowego;

- niewyjaśnienie przyczyn nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony i ograniczenia się do skopiowania treści orzeczeń sądów oraz stanowisk doktryny zamiast wytłumaczenia, na jakiej podstawie uznał wszystkie okoliczności faktyczne sprawy za wyjaśnione.

4. art. 10 § 1 kpa poprzez brak zapewnienia czynnego udziału beneficjenta w przedmiotowym postępowaniu i pozbawienie możliwości złożenia zastrzeżeń do opinii uzupełniającej nr 2 biegłego;

5. § 4 ust. 3 w zw. z § 2 umowy o dofinansowanie poprzez uznanie, że nie został zrealizowany główny cel projektu (nie zostały zrealizowane zakładane wskaźniki realizacji projektu),

6. art. 75 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodów, które przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy, a w szczególności dowodu z dokumentów - kosztorysów z dnia 5 lipca 2017 r. przedłożonych przez beneficjenta i zeznań świadka S. K.;

7. art. 77 § 1 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodów, które przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy, a w szczególności dowodu z dokumentu - kosztorysów z dnia 5 lipca 2017 r., zeznań świadka K. i przesłuchania strony oraz nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem świadka, strony i biegłych "[...]"

8. art.78 § 1 kpa poprzez nieuwzględnienie żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka K oraz przesłuchania strony, które to dowody mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

9. art. 86 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, z uwagi na fakt, iż w sprawie pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy;

10. art. 107 § 3 kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji faktów oraz niewskazanie dowodów, na których organ się oparł i niewyjaśnienie przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności wyjaśnieniom beneficjenta.

Strona wniosła także o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. z pisma beneficjenta z dnia 10 października 2017 r., z kosztorysu analizy funkcjonalnej oraz kosztorysu wdrożenia z dnia 5 lipca 2017 r. i z postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej o przedstawieniu zarzutów z dnia 27 listopada 2017 r. na okoliczność, iż istnieje konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, a tym samym zasadność zawieszenia przedmiotowego postępowania.

Strona zażądała także przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków"[...]" oraz dowodu z przesłuchania strony, a także dowodu z uzupełniającej opinii biegłego "[...]"oraz dowodu z opinii innego biegłego sądowego z dziedziny informatyki na okoliczność zakresu wykonanych w ramach projektu prac oraz weryfikacji kosztów projektu w zakresie adekwatności poniesionych nakładów do uzyskanych rezultatów i cen obowiązujących na rynku w okresie jego realizacji.

Ponadto zażądała strona wyznaczenia rozprawy, z uwagi na konieczność wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, a w szczególności zakresu wszystkich wykonanych w ramach projektu prac oraz ich wyceny, przy udziale świadków i biegłych oraz strony.

Strona na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa wniosła o zawieszenie postępowania administracyjnego, w związku z przedstawieniem J.G , pełniącemu funkcję Prezesa Zarządu spółki "[...]"zarzutów przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej, do czasu wyjaśnienia zagadnienia wstępnego przez Prokuraturę Rejonową, a następnie ewentualnie przez sąd karny.

IZ postanowieniem z dnia "[...]" r. odmówiła zawieszenia przedmiotowego postępowania.

Strona pismem z dnia 6 czerwca 2018 r. złożyła szereg kolejnych wniosków dowodowych, w tym o powołanie zespołu biegłych w celu kompleksowej oceny celowości zrealizowania projektu oraz wykorzystania dofinansowania nie tylko pod względem informatycznym, ale i celowości gospodarczej, o przeprowadzenie wizji lokalnej w siedzibie spółki, miejscu wykonania projektu, celem ustalenia, czy sklep internetowy funkcjonuje, ile osób przy nim pracuje, czy ma charakter rozwojowy, a także o zbadanie wyników finansowych osiąganych przez beneficjenta od 2011 r. do 2017 r. Zawnioskowała o przeprowadzenie dowodu z umowy o kredyt nieodnawialny na okoliczność wykazania, że twierdzenia o wyłudzeniu są całkowicie gołosłowne, ponieważ cały ciężar ryzyka gospodarczego i obciążeń z tym związanych poniósł beneficjent. Zażądała także wstąpienia do Uniwersyteckiego Centrum Ekspertyz Prawnych przy Wydziale Prawa i Administracji o wykonanie ekspertyzy prawnej dotyczącej zasadności rozwiązania umowy o dofinansowanie oraz w zakresie oceny prawnej szeregu okoliczności wymienionych w odwołaniu.

