Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 16/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Referent Marcin Małek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2006 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Inspektor Sanitarny zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), po rozpatrzeniu odwołania H. S. z dnia [...] 2005 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej uciskiem na pnie nerwowe, tj. "zespołu rowka nerwu łokciowego", utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że zarzuty zawarte w odwołaniu H. S. z dnia [...] 2005 r. oraz jego wniosek o ponowne przeprowadzenie badań lekarskich w innym instytucie lub w Departamencie Świadczeń Rentowych nie mogą być uwzględnione.

Zgodnie z § 1 ust. 1 stosowanego w przedmiotowym postępowaniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.

Do rozpoznawania i wydawania orzeczeń lekarskich w sprawie chorób zawodowych w świetle przepisu § 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia upoważnione są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów opieki zdrowotnej, akademii lub instytutów naukowo-badawczych.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że H. S. od 1977 r. z krótszymi i dłuższymi przerwami w zatrudnieniu, pracował na stanowisku szlifierza lub zdobnika szkła u różnych lub tych samych pracodawców (najdłuższy okres pracy nie przekroczył trzech lat).

Na przestrzeni 25 lat na stanowisku szlifierza, zdobnika przepracował około 14 lat. Przy zdobieniu szkła pracownik trzyma zdobiony wyrób szklany w dłoniach, łokcie zaś opiera na specjalnych drewnianych podstawkach. Obecnie nie można ustalić dokładnie, jaki okres pracował przy zdobieniu szkła, a jaki przy szlifowaniu.

Biorąc pod uwagę zaświadczenia pracodawców, H. S. głównie wykonywał zdobienie szkła, szlifowanie szkła zajmowało niewielki procent ogólnego czasu zatrudnienia.

Poradnia Chorób Zawodowych, jak wynika z orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] 1997 r. choroby zawodowej "zespołu rowka nerwu łokciowego" nie rozpoznała. Choroby zawodowej nie rozpoznał również Instytut Medycyny Pracy, upoważniony na podstawie § 9 ust. 1 rozporządzenia do wykonywania ponownych badań u pracowników, którzy nie zgadzają się z treścią orzeczenia lekarskiego wydanego przez Poradnię Chorób Zawodowych.

Wydaną na podstawie tych orzeczeń decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 1998 r. o braku podstaw do stwierdzenia u H. S. choroby zawodowej oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 1998 r. uchylił Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 1998 r. (sygn. akt I SA 823/98).

Z wydanych po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] 2000 r. oraz uzupełnienia do tego orzeczenia z dnia [...] 2003 r. nr [...] wydanych przez Poradnię Chorób Zawodowych wynika, że u H. S. choroby zawodowej nie rozpoznano. Choroby zawodowej nie rozpoznał u niego również Instytut Medycyny Pracy mimo dwukrotnego badania w odstępie trzech lat. Z wydanego przez instytut orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] oraz nr [...] z dnia [...] 2005 r. wynika, że na podstawie wyników badań własnych (wykonanych w instytucie) i wyników badań lekarskich z innych jednostek opieki zdrowotnej, w których H. S. był leczony oraz na podstawie wyników badań dochodzenia epidemiologicznego (postępowania wyjaśniającego) – choroby zawodowej "zespołu rowka nerwu łokciowego" nie rozpoznano.

Rozpoznane u H. S. niewielkie zwolnienie przewodzenia impulsów i wydłużenie latencji końcowej obustronnie, prawidłowe przewodzenie ruchowe nerwu łokciowego i zwolnienie przewodzenia w nerwach pośrodkowych, nie daje podstaw do klinicznego rozpoznawania uszkodzenia nerwów łokciowych pod postacią zespołu rowka nerwu łokciowego.

