Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1332/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Lidia Rajca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 kwietnia 2006 przy udziale sprawy ze skargi R. S. na Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie Choroba zawodowa Uchylono zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., działając w oparciu o art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.), stwierdził u R. S. chorobę zawodową - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem - wymienioną w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest stwierdzenie czynnika szkodliwego w miejscu pracy wywołującego tą chorobę oraz wystąpienie choroby objętej wykazem chorób zawodowych. Jak ustalono R. S. będąc zatrudniony w "A" w latach 1977 – 1995 na stanowiskach [...],[...],[...], oraz w latach 1995-2001, jako [...], pracował w narażeniu na hałas w granicach [...]-[...]dB. W orzeczeniu lekarskim Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. stwierdzono u R. S. chorobę zawodową - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego wywołany hałasem. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji rozstrzygnięcia.

W odwołaniu od tej decyzji "A" w R. zarzuciła organowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Zdaniem odwołującej się spółki decyzja jest wadliwa, albowiem wydana została w oparciu o badania przeprowadzone metodą subiektywną – przy założeniu, że pacjent współpracuje z badającym, tzn. prawidłowo reaguje na polecenia. Dlatego konieczne było przeprowadzenie badań obiektywnych (niezależnych od pacjenta), takie natomiast badania wykonuje Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S., będąca placówką diagnostyczną II stopnia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., powołując się na art. 138 § 1 pkt. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, uchylił decyzję organu pierwszej instancji oraz stwierdził, że u R. S. brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że R. S. pracując w latach 1977-2001 w "A" jako [...],[...],[...],[...],[...] i [...] był eksponowany na hałas o poziomach przekraczających normatywy higieniczne. Przyjął zatem, że ten pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej słuchu. W toku postępowania odwoławczego R. S. był badany w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Lekarze specjaliści tej jednostki w orzeczeniu z dnia [...] r. nie rozpoznali u badanego choroby zawodowej słuchu. Uznali bowiem, że stwierdzony obecnie ubytek słuchu UP-[...]dB, UL-[...]dB nie spełnia kryterium jego wielkości wynoszące co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym. Zatem wobec braku rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu u R. S. przez orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej II szczebla powołanej do rozpoznawania i orzekania w sprawach spornych organ uznał, iż miał podstawy by uwzględnić odwołanie.

Od powyższej decyzji R. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w treści której zarzucił naruszenie prawa materialnego, tzn. § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych w związku z punktem 21 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia poprzez przyjęcie, że stwierdzony u niego ubytek słuchu w uchu lepiej słyszącym nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W jej uzasadnieniu podniósł, iż organ odwoławczy powołał się w swojej decyzji wyłącznie na orzeczenie lekarskie Instytutu, gdzie specjaliści stwierdzili u niego ubytek słuchu w UP-[...]dB i UL-[...]dB, natomiast zupełnie pominął wcześniejsze orzeczenie Przychodni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z [...] r. Tymczasem to z tego orzeczenia wynika, że stwierdzone badaniem przesunięcie progu słuchu dla częstotliwości 1,2,3 kHz wynosi dla UP-[...]dB i dla UL-[...]dB. Te wyniki łącznie z wieloletnim narażeniem na ponadnormatywny hałas potwierdzonym przez zakład pracy oraz analiza dokumentacji lekarskiej z przeważającym prawdopodobieństwem umożliwiają rozpoznanie zawodowej etiologii uszkodzenia narządu słuchu. Zdaniem skarżącego badanie z dnia [...] r. było bardzo dokładne bowiem było to badanie audiometryczne komputerowe, natomiast badanie z dnia [...] r. przeprowadzone zostało na urządzeniu audiometrycznym działającym na przyciski. Ponadto nie uzasadniono dlaczego uwzględniono wyniki badania Instytutu oraz odrzucono wyniki badania jednostki I stopnia pomiędzy którymi jest minimalna różnica. W tej sytuacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 tej ustawy wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność lub niezgodność z prawem.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie wykazu chorób zawodowych.

Stosownie do § 2 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia).

Przedmiotem badania organu są więc okoliczności stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a zatem fakt istnienia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych oraz kwestia, że schorzenie to zostało spowodowane bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem pracą w narażeniu zawodowym. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, określonej jako obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz.

Organy odwoławczy w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego przyznał, że skarżący w trakcie zatrudnienia w "A" w latach 1977-2001 świadczył pracę w warunkach, w których był eksponowany na hałas o poziomach przekraczających normatywy higieniczne. Przyjął zatem, że ten pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej słuchu. Przemawiał za tym sposób wykonywania pracy, jej rodzaj oraz czas narażenia. Nie jest więc okolicznością sporną fakt świadczenia przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego pod poz. 21 wykazu chorób zawodowych.

Istotnym było więc rozpoznanie tego schorzenia przez lekarzy uprawnionej jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych.

