Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 937/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: art. 146 § 1, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 6 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2018 roku sprawy ze skargi Z. P. na czynność Burmistrza Miasta P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za dostęp do informacji publicznej 1) stwierdza bezskuteczność czynności; 2) zasądza od Burmistrza Miasta P. na rzecz skarżącego Z. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Z. P. wniósł skargę na czynność Burmistrza Miasta P. w przedmiocie ustalenia opłaty za dostęp do informacji publicznej, domagając się uznania za pozbawione podstawy żądanie Burmistrza P. wniesienia opłaty w kwocie 214,90 zł za udzielenie w dniu [...] informacji publicznej realizującej wniosek złożony z dnia [...] w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W uzasadnieniu skargi jej autor napisał, iż w dniu [...] wystąpił do organu z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej. W odpowiedzi (pismo z dnia [...]) organ wskazał, że żądana informacja ma charakter przetworzony i jest zasadna jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, iż udostępnienie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, nie zaś wyłącznie dla prywatnego interesu wnioskodawcy. Z tego powodu organ zażądał wykazania, że udzielenie informacji we wskazanym zakresie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jednak – zdaniem skarżącego – poza sporem jest, że treść posiadanych przez organ umów i faktur to informacje proste (nieprzetworzone). Na skutek wymiany korespondencji pomiędzy stronami sporu, w dniu [...] organ – po 49 dniach od złożenia wniosku – udostępnił skarżącemu wnioskowaną informację doręczając mu płytę CD ze skanami umów i faktur. W załączeniu skarżący otrzymał też rachunek tytułem zwrotu kosztów udostępnienia informacji publicznej – realizacja wniosku z dnia [...]. Jednak, jak dostrzegł skarżący, podana na rachunku data wniosku jest błędna, a sam dokument nie zawiera podpisu. Rachunek jest dowodem na fakt, że organ odstąpił od nieprawidłowego zakwalifikowania wniosku skarżącego (w piśmie z dnia [...]) jako dotyczącego informacji przetworzonej. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji może pobrać opłatę w wysokości odpowiadającej kosztom przeniesienia na nośnik. W razie zamiaru domagania się opłaty, organ musi poinformować o wysokości opłaty w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku wnioskodawcę, czego w sprawie nie uczynił.

W ocenie skarżącego, żądanie poniesienia kosztu w kwocie aż 214,90 zł to próba zniechęcenia obywatela do stawiania niewygodnych dla organu pytań, szczególnie gdy uwzględni się, że organ świadczy usługę polegającą na kserowaniu dokumentów a cena tej usługi to 0,20 zł za stronę. Koszt kserowania jest niższy od kosztu skanowania na płytę CD.

Skarżący podjął dyskusję z Burmistrzem na sesji Rady Miejskiej w dniu [...], a po upływie blisko 3 miesięcy otrzymał (datowane na dzień [...]) wezwanie do zapłaty kwoty 214,90 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności. Skarżący wystąpieniem z dnia [...] zakwestionował prawidłowość działania organu opierając się na dowodach zawartych w wystąpieniach samego Urzędu (pisma z dnia [...] i [...]) i wnosząc o odstąpienie od bezpodstawnego żądania. Wystąpienie to pozostało bez odpowiedzi, co – zdaniem skarżącego – uprawnia go do złożenia skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, iż wprawdzie początkowo uzna żądaną informację za przetworzoną, ale po ponownym przenalizowaniu sprawy organ uznał, iż nie mamy do czynienia z informacją przetworzoną. W dniu [...] poinformował skarżącego o wysokości opłaty, jak również poinformował skarżącego o możliwości zmiany wniosku lub jego wycofania. W dniu [...] organ przekazał skarżącemu żądaną informację publiczną wraz z rachunkiem za jej udostępnienie.

Odnosząc się do treści skargi organ wniósł o jej oddalenie zwracając uwagę na treść art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 1764 ze zm., dalej jako: "u.d.i.p."). Organ zakwestionował pogląd skarżącego, iż żądanie zapłaty stanowi próbę zniechęcenia obywatela do stawania niewygodnych dla Urzędu pytań, wskazując na olbrzymią ilość wniosków o dostęp do informacji publicznej, wielokrotnie wiążących się z koniecznością odnalezienia dokumentów archiwalnych, jak miało to miejsce w sprawie, stąd organ był uprawniony do doliczenia dodatkowych kosztów związanych z pracą pracownika. W odniesieniu do kierowanych do Burmistrza Miasta P. ilości wniosków o dostęp do informacji publicznej, nie można przyjąć, iż udzielenie informacji na kierowane wnioskiem jest możliwe przez pracowników organu w godzinach ich pracy. W ostatnich latach skierowano do Burmistrza Miasta P. każdego roku około kilkuset wniosków o informacje publiczną.