Żadna jednostka opieki zdrowotnej, w której H. S. był leczony lub badany, nie zgłosiła u niego podejrzenia "zespołu rowka nerwu łokciowego". We wnioskach zawartych w wyniku badania EMG ze Szpitala , na które H. S. w swoich pismach często się powoływał, wyraźnie stwierdzono, że w mięśniach unerwionych przez nerwy łokciowe nie wykryto cech odnerwienia, a więc nie rozpoznano klinicznych objawów charakterystycznych dla "zespołu rowka nerwu łokciowego". Załączniki do odwołania w postaci odpisów wyników badań, zaświadczeń lekarskich, świadectw pracy były uwzględnione w czasie badań w Poradni Chorób Zawodowych i Instytucie Medycyny Pracy. Z wyników badań lekarskich i zaświadczeń lekarskich dołączonych do dokumentacji lekarskiej i do odwołania nie wynika, aby u H. S. rozpoznano zespół rowka nerwu łokciowego.

Nie może też być uwzględniony wniosek o przeprowadzenie ponownego badania w innym instytucie lub Departamencie Świadczeń Rentowych z tego względu, że orzeczenia lekarskie wydane w sprawie przez upoważnione jednostki medyczne są merytorycznie prawidłowe, obowiązujące przepisy nie przewidują weryfikacji orzeczeń lekarskich wydanych przez instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia, a Departament Świadczeń Rentowych jako komórka organizacyjna ZUS nie jest jednostką organizacyjną służby medycyny pracy i nie jest upoważniony do rozpoznawania chorób zawodowych i wydawania w tej sprawie orzeczeń lekarskich.

Dlatego mając na uwadze przedstawione okoliczności, a w szczególności zgodne w treści orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u H. S. choroby zawodowej "zespół rowka nerwu łokciowego", przepisy § 10 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 1998 r. (I SA 1520/97, opubl. ONSA 1998/4/150), według którego organy inspekcji sanitarnej w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 7 i 8 rozporządzenia – organ drugiej instancji stwierdził, że decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego jest prawidłowa pod względem merytorycznym i oparta została na właściwych podstawach prawnych.

Na powyższą decyzję odwoławczą H. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której podał, że pracował w zawodzie zdobnika szkła kryształowego 16 lat. Nabawił się w związku z tym choroby neurologicznej uszkodzenia obydwu nerwów łokciowych potwierdzonej badaniem EMG. Potwierdzono to orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy nr KP [...] z dnia [...] W załączonym do skargi piśmie Poradni Zawodowej z dnia [...] 1997 r. stwierdzono u skarżącego uszkodzenie nerwów łokciowych na wysokości łokcia. Do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest wystąpienie łączne dwóch przesłanek: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i powstanie owej choroby na skutek szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy. Skarżący wskazał, że występujące u niego schorzenia wymienione są w pkt. 12, 13 i 16 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wykonywał pracę zdobnika szkła. Nieprawdą jest, że nie można ustalić, jak długo pracował przy zdobieniu szkła, a jak długo przy szlifowaniu szkła. Skarżący zarzucił również, że ani Ośrodek Medycyny Pracy, ani Instytut Medycyny Pracy nie interesowały się historią choroby i dokumentacją medyczną dotyczącą tej choroby. Nie wypełniono ponadto wytycznych wyrażonych w wyroku NSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 1998 r. Uzupełnienie postępowania wyjaśniającego zasugerowane przez Instytut Medycyny Pracy (pismo z dnia 2002, KP/[...]) w kierunku chronometrażu czynności pracy zdobnika szkła przeprowadzono w kierunku zawodu szlifierza szkła.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Organ stwierdził, że w czasie badań lekarskich przeprowadzonych w Poradni Chorób Zawodowych oraz Instytucie Medycyny Pracy, ani w wydanych decyzjach organów inspekcji sanitarnej nie kwestionowano okresów pracy H. S. wynikających z ustaleń przedstawiciela Inspektora Sanitarnego dokonanych w obecności skarżącego i przez niego podpisanych oraz z dołączonych do akt sprawy świadectw pracy i zaświadczeń wydanych przez pracodawców, u których był on zatrudniony. Nie kwestionowano też sposobu wykonywania pracy na stanowisku zdobnika i szlifierza szkła. Przy ustalaniu rozpoznania i przy wydawaniu orzeczeń lekarskich w OMP oraz Instytucie Medycyny Pracy uwzględniono nie tylko wyniki własnych badań lekarskich, ale też wyniki badań zawarte w dokumentacji medycznej innych jednostek opieki zdrowotnej, w których H. S. był leczony, w tym wyniki badań lekarskich ze Szpitala w W. Z orzeczeń lekarskich Poradni Chorób Zawodowych w W. i OMP w L. oraz Instytutu Medycyny Pracy wynika, że u H. S. nie rozpoznano choroby zawodowej "uszkodzenia nerwów łokciowych" wymienionej w poz. 13 załącznika do rozporządzenia ani "przewlekłej choroby narządu ruchu" wymienionej w poz. 12 załącznika.

