Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1100/95
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Działalność gospodarcza
Administracyjne postępowanie
Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 40 ust. 1, art. 47 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: 1. Podatnikiem podatku od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50/ jest spółka cywilna, a nie jeden ze wspólników.

2. Art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ stanowi, że wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami za zobowiązania podatkowe spółki, ale - na podstawie art. 40 ust. 1 tej ustawy - o odpowiedzialności wspólnika orzeka organ podatkowy w decyzji.

TEZY

1. Podatnikiem podatku od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50/ jest spółka cywilna, a nie jeden ze wspólników.

2. Art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ stanowi, że wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami za zobowiązania podatkowe spółki, ale - na podstawie art. 40 ust. 1 tej ustawy - o odpowiedzialności wspólnika orzeka organ podatkowy w decyzji.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Podaniem z 26 stycznia 1995 r. Stanisław D. zwrócił się do Urzędu Skarbowego we W. o umorzenie ciążących na nim zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług s.c. "E" wynoszących około 85 mln zł.

Prośbę uzasadnił złym stanem zdrowia wymagającym długotrwałego leczenia ortopedycznego i trudną sytuacją materialną. Ma na utrzymaniu dwoje dzieci, a jego dochody ograniczają się do renty wynoszącej 188,42 zł miesięcznie. Uznając tę trudną sytuację Prezydent W. przyznał mu dodatek mieszkaniowy; otrzymał także zapomogę z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na zakup obuwia dla dzieci. Nie posiada żadnego majątku, który mógłby spieniężyć w celu uregulowania zaległości podatkowych. Ponieważ nie przewiduje zmiany /poprawy/ sytuacji życiowej w najbliższych latach wnosi o umorzenie zaległości której nie jest i nie będzie w stanie uregulować.

Decyzją z 27 marca 1995 r. wydaną, na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, po przeprowadzeniu rozeznania co do sytuacji materialnej St. D., Urząd Skarbowy we W. odmówił umorzenia zaległego podatku od towarów i usług za maj 1994 r., ponieważ:

- umorzenie zaległości podatkowych może mieć miejsce w przypadku gdy istnieją przyczyny gospodarcze lub społeczne przemawiające za takim rozwiązaniem,

- ocena przesłanek umorzenia należy do organu podatkowego i nawet w przypadku stwierdzenia zaistnienia tych przesłanek Urząd jest jedynie uprawniony, a nie zobowiązany do umorzenia zaległości,

- w rozpoznawanej sprawie Urząd nie stwierdził występowania wyjątkowych okoliczności uzasadniających umorzenie,

- podatek, którego sprawa dotyczy jest podatkiem ciążącym na Spółce w związku z jej działalnością,

- trudna sytuacja finansowa czy zdrowotna jednego z byłych wspólników nie uzasadnia umorzenia zobowiązania ciążącego na Spółce,

- podmiot gospodarczy nie odprowadził do budżetu podatku, którego ciężar w istocie poniósł nabywca towaru lub usług, tym samym wykorzystał podatek jako swoisty kredyt,

- osobista trudna sytuacja, na którą wskazuje wnioskodawca była już przedmiotem rozpatrywania i uzasadniła umorzenie ciążącego na nim podatku dochodowego.

W odwołaniu St. D. wniósł o uchylenie decyzji Urzędu Skarbowego i umorzenie zaległego podatku od towarów i usług za maj 1994 r. podnosząc, że:

- z art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie wynika aby przepis ten, jak twierdzi Urząd, był instytucją nadzwyczajną,

- w jego sytuacji osobistej zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości. Zagrożona jest bowiem egzystencja rodziny korzystającej z pomocy społecznej. Upadek zakładu /spółki/ spowodował brak regularnych dochodów.

Decyzją z 21 czerwca 1995 r., wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, Izba Skarbowa we W. decyzję Urzędu Skarbowego odmawiającą umorzenia zaległego podatku od towarów i usług za maj w kwocie 8.465,60 zł utrzymała w mocy.

