Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 909/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] 2004 r. Prezydent Miasta R. wezwał M. P. do wykonania przyłączenia posesji zlokalizowanej przy ul. A [...], której jest właścicielem, do sieci kanalizacji sanitarnej w tej ulicy w terminie do dnia [...] 2004 r. Następnie powołując się na doręczenie powyższego upomnienia w dniu [...] 2004 r., w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] r., Prezydent Miasta R. skierował do przymusowego wykonania w drodze wykonania zastępczego, określony w nim obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej – jako wynikający wprost z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.).

Pismem z dnia [...] 2005 r. M. P. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o powyższy tytuł, dotyczące:

- określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia,

- błędu co do osoby zobowiązanego,

- niewykonalności obowiązku.

Jednocześnie nie negując ciążącego na niej obowiązku podłączenia posesji do sieci kanalizacyjnej, zobowiązana podniosła, iż Prezydent Miasta R. w/w tytułem wykonawczym nałożył na nią obowiązek wykonania instalacji kanalizacyjnej, biegnącej m.in. na odcinku pod drogą krajową, od środka drogi do granicy jej posesji, błędnie przyjmując, iż stanowi on przyłącze kanalizacyjne. Jej zdaniem w myśl definicji przyłącza kanalizacyjnego i sieci zawartych w art. 2 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747, zwanej dalej ustawą z dnia 7 czerwca 2001 r.), o tym czy odcinek instalacji jest przyłączem, czy fragmentem sieci, decyduje treść art. 5 ust. 2 tej ustawy, który to przepis nakłada obowiązek niezawodnego działania instalacji kanalizacyjnych. Tymczasem zgodnie z art. 48 i 49 ustawy z dnia 23 kwietnia 1954 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) nie może być właścicielem odcinka położonego pod drogą krajową, nie będąc właścicielem gruntu. Stąd też nie jest w stanie wykonać prac pod drogą krajową, ani też zapewnić niezawodnego działania instalacji kanalizacyjnej, stanowiącej własność przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Zdaniem zobowiązanej, taką interpretację potwierdza Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast Ministerstwa Infrastruktury.

Dodatkowo wskazała, iż Rada Miasta R. uchwałą nr [...] uznała za zasadną skargę mieszkańców w sprawie błędnej interpretacji ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r., zaś kolejną uchwałą nr [...], zmieniając budżet, przyznała środki finansowe na wykonanie odpowiednich prac pozwalających na podłączenie posesji do sieci kanalizacyjnej. Stąd też, zdaniem zobowiązanej, za wykonanie obowiązku przyłączenia posesji do sieci kanalizacyjnej odpowiedzialny jest Prezydent Miasta. Wreszcie, z uwagi na konieczność uzyskania zgody Krajowego Zarządu Dróg Publicznych oraz Komendy Policji, M. P. uznała, że realizacja odcinka instalacji kanalizacyjnej pod drogą krajową jest niewykonalna.

