Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 828/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1 i 2, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 24 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: par. 2, 5 i 7
journal: Dz.U. 2010 nr 132 poz 889
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w  których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub  huragan w 2010 r.
article: art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., znak [...], Wójt Gminy R. na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182), § 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. nr 132 poz. 889) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) odmówił przyznania R. B. pomocy w formie jednorazowego zasiłku celowego dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że R. B., prowadzący gospodarstwo rolne w Gminie R., wnioskiem z dnia [...] września 2009 r. wystąpił o przyznanie zasiłku celowego na podstawie przepisów powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. Następnie organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując, że w sprawie zostały już wydane dwa orzeczenia sądowe. W wyroku z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II SA 336/11, WSA w Poznaniu stwierdził, że kluczowe dla zakwalifikowania danego stanu faktycznego jako powodzi jest ustalenie, czy doszło do zalania wodami śródlądowymi, a więc czy doszło do wezbrania wody w naturalnych ciekach lub zbiornikach, co z kolei skutkowało czasowym pokryciem wodą sąsiednich terenów. W wyroku z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Po 244/12, WSA w Poznaniu uznał natomiast, że ustalony w sprawie stan faktyczny bezspornie wskazuje na wezbranie Rowu R., cieku wodnego przepływającego przez wieś T. Dalej Sąd stwierdził, że okoliczność ta może w przypadku jej potwierdzenia prowadzić do odmiennej kwalifikacji stanu faktycznego niż ta, jakiej dokonały organy administracji publicznej. Sąd poddał bowiem w wątpliwość ustalenia organów z uwagi na nieudokumentowanie (1) oddalenia pól skarżącego od Rowu R. oraz (2) topografii terenu, która uniemożliwiałaby powstawanie powodzi, osunięć ziemi lub powodzi błotnych ze względu na zbyt mały kąt nachylenia gruntów. Zakwestionowana została poza tym wartość dowodowa protokołów z szacowania szkód, sporządzonych przez komisję powołaną przez Wojewodę Wielkopolskiego, której członkowie nie byli naocznymi świadkami szkód w gospodarstwie rolnym skarżącego. Dlatego w wyroku z dnia [...] maja 2012 r. nakazano organom administracji publicznej skorzystanie ze wszystkich możliwych w sprawie środków dowodów: zeznań świadków, dokumentacji zdjęciowej, przeprowadzenia oględzin w sprawie, a nawet opinii biegłego. Organ wyliczył następnie szczegółowo dokumentu, jakie zostały zgromadzone w toku ponownego rozpoznawania sprawy, wskazując, że na ich podstawie nie odnotowano w maju 2010 r. na terenie wsi G. i T. uszkodzeń dróg w wyniku nawalnych deszczy. Wszystkie drogi na tym terenie były przejezdne. W tym okresie na terenie całej gminy R. miało miejsce 8 interwencji straży pożarnej związanych z podtopieniami, w postaci wypompowywania wody z piwnic budynków. Nie zachodziła jednak potrzeba ewakuacji mieszkańców. Kluczowe znaczenie ma jednak w ocenie organu pismo Wielkopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. z dnia [...] listopada 2012 r. na temat możliwego zalania wodą działek skarżącego oraz opinia sporządzona przez biegłego. Z wymienionych dokumentów wynika z kolei, że należące do skarżącego działki nr [...], [...] i [...] oraz [...] nie mogły zostać zalane wodą występującą z cieku naturalnego Rów R. z uwagi na znaczną odległość tych działek od Rowu R. – sięgającą od 250 m do 1.350 m oraz znaczną różnicę wysokości rzędnych terenu tych działek do rzędnych terenu przyległego do Rowu R. – sięgającą od 3 m do 10 m. Zalane wodą, która wystąpiła z cieku naturalnego Rów R., mogły być natomiast działki nr [...] i [...], ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo z ciekiem, oraz działka nr [...] we fragmencie północnym. Według biegłego mogły zalane być także działki nr [...], [...] oraz część działek nr [...], [...] i [...]. Ustalono zarazem, że Rów R. klasyfikowany jest jako powierzchniowe wody płynące istotne dla regulacji stosunków wodnych dla potrzeb rolnictwa. Wezbrania Rowu R. mogą być zatem rozpatrywane pod kątem wystąpienia powodzi. Organ uzyskał przy tym informacje o rodzajach upraw na działkach skarżącego, co posłużyło do wyliczenia wysokości strat w gospodarstwie. Obliczenia te zostały szczegółowo zaprezentowane przez Wójta Gminy R. Organ wskazał ponadto, że rozważana forma wsparcia finansowego służy złagodzeniu skutków enumeratywnie wyliczonych klęsk żywiołowych. Niemniej, z uwagi na brak definicji legalnej wyrazu "powódź" w cytowanym rozporządzeniu, należy odnieść się do innych aktów prawnych definiujących ten zwrot. Zgodnie zatem z art. 9 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145, z późn. zm.), przez powódź rozumie się czasowe pokrycie przez wodę terenu, który w normalnych warunkach nie jest pokryty wodą, powstałe na skutek wezbrania wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach oraz od strony morza, powodujące zagrożenie dla życia i zdrowia łudzi, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej. Z kolei ustawa z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz. U. nr 123 poz. 835 z późn. zm.) definiuje powódź jako zalanie wodami śródlądowymi lub morskimi wodami wewnętrznymi w następstwie opadów atmosferycznych, które miały miejsce w 2010 r. Dla zaistnienia powodzi musi zatem wystąpić wezbranie wody w ciekach naturalnych, podczas którego woda przekroczy brzegi cieku i zalewa doliny rzeczne, powodując zagrożenie dla ludzi i mienia, a nadto zalanie wodami śródlądowymi musiało nastąpić w następstwie opadów atmosferycznych w 2010 r. W toku rozpoznawania sprawy zostało potwierdzone, że Rów R. stanowi ciek naturalny zaliczony do śródlądowych wód powierzchniowych stanowiących własność publiczną, istotnych dla kształtowania stosunków wodnych dla potrzeb rolnictwa. Organ orzekający przyjął za wiarygodne ustalenia biegłego co do możliwego wezbrania Rowu R., jak i obszaru gruntów wnioskodawcy, które mogły ulec zalaniu na skutek tegoż wezbrania z 2010 r. Przyjmując te twierdzenia, obliczono możliwe straty, celem zakwalifikowania wnioskodawcy do przyznania zasiłku celowego zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. Warunkami otrzymania zasiłku, które muszą zostać spełnione łącznie z pozostałymi, określonymi w § 2 cytowanego rozporządzenia, jest posiadanie statusu rolnika, powstanie szkód w wyniku powodzi wysokość strat przekraczająca 30%. Niemniej, z wyliczeń dokonanych przez organ wynika, że nawet przy zakwalifikowaniu wezbrania Rowu R. jako powodzi na działkach wnioskodawcy, nie osiąga on wymaganej wysokości strat tym spowodowanych i nie może się kwalifikować do otrzymania zasiłku.

