Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 726/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: NSA Izabela Dobosz (spr.) WSA Ewa Rynczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] 2005r., II. stwierdza nieważność postanowienia nr 43 z dnia [...] 1997r. Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie. znak: [...], III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na rzecz skarżącego J.S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J. S. posiadał uprawnienia osoby represjonowanej nadane decyzją z dnia [...] 1991 r. z tytułu deportacji do ZSRR (art. 4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego) w okresie od lutego 1949 r. do września 1951 r., łącznie 1 rok 8 miesięcy (zaświadczenie nr [...], k. 12 akt administracyjnych). Uprawnienia te przyznano w oparciu o dokumentację przedłożoną przez stronę oraz pozytywną rekomendację ZG Związku Sybiraków w W. z [...]1991 r., z której wynikało, iż Związek za udokumentowane i wiarygodne uznał skazanie J. S. przez Trybunał Wojskowy pod zarzutem działalności antyradzieckiej i pobyt w Angarłagu od [...] 1949 r. do września 1951 r. (k. 8 akt administracyjnych).

[...] 1995 r. J. S. złożył nowy wniosek do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., w którym chodziło mu o zmianę wpisu do legitymacji kombatanckiej, gdyż mylnie zaliczono mu 1 rok i 8 miesięcy do uprawnień ustawowych, podczas gdy okres o [...] 1949 r. (od momentu osadzenia w łagrze) do września 1951 r. wynosi 2 lata 7 miesięcy i 14 dni. Ponadto podniósł, iż od października 1951 r. do lipca 1953 r. (1 rok i 10 miesięcy) przebywał na deportacji do Chabarowskiego Kraju (budowa nr 6), co stanowiło dalszy ciąg kary związanej z wymierzonym wcześniej wyrokiem. Z budowy tej został dopiero zwolniony po śmierci Stalina, jednakże w dalszym ciągu był przez władze radzieckie prześladowany, aż do momentu repatriacji do Polski w 1957 r.

Związek Sybiraków Oddział w K. kolejną pozytywną rekomendacją z [...] 1995 r. wnioskował o rozszerzenie uprawnień dla J. S. o okres deportacji od października 1951 r. do lipca 1953 r. na podstawie art. 1 i 4 ust. 1 pkt 3b ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...); natomiast ZG Związku Sybiraków w W. [...] 1995 r. nie znalazł podstaw do udzielenia rekomendacji na zmianę zapisu o uprawnieniach. Stwierdzono, że jak wynika z zaświadczenia J. S. był skazany na podstawie art. 193 - 7 w lutym 1949 r. "za dezercję". ZG zawnioskował też o weryfikację przyznanych w 1991 r. uprawnień. Wobec powyższego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przeprowadzając postępowanie

weryfikacyjne przesłuchał J. S. w trybie art. 86 k.p.a. w dniu [...] 1996 r. (k. 29 akt administracyjnych).

Postanowieniem nr 43 z [...] 1997 r. Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych [...] wydanym na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdzono nieważność decyzji z [...] 1991 r. przyznającej J. S. uprawnienia z tytułu deportacji w ZSRR od dnia [...] 1949 r. do września 1951 r. W uzasadnieniu stwierdzono, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek strony (art. 61 § 3 k.p.a.). Organ stwierdził, że w momencie wydawania decyzji nie znał treści art. 193-7 "g" kodeksu karnego RFSRR, który to przepis dotyczy dezercji z wojska. Dlatego uznano, że uprawnienia kombatanckie zostały przyznane bezpodstawnie, gdyż J. S. został skazany za dezercję z wojska radzieckiego, do którego był powołany jako obywatel ZSRR. Podniesiono również, że rodzina J. S. i on sam nie repatriowali się do Polski na podstawie umowy z 6 lipca 1945 zawartej między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej RP i rządem ZSRR o prawie zmiany obywatelstwa radzieckiego osób narodowości polskiej i żydowskiej mieszkających w ZSRR i o ich ewakuacji do Polski i o prawie zmiany obywatelstwa polskiego osób narodowości rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, rusińskiej i litewskiej mieszkających na terytorium Polski i o ich ewakuacji do ZSRR, a zatem w 1948 r. J. S. był obywatelem ZSRR, podlegał systemowi prawnemu tego państwa, powołany został do odbycia służby wojskowej i z wojska zdezerterował, za co został skazany. Bez znaczenia jest również fakt podnoszony przez stronę w piśmie z [...] 1996 r., że znak w zaświadczeniu łagier B II to ewentualnie obóz wojennoplennych i internowanych, bowiem nie ma znaczenia w jakim obozie ZSRR odbywała strona karę orzeczoną przez Trybunał Wojskowy MSW za dezercję w 1949 r. w ZSRR, skoro ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) nie ma do niej zastosowania. Przyjęto, iż decyzja z 30 września 1991 r. przyznająca J. S. uprawnienia kombatanckie zapadła z rażącym naruszeniem prawa, co powoduje jej nieważność.

