Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 364/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 116 par 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Grzegorz Oracz po rozpoznaniu w dniu 6 września 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi K.T.T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług z tytułu importu 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. 3. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarżący K.T.T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2012r. nr [...] utrzymującą w mocy 15 decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] listopada 2011r. o nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej K.T.T., prezesa zarządu sp. z o.o. "T" za zaległości podatkowe Spółki.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.

Działająca z upoważnienia "T" sp. z o.o. Agencja Celna sp. z.o.o. zgłosiła do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu odzież pochodzącą z Chin. Zgłoszenia, jako spełniające warunki formalne, zostały przyjęte przez organ celny. Po zwolnieniu towarów, z uwagi na rażąco niską wartość celną towarów, zostało przeprowadzone postępowanie celem ustalenia prawidłowej wartości celnej oraz prawidłowej wysokości należnego podatku z tytułu importu.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011r. Naczelnik Urzędu Celnego określił wartość celną importowanych towarów i kwotę cła dla potrzeb ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług oraz określił prawidłową kwotę należnego podatku VAT wraz z odsetkami. "T" sp. z o.o. została wezwana do zapłaty kwoty niedoboru podatku od towarów i usług wraz z odsetkami.

Wymierzone należności nie zostały uiszczone, wobec czego wszczęto postępowanie egzekucyjne.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011r. Dyrektor Izby Celnej poinformował Naczelnika Urzędu Celnego, że egzekucja prowadzona wobec firmy "T" sp. z o.o na podstawie wyżej wskazanych decyzji okazała się bezskuteczna. Organ powołał się na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2011r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Organ ustalił, że w dacie powstania zobowiązań podatkowych, jako jednoosobowy zarząd spółki z o.o "T", w KRS w Sądzie Rejonowym, wpisany był prezes zarządu K.T.T., wobec tego Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniami z dnia [...] października 2011r. wszczął postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej K.T.T. jako prezesa zarządu "T" sp. z o.o.

Decyzją z [...] grudnia 2011r. o nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego, na podstawie art.13 §1 pkt 1, art.107 §1, §2 pkt 2, art.108 §1, art.116 §1 i §2 oraz art.207 §1 i §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), powoływanej dalej jako Ordynacja podatkowa, orzekł o odpowiedzialności podatkowej K.T.T., prezesa zarządu spółki z o.o. "T", za zaległości podatkowe spółki, wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w sprawie zaistniały pozytywne przesłanki przeniesienia odpowiedzialności na członka zarządu spółki z o.o., tj. egzekucja z majątku spółki okazała się nieskuteczna w całości oraz ustalono, że zaległości powstały w okresie pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu spółki. Wskazano również, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby być uznane za negatywne przesłanki przeniesienia odpowiedzialności, tj. wyłączające jego solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki.

Organ wskazał też, że w toku prowadzonego postępowania ustalił, że do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr [...], Sąd Rejonowy, Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] grudnia 2005 r. na wniosek "T" sp. z o.o., wpisał tego przedsiębiorcę do Rejestru. W Rejestrze zostały ujawnione dane dotyczące przedsiębiorcy, m.in. dokumenty założycielskie oraz informacja o tym, że podmiot został utworzony na czas nieoznaczony, a członkiem jednoosobowego zarządu jest prezes zarządu K.T.T..

W Krajowym Rejestrze Sądowym stwierdzono tylko trzy wpisy dotyczące spółki "T", ostatni został złożony w dniu [...] listopada 2007r. Dokonano nim zmian osób wchodzących w skład organu zarządzającego, bowiem w dniu [...] listopada 2007 r. jako prezes został wpisany K.Y.. W ocenie organu pierwszej instancji brak kolejnych wpisów pozwala stwierdzić, że podmiot prowadzi nadal działalność gospodarczą, nie ogłoszono jego upadłości, ani nie postawiono firmy w stan likwidacji.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. W uzasadnieniu wskazał, że spółka którą prowadził miała wynegocjowane ceny z dostawcami, a faktury przedstawione urzędowi celnemu opiewały na faktyczne kwoty. Zgłoszenia SAD miały naliczone cło i podatek VAT, które urząd zatwierdził i dopuścił towar do obrotu unijnego. Skarżący zaznaczył, że wszystkie należności zostały przez niego uregulowane za pośrednictwem Agencji Celnej. Stwierdził, że nie rozumie z jakiego powodu urząd celny chce zakwestionować ceny towarów, które wtedy zostały przyjęte i nie zostały podważone.

