Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2862/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 141 par. 4 i art. 145 par.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant sekretarz sądowy Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 993/12 w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 2 kwietnia 2012 r. nr PA II b-1432/472/12 w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T. B. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 993/12, oddalił skargę T. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 2 kwietnia 2012 r., nr PA II b-1432/472/12, w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. W motywach wyroku Sąd powołał się na następujący stan sprawy:

Lubelski Komendant Wojewódzki Policji, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6a oraz art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), art. 104 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zw. dalej k.p.a., decyzją z dnia 16 grudnia 2011 r. nr B-II-VT-1005757/11, cofnął T. B. pozwolenie na broń myśliwską, w ilości 6 sztuk broni. Komendant Główny Policji po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a., art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), decyzją z dnia 2 kwietnia 2012 r. nr PA II b-1432/472/12, utrzymał w mocy decyzję z dnia 16 grudnia 2011 r.

W uzasadnieniu wymienionej decyzji organ wyjaśnił, że decyzją z dnia 20 września 2011 r. Lubelski Komendant Wojewódzki Policji cofnął T. B. pozwolenie na broń palną myśliwską w związku z ustaleniem, że został on skazany za popełnienie przestępstwa - prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, tj. z art. 178a § 1 k.k., wyrokiem SR w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt XVI K 28/11, prawomocnym od dnia 19 maja 2011 r., na karę jednego roku pozbawienia wolności z jednoczesnym zawieszeniem jej wykonywania na okres próby trzech lat oraz karę grzywny. Sąd orzekł również w stosunku do ww. środki karne w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat oraz świadczenie pieniężne na cele związane z udzielaniem pomocy ofiarom wypadków drogowych. Organ wyjaśnił, że T. B. w dniu 17 listopada 2010 r. prowadził samochód będąc w stanie nietrzeźwości po spożyciu alkoholu we krwi w wysokości 2,7 promila w I badaniu; 2,65 promila w II badaniu oraz 2,53 promila w III badaniu. Wymieniona decyzja, ze względu na wskazanie przez organ w podstawie prawnej nieadekwatnego przepisu prawa w odniesieniu do stanu faktycznego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. b, zamiast art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a, została uchylona decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia 24 listopada 2011 r. Jednakże po ponownym rozpoznaniu sprawy Lubelski Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 16 grudnia 2011 r. uchybienie to naprawił, zaś strona od ww. decyzji złożyła odwołanie do KGP, wnosząc o jej uchylenie. Komendant Główny Policji po rozpoznaniu przedmiotowego odwołania decyzją z dnia 2 kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 16 grudnia 2011 r.

Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia 2 kwietnia 2012 r. wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji obligatoryjnie cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. Organ odwoławczy podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie zastosowano pkt 6 ww. przepisu, w myśl którego pozwolenia na broń nie mogą posiadać osoby stanowiące zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe lub skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.

Z treści art. 6 lit. a tego przepisu wprost wynika, że ustawodawca rozstrzygnął, iż przesłankę zagrożenia wskazanego w tym przepisie uzasadnia sam fakt skazania za przestępstwo umyślne. Do oceny, czy w danej sprawie istnieje przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń wystarczy zatem ustalenie przez organ Policji, że osoba posiadająca pozwolenie na broń lub o nie się ubiegająca jest skazana za przestępstwo, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a lub b ustawy o broni i amunicji. Komendant podkreślił, iż bezspornym jest, że przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., popełnione przez stronę, można popełnić tylko umyślnie, niezależnie od tego, czy miało ono postać zamiaru bezpośredniego, czy też zamiaru ewentualnego.

Wobec powyższego, ustalenie, że T. B. został skazany za umyślne przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., polegające na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości jest dla organów Policji wiążące w sprawie cofnięcia mu pozwolenia na broń.

