Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 561/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1, art. 141 par. 4, art.151, art. 145 par. 1 lit. c, art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Borkowska /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędzia NSA Anna Żak Protokolant: Dominika Sasin-Knothe po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 1305/08 w sprawie ze skargi [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dla odbiorcy odpadów oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1305/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2008 r. nakładającą karę pieniężną na S. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. M. jako odbiorcę odpadów nielegalnie sprowadzonych z U.

Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nałożył na spółkę jako odbiorcę odpadów sprzętu elektronicznego sprowadzonego do Polski karę w wysokości 50.000 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła spółka S. podnosząc, że nie jest odbiorcą odpadów w rozumieniu art. 2 pkt 14 Rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L. 190 z dnia 12 lipca 2006 r., s. 1). Podkreśliła, że odpady zostały wysłane do niej bez jej wiedzy. Za nielegalne działania ukarany powinien zostać podmiot będący jej kontrahentem, który te odpady przesłał nielegalnie.

Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Generalny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie słusznie podnosi, iż nie jest odbiorcą w rozumieniu cytowanego Rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. Zdaniem organu dokonując zgłoszenia celnego skarżąca sama określiła się jako odbiorca nadesłanych z U. odpadów. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 856 ze zm.), kara pieniężna nakładana jest na odbiorcę, nie na podmiot wysyłający.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka S. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 14 Rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów w związku z art. 1 i art. 32 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz naruszenie art. 107 w związku z art. 11 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do argumentacji skarżącej zawartej w odwołaniu, a tym samym brak wyjaśnienia skarżącej zasadności wydanej decyzji. W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że organ bezpodstawnie przyjął, iż jest ona odbiorcą odpadów i powinna odpowiadać za nielegalne sprowadzenie ich na terytorium Polski przez jej kontrahenta. Zdaniem skarżącej okoliczność dokonania przez nią zgłoszenia celnego nie jest równoznaczna z uznaniem się za odbiorcę odpadów. Ponadto spółka podkreśliła, że przedmiotowy towar planowała nabyć w celu dalszej jego odsprzedaży w celu dalszego wykorzystania. Wykazanie chęci odbioru odpadów w celu odzysku lub unieszkodliwienia nie może być oparte wyłącznie na wskazaniu, iż skarżący prowadzi zakład przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Prowadzenie takiego zakładu nie przesądza bowiem celu sprowadzenia danego towaru na terytorium Polski.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wyrokiem z dnia [...] października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że organy prawidłowo przyjęły, iż zużyty sprzęt komputerowy sprowadzony przez skarżącą z U. jest odpadem przywiezionym nielegalnie bez dokonania zgłoszenia. Zdaniem Sądu I instancji organ zasadnie uznał skarżącą za odbiorcę odpadów w rozumieniu art. 2 pkt 14 cyt. rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. W sytuacji, w której przedmiotem przesyłki były odpady, a w dacie sprowadzenia towaru do Polski działalność gospodarcza skarżącej sprowadzała się do przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, brak było wystarczających przesłanek do przyjęcia, iż zamiarem skarżącej była odsprzedaż sprowadzonych zużytych części komputerowych. Nie dowodzi tezy przeciwnej wydzielenie działalności w zakresie przetwarzania zużytego sprzętu do podmiotu powiązanego, albowiem wydzielenie to nastąpiło dopiero po sprowadzeniu przesyłki, a zdarzenia późniejsze nie mają wpływu na wynik sprawy.

Sąd stwierdził ponadto, że nie wystarczającym jest podnoszenie przez skarżącą zarzutu, że towar nie powinien zostać zakwalifikowany jako odpady. Powinna ona była przedstawić kontrdowód w postaci opinii rzeczoznawcy. Nieskorzystanie przez skarżącą z takiej możliwości powoduje, iż twierdzenie, jakoby przedmiot przesyłki nie stanowił odpadów, należy potraktować jedynie jako polemikę z ustaleniami organów.

Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 32 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, nie ma możliwości zwolnienia się odbiorcy odpadów z odpowiedzialności administracyjnej w razie wykazania winy podmiotu dostarczającego odpady.

Od powyższego wyroku spółka S. złożyła skargę kasacyjną. W skardze kasacyjnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.

– art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów,

– art. 2 pkt 14 Rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów w związku z art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

– art. 3 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i brak dokonania niezbędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

– art. 3 § 1, art. 141 § 4 art. 151 w związku z art. 145 § 1 lit. c/ P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, i brak refleksji, że w postępowaniu wadliwie ustalono, iż towar był odpadem, a przez to naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach oraz ustalenie, że towary były przewożone w celu odzysku,

– art. 134 P.p.s.a. – przez to, że Sąd nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza ich granice, mimo iż w sprawie powinien to uczynić.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów skarżąca nie może zostać uznana za odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie. Tym samym nie może zostać na nią nałożona kara określona w art. 32 ust. 1 tej ustawy. Skarżąca podniosła, że użyte w art. 32 ust.1 pkt 4 słowo "przywiezionych" należy uznać za błąd redakcyjny przepisu, gdyż w całym akcie używane jest sformułowanie "sprowadzonych". Ponadto zdaniem skarżącej spółki, nie należy w sprawie posługiwać się definicją odbiorcy zawartą w art. 2 pkt 14 rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. W skardze kasacyjnej podkreślono, że warunkiem uznania danego podmiotu za odbiorcę jest dokonanie przez ten podmiot przemieszczenia odpadów w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia. Jeżeli przemieszczanie odpadów nie jest dokonywane w cytowanych wyżej celach, to nie mają do niego zastosowania przepisy rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów oraz ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Dokonywanie transgranicznego przemieszczenia towaru w innym celu nie może być poddane rygorom Rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów ani cytowanej wyżej ustawy, nawet w przypadku uznania danego towaru za odpad. W przedmiotowej sprawie, Sąd na podstawie stanu faktycznego, w którym nie podważono celu handlowego transakcji, nie powinien był uznać spółki za odbiorcę odpadów.

Ponadto zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji dopuścił się szeregu naruszeń przepisów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach wskazanych przez stronę skarżącą w skardze kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny bierze z urzędu pod rozwagę jedynie kwalifikowane wady postępowania sądowego wymienione w art. 183 § 2 cyt. ustawy. W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek, wobec czego kontrola sądu kasacyjnego ograniczać się będzie jedynie do zbadania zasadności zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Skargę kasacyjną oparto na zarzutach nienaruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozważenia będą wymagać zarzuty naruszenia przepisów postępowania albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą zostać należycie ocenione dopiero wówczas kiedy stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości.

1. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzają się do uchybienia przez Sąd I instancji przepisom art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 151 w zw. z art. 145 § 1 lit. c. oraz art. 134 § 1 P.p.s.a.

Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie z następujących przyczyn.

Przede wszystkim za chybiony uznać należy zarzut naruszenia przez Sąd art. 3 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sądy administracyjnej sprawują kontrolę działalności administracyjnej i stosują środki określone w ustawie. Wyznacza on zatem przedmiotowy zakres postępowania sądowoadministracyjnego i nie zawiera treści normatywnej, która zważywszy na uzasadnienie omawianego zarzutu, mogłaby być naruszona.

Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd art. 141 § 4, art. 134 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 lit. c/ P.p.s.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 P.p.s.a. podkreślić należy, że przepis ten określa wymogi, którym powinno odpowiadać uzasadnienie orzeczenia. Pod tym względem zaskarżony wyrok nie nasuwa żadnych zastrzeżeń. W uzasadnieniu wyroku sąd poddał analizie zarówno ustalenia faktyczne, jak i prawne zawarte w kontrolowanej decyzji, ostatecznie je podzielając. Odniósł się też do zarzutów skargi a także wskazał i wyjaśnił podstawę zawartego w wyroku rozstrzygnięcia, w sposób pozwalający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na skontrolowanie czy nie popełnił on błędu w rozumowaniu.