Zaskarżoną decyzją IZ utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W kwestii zakupu i wdrożenia systemu ERP w oparciu o program Microsoft Dynamics NAV 4.0 organ wyjaśnił, że protokół odbioru z 30 lipca 2012 r. wskazuje, iż w tym dniu firma Usługi Komputerowe S.K. zakończyła prace nad systemem ERP i przekazała go stronie. Jednak analiza dysku dokonana przez biegłego wskazała, że instalacja ww. systemu ERP miała miejsce dopiero w dniu 11 listopada 2012 r., a zatem ww. protokół odbioru z 30 lipca 2012 r. nie potwierdza zakończenia prac nad systemem ERP, a tym samym poświadcza nieprawdę. Dlatego zapłata za fakturę nr 2012/0818 z dnia 30 lipca 2012 r. nastąpiła przed wykonaniem usługi, gdyż system zainstalowano po ponad 3 miesiącach od rozliczenia zadania.

W kwestii pozycjonowania strony internetowej "[...]" organ wskazał na umowę zawartą w dniu 23 kwietnia 2012 r. przez stronę z firmą A sp. z o.o. na wykonane usługi pozycjonowania domeny "[...]"Organ zauważył, iż sam fakt zawarcia umowy na pozycjonowanie ww. strony nie wpływa na kwalifikowalność wydatków w projekcie, lecz istotne jest, że umowa potwierdza istnienie sklepu internetowego "[...]"przed datą określoną w dokumentacji. Organ nie przyjął wyjaśnień strony, że jej zamiarem było, aby z dniem odbioru końcowego sklep internetowy "[...]"posiadał dobry ranking w wyszukiwarce, co wymagało wcześniejszego (przed dniem odbioru końcowego) rozpoczęcia procesu pozycjonowania strony. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z umową o przeniesienie praw autorskich prawo do domeny "[...]" zostało przeniesione przez firmę "[...]"na stronę dopiero w dniu 28 lutego 2013 r. Wobec tego, w chwili zawierania umowy na usługę pozycjonowania strony, tj. w dniu 23 kwietnia 2012 r., strona nie była właścicielem przedmiotowej domeny. Zdaniem organu, na stronie "[...]"w okresie od co najmniej 25 kwietnia 2012 r. do 28 lutego 2013 r. funkcjonował sklep firmowany przez "[...]" sp. z o.o., co waskazuje, że pozycjonowanie ww. strony nie odbywało się na rzecz beneficjenta.

W zakresie usług portalu obsługującego płatności organ wskazał, że w Studium Wykonalności, na drugim etapie realizacji projektu przewidziano integrację systemu ERP i sklepu internetowego z firmą wysyłkową i portalami obsługującymi płatności. Dokonać tego miał, na podstawie umowy z dnia 5 marca 2012 r. S.K.. Do integracji niezbędne było zawarcie przez stronę umów z firmą wysyłkową oraz z firmą obsługującą płatności, na co nie przyznano dofinansowania. Niemniej jednak, zadania te były ze sobą ściśle powiązane i realizacja integracji była uzależniona od zadań, które strona przewidziała do realizacji z własnego budżetu, w tym była ściśle związana z zadaniem objętym dofinansowaniem.

Organ uznał, że przedłożona przez stronę umowa z dnia 10 grudnia 2012 r. na obsługę płatności poświadcza nieprawdę. Z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że B Spółka Jawna w dniu 07.04.2012 r. została prawomocnie wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, w związku z przekształceniem spółki w "[...]"S.A. Zatem nie mogło dojść do wykonania przez nią usługi polegającej na integracji systemu ERP i sklepu internetowego z portalami obsługującymi płatności. Ponadto opinia sporządzona na zlecenie Komendy Wojewódzkiej Policji `przez o biegłego C.M – wskazuje, że pieczęcie i podpisy na str. 10 przedmiotowej umowy, znajdujące się po prawej stronie, tj. po stronie B Spółka Jawna nie są oryginalne, lecz zostały reprodukowane.