Organ odwoławczy nawiązując do podniesionej przez stronę w odwołaniu kwestii nowelizacji ustawy o broni i amunicji z dnia 5 stycznia 2011 r., która weszła w życie z dniem 10 marca 2011 r., i oceny, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w oparciu o znowelizowane przepisy narusza jej prawa, bowiem popełniła ona przestępstwo w 2010 r., a zatem przed wejściem ich w życie wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ustawy zmieniającej tylko do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń zostało wszczęte w dniu 26 lipca 2011 r., a zatem pod rządami znowelizowanej ustawy o broni i amunicji, po ustaleniu, iż zachodzą przesłanki uzasadniające cofnięcie stronie pozwolenia na broń z uwagi na prawomocne skazanie jej wyrokiem sądu karnego za popełnienie przestępstwa umyślnego polegającego na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Wobec powyższego, zdaniem KGP, sprawa mogła być rozpatrywana tylko na ich podstawie.

W dniu 7 maja 2012 r. T. B. złożył do Sądu Wojewódzkiego skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 2 kwietnia 2012 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Sąd Wojewódzki uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd odniósł się do najdalej idącego zarzutu skargi, a mianowicie, iż skarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na niewłaściwej podstawie prawnej. W ocenie Sądu Wojewódzkiego organ w sposób prawidłowy rozstrzygał niniejszą sprawę bazując na znowelizowanych przepisach ustawy o broni i amunicji, które weszły w życie w dniu 10 marca 2011 r. W świetle art. 3 tej ustawy o tym, którą ustawę należy stosować (przed, czy po nowelizacji), decyduje data wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń. Ustawodawca przewidział więc tylko jedną przesłankę, od której uzależnił stosowanie nowej ustawy. Wbrew twierdzeniom skargi, bez wpływu na wybór ustawy (sprzed, czy po nowelizacji) pozostaje data popełnienia czynu karalnego, jak i również data skazania za ten czyn, czy uprawomocnienia się tego orzeczenia. Decydujące znaczenie ma jedynie data wszczęcia postępowania administracyjnego. Organ musiał więc procedować w oparciu o znowelizowane przepisy gdyż postępowanie zostało wszczęte w dniu 26 lipca 2011 r., a więc w chwili, gdy obowiązywała już ustawa o broni i amunicji w znowelizowanym brzmieniu.

Problem zaś w sprawie sprowadzał się do tego, czy jej stan faktyczny wypełniał przesłanki przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji, w brzmieniu znowelizowanym ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. Należało zatem ustalić czy zaistniały łącznie dwie przesłanki: prawomocne skazanie za popełnienie przestępstwo i czy przestępstwo to należy do kategorii przestępstw umyślnych.

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje na to, iż okolicznością niesporną jest, że skarżący, wyrokiem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2011 r. (prawomocnym od dnia 19 maja 2011 r.), został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., tj. kierowania samochodem po drodze publicznej w stanie nietrzeźwości (2,7 promila w pierwszym badaniu). Poza sporem pozostaje też fakt, że przestępstwo, za popełnienie którego skazano stronę, można popełnić tylko w sposób umyślny. W świetle powyższego, organy Policji były zobligowane do wydania skarżonej decyzji. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawał zaś fakt legitymowania się przez skarżącego pozytywnymi opiniami. Okoliczności te pozostawały bowiem w oderwaniu od meritum niniejszej sprawy. Na marginesie Sąd podkreślił, że nawet gdyby przedmiotowe postępowanie toczyło się w oparciu o przepisy omawianej ustawy sprzed nowelizacji, to i tak realia faktyczne sprawy przemawiały za cofnięciem stronie pozwolenia na broń.

Sąd podkreślił, że postępowanie skarżącego za jakie został skazany (prowadzenie samochodu po drodze publicznej w stanie nietrzeźwości – a właściwie już w stanie upojenia alkoholowego - 2,7 promila) świadczy o tym, iż skarżący wykazuje lekceważący stosunek do norm prawnych. Mimo oczywistego i niekwestionowanego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych pod wpływem alkoholu, oceniana osoba dopuściła się takiego czynu.

