Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 581/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA: J. Zdzienicka - Wiśniewska (spr.) Sędziowie: NSA: M. Gorzeń AsWSA: K.Retyk Protokolant Jarosław Skopczyński po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 26 lutego 2001 r. nr [...] w przedmiocie należności celnych oddala skargę


UZASADNIENIE

3 ISA/Gd 581/01

Uzasadnienie

W dniu 01.07.1998 r. w Urzędzie Celnym w T. dokonano zgłoszenia celnego dotyczącego objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochodu marki [...], rok prod. 1996 r. sprowadzonego z Belgii przez pana M.S.

Do zgłoszenia celnego importer przedstawił m.in. fakturę nr [...] z dnia 25.06.1998 r. opiewającą na kwotę 205.000 BEF.

Powyższe zgłoszenie celne zostało przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego.

Biorąc pod uwagę niską wartość przedmiotowego pojazdu uwidocznioną na fakturze nr [...] z dnia 25.06.1998 r., Biuro Współpracy Międzynarodowej Integracji Europejskiej GUC na wniosek Urzędu Celnego w T. wystąpiło do belgijskiego Ministerstwa Finansów w celu przeprowadzenia weryfikacji.

W dniu 16.12.1999 r. Urząd ds. Ceł i Akcyzy belgijskiego Ministerstwa Finansów przesłał raport z przeprowadzonego dochodzenia, z którego wynika, iż pojazd [...] został sprzedany panu M. S., na co wystawiono dwie faktury nr [...] i [...] z dnia 25.06.1998 r. na ogólną sumę 619.000 BEF.

W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniem z dnia 18.02.2000 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie przedmiotowego zgłoszenia celnego i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia 25.05.2000 r. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i na podstawie art. 23 § 1 Kodeksu celnego ustalił wartość celną przedmiotowego samochodu w wysokości 58.196 PLN tj. 619.000 BEF poprzez zsumowanie dwóch faktur - nr [...] załączonej przez stronę do zgłoszenia celnego i nr [...], dokonał określenia wysokości długu celnego oraz objął przedmiotowy towar procedurą dopuszczenia do obrotu.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 26II 2001 r. utrzymał zaskarżoną decyzję

w mocy.

W uzasadnieniu wskazano, że informacje uzyskane od zagranicznych służb celnych, ujawniające nowe okoliczności, nie znane organowi celnemu w chwili dokonywania wymiaru wysokości długu celnego, mogą stanowić przesłankę do wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszenia do procedury do obrotu.

Belgia - członek Wspólnoty Europejskiej oraz Polska związane są postanowieniami Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony. Integralną częścią tego Układu stanowią Protokoły i Załączniki do niego (zał. do Dz.U. z 27.01.1994 r. Nr 11, poz. 38). Protokół 6 UE zawiera postanowienia o wzajemnej pomocy w sprawach celnych.

Wyniki dochodzenia przekazywane są w formie dokumentów, uwierzytelnionych kopii dokumentów, sprawozdań i temu podobnych, które zgodnie z art. 11 pkt 2 i 3 Protokołu 6, mogą być wykorzystywane w postępowaniu sądowym lub administracyjnym wszczętym w wyniku wykrycia nieprzestrzegania przepisów celnych.

Informacje i dokumenty uzyskane w ww. sposób mogą być wykorzystywane jako dowody w aktach, sprawozdaniach, zaświadczeniach oraz w postępowaniach sądowych prowadzonych przez umawiające się strony.

Z przesłanych przez belgijskie służby celne dokumentów wynika, iż eksporter przedmiotowego pojazdu firma "A" zakupiła go w dniu 14.04.1998 r. na podstawie faktury nr [...] za kwotę 569.000 BEF. Następnie sprzedała tenże pojazd stronie, wystawiając w dniu 25.06.1998 r. dwie faktury: nr [...] na kwotę 205.000 BEF (pojazd po wypadku sprzedany w stanie nie zmienionym nabywcy, niektóre brakujące części nadwozia) oraz fakturę nr [...] na kwotę 414.000 BEF (okazyjne części nadwozia [...]).

Zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, na podstawie art. 30 i 31.