Na to postanowienie J. S. wniósł skargę do NSA, która jednakże została odrzucona postanowieniem NSA z [...] 1997 r. (sygn. akt [...]) z powodu niewyczerpania trybu odwoławczego.

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2005 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a oraz art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr

42 poz. 371 ze zmianami) odmówiono J. S. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w łagrze - poprawczym obozie pracy w ZSRR w latach 1949 - 1951. Organ stwierdził, że strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 o kombatantach (...), jednakże zdaniem organu nie przedstawiła dostatecznych dowodów, że zachodzą w jej sprawie przesłanki, o których mowa w ustawie. W szczególności należy podkreślić, że skazanie strony nastąpiło za dezercję z wojska, a więc z przyczyny, która nie została objęta przepisami ustawy kombatanckiej. Z tego względu Kierownik Urzędu odmówił przyznania stronie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. Organ twierdzi, że strona podniosła również kwestię pobytu w deportacji, na co poza własnym oświadczeniem nie przedstawiła żadnych dowodów.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. S podnosi, że urodził się [...] 1982 r. we wsi M. powiat L. województwo n. W 1939 r. sowieci zajęli te tereny i narzucili wszystkim rosyjskie obywatelstwo. W 1945 r., gdy odbywała się repatriacja był nieletnim sierotą i władze ZSRR odmówiły mu wyjazdu do Polski. W listopadzie 1948 r. został wcielony do wojska radzieckiego, a w styczniu 1949 r. został aresztowany. [...] 1949 r. odbyła się rozprawa i został skazany przez sąd wojenny, ale za co nie wie. Otrzymał karę 10 lat więzienia i 3 lata pozbawienia praw obywatelskich. W wojsku służył krótko, nie był zaprzysiężony, nazywano go "bandytą". Po skazaniu przebywał 2 lata i 8 miesięcy w różnych obozach i więzieniach. We wrześniu 1951 r. został przedterminowo zwolniony na podstawie nadzwyczajnego posiedzenia MWD z 18 sierpnia 1951 r. Z dokumentu dołączonego do akt wynika, że znajdował się wówczas w obozie jeńców wojennych. Po zwolnieniu został zesłany na budowę nr 6 na czas nieokreślony. Budowano tunel podwodny łączący ląd z wyspą Sachalin do czerwca 1953 r. Po śmierci Stalina budowę zamrożono, a jemu wydano dowód osobisty, deklarację, że zachowa tajemnicę o budowie nr 6, zaświadczenie nr [...], które zobaczył po 4 i pół roku i bilety na transport i kolej. Wtedy dopiero dowiedział się z jakiego paragrafu został skazany. W 1957 r. wrócił do Polski. W 1991 r. rozpoczął starania o przyznanie uprawnień kombatanckich, ale uzyskał je tylko z tytułu deportacji (1 rok i 8 miesięcy). Poprzez ambasadę RP w M. czynił starania o uzupełnienie dokumentów i jak się okazało w MSW w R. nie znaleziono żadnych dokumentów, a z pisma z Prokuratury Wojskowej Federacji Rosyjskiej wynika, że nie był wcale osobą represjonowaną ani też sądzoną. Do odwołania oraz pisma z [...] 2005 r. J. S. dołączył szereg dokumentów.

