Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 884/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1, art. 89
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędzia: WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 1 lipca 2020 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 27.04.2020r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.

Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego pana P. G. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...] oraz [...] wystawionych przez wierzyciela- Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] obejmujących zaległość w podatku od towarów i usług.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 04.02.2020r. podjął próbę zajęcia wierzytelności pieniężnej w S. S. P. sp z o.o., C. sp z o.o., B. sp z o.o. oraz w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.. Zawiadomienia o zajęciu doręczono zobowiązanemu w dniu 24.02.2020r.

Zobowiązany pismem z dnia 02.03.2020r. wniósł skargę na czynności egzekucyjne, kwestionując swoją odpowiedzialność jako byłego członka zarządu za zaległości P. C. sp z o.o. W skardze zobowiązany podniósł niedopuszczalność egzekucji, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz zbieg egzekucji z Dyrektorem Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K..

Organ egzekucyjny w dniu 27.04.2020r. wydał postanowienie oddalające skargę na zajęcie innych wierzytelności.

Na powyższe postanowienie zobowiązany w ustawowym terminie złożył zażalenie zarzucając naruszenie obowiązku podjęcia przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy zachowaniu zasady obligatoryjnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany zakwestionował istnienie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, powołując się na nieistnienie zobowiązania po stronie P. C. sp z o.o.

Uzasadniając wskazane na wstępie postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. powołał się na art. 54 § 1 upea, podkreślając, że prawo do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne powstaje wówczas, gdy strona wzrusza czynności natury wykonawczej, czynności faktyczne podejmowane w toku egzekucji, przede wszystkim przez egzekutora. Poprzez wniesienie skargi można kwestionować skutecznie jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności egzekucyjnej przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania takiej czynności.

W przedmiotowej sprawie zastosowano środek egzekucyjny dokonany zawiadomieniami z dnia 04.02.2020r. o zajęciu wierzytelności pieniężnych. W/w środek egzekucyjny wymieniony został w przepisie art. 89 § 1 upea, zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.

W/w przepis reguluje w sposób szczegółowy procedurę zajęcia wierzytelności, a dodatkowo zobowiązuje dłużnika zajętej wierzytelności by w ciągu 7 dni uznał wierzytelność bądź odmawiając jej uznania podał tego przyczynę.

Oceniając przedmiotową czynność egzekucyjną organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia prawa w jej zastosowaniu. Zawiadomienia o zajęciu doręczono zarówno zobowiązanemu, jak i dłużnikowi zajętej wierzytelności. Druki zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego sporządzone zostały według wzoru przewidzianego w załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12.09.2018r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnej (Dz.U. z 2018r. poz. 1804). Druki te zawierają wymagane dane dotyczące przedmiotu zajęcia, wskazania danych dotyczących dochodzonych należności, wskazują zobowiązanego, organ egzekucyjny, a także dłużnika zajętej wierzytelności. Zawierają w swojej treści pouczenie dla zobowiązanego. Należy więc uznać, że organ działał w oparciu o istniejące przepisy prawne regulujące sposób i formę dokonanej czynności egzekucyjnej mając jednocześnie podstawę w wystawionym tytule wykonawczym.

Natomiast w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne nie bada się kwestii istnienia należności objętych tytułami wykonawczymi. Kwestie te mogą być jedynie podstawą złożenia zarzutów na podstawie art. 33 upea, które rozpoznawane są w innym postępowaniu.

Podkreślono, że według utrwalonego w orzecznictwie sądowo-administracyjnym stanowiska stany faktyczne wskazane jako podstawa dopuszczalności danego środka prawnego, nie mogą być przedmiotem innych środków prawnych.

W skardze zarzucono naruszenie zasady celowości, zasady praworządności oraz najmniejszej uciążliwości stosowanego środka egzekucyjnego wyrażonej w art. 7 upea poprzez zastosowanie zmultiplikowanych środków egzekucyjnych w sposób będący krańcowo dotkliwy dla odwołującego się w sytuacji, gdy podstawa roszczenia jest przez niego kwestionowana i nie zostały wykorzystane wszystkie przysługujące odwołującemu się środki prawne.

Ponadto zarzucono naruszenie obowiązku podjęcia przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy zachowaniu zasady obligatoryjnego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie zostało bowiem oparte jedynie na analizie kwestii formalnych skarżonych działań egzekucyjnych.

W uzasadnieniu podkreślono, że organ egzekucyjny powinien zrezygnować ze stosowania środków, które są bardziej uciążliwe dla zobowiązanego gdy osiągnięcie celu egzekucji jest możliwe przy wykorzystaniu mniej uciążliwych środków, co w ogóle nie było analizowane w toku postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r, poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Wskazana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 27.04.2020r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.

Podstawą rozstrzygnięcia sprawy skargi na czynność egzekucyjną jest dyspozycja art. 54 § 1, § 4 i 5 oraz art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Stosownie do treści tych przepisów, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie.

Natomiast w odrębnym trybie są rozpoznawane zarzuty zgłaszane na podstawie art. 33 u.p.e.a., którymi zobowiązany zapoczątkowuje spór m.in. o dopuszczalność egzekucji, wymagalność obowiązku, czy też poddaje w wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego. Podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 § 1 u.p.e.a. Zarzuty mogą być wnoszone w terminie 7 dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.).

W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kontrola jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne, podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.

W związku z tym w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Innymi słowy, przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej; w postępowaniu tym nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku. Istotą skargi nie jest bowiem unicestwienie postępowania egzekucyjnego, podważenie zasadności jego wszczęcia, lecz skłonienie organów egzekucyjnych, aby te prowadziły czynności egzekucyjne w sposób prawidłowy.

W konsekwencji w niniejszym postępowaniu, organy prawidłowo nie rozważały argumentów, które odnosiły się do istnienia egzekwowanej należności, dlatego też zarzut oparcia rozstrzygnięcie jedynie na analizie kwestii formalnych jest nieuzasadniony.

Dyrektor IAS ocenił natomiast prawidłowo, czy dokonane czynności egzekucyjne zgodne są z art. 89 u.p.e.a., regulującymi egzekucję z wierzytelności pieniężnych.

Ta ocena zdaniem Sądu była w pełni prawidłowa i odniesiona do okoliczności faktycznych sprawy w szczególności faktografii dokonanych czynności i ich merytorycznej poprawności.

Stosownie do art. 89 § 1 - 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.

Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa wyżej. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.

§ 3. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa wyżej, organ egzekucyjny:

1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,

c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;

2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;

3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.

Powyższe warunki – jak wynika z akt sprawy – zostały przez organ egzekucyjny spełnione.

Sąd nie stwierdził w tym zakresie żadnych uchybień przepisom o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sama Skarżąca zresztą żadnych zarzutów dotyczących bezpośrednio wadliwości tych czynności nie podniosła. Zajęcie wierzytelności nie jest nadmiernie uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Nie wiąże się ona bowiem z nieodwracalnym zbyciem rzeczowych składników majątkowych. Natomiast ściągnięte środki finansowe mogą być w przypadku uchylenia tytułu wykonawczego zwrócone stronie.

W związku z tym także zarzut, że decyzja będąca podstawą egzekucji została zaskarżona nie ma wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia. Z uwagi na charakter egzekwowanych wierzytelności pieniężnych dopuszczalne było także skierowanie egzekucji do kilku wierzytelności. Nie naruszono przy tym w żadnym razie zasady wyrażonej w art. 7 upea.

Skoro zatem nie zostały naruszone przepisy dotyczące sposobu i formy dokonania zaskarżonych czynności zajęcia wierzytelności i rachunków bankowych, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.