Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 4119/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr) as. sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi G.A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, /-/L.Drewniak-Żaba /-/R.Batorowicz /-/P.Miładowski


UZASADNIENIE

4/II SA/Po 4119/01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nr [...], działając na podstawie m. in. art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U z 1997 r. nr 142 poz. 950 ze zm.) pozbawił B.A. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez były ZW ZBoWiD w P. z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od 24 kwietnia 1945 do 31 grudnia 1947. Według ustaleń organu w okresie zaliczonym jako działalność kombatancką B.A. pełnił służbę w organach MO. W tych okolicznościach Kierownik Urzędu przyjął iż B.A. nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1056 "w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, a to z kolei prowadzi w myśl przywołanego wyżej art. 25 ust. 2 do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu nadto suponował, że nie jest on obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w ustawie (art. 1 ust. 2, art. 2 i 4) podpierając się ogólnikowym stwierdzeniem, że stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Organ rozstrzygający rozważając informację o udziale B.A. w Wojnie Obronnej w 1939 roku stwierdził, że ustawowy termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień (kombatanckich) określonych w art. 1-4 ustawy o kombatantach minął 31 grudnia 1998 r., zatem fakt podniesiony przez zainteresowanego nie może mieć wpływu na przebieg postępowania weryfikacyjnego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Pan A. zwrócił uwagę na swój udział w Wojnie Obronnej 1939 roku, że nie informowano o żadnym terminie i czuje się zaskarżonym rozstrzygnięciem pokrzywdzony.

Rozpoznając ów wniosek Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] o pozbawieniu B.A. uprawnień kombatanckich. W ocenie organu strona nie przedłożyła żadnych dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany decyzji, a z akt administracyjnych wynika, że wyłącznym powodem przyznanych B.A. uprawnień kombatanckich było tak zwane utrwalanie władzy ludowej. MO stanowiła organ chroniący bezpieczeństwo i porządek publiczny oraz bezpieczeństwo obywateli i ich mienia i nie była służbą zmilitaryzowaną. Zatem jakiekolwiek zadania wykonywane podczas służby w MO nie mogą być uznane jako działalność kombatancka. W tych okolicznościach zastosowanie artykułu 25 ust. 2 pkt 2 Ustawy o kombatantach było prawidłowe.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B.A. w istocie przywołał argumenty podnoszone już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a z intencji skarżącego wynika, że zmierza on do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ orzekający wniósł o jej oddalenie.

Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego. W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 271 ze zm.)sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153 poz. 1270).

W trakcie postępowania administracyjnego B.A. zmarł (3 sierpnia 2002 r.). W jego miejsce wstąpiła wdowa - G.A. popierając skargę i odwołując się do przywołanych w skardze zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja narusza bowiem prawo. Wbrew stanowisku Organu Orzekającego w toku postępowania ma on obowiązek badać czy istnieją inne niż tak zwane utrwalenie władzy ludowej, a zarazem ustawowe podstawy nabycia bądź zachowania uprawnień kombatanckich. Wynika to wprost z redakcji przyjętego za podstawę orzekania w tej sprawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (DZ. U. Nr 17, poz. 75 z późn. zm.) zarówno w ówczesnym jak i aktualnym jego brzmieniu. W myśl jego hipotezy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 w art. 2 oraz art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947 r. Za takim rozumowaniem omawianego przepisu opowiada się zarówno doktryna jak i orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (porównaj np. uchwałę 7 sędziów NSA z 4.03.2002 r. OPS 13/01). Odmienny pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu przez Organ Orzekający już się zdeaktualizował. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 5 ...... Wojna Obronna 1939 r. stanowi samodzielny tytuł nabycia i zachowania uprawnień kombatanckich. W tych okolicznościach gdyby twierdzenia strony skarżącej polegały na prawdzie, to przywołany przez Kierownika Urzędu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy nie mógłby stanowić podstawy do pozbawienia uprawnień kombatanckich.

Tymczasem tego wątku pomimo powinności wynikających z art. 7, 8, 10, 77 kpa Kierownik Urzędu nie rozważył, go nie mówił wychodząc z błędnego przekonania, iż przeszkodą dla tego działania jest upływ terminu zakreślonego przez art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach.

Po pierwsze w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się że termin ten nie wiąże Kierownika Urzędu w postępowaniu weryfikacyjnym, a po wtóre przepis art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. sygn. akt SK 4/02 uznany za niezgodny z Konstytucją RP.

W postępowaniu weryfikacyjnym toczącym się w oparciu o art. 25 omawianej ustawy o kombatantach Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest zwolniony z obowiązku jego przeprowadzenia zgodnie ze standardami postępowania administracyjnego wyznaczonym przez m.in przywołane wyżej art. 7 i 77 kpa (np. wyrok NSA z 31.07.2001 sygn. akt V SA 3431/00). Zatem pozbawienie B.A. uprawnień kombatanckich narusza w/w okolicznościach przepisy procedury administracyjnej w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a także uchybia normom materialnoprawnym (art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy).

Takie uchybienia prowadzą zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) do orzeczenia jak w sentencji.

Sąd nie rozstrzygał przy tym w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na dyspozycję art. 26 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

/-/L.Drewniak-Żaba /-/R.Batorowicz /-/P.Miładowski

Za nieobecnego sędziego

/-/R.Batorowicz

KB/