Prezydent Miasta R. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] oddalił zarzuty M. P.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ egzekucyjny podał art. 128 § 4, art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm., zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W motywach postanowienia wskazał, iż wbrew zarzutom zobowiązanej, sporny odcinek stanowi przyłącze w rozumieniu art. 2 pkt 5 w/w ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. Do podłączenia posesji do wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej zobligowany zaś jest właściciel posesji, a Prezydent Miasta sprawuje jedynie nadzór nad realizacją obowiązku przyłączenia. Zadanie inwestycyjne p.n. "Kanalizacja sanitarna w dzielnicy [...] w R. etap [...], w ramach którego wybudowano m.in. sieć kanalizacji sanitarnej w ulicy A, zostało wykonane zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i odebrane w dniu [...] 2003 r. oraz przekazane do eksploatacji Zakładowi Wodociągów i Kanalizacji w R.. Środki finansowe zarezerwowane w budżecie miasta na 2005 r. przeznaczone zaś zostaną na sfinansowanie wykonania zastępczego przyłączy w ramach postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny zanegował też prawdziwość stanowiska o niewykonalności przyłączenia do sieci. Poprzez wykonanie studzienek na przewodzie, dla poszczególnych nieruchomości, podłączenie posesji do sieci jest możliwe, co potwierdził ZWiK, wydając warunki techniczne przyłączenia. Nadto Gmina zaoferowała mieszkańcom wszelką pomoc w załatwieniu spraw formalnoprawnych, technicznych i organizacyjnych, związanych z budową przyłączy. Stąd też zarzuty uznano za chybione w świetle art. 33 pkt 3, 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W zażaleniu na postanowienie oddalające zarzuty M. P. wskazała na błędną, jej zdaniem, interpretację definicji przyłącza kanalizacyjnego, dokonaną przez organ egzekucyjny, niezgodną z wykładnią Ministra Infrastruktury i orzecznictwem SN. Wnosząca zażalenie podniosła, iż w celu prawidłowej interpretacji tego pojęcia, ustawodawca dokonał nowelizacji ustawy, która wchodzi w życie w dniu 23 sierpnia 2005 r. Nowe przepisy nie mają jednak na celu zmiany stanu prawnego, lecz jedynie usunięcie wątpliwości interpretacyjnych, co potwierdzają protokoły z prac komisji sejmowej. Nadto, zdaniem żalącej się, Prezydent Miasta przyznał, iż uchwałami Rady został zobowiązany do wykonania wskazanych odcinków instalacji kanalizacyjnych, a z uwagi na wykonanie zastępcze, niewykonalny stał się obowiązek utrzymania w należytym stanie technicznym oraz dokonywania konsekwencji i napraw odcinków instalacji kanalizacyjnej biegnącej pod drogą krajową.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nie znajdując podstaw do jego uchylenia bądź zmiany. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że spór co do realizacji obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej reguluje art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r., zaś decydujące znaczenie w tej sprawie ma rozróżnienie pojęć: przyłącze kanalizacyjne i sieć, zawartych w art. 2 pkt 5 i 7 tej ustawy. Przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku – od granicy nieruchomości (art. 2 pkt 5). Natomiast sieć stosownie do art. 2 pkt 7 ustawy to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że przebieg granicy nieruchomości gruntowej nie ma znaczenia w świetle definicji ustawowej przyłącza. Obowiązek właściciela nieruchomości realizacji przyłącza do sieci na własny koszt obejmuje bowiem budowę tej części kanalizacji, która zaczyna się za pierwszą studzienką – licząc od strony budynku, a kończy się włączeniem do sieci, bądź w razie braku studzienki – za granicą nieruchomości do włączenia do sieci. Ustawowa definicja pojęcia "przyłącze kanalizacyjne" nie nawiązuje wszak do części składowej nieruchomości gruntowej i szczególnego statutu własnościowego urządzeń służących do odprowadzania ścieków. Kwestę tę – jak zasygnalizowano – regulują przepisy odrębne.

Od powyższego postanowienia M. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której domagając się jego uchylenia ponowiła dotychczasową argumentację, iż sporny odcinek stanowi fragment sieci kanalizacyjnej, a nie przyłącze. Stąd też - jej zdaniem - treść tytułu wykonawczego nakłada na nią obowiązek budowy samej sieci. Dodatkowo wskazała, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie określiło, gdzie ma początek sieć kanalizacyjna, a tym samym kończy się przyłącze kanalizacyjne. W ocenie skarżącej wbrew stanowisku organu, istotne są stosunki własnościowe, bowiem odbiorca usług musi być właścicielem przyłącza aby sprostać obowiązkom z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r., co potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt II CK 420/03 (Monitor Prawniczy 2005/14/708). Tymczasem w niniejszej sprawie, właścicielem instalacji kanalizacyjnej biegnącej pod drogą krajową byłby właściciel tej drogi, gdyby nie zapis art. 49 kodeksu cywilnego, z mocy którego właścicielem instalacji jest przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne (vide: wyrok SN z dnia 26 lutego 2003 r., sygn. akt II CK 40/02). Doprecyzowanie definicji przyłącza kanalizacyjnego nastąpiło zaś na mocy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 85, poz. 729). Skarżąca podniosła przy tym, iż Prezydent Miasta R. temu samemu odcinkowi instalacji kanalizacyjnej biegnącemu pod tą samą drogą, a położonemu kilkaset metrów dalej w dzielnicy [...] nadał status sieci kanalizacyjnej. Wreszcie skarżąca zarzuciła, iż organ drugiej instancji nie ustosunkował się do argumentacji zawartej w zażaleniu odnoszącej się do błędu co do osoby zobowiązanego i niewykonalności obowiązku.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniosło o oddalenie skargi powtarzając w całości argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Jednocześnie za zasadne uznano poglądy wyrażone w orzeczeniach Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2004 r. – wskazane w treści skargi – oraz z dnia 13 maja 2004 r. sygn. akt III SK 39/04 (OSNP 2005/6/89), że przyłącza kanalizacyjne stanowią własność osoby, która poniosła koszty ich budowy. Powinność niezawodnego działania przyłączy kanalizacyjnych obciąża właściciela, a nie inny podmiot.

