Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1766/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec Anna Łuczaj (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Łd 475/06 w sprawie ze skargi Zakładu D. Sp. z o.o. z/s w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości rozstrzygnięcia organu podatkowego I instancji i orzeczenia o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Izby Skarbowej w Łodzi na rzecz Zakładu D. Sp. z o.o. z/s w [...] kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 maja 2006 roku, sygn. akt I SA/Łd 475/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...], Nr [...] w zaskarżonej części oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi na rzecz Zakładu D. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podał, iż powyższym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi - po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu D. Spółki z o. o. z siedzibą w [...] - uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...], Nr [...] i przyznał wynagrodzenie za dozór pojazdu w wysokości 7.400 zł. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że pojazd marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 4 lipca 2003 roku został usunięty z drogi, a następnie umieszczony na parkingu Zakładu D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...]. Samochód ten nie został odebrany przez właściciela – R. K., w terminie 6 miesięcy od daty usunięcia z drogi, zatem na mocy art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1998 roku Nr 87, poz. 602 ze zm.) i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 roku w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.), przeszedł na własność Skarbu Państwa. Potwierdza to decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 28 maja 2004 roku, Nr [...].

W dniu 9 lutego 2004 roku Zakład D. złożył zawiadomienie, że pojazd nie został odebrany przez właściciela. Natomiast w dniu 24 września 2004 roku strona wniosła o zwrot kosztów parkowania samochodu przez okres 214 dni w wysokości 14.744,60 zł, przy zastosowaniu stawki 68,90 zł za dobę.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] przyznał wynagrodzenie za dozór pojazdu w kwocie 416,01 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że przyznał wynagrodzenie za dozór samochodu od dnia otrzymania dokumentów niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia o przejściu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa do dnia sprzedaży pojazdu w dniu 10 września 2004 roku, tj. za 147 dni. Wynagrodzenie za parkowanie organ ustalił na podstawie średniej ceny opłaty miesięcznej na prywatnych parkingach zlokalizowanych w pobliżu miejsca postoju samochodu. Stawkę dzienną organ wyliczył w wysokości 2,83 zł, co za dozór pojazdu w okresie 147 dni dało kwotę 416,01 zł. W konkluzji uzasadnienia organ I instancji podał, że warunki w jakich przechowywane są pojazdy na parkingu należącym do Zakładu D. (brak zadaszenia, brak należytej obsługi w celu m. in. doładowywania akumulatorów, uruchamiania silników, uzupełnienia ciśnienia w oponach) powodują drastyczny spadek ich wartości użytkowej. Tym samym nie został spełniony warunek określony w treści art. 102 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 roku Nr 110, poz. 968 ze zm.), czyli przechowywania ruchomości z taką starannością, aby nie straciła na wartości.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Zakład D. zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449) oraz przepisów ustawy o samorządzie powiatowym i wydanej na ich podstawie uchwały Rady Miejskiej w [...] Nr [...] w sprawie ustalenie opłat za usuwanie i parkowanie pojazdów. W motywach strona wywodziła, że rozstrzygnięcie I instancji zostało oparte na błędnej podstawie prawnej, gdyż organ powołał przepis art. 102 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdy tymczasem pojazd nie był oddany stronie pod dozór. Kwestionowane rozstrzygnięcie narusza również przepis § 12 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że wydatki związane z przechowywaniem lub sprzedażą ruchomości nie stanowiących własności Skarbu Państwa pokrywa się z kwot uzyskanych ze sprzedaży tych ruchomości, a w przypadku wydatków przekraczających kwoty uzyskane ze sprzedaży pokrywa się z budżetu państwa. Ograniczenie zwrotu wydatków do czasu dysponowania przez organ odpowiednimi dokumentami jest nieuzasadnione. Nadto zdaniem strony, organ I instancji naruszył przepisy ustawy o samorządzie powiatowym i wydaną na ich podstawie uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...], gdyż ustalił stawkę dzienną wynagrodzenia za dozór pojazdu w wysokości średnich cen stosowanych na danym terenie.

Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi postanowieniem z dnia [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przyznał wynagrodzenie w kwocie 7.400 zł. Organ II instancji podzielił argumentację zażalenia w kwestii nieprawidłowego określenia wysokości stawki dziennej wynagrodzenia za dozór pojazdu i stwierdził, że wysokość tego wynagrodzenia powinna być ustalona z uwzględnieniem stawek wynikających z uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...], a nie w formie średniej opłaty obowiązującej na danym terenie. Organ odwoławczy podtrzymał jednocześnie stanowisko organu I instancji w zakresie określenia okresu czasu, za który przysługuje Zakładowi D. wynagrodzenie; przyjął, że opłata należy się tylko za czas, w którym organ dysponował dokumentacją niezbędną do prowadzenia postępowania likwidacyjnego.

Zakład D. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi w części dotyczącej odmowy przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu za czas kiedy organ nie dysponował dokumentami niezbędnymi do prowadzenia postępowania likwidacyjnego. Strona zarzucając kwestionowanemu postanowieniu rażące naruszenie art. 130a ust. 1, 2 i 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), wniosła o jego uchylenie i przyznanie wynagrodzenia również za dozór pojazdu w okresie od 19 listopada 2003 roku do 15 kwietnia 2004 roku w kwocie 7.450 zł. W motywach skargi strona podtrzymała argumentację przedstawioną w zażaleniu sprowadzającą się do twierdzenia, że organy nie miały podstaw prawnych do ograniczenia okresu przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu tylko do czasu kiedy organ dysponował dokumentacją niezbędną do prowadzenia postępowania likwidacyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi powołując motywy przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W piśmie zatytułowanym "uzupełnienie odpowiedzi na skargę" z dnia 8 maja 2006 roku Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi wyraził pogląd, że przechowywanie na parkingach pojazdów, które stały się własnością Skarbu Państwa odbywa się na zasadach wynikających z przepisów art. 100 – 103 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 roku Nr 229, poz. 1954), w związku z treścią § 3 pkt 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W oparciu o te przepisy organ stwierdził, że podmiotowi prowadzącemu parking przysługuje prawo do zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Zdaniem strony przepisy uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...], Nr [...] w sprawie ustalenia opłat za usuwanie i parkowanie pojazdów, określają stawki opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów, które mają zastosowanie do właścicieli pojazdów i osób uprawnionych do ich odbioru. Nie mają natomiast zastosowania do Skarbu Państwa przejmującego, na mocy art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 roku Nr 108, poz. 908 ze zm.), pojazd nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia z drogi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając zaskarżone postanowienie podzielił stanowisko strony skarżącej, że Skarb Państwa, reprezentowany przez odpowiedni organ skarbowy, winien ponieść koszty związane z przechowywaniem pojazdu na parkingu, prowadzonym przez stronę począwszy od dnia, w którym stał się właścicielem pojazdu.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż przepis art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruch drogowym (Dz. U. z 2003 roku Nr 58, poz. 515 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 roku stanowił, że pojazd usunięty z drogi publicznej w trybie określonym w ust. 1 lub 2 (m.in. z powodu nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia) i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i pojazd taki przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. O przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 roku w sprawie usuwania pojazdów, Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.). Orzeczenie naczelnika właściwego urzędu skarbowego o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa ma zatem charakter wyłącznie deklaratoryjny, gdyż jedynie stwierdza o przejściu prawa własności z chwilą upływu okresu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi publicznej.

Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, iż Skarb Państwa stał się właścicielem pojazdu usuniętego z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu i od tego dnia powinien ponosić wszelkie opłaty związane z przechowywaniem pojazdu. Okoliczność, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego otrzymał z Komendy Miejskiej Policji w [...] dokumenty niezbędne do wszczęcia postępowania w sprawie przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z pewnym opóźnieniem, nie może zwalniać tego organu od pokrycia należnych opłat związanych z przechowywaniem pojazdu na parkingu prowadzonym przez stronę skarżącą w okresie od upływu 6 miesięcy od umieszczenia pojazdu na parkingu do dnia otrzymania dokumentów niezbędnych do wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Odmowa organów podatkowych przyznania stronie skarżącej wynagrodzenia za ten okres (mimo braku takiego stwierdzenia w sentencji rozstrzygnięć) wynika jednoznacznie z treści uzasadnień postanowień organów obu instancji, a także z treści zażalenia strony.