Nadto podniósł, że Spółkę "T" sprzedał ze względu na bardzo złą jakość towarów dostarczanych przez eksportera, gdyż powodowało to straty i ciągły brak dochodów firmy. Wskazał również, że od dnia [...] października 2007r. nie pełni już funkcji prezesa i nie jest członkiem zarządu, a wszystkie dokumenty spółki przekazał nowemu właścicielowi.

Pismem z [...] lutego 2012r. zatytułowanym "Wyjaśnienie" skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie "art.121 §1 O. p. poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, art. 122 O. p. poprzez zaniechanie działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, art.180 §1 i art.187 §1, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, art.191 O. p. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ustalenia przesłanek odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania "T" Sp. Z o.o.".

Nadto skarżący wskazał, że w toku postępowania doszło do naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art.116 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niezgodne z jego dyspozycją przyjęcie, że nie zaistniała przesłanka wyłączająca odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania "T" Sp z o.o., tj. niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z winy strony skarżącej.

Skarżący podkreślił również, że do października 2007r., kiedy zrezygnował z funkcji prezesa spółki, nie odnotowała ona zaległości podatkowych, czy celnych. Nie występowały też w tym okresie jakiekolwiek przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki.

W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego decyzją z dnia [...] marca 2012r. Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art.233 §1 pkt 1 w zw. z art.107 §1 i § 2, art.108 §1 i art.116 §1-4 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy zaskarżone decyzje Naczelnika Urzędu Celnego.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w orzeczeniu

o odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organ podatkowy jest zobowiązany wskazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, gdyż ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Dla wsparcia swojego stanowiska powołał się na następujące orzeczenia sądów administracyjnych: wyrok NSA z dnia

6 marca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 85/03, wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 1006/01, wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 629/04.

Organ drugiej instancji podniósł też, że z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym Monitora Sądowego i Gospodarczego wynika, iż w okresie, w którym powstała dochodzona zaległość podatkowa, tj. [...] stycznia 2007r., jednoosobowo funkcję prezesa zarządu pełnił K.T.T.. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji zasadnie zatem uznał, że została spełniona przesłanka określona w art.116 §2 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w toku czynności egzekucyjnych dotyczących w/w podmiotu nie ustalono majątku i zajęte wierzytelności z rachunków bankowych w wielu bankach okazały się nieskuteczne, organ celny uznał prowadzoną wobec podmiotu egzekucję za bezskuteczną. Podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania ustalił, że w dniu [...] grudnia 2005r. na wniosek Spółki Sad Rejonowy Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wpisał przedsiębiorcę do krajowego Rejestru Sadowego pod nr [...]. Z danych zawartych w rejestrze wynika, ze podmiot został utworzony na czas nieoznaczony, a członkiem jednoosobowego zarządu był prezes zarządu – Skarżący. Po przeprowadzeniu sprawdzenia KRS stwierdzono tylko trzy wpisy dotyczące spółki, przy czym ostatni – [...] listopada 2007r. (jako prezesa wpisano K.Y., skarżącego wykreślono). Stwierdził, że brak kolejnych wpisów pozwala wnioskować, że spółka nie ogłosiła upadłości, ani nie jest postawiona w stan upadłości.

Powyższą decyzję K.T.T. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania podatkowego, tj. art.121 §1, art.122, art.180 § i art.187 §1 oraz art.191 Ordynacji podatkowej odpowiednio przez:

- nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych,

- zaniechanie działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego,

- niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego,

- dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ustalenia przesłanek odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania "T" sp. z o.o.;

2) prawa materialnego, w szczególności art.116 §1 Ordynacji podatkowej przez zaniechanie zbadania, czy w ogóle i ewentualnie kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, do którego w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany oraz w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że nie wystąpiła przesłanka egzoneracyjna uwalniająca członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości spółki, a mianowicie, iż niezgłoszenie wniosku

o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący przytoczył w części argumentację powołaną już w piśmie z [...] lutego 2012r.