Oprócz kwestii lekceważenia podstawowych norm prawnych, Sąd również wziął pod uwagę charakter tego czynu, jakiego dopuścił się skarżący. Prowadzenie pojazdu po spożyciu alkoholu należy oceniać z całą surowością, jako postępowanie sprowadzające na inne osoby bezpośrednie niebezpieczeństwo uszkodzenia ciała, czy też nawet śmierci. Nie wymaga przecież dowodzenia fakt, iż osoba pijana ma osłabione nie tylko reakcje psychofizyczne, ale także osłabione postrzeganie rzeczywistości. Prowadząc w takim stanie samochód, który w rękach pijanego stanowi bardzo niebezpieczne narzędzie (nie mniej niż broń palna), skarżący co najmniej musiał się więc godzić z tym, że może doprowadzić do nieszczęścia polegającego na uszkodzeniu ciała innych osób, lub nawet na ich śmierci. Takie postępowanie świadczy o skrajnej nieodpowiedzialności skarżącego. Pozbawia go też przymiotu osoby budzącej zaufanie.

Sąd wskazał, że skarżącego należy oceniać jako osobę, której cechy charakteru i wynikające z nich postępowanie budzą wątpliwości co do tego, czy będzie w stanie używać posiadanej broni w sposób zgodny z zasadami bezpieczeństwa i porządku publicznego. Skoro bowiem popełniony czyn wskazuje na brak odpowiedzialności przy używaniu środków transportu, to pojawia się wątpliwość, czy takim brakiem odpowiedzialności skarżący nie wykaże się używając broni. W sytuacji zaś istnienia choćby cienia wątpliwości, co do tego, czy nieodpowiedzialności kierowcy skarżący nie przeniesie na niwę korzystania z broni palnej, za prawidłowe Sąd uznał postępowanie organu administracji, który działając prewencyjnie, wydał skarżoną decyzję.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Wojewódzkiego wniósł skarżący, reprezentowany przez adwokata. Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji w zw. z art. 3 ustawy o zmianie tej ustawy w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 Konstytucji RP., poprzez jego błędną wykładnię polegając na przyjęciu, iż w przedmiotowym postępowaniu winny mieć zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym po dniu 10 marca 2011 r., podczas, gdy czyn, dla którego przewidziano sankcję w postaci cofnięcia pozwolenia na broń miał miejsce przed tą datą, czyli przed wejściem w życie ustawy zmieniającej;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.:

- art. 134 § 1 w zw. z 141 § 4 p.p.s.a. polegające na braku poczynienia przez Sąd Wojewódzki prawidłowych ustaleń co do podniesionych przez stronę zarzutów i niewydaniu rozstrzygnięcia w granicach sprawy;

- art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dn. 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zw. dalej p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 3 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi mimo istniejących oczywistych naruszeń prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, przez organy obu instancji.

Wskazując na ten zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego i będąc związany granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia zarzutów tej skargi.

W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzuty naruszeń przepisów postępowania nie okazały się usprawiedliwione. Sąd Wojewódzki nie naruszył art. 134 § 1 w zw. z 141 § 4 p.p.s.a. dokonując prawidłowych ocen stanu faktycznego sprawy to zaś, iż nie uwzględnił podniesionych przez stronę zarzutów nie czyni tych ustaleń wadliwymi. Podobnie nie okazał się trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 3 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał żadnych przepisów p.p.s.a., którym miał uchybić Sąd Wojewódzki w toku sprawowanej kontroli legalności działalności administracji publicznej. Przypomnieć też warto ugruntowany pogląd, według którego przepisy te wyznaczają jedynie ramy kontroli sądowej. Mogłyby zatem stanowić samodzielną podstawę kasacji jedynie wtedy, gdyby sąd odmówił dokonania kontroli administracji albo dokonał kontroli pod względem innym, niż legalność aktu (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 1508/07, LEX nr 471056; wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 2/08, LEX nr 500692). W niniejszej sprawie nie doszło ani do odmowy rozpoznania skargi, ani nie oparto kontroli na kryterium innym, niż legalność zaskarżonej decyzji.