Ponadto, przekształcanie informacji przez przeniesienie jej na nośnik papierowy lub elektroniczny generuje dodatkowe koszty, dlatego udostępnianie informacji w taki sposób może łączyć się z ponoszeniem opłat. Często również przekształcenie informacji wiąże się z pozbawieniem danych chronionych odrębną ustawą, co z kolei angażuje środki materialne i osobowe podmiotu zobowiązanego do realizowania zadań innych niż te, do których został powołany. W związku udostępnieniem informacji publicznej obok kosztów rzeczowych mogą wystąpić tzw. koszty osobowe, tj. koszty pracy osoby przygotowującej informację publiczną. Koszty pracy mogą być jednak brane pod uwagę, gdy przygotowanie informacji wymaga pracy dodatkowej. Z uwagi na obszerność wniosku skarżącego oraz konieczność przekształcenia udostępnianej informacji w formie skanów czynności związane z udostępnieniem tej informacji zostały wykonane poza normalnym czasem pracy urzędu. Żaden przepis prawa nie sprzeciwia się uprawnieniu odzyskania kosztu pracy związanej z udostępnieniem informacji, jeżeli ten koszt przekracza normalny koszt funkcjonowania bazy technicznej i zasobów ludzkich (pracowniczych) organu.

W konkluzji organ wyjaśnił, że wysokości kwestionowanej przez skarżącego opłaty odpowiada kosztom związanym ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia informacji. W sprawie zostały zatem przesłanki uzasadniające żądanie zwrotu dodatkowych kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia informacji.

Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] skarżący oświadczył, iż kalkulację kosztów otrzymał po dniu [...].

Zarządzeniem z dnia [...] Sąd zobowiązał organ do złożenia, w terminie 7 dni, kalkulacji kosztów udzielonej informacji wraz z dowodem doręczenia tego dokumentu skarżącemu.

W dniu [...] organ nadesłał dokument zatytułowany "Kalkulacja kosztów zeskanowania dokumentów w celu udzielenia odpowiedzi na wniosek w trybie dostępu do informacji z dnia [...]". Ze wspomnianego dokumentu wynika, że koszty 4 godzin pracy pracownika poświęconej na przygotowanie dokumentów do skanowania wyniosły 17,72 zł, koszty godzinnej pracy informatyka poświęconej na zeskanowanie przygotowanych dokumentów wyniósł 35,16 zł (zeskanowano 112 stron A4 w czasie 1 godziny), a koszt poboru energii elektrycznej dla skanera wyniósł 0,02 zł, co łącznie dało kwotę 214,90 zł. Do pisma organ dołączył kserokopię zwrotnego potwierdzenia odbioru, z którego wynika, że skarżący odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wraz z rachunkiem otrzymał w dniu [...]. Ponadto organ przesłał zarządzenie nr [...] Burmistrza Miasta P. z dnia [...] w sprawie określenia zasad i sposobu udostępniania informacji publicznej oraz wysokości opłat za jej udostępnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego – zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 roku, poz. 2188) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") – polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności (art. 146 § 1 P.p.s.a.).

Wywody Sądu winna rozpocząć uwaga w zakresie oceny dopuszczalności skargi.

Przedmiotem skargi jest czynność Burmistrza Miasta P. w postaci pisma z dnia [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za dostęp do informacji publicznej, o którą wnioskował skarżący.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, który podziela także skład orzekający w sprawie niniejszej, iż ustalenie wysokości opłaty za dostęp do informacji publicznej ma charakter publicznoprawny, bowiem wpływa w sposób prawnie wiążący na sytuację określonego podmiotu prawa. Nie jest zatem wątpliwe, iż akt ten dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a przepisem takim w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej jest ustawa o dostępie do informacji publicznej. Wobec istnienia obowiązku udostępnienia informacji (art. 4 u.d.i.p.), ustalenie wysokości opłaty za dostęp do informacji publicznej jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.