Z orzeczeń lekarskich nr [...] z dnia [...] 1998 r., nr [...] z dnia [...] 2002 r. oraz nr [...] z dnia [...] 2005 r. wynika, że na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i badań dodatkowych zarejestrowano u H. S. elektrofizjologiczne cechy zaburzeń funkcji nerwów łokciowych z niewielkim zwolnieniem szybkości przewodzenia impulsów w okolicy łokcia i wydłużeniem latencji końcowej ruchowej. Stwierdzone wyżej w badaniu pomocniczym odchylenia nie dają w ocenie klinicznej podstaw do rozpoznania zespołu rowka nerwu łokciowego ze względu na prawidłowy zakres ruchów i siłę mięśniowa kończyn górnych, czucie symetryczne na palcach obu rąk bez zaburzeń czuciowych i zmian troficznych w zakresie unerwienia przez nerwy łokciowe i obustronny brak zaników mięśniowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.

Na wstępie rozważań należy zwrócić uwagę na fakt, że zaskarżona decyzja Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2005 r. znak [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego w z dnia [...] 2005 r. znak [...] wydane zostały w następstwie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 1998 r. (sygn. akt I SA 823/98) uchylającego decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 1998 r. nr [...] oraz decyzję Terenowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 1998 r. nr [...].

Zgodnie zaś z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zatem zarówno organ wydający decyzję w następstwie wydania wyroku uchylającego dotychczasową decyzję, jak i sąd oceniający kolejną decyzję są związane wytycznymi zawartymi w wyroku sądu uchylającym decyzję dotychczasową. Związanie sądu oceną prawną i wskazaniami wyroku oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, opubl. OSP 1999, z. 3, poz. 101).

Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zobowiązany był poddać zaskarżoną decyzję ocenie w szczególności pod względem zgodności z wytycznymi i oceną prawną wyrażonymi w wyroku sądowym z dnia 18 sierpnia 1998 r. r. (sygn. akt I SA 823/98).

W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, uzasadniając rozstrzygnięcie, podkreślił, że za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy (§ 1 ust. 1 rozporządzenia). Przy ocenie zaś tego czynnika szkodliwego uwzględnia się m.in. rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego oraz sposób wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 rozporządzenia). Zakład pracy zatrudniający pracownika podejrzanego o chorobę zawodową jest obowiązany przesłać zakładowi służby zdrowia właściwemu do rozpoznania choroby zawodowej dokumentację dotyczącą zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy i przebiegu pracy (§ 4). Zakład pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową, powinien na prawach strony uczestniczyć w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej.

Sąd podniósł, że w postępowaniu administracyjnym nie został w ogóle wyjaśniony stan faktyczny sprawy, jak tego wymaga art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Dochodzenie zaś zostało przeprowadzone fragmentarycznie w bardzo ograniczonym zakresie. Stosownie do § 7 ust. 4 rozporządzenia orzeczenie takie jest wydawane na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia i wyników przeprowadzonych badań klinicznych oraz dokumentacji lekarskiej. W tym przypadku, jak to wynikało z akt sprawy, Ośrodek Medycyny Pracy – Poradnia Zawodowa miała tylko dowód na to, że skarżący pracował jako zdobnik-szlifierz w okresie od 1 grudnia 1992 r. do 21 listopada 1993 r.