Sytuacja odmienna mogłaby mieć miejsce w przypadku, gdyby zawarta została umowa o odprowadzanie ścieków, w której treści zostanie uzgodniony tytuł prawny (prawnorzeczowy lub obligacyjny) do korzystania z przyłączy przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Fizyczne połączenie przyłącza z siecią nie stanowi automatycznego przewłaszczenia tego przyłącza i nie powoduje jego zaliczenia do części składowych tego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 49 Kodeksu cywilnego. Przejście własności przyłącza z właściciela nieruchomości na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może nastąpić wyłącznie w oparciu o umowę sprzedaży lub darowizny – nie następuje bowiem ex lege. Związanie literalnym brzmieniem definicji legalnej przyłącza kanalizacyjnego wskazuje na konieczność przyjęcia wniosku, iż ukształtowanie sytuacji prawnej właściciela nieruchomości, który wybudował przyłącze na własny koszt i ma obowiązek zapewnić jego niezawodne działanie prowadzi do przełamania zasady superficies solo cedit, ponieważ w sytuacji, gdy przyłącze wychodzi poza granice nieruchomości będącej własnością osoby ubiegającej się o przyłączenie do sieci – stanowi własność tej osoby, a nie właściciela gruntu. Zastosowanie art. 15 ust. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w związku z treścią definicji legalnej przyłącza kanalizacyjnego prowadzi do przełamania zasady, iż część składowa gruntu dzieli status własnościowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne, w zakresie swojej właściwości, sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca. Stwierdzić bowiem należy, że zaskarżone postanowienie, mimo niedostatecznego uzasadnienia,

w ostatecznym wyniku nie narusza prawa. Stąd wniesiona przez M. P. skarga nie mogła odnieść skutku.

W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania kwestionowanego tytułu wykonawczego, wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008), obowiązek właściciela nieruchomości jej przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej podlegał egzekucji bez konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. Wydanie decyzji administracyjnej musi być bowiem wyraźnie legitymowane ustawowo. Istnienia ustawowej podstawy prawnej dla wydania decyzji nie można domniemywać nawet z przepisów nakładających na ich adresatów ściśle określone obowiązki. Nie należą do rzadkości regulacje zobowiązujące do określonego zachowania lub zaniechania, których wykonanie nie musi być dodatkowo gwarantowane decyzją administracyjną, że wspomnieć choćby o obowiązku szkolnym. Według powołanego już art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez m.in. przyłączenie nieruchomości do istniejącej instalacji sanitarnej. Aby obowiązek ten mógł być indywidualizowany w drodze decyzji administracyjnej, ta sama ustawa musiałaby zawierać stosowną normę kompetencyjną. Normy takiej przedmiotowa ustawa, w jej brzmieniu obowiązującym w dacie wystawienia spornego tytułu wykonawczego, jednak nie zawierała. Za brakiem podstawy prawnej do wydania decyzji przemawiał nie tylko brak wyraźnego uregulowania, ale i analiza całej ustawy. Otóż w jej rozdziale 4, w sposób nie pozostawiający wątpliwości przewidziano wydawanie decyzji (zezwoleń) na świadczenie niektórych usług. Gdyby wolą ustawodawcy było ustanowienie decyzyjnego trybu kształtowania obowiązków właścicieli nieruchomości, to po prostu analogiczne unormowania znalazłyby się w rozdziale 3, w którym mieści się komentowany art. 5 (vide: wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., sygn. akt IV SAB 64/98, LEX nr 45132). Odmienne w tym względzie uregulowanie zostało wprowadzone dopiero z dniem 17 sierpnia 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 85, poz. 729 – art. 2 pkt 2).

