Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 300/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. M. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : stwierdzenia nieważności decyzji postanawia : odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 3 lutego 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga E.M. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] znak : [...].

Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] znak : [...], którą stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] znak : [...] o podleganiu przez E. M. ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia [...] w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Przepis art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej.

Z treści art. 180 § 1 K.p.a. wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach.

Takimi szczególnymi przepisami, ograniczającymi kognicję sądu administracyjnego, w przypadku decyzji wydawanych przez Prezesa KRUS, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników, są przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, która w art. 36 ust. 3 stanowi, że od decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm., zwana dalej: K.p.c.) o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 stanowi zaś, że Prezes KRUS wydaje decyzje w sprawach z zakresu podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Ponadto należy zauważyć, że niezależnie od katalogu decyzji Prezesa KRUS, wymienionych w art. 36 ust. 1 pkt 1-9, organ ten wydaje również decyzje, o których mowa w art. 41 a (w przedmiocie przyznawania ulg w opłacaniu składek) i art. 55 (odnośnie przyznania w drodze wyjątku świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników, pomimo niespełnienia warunków do jego uzyskania) ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W przypadku tych dwóch kategorii spraw nie obowiązuje szczególny tryb odwoławczy z K.p.c. Przepis art. 52 ust. 1 stanowi bowiem, że w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...).

Ponadto należy zauważyć, że art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585, ze zm., zwana dalej: ustawą o s. u. s.) stanowi, że od decyzji Zakładu (ZUS) przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach K.p.c. Właściwym w tych sprawach jest więc, podobnie jak na gruncie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Należy podkreślić, że takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 23 marca 2011 r. (sygn. AK I UZP 3/10 Lex nr 738185). W uchwale tej Sąd Najwyższy przyjął, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o s. u. s. w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Warto też podkreślić, że uchwale tej Sąd Najwyższy postanowił nadać moc zasady prawnej.

W odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwym jest zatem sąd powszechny, także w zakresie, w którym organ rentowy orzeka na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o s. u. s. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2009r. sygn. akt I UK 109/09 Lex nr 550987, postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2010 r,. sygn. akt I OSK 1425/10, z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 420/08, z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1852/07, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1645/10).

Zauważyć bowiem należy, że wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 ustawy o s. u. s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Na rozstrzygnięcia wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, w oparciu o art. 127 § 3 K.p.a., przysługuje więc skarga do sądu administracyjnego, na podstawie przepisów p.p.s.a.

Mając na uwadze treść wyżej wymienionych przepisów należy stwierdzić, że przedmiotowa sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników, dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu, nie dotycząca zaś przyznania lub odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku czy też umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie mieści się w katalogu spraw, o którym mowa w art. 83 ust. 4 ustawy o s. u. s., dlatego też nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Jest to bowiem sprawa cywilna w znaczeniu formalnym, z mocy art. 36 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 1 K.p.c., która chociaż ze swej natury jest sprawą o charakterze administracyjnym, z woli ustawodawcy pozostaje poza zakresem właściwości sądownictwa administracyjnego. Od zaskarżonej decyzji służy więc odwołanie do sądu powszechnego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, wnoszone w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia decyzji (art. 477 9 § 1 K.p.c.).

Na marginesie należy wskazać, że samo błędne pouczenie o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie kreuje prawa do zainicjowania sądowoadministracyjnej kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.