Zdaniem sądu w stanie faktycznym sprawy wydane na podstawie tego dokumentu orzeczenia lekarskie o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, nie powinny prowadzić do bezkrytycznego przyjęcia ich za miarodajne do wydania negatywnych decyzji. Orzeczenia lekarskie w sprawie choroby zawodowej mają walor opinii biegłych. Muszą one zatem być sporządzone w sposób zarozumiały zarówno dla organu, jak i stron, a także sądu, który dokonuje oceny legalności decyzji m.in. na podstawie przeprowadzonych dowodów w postępowaniu administracyjnym. Wymagają one zatem odpowiedniego uzasadnienia. Orzeczenia lekarskie, które stanowiły podstawę do wydania w tej sprawie negatywnych decyzji, warunków takich nie spełniają. Nie zawierają one koniecznej informacji, o jaki rodzaj choroby spośród wymienionych w wykazie chorób zawodowych w tym przypadku chodzi, czy o choroby wymienione w pkt 12 czy 13 wykazu, dlaczego tylko rozpoznanie zespołu rowka nerwu łokciowego uzasadniałoby stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej. Żadna z placówek nie wypowiedziała się też co do wcześniejszego rozpoznania u skarżącego w Szpitalu "uszkodzenia włókien czuciowych i ruchowych prawego nerwu łokciowego oraz włókien czuciowych lewego nerwu łokciowego w okolicach łokcia".

Uchylając decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w toku dalszego postępowania konieczne będzie w pierwszej kolejności należyte ustalenie okresów zatrudnienia skarżącego i zagrożeń zawodowych w środowiskach pracy. W zależności od tego, w którym zakładzie pracy skarżący był ostatnio narażony na działanie czynnika szkodliwego, ten zakład powinien brać udział w sprawie. Po przeprowadzeniu organ powinien zażądać pełnej dokumentacji lekarskiej z Poradni Zawodowej OMP, gdzie skarżący się leczył. Całość tak zebranej dokumentacji powinna być przedstawiona właściwej do rozpoznania chorób zawodowych jednostce organizacyjnej służby zdrowia, celem wydania właściwie uzasadnionego orzeczenia w trybie § 8 powołanego rozporządzenia.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Inspektor Sanitarny wydając decyzję z dnia [...] 2005 r., nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie uzupełnił prawidłowo postępowania oraz nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący do całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy prawidłowym zastosowaniu przepisów postępowania administracyjnego, a orzeczenia lekarskie wywołane przez organ, mimo że nie wypełniają wszystkich wytycznych wyrażonych w wyroku, zostały przez organ uznane za prawidłowe opinie biegłych.

Organ nie uzupełnił prawidłowo postępowania epidemiologicznego, nie ustalił jednoznacznie okresu zatrudnienia skarżącego, mimo że zgromadzony materiał dowodowy (świadectwa pracy i zaświadczenia pracodawców) pozwala na dokładne obliczenie okresów zatrudnienia H. S. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji natomiast stwierdzono, że nie są możliwe dokładne ustalenia w tym kierunku, a okres zatrudnienia podano jedynie w przybliżeniu, jako ok. 14 lat.

Ponadto wywołane przez organ orzeczenia lekarskie nie zawierają wyjaśnień udzielających odpowiedzi na wszystkie wątpliwości związane z orzeczeniami wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. Stwierdzając uchybienia organu administracji publicznej w ocenie orzeczeń lekarskich, jeszcze raz przypomnieć należy, że orzeczenia zakładów służby zdrowia właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych są traktowane w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jak opinie biegłych w rozumieniu art. 84 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA 2074/97, LEX nr 45828; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, LEX nr 45833; wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1998 r. sygn. akt II SA/Wr 1980/97, niepubl.). W związku z tym muszą być one kompletne i oprócz rozpoznania i wniosku zawierać uzasadnienie z jednoczesnym odniesieniem do innych zebranych dowodów. Powinny być umotywowane w sposób zrozumiały dla stron, organów orzekających, a także dla sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić, czy wydane na podstawie takich orzeczeń decyzje są zgodne z prawem. Dowód w postaci opinii lekarskiej podlega ocenie organu orzekającego zgodnie z wymogami procedury administracyjnej (art. 80 kodeksu). Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie powinny być w opinii ustalone.