Ustalenie rzeczonej opłaty następuje w drodze aktu, stwierdzającego obowiązek jej poniesienia oraz ustalającego jej wysokość, a zatem akt ten kreuje zobowiązanie o charakterze finansowym. Akt ten może być określony przykładowo jako: "zarządzenie", "zawiadomienie", "wezwanie", "informacja", czy nawet "postanowienie" (choć ostatnie z tych określeń nie jest najwłaściwsze, ponieważ może być mylące), jak również może nie zawierać określenia formy i stanowić pismo skierowane do wnioskodawcy. Samo zawarcie w treści pisma informacji o wysokości opłaty za udostępnienie informacji publicznej wypełnia dyspozycję normy z art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Przyjęta nazwa pisma nie ma jednak znaczenia, gdyż nie jest to decyzja czy postanowienie, lecz akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2008 roku, sygn. I OSK 581/07; postanowienia NSA: z dnia 1 października 2013 roku, sygn. I OSK 2139/13; z dnia 25 października 2012 roku, sygn. I OSK 2359/12 oraz wyroki WSA: w Łodzi z dnia 25 listopada 2014 roku, sygn. II SA/Łd 910/14; w Lublinie z dnia 25 kwietnia 2013 roku, sygn. II SA/Lu 211/13; w Poznaniu z dnia 12 września 2012 roku, sygn. IV SA/Po 475/12 i z dnia 16 lutego 2012 roku, sygn. IV SA/Po 1211/11; w Warszawie z dnia 17 grudnia 2007 roku, sygn. II SA/Wa 850/07; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tej sytuacji skład orzekający uznał, iż skarga na czynność Burmistrza, jako organu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, mocą którego organ ustalił wysokość opłaty za udostępnienie tejże informacji, jako czynność, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., objęty jest kognicją sądów administracyjnych.

W dalszej kolejności, nadal rozważając kwestię dopuszczalności skargi, zwrócić uwagę należy, iż – w związku z treścią art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 roku o zmienia ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) – skarga na akt lub czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. winna być poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa stosownie do treści art. 52 § 3 P.p.s.a. Następnie, dopiero po dokonaniu takiego wezwania i bezskutecznym upływie terminu przewidzianego dla organu na zajęcie w tym przedmiocie stanowiska, bądź po odmowie uwzględnienia wezwania, przysługuje skarga do sądów administracyjnego. W takim przypadku skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (art. 53 § 2 P.p.s.a.).

W sprawie dostrzec wypada, iż autor skargi, po otrzymaniu aktu będącego przedmiotem skargi, dnia [...] skierował do organu pismo stanowiące polemikę ze stanowiskiem organu, tym samym należy przyjąć, że w tej dacie skierował do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Przedmiotowe wezwanie nie odniosło swojego skutku, co uprawniało skarżącego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarga została wniesiona z zachowaniem terminu, bowiem wpłynęła do organu w dniu [...].

Konkludując dotychczasowe uwagi o charakterze wstępnym wyjaśnić wypada, iż skarga w przedmiotowej sprawie jest dopuszczalna, bowiem dotyczy aktu objętego kognicją sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.), a wniesienie skargi zostało poprzedzone wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa stosownie do art. 52 § 3 P.p.s.a. i nastąpiło z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 2 P.p.s.a.

Przystępując zatem do odniesienia się do meritum sprawy zaakcentować należy, iż dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny, co wprost wynika z treści art. 7 ust. 2 u.d.i.p. Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość pobrania od wnioskodawcy opłaty zgodnie z treścią art. 15 u.d.i.p. Stosownie do regulacji art. 15 ust. 1 u.d.i.p. – jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. Podmiot obowiązany do udostępnienia informacji, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek (art. 15 ust. 2 u.d.i.p.).

Z treści zacytowanych przepisów wynika przede wszystkim, iż dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny, a wyjątkiem jest możliwość pobrania od wnioskodawcy opłaty odpowiadającej dodatkowym kosztom związanym z wnioskowanym sposobem udzielenia informacji publicznej lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (art. 15 ust. 1 u.d.i.p.). Wprowadzenie odpłatności odnosi się jedynie do udostępniania informacji publicznej na wniosek, tj. w sposób określony w art. 10 u.d.i.p. Nie ulega wątpliwości, iż podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej zobligowany jest uprzednio poinformować wnioskodawcę o wysokości opłaty, a udostępnienie informacji następuje dopiero po upływie 14 dni od daty powiadomienia, chyba że strona w tym terminie zmieni swój wniosek w jego zakresie lub formie.