Z analizy powyższych dokumentów wynika, iż strona była zobowiązana zapłacić za importowany samochód kwotę wyższą niż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym, bowiem cena należna za przedmiotowy pojazd wynosiła 619.000 BEF (suma należności z dwóch faktur).

Z raportu z dochodzenia przeprowadzonego przez belgijskie służby celne wynika, iż przedmiotowy pojazd został sprzedany stronie za kwotę 619.000 BEF, na co wystawiono dwie faktury nr [...] i nr [...]. Faktury wystawione zostały na nazwisko strony w tym samym dniu tj. 25.06.98 r. Do zgłoszenia celnego strona załączyła tylko jedną z faktur nr [...].

Przedmiotowy pojazd został wpisany do rejestru faktur, co rodzi dla eksportera pewne konsekwencje finansowe np. w postaci konieczności zapłaty należnych podatków. Eksporter nie miałby więc korzyści z tytułu zawyżania wartości celnej pojazdu. Z drugiej strony zaniżenie wartości działa na korzyść importera, który płaci niższe należności celne i podatkowe.

Dokumenty będące dowodami w przedmiotowej sprawie zostały ujawnione przez belgijskie służby celne w toku wykonywania czynności sprawdzających. Polskie organy celne nie miały powodu podważać ich autentyczności.

Brak podpisu strony na fakturze nr [...] nie przesądza, iż faktura jest niewiarygodna. Zgodnie bowiem z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.02.2000 r. (sygn. akt I SA/Ka 1222/98) również niepodpisana faktura spełnia wymogi dokumentu mogącego służyć do ustalenia wartości celnej towaru. Ponadto na fakturze nr [...] załączonej do zgłoszenia celnego również nie widnieje podpis strony, a mimo tego nie kwestionuje ona jej prawdziwości.

Z ujawnionych w niniejszej sprawie faktur, zaksięgowanych u eksportera wynika, iż cena należna za przedmiotowy samochód wynosi 619.000 BEF. Organ celny pierwszej instancji nie miał więc obowiązku udowadniania, iż cena ta została przez stronę zapłacona.

Fakt, iż cena należna za przedmiotowy pojazd była wyższa, niż wartość zadeklarowana przez stronę w zgłoszeniu celnym na podstawie faktury nr [...] potwierdza również ujawniona w siedzibie eksportera faktura nr [...] z dnia 14.04.1998 r., z której wynika, iż eksporter zakupił samochód od firmy "B" za kwotę 569.000 BEF. Wydaje się mało prawdopodobne, żeby eksporter sprzedał następnie stronie ten sam pojazd za kwotę 205.000 BEF, gdyż poniósłby wtedy dużą stratę.

Strona złożyła wniosek o przesłuchanie pana M. P. - w charakterze świadka na okoliczność umowy kupna przedmiotowego pojazdu.

W aktach sprawy znajduje się oświadczenie M. P. z dnia 12.04.2000 r., iż strona otrzymała od eksportera tylko jedną fakturę, załączoną później do zgłoszenia celnego. Dodatkowe przesłuchanie świadka nie wniosłoby niczego nowego do sprawy. Oświadczenie nie jest wiarygodne w świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego.

Strona powołała również opinię biegłego rzeczoznawcy z dnia 26.06.1998 r. załączoną do zgłoszenia celnego twierdząc, iż cena samochodu była niska, gdyż posiadał on braki i był znacznie uszkodzony.

Opinie biegłych są wykorzystywane przez organy celne w przypadku ustalania wartości celnej zastępczą metodą tzw. "ostatniej szansy" - art. 29 Kodeksu celnego.

Opinia rzeczoznawcy potwierdza, iż cena wykazana w fakturze załączonej do zgłoszenia celnego - 207.000 BEF (w tym koszt transportu) tj. 19.399 PLN jest rażąco zaniżona w stosunku do cen obowiązujących na polskim obszarze celnym, w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, dotyczących pojazdu tego samej marki i typu z uwzględnieniem miesiąca rejestracji i przebiegu wyższego od normatywnego. Rzeczoznawca przyjął wartość rynkową pojazdu z katalogu Info Ekspert w wysokości 97.400 PLN. Po odliczeniu 30% stopnia uszkodzeń i braków wymienionych w opinii oraz elementów cenotwórczych takich jak: 10% marża, 22% podatek VAT, 35% cło, cena ta kształtowałaby się na poziomie 37.633 PLN.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, że suma kwot widniejących na obu fakturach stanowi cenę należną za przedmiotowy pojazd, natomiast sporządzenie dwóch faktur i określenie, iż jedna z nich dotyczy części samochodowych miało na celu obejście przepisów prawa celnego.

Zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ administracji obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz dopuścić jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej).

Jeżeli strona postępowania wywodzi z danego zdarzenia określone skutki prawne, to na niej ciąży obowiązek udowodnienia, że to jej żądanie ma uzasadnienie faktyczne i prawne.

W skardze do Naczelnego Sadu Administracyjnego pan M. S. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, albowiem - co jest okolicznością przyznaną przez organ -wystąpienie do belgijskiego Ministerstwa Finansów nastąpiło znacznie wcześniej niż wydanie postanowienia z dnia 18 lutego 2000 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uznania zgłoszenia celnego z dnia I lipca 1998 r. za nieprawidłowe. Zarzucił ponadto nieprawidłowe ustalenie, że samochód został sprzedany na podstawie dwóch faktur za ogólną kwotę 619.000 BEF. Organ odwoławczy pomimo twierdzenia, iż wszczął postępowanie mające na celu sprawdzenie prawidłowości ustaleń organu I instancji, faktycznie ograniczył się do przyjęcia ustaleń I instancji bez zastrzeżeń, wskazując jedynie obszerniej treść przepisów określających kompetencje organów i zasad współpracy z krajami Wspólnoty Europejskiej. Bezpodstawnie zakwestionowano cenę pojazdu po wypadku z ceną pojazdu nie mającego takiej cechy. Sam fakt ujawnienia faktury [...] nie może stanowić podstawy do przypisywania skarżącemu jej wykonania Treść raportu nie potwierdza, aby skarżący dokonał zapłaty. Pominięcie opinii biegłego nie może być uzasadniane jak w uzasadnieniu, skoro skarżący zakwestionował posiadanie 2 faktury. Przedłożona przez skarżącego ekspertyza została lakonicznie oceniona. Wskazując ciężar dowodu spoczywający na skarżącym, jednocześnie nie uwzględniono składanych przez niego wniosków dowodowych. Bez wskazania przyczyn odmówiono wiarygodności wyjaśnieniom skarżącego i nie przesłuchano wnioskowanego świadka.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że zgodnie z § 2 powołanego przepisu w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.

Istotne znaczenie ma prawidłowe odczytanie przepisu art. 23 § 1 Kodeksu celnego. Niewątpliwie zasadą jest, że wartość celna to wartość transakcyjna, czyli cena zapłacona lub należna. Stwierdzenie organów celnych, że wartość celna powinna odzwierciedlać rzeczywistą wartość towaru w dniu zgłoszenia do odprawy celnej wymaga sprecyzowania, że istotna jest wartość ustalona na podstawie okoliczności sprzedaży, zatem z uwzględnieniem cen na rynku sprzedawcy. Marginalnie można wskazać, że badanie okoliczności dotyczących sprzedaży jest wskazaniem ustawowym w sytuacji faktycznej, do jakiej odnosi się § 3 tego przepisu. Przepis art. 23 Kodeksu celnego odwołuje się również do art. 30, zaś w § 2 pkt 1 - 4 ustanawia jednocześnie cztery warunki ustalania wartości transakcyjnej na podstawie art. 29 oraz art. 30. W niniejszej sprawie organy celne wskazały jako prawną podstawę kwestionowania wartości transakcyjnej jako wartości celnej przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Przepis ten daje organom celnym praktyczną możliwość kwestionowania wartości celnej w przypadkach uzasadniających podejrzenie jej zaniżenia. Kodeks celny w sposób wyraźny stwierdza, że muszą istnieć uzasadnione przyczyny zakwestionowania wiarygodności danych zamieszczonych w zgłoszeniu. Przyczyny te muszą być wskazane w uzasadnieniu. W sprawie rozpoznawanej organy stwierdziły, że o zakwestionowaniu wiarygodności faktury zadecydowała przede wszystkim rażąco niska cena sprowadzonego towaru w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Organy wykazały, że cena uwidoczniona w fakturze była zaniżona w stosunku do cen obowiązujących na rynku sprzedawcy. Istotna jest informacja o rzeczywistej cenie zapłaconej przez eksportera z tytułu zakupienia tego pojazdu. W dniu 14 kwietnia 1998 r. B sprzedał przedmiotowy samochód w stanie po wypadku firmie A za kwotę 569.000 franków belgijskich, a firma ta ten sam pojazd sprzedała następnie skarżącemu. Podważenie możności uznania, że cena transakcyjna wynikająca z faktury przedłożonej przez skarżącego nie jest wiarygodna w świetle kwoty zapłaconej za ten sam pojazd przez eksportera, nie narusza granic swobody oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego prawem dozwolonej. Organy odwołały się do realiów rynku sprzedawcy, a w okolicznościach niniejszej sprawy wskazano kwotę najbardziej wiarygodną, bo widniejącą na dokumentach sprzedaży tego samego pojazdu.