W ocenie sądu zarówno w orzeczeniach lekarskich wywołanych po wydaniu wyroku z dnia 18 sierpnia 1998 r., jak i w zaskarżonej decyzji istnieją sprzeczności co do jednoznacznego określenia, rozpoznaniem w kierunku jakiej choroby zawodowej się zajmowano. Sąd w wyroku z dnia 18 kwietnia 1998 r. zalecił organowi sprecyzowanie, rozpoznaniem jakiej choroby zawodowej zajmują się organy w przedmiotowym postępowaniu.

Wprawdzie obie decyzje (pierwszej i drugiej instancji) w sentencjach wymieniają chorobę zawodową obwodowego układu nerwowego wywołaną uciskiem na pnie nerwowe, tj. "zespół rowka łokcia nerwowego", jednakże w odpowiedzi na skargę organ odpowiadając na zarzuty skargi dotyczące decyzji, wyjaśnia, że nie rozpoznano ani choroby zawodowej wymienionej w pkt 12 ani w pkt 13 Wykazu chorób zawodowych. W wywołanym po wydaniu wyroku z dnia 18 kwietnia 1998 r. orzeczeniu lekarskim OMP z dnia [...] 2000 r. nr [...] stwierdzono "brak cech klinicznych uszkodzenia nerwów łokciowych (pkt 13 wykazu chorób zawodowych), w piśmie OMP z dnia [...] 2003 r. nr [...] stwierdzono, że w orzeczeniu z dnia [...] 2000 r. ustosunkowano się do pkt 12 i 13 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia, w orzeczeniu lekarskim IMP z dnia [...] 2002 r. nr [...] stwierdzono w rozpoznaniu: "Obserwacja w kierunku zespołu rowka nerwu łokciowego pochodzenia zawodowego negatywna", w orzeczeniu lekarskim uzupełniającym IMP [...] z dnia [...] 2005 r. nr [...] podano: "Obserwacja negatywna w kierunku przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego pod postacią obustronnego zespołu rowka nerwu łokciowego wywołanej uciskiem na pnie nerwów".

Mając do dyspozycji powyższe opinie biegłych organ wydając zaskarżoną decyzję, nie odniósł się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczących sprecyzowania badanej choroby zawodowej, nie wskazał, czy badania dotyczyły tylko choroby zawodowej "uszkodzenia nerwów łokciowych" wymienionej w poz. 13 załącznika do rozporządzenia - a wskazanej w sentencji decyzji, czy również "przewlekłej choroby narządu ruchu" wymienionej w poz. 12 załącznika, czy obu tych schorzeń.

Podkreślić w tym miejscu należy, że bardziej jednoznaczna i jasna argumentacja odpowiedzi na skargę (spełniająca wymogi art. 107 § 3 k.p.a.) nie uzdrawia wadliwości uzasadnienia zaskarżonej decyzji sporządzonego przez organ z uwagi na to, że przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja administracyjna organu administracji publicznej, a nie odpowiedź organu na skargę.

W wyroku z dnia 18 kwietnia 1998 r. sąd zarzucił organom brak wyjaśnienia, dlaczego tylko rozpoznanie u skarżącego "zespołu rowka nerwu łokciowego" uzasadniałoby stwierdzenie choroby zawodowej. Z pojęcia choroby zawodowej wymienionych w pkt 13 Wykazu chorób zawodowych "przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane uciskiem na pnie nerwów" nie wynika, by jedyną chorobą, która spełnia tę definicję był "zespół rowka nerwu łokciowego".