Pismem z dnia [...] marca 2013 r. R. B. odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] marca 2013 r., zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący i rozpatrzony jako całość. Organ I instancji wadliwie bowiem oparł się na piśmie Wielkopolskiego Zarządy Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. z dnia [...] listopada 2012 r., gdyż pismo to nie jest dostatecznie szczegółowe i nie wyjaśnia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, a nadto wnioski w nim zawarte zostały ujęte w formie przypuszczenia. Skarżący opisał przy tym rowy melioracyjne istniejące w okolicy jego nieruchomości. Poza tym skarżący nie zgodził się również z wnioskami zawartymi w opinii biegłego z dnia [...] grudnia 2012 r. R. B. wskazał, że biegły dokonał w sposób nieuprawniony wykładni przepisów, której powinien podjąć się jedynie organ administracji publicznej. Biegły nie wziął również pod uwagę wód spływających z pól do rowów, w tym do Rowu R., który nie będąc w stanie odbierać znacznej ilości wody, wylał na okoliczne pola. Nie uwzględniono również działki nr [...] należącej do skarżącego, co doprowadziło do zaniżenia powierzchni posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. Biegły nie wyjaśnił także w sposób dostateczny przyjętej przez siebie metody dokonywania ustaleń. Dlatego też opinia z dnia [...] grudnia 2012 r. jest w ocenie skarżącego nierzetelna i niekompletna, a zatem nie powinna mieć kluczowego znaczenia w niniejszej sprawie. R. B. zarzucił również organowi I instancji przeprowadzenie błędnych wyliczeń w zakresie doznanych przez niego szkód. Skarżący podkreślił zarazem, że w wyniku deszczy nawalnych w maju 2010 r. doszło do powodzi na terenie posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79 poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2013 r. oraz orzekło o wypłaceniu skarżącemu przez organ I instancji kwoty 2.000 zł, stanowiącej pomoc w formie jednorazowego zasiłku celowego dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, podzielając zasadnicze ustalenia faktyczne, poczynione przez organ I instancji. Kolegium stwierdziło zarazem, że organ I instancji nie wypełnił w pełni wytycznych zawartych w wyroku z dnia [...] maja 2012 r., gdyż przeprowadził dodatkowo jedynie dowód z opinii biegłego, pominął natomiast przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków. Nadto organ II instancji wskazał, że wnioski sformułowane przez biegłego w opinii z dnia [...] grudnia 2012 r. mają charakter hipotetyczny, wobec czego należało w ocenie organu odwołać się do ustaleń zawartych w powołanym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 15 maja 2012 r. Konsekwentnie zatem należało również przyjąć, że ustalony stan faktyczny wskazuje, iż na terenie gminy R. doszło do wezbrania Rowu R., który klasyfikowany jako powierzchniowe wody płynące jest ciekiem naturalnym w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 10 powołanej ustawy – Prawo wodne, w następstwie opadów atmosferycznych (deszczy nawalnych), co w konsekwencji spowodowało powstanie powodzi, która uszkodziła niektóre drogi, zalała pola i łąki znajdujące się w sąsiedztwie, w tym także grunty należące do skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołało się przy tym do protokołu z dnia [...] czerwca 2010 r., w świetle którego straty w gospodarstwie rolnym skarżącego wyniosły 43,1%. Jednocześnie organ ustalił, że skarżący dysponuje polisą potwierdzającą zawarcie umowy ubezpieczenia upraw kukurydzy o pow. 5,2 ha i zboża o pow. 1,3 ha na okres od dnia [...] maja 2010 r. do dnia [...] listopada 2010 r., przy czym umowa ta została zawarta w dniu 10 czerwca 2010 r. Dlatego też w świetle § 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r., należało przyznać skarżącemu kwotę 2.000 zł zamiast 4.000 zł.

Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. R. B. zaskarżył powyższą decyzję Kolegium z dnia 10 czerwca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając jej naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprawy w sposób wyczerpujący.

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że nie zgadza się z wnioskiem organu II instancji, iż nie dopełnił obowiązku, o jakim mowa w § 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r. R. B. argumentował, że w dniu [...] maja 2010 r. zawarł umowę ubezpieczenia upraw kukurydzy o pow. 5,2 ha i zboża o pow. 1,3 ha na okres od dnia 27 maja 2010 r. do dnia 15 listopada 2010 r. Dlatego też skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że umowa ubezpieczenia została zawarta już po powstaniu szkód. Istotny w tej mierze jest bowiem moment powstania szkody, a nie moment wystąpienia zdarzenia szkodzącego.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie trzeba zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie zostały już wydane dwa prawomocne wyroki, tj. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt. II SA/Po 336/11 (k. 50-55 akt adm. organu I instancji) oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt. II SA/Po 244/12 (k. 79-89 akt adm. organu I instancji). Należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 153 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że stanowisko wyrażone w cytowanych orzeczeniach jest wiążące również dla Sądu orzekającego w niniejszej sprawie.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.). Zgodnie z art. 24 ust. 1 powołanej ustawy, Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę programu życia osób, rodzin i grup zawodowych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia. Jak wynika przy tym z art. 24 ust. 2 cytowanej ustawy, Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki realizacji takiego programu, uwzględniając potrzebę zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej.

W kontekście rozpatrywanej sprawy istotne jest przede wszystkim rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. nr 132 poz. 889). Zgodnie z § 2 powołanego rozporządzenia, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli (1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników, (2) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huraganu w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich, budynkach inwentarskich, magazynowo-składowych, szklarniach, innych budynkach i budowlach służących do produkcji rolniczej, ciągnikach, maszynach i urządzeniach rolniczych zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, (3) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huraganu w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich wynoszą się powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym – w rozumieniu przepisów o podatku rolny, lub w dziale specjalnym produkcji rolnej – w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Ponadto omawiana pomoc przysługuje wedle § 5 cytowanego rozporządzenia w wysokości (1) 2.000 zł w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne o powierzchni do 5 ha użytków rolnych lub dział specjalny produkcji rolnej, w których powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan, albo (2) 4.000 zł, jeżeli powierzchnia wspomnianego gospodarstwa rolnego przekracza 5 ha. Niemniej, zgodnie z § 7 tego rozporządzenia, pomoc dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich, pomniejsza się o 50%, jeżeli przed powstaniem tych szkód nie została zawarta umowa ubezpieczenia obejmująca ochroną ubezpieczeniową co najmniej 50% powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem łąk i pastwisk, lub co najmniej 50% liczy zwierząt inwentarskich, co najmniej od jednego z wyliczonych w tym przepisie ryzyk.

Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zauważyć, że wnioskiem z dnia [...] września 2010 r. R. B. zwrócił się do Wójta Gminy R. o przyznanie mu zasiłku celowego w związku powodzią, obsunięciem się ziemi lub huraganem w 2010 r. (k. 15-16 akt adm. organu I instancji). Do powyższego wniosku z dnia [...] września 2010 r. załączono również zaświadczenie nr [...] z dnia [...] września 2010 r., znak [...], wystawione przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w K., z której wynika, że R. B. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik (k. 17 akt adm. organu I instancji) oraz protokół oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, sporządzony w dniu [...] czerwca 2010 r. przez komisje powołaną zarządzeniem nr [...] Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2010 r. (k. 18-22 akt adm. organu I instancji).

W toku postępowania skarżący wskazywał na szkody spowodowane obfitymi opadami atmosferycznymi. Jak wynika ze wspomnianego protokołu z dnia [...] czerwca 2010 r., w okresie od dnia [...] maja 2010 r. do dnia [...] maja 2010 r. na terenie należącym do skarżącego miały miejsce deszcze nawalne, w wyniku których straty w produkcji rolnej wyniosły 43,1%. Występowanie w tym okresie silnych opadów, w tym również opadów przybierających postać deszczy nawalnych, potwierdza pismo Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak [...] (k. 40-41 akt adm. organu I instancji). Dane te znajdują swoje oparcie również w piśmie Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] listopada 2011 r., znak [...], informującym o interwencjach związanych z podtopieniami (k. 30 akt adm. organu I instancji), oraz piśmie Wielkopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. z dnia [...] listopada 2012 r., znak [...], wskazującym działki, które potencjalnie mogły być zalane. Tym samym fakt występowania deszczy nawalnych w okresie od dnia [...] maja 2010 do dnia [...] maja 2010 r. należy uznać za bezsporny, gdyż nie był on kwestionowany przez żadną ze stron postępowania.

Z tej perspektywy należy podkreślić, że zdarzeniem uzasadniającym przyznanie omawianej formy wsparcia finansowego ze strony Państwa jest wystąpienie szkody w wyniku powodzi, a nie samych deszczy nawalnych. Niemniej, ustawodawca nie definiuje wyrazu "powódź" zarówno w powołanej ustawie o pomocy społecznej, jak i w cytowanym rozporządzeniu. Sposób ustalenia znaczenia tego zwrotu został jednak przesądzony w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt. II SA/Po 336/11. W wymienionym orzeczeniu wskazano bowiem na podstawie art. 9 pkt 10 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. nr 239 poz. 2019 r.) oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz. U. nr 123 poz. 835 z późn. zm.), że powódź polega na zalaniu wodami śródlądowymi, czyli na wezbraniu wód w naturalnych ciekach lub zbiornikach, w wyniku czego dochodzi do pokrycia wodą terenów z nimi sąsiadujących. Takie rozumienie wyrazu "powódź" w kontekście przyznania omawianej formy wsparcia finansowego jest wiążące także dla Sądu rozpatrującego aktualnie sprawę.

W konsekwencji sam fakt wystąpienia deszczy nawalnych nie może być jeszcze automatycznie zrównany z wystąpieniem powodzi, choć nie można również z góry wykluczyć, że w wyniku obfitych opadów atmosferycznych dojdzie do zalania terenów znajdujących się w pobliżu naturalnych cieków wodnych lub zbiorników. Na organach administracji publicznej ciążył zatem w niniejszej sprawie obowiązek wnikliwego zbadania stanu faktycznego i ustalenia, czy deszcze nawalne, jakie niewątpliwie miały miejsce w okresie od dnia [...] maja 2010 r. do dnia [...] maja 2010 r., skutkowały powstaniem powodzi na terenach należących do skarżącego.

W zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r., [...] (k. nienumerowana akt adm. organu II instancji) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu, odwołując się do wyroku WSA w Poznaniu z dnia 15 maja 2012 r., stwierdziło, że deszcze nawalne występujące w okresie od dnia [...] maja 2010 r. do dnia [...] maja 2010 r. skutkowały powodzią, w wyniku której skarżący doznał szkód. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło również ustalenia w zakresie oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym R. B., zawarte w protokole z dnia [...] czerwca 2010 r. Zdaniem Sądu ta ostatnia konkluzja może jednak budzić zastrzeżenia w świetle całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Niemniej, z uwagi na zakaz reformationis in peius Sąd, nie podzielając argumentacji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przyjął jednak, iż skarżący spełnił wymogi, od których zależy przyznanie omawianego świadczenia pieniężnego. Zgodnie bowiem z art. 134 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wspomniana kwalifikowana wada nie zachodzi jednak w rozpatrywanej sprawie.