Organ za dokumenty poświadczające nieprawdę uznał nie tylko tę umowę, ale także fakturę VAT 2012/1309 z dnia 10 grudnia 2012 r. wystawioną przez S. K. oraz protokół odbioru z 10 grudnia 2012 r. w którym strona odbiera przedmiot zamówienia bez uwag i zastrzeżeń. Według organu doszło do naruszenia art.207 ust. 1 pkt 3 ustawy UFP, bowiem beneficjent w celu rozliczenia realizacji przedmiotowego projektu przedłożył ww. dokumenty poświadczające nieprawdę.

W kwestii zawyżenia kosztów wykonania systemu informatycznego IZ stwierdziła, że biegły do szacowania kosztów projektu przedstawił przykładowy harmonogram jego wdrażania z określeniem czasochłonności przy wdrażaniu wersji podstawowej, co wynikało z nieprzedstawienia przez stronę żadnej dokumentacji technicznej, wykonawczej lub podwykonawczej dotyczącej projektu. Według organu biegły zweryfikował cały zakres rzeczowy projektu. Z dokumentacji finansowej przedstawionej przez stronę wynika, iż koszt budowy systemu informatycznego wspomagającego proces biznesowy P sp. z o.o. wyniósł 819.335,00 zł, zaś biegły L. wyliczył je na 526 473,50 zł., co oznacza zawyżenie o 292 861,50 zł netto.

Podkreślił organ, że strona kilkakrotnie zgłaszała obszerne zastrzeżenia do ww. opinii, do których biegły, zdaniem organu prawidłowo i wyczerpująco się ustosunkował. Ponadto biegły A.N, działając na zlecenie Komendy Wojewódzkiej Policji stwierdził, że beneficjent znacznie zawyżył koszt budowy systemu informatycznego, a niektóre jego elementy, chociażby opracowanie dokumentacji związanej z prowadzeniem sklepu internetowego, czy zakup i wdrożenie modułu do obsługi zamówień internetowych uznał za bezwartościowe.

Dlatego, w ocenie organu odwoławczego, były podstawy do stwierdzenia naruszenia art.44 ustawy UFP w zw. z § 4 ust. 3 w zw. z § 1 pkt 43 umowy o dofinansowanie w zw. z pkt 5.4 Wytycznych, bowiem zawyżone zostały koszty wykonania systemu informatycznego oraz przedstawiono do rozliczenia zadania, które nie były przewidziane do dofinansowania w ramach przedmiotowego projektu. Zdaniem organu, główny cel projektu nie został zrealizowany, a nieprawidłowości jakich dopuścił się beneficjent przy realizacji przedmiotowego projektu, wypełniają znamiona przesłanek określonych w art.207 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy UFP jako środki nienależnie pobrane oraz pobrane z naruszeniem procedur, o których mowa w art.184 ustawy UFP. Organ wskazał także, że w przypadku wykrycia nieprawidłowości zobowiązany jest do uruchomienia procedury dochodzenia zwrotu środków, w tym do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji administracyjnej na podstawie art.207 ust. 9 pkt 4 ustawy UFP.

Od powyższej decyzji wywiedziona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.

W skardze zażądano uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Zarzucono organowi naruszenie zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego.

W zakresie naruszenia procedury wskazano na naruszenie:

1. art. 7, art. 8, art.11 Kpa w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez:

a) nieprzeprowadzenie dowodów w celu ustalenia czy sklep internetowy skarżącej istniał przed data podpisania umowy o dofinansowanie,

b) błędne przyjęcie, że próby stworzenia sklepu internetowego "[...]"w spółce "[...]"" są tożsame ze zbudowanym u skarżącej systemem informatycznym,

c) błędne przyjęcie, że prace objęte wnioskiem o dofinansowanie nie zostały wykonane przez skarżącą,

c) niewyjaśnienie wątpliwości co do własności domeny "[...]"i sposobu jej przekazania skarżącej,

d) niezweryfikowanie zakresu wszystkich prac wykonanych przez skarżącą,

e) bezpodstawny przyjęcie, że na pozycje kosztową "zakup" nie składają się czynności wykonane przez skarżącą,

f) niedokonanie weryfikacji kosztów projektu w zakresie ich adekwatności do uzyskanych rezultatów i cen w okresie jego realizacji,

g) wybiórcze korzystanie z wniosków zawartych w opinii biegłego,

h) niezbadanie wpływu prawidłowości realizacji umowy w kontekście umowy zawartej przez skarżącą z B Sp. j.,