W ocenie skarżącego stwierdzenie organu, iż w orzeczeniu o odpowiedzialności członka zarządu zobowiązany był wskazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania podatkowego.

Skarżący podniósł również, że w okresie sprawowania przez niego funkcji prezesa zarządu spółki "T", pomimo zachowania należytej staranności w działaniach, nie mógł złożyć wniosku o ogłoszenie upadłości, bowiem nie było ku temu podstaw. Stwierdził, że w stanie prawnym obowiązującym podczas sprawowania przez niego funkcji członka zarządu, podstawę ogłoszenia upadłości spółki z o.o. stanowiła jej niewypłacalność, która zachodziła wtedy, gdy spółka nie wykonywała swoich wymaganych zobowiązań pieniężnych. Drugą przesłanką pozwalającą na uznanie spółki za niewypłacalną była sytuacja, gdy zobowiązania spółki przekroczyły wartość jej majątku, niezależnie od tego, czy na bieżąco wykonywałaby ona swoje zobowiązania. Skarżący wskazał, że w okresie od [...] grudnia 2005 r. do [...] listopada 2007 r. spółka "T" wykonywała swoje wymagalne zobowiązania, zatem brak było podstaw do postawienia spółki w stan upadłości.

Tym samym nie można przypisać odpowiedzialności podatkowej byłemu członkowi zarządu, jeżeli przesłanki złożenia wniosku o upadłość, zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości spółki.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wyjaśnił, że zgodnie z art.70 §1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Stosowanie zaś do art.118 §1 cyt. ustawy, nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Przedawnienie zobowiązania wynikającego z wyżej wymienionej decyzji następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie obowiązek podatkowy powstał

w 2007 roku, zaś decyzje organu pierwszej instancji o odpowiedzialności K.T.T. za zaległości podatkowe "T" sp. z o.o. zostały doręczone skarżącemu w dniach 7 grudnia 2011r., więc przed upływem terminu, o którym mowa w art.118 Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy uzasadnionym było zastosowanie wobec skarżącego instytucji przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki "T" sp. z o.o. w podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów.

Podkreślić należy, że ogólna reguła odpowiedzialności osób trzecich została sformułowana w art.107 Ordynacji podatkowej. Przepis ten w §1 i §2 pkt 1 - 4 wskazuje zakres i kategorie należności, za które odpowiedzialność ponosi osoba trzecia (m.in. członek zarządu). Z jego treści wynika, że osoby trzecie odpowiadają za zaległości podatkowe całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem, jak również za podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek i za koszty postępowania egzekucyjnego. Odpowiedzialność osób trzecich jest więc instytucją prawną wiążącą skutki istnienia zobowiązania podatkowego z podmiotem innym niż podatnik (w pewnym zakresie także płatnik i inkasent). Przytoczona regulacja ma charakter wyjątkowy. Osoby trzecie ponoszą odpowiedzialność za cudzy dług, jednakże odpowiedzialność ta wynikać może wyłącznie z mocy konkretnego przepisu ustawy,

a do kręgu tych osób należą wyłącznie podmioty wymienione w art.110 – art.117 Ordynacji podatkowej, przy czym katalog osób trzecich ponoszących odpowiedzialność z tytułu cudzych zaległości podatkowych ma charakter zamknięty. Wskazać należy,

że orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich nie uwalnia dłużnika od tej odpowiedzialności, tylko poszerza krąg podmiotów, od których organ podatkowy może dochodzić zaspokojenia. Zatem odpowiedzialność osób trzecich w Ordynacji podatkowej ma charakter posiłkowy w stosunku do odpowiedzialności podatnika (płatnika i inkasenta). Decyzja w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialność może zostać wydana dopiero wtedy, gdy organ podatkowy będzie posiadał uzasadnione podstawy do przyjęcia, że pierwotny dłużnik (podatnik, płatnik, inkasent) nie wywiązał się

z ciążącego na nim zobowiązania, a wysokość tego zobowiązania musi wynikać

z decyzji właściwego organu. Oznacza to, iż wysokość zaległości podatkowych, za które odpowiadać ma osoba trzecia, wynika z wcześniejszej decyzji organu podatkowego, wydanej we właściwym postępowaniu w stosunku do podatnika,

czy też płatnika lub inkasenta. Jedną z grup podmiotów mieszczących się w kategorii osób trzecich są członkowie zarządu spółek kapitałowych ponoszący odpowiedzialność za zaległości podatkowe tych spółek.

