Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 597/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151. art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 10
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi M. P. kwotę [...] złote tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu, którą wypłacić z funduszów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.


UZASADNIENIE

Inspektor Sanitarny zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. nr 90, poz. 575 ze zm.) i z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), po rozpatrzeniu odwołania J. T. z dnia [...] od decyzji nr [...] Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej narządu słuchu, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że zarzuty zawarte w odwołaniu J. T., iż rozpoznany u niego ubytek słuchu małego stopnia powstał w czasie pracy w "[...]" w L., gdzie był zatrudniony w narażeniu na hałas od 2 lipca 1971 r. do 23 października 1972 r. i od 7 listopada 1974 r. do 29 lutego 1976 r., tj. łącznie przez okres 2 lat i 8 miesięcy - nie mogą być uwzględnione.

Zgodnie z przepisem § 1 ust. 1 rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Rozporządzenie w § 7 ust. 1-3 i w § 8 określa jednostki organizacyjne służby medycyny pracy upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych i do wydawania w tej sprawie orzeczeń lekarskich.

W przepisie § 9 ust. 1 rozporządzenia ustalono, że w przypadku kwestionowania przez pracownika treści orzeczenia lekarskiego wydanego przez jednostki organizacyjne do tego upoważnione pracownik może wystąpić z wnioskiem o skierowanie go na ponowne badanie lekarskie do właściwego instytutu naukowo-badawczego resortu zdrowia. Natomiast przepis § 10 ust. 1 ustala, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej na podstawie orzeczenia lekarskiego i przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego wydają decyzję o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Z postępowania wyjaśniającego wynika, że J. T. pracował przez okres 2 lat i 8 miesięcy w Fabryce Samochodów Ciężarowych, gdzie był narażony na nadmierny hałas przekraczający dopuszczalną intensywność. Od marca 1976 r. do 31 października 1988 r. pracował w Spółdzielni Pracy "[...]" w L. bez narażenia na nadmierny hałas i od 1 listopada 1988 r. do września 1997 r. był zatrudniony w spółce z o.o. "[...]" w L. bez narażenia na nadmierny hałas. Zatem skarżący przez 21 lat przed przejściem na emeryturę nie był narażony na hałas przekraczający dopuszczalną intensywność.

W orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] wydanym przez Poradnię Chorób Zawodowych, a więc przez jednostkę organizacyjną upoważnioną do orzekania w sprawie chorób zawodowych, nie rozpoznano u J. T. choroby zawodowej. Rozpoznany u niego obustronny ubytek słuchu typu odbiorczego nie przekraczał 30 dB i wg miedzy medycznej takie obniżenie ostrości słuchu nie pociąga za sobą skutków społecznych i zdrowotnych mogących stanowić o chorobie narządu słuchu, jest to tylko objaw, a nie choroba, zwany niedosłuchem audiometrycznym, który nie wywołuje zaburzeń zrozumiałości mowy potocznej.

Choroby zawodowej uszkodzenia słuchu u J. T. nie rozpoznał również Instytut Medycyny Pracy.

Biorąc pod uwagę przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia ustalający, że podstawą do wydania decyzji w sprawie choroby zawodowej są wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenie lekarskie, Inspektor Sanitarny wydał decyzję nr [...] z dnia [...]. Decyzję utrzymującą ją w mocy - z dnia 5 listopada 2003 r. uchylił wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2004 r. (sygn. 3 II SA/Lu 1514/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Następną decyzję drugoinstancyjną [...] 2004 r. nr [...] uchylił sąd administracyjny wyrokiem z dnia 15 marca 2005 r. (sygn. III SA/Lu 65/05).

Realizując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zawarte w obu wyrokach organ wystąpił do Ośrodka Medycyny Pracy i do Instytutu Medycyny Pracy celem uzupełnienia wydanych orzeczeń lekarskich.

Z otrzymanych odpowiedzi Poradni Chorób Zawodowych i Instytutu Medycyny Pracy wynika, że obie jednostki orzecznicze podtrzymały swoje orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u J. T. Instytut wyjaśnił, że przeprowadzone kompleksowe badania audiologiczne nie wykazały jakichś szczególnych cech, które mogłyby sugerować specjalną osobniczą wrażliwość J. T. na oddziaływanie hałasu poniżej NDN. Wyjaśnił też, że niemożliwe jest obecnie ustalenie przyczyn występującego u J. T. obustronnego ubytku słuchu typu odbiorczego małego stopnia. Nie pozwala na to niedostatek dokumentacji lekarskiej. Historię choroby w poradni laryngologicznej założona dopiero w dniu [...] kwietnia 1997 r. J. T. bowiem od zakończenia pracy w "[...]", tj. od roku 1976, do 1997 r. nie zgłaszał się do poradni laryngologicznej.