Bezsporne jest zatem, iż na skarżącej ciążył ustawowo określony obowiązek przyłączenia nieruchomości do instalacji sanitarnej, a sprzeniewierzenie się temu obowiązkowi doprowadziło do zastosowania przez gminę środków przymusowych, przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na zasadach odnoszących się do egzekucji obowiązków wynikających wprost z przepisów prawa.

W świetle powyższego prawidłowe było stanowisko organów egzekucyjnych uznających zarzuty M. P. za nieuzasadnione.

Brak dobrowolnego zaspokojenia wierzyciela przez zobowiązanego upoważnia bowiem tego pierwszego do wystawienia tytułu wykonawczego i wystąpienia o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po wcześniejszym wezwaniu zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, co odnośnie skarżącej nastąpiło doręczonym jej w dniu [...] 2004 r. upomnieniem (karta [...] akt administracyjnych).

Prawidłowo stwierdziły też organy obydwu instancji, iż sporny odcinek stanowił przyłącze kanalizacyjne w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, którego realizacja obciążała właściciela nieruchomości na własny koszt. Skład orzekający podzielił bowiem stanowisko organu drugiej instancji, iż ustawowa definicja przyłącza kanalizacyjnego nie nawiązywała do stosunków własnościowych. Wszak przepis art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) stanowi, iż przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane rozumieć należy nie tylko tytuł prawnorzeczowy do gruntu, lecz również stosunek zobowiązaniowy przewidujący uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Zatem Prawo budowlane jednoznacznie przewiduje, iż inwestor nie musi być właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości, na której przewiduje się roboty budowlane. Oczywiście teoretycznie można zakładać sytuację, iż gmina lub Skarb Państwa jako właściciel gruntu zajętego pod drogę publiczną może odmówić realizacji przyłącza kanalizacyjnego. Sytuacja taka nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie. W stanie prawnym obowiązującym w dacie sporządzenia tytułu wykonawczego i rozpatrywania zarzutów skarżącej przez przyłącze należało rozumieć odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną za pierwszą studzienką licząc od strony budynku, a w przypadku jej brak od granicy nieruchomości. Siecią zaś były przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub odprowadzane są ścieki będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego (art. 2 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.).

Zgodnie zaś z § 122 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) instalację kanalizacyjną stanowi układ połączonych przewodów wraz z urządzeniami, przyborami i wpustami odprowadzającymi ścieki oraz wody opadowe do pierwszej studzienki od strony budynku. Zatem za pierwszą studzienką od strony budynku rozpoczyna się przyłącze kanalizacyjne, a w przypadku braku studzienki przyłączem jest odcinek od granicy nieruchomości kończący się włączeniem do sieci. O miejscu włączenia do sieci decyduje podmiot realizujący samą sieć.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego definicja ustawowa przyłącza kanalizacyjnego w stanie prawnym obowiązującym do dnia 17 sierpnia 2005 r. jednoznacznie przewidywała, że przyłącze stanowi także odcinek od granicy nieruchomości. Ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. dokonano zaś zmiany stanu prawnego zastępując wyrazy "od granicy nieruchomości" nowymi "do granicy nieruchomości gruntowej". Nie można przy tym mówić zdaniem Sądu (wbrew stanowisku skarżącej) o zamiarze ustawodawcy usunięcia dotychczasowych wątpliwości interpretacyjnych. Wniosku takiego nie sposób wyprowadzić ani z dołączonych przez skarżącą materiałów z prac komisji sejmowych, ani z korespondencji z Urzędem Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Wręcz przeciwnie w piśmie z dnia [...] 2003 r. nr [...] wskazano na błędną interpretację przyłącza kanalizacyjnego podkreślając, że długość odcinka przyłącza nie jest ograniczona granicą nieruchomości.