W odniesieniu do kwestii wysokości przyznanego Zakładowi D. wynagrodzenia, Sąd pierwszej instancji uznał, że żądanie zapłaty przez Skarb Państwa tych kosztów w wysokości wyliczonej w oparciu o stawkę wynikającą z uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów, nie jest uzasadnione. Wyznaczenie przez Prezydenta Miasta [...] parkingu prowadzonego przez stronę skarżącą do przechowywania pojazdów usuniętych z dróg oraz ustalenie przez Radę Miejską w [...] opłat za usuwanie pojazdów i ich przechowywanie zostało dokonane na podstawie m.in. art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym. Przepis ten został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 2005 roku, sygn. akt: K 23/04, uznany za niezgodny z art. 2 i art. 22 Konstytucji RP. Jednakże wymienione przepisy stracą moc obowiązującą dopiero z dniem 30 czerwca 2006 roku. Ponadto z treści przepisu art. 130a ust. 1 – 7 Prawa o ruchu drogowym wynika, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w ust. 6 oraz w powołanej przez stronę uchwale Rady Miejskiej dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy zostały odbierane. Nie dotyczą natomiast Skarbu Państwa na rzecz, którego pojazd przechodzi w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji do przechowywania pojazdu na parkingu prowadzonym przez stronę skarżącą i związanych z tym należności, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449), powinny mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 roku Nr 110, poz. 968 ze zm.), a w szczególności art. 102 tej ustawy. Przepis ten określa obowiązki dozorcy oraz wydatki i wynagrodzenie związane z wykonywaniem dozoru nad ruchomością, która przeszła na własność Skarbu Państwa. Sąd pierwszej instancji nie podzielił wyrażonego w kwestionowanym postanowieniu poglądu Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, że podstawę prawną do zastosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi § 3 ust. 1 lit. "a" w./w. rozporządzenia Rady Ministrów. Przepis ten bowiem dotyczy wyłącznie ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku, wydanego w wymienionych postępowaniach, a taka sytuacja w sprawie nie zachodzi. Taką podstawę prawną stanowi regulacja § 3 ust. 1 lit. "c" rozporządzenia, odnosząca się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie m.in. zrzeczenia się własności lub objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Zgodnie bowiem z treścią art. 180 kodeksu cywilnego, właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci. Unormowanie tego przepisu wprost nawiązuje do treści art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, gdyż posługuje się sformułowaniem, że pojazd usunięty z drogi publicznej i nieodebrany przez właściciela w terminie 6 miesięcy "uznaje się za porzucony, z zamiarem wyzbycia się". W ocenie Sądu pierwszej instancji prowadzącemu parking, na którym umieszczane są pojazdy, które przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, przysługuje z mocy prawa, jako dozorcy, uprawnienie do żądania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Do wyliczenia stosownej kwoty konieczne jest uwzględnienie specyfiki parkingu oraz porównanie kosztów dozoru i wynagrodzenia ze stawkami stosowanymi u innych podmiotów prowadzących podobną działalność (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 listopada 2004 roku, I SA/Bd 477/04, nie publ.).

Pogląd taki pozostaje jednak bez wpływu na wyrażone w wyroku stanowisko Sądu co do konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia tylko w zaskarżonej części odnoszącej się do okresu, za który należne było wynagrodzenie za dozór pojazdu. Stanowisko takie warunkuje treść art. 134 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym ustawodawca zawarł zakaz reformationis in peius.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżone postanowienie narusza przepisy normujące sposób ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór pojazdów, ale nie w sposób skutkujący koniecznością stwierdzenia jego nieważności. Takie rozstrzygnięcie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organy niewątpliwie spowodowałoby skutki niekorzystne dla strony skarżącej. Zgodnie z treścią art. 156 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 ze zm.), organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, które wydane zostały bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, o rażącym naruszeniu prawa możemy mówić, gdy dany akt jest w sposób oczywisty sprzeczny z przepisem prawa i dlatego nie może pozostać w obrocie prawnym praworządnego państwa. Użycie określenia "rażące naruszenie prawa" oznacza, że nie każde naruszenie prawa może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, ale tylko naruszenie prawa określane jako "rażące". Nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane. Poglądy te mają swoje uzasadnienie w licznym orzecznictwie (por. np. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 roku, OSK 1134/04, Lex Nr 165717; wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 października 2004 roku, III SA 2293/03, Monitor Pod. 2004/11/3; wyrok NSA z dnia 13 maja 2003 roku, III SA 2395/01, Lex Nr 146076; wyrok NSA z dnia 18 lutego 2000 roku, V SA 463/99, Lex Nr 41772).

Jako podstawę uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi Sąd pierwszej instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, zaskarżając wyrok w całości.