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2005 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 ust. 1 pkt 3 lit a, b, art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42 póz. 371 ze zmianami) utrzymano w mocy decyzję własną z [...]2005 r. Organ stwierdził, iż nie kwestionuje tego, iż J. S. przebywał w więzieniach i łagrach jako skazany, zaś po przedterminowym zwolnieniu pomiędzy październikiem 1951 r. a lipcem 1953 r. pracował na budowie w Kraju Chabarowskim. Świadczą o tym dokumenty zgromadzone w aktach sprawy. Jednakże ustawa o kombatantach (...) nie uzależnia możliwości przyznania uprawnień od pobytu osoby zainteresowanej w konkretnym miejscu (miejscowości lub obozie) na obszarze byłego ZSRR, lecz wymaga, by pobyt ten był spowodowany działalnością kombatancką lub przyczynami narodowościowymi, politycznymi lub religijnymi. Obozy, w których przebywał J. S. (Angarski ITŁ, Budowa 6 i ITŁ oraz Chabarowski ITŁ) zostały wymienione w rozporządzeniu Prezesa RM z 20 września 2001 r. (Dz. U. Nr 106 poz. 1154) i dlatego prima facie można byłoby uznać, że zainteresowany spełnia kryteria przyznania uprawnień z art. 3 pkt 2 lub art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kombatantach ...) gdyby nie to, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że skazanie i uwięzienie wnioskodawcy było bezpośrednio związane z jego działalnością kombatancką lub równorzędną lub miało przyczyny narodowościowe, polityczne względnie religijne. Podobnie zdaniem organu brak podstaw do powiązania pobytu wnioskodawcy na dalekich obszarach ZSRR traktowanego w kategoriach deportacji i zesłania z przyczyn narodowościowych, religijnych lub politycznych. W toku postępowania ustalono bowiem, że wnioskodawca urodził się na dawnych terenach II RP w woj. nowogrodzkim. Do 1948 r. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców i na poczcie. W listopadzie 1948 r. został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, a w lutym 1949 r. aresztowany. Podstawą skazania jak wynika z zaświadczenia archiwalnego był art. 193 - 7 g k.k. RFSRR penalizujący dezercję z wojska. Natomiast wbrew twierdzeniom J. S. brak jest dowodów na to, że jego aresztowanie, skazanie i osadzenie w szeregu miejsc odosobnienia było spowodowane działalnością antysowiecką przed wcieleniem do wojska. W pierwszych latach po wojnie żołnierzy Armii Czerwonej podejrzewanych o działalność konspiracyjną w czasie wojny kierowano do karnych kampanii w strukturach armii, a nie do więzień czy łagrów. Zdaniem organu osadzenie obywatela ZSRR narodowości polskiej w obozie w związku z dezercją nie stanowi represji

w rozumieniu ustawy o kombatantach (...) i pogląd ten był podzielany w orzecznictwie NSA (cytowane wyroki).

W skardze do WSA J. S. opisuje swoje losy i podnosi, że w 1945 r. była repatriacja do Polski, ale on jako nieletni sierota nie mógł się repatriować, mieszkał z siostrą F. R., którą z trójką z trójką nieletnich dzieci wywieziono na Sybir, a jej męża i jego starszego brata aresztowano i nigdy już nie wrócili do domu. On sam uciekł z domu i nie został wywieziony z rodziną. W 1948 r. został wcielony do wojska radzieckiego, miał wówczas 20 lat. [...] 1949 r. został skazany na 10 lat więzienia i pozbawienie praw obywatelskich na 3 lata. przebywał w różnych więzieniach i łagrach przez 2 lata i 6 miesięcy, a następnie został przedterminowo zwolniony w 1951 r. i deportowany na Budowę nr 6, gdzie pracował aż do śmierci Stalina. Powtarza nadto argumenty przytoczone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podnosi niejasności w dokumentach, z których wynika, że Prokuratura Wojskowa w M. nie potwierdziła faktu jego skazania, mimo iż on posiada dokumenty o tym świadczące. Twierdzi, że paragrafy w wyrokach wpisywano różne, zwłaszcza Polakom.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wnosi o oddalenie skargi oraz o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym. Organ podtrzymał swoje dotychczasowe argumenty i jego zdaniem oceny tej nie zmienia fakt nie odnalezienia w zasobach rosyjskich dokumentów potwierdzających skazanie skarżącego.

W piśmie z [...] 2005 r. do WSA J. S. nie wyraża zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Szczegółowo opisuje swoją sytuację. Podnosi, iż co prawda był obywatelem ZSRR, ale to obywatelstwo zostało mu narzucone w wieku 11 lat (w 1939 r.). Twierdzi też, że nie zdezerterował z wojska radzieckiego, w wojsku był zaledwie kilka tygodni, 1000 km od domu rodzinnego, nie znał języka, była zima i nie posiadał pieniędzy. W ZSRR wydawali zaświadczenia "jakie tylko chcieli" i wpisywali dowolne paragrafy. Był sądzony w lutym 1949 r., zaświadczenie było wystawione w 1951 r., a zobaczył je dopiero w czerwca 1953 po śmierci Stalina. Sądził go w lutym 1949 r. Trybunał Wojenny. Opisuje dzieje swojej rodziny. Najstarszy brat S. ur. w 1915 r. był podoficerem WP i ślad po nim zaginął. Skarżący mieszkał ze starszym bratem P. u swojej siostry F. R., gdyż był sierotą. Po ojcu, nieżyjącym od 1933 r. felczerze odziedziczyli duże gospodarstwo rolne. W latach 1939 -1940 był w domu rodzinnym punkt przerzutowy przez granicę litewską (mieszkali na granicy). Brat P. i szwagier J. R. przeprowadzali przez granicę Polaków