Tym samym obecnie należało rozważyć kwestię wysokości wsparcia finansowego, jakie powinien otrzymać skarżący. Z wniosku z dnia [...] września 2010 r. wynika, że R. B. prowadzi gospodarstwo rolne, w którego skład wchodzi 14,89 ha użytków rolnych. W konsekwencji powinien on otrzymać co do zasady kwotę 4.000 zł, zgodnie z § 5 pkt 2 powołanego rozporządzenia. Niemniej, organ II instancji stwierdził, że skarżący zawarł stosowną umowę ubezpieczenia dopiero w dniu [...] czerwca 2010 r., a zatem już po tym, jak powstały szkody. Dlatego też zastosowanie w rozpatrywanej sprawie powinien znaleźć § 7 cytowanego rozporządzenia, na podstawie którego rozważane świadczenie pieniężne podlegało zmniejszeniu do kwoty 2.000 zł. Z powyższą argumentacją nie można się jednak w pełni zgodzić.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący dysponuje polisą ubezpieczeniową na uprawę kukurydzy o pow. 5,2 ha i zboża o pow. 1,3 ha, wystawioną w dniu [...]10 czerwca 2010 r., znak [...], wedle której okres ubezpieczenia trwa od dnia [...] maja 2010 r. do [...] listopada 2010 r. (k. 26-28 akt adm. organu I instancji). Trzeba jednak zaznaczyć, że w § 7 powołanego rozporządzenia mowa jest o dacie zawarcia umowy ubezpieczenia, a nie o dacie wystawienia polisy lub okresie ubezpieczenia. Należy zatem wskazać, że wniosek o ubezpieczenie upraw rolnych z dopłatami budżetu państwa został złożony przez skarżącego w dniu [...] maja 2010 r. (k. 11, 40 i 41 akt sądowych). Wbrew twierdzeniom skarżącego data ta nie może być jednak uznana za chwilę zawarcia umowy ubezpieczenia. Jak wynika bowiem z § 11 ust. 7 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Upraw Rolnych obowiązujących w chwili zawierania umowy między skarżącym a zakładem ubezpieczeń, umowę uważa się za zawartą w 15 dniu od otrzymania stosownego wniosku o ubezpieczenie, jeżeli wcześniej – w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego wniosku – ubezpieczyciel nie odrzuci wniosku albo nie doręczy składającemu wniosek dokumentu ubezpieczenia (k. 42-47 akt sądowych). Tym samym należy przyjąć, że umowa ubezpieczenia została zawarta w dniu [...] maja 2010 r., tj. po upływie 15 dni od złożenia wniosku w dniu [...] maja 2010 r., skoro polisa ubezpieczeniowa została wystawiona dopiero w dniu [...] czerwca 2010 r.

Konsekwentnie zatem ustalenia poczynione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zakresie daty zawarcia przez skarżącego umowy ubezpieczenia okazały się nieprawidłowe. Konkluzja ta nie zmienia jednak faktu, że zawarcie umowy w dniu [...] maja 2010 r. nastąpiło już po tym, jak powstały szkody na gruntach należących do skarżącego. Deszcze nawalne trwały bowiem od dnia [...] maja 2010 r. do dnia [...] maja 2010 r., a okoliczność ta nie była kwestionowana przez skarżącego. Zważywszy na specyfikę Rowu R., który jest niewielkim ciekiem wodnym, bez naturalnych dopływów, zasilanym jedynie przez wody z rowów melioracyjnych, jego wylanie było bezpośrednio związane z wystąpieniem obfitych opadów atmosferycznych, które jak wskazano wyżej miały miejsce od dnia [...] maja 2010 r. do dnia [...] maja 2010 r. W tym okresie więc doszło do powstania szkód w gospodarstwie skarżącego. Tym samym, mimo błędnego uzasadnienia, organ II instancji trafnie powołał się na § 7 cytowanego rozporządzenia i przyznał skarżącemu kwotę 2.000 zł tytułem rozważanego świadczenia pieniężnego.

W tej sytuacji Sąd, rozpoznając sprawę w granicach skargi, nie znalazł żadnych podstaw do jej uwzględnienia. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.