Bezspornie zatem ustawa przewiduje określoną w niej chronologię czynności, a mianowicie w sytuacji, o której mowa w art. 15 ust. 2 u.d.i.p., powiadomienie o wysokości opłaty jest obligatoryjnym i wstępnym etapem postępowania, poprzedzającym samą czynność materialno-techniczną udostępnienia informacji publicznej, chociaż jej nie warunkującym.

Przepisy ustawy nie przewidują uzależnienia wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej od uprzedniego wniesienia opłaty. Wskazane rozwiązanie z jednej strony gwarantuje pewność działania podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, nie pozostawia go w niepewności co do konieczności i zakresu realizacji obowiązku udostępnienia informacji w sposób wskazany we wniosku, a także nie wyłącza możliwości zmiany lub wycofania wniosku przez zainteresowany podmiot.

Z drugiej strony, mając na uwadze okoliczność, iż ustawa jako zasadę przyjmuje nieodpłatny dostęp do informacji, uznać należy, że powiadomienie o wysokości opłat związanych z udostępnieniem takiej informacji przed jej udostępnieniem ma zasadnicze znaczenie w realizacji tego prawa. Rzeczone powiadomienie umożliwia wnioskodawcy podjęcie decyzji o pokryciu kosztów udostępnianych informacji, gdyż ze względu na wysokość opłaty może on odstąpić od żądania udostępnienia informacji bądź zmienić sposób lub formę udostępnienia informacji, poprzestając na sposobie, z którym nie wiążą się żadne opłaty. Ustawodawca pozostawił wnioskodawcy kolejne 14 dni (licząc od dnia doręczenia wspomnianego powiadomienia) na dokonanie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji lub też na wycofanie wniosku. Milczenie wnioskodawcy w tym okresie będzie prowadzić do udostępnienia informacji w sposób i w formie wskazanej pierwotnie we wniosku i będzie wiązać się z koniecznością opłacania przez wnioskodawcę kosztów określonych we wcześniejszym powiadomieniu.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy dostrzec wypada, iż organ – jako podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej – zrealizował obowiązki nałożone przez powołane przepisy ustawy, albowiem przed udostępnieniem wnioskowanej informacji powiadomił skarżącego o wysokości opłaty i zakreślił mu 14 – dniowy terminu na ewentualną zmianę zakresu lub formy wniosku. Organ również pouczył skarżącego, że po upływie 14 – dniowego terminu informacja zostanie przesłana w pierwotnie wnioskowanej postaci. W treści tego pisma organ napisał, że – zgodnie z wnioskiem skarżącego – informacja zostanie udostępniona w formie skanu wskazanych umów i faktur.

Jednakże dostrzec wypada, iż we wniosku o udostępnienie informacji publicznej (pismo z dnia [...]) skarżący określił formę udostępnienia informacji pisząc, że ma to być forma mailowa na adres, z którego został wysłany wniosek. Tymczasem organ udostępnił informację publiczną w formie skanów na płycie CD, zatem – co jawi się jako oczywiste – niezgodnie z wnioskiem. Przepis art. 14 ust. 1 u.d.i.p. wskazuje, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Organ nie powołał się na wskazane okoliczności pozwalające na zmianę formy udostępnienia informacji publicznej, a takowej niewątpliwie dokonał. Okoliczność ta przesądza także o zasadności skargi, brak bowiem podstaw do obciążenia wnioskodawcy kosztami udzielenia informacji, przekazanej w innej formie, niż wskazana we wniosku, w sytuacji, gdy organ nie uprzedził wnioskodawcy, że nie jest ona możliwa.

Odnosząc się do natomiast kwestii wysokości ustalonej opłaty przypomnieć należy, iż z treści art. 15 ust. 1 u.d.i.p. wynika, iż podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej "dodatkowym kosztom" związanym ze wskazanym we wniosku sposobem jej udostępnienia lub koniecznością przekształcenia żądanych informacji. Koszty wymienione w cytowanym przepisie to: po pierwsze – koszty przekształcenia informacji (np. koszty przekształcenia postaci dokumentu), a po drugie – koszty udostępnienia informacji w sposób zgodny z wnioskiem (np. na dysku CD czy DVD, a także wykonanie kserokopii dokumentu). Co jednak najistotniejsze, wspomniane koszty mają być kosztami dodatkowymi, a zatem takimi które nie są związane z normalną działalnością organu.