Porównanie ceny powyższej z ceną uwidocznioną na fakturze przedłożonej przez skarżącego w dniu zgłoszenia do odprawy stanowiło podstawę uznania, iż kwota 205.000 franków belgijskich nie może być uznana za wartość celną towaru wobec podważenia materialnej wiarygodności faktury.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia zasad postępowania wskutek wystąpienia z wnioskiem do belgijskiego Ministerstwa Finansów o przeprowadzenie postępowania weryfikacyjnego przed datą wydania w dniu 18 lutego 2000 r. postanowienia o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Wniosek do organu państwa obcego dotyczył różnych faktur dokumentujących zakup towarów, wobec których powzięto wątpliwości dotyczące zaniżenia wartości celnej. Po wszczęciu postępowania skarżący został zapoznany z całym zebranym w sprawie materiałem dowodowym dotyczącym towaru wprowadzonego na polski obszar celny.

Nie jest trafny zarzut dotyczący nieuwzględnienia, że na fakturze dotyczącej zakupu części do samochodu nie ma podpisu skarżącego. Brak podpisu nie stanowił przeszkody dowodzenia na podstawie faktury z tej samej daty, wystawionej przez tego samego sprzedawcę. Ujawnienie tego dokumentu miało wpływ na rozkład ciężaru dowodowego w mniejszej sprawie. Skarżący nie wykazał, aby faktura ujawniona dotyczyła innej transakcji.

W konsekwencji dysponując prawidłowo zgromadzonym materiałem dowodowym organy podjęły czynności w celu ustalenia wartości celnej pojazdu. Oprócz faktury przedłożonej przez pana M. S. ujawniono fakturę na kwotę 10.262,79 EUR (414.000 franków belgijskich), w której treści wskazano, że dotyczy okazyjnych części do nadwozia [...] - pojazd przeznaczony na eksport do Polski. Zgodnie z art. 30 § 1 pkt 2 lit.a Kodeksu celnego w celu określenia wartości celnej z zastosowaniem art. 23, do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej dodaje się określoną w odpowiedniej proporcji wartość komponentów, części i podobnych elementów, które stanowią część składową lub przynależność przywiezionych towarów. Pojęcia te zostały zdefiniowane w art. 47 § 2 Kodeksu cywilnego. Części składowe to niewątpliwie części nadwozia samochodu. Do ceny faktycznie powinny być doliczane koszty jedynie na podstawie obiektywnych i wymiernych danych. W niniejszej sprawie nie stosowano wyżej powołanego przepisu, albowiem stwierdzono, że skarżący zakupił jeden pojazd w stanie po wypadku, z tym że należność z tytułu ceny została fakturowana nie na jednej fakturze. Zastosowano jednak zasadę odwołania do danych obiektywnych i wymiernych. W sytuacji wystawienia dwóch faktur dotyczących tej samej transakcji, suma kwot widniejących na fakturach stanowi wartość całego pojazdu. W tej sytuacji bezpodstawne jest wskazywanie na okoliczność wartości celnej towaru dowodu z opinii rzeczoznawcy. Dowód ten byłby istotny jedynie w sytuacji stosowania art. 29 Kodeksu celnego, jednak w niniejszej sprawie brak podstaw do twierdzenia, że wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisu art. 23 Kodeksu celnego.

Z tych względów uznając skargę za bezzasadną Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami adrninistracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.