Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 122/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Prezydentem Miasta E. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie P. P. do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta G. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta G. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 22 § 2 K.p.a., w związku z art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), dalej przywoływanej jako "P.p.s.a." oraz art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508), o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta E. - Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w E., a Prezydentem Miasta G. - Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w G., przez wskazanie Prezydenta Miasta E., jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o skierowanie osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie do domu pomocy społecznej, prowadzonego na zlecenie organu jednostki samorządu terytorialnego.

W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wskazano, że Prezydent Miasta G., w dniu [...] kwietnia 2012 r. orzekł o skierowaniu P. P. (przebywającej w internacie Specjalnego Ośrodka Wychowawczego w G.) do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych, prowadzonego na zlecenie Starosty S. w S.. Decyzję wydano na wniosek opiekuna prawnego ubezwłasnowolnionej całkowicie, mającego miejsce zamieszkania w G., a sprawującego swoje obowiązki wobec podopiecznej w dacie wydania wskazanej wyżej decyzji. Z uwagi na to, że w placówce, do której ubezwłasnowolniona została skierowana, jak też w pozostałych placówkach samorządowych odpowiedniego typu, brak było wolnych miejsc - umową zawartą na podstawie art. 65 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w dniu [...] lipca 2012 r., pomiędzy Prezydentem Miasta G., a M. Sp. z o. o. w G., podopieczna została umieszczona w placówce prywatnej – D. w G.. Umowa ta wygasła i aktualny opiekun prawny osoby ubezwłasnowolnionej zwrócił się do Prezydenta Miasta G. o umieszczenie podopiecznej w innym domu pomocy społecznej dla przewlekle psychicznie chorych.

Z powołaniem się na okoliczność jaką jest miejsce zamieszkania aktualnego opiekuna prawnego, Ośrodek uznał się za niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku i w trybie art. 65 § 1 K.p.a. przekazał go wraz z załączoną dokumentacją do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E.. Ośrodek w E., powołując się na przesłankę unormowaną w art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej przekazał sprawę z powrotem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G..

Zdaniem Prezydenta Miasta G., stanowisko Prezydenta Miasta E. nie jest słuszne. Zgodnie z art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, jednakże wyłącznie w czasie jej zamieszkiwania w tym domu. Tymczasem podopieczna w Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w S. nigdy nie zamieszkała.

W ocenie Prezydenta Miasta G., przesłankę decydującą o właściwości gminy w rozważanej sprawie stanowi przepis art. 27 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z jego brzmieniem - miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, Prezydent Miasta E. stwierdził, że właściwym do rozpoznania wniosku o umieszczenie P. P. w Domu Pomocy Społecznej w M. jest Prezydent Miasta G., który wydał decyzję o skierowaniu ubezwłasnowolnionej w domu pomocy społecznej. Decyzja ta pozostaje w obrocie i wywołuje skutki prawne.

Według organu, w stanie faktycznym sprawy, z uwagi na to, że w placówce w S., do której ubezwłasnowolniona została skierowana nie było miejsca, w myśl art. 59 ust. 3 cytowanej ustawy o pomocy społecznej powinna być ona wpisana na listę osób oczekujących na umieszczenie w domu wskazanym w decyzji, w celu ewentualnego przeniesienia w przypadku zwolnienia się miejsca. Natomiast ani ówczesny opiekun prawny, ani Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G., w okresie [...] lat nie podejmowali żadnych działań w celu realizacji ww. decyzji, w wyniku których ubezwłasnowolniona mogłaby zostać umieszczona w placówce samorządowej wskazanej w decyzji z roku 2012 lub innej placówce samorządowej odpowiedniego typu najbliżej ówczesnego miejsca zamieszkania ww. osoby. Decyzja kierująca, w ocenie organu, nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, ponieważ nie została dotąd uchylona, w związku z czym stan faktyczny nie uprawnia do wskazania Prezydenta Miasta E. jako organu właściwego do podjęcia decyzji z uwagi na fakt zamieszkania opiekuna prawnego na terenie miasta E..