2. art 7 Kpa w zw. z art 75 § 1 i art 78 § 1 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków zawnioskowanych przez skarżącą,

3. art 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 Kpa poprzez pozbawienie skarżącą czynnego udziału w postępowaniu,

4. art 7 w zw. z art. 75 § 1 Kpa i w zw. z art.86 i art 81 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej,

5. art 10 § 1 w zw. art 77 § 1 Kpa w zw. z art 79 § 1 i 2 i w zw. z art. 81 Kpa wyrażające się we włączeniu w poczet materiału dowodowego dowodów w toczącym się postępowaniu karnym,

6. art. 10 § 1 w zw. art 89 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy,

7. art 13 Kpa w zw. z art 96a § 1 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie mediacji,

8. art 97 § 1 pkt 4 Kpa poprzez niezawieszenie postępowania administracyjnego,

9. art. 7 i art.8 Kpa w zw. z art 107 § 1 i 3 Kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji nie zawierającego faktów i dowodów, na których oparł się organ i brak wyjaśnienia odmowy wiarygodności wyjaśnieniom skarżącej,

W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie:

1. art 207 ust 1 pkt 2 i 3 ustawy UFP, ust. 9 pkt 1 tej ustawy wyrażające się w błędnym uznaniu, że skarżąca pobrała środki nienależnie,

2. art 44 ustawy UFP w zw. z § 4 ust 3 umowy o dofinansowanie w zw. z § 1 pkt 43 umowy o dofinansowanie w zw. z pkt 5.4 Wytycznych poprzez błędne uznanie, iż skarżąca zawyżyła koszty wykonania systemu informatycznego;

3. art. 207 ust 1 pkt 2 i 3, ust 9 pkt 1 ustawy UFP w zw. z § 4 ust 3 umowy o dofinansowanie w zw. z § 2 umowy o dofinansowanie poprzez błędne uznanie, że nie został zrealizowany cel projektu.

Skarżąca dołączyła do skargi opinię prawną sporządzoną na jej zlecenie przez prawników z Wydziału Prawa i Administracji m. in. na okoliczność zasadności rozwiązania umowy o dofinansowanie, charakteru przesłanek zwrotu, zaistnienia obowiązku przeprowadzenia postępowania mediacyjnego oraz reżimu odpowiedzialności przewidzianego dla obowiązku zwrotu dofinansowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi powtórzyła i rozszerzyła argumentację przedstawianą na etapie postępowania administracyjnego.

Według skarżącej zrealizowane zostały wszystkie cele projektu określone we wniosku o dofinansowanie, a ponadto, wbrew twierdzeniom organu, strona nie posłużyła się w toku realizacji projektu dokumentami, które poświadczałyby nieprawdę. Według skarżącej organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy, a jedynym działaniem podjętym w tym kierunku było powołanie biegłego. Organ pominął wnioski dowodowe skarżącej, prowadząc postępowanie pod z góry ustaloną tezę iż skarżący przedłożył dokumenty poświadczające nieprawdę i zawyżył koszty wykonania systemu informatycznego.