na Litwę. Ratowali też ludzi od wywózek w głąb ZSRR. W 1940 r. brata i szwagra NKWD aresztowało i zostali zamordowani. W 1941 r. NKWD w nocy aresztowało siostrę F. R. i wraz z trójką dzieci została wywieziona na Sybir. Skarżący uniknął aresztowania, gdyż zbiegł. Twierdzi, że za okupacji pomagał partyzantom AK jako łącznik w zgrupowaniu generała Krzyżanowskiego (ps. Wilk). O losach swojej rodziny dowiedział się po 65 latach od J. S., która była świadkiem zbrodni dokonanej na jego bracie i szwagrze w K. [...] 1941 r. Jest ona autorką dwóch książek i dzięki niej udało mu się dostać niektóre dokumenty dotyczące jego rodziny, które załącza do akt sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim należy sięgnąć do historii niniejszej sprawy. Wynika z niej, że J. S. [...] 1991 r. został uznany za osobę represjonowaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 "b" ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17 poz. 75). Za okres uprawniający do przyznania tych uprawnień przyjęto okres od lutego 1949 r. (w tym miesiącu został skazany przez Trybunał Wojskowy) do września 1951 r. (data zwolnienia z łagru) (dowód - zaświadczenie nr [...], k. 12 akt administracyjnych i decyzja - k. 8). Uprawnienia te zostały przyznane w oparciu o te same dokumenty, które obecnie zgromadzono w aktach, gdyż ich analiza przekonuje, iż jedyne nowe dokumenty przedstawione przez stronę (przede wszystkim te, które zostały dołączone do skargi) dotyczą głębszego naświetlenia sytuacji rodzinnej skarżącego, o której zresztą, w sposób bardzo skrótowy, pisał on w życiorysie (k. 13 akt administracyjnych). Należy zatem uznać, że wydając taką decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie miał żadnych wątpliwości, iż skarżący po pierwsze - był Polakiem, mimo narzucenia obywatelstwa radzieckiego, po drugie, że przebywał w łagrze na skutek skazania go przez Trybunał Wojskowy oraz że to skazanie miało u podłoża przyczyny jeśli nie polityczne (związane z prowadzeniem działalności

politycznej), to co najmniej narodowościowe. A takie przyczyny wynikają z życiorysu skarżącego, kiedy się przeanalizuje fakty i dokumenty zgromadzone w aktach. Wynika z nich, że najbliższa rodzina skarżącego (bracia, siostra, siostrzeńcy i szwagier) byli represjonowani przez władze ZSRR, a jemu samemu udało się zbiec przed wywózką na Sybir. Represje dotknęły go zresztą i tak, tylko z opóźnieniem. Nie bez znaczenia był zapewne również fakt, że skarżący należał do tzw. kułaków (duże gospodarstwo rolne po ojcu), co już samo przez się kwalifikowało go w ZSRR jako "wroga ludu". Zwrócić należy uwagę, że ZG Związku Sybiraków w 1991 r. nie miał żadnych wątpliwości, iż "wnioskuje się zaliczenie działalności równoważnej z działalnością kombatancką" z uwagi na przebywanie w łagrach Angarłagu (rekomendacja, k. 8 akt administracyjnych). Z pozytywnej rekomendacji z 1991 r. wynika też, że nieprawidłowo policzono okresy pobytu w obozach do 1951 r., gdyż powołano się w materiale dowodowym na bilet kolejowy i na statek rzeczny, które pochodzą z 1953 r. Faktu tego nie wyjaśniono w rekomendacji w sposób stanowczy, nie stwierdzono np. iż nie należy zaliczyć skarżącemu okresu pobytu w łagrach 1951 - 1953 r. Toteż można to było potraktować jako przeoczenie i dlatego słusznie skarżący domagał się rozszerzenia uprawnień kombatanckich. Można było bowiem domniemywać, że skarżący nie znalazł się na budowie nr 6 w ZSRR dobrowolnie, a jego przedterminowe zwolnienie z łagru w 1951 r. nie miało charakteru ułaskawienia, ale było spowodowane brakiem rąk do pracy na tej budowie i miało stanowić kontynuację wyroku z 1949 r.