Skarżący był poddany badaniu w Przychodni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. Lekarze tej placówki w orzeczeniu z dnia [...] r. rozpoznali u niego chorobę zawodową. Stwierdzili bowiem obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu typu ślimakowego o wielkości dla UP-[...] dB i dla UL-[...]dB. Zdaniem orzeczników wieloletnie narażenie na hałas, analiza dokumentacji lekarskiej oraz wynik przeprowadzonych badań z przeważającym prawdopodobieństwem uzasadniają rozpoznanie zawodowej etiologii uszkodzenia narządu słuchu.

Następnie w toku postępowania odwoławczego skarżący był badany w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Badanie lekarskie tej placówki wykazało u skarżącego niedosłuch odbiorczy obustronny o lokalizacji ślimakowej, którego ubytek, jako średnia audiometryczna 1, 2 i 3 kHz, wynosił dla UP-[...]dB, UL-[...]dB. Stwierdzony ubytek słuchu, w cenie orzeczników, nie spełnia kryterium jego wielkości wynoszącego co najmniej 45 dB dla ucha lepiej słyszącego. Jednocześnie, w oparciu o analizę dokumentacji medycznej, wskazano, że znaczna progresja wielkości niedosłuchu w okresie po zakończeniu pracy w narażeniu na hałas przemawia za działaniem innego pozazawodowego czynnika etiologicznego.

Na podstawie orzeczenia Instytutu organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Wydając rozstrzygnięcie w sprawie organ ten nie wyjaśnił natomiast istniejących rozbieżności pomiędzy orzeczeniami jednostek orzeczniczych I i II stopnia w kwestii wielkości niedosłuchu w uchu lepiej słyszącym, co w rozpoznawanym przypadku miało istotne znaczenie, bowiem wielkość niedosłuchu ustalona na podstawie badań tej pierwszej jednostki w istocie przesądzała o rozpoznaniu u skarżącego choroby zawodowej.

W myśl art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie k.p.a.) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązkiem organu jest zatem wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Dotyczy to także rozpatrzenia orzeczeń lekarskich, które mają charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Organ zobowiązany jest do dokonania oceny opinii w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 k.p.a. Rozpatrując materiał dowodowy organ nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu w sprawie. Może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas zobowiązany jest uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny. Obowiązek uzasadnienia odmowy wiarygodności przeprowadzonemu dowodowi wynika z art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom nie dał wiary i odmówił mocy dowodowej.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ wydając zaskarżoną decyzję przyznał moc dowodową jednej z dwóch opinii lekarskich wydanych w sprawie. Uzasadniając przyjęcie opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z [...] r. nie wyjaśnił, dlaczego orzeczenie tej właśnie placówki zasługuje na jego akceptację. Okoliczność, że Instytut jest jednostką orzeczniczą II szczebla nie uzasadnia automatycznego przyznania mocy dowodowej jego orzeczenia, jeżeli w sprawie zostało wydane orzeczenie, z którego wynikają odmienne oceny. Zatem organ powinien był wyjaśnić, dlaczego stwierdzony ubytek słuchu w uchu lepiej słyszącym w badaniu audiometrycznym (audiometria tonalna, impedancyjna i audiometria odpowiedzi elektrycznych mózgu ABR) wykonanym przez jednostkę I stopnia wynosił [...]dB, zaś w badaniu wykonanym przez Instytut [...]dB. Z czego wynika zaistniała w przeprowadzonych przez te jednostki badaniach rozbieżność. Trzeba zaznaczyć, że w przypadku ucha lewego różnica ta wynosi tylko 1dB. Ponadto wątpliwości budzi fakt, iż w oparciu o dokumentację lekarską skarżącego lekarze Instytutu wykluczyli zawodową etiologię schorzenia, przy tym nie wskazali, jakie inne przyczyny mogły spowodować rozpoznany u niego niedosłuch. Tymczasem jednostka I stopnia na podstawie dokumentacji lekarskiej skarżącego doszła do odmiennych wniosków przyjmując wysokie prawdopodobieństwo zawodowej etiologii uszkodzenia narządu słuchu. Należy tym samym podkreślić, że obie placówki orzecznicze stwierdziły u skarżącego niedosłuch obustronnie odbiorczy charakterystyczny dla działania czynnika szkodliwego, jakim jest hałas, zaś jak wynika z dochodzenia epidemiologicznego, co w sprawie nie jest kwestionowane, skarżący ponad 20 lat pracował w narażeniu na hałas przekraczający dopuszczalne normy.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni przedstawioną przez Sąd argumentację i wyjaśni przyczyny rozbieżności w wynikach badań audiometrycznych orzekających w sprawie placówek medycznych, w tym m.in., czy badanie przeprowadzone w jednostce medycznej I stopnia, jak twierdzi skarżący, było bardziej dokładne ze względu na rodzaj użytego do badania urządzenia. Następnie organ jednoznacznie ustali wielkość ubytku słuchu w uchu lepiej słyszącym. Po czym podda wnikliwej analizie zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz rozważy, czy spełnione są przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego, w konsekwencji czego wyda decyzję, którą uzasadni zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 w/wym. ustawy, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.