Poradnia Chorób Zawodowych natomiast w swoim piśmie uzupełniającym wyjaśnia, że przebieg krzywej audiometrycznej w badaniu progowym u J.T. jest odmienny od przebiegu krzywej audiometrycznej typowej dla ubytku słuchu spowodowanego wieloletnim narażeniem na hałas. Poradnia wymieniła też przykładowo niektóre przyczyny mogące spowodować pozaślimakowy ubytek słuchu.

W tej sytuacji mając na uwadze to, że J. T. mógł być narażony na hałas przekraczający dopuszczalne natężenie tylko łącznie przez 2 lata i 8 miesięcy oraz to, że od marca 1976 r. do września 1997 r. tj. do przejścia na rentę J. T. nie był narażony na hałas przekraczający dopuszczalne natężenie, a także to, że do roku 2001 r. żadna jednostka opieki zdrowotnej nie zgłosiła podejrzenia uszkodzenia słuchu u J. T. - organ utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu.

Na decyzję z dnia [...] J. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, podnosząc, że nie wykonano wytycznych sądu wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 kwietnia 2004 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja wydana została w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego oraz bez naruszeń przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie rozważań należy zwrócić uwagę na fakt, że zaskarżona decyzja Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2005 r. znak [...] wydana została w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 marca 2005 r. (sygn. akt III SA/Lu 65/05) uchylającego decyzję z dnia [...] 2004 r. znak [...]. Zgodnie zaś z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zatem zarówno organ wydający decyzję w następstwie wydania wyroku uchylającego dotychczasową decyzję, jak i sąd oceniający kolejną decyzję są związane wytycznymi zawartymi w wyroku sądu uchylającym decyzję dotychczasową. Związanie sądu oceną prawną i wskazaniami wyroku oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r. (sygn. akt III RN 130/97, opubl. OSP 1999, z. 3, poz. 101).

Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zobowiązany był poddać zaskarżoną decyzję ocenie w szczególności pod względem zgodności z wytycznymi i oceną prawną wyrażonymi w wyroku sądowym z dnia 15 marca 2005 r. (sygn. akt III SA/Lu 65/05).

W wyroku tym uchylając decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2004 r. nr [...], sąd podniósł, że organ przeprowadzając ponownie postępowanie, nie uzupełnił go prawidłowo ani nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący do całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy prawidłowym zastosowaniu przepisów postępowania administracyjnego, a opinie uzupełniające wywołane przez organ nie zostały potraktowane jak opinie biegłych. Pismo Poradni Chorób Zawodowych z dnia [...] 2004 r. znak [...] potraktowane przez organ jak uzupełnienie orzeczenia lekarskiego z dnia [...] 2001 r. nr [...] sporządzone zostało przez inną osobę niż ta, która wydawała i uzasadniała orzeczenie z dnia [...] 2001 r. W uzasadnieniu wyroku sądu z dnia 15 marca 2005 r. podkreślono, że organ nie wyjaśnił, czy stwierdzone u skarżącego schorzenie narządu słuchu było wywołane działaniem hałasu, czy na uszkodzenie to wpływ miał czynnik zewnętrzny, czy wewnętrzny. Ponadto określając schorzenie stwierdzone u skarżącego jako objaw zwany niedosłuchem audiometrycznym, organ pozostawił niewyjaśnioną kwestię, czego objawem jest ów niedosłuch audiometryczny.

Poddając badaniu prawidłowość decyzji z dnia [...] 2005 r. znak [...], stwierdzić należy, że organ przeprowadzając ponownie postępowanie w przedmiocie stwierdzenia u J. T. choroby zawodowej narządu słuchu, wypełnił wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 15 marca 2005 r. (sygn. akt III SA/Lu 65/05), uzupełniając materiał dowodowy według wskazań sądu oraz wyczerpująco uzasadniając rozstrzygnięcie.

Zgodnie z obowiązującym obecnie rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. nr 132, poz. 1115), które weszło w życie w dniu 3 września 2002 r. "postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów" (§ 10 powołanego rozporządzenia). Dotychczasowym przepisem, o którym mowa w tym zdaniu, jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. nr 65, poz. 294 z późn. zm.).

W przypadku J. T. postępowanie administracyjne, uzupełnione po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku z dnia 28 kwietnia 2004 r. oraz wyroku z dnia 15 marca 2005 r., przebiegało zgodnie z wynikającym z owego rozporządzenia schematem postępowania w przedmiocie stwierdzania choroby zawodowej.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia u strony choroby zawodowej określone w § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia polegają na tym, że chorobą zawodową może być tylko schorzenie określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, oraz na tym, że choroba może zostać spowodowana wyłącznie działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy (w przedmiotowej sprawie zajmowano się stwierdzeniem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia pod pozycją 15, tj. "uszkodzeniem słuchu wywołanym działaniem hałasu").

Z przepisu § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia wynika, że nie każda choroba z punktu widzenia lekarskiego może być uznana za chorobę zawodową, nawet jeśli cierpi na nią osoba, która była narażona na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Po 1178/98, niepubl.).