Wniosek skarżącego z [...] 1995 r. (k. 17 akt administracyjnych), którego intencją było skorygowanie decyzji z [...] 1991 r. (jest w niej mowa o 1 roku i 8 miesiącach) został potraktowany jako wniosek o rozszerzenie uprawnień kombatanckich mimo, iż żadnych nowych dokumentów skarżący w tym momencie nie przedstawił. Spowodowało to wdrożenie postępowania, na którego wynik decydujący wpływ miało pismo ZG Związku Sybiraków z [...] 1995 r. (k. 18 akt administracyjnych). W piśmie tym ZG zwraca uwagę na paragraf 193-7 k.k. ZSRR (mówiący o dezercji z Armii Czerwonej) i nie tylko odmawia udzielenia rekomendacji skarżącemu (mimo, iż pozytywnie wypowiedział się Związek Sybiraków Oddział w K. w dniu [...] 1995 r. w rekomendacji, k. 16 akt administracyjnych), ale wręcz sugeruje Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zbadanie całej sprawy przyznania uprawnień od nowa. Gdyby zatem skarżący nie domagał się skorygowania decyzji z 1991 r., to zapewne w dalszym ciągu korzystałby z uprawnień kombatanckich. Fakt ten powinien być zatem interpretowany na korzyść skarżącego.

W toku prowadzonego w latach 1995 - 1997 postępowania przesłuchano skarżącego w trybie art. 86 k.p.a. (protokół, k. 29 akt administracyjnych) i w oparciu o to przesłuchanie, a także zgromadzony materiał dowodowy wydano postanowienie 43 Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 1997 r. (W- 3/j/k-4130/97, k. 34 akt administracyjnych).

Postanowienie to zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdyż w sprawie nie toczyło się w ogóle postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] 1991 r., a wszczęte zostało przez skarżącego postępowanie o rozszerzenie uprawnień oraz o zmianę, czy skorygowanie legitymacji czy zaświadczenia o uprawnieniach kombatanckich. Świadczą o tym liczne pisma skarżącego (wniosek z [...] 1995 r. k. 14 akt administracyjnych, pisma z [...] 1995 r., [...] 1995 r., [...] 1996 r., [...] 1996 r., k. 14-22 akt administracyjnych). Natomiast pismo z [...] 1996 r. ([...]) podpisane przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skierowane do skarżącego nie jest zawiadomieniem o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Pismo to ma wyłącznie informacyjny charakter (k. 24 akt administracyjnych) i pozostaje w wyraźnym związku z wnioskami skarżącego, które organ potraktował jako wnioski dotyczące zmiany podstawy uprawnień kombatanckich. Zauważyć należy, że zarówno ZG Związku Sybiraków jak i Urząd d/s Kombatantów od samego początku dysponował dokumentem "Sprawka Nr [...]" i jego tłumaczeniem (k. 5 i 4 akt administracyjnych), w którym jest podana podstawa skazania J. S. Ze strony tych instytucji jest co najmniej żenujące, aby po 4 latach od przyznania uprawnień kombatanckich stwierdzać, że zostały one przyznane niesłusznie, gdyż nie zbadano wcześniej co oznacza art. 193-7 "g" k.k. ZSRR. Zapewne na takie stanowisko miały wpływ wydane w tym czasie i cytowane w decyzji z [...] 2005 r. orzeczenia NSA, jednakże z samego faktu, iż w dokumencie tym przytoczony jest wspomniany przepis nie można zdaniem Sądu wyciągać wniosków, że skarżący wprowadził w błąd organ co do przyczyny represji, co zdaje się wynikać z pisma z [...] 1996 r. Z kontekstu bowiem całej sprawy, a zwłaszcza z szeroko przedstawionego przez skarżącego tła wynika, że zarzut dezercji postawiony skarżącemu mógł zostać sfabrykowany w 1951 r., skoro jak się okazuje obecnie (pisma k. 49 - 50 akt administracyjnych) ani w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych Rosji, ani też w rosyjskiej Prokuraturze Wojskowej nie ma żadnych informacji o toczącym się przeciwko J. S. procesie ani też o jego skazaniu. Należy zauważyć, że decydujące znaczenie winien mieć w tym przypadku nie wskazany w