Należy zauważyć, że ustawodawca wymienił wyczerpująco choroby należące do "przewlekłych chorób obwodowego układu nerwowego wywołanych sposobem pracy" dopiero w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115); do przedmiotowej sprawy zastosowanie ma natomiast rozporządzenie z dnia 18 listopada 1983 r., w którym nie podano zamkniętego katalogu "przewlekłych chorób obwodowego układu nerwowego wywołanych uciskiem na pnie nerwów", zatem odnoszenie tego pojęcia tylko do "zespołu rowka nerwu łokciowego" nie jest ani dla strony, a nie dla sądu oczywiste i wymaga jasnego wypowiedzenia się organu. Tymczasem nie wyjaśniono tego ani w orzeczeniach lekarskich znajdujących się w materiale dowodowym, ani w uzasadnieniu decyzji administracyjnej.

Stwierdzić również należy, że organ nie zamieścił w uzasadnieniu rozstrzygnięcia jednoznacznego, wyczerpującego wyjaśnienia na temat definicji "zespołu rowka nerwu łokciowego" wraz z jasno określonymi objawami chorobowymi, w świetle nazwy choroby zawodowej ("przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane uciskiem na pnie nerwów") i nie odniósł się w sposób zrozumiały do badań elektromiograficznych znajdujących się w dokumentacji medycznej skarżącego (i wniosków zamieszczonych przez lekarza pod wynikami badań). We wnioskach lekarza przeprowadzającego badania elektromiograficzne z dnia [...] 1998 r. zapisano "uszkodzenie pnia nerwu łokciowego lewego z ubytkiem czynnych włókien czuciowych (...)", natomiast badania z dnia [...] 2002 r. "Badanie wykazało aksonalno-demielinizacyjne uszkodzenie obu nerwów łokciowych (...)". Zaś w orzeczeniu lekarskim OMP z dnia [...] 2000 r. stwierdzono, że nie znaleziono obecnie w przeprowadzonym badaniu objawów wskazujących na uszkodzenie nerwów łokciowych. W orzeczeniu tym podano również, że "o zespole rowka nerwu łokciowego mówimy wówczas, gdy nerw łokciowy ulega uszkodzeniu na poziomie łokcia (w bruździe nerwu łokciowego)", jednakże nie odniesiono tych wyjaśnień do stwierdzonych w badaniach elektromiograficznych uszkodzeń nerwów łokciowych. Dla osób nie posiadających wiedzy medycznej niezbędne jest odniesienie się jednostki opieki zdrowotnej i organu właściwego do stwierdzania chorób zawodowych - do owych rozpoznanych "uszkodzeń nerwów łokciowych" i wykazanie, że objawy tych uszkodzeń i objawy "zespołu rowka nerwu łokciowego" się różnią i na czym polegają te różnice.

W materiale dowodowym znajduje się pismo Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] 1999 r., w którym szczegółowo wyjaśniono na czym polega wykazanie u danej osoby choroby zawodowej "przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane uciskiem na pnie nerwów". Podano w nim również, że wyniki badań skarżącego przemawiają za częściowym uszkodzeniem nerwów łokciowych obustronnie bez cech zespołu rowka nerwu łokciowego. Organ nie odniósł się do owego pisma i zawartych w nim stwierdzeń.

W orzeczeniu lekarskim IMP z dnia [...] 2002 r. stwierdzono, że "w badaniu elektrofizjologicznym nerwów łokciowych rejestruje się nieznaczne zwolnienie szybkości przewodzenia impulsów w obrębie rowka nerwu łokciowego, przy mieszczących się w granicach normy innych parametrach badania jak latencja końcowa i amplituda odpowiedzi". Również w orzeczeniu lekarskim uzupełniającym IMP z dnia [...] 2005 r. nr [...] powołano się na "niewielkie zwolnienie przewodzenia impulsów (...)", nieznaczne zwolnienie w obrębie rowka nerwu łokciowego.