W przedmiotowej sprawie orzeczenia lekarskie uzupełnione opiniami uzupełniającymi, stanowiące podstawę wydania decyzji administracyjnych organów obu instancji, wydały dwie niezależne, wyspecjalizowane placówki służby zdrowia, wymienione w § 7 ust. 1 oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r.

Obie upoważnione do wydawania orzeczeń w przedmiocie chorób zawodowych jednostki stwierdziły, że występujący u skarżącego "obustronny ubytek słuchu typu odbiorczego" nie jest chorobą zawodową. Orzeczenia owe oparto na zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej i szczegółowych badaniach, wskazano rozpoznane schorzenie, wyjaśniono na czym polega zawodowe uszkodzenie słuchu, podano przyczyny, dla których schorzenie występujące u skarżącego nie może zostać uznane za zawodowe uszkodzenie słuchu, wymieniono możliwe przyczyny występującego u skarżącego schorzenia, nie stwierdzono u skarżącego szczególnej osobniczej wrażliwości na oddziaływanie hałasu. Jednostki orzecznicze mając na uwadze zdefiniowane w pkt 15 Wykazu chorób zawodowych schorzenie "uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu" wywiodły, iż rozpoznana u skarżącego choroba nie spełnia warunków określonych w pkt 15 wykazu.

Organ spowodował również wydanie opinii uzupełniających orzeczenia, w tym w następstwie wyroku z dnia 15 marca 2005 r., wydanie przez Ośrodek Medycyny Pracy opinii uzupełniającej orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2001 r. nr [...] (pismo Ośrodka Medycyny Pracy bez daty, podpisane przez tego samego lekarza, który wydawał orzeczenie z dnia [...] 2001 r.). W opinii tej wyjaśniono, że zgodnie z wiedzą medyczną z zakresu otolaryngologii przebieg krzywej audiometrycznej w badaniu progowym u J. T. jest odmienny od przebiegu krzywej audiometrycznej typowej dla ubytku słuchu spowodowanego wieloletnim narażeniem na hałas. W piśmie owym wskazano również możliwe przyczyny mogące dać ubytek słuchu pozaślimakowy. Podano także definicję zawodowego uszkodzenia słuchu jako obustronny, o określonej wielkości, odbiorczy ubytek słuchu, spowodowany długotrwałym działaniem hałasu, o poziomach uznawanych w świetle współczesnego stanu wiedzy za stwarzające ryzyko utraty słuchu. Uznając zawartą w piśmie Poradni Chorób Zawodowych opinię uzupełniającą jako spełniającą w świetle Kodeksu postępowania administracyjnego wymogi procesowe opinię biegłego, organ zasadnie uwzględnił ją w zgromadzonym materiale dowodowym i prawidłowo dokonał wszechstronnej oceny sprawy na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego sprawy, przy uwzględnieniu zasad postępowania określonych w k.p.a.

Należy zatem podzielić stanowisko organu w ocenie prawidłowości uzupełnionych orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie, przy czym w świetle tego, że rozpoznawanie chorób zawodowych stanowi zagadnienie medyczne, organy inspekcji sanitarnej są związane negatywnymi orzeczeniami lekarskim, ocenionymi przez te organy jako prawidłowe opinie biegłych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 297/98, LEX nr 45837).

W tych okolicznościach nie można czynić zarzutu organom administracyjnym obu instancji, że w oparciu o powyższe orzeczenia stwierdziły brak podstaw do uznania występującego u skarżącego schorzenia za chorobę zawodową. Przyjęty przez organy stan faktyczny sprawy należy ocenić jako właściwie ustalony. Postępowanie administracyjne przeprowadzone w sprawie uznać trzeba jako prawidłowe i zgodne z przepisami prawa materialnego oraz postępowania. Organy uzupełniły postępowania według oceny prawnej i wytycznych wyrażonych w wyroku sądu z 28 kwietnia 2004 r. i w wyroku z 15 marca 2005 r., wywołały opinie uzupełniające, spełniające warunki uznania za opinie biegłych, wyjaśniły wszechstronnie okoliczności dotyczące występującego u skarżącego schorzenia, etiologię owego schorzenia (podanie możliwych źródeł schorzenia stanowiących czynnik wewnętrzny).

Ponadto sąd nie dopatrzył się w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia uchybień przepisom postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ obszernie i wyczerpująco uzasadnił stwierdzony brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej "uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu".

Również zarzut skarżącego wyrażony w skardze, że organ nie wykonał wytycznych sądu określonych w wyroku z dnia 28 kwietnia 2004 r. (sygn. akt III SA/Lu 1514/03) nie może zostać uwzględniony, bowiem rozstrzygnięcie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej nie oparto na "małym stopniu" rozpoznanego ubytku słuchu, orzeczenia lekarskie oraz opinie uzupełniające do tych orzeczeń poddano ocenie jak opinie biegłych, uczyniono zadość wskazaniom dotyczącym uzasadnienia decyzji.

Z powyższych względów działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.