Fakt, że podatnik pozostaje w trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej jest bezsporny. Uzasadnił umorzenie zaległości w, obciążającym osobiście podatnika, podatku dochodowym za maj 1994 r. Zaległość w podatku od towarów i usług dotyczy zobowiązania ciążącego na spółce "E". St. D. jest jednym z czterech wspólników. Trzej pozostali za 1994 r. wykazali osiągnięcie znacznych dochodów. Zgodnie z art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych wspólnicy spółki cywilnej za wszelkie zobowiązania podatkowe wynikłe w trakcie działalności spółki odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem.

W związku z powyższym na wszystkich wspólnikach ciąży odpowiedzialność za zaległość podatkową, a do organu podatkowego należy wybór dłużnika, z którego będą zaspokajane roszczenia. W sprawie nie występują zatem przesłanki gospodarcze lub społeczne uzasadniające umorzenie zaległego zobowiązania podatkowego gdyż za takie nie można uznać złej sytuacji jednego ze wspólników.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego St. D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.

Organy podatkowe nie rozpatrzyły jego sytuacji materialnej i życiowej ani nie oceniły dowodów przedstawionych w sprawie, co narusza postanowienia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa. Stan zdrowia wyklucza podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

Skarżący w dalszym ciągu korzysta z pomocy społecznej w zakresie zasiłków jednorazowych i dodatku mieszkaniowego. Ponadto przepis art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych ma walor powszechny i odnosi się do zaległości we wszystkich podatkach nie wyłączając podatku VAT. Fakt, że zobowiązanie podatkowe obciąża kilku wspólników, z których poza skarżącym pozostali mają dochody nie wyklucza umorzenia zaległości w stosunku do tego wspólnika, który wykazał po swojej stronie istnienie gospodarczo i społecznie uzasadnionych powodów do podjęcia takiej decyzji.

Skorzystanie z umorzenia podatku dochodowego nie wyklucza skorzystania z umorzenia w innym podatku.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi /art. 206 Kpa/. Rozpoznając sprawę w ramach zakreślonych przez przedmiot zaskarżenia Sąd wyszedł poza zarzuty przeciwko decyzji podniesione przez St. D. w skardze i zważył, że:

Podatnikiem podatku od towarów i usług, którego sprawa dotyczy była, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50/, spółka cywilna "E", a nie Stanisław D. Wprawdzie art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ stanowi, że wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami za zobowiązania podatkowe Spółki, ale - na podstawie art. 40 ust. 1 tej ustawy - o odpowiedzialności wspólnika orzeka organ podatkowy w decyzji.

Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy, skargi i odpowiedzi na skargę nie wynika aby w odniesieniu do wspólników Spółki "E.", w tym St. D., decyzje takie zapadały. Jeśli skarżący nie odpowiadał za zobowiązania podatkowe Spółki nie mógł być potraktowany jako strona w postępowaniu w sprawie o umorzenie jej zaległości podatkowych. Decyzja, której się domagał mogła dotyczyć bowiem jedynie jego faktycznego interesu i obowiązku, a nie interesu czy obowiązku prawnego /art. 28 Kpa/.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że decyzja Urzędu Skarbowego we W. z dnia 27 marca 1995 r. odmawiająca St. D. umorzenia zaległości podatkowej Spółki "E", jako skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie była nieważna /art. 156 par. 1 pkt 4 Kpa/, a zaskarżona decyzja Izby Skarbowej - utrzymująca w mocy decyzję nieważną - wydana została z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/. Skoro nie wydano w odniesieniu do skarżącego decyzji o odpowiedzialności podatkowej to, przekładając jego podanie na język normy prawnej /art. 6 i art. 9 Kpa/, należało rozpoznać je w ramach uprawnień organów podatkowych wynikających z art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych jako prośbę o odstąpienie od orzekania o odpowiedzialności konkretnego wspólnika za zobowiązania podatkowe Spółki.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 par. 3 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/, orzekł jak w sentencji.