Skarżąca szczegółowo przedstawiła uchybienia organu związane z gromadzeniem materiału dowodowego i jego oceną. W kwestii opinii sporządzonej przez biegłego L. na zlecenie organu skarżąca uznaje ją za niezupełną, nielogiczną i niewiarygodną. Jej zdaniem biegły nie sprawdził, na jakich przesłankach oparł swoją konkluzję i nie zastosował zasad doświadczenia życiowego oraz logiki. Nie ustalił bowiem całego zakresu wykonanych prac, wobec czego nie mógł prawidłowo zweryfikować kosztów projektu w zakresie adekwatności poniesionych nakładów do uzyskanych rezultatów i cen obowiązujących od marca 2012 r. do lutego 2013 r. Błędem biegłego było ustalenie wartości przyjętego przez siebie harmonogramu prac a nie zakresu prac wykonanych w projekcie. Skarżąca ma także zastrzeżenia do ustalenia przez biegłego cen obowiązujących na rynku w badanym okresie oraz dokonanie wyceny według wartości średniej, która nie potwierdza weryfikacji cen rynkowych. Skarżąca podniosła, że ustalenia biegłego L zostały podważone w opinii biegłego S.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W dniu 27 listopada 2018 r. wpłynęło pismo skarżącej z dnia 27 listopada 2018 r., w którym podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W dniu 4 grudnia 2018 r. wpłynęło pismo procesowe organu, będące odpowiedzią na pismo procesowe strony skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja w sprawie zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektu realizowanego na podstawie umowy o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 – 2013.

Z przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (DzU 2017, poz.1376 ze zm.) wynika, iż zarząd województwa jako instytucja zarządzająca (art.5 pkt 2) jest odpowiedzialny za przygotowanie i realizację regionalnego programu operacyjnego (art. 25). Do zadań instytucji zarządzającej należy między innymi (art.26 pkt 11, 12, 14 i 15) dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów, a także monitorowanie postępów w realizacji, ewaluacji programu operacyjnego oraz stopnia osiągania jego celów, a także prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów oraz odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych. Realizując ww. zadania, instytucja zarządzająca korzysta z instrumentów prawnych zawartych ustawie o finansach publicznych.

Należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektu realizowanego na podstawie umowy o dofinansowanie w ramach RPO, zgodnie z art.60 pkt.6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. finansach publicznych (t.j. DzU z 2017 r., poz.2077 ze zm.) zaliczane są do środków publicznych. Zgodnie z art.5 ust.1 pkt 2 i 3 ustawy UFP środkami publicznymi są środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż wymienione w pkt 2.

Zgodnie z art.44 ust.3 ustawy UFP wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów oraz sposób umożliwiający terminową realizację zadań, a także w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.

Jeżeli środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art.184 bądź zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, to środki takie podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy (art.207 ust.1 pkt 2 i 3 ustawy UFP).

Według art.184 ust.1 ustawy UFP, wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art.5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Za procedury, o których mowa w art.184 ustawy UFP, uważa się procedury określone w umowie międzynarodowej lub inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków publicznych, zarówno wynikające z aktu prawa powszechnie obowiązującego, jak i z umowy o dofinansowanie, obligującej beneficjenta do działania w określony w umowie sposób. Przyjmuje się, że naruszenie postanowień umowy należy traktować jak naruszenie procedur, o którym mowa w art. 184 ust.1 ustawy UFP (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2017r., II GSK 489/16, Baza CBOIS).

Pojęcie nieprawidłowości definiowane jest w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE. L. 2006.210.25 ze zm.), które w art.2 pkt7 określa, że nieprawidłowość występuje w sytuacji, w której łącznie spełnione zostaną niżej wymienione przesłanki:

1) dopuszczenie się przez beneficjenta jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa wspólnotowego,

2) naruszenie prawa wspólnotowego wynika z działania lub zaniechania beneficjenta,

3) działanie lub zaniechanie beneficjenta spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie UE w związku ze sfinansowaniem nieuzasadnionego wydatku.

Zgodnie z pkt 1 ust.8 art.207 ustawy UFP, w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, tj, w razie wykorzystania środków z naruszeniem procedur wskazanych w art.184 bądź w razie pobrania ich nienależnie lub w nadmiernej wysokości – instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie, wzywa do zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Zaś po bezskutecznym upływie ww. terminu, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, na podstawie art.207 ust.9 ustawy UFP wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana została bez naruszenia wskazanych w skardze przepisów.