dokumentach radzieckich paragraf, na podstawie którego został J. S. skazany, ale to, czy istnieją przesłanki do przyjęcia, że skarżący nie mógł zostać skazany z przyczyn politycznych czy narodowościowych. Zdaniem Sądu takich przesłanek nie można było formułować na podstawie materiału zgromadzonego w aktach, wobec powyższego postanowienie z [...] 1997 r. stwierdzające nieważność decyzji z [...] 1991 r. na podstawie rażącego naruszenia prawa (w postanowieniu tym zresztą wymienia się też brak podstawy prawnej cyt. "bezpodstawnie przyznane zostały uprawnienia") jest merytorycznie nieuzasadnione. Brak było podstaw do przyjęcia w tym przypadku rażącego naruszenia prawa. Nie można bowiem mówić, aby decyzja z [...] 1991 r. była wydana bez podstawy prawnej, a tym bardziej z rażącym naruszeniem prawa. Żenujący jest zresztą fragment postanowienia z [...] 1997 r.: "Pan udokumentował skazanie za dezercję z wojska, do którego został powołany jako obywatel Związku Radzieckiego" w stosunku do osoby, która obywatelem ZSRR została na skutek działań wojennych i tego, że nie mogła w 1945 r. (co też zarzuca skarżącemu wspomniane postanowienie) repatriować się z rodziną, gdyż rodzina była wówczas rozstrzelana albo wywieziona, a skarżący w 1945 r. miał 17 lat. Zwrócić należy również uwagę, że stwierdzenie nieważności następuje zgodnie z art. 158 § 1 k.p.a. w drodze decyzji, a nie postanowienia.

Z powyższych względów WSA stwierdził nieważność wydanego bez podstawy prawnej postanowienia w pkt II wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 135 p.p.s.a.

Oznacza to, że skarżący J. S. posiada status osoby represjonowanej zgodnie z decyzją z [...]1991 r., tym niemniej wymaga ona sprostowania, gdyż ewidentnie okres od [...] 1949 r. do września 1951 r. wynosi nie rok i 8 miesięcy, ale 2 lata i 8 miesięcy. Sąd stwierdza ponadto, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] 2005 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wystąpił z jakimkolwiek wnioskiem czy pismem o przyznanie uprawnień kombatanckich po wydaniu postanowienia z [...] 1997 r. Postępowanie o przyznanie tych uprawnień toczy się bowiem wyłącznie na wniosek strony, a nie z urzędu. Jedynym wnioskiem jaki został złożony w aktach jest wniosek skarżącego z [...] 1995 r. o rozszerzenie uprawnień kombatanckich o okres od października 1951 r. do lipca 1953 r. oraz o sprostowanie legitymacji kombatanckiej, która zawiera oczywista omyłkę, gdyż okres od [...] 1949 r. do września 1951 r. to

okres 2 lat i 8 miesięcy (a nie jak wpisano w decyzji z [...] 1991 r. oraz w legitymacji okres 1 roku i 8 miesięcy).

Organ orzekający w niniejszej sprawie powinien zatem zająć się wyłącznie kwestią rozszerzenia uprawnień kombatanckich J. S. za lata 1951 - 1953. Tymczasem jak wynika z decyzji z [...] 2005 r. sięgnął do wcześniejszego okresu, lat 1949 -1951. Orzekł zatem w sprawie, która była już rozpoznana decyzją z [...] 1991 r. (następnie anulowaną). W decyzji z [...] 2005 r. co prawda jest mowa także o okresie pobytu J. S. na Dalekim Wschodzie w latach 1951 -1953, jak również o kwestii rozszerzenia uprawnień, ale nie można pominąć faktu, że decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję z [...] 2005 r., której przedmiotem nie był okres 1951 r. - 1953 r. Z tych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą.

Decyzje te zdaniem Sądu są również merytorycznie nieuzasadnione, czemu dał wyraz Sąd w pierwszej części uzasadnienia wyroku. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania sądu wiążą organ w niniejszej sprawie, co oznacza, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpatrując wniosek J. S. o rozszerzenie uprawnień kombatanckich na lata 1951 - 1953 nie ma ustalać, jakie były podstawy zesłania skarżącego do łagru w 1949 r., a jedynie to, czy pobyt skarżącego na Dalekim Wschodzie był kontynuacją wcześniejszych represji, czy też nie.

Z powyższych względów orzeczono jak w pkt l sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a