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż wysokość opłaty, pobieranej za dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, ma każdorazowo odpowiadać rzeczywistym, realnym, adekwatnym do poniesionych przez organ kosztów udostępnienia informacji (por. np. wyroki WSA: w Krakowie z dnia 10 stycznia 2014 roku, sygn. II SA/Kr 898/13; w Bydgoszczy z dnia 3 kwietnia 2013 roku, sygn. II SAB/Bd 2/13; z dnia 27 marca 2013 roku, sygn. II SAB/Bd 162/12; w Kielcach z dnia 12 grudnia 2012 roku, sygn. II SA/Ke 755/12 i inne).

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy dostrzec wypada, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z tego powodu, że organ nie wykazał rzeczywiście poniesionych dodatkowych kosztów związanych z udostępnieniem wnioskowanej informacji publicznej, choć organ wyjaśnił, jakie koszty poniósł w związku z udostępnieniem informacji publicznej. Jednakże wskazane w piśmie z dnia [...] kosztów, (które wpłynęło do Sądu w dniu [...]), nie może być uznany za "dodatkowy koszt", o którym stanowi art. 15 ust. 1 u.d.i.p.

Ponadto, ze wspomnianego zestawienia wynika, że na ustaloną opłatę składa się wynagrodzenie dwóch pracowników (179,72 zł i 35,16 zł) oraz koszt energii elektrycznej (0,02 zł). Jednakże, w ocenie składu orzekającego w przedmiotowej sprawie, organ nie ma podstaw do obciążenia skarżącego opłatą za pracę pracownika, który wykonał pracę związaną z przygotowaniem informacji publicznej. Nie negując co do zasady możliwości ustalenia opłaty za czynności zrealizowane przez osobę przygotowującą informacje publiczną, wskazać bowiem należy, że opłata ta nie może stanowić ułamku zwykłych kosztów funkcjonowania organu. Organ w trybie art. 15 ust. 1 u.d.i.p. nie może przerzucić na wnioskującego o udostępnienie informacji publicznej normalnie ponoszonych kosztów wynagrodzenia zatrudnionych przez siebie pracowników. W przepisie art. 15 ust. 1 u.d.i.p. brak jest podstawy do dokonania takiego obciążenia, bowiem przepis ten mówi o przypadku poniesienia dodatkowych kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia informacji. Obciążenie opłatą za koszty pracy może zatem nastąpić jedynie w przypadku gdy są to koszty wykraczające poza normalne koszty funkcjonowania organu – koszty pracy dodatkowej, wykonywanej poza normalnym zakresem czasu pracy. Niewątpliwie uregulowanie takie, z punktu widzenia organów udzielających informacji publicznej znacząco utrudnia możliwość obciążenia wnioskującego takimi kosztami, niemniej jednak interpretacja przeciwna wymagałaby zmiany regulacji prawnej w tym zakresie (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 października 2014 roku, sygn. II SA/Gd 594/14). Ponadto, pobieranie opłaty za dodatkową pracę pracownika jest ograniczone do przypadków otrzymania przez organ wyjątkowo pracochłonnego żądania, którego wykonanie możliwe będzie jedynie po godzinach pracy (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2005 roku, sygn. I OSK 69/05).

Rekapitulując, należy podkreślić, iż dostęp do informacji publicznej jest co do zasady bezpłatny, jednakże gdy organ zobowiązany do udostępnienia informacji ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym sposobem udostępnienia informacji lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. W takim przypadku organ ma obowiązek uprzedniego – przed udostępnieniem informacji – poinformowania wnioskodawcy o wysokości opłaty, a udostępnienie informacji nastąpi dopiero po wyekspirowaniu 14 – dniowego terminu, kiedy wnioskodawca może zmienić sposób lub formę udostępnienia informacji lub cofnąć wniosek. Co istotne i co wypada zaakcentować – opłata ma odpowiadać poniesionym przez organ kosztom, które to koszty mają charakter kosztów dodatkowych, niezwiązanych z normalnym funkcjonowaniem organu.

Ze wskazanych powodów Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 146 § 1 P.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w punkcie drugim wyroku w oparciu o regulację art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 200 zł składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi.

M.K.