Z akt sprawy wynika, że strony sporu łączyła umowa o dofinansowanie z dnia "[...]"r., wskutek oświadczenia IZ z dnia "[...]" r. rozwiązana bez wypowiedzenia, czego strona skarżąca nie kwestionuje.

Z umowy wynika, że przewidziano w niej przypadki, w których IZ może rozwiązać umowę z zachowaniem wypowiedzenia (ust.1 §19) oraz przypadki wymienione w ust.2 §19, w których IZ może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, w tym w pkt 8 i 9 – w razie złożenia lub przedłożenia przez beneficjenta w toku wykonywanych czynności w ramach realizacji projektu nieprawdziwe, podrobione, przerobione lub poświadczające nieprawdę albo niepełne dokumenty lub informacje w celu uzyskania dofinansowania w ramach niniejszej umowy, a także jeżeli beneficjent w sposób rażący nie wywiązuje się z obowiązków nałożonych na niego w niniejszej umowie.

W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji prawidłowo organ powołał się na rozwiązanie umowy o dofinansowanie jako przyczynę wydania decyzji o zwrocie środków, a ponadto wyjaśnił też w wyczerpujący sposób, z jakich przyczyn doszło do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o dofinansowanie, spełniając w ten sposób wymogi nałożone przez art.107 §3 Kpa w zakresie uzasadnienia decyzji. Organ wskazał na ustalenia dokonane podczas kontroli trwałości projektu, która wykazała naruszenie przez beneficjenta zapisów umowy o dofinansowanie, co doprowadziło do rozwiązania umowy.

Skutkiem rozwiązania umowy, przewidzianym w §19 ust.3, jest spoczywający na beneficjencie obowiązek zwrotu otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami w terminie wyznaczonym przez IZ. Umowa przewiduje w §23 ust.5 możliwość kwestionowania jej istnienia, ważności lub wypowiedzenia w procesie, według jurysdykcji właściwego sądu polskiego.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada zarówno wymogom wynikającym z przepisów Kpa, jak regulacjom zawartym w ustawie UFP. Istotne jest, że organ zrealizował obowiązek wynikający z art. 207 ust. 8 ustawy UFP, tj. przed wydaniem decyzji wezwał skarżącą do zwrotu środków w określonym terminie. Skarżąca nie dokonała zwrotu środków oraz nie kwestionowała, w przewidziany w umowie sposób, jej rozwiązania.

Dlatego zasadne było wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji, o której mowa w art.207 ust.9 ustawy UFP, określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki.

Wynika z umowy, że (§23 ust.5) wszelkie spory w związku z umową, także co do istnienia, ważności albo wypowiedzenia umowy rozpoznawane w procesie, podlegają jurysdykcji właściwego sądu polskiego. Skarżąca nie zdecydowała się na kwestionowanie rozwiązania umowy przed sądem powszechnym. Nie podważyła więc skuteczności rozwiązania umowy.

Zdaniem Sądu, skutkiem prawnym rozwiązania umowy jest konieczność zwrotu otrzymanych środków, na co skażająca wyraziła zgodę, podpisując umowę. Oświadczenie o rozwiązaniu umowy przez IZ ma charakter materialnoprawny. Jeśli zatem skarżąca chciała uchylić się od skutków prawnych tego oświadczenia, to powinna wnieść pozew do sądu powszechnego. Przed sądem administracyjnym nie ma możliwości badania zasadności rozwiązania umowy o dofinansowanie. Podpisując umowę skarżąca zgodziła się na to, że (§19 ust.3 umowy), w razie jej rozwiązania będzie obowiązana do zwrotu dofinansowania wraz z oprocentowaniem. Podkreślenia wymaga, że wskutek rozwiązania umowy skarżąca przestała być podmiotem uprawnionym do otrzymywania dofinansowania ze środków programu operacyjnego, a więc utraciła status beneficjenta. Dlatego rozwiązanie umowy o dofinansowanie prowadzi do stanu, w którym środki podlegają zwrotowi jako wykorzystane z naruszeniem procedur obowiązujących beneficjenta. Skoro w chwili wydawania decyzji o zwrocie środków – umowa na, na podstawie której przyznano stronie środki, nie wiązała stron, tym samym odpadła podstawa prawna przyznania środków, co musiało skutkować ich zwrotem. Istotne jest, że wskutek rozwiązania umowy strona skarżąca przestała być podmiotem uprawnionym do otrzymywania dofinansowania ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego, a więc utraciła status beneficjenta Programu. Fakt ten stanowi element stanu faktycznego zaskarżonej decyzji (por. wyrok z dnia 27 lutego 2018 r. I SA/Ol 806/17, Baza CBOIS).