Nie okazały się też usprawiedliwione zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Teza skargi kasacyjnej sprowadza się, w powołaniu m.in. na przepis Konstytucji i zasady prawa, że nie można zastosować sankcji cofnięcia pozwolenia na broń na podstawie przepisu, który nie obowiązywał w chwili, kiedy popełniono czyn stanowiący przesłankę tego cofnięcia.

Nie można jednak podzielić zarzutu skargi kasacyjnej, że w niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia konstytucyjnej zasady określonej w art. 42 Konstytucji RP z dwóch powodów. Po pierwsze, zasada ta odnosi się do odpowiedzialności karnej. Pozbawienie pozwolenia na broń nie jest karą, nie następuje też w wyniku postępowania karnego, lecz administracyjnego. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że cofnięcie pozwolenia na broń jest formą kary poddanej powyżej regule. Po drugie, przesłanką cofnięcia pozwolenia na broń wymienioną w omawianych przepisach po ich zmianie, jest skazanie prawomocnym wyrokiem. Wyrok zaś w sprawie karnej uprawomocnił się w dniu 19 maja 2011 r., a zatem już po wejściu w życie zmiany ustawy w dniu 10 marca 2011 r. Tym samym postawiony zarzut, również tego względu, nie ma podstaw. Prawidłowa zatem była ocena Sądu Wojewódzkiego, że organ zasadnie dokonał oceny faktu zaistniałego przed zmianą brzmienia przepisów (faktu prawomocnego skazania za przestępstwo popełnione umyślnie) według przepisów wprowadzonych ustawą zmieniającą. W takiej sytuacji nie zachodzi wsteczne działanie prawa, lecz jest ono stosowane bezpośrednio, czyli od dnia wejścia w życie nowych przepisów jest stosowane do wszelkich stosunków prawnych tj. tych, które dopiero powstają, jaki i tych, które powstały przed wejściem w życie przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa.

Jak już powiedziano, zgodnie z art. 3 ustawy nowelizującej przepisy dotychczasowe stosuje się tylko do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie. W tym względzie brak jest innych regulacji w przepisach wprowadzających ustawę w życie. Nie ma podstaw do tego, aby z braku innej regulacji w odniesieniu do czynów i wyroków poprzedzających wejście w życie tej ustawy stosować inną zasadę niż ta, że organy administracji publicznej rozstrzygają sprawy w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie postępowanie w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń wszczęto po wejściu w życie ustawy nowelizującej, powołany zaś przepis przejściowy, który nakazuje stosować art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu sprzed 10 marca 2011r., nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ sprawa nie była wcześniej wszczęta.

W art. 15 ust. 6 tej ustawy wskazano negatywne przesłanki, wykluczające wydanie pozwolenia. Ustawodawca, celem usunięcia rozbieżnego rozumienia tego przepisu, co znajdowało też odbicie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, po słowach: "jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego" wymienił punkty 1 i 2 dotyczące skazania wnioskodawcy w warunkach zawinienia za określone typy przestępstw. Skutkiem zmiany tego przepisu jest to, że obecnie przesłanka zagrożenia porządku lub bezpieczeństwa publicznego jest zawsze spełniona, gdy wnioskodawca zostanie skazany prawomocnym wyrokiem, za wymienione w tych punktach przestępstwo. Organy nie muszą wówczas prowadzić rozważań co do wpływu konkretnego wyroku skazującego na rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na broń (lub jego cofnięcia). Przepisy ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obecnie obowiązującym mogą być zatem stosowane w sprawach dotyczących cofnięcia pozwolenia na broń wywołanych zdarzeniami, które nastąpiły pod rządami uprzednio obowiązującego stanu prawnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1318/12 i z dnia 24 września 2013r, sygn. akt II OSK 908/12).

Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 oraz 204 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.