Strona skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego M. J., zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 134 § 1 i 2 oraz 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza jej granice i nie stwierdził nieważności zaskarżonego postanowienia pomimo, iż w sprawie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia oraz pomimo, że zaistniały te przesłanki Sąd przesądził, że nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, gdyż jest związany zakazem reformationis in peius, mimo, iż rażąco naruszono prawo w sposób nie dający pogodzić się z wymogami praworządności;

b) art.141 § 4 ustawy p. p. s. a, polegające na rozbieżności pomiędzy podstawą prawną rozstrzygnięcia i treścią uzasadnienia wyroku, gdyż Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie zamiast stwierdzić jego nieważność na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 pomimo. że w uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że do określenia należności za przechowywanie na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa winny mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2002 r. Nr 110, poz.968 ze zm.), a w szczególności art. 102 tej ustawy w świetle którego, organ likwidacyjny jest zobowiązany pokryć na żądanie dozorcy - prowadzącego parking, na którym przechowywany był pojazd stanowiący własność Skarbu Państwa zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, oraz że organ likwidacyjny, przyznając koszty za przechowywanie pojazdu, nie jest związany postanowieniami uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywania tych pojazdów, wydanej na podstawie art.130a ust.6 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a także pomimo, że Sąd stwierdził, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w art.130a ust.6 powołanej ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz w powołanej uchwale Rady Miejskiej, dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa, na którego rzecz pojazd przechodzi w trybie art. 130a ust. 10, czyli zastosowano niewłaściwe przepisy prawa materialnego, co niewątpliwie jest rażącym naruszeniem prawa,

c) art. 138 ustawy p.p.s.a poprzez nie wskazanie w sentencji skarżonego wyroku zakresu rozstrzygnięcia ,tj .nie wskazano jakiej części ono dotyczy;

2) naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 130a ust. 10 w związku z art.130a ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U z 2003 Nr 58, poz.515 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. (Dz. U Nr 134, poz. 1133) w sprawie usuwania pojazdów polegające na jego błędnej wykładni w./w. przepisów poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa, reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, stał się właścicielem pojazdu usuniętego z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu podczas, gdy z treści przepisu wynika, że z upływem 6m-cy od usunięcia pojazdu i nieodebrania go przez właściciela pojazd "uznaje się za porzucony, z zamiarem wyzbycia się" i że przepis przesądza jedynie zasadę, zgodnie z którą pojazd porzucony z zamiarem wyzbycia się przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy oraz poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa jest zobowiązany zwrócić dozorcy konieczne wydatki za dozór pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa z upływem 6 m-cy od dnia jego usunięcia, a nie od dnia uprawomocnienia się decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa podczas, gdy wydanie w./w. decyzji musi być poprzedzone wyczerpaniem przewidzianej przez przepisy procedury przejęcia.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego wg norm przepisanych.

Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, ocena wyrażona przez Sąd w uzasadnieniu wyroku uzasadnia wniosek, że doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W konsekwencji Sąd powinien stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia, ponieważ oparto je na podstawie art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym, w którym brak jest uregulowań dotyczących opłat za parkowanie pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa. W tej sytuacji nieuprawnione i sprzeczne z treścią art.134 § 2 ustawy p.p.s.a jest także stanowisko Sądu, że nie mógł wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Ponadto Sąd, pomimo zauważenia w zaskarżonym wyroku braku podstaw do zastosowania art. 130a ust. 6 oraz pomimo przesądzenia, że w świetle art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym w związku z treścią § 3 ust. 1 lit. c/ powołanego rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa, na którego rzecz pojazd przechodzi w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym – uchylił postanowienie zamiast stwierdzić w całości jego nieważność. Zastosowanie w sprawie przepisu, który zobowiązuje organ likwidacyjny do pokrywania opłat za parkowanie pojazdu w wysokości 50 zł za dobę i który, jak stwierdził Sąd, nie ma zastosowania do Skarbu Państwa, zamiast przepisu z zupełnie innej ustawy, który zobowiązuje organ likwidacyjny do zwrotu dozorcy koniecznych wydatków, stanowi niewątpliwie rażące naruszenie prawa, które uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości. W zaskarżonym wyroku Sąd przesądził, że Skarb Państwa automatycznie z upływem 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi publicznej staje się z mocy prawa z tym dniem właścicielem pojazdu. Tymczasem z treści powołanego przepisu wynika jedynie, że z upływem terminu, o którym mowa, pojazd uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Z treści przepisu wynika, że taki pojazd z mocy prawa przechodzi na rzecz Skarbu państwa z mocy ustawy, nie wskazuje on jednak terminu, z jakim następuje przejście własności. Jednocześnie ustawodawca w art. 130a ust. 11 Prawa o ruchu drogowym przewidział wydanie przepisów wykonawczych określających procedurę przejęcia. W związku z powyższym zasadne jest stanowisko, zgodnie z którym dopiero po wyczerpaniu przez naczelnika urzędu skarbowego szczegółowej procedury możliwe jest wydanie decyzji w sprawie przejęcia pojazdu przez Skarb Państwa, a stanowisko Sądu, że przejście własności następuje automatycznie z upływem 6 miesięcy jest nieuprawnione. W konsekwencji powyższego, także od momentu uprawomocnienia się decyzji w sprawie przejęcia pojazdów dopuszczalne jest obciążenie organu likwidacyjnego koniecznymi wydatkami związanymi z dozorem pojazdu. W myśl bowiem § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów, usunięcie pojazdu z drogi polega na wydaniu dyspozycji wyznaczonej przez starostę jednostce. Stosownie natomiast do § 5 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu winien powiadomić o tym niezwłocznie właściciela pojazdu. W przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie 6 miesięcy, jednostka prowadząca parking w myśl § 7 ust. 2 wymienionego wyżej rozporządzenia powiadamia o tym, nie później niż trzeciego dnia, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Nie ulega wątpliwości, iż przed wydaniem orzeczenia w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa pojazdów usuniętych z drogi i nieodebranych przez właściciela w ciągu 6 m-cy, organ je wydający winien posiadać stosowne dokumenty potwierdzające w szczególności fakt nie odebrania pojazdu przez jego właściciela. Dopiero wtedy pojazd może być uznany za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Warunkiem nieodzownym do ustalenia, że sytuacja taka wystąpiła, jest skuteczne skierowanie do właściciela wezwania do odebrania pojazdu oraz informacja, że wezwany nie zastosował się do jego treści bądź zrzekł się prawa własności. Dopiero wtedy pojazd może być uznany za porzucony z zamiarem wyzbycia się i dopiero taka sytuacja umożliwia wydanie przez naczelnika urzędu skarbowego decyzji o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, który staje się pierwotnym właścicielem tego pojazdu. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w zaskarżonym wyroku niezasadnie uznał, że Skarb Państwa z upływem 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi automatycznie staje się z tym dniem z mocy prawa właścicielem pojazdu i od tego dnia jest zobowiązany pokryć dozorcy uzasadnione wydatki związane z jego przechowywaniem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Strona skarżąca naruszenia przepisów postępowania upatruje w rozbieżności między treścią sentencji wyroku a jego uzasadnieniem, wyrażającej się w tym, iż Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone postanowienie zamiast wyjść poza granice skargi i stwierdzić nieważność postanowienia. Zarzuty te należy uznać za chybione, a to z następujących względów.

Zawarte w sentencji wyroku sądu administracyjnego rozstrzygnięcie, ujęte w odpowiedniej formule procesowej, jest rezultatem przeprowadzenia przez Sąd kontroli administracji publicznej. W ujęciu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego stanowią te jej przepisy, które określają sposób rozstrzygnięcia sprawy w zależności od wyników postępowania sądowego (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M.Niezgóda-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 332).

Przedstawienie podstawy prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienie polega na wskazaniu nie tylko przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny, ale także na wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia zarówno w przypadku, gdy brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, jak i w przypadku, gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, przy czym nie każde naruszenie tego przepisu może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd pierwszej instancji, powołując się na dokonaną analizę prawną i wykładnię przepisów uznał, iż w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stanowisku temu nie można odmówić trafności. Przypomnieć bowiem należy, iż "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa" Utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może być identyfikowane z naruszeniem podstawy prawnej decyzji. Dla stwierdzenia nieważności decyzji /postanowienia/ niezbędna jest ocena naruszenia jej podstawy prawnej jako rażącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy z uwzględnieniem konsekwencji prawnych wynikających z zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego. Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z dnia 21 października 1992 r. sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993, z. 1, poz. 23; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 kwietnia 1994 roku, sygn. akt III ARN 15/94, OSNAP 1994/3/36, z dnia 20 grudnia 1994 roku, sygn. akt III ARN 71/94, OSNAP 1995/13/156 ).