Z uwagi na niekwestionowanie przez skarżącą rozwiązania umowy o dofinansowanie przed sądem powszechnym, w niniejszej sprawie Sąd nie miał możliwości prawnych badania, czy zachodziły okoliczności uzasadniające rozwiązanie tej umowy. Dlatego kontrola przez Sąd zaskarżonej decyzji ograniczona jest do zbadania, czy zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującą organ procedurą postępowania administracyjnego, określoną w Kpa oraz zgodnie z regulacjami zawartymi w ustawie UFP.

W zaskarżonej decyzji, a także w decyzji ją poprzedzającej organ powołał się na przeprowadzoną kontrolę trwałości projektu, w trakcie której wykryto wymienione w decyzji nieprawidłowości, a także na złożone skarżącej przez IZ oświadczenie o rozwiązaniu umowy o dofinansowaniu. W trakcie postępowania administracyjnego organ nie poprzestał na ustaleniach dokonanych w trakcie kontroli oraz na treści oświadczenia o rozwiązaniu umowy, ale, realizując w pełnym zakresie zawartą w art.8 Kpa zasadę zaufania do organu, przeprowadził postępowanie dowodowe, w zakres którego wszedł, m. in., dowód z opinii biegłego, uzupełnianej w miarę wnoszonych przez stronę zastrzeżeń. W aktach sprawy znajdują się także opinie sporządzone przez innych biegłych, na wniosek strony oraz w trakcie postępowania prowadzonego przez Komendę Wojewódzką Policji. Do licznych wniosków dowodowych składanych przez stronę w toku postępowania organ odniósł się w treści decyzji. Z treści skargi wynika, że skarżąca kwestionuje zasadność rozwiązania umowy o dofinansowanie, co, z wyżej podanych przyczyn, nie może być skuteczne na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.

W realiach rozpatrywanej sprawy czynności dowodowe dokonane w postępowaniu i opisane w zaskarżonej decyzji uznaje Sąd za wystarczające do uznania, że w toku postępowania organ działał zgodnie z zasadami postępowania wynikającymi z Kpa.

Granice postępowania dowodowego wyznaczane są przez przepisy prawa materialnego. W rozpatrywanej sprawie są to przepisy art.207 ust.1 pkt 2 i 3 ustawy UFP. W tak zakreślonych granicach, ze względu na niepodważenie oświadczenia IZ o rozwiązaniu umowy o dofinansowaniu - wydanie decyzji o zwrocie środków nie wymagało tak bardzo rozbudowanego postępowania dowodowego, jak oczekuje tego skarżąca. W decyzji wydanej wskutek rozwiązania umowy o dofinansowanie organ powinien wskazać zakres stwierdzonych nieprawidłowości, dokonać własnej analizy wykrytych naruszeń i wskazać na dowody je potwierdzające, a także wskazać ich konsekwencje finansowe. Tym wymaganiom odpowiada zaskarżona decyzja.

Zebrany przez organ materiał dowodowy, ze szczególnym uwzględnieniem ustaleń dotyczących rozwiązania umowy o dofinansowanie, uprawniał do uznania, że doszło do wykorzystania środków z naruszeniem procedur o których mowa w art.184 UFP, co skutkowało koniecznością wydania decyzji o zwrocie środków.

Dlatego też za niezasadne uznaje Sąd nie tylko te zarzuty skargi, które dotyczą przepisów materialnoprawnych, ale także zarzuty odnoszące się do sposobu prowadzenia przez organ postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, organ przeprowadził postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami, w sposób rzetelny ustalił stan faktyczny sprawy, a zgromadzone dowody w sposób prawidłowy ocenił.

W związku powyższym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. DzU 2018, poz. 1302).