Natomiast przepisy zawarte w rozporządzeniu z dnia 18 listopada 1983 r., w tym nazwa choroby zawodowej zamieszczona w pkt. 13 Wykazu chorób zawodowych, nie uzależniają stwierdzenia choroby zawodowej od żadnych dodatkowych przesłanek takich jak nasilenie zmian chorobowych. Tymczasem organ oparł swoje rozstrzygnięcie administracyjne na orzeczeniach lekarskich powołujących się na niewielki stopień uszkodzenia.

Według lekarzy wydających opinię z dnia [...] 2002 r. stan zdrowia badanego w tym zakresie w porównaniu z okresem z 1997 r. uległ poprawie. Zdaniem sądu biegli nie wypowiedzieli się, czy ta poprawa stanu zdrowia skarżącego mogła wynikać z zaprzestania wykonywania od 2003 r. pracy w charakterze zdobnika szkła.

Zgodnie z art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, przy czym organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. W piśmie z dnia [...] 2004 r. skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji o przesłuchanie dwóch świadków mogących wykazać, na czym polegała praca zdobnika szkła. W decyzji pierwszoinstancyjnej rozstrzygnięcia praktycznie nie uzasadniono, nie odniesiono się tam również do wniosku dowodowego H. S. W decyzji wydanej w drugiej instancji również tego nie zrobiono, czym naruszono art. 78 k.p.a.

W ocenie sądu organ dopuścił się ponadto naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którymi organy administracyjne stojąc na straży praworządności są obowiązane podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, ponadto mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a oceny, czy dana okoliczność została udowodniona dokonują na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Nie uzasadniając prawidłowo, jednoznacznie i zrozumiale rozstrzygnięcia administracyjnego organ uchybił i art. 107 § 3 k.p.a. Naruszając wyżej wymienione przepisy oraz nie wypełniając kategorycznie wskazań z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 1998 r. i nie stosując się do oceny prawnej zawartej w tym wyroku, organ dopuścił się uchybienia przepisom art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na temat których mowa była na wstępie.

Mimo omówionych powyżej uchybień w zakresie postępowania administracyjnego, organy obu instancji uznały stan faktyczny za wyjaśniony w stopniu wystarczającym do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy oraz że podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia owego stanu, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy.

Z uwagi na powyższe zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, a rozpoznając sprawę ponownie organ orzekający powinien uzupełnić postępowanie dowodowe i dokonać oceny dowodów zgodnie z wymaganiami przytoczonych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Przeprowadzając ponownie postępowanie odwoławcze Sanitarny powinien poddać szczegółowej, wyczerpującej analizie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności pod kątem wskazanych przez sąd powyżej wątpliwości, w tym pod kątem jednoznacznego stwierdzenia, czy w przedmiotowej sprawie wystąpiły materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, jakiej choroby zawodowej w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. nr 65, poz. 294 ze zm.) postępowanie dotyczy, i czy "zespół rowka nerwu łokciowego" jest jedyną chorobą zawodową, na wystąpienie której skarżący podczas wykonywania pracy był narażony. W przypadku stwierdzenia, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala na poczynienie jednoznacznych ustaleń i udzielenie odpowiedzi na nasuwające się wątpliwości, organ powinien zwrócić się do upoważnionych jednostek opieki zdrowotnej o uzupełnienie wydanych w sprawie opinii. Przy tym organ weźmie pod uwagę, że uzasadnienie orzeczeń lekarskich będących opiniami biegłych powinno być zrozumiałe dla osób nie mających wiadomości specjalnych, w tym dla strony, która jest podmiotem decyzji administracyjnej oraz dla sądu, który nie mając specjalnej wiedzy zobowiązany jest zbadać legalność decyzji administracyjnej, zebrany przez organ materiał dowodowy poddać ocenie. Przeprowadziwszy postępowanie wyjaśniające zgodnie z przepisami prawa, organ wyda rozstrzygnięcie, uzasadniając je według art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Z tych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.