Za takim stanowiskiem przemawia też powołany w odpowiedzi na skargę przez organ odwoławczy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2004 r. sygn. akt III SK 39/04 (OSNP 2005/6/89). W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, iż osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej jest od dnia 14 stycznia 2002 r. obowiązana na własny koszt zapewnić wybudowanie przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych, a po zintegrowaniu z siecią ponosi odpowiedzialność za ich niezawodne działanie, chyba że inaczej stanowi umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzanie ścieków (art. 15 ust. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.). Umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzanie ścieków określa tytuł prawny, na podstawie którego posiadacz nieruchomości musi w celu odpłatnego korzystania z takich usług "postawić przyłącze do dyspozycji przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, gdyż przyłącze, mimo fizycznego połączenia z siecią, nie staje się automatycznie częścią składową przedsiębiorstwa" (art. 49 KC). Wreszcie Sąd Najwyższy dostrzegając problem, iż osoba która wybudowała przyłącze może nie być właścicielem gruntu stwierdził, że status prawny przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych nie jest w pełni jasny. W zasadzie bowiem ustawodawca odmawia im charakteru części składowej przedsiębiorstwa, gdyż nie zalicza ich do kategorii urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, ale nie traktuje ich też jako elementu instalacji wewnętrznych. Dlatego też prawodawca potraktował przyłącze kanalizacyjne jako sui generis przedłużenie wewnętrznych instalacji, przy czym istotne jest, że prawodawca zdecydował, iż przyłącza powinien na własny koszt wybudować podmiot ubiegający się o przyłączenie nieruchomości do sieci i jego obarczył odpowiedzialnością za ich niezawodne działanie. Wynika stąd, że prawodawca uznał, iż społeczność lokalna jako całość nie powinna być – poprzez mechanizm cenowy – obarczona kosztami budowy tej części infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej, która służy głównie zaspokojeniu potrzeb poszczególnych konsumentów.

Powyższy wyrok Sądu Najwyższego nie stoi też w sprzeczności z orzecznictwem przywołanym przez skarżącą, tyle że wydanym na tle art. 31 cyt. ustawy, a więc dotyczącym odpłatnego przejęcia urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, których definicja została zawarta w art. 2 pkt 14 ustawy, a które nie są przyłączami. Rozróżnieniem tych pojęć zajmował się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lipca 2004 r. sygn. akt II CK 420/03 (Monitor Prawniczy 2005/14/708). Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma jednak znaczenia wykładnia art. 31 ustawy, gdyż kwestia ta wykracza poza zakres postępowania zakończonego zaskarżonym aktem.

Reasumując stwierdzić należy, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji obu instancji, przyłączem była ta część infrastruktury, która służyła danemu właścicielowi nieruchomości jako przedłużenie instalacji wewnętrznej. Zmiana stanu prawnego nie miała zaś znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, jako że sądowa kontrola administracji sprawowana jest według stanu faktycznego i prawnego z daty wydania zaskarżonego aktu.

