Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SAB/Wr 188/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pawłowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi O. L. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania Wojewody D. mają miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do wydania aktu w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.000 (jeden tysiąc) złotych; V. oddala dalej idącą skargę; VI. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

O. L. wniosła w dniu 08.01.2021 r. (data wpływu) skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie rozpoznania jej wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wniósł o zobowiązanie Wojewody Dolnośląskiego do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi, stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (również w przypadku podstaw umorzenia postępowania sądowo-administracyjnego w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji). Ponadto pełnomocnik skarżącej wniósł o przyznanie od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości, określonej w art. 156 § 6 p.p.s.a. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżąca w dniu 29.01.2020 r. złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy. Następnie w dniu 08.12.2020 r. zostało złożone ponaglenie w sprawie, a w dniu 18.01.2021 r. kolejne ponaglenie. Od czasu złożenia wniosku oraz mimo wniesienia ponagleń organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. W związku z tym wskazano, że w sprawie zachodzi bezczynność, ponieważ doszło do powstania obiektywnego stanu niewydania decyzji, pomimo upływu ustawowych terminów. W kolejnej części uzasadnienia skargi jej autor zwrócił uwagę, że w jego ocenie doszło do rażącego naruszenia prawa w związku z bezczynnością organu. Świadczyć o tym ma wielokrotne przekroczenie terminu do załatwienia sprawy, stopień zaniedbania organu, sposób zachowania strony oraz okoliczności materialnoprawne sprawy. W ocenie pełnomocnika skarżącego twierdzenia organu odnośnie braków kadrowych nie mogą stanowić okoliczności niezależnych od organu, które uzasadniałyby przekroczenie ustawowych terminów oraz inne uchybienia organu. Odnosząc się do żądania zasądzenia sumie pieniężnej na rzecz skarżącej wskazano, że bezczynność organu trwająca tak długi okres podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej, a zachowania tego nie można pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Przyznana suma pieniężna będzie zatem swoistym zadośćuczynieniem dla skarżącego za bezczynność organu administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. W odpowiedzi zawarto również żądanie alternatywne oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako niezasadnej w razie nieuwzględnienia żądania odrzucenia skargi.

W uzasadnieniu odpowiedzi wskazano, że w dniu złożenia przez skarżącą wniosku (tj. 29.01.2020 r.) organ poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania, przewidywanym terminie załatwienia sprawy (29.11.2020 r.) oraz przyczynach opóźnienia. Ponadto podkreślono, że pismo skarżącej z 08.12.2020 r., zatytułowane "ponaglenie" zawierało wniosek podania przez organ nadanego numeru sprawy oraz informacje o terminie zakończenia postepowania. Tożsame wnioski zawierało pismo z 18.01.2021 r. W ocenie organu pism tych nie można było zakwalifikować jako ponaglenia w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a., o czym poinformowano pełnomocnika skarżącej pismem z 02.03.2021 r. W dniu 18.02.2021 r. przekazano wprawdzie wskazane pisma do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jednak, jak wskazał Wojewoda, uczyniono to z daleko idącej ostrożności. W związku z tym w ocenie organu skarżąca nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia, co skutkuje koniecznością odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Organ zwrócił ponadto uwagę, że biorąc pod uwagę treść art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. wniosek pełnomocnika skarżącej odnośnie przyznania kosztów zastępstwa procesowego nie ma uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. W ocenie organu wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej limitowane jest kwotą wynikającą z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Powyższa sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Wr 551/21.

Odrębną skargą z 08.01.2021 r. (data wpływu) skarżąca, działając przez pełnomocnika, zaskarżając przewlekłość postępowania Wojewody Dolnośląskiego, wniosła o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości; 2) stwierdzenie, że przewlekłości miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku; 4) przyznanie od organu na rzecz cudzoziemca sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 5) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzania rozprawy; 6) zasądzenie od organu na rzecz cudzoziemca kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie, powtarzając argumentację powołaną w odpowiedzi na skargę I SAB/Wr 551/21.

Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Wr 552/21.

Zarządzeniem z 02.07.2021 r. obie sprawy, tj. o sygn. akt I SAB/Wr 551/21 oraz I SAB/Wr 552/21, zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt I SAB/Wr 551/21.

Zarządzeniem z 05.10.2021 r. sprawa o sygn. akt I SAB/Wr 551/21 została przekazana według właściwości do Wydziału II tut. Sądu i wpisana pod sygn. akt II SAB/Wr 188/21.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie w całości.

Na wstępie wyjaśnić należy, że skargi na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Ocena czy organ pozostaje bezczynny i czy postępowanie prowadzone było przewlekle winna być dokonana w jednym postępowaniu niezależnie od tego czy wniesiono jedną skargę zawierającą zarzuty dotyczące zarówno bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania, czy też dwie skargi wyodrębniające te dwie instytucje prawne (postanowienie NSA z 04.12.219 r, sygn. akt II OSK 2317/19).