Stosownie do brzmienia art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny "rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Oznacza to, że sąd ten ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia także wtedy gdy skarga nie zawiera określonego zarzutu. Formułując ww. zarzut skarżący nie wskazał na uchybienia organów, które nie zostały przez Sąd dostrzeżone, ograniczając się do przytoczenia treści ww. przepisu oraz gołosłownego zarzutu niedokonania "oceny sprawy z zastosowaniem definicji legalnej (...)" zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji wyjaśnił dlaczego podzielił pogląd organów uznający skarżącą spółkę za odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie a także dlaczego przesłany towar uznany został za odpad (s. 9 uzasadnienia wyroku). Odwołał się w tym zakresie do przepisów rozporządzenia WE Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji przez organ II instancji.

Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez sąd art. 151 w zw. z art. 145 § 1 lit. c/ P.p.s.a. Przepisy te określają rodzaje rozstrzygnięć jakie mogą zostać wydane przez sąd administracyjny. Oddalając skargę Sąd I instancji jako podstawę prawną orzeczenia wskazał art. 151 P.p.s.a. Skoro sąd zasadnie uznał, że kontrolowanej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego wskazanie ww. przepisu jako podstawy prawnej orzeczenia było uzasadnione.

2. Za bezzasadne uznać również należało zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego sprowadzające się do "błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania" art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przez jego niezastosowanie oraz art. 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Nr 1013/2006, poprzez zastosowanie mimo istnienia definicji legalnej odbiorcy odpadów zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 14 – cytowanej wyżej ustawy.

Przede wszystkim podnieść należy, że skarga kasacyjna sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika winna dokładnie wskazywać przepisy prawa, które w ocenie składającego skargę miał naruszyć sąd. Koniecznym zatem jest wskazanie, które przepisy – oznaczone numerem artykułu, paragrafu, ustępu – zostały naruszone i w jakim akcie prawnym zostały zamieszczone. Przy czym dokładnie winna zostać podana nazwa aktu i data jego wydania. Przedstawiony wyżej zarzut naruszenia art. 2 pkt 14 "rozporządzenia Rady Nr 1013/2006" – nie spełnia tego wymogu. Taki akt prawny jak "rozporządzenie Rady Nr 1013/2006" – nie istnieje w obrocie prawny. Można co najwyżej domyślać się, że autorowi skargi kasacyjnej chodziło o rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zawierającego w art. 2 pkt 14 definicję odbiorcy odpadów.

Warunku przytoczenia podstaw zaskarżenia nie można uznać za spełniony, gdy wskazanie ich jest tego rodzaju, że zmusza Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się jaki akt prawy autor skargi kasacyjnej miał na uwadze zamieszczając takie jego określenie. Już tylko chociażby z tej przyczyny wskazany wyżej zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutu stosowania w rozpoznawanej sprawie, przez organy i sąd definicji zawartej w powołanym wyżej rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. – należy zauważyć, że państwa członkowskie mają obowiązek nie tylko dostosowywania przepisów ustaw wykonawczych do przepisów unijnych, ale także ich stosowania. Zatem posłużenia się w niniejszej sprawie bardziej szczegółową definicją "odbiorcy odpadów" nie można traktować jako naruszenia przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Już tylko ubocznie zauważyć należy, że skoro przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie należy w rozumieniu ww. przepisów uważać każdą osobę fizyczną, prawną (...) do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady, to z uwagi na okoliczności niniejszej sprawy skarżąca spółka mieści się w pojęciu odbiorcy odpadów. Fakt dokonania przez upoważnioną przez skarżącą spółkę Agencję Celną, zgłoszenia celnego świadczy o odebraniu przesyłki i pozwala na uznanie, iż nielegalnie sprowadzone odpady zostały do niej przemieszczone.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw, co czyni koniecznym jej oddalenie (art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.