Zdaniem Prezydenta E. sprawa nie dotyczy umieszczenia podopiecznej w domu pomocy społecznej, a zmiany domu (ten sam typ, o którym mowa w decyzji kierującej z roku 2012). Ponadto Dom Pomocy Społecznej w M., który wskazuje opiekun prawny podopiecznej, położony jest w województwie wielkopolskim, a więc zlokalizowany najbliżej miejsca jej zamieszkania przed umieszczeniem jej w D. w G..

W dodatkowym piśmie skieorwanym do Naczelnego Sadu Administracyjnego Prezydent Miasta G. poinformował, że toczy się obecnie postepowanie w przedmiocie ustalenia kolejnego już opiekuna prawnego dla ubezwłasnowolnionej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Przez spór kompetencyjny (o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta E., a Prezydentem Miasta G., ponieważ oba te organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2019 r. określonego jako skierowanie do domu pomocy społecznej.

Skierowanie do domu pomocy społecznej jest formą pomocy przewidzianą w ustawie z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej, a zatem jej przepisy powinny znaleźć zastosowanie przy poszukiwaniu odpowiedzi co do właściwości organu do rozpatrzenia sprawy w tym przedmiocie.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, generalnie określającym właściwość organów pomocy społecznej w sprawach regulowanych tą ustawą, zobowiązaną do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Ta sama zasada przyjęta została w przypadku decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt w tej placówce, które - zgodnie z art. 59 ust. 1 tej ustawy - wydaje organ gminy właściwej dla osoby kierowanej, w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Z przepisu o charakterze lex specialis, a to art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej wynika natomiast, że gmina, która spowodowała skierowanie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, a w tym z całą pewnością w sprawach zmiany domu pomocy społecznej objętego skierowaniem, na inny.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie, decyzja o skierowaniu do DPS zachowuje znaczenie kształtujące właściwość organu pomocy społecznej dopóki pozostaje w obrocie prawnym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 października 2011 r. sygn. akt I OW 110/11, 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I OW 56/12, z 15 maja 2014 r. sygn. akt I OW 48/14, 21 lutego 2017 r. sygn. akt I OW 240/16, 5 października 2017 r. sygn. akt I OW 122/17, 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OW 265/177 marca 2018 r. sygn. akt I OW 308/17 i 13 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OW 260/17 – publ. CBOSA).

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że Prezydent Miasta G. skierował ubezwłasnowolnioną w dniu [...] kwietnia 2012 r. do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Decyzja ta nie została jak dotąd usunięta z obrotu prawnego, w konsekwencji czego Gmina, której organ decyzję tę wydał, stała się właściwa we wszystkich sprawach ubezwłasnowolnionej, należących do obszaru pomocy społecznej.

Wniosek złożony przez opiekuna prawnego ubezwłasnowolnionej nie jest wnioskiem o skierowanie do domu opieki społecznej, bowiem decyzja w tym przedmiocie została już wydana i obowiązuje nadal. Jak słusznie zauważa Prezydent Miasta E., jest to wniosek o wskazanie innego domu pomocy społecznej, wobec braku możliwości pobytu osoby skierowanej w placówce określonej pierwotną decyzją. Przedmiotem sprawy, w której doszło do sporu o właściwość jest więc w istocie rozpatrzenie wniosku o przeniesienie ubezwłasnowolnionej P. P. do innego domu pomocy społecznej.

Wskazując na powyższe, stwierdzić trzeba, że skoro ubezwłasnowolniona została skierowany przez Prezydenta Miasta G., na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r,. do domu pomocy społecznej, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jej opiekuna prawnego z dnia [...] stycznia 2019 r. pozostaje nadal Prezydent Miasta G..

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 4 i art.15 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, jak w sentencji postanowienia.