Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 216/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 25
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [..] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [..]a Prezydentem Miasta [..] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H.K. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta [..]jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [..]wnioskiem z dnia 27 września 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta [..]w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H.K. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że stosownie do informacji zawartych w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz dokumentów zawartych do niego H.K. zameldowana jest w [..], ul. [..]natomiast od ponad roku mieszka wspólnie z siostrą w jej mieszkaniu w [..]przy ul. [..]. Ponadto jak wynika z protokołu z dnia 24.02.2016 r. oraz notatki służbowej pracownika socjalnego z dnia 22.08.2016 r. mieszkanie świadczeniobiorcy przy ul. [..]w [..]miało zostać z końcem sierpnia 2016 r. zdane. Prawdopodobnie Pani K. otrzymała w drodze zamiany lokal przy ul. [..]. Jednakże powyższe nie zmienia faktu, iż miejscem zamieszkania Pani H.K. jest od ponad roku [..], na co wskazują m.in. następujące informacje: we wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej H.K. zwróciła się z prośbą o skierowanie do domu pomocy społecznej w [..]przy ul. [..], ocena stanu zdrowia H.K. została wydana przez lekarza w [..]oraz z pozostałych świadczeń lekarskich korzystała ona w [..].

Zdaniem Prezydenta Miasta [..]H.K. ma miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego w [..].

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Prezydent Miasta [..], podkreślił, że zainteresowana fatycznie przebywa na terenie [..]. Brak jest jednak podstaw do przyjęcia, że jest to przebywanie z zamiarem stałego pobytu. Już sam fakt, iż, z uwagi na problemy zdrowotne, przebywa w domu należącym do siostry wskazuje że pobyt ten jest okresowy i nie wiąże się z trwałym i ostatecznym przeniesieniem realizowania swych funkcji i celów życiowych. Poza tym, jak wynika z treści samego wniosku, H.K. posiada mieszkanie w [..]które zostanie zamienione na inne przy ul. [..]. Gdyby przebywała z zamiarem stałego pobytu u siostry w [..], przyznanie mieszkania w [..]byłoby co najmniej zbędne. W przedmiotowym wypadku

mamy więc do czynienia z pobytem a nie z miejscem zamieszkania, który uprawniałby Prezydenta Miasta [..]do wydania decyzji w tej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta [..]a Prezydentem Miasta [..]jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku H.K. o skierowanie go do domu pomocy społecznej.

Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 ust.1 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie utrwalone jest jednak stanowisko, że przez miejsce zamieszkania - zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego - należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują łącznie dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a zatem nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby pozwalającego obiektywnie stwierdzić, że swą aktywność życiową aktualnie ześrodkowała ona w określonej miejscowości. Przy ustalaniu miejsca zamieszkania decydującego znaczenia nie może mieć samo zameldowanie. Zameldowanie nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciagnięcie wniosku, że określona miejscowość obecnie jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej. Ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania osoby fizycznej nie wyklucza w przyszłości zmian w tym zakresie. Zamiar pobytu w obecnym miejscu zamieszkania nie jest bowiem równoznaczny z dążeniem do wieloletniego przebywania w danej miejscowości, czy też z brakiem jakichkolwiek planów co do ewentualnej zmiany w przyszłości miejsca zamieszkania. Na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania, nie ma zatem wpływu okoliczność, czy dana osoba w przyszłości będzie chciała albo będzie zmuszona zmienić miejsce swego dotychczasowego zamieszkania. Jeżeli takie zmiany nastąpią, to wtedy będą one mogły mieć wpływ na właściwość organów w innych sprawach. Okoliczności te nie mogą mieć natomiast żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu aktualnego żądania wnioskodawcy. W analizowanej kategorii spraw o właściwości miejscowej organu decyduje bowiem obecne miejsce zamieszkania strony ubiegającej się o konkretne świadczenia z pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że H.K. jest zameldowana na pobyt stały w [..]. Niesporne również jest, że od ponad roku zamieszkuje ona wraz ze swoją siostrą w [..]i w miejscowości tej korzysta z opieki lekarskiej. Nie ulega również wątpliwości, że do [..]nie może powrócić, gdyż ze względu na swój wiek i stan zdrowia wymaga stałej pomocy innych osób. Z tych też względów zainteresowana zamieszkała w [..] u swojej siostry. Od tego czasu jej centrum życiowe przeniosło się do tej właśnie miejscowości. Tam bowiem, nie mogąc z uwagi na stan swojego zdrowia samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, w domu siostry znalazła niezbędną pomoc i wsparcie. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że po opuszczenia [..]aktywność życiowa H.K. skoncentrowana została w [..]. Decydująca jest bowiem obecna, niebudząca wątpliwości sytuacja zainteresowanej. Zainteresowana przebywa w [..]i takie przebywanie ma cechy założenia we wskazanej miejscowości aktualnego ośrodka jej osobistych interesów. Wskazana miejscowość w przypadku H.K. spełnia zatem przesłanki miejsca jej zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c.

W konsekwencji przyjąć trzeba, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku H.K. jest Prezydent Miasta [..].

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.