Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 776/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8, art. 37, art. 106
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2020r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 11.02.2020 r. M. G. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o przyznanie zasiłku stałego od dnia 5.11.2015 r. do dnia 30.11.2018 r. (k. 33 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta D., odmówił skarżącemu przyznania zasiłku stałego od dnia 5.11.2015 r. do dnia 30.11.2018 r.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na treść art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm., dalej: "ustawa" lub "ustawy o pomocy społecznej") stanowiącą, iż zasiłek stały przysługuje:

1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701,00 zł., przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Zdaniem organu odwoławczego, skarżący w dniu 11.02.2020 r., złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego podając wcześniejszy termin jego przysługiwania, tj. od dnia 5.11.2015 r. do dnia 30.11.2018 r., następnie w dniu [...] r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy. Z zebranych w sprawie dokumentów jednoznacznie wynika, że skarżący nie składał wcześniej wniosku o przyznanie pomocy w tej formie, dlatego też uwzględniając treść art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, organ I instancji prawidłowo odmówił jego przyznania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wyraził niezadowolenie z treści otrzymanego rozstrzygnięcia i złożył wniosek o przyznanie mu pomocy prawnej.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 lipca 2020 r. sygn. akt II SPP/Gl 165/20 ustanowiono dla skarżącego pomoc prawną w postaci adwokata z urzędu oraz umorzono postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, wówczas gdy decyzja wiąże się z negatywnymi dla niej skutkami, czy też zdaniem strony narusza zasady współżycia społecznego. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Jednocześnie, uwzględniając wskazane kryterium, ustawodawca upoważnił sąd administracyjny wyłącznie do stwierdzenia naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub stanowiącego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej w skrócie: "p.p.s.a.") lub też naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), ewentualnie umorzenia postępowania administracyjnego (art. 145 § 3 p.p.s.a.) bądź też wskazania sposobu załatwienia sprawy (art. 145a § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej.

Z kolei, dostrzeżenie przez sąd administracyjny kwalifikowanych wad kontrolowanej decyzji (wymienionych enumeratywnie w art. 156 k.p.a.), skutkuje stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że do eliminacji zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego prowadzą tylko takie uchybienia, które miały wpływ na wynik sprawy, tzn. bez których istnienia decyzja miałaby inną treść (zawierałaby inne rozstrzygnięcie), niż jej kontrolowane brzmienie. Ponadto, kontrola sprawowana przez sąd administracyjny, w tym możliwość wzruszenia zaskarżonej decyzji, nie może pozostawać w oderwaniu od specyfiki postępowania, w którym jest wydawana i jej przedmiotu.

Rozpoznając niniejszą sprawę, w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku stałego od dnia 5.11.2015 r. do dnia 30.11.2018 r., a to w związku z tym, że w późniejszym terminie, tj. w dniu 11.02.2020 r. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie mu prawa do tego zasiłku.

Zasady ogólne ustawy o pomocy społecznej wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia ich niezbędnych potrzeb, a także umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie powyższym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Rodzaj, forma, rozmiar, wysokość i termin przyznania określonego w ustawie o pomocy społecznej świadczenia powinny być odpowiednie do konkretnych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeb osób i rodzin wnioskujących o pomoc. Mogą być one uwzględnione wówczas jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach, w których strona postępowania administracyjnego nie jest w stanie sama podołać szczególnym okolicznościom życiowym, a jej przyznanie uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Jednym z takich warunków jest to, iż pomoc społeczna jest przyznawana na wniosek strony zainteresowanej otrzymaniem takiej pomocy.

Zgodnie z art. 36 pkt 1 lit. a) ustawy o pomocy społecznej świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej jest zasiłek stały. Przysługuje on pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej).

Użyte w ustawie o pomocy społecznej określenia oznaczają całkowitą niezdolność do pracy - całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Przesłanki konieczne do ustalenia prawa do zasiłku stałego to przede wszystkim niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy i dochód, przy czym brak spełnienia którejkolwiek z tych przesłanek wyklucza przyznanie zasiłku stałego.

Jednocześnie w rozpatrywanej sprawie istotnym i ważnym jest to, iż ustawodawca w sposób kategoryczny uregulował termin przyznania i wypłaty świadczeń pieniężnych. Dokonał tego w brzmieniu art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. Natomiast w przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem.

Dopiero w przypadku złożenia przez osobę uprawnioną wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie prawa do zasiłku stałego.

W dalszej kolejności po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia (art. 106 ust. 7 pkt 1). Na okres zawieszenia postępowania przyznaje się z urzędu zasiłek okresowy w wysokości i na zasadach określonych w art. 38 ustawy o pomocy społecznej (por. art. 106 ust. 8).

Z kolei, w myśl art. 106 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7 (o stopniu niepełnosprawności) zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7. Do ustalenia kwoty zasiłku stałego za okres pobierania zasiłku okresowego w trakcie zawieszenia postępowania art. 37 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej nie stosuje się.

Tymczasem, w rozpatrywanej sprawie skarżący wniosek o ustalenie prawa do zasiłku stałego złożył w dniu 11.02.2020 r., domagając się jego przyznania za okres wcześniejszy, tj. od dnia 5.11.2015 r. do dnia 30.11.2018 r., oraz powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w K. [...] Wydziału Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. zaliczający go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wyłącznie do dnia [...] r.

Z zebranych w sprawie dokumentów jednoznacznie wynika, że skarżący wcześniej, tj. przed dniem 11.02.2020 r., w okresie trwania procedury zmiany orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie składał wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego, dlatego też uwzględniając treść art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, organ I instancji prawidłowo odmówił jego przyznania.

Tak więc, wbrew twierdzeniom skargi, w przedmiotowej sprawie organ I instancji prawidłowo zastosował art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i nie mógł przyznać świadczenia przed dniem złożenia stosownego wniosku.

Przyznanie świadczenia w formie zasiłku stałego jest bowiem uzależnione od złożenia wniosku, dlatego zasiłek stały przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami skarżącego, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

Należy podkreślić, że decyzje w przedmiocie zasiłku stałego mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że sposób rozstrzygnięcia sprawy (sam termin przyznania świadczenia, a także jego wysokość) nie został pozostawiony uznaniu organu pomocy społecznej, ale jest ściśle determinowany omówionymi powyżej przepisami prawa.

W tym stanie rzeczy podniesione w skardze zarzuty nie mogły w konsekwencji odnieść zamierzonego skutku, gdyż postępowanie przed organami pomocy społecznej zostało przeprowadzone w sposób zgodny z prawem, a zgromadzony w sprawie materiał został właściwie oceniony. Przepisy mające w niej zastosowanie również zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W szczególności, w realiach niniejszej sprawy nie został naruszony art. 37 oraz art. 106 ust. 3 i 7 ustawy o pomocy społecznej.

Stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organy obu instancji podjęły wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego i dokonały jego rzetelnej oceny, która nie nosi cech dowolności. Zgodnie natomiast z art. 107 § 3 k.p.a. w zaskarżonej decyzji zawarto podstawowe elementy w tym przepisie wymienione, oraz wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne.

W ocenie składu orzekającego brak jest podstaw do uznania, że organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji naruszył przepisy prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Jak też, aby organy orzekające w sprawie naruszyły zasady postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, ponieważ wydana została na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych i ocen prawnych. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.