Zgodnie z art.116 §1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają, solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się w całości lub

w części bezskuteczna chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Przepis §2 art.116 stanowi natomiast, że odpowiedzialność członków zarządu, określona w §1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Stosownie do brzmienia §4 wyżej wymienione przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu. W konstrukcji powołanego przepisu z jednej strony zawarto obowiązki, do których wypełnienia zobowiązany jest organ i od których spełnienia uzależnione jest orzekanie o odpowiedzialności osób trzecich, tj.: wykazanie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego oraz bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku spółki.

Z drugiej strony, ściśle określono w nim tzw. przesłanki egzoneracyjne, które

uwalniają członka zarządu, z udziałem którego prowadzone jest postępowanie od odpowiedzialności, o ile uprzednio wykaże on ich wystąpienie. Zalicza się do nich wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też, że wskazał on mienie spółki, z którego egzekucja jest możliwa. Należy jednak dodać, że ciężar udowodnienia przesłanek egzoneracyjnych nie może być w całości przerzucony na stronę (skarżącego). Stosując szczególną instytucję odpowiedzialności osób trzecich organy podatkowe powinny dążyć do ustalenia prawdy obiektywnej, a nie poprzez przerzucenie ciężaru dowodowego na stronę orzekać jej odpowiedzialność za cudzy dług. Takie określenie ciężaru dowodowego może prowadzić do orzeczenia tej odpowiedzialności, mimo że zgodnie z istniejąca prawdą obiektywną takie przesłanki nie występują (A. Mariański, glosa do wyroku NSA z 11 lutego 2003 r., I SA/Łd 1006/01, OSP 5/2004, s. 293.).

Na gruncie rozpoznawanej sprawy analizę poszczególnych przesłanek Sąd rozpocznie od przesłanki bezskuteczności egzekucji. Jak już wskazano, odpowiedzialność członka zarządu jest możliwa dopiero wtedy, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się w całości lub w części bezskuteczna.

Bezskuteczność egzekucji można natomiast stwierdzić po przeprowadzeniu stosownego postępowania egzekucyjnego zakończonego formalnym aktem organu egzekucyjnego, który daje pewność, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej należności (por. wyrok NSA z 16 lutego 2012 r., II FSK 1583/10). Wydanie w niniejszej sprawie przez Dyrektora Izby Celnej w dniu [...] czerwca 2011r. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego powoduje, że zaistniała jedna z pozytywnych przesłanek przeniesienie odpowiedzialności określona w art.116 §1 Ordynacji podatkowej w postaci stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.

Druga przesłanka pozytywna, którą organ jest zobowiązany wskazać, wynika

z treści art.116 §2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. W ocenie Sądu, również ta przesłanka zostało przez organ dostatecznie wykazana i wyjaśniona. Organy ustaliły bowiem, że do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr [...], Sąd Rejonowy, Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] grudnia 2005 r. na wniosek "T" sp. z o.o., wpisał tego przedsiębiorcę do Rejestru. W Rejestrze zostały ujawnione dane dotyczące przedsiębiorcy, m.in. dokumenty założycielskie oraz informacja o utworzeniu podmiotu na czas nieoznaczony oraz że członkiem jednoosobowego zarządu jest prezes zarządu K.T.T.. W Krajowym Rejestrze Sądowym stwierdzono tylko trzy wpisy dotyczące Spółki "T". Ostatni został złożony w dniu [...] listopada 2007r. i dokonano nim zmiany osób wchodzących w skład organu zarządzającego. W wyżej wymienionej dacie jako prezes został wpisany Y.K..