W odniesieniu do postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] – jak zasadnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - tego rodzaju sytuacja nie występuje. Skoro do takiego wniosku Sąd pierwszej instancji doszedł w następstwie dokonania analizy i wykładni przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruch drogowym (Dz. U. z 2003 roku Nr 58, poz. 515 ze zm.), ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 roku Nr 110, poz. 968 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449) i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 roku w sprawie usuwania pojazdów, Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.), to nie mógł – wbrew stanowisku strony wnoszącej skargę kasacyjną - jednocześnie uznać, iż przepisy stanowiące podstawę prawną zaskarżonego postanowienia są jasne i oczywiste a ich naruszenie nosi znamiona rażącego naruszenia prawa.

Zgodnie z art. 102 § 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 roku Nr 110, poz. 968 ze zm.) organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Treść normy prawnej zawartej w tym przepisie, ani żaden inny przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości przedmiotowej należności. Nie ulega natomiast wątpliwości, że należność ta winna odpowiadać wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu.

Podzielić należy pogląd Sądu pierwszej instancji, że opłaty za parkowanie, jakie ustala rada powiatu na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy - Prawo o ruchu drogowym odnoszą się do właścicieli (innych niż Skarb Państwa) pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art.130a ustawy i wprost nie mają zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w ust. 10 art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Niemniej jednak, jeśli organ administracji przy ustalaniu w trybie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór posiłkując się ustaleniami uchwały rady powiatu – w niniejszej sprawie uchwały Rady Miasta [...] z [...] Nr [...] w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów – zastosuje stawkę opłat za parkowanie wynikającą z tej uchwały to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie stanowi to podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia organu. Tak więc, jeśli organ administracji uznał, że stawka z uchwały odzwierciedla wydatki związane z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór to nie ma podstaw do żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia z tego tylko powodu, że organ zastosował stawkę opłat z uchwały, która nie odnosi się bezpośrednio do Skarbu Państwa, albowiem nie oznacza to automatycznie, że uchwała nie odpowiada kosztom przechowywania pojazdu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Wnoszący skargę kasacyjną w żaden sposób nie wykazał też, aby wyliczone przy zastosowaniu omawianej stawki opłat za parkowanie należności dla dozorującego odbiegały od rzeczywistych kosztów parkowanie pojazdu Skarbu Państwa.

Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 138 ustawy p.p.s.a poprzez nie wskazanie w sentencji zaskarżonego wyroku zakresu rozstrzygnięcia stwierdzić należy, iż w odpisie wyroku doręczonym stronom wystąpił oczywisty błąd pisarski. Natomiast punkt pierwszy sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Łodzi z dnia 23 maja 2006 roku brzmi :"uchyla postanowienie w zaskarżonej części".

Nie można także podzielić zarzutu skargi kasacyjnej o naruszeniu prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10 w związku z art. 130a ust. 11 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów przez błędną wykładnię tych przepisów.

Przepis art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 roku Nr 58, poz. 515 ze zm.) stanowi, iż pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się – przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.

A zatem, upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powoduje, że nieodebrany w tym terminie pojazd staje się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Wprawdzie w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów ( Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.) jest mowa, że o "przejęciu" na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego co mogłoby sugerować, iż decyzja wydana w tym trybie ma dla powstania po stronie Skarbu Państwa tytułu własności pojazdu znaczenie konstytutywne, lecz w świetle postanowień przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, że decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, bo może potwierdzać tylko to co nastąpiło z mocy ustawy - art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1185/05, nie publik.).

W tym stanie prawnym błędny jest pogląd organu, iż obowiązek ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów dozoru powstaje dopiero z dniem kiedy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa stała się prawomocna, gdyż dopiero z tym dniem – zdaniem organu - przechodzi na rzecz Skarbu Państwa własność usuniętego i nieodebranego przez właściciela pojazdu.

Zasadne jest natomiast stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa spornych kosztów dozoru jest moment, w którym upłynął 6 - miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu, a dla ustalenia początkowego terminu, od jakiego Skarb Państwa winien ponosić opłaty za przechowywanie pojazdu nie ma zatem znaczenia kiedy organ skarbowy otrzymał dokumenty niezbędne do wszczęcia procedury dotyczącej wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).