Należy też stwierdzić, że w tytule wykonawczym treść obowiązku została określona przez powtórzenie treści przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy. Dywagacje co do tego, co należy rozumieć przez przyłącze, powinny być zatem rozstrzygnięte co do zasady dopiero na dalszym etapie postępowania egzekucyjnego.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska skarżącej, iż w tytule wykonawczym egzekwowany obowiązek określono niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa, a mianowicie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W ocenie składu orzekającego chybiony jest też zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Wszak skarżąca nie neguje faktu, iż jest właścicielem posesji przy ul. A [...] w R.. Obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej obciąża zaś z mocy powołanego przepisu jej właściciela. Zatem w sytuacji, gdy organy administracji dokonały prawidłowej wykładni pojęcia przyłącza kanalizacyjnego obowiązek budowy spornego odcinka od granicy posesji skarżącej do sieci, biegnącej pod drogą, obciążał skarżącą. Podjęte przez Radę Miasta R. uchwały nr [...] z dnia [...] r. w sprawie poniesienia przez Gminę kosztów wykonania przyłączy od sieci do granic posesji oraz nr [...] z dnia [...] 2004 r. w sprawie zmiany budżetu miasta na 2004 r., nie miały waloru wiążącego dla Sądu, a przede wszystkim nie mogły zmieniać stanu prawnego i ustawowego obowiązku budowy przyłączy na własny koszt właściciela nieruchomości. Prezydent Miasta R. jako organ egzekucyjny zobligowany był do wdrożenia egzekucji i określenia egzekwowanego obowiązku zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie zaś zgodnie z treścią powołanych uchwał.

Otwarta pozostaje jedynie kwestia czy po wyegzekwowaniu obowiązku w drodze wykonania zastępczego wyasygnowana z budżetu Miasta kwota podlegać będzie uwzględnieniu przy rozliczeniu kosztów wykonania zastępczego (art. 133 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Jednak na tym etapie postępowania skład orzekający nie jest władny do zajęcia stanowiska w tej sprawie, jako że nie ma to znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Gdy zaś idzie o zarzut niewykonalności obowiązku z uwagi na niemożność wykonywania robót budowlanych pod drogą krajową bez zgody jej zarządcy i Policji oraz zakres niezbędnych prac, wskazać należy, iż podniesione okoliczności dotyczą jedynie trudności techniczno-organizacyjnych procesu inwestycyjnego, a co najwyżej czasowej niemożności wykonania obowiązku, co nie podpada pod przesłankę z art. 33 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stwierdzić przy tym przyjdzie, iż skarżąca nie podjęła żadnych kroków w celu uzyskania zgody zarządcy drogi na jej zajęcie celem wykonania spornej budowy przyłącza, stąd też nie można z góry zakładać, że istnieje obiektywna przeszkoda czasowo uniemożliwiająca wykonanie obowiązku. Skoro wniesienie przez zobowiązaną zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych, fakt wdrożenia wykonania zastępczego nie może stanowić ani przesłanki wykonania, wygaśnięcia, nieistnienia obowiązku, ani też jego niewykonalności (art. 35 § 1 powołanej ustawy).

Wreszcie działając z urzędu orzekający w sprawie skład Sądu zauważył, iż w niniejszej sprawie stworzone zostały warunki podłączenia nieruchomości skarżącej do sieci kanalizacyjnej. Sieć kanalizacyjna została bowiem wybudowana w oparciu o pozwolenie na budowę, a Gmina R. dokonała zawiadomienia o zakończeniu budowy kanalizacji sanitarnej w dzielnicy [...] w R. w dniu [...] 2004 r. (k- [...]-[...] akt sądowych). O tym, że istniały prawne i faktyczne możliwości wykonania przyłączenia nieruchomości skarżącej do istniejącej sieci kanalizacyjnej, tj. wykonania obowiązku o jakim mowa w art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach świadczyć może również okoliczność, iż do przyłączenia takiego doszło w następstwie zastępczego wykonania tego obowiązku (w toku postępowania egzekucyjnego). Skarżąca nie kwestionowała zresztą, że Gmina wykonała legalnie sieć kanalizacyjną pozwalającą na takie przyłączenie. Nie kwestionowała też formalnych przesłanek wystawienia tytułu wykonawczego opartego na treści art. 5 pkt 2 tej ustawy.

W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie brak było ustawowych przesłanek z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mogących stanowić podstawy zarzutów. Podniesione w skardze okoliczności nie mogły bowiem podważyć legalności zaskarżonego postanowienia, mimo faktu, iż organ drugiej instancji nie odniósł się do wszystkich kwestii zawartych w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. Ponadto z uwagi na fakt, iż w ramach prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego nie podlegała badaniu sprawa opłat za ścieki dlatego do tego zarzutu nie odniesiono się zarówno procesowo jak i merytorycznie.

W tej sytuacji skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).