W związku z powyższym zasadna była też ocena organów, że brak kolejnych wpisów pozwalał przyjąć, iż podmiot działający pod firmą "T" prowadzi nadal działalność gospodarczą, nie ogłoszono jego upadłości, ani nie został postawiony w stan likwidacji.

Według Sądu nie zasługuje jednak na aprobatę stanowisko organów, zgodnie z którym były one jedynie zobowiązane do wykazania okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, gdyż ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywał na członku zarządu. Takie rozumienie inicjatywy dowodowej w sprawach dotyczących odpowiedzialności tej kategorii osób trzecich (członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) nie jest bowiem uprawnione w świetle zasad postępowania podatkowego.

Odnosząc się do orzeczeń przywołanych w zaskarżonej decyzji należy zwrócić uwagę, że na temat roli organu w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej wypowiedział się NSA w uchwale 7 sędziów z dnia

10 sierpnia 2009r. (sygn. akt II FPS 3/09) stwierdzając, że w każdym wypadku wydania decyzji na podstawie art.116 §1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest zobowiązany wskazać przesłanki odpowiedzialności członka zarządu spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe oraz zbadać, czy nie zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. Z treści tej uchwały wynika ponadto, że prowadząc postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, organ podatkowy jest zobowiązany respektować zasady postępowania wyrażone w przepisach działu IV Ordynacji podatkowej - Postępowanie podatkowe, w tym między innymi zasady

z art.122, art.187 § 1 i art.191 tej ustawy.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że dokonując wykładni art.116 §1 Ordynacji podatkowej, nie można tego uczynić w oderwaniu od przepisów rządzących postępowaniem podatkowym, w tym także postępowaniem dowodowym.

Zaznaczyć należy, że skarżący, już na etapie postępowania odwoławczego w piśmie

z dnia [...] lutego 2012 r., wskazał, iż w okresie sprawowania przez niego funkcji prezesa zarządu, nie zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki, ani do wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości.

W takiej sytuacji to organ był zobowiązany do wykazania, że obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego ciążył na skarżącym a ściślej, że przesłanki do złożenia wymienionych wniosków wystąpiły

w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu spółki.

Podkreślić należy, że NSA w przytoczonej uchwale z 10 sierpnia 2009 r. wskazał, że "w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art.116 §1 Ordynacji podatkowej. Odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy

w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłości. Z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie. W każdym przypadku należy zatem ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony".

Stwierdzić zatem należy, że rzeczą organów podatkowych jest wykazanie w sposób niebudzący wątpliwości, czy w okresie poprzedzającym odwołanie z funkcji członka zarządu zachodziły przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki. W tym celu organy podatkowe powinny za pomocą dostępnych środków dowodowych ustalić jaka była sytuacja finansowa spółki w tym okresie i jednoznacznie wykazać w uzasadnieniu decyzji słuszność swojego stawiska w tym zakresie ( zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 1 października 2008r., I SA/Po 421/08). Rolą organów podatkowych nie było zatem jedynie wykazanie przesłanek pozytywnych koniecznych do przeniesienia odpowiedzialności, ale również zbadanie przesłanek, które z tej odpowiedzialności zwalniają. Rzeczywiste zbadanie takich przesłanek może nastąpić jedynie

w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, w którym organ zobowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, poddając go następnie własnej ocenie. Obowiązkiem organów jest więc podjęcie inicjatywy dowodowej, która potwierdzi lub też wykluczy prezentowane przez podatnika stanowisko.

Tym samym Sąd uznał, że wydanie zaskarżonej decyzji nie zostało poprzedzone dokonaniem prawidłowych i pełnych ustaleń faktycznych, co doprowadziło do naruszenia art. 122, 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Przy tym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z naruszeniem przepisów postępowania, organy nie mogły również w prawidłowy sposób zastosować normy prawa materialnego, co czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit.a Ordynacji podatkowej.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną i wskazania Sądu celem dokonania właściwych ustaleń faktycznych, koniecznych do realizacji zasady prawdy materialnej.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

( - ) Alina Rzepecka ( - ) Stefan Kowalczyk ( - ) Jacek Niedzielski