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Ze względu na wyżej wskazany przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.).

Skargi wniesione w niniejszej sprawie, dotyczyły zarówno bezczynności jak i przewlekłości Wojewody w załatwieniu wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Skarga poprzedzona została skierowaniem ponaglenia z 03.12.2020 r., w którym skarżąca wniosła o przesłanie nadanego numeru sprawy, udzielenia informacji przewidywanym terminie załatwienia sprawy oraz wskazała, że tak długi okres oczekiwania na wydanie decyzji stanowi rażące naruszenie prawa.

Nie można przy tym podzielić zarzutu sformułowanego w odpowiedziach na skargi Wojewody Dolnośląskiego jakoby pisma skarżącej nie można było zakwalifikować jako ponaglenia w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a. Przede wszystkim należy wskazać, że przepis ten nie przewiduje szczególnej formy jaką powinno przybrać ponaglenie do organu wyższego stopnia. Wystarczające jest zatem aby takie pismo czyniło zadość ogólnym wymaganiom dla pisma procesowego, umożliwiającym nadanie mu dalszego biegu oraz zawierać negatywną ocenę postępowania organu w zakresie okresu i tempa prowadzenia postępowania, czy też braku rozstrzygnięcia merytorycznego. W piśmie z 03.12.2020 r. skarżąca, prócz wniosków o podanie sygnatury sprawy i przewidywanego terminu rozstrzygnięcia sprawy, zawarła stwierdzenie, że od momentu złożenia wniosku upłynął już okres 10 miesięcy, jednocześnie wskazując, że tak długi okres oczekiwania stanowi rażące naruszenie prawa. Użycie takiego sformułowania, z jednoczesnym wskazaniem w tytule pisma "ponaglenie" oraz "kolejne ponaglenie powinno nasunąć jednoznaczne skojarzenie, że pismo stanowi ponaglenie w rozumieniu art. 37 k.p.a. Organ powinien wziąć pod uwagę również okoliczność, że ponaglenie składane było przez wnioskodawczynię osobiście, bez udziału profesjonalnego pełnomocnika, zatem jego forma mogła w pewnym stopniu odbiegać od modelowego ponaglenia, kierowanego przez profesjonalne podmioty. W razie wątpliwości co do charakteru pisma organ powinien wezwać wnioskodawczynię do sprecyzowania czy wskazane pismo stanowi ponaglenie, czy też wniosek o udzielenie informacji o sygnaturze sprawy oraz przewidywanym terminie wydania decyzji.

Pismo z 03.12.2020 r. stanowiło zatem ponaglenie w rozumieniu art. 37 k.p.a. Tym samym spełniony został warunek formalny wniesienia skargi wynikający z art. 53 § 2b p.p.s.a. Przy ocenie spełnienia tego kryterium Sąd kierował się przede wszystkim treścią merytoryczną złożonego pisma, a także wziął pod uwagę okoliczność, że pismo zostało złożone osobiście przez stronę, która nie była przy tej czynności reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.

Pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu bezczynność w toku postępowania administracyjnego zachodzi, gdy nie załatwiono sprawy w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w dodatkowym terminie wskazanym w art. 36 §1 k.p.a. Z kolei przewlekłość zachodzi, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Wskazać należy, że w sprawach dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca oraz zezwolenia na pracę zastosowanie mają ogólne terminy załatwiania spraw określone przepisach art. 35-36 k.p.a., a ustawa z 12.12.2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2020 r., poz. 35) nie wprowadza odmiennych terminów załatwienia sprawy.

Przepis art. 35 § 1 k.p.a. wprowadza ogólną zasadę stanowiącą, że sprawa winna być przez organ administracji publicznej załatwiona bez zbędnej zwłoki. Zgodnie natomiast z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Jak zgodnie wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Jest to zatem istniejący obiektywnie stan niewydania decyzji mimo upływu terminu załatwienia sprawy, niezależnie od przyczyny przekroczenia tego terminu. W tym miejscu należy wskazać, że bez znaczenia jest stopień w jakim bezczynność była spowodowana działaniami lub zaniechaniem organu, a w jakim wynikła z przyczyn obiektywnym. Okolicznościami wyłączającymi stwierdzenie bezczynności organu nie są w szczególności niedobory kadrowe czy też ponadprzeciętny wpływ spraw rozpoznawanych przez organ (wyrok NSA z 21.12.1999 r., V SAB 147/99, PiP 2000, nr 7, s. 111), co ma szczególne znaczenie w kontekście rozpoznawanej sprawy.

Przewlekłość postępowania należy ocenić z kolei przez pryzmat sposobu prowadzenia postępowania. Postępowaniem prowadzonym przewlekle jest postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, w szczególności poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, natomiast czynności te nie zmierzają do merytorycznego zakończenia sprawy (zob. uzasadnienie wyroku NSA z 08.05.2013 r., II OSK 2873/12).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zasada szybkości postępowania nie pozostaje przy tym w kolizji z zasadą legalizmu, gdyż obie te zasady powinny być realizowane w równym stopniu (por. NSA w wyroku z 13.12.2016 r., II GSK 916/15).

Zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. Niezależnie do tego, stosownie do art. 36 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest natomiast obowiązany zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy Sąd, po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdził, że Wojewoda dopuścił się zarówno bezczynności jak również przewlekłości w przedstawionym wcześniej rozumieniu.

Skarżąca wniosła wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy o prace w dniu 29.01.2020 r. (data wpływu do organu). W tym samym dniu poinformowano wnioskodawczynię o wszczęciu postępowania w sprawie i wskazano przewidywany termin rozstrzygnięcia sprawy określony na dzień 29.11.2020 r. Jako przyczynę przedłużenia ustawowego terminu do załatwienia sprawy wskazano konieczność weryfikacji złożonych dokumentów oraz dużą ilość prowadzonych przez Wojewodę postępowań dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców. Jednocześnie wskazano, że od złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna pobyt wnioskodawczyni będzie legalny. W pouczeniu zawarto pouczenie o prawie wniesienia ponaglenia do organu wyższego stopnia z pośrednictwem Wojewody.

W ocenie Sądu wyznaczenie tak odległego terminu załatwienia sprawy, w tym samym dniu, w którym złożono wniosek o spowodowało jedynie formalne wydłużenie czasu trwania postępowania, bez jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W tym czasie nie zostały wykonane nawet podstawowe czynności zmierzające do zweryfikowania kompletności i prawidłowości wniosku skarżącej.

Mimo upływu tak odległego terminu do załatwienia sprawy organ nie podjął nawet podstawowych czynności zmierzających do weryfikacji kompletności i formalnej prawidłowości złożonych dokumentów.

Pismem z 03.12.2020 r. skarżąca wniosła ponaglenie, jednocześnie załączając zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach (ZAS-W), bez wezwania organu. Kolejne ponaglenie zostało złożone przez skarżącą w dniu 18.01.2021 r. (data wpływu).

Dopiero wpływ skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania i konieczność ich przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zmobilizował organ do podjęcia jakichkolwiek czynności. W dniu 18.02.2021 r. organ zwrócił się do odpowiednich służb z zapytaniem dotyczącym cudzoziemca. W tym samym dniu organ zawiadomił pełnomocnika skarżącej o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy przewidywanego na dzień 18.05.2021 r. Wskazano, że przedłużenie postępowania spowodowane jest koniecznością uzupełnienia materiału, tj. uzyskania wyjaśnień dotyczących aktualnego miejsca zamieszkania – w skardze wskazano bowiem odmienny adres niż wynikający z umowy najmu przedstawionej w chwili składania wniosku. W dniu 18.02.2021 r. Wojewoda przekazał również ponaglenie wraz z odpisami akt sprawy, do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W piśmie przekazującym wskazano, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników wydziału, ale spowodowany jest ilością wniosków składanych w Urzędzie przez cudzoziemców, koniecznością procedowania w wielu różnych sprawach z jednoczesnym odpływem pracowników merytorycznych oraz brakiem możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych.

Nie ulega wątpliwości, że do dnia wniesienia skargi organ nie załatwił sprawy przez wydanie decyzji administracyjnej. Początkowe przedłużenie czasu trwania postepowania aż do listopada 2020 r., a więc o przeszło 10 miesięcy skutkowało jedynie formalnemu wyznaczeniu terminu, w którym organ mógłby wydać decyzję merytoryczną. Analiza akt prowadzi jednak do wniosku, że była to czynność pozorna, w istocie bowiem przez okres 10 miesięcy nie wykonano w sprawie żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Należy wskazać, że mimo upływu i tak już odległego terminu w dalszym ciągu nie podjęto żadnych czynności sprawie oraz naruszono obowiązki wynikające z art. 36 § 1-2 k.p.a. nie informując wnioskodawcy o zwłoce, jej przyczynach, prawie do wniesienia ponaglenia oraz nie wyznaczając nowego terminu załatwienia sprawy. Pismo zawierające takie elementy zostało skierowane do wnioskodawcy dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność organu. Jednocześnie wyznaczenie kolejnego terminu było spowodowane okolicznościami związanymi z wniesieniem skargi, a nie pierwotnymi brakami wniosku– skarżąca podała bowiem odmienny adres niż pierwotny wskazany we wniosku o legalizację pobytu i potwierdzony umową najmu mieszkania. Powyższe ocenić należy zatem w pierwszym okresie procedowania jako pozorne i nieefektywne prowadzenie postępowania (przewlekłość), natomiast brak jakichkolwiek działań, z jednoczesnym brakiem wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy oraz wypełnieniem obowiązków informacyjnych wobec strony jako całkowitą bezczynność organu.

Zaznaczyć przy tym należy, że oceniając powyższą okoliczność, Sąd wziął pod uwagę wystąpienie na obszarze kraju stanu zagrożenia epidemicznego oraz postanowienia art. 15zzs ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, dalej ustawa z 2 marca 2020 r.). Nawet jednak wyłączywszy z okresu załatwienia sprawy wskazany przez ustawodawcę okres (od 31.03.2020 r. do 23.05.2020 r.) i tak organowi administracji publicznej trzeba postawić zarzut bezczynności.

W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że na dzień wniesienia skargi organ dopuścił się przewlekłości oraz pozostawał bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), czemu dano wyraz w pkt I sentencji wyroku.

Stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd zobowiązany jest do oceny czy bezczynność ta miała kwalifikowaną postać, tj. czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O zaistnieniu bezczynności z rażącym naruszeniem prawa można mówić w sytuacji, gdy wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Oznacza to wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, która ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa (wyrok NSA z 27.05.2021 r., I FSK 644/21).

Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Nie każde naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły lub w skutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że zestawienie terminów wykonania pierwszych czynności, uwarunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy oraz późniejsze zaniechania dotyczące wyznaczenia kolejnego terminu załatwienia sprawy oraz wykonania obowiązków informacyjnych wobec strony uzasadniają ustalenie, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa w zakresie sposobu prowadzenia postępowania i załatwienia sprawy. W szczególności biorąc pod uwagę korelację czasową między podjęciem pierwszych czynności w sprawie, a wniesieniem skargi, bezczynność i przewlekłość organu jawi się jako oczywista. Jednocześnie charakter sprawy wskazuje, że winna być ona rozpoznana rozpoznania na podstawie przestawionych przez stronę dokumentów. W tego rodzaju sprawach nie istnieje bowiem potrzeba prowadzenia czasochłonnego postępowania mającego na celu zbieranie dowodów w postaci przesłuchania świadków, czy opinii biegłych.

W opinii Sądu po ewentualnym uzupełnieniu postępowania o wyjaśnienia wnioskodawczyni, o które wezwał organ, powinien on rozpatrzyć sprawę w terminach procesowych. W rozpoznawanej sprawie, organ do dnia wniesienia skargi nie podjął żadnych czynności procesowych zmierzających do zakończenia postępowania administracyjnego. Przywołane fakty dowodzą rażącego naruszenia prawa. Jak już wskazano, sprawa nie należy do skomplikowanych i wymagających od organu podjęcia szeregu czynności dowodowych a większość niezbędnych dokumentów przedstawia wnioskodawca. Niewątpliwie tak długa zwłoka w rozpoczęciu sprawy nie może być akceptowana z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa. Nosi przy tym znamiona oczywistości, które nie miało żadnego racjonalnego uzasadnienia mogącego usprawiedliwiać organ administracji publicznej.

Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu (nierozpoznanie sprawy przez tak długi okres wynikające wyłącznie z winy organu) i postawę strony, która nie przyczyniła się do zaistniałej zwłoki, Sąd uznał, że bezczynność i przewlekłość organu w prowadzonym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku).

Jednocześnie wobec stwierdzonej opieszałości organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ administracji do załatwienia sprawy przez wydanie aktu kończącego postępowanie, w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).

Przyjęta kwalifikacja stopnia naruszenia prawa, w okolicznościach tej sprawy, uzasadnia przyznanie na rzecz Strony sumy pieniężnej. Przy czym stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może orzec ten środek z urzędu lub na wniosek, jedocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a. nie jest związany żądaniem strony. Charakter omawianego uprawnienia, ma bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale także wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu. Mając zatem na uwadze przywołane regulacje i zasady Sąd stwierdza, że żądana przez stronę kwota w realiach rozpoznawanej sprawy jest wygórowana, a adekwatną będzie tu kwota 1.000 zł. Jej wysokość jest miarkowana stosownie do okresu przewlekłości, stanowiąc dla strony rodzaj rekompensaty za zawiązane tym niedogodności. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt IV sentencji wyroku.

Zgodnie z 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast stosownie do treści art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W niniejszej sprawie Sąd zdecydował się przyznać skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1000 zł (pkt IV sentencji wyroku).

Uznając, że zasądzona suma pieniężna stanowi dostateczny środek dyscyplinujący, Sąd oddalił żądanie skarżącej dotyczące wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., co znalazło wyraz w pkt V sentencji wyroku

O kosztach postępowania Sąd postanowił w pkt VI sentencji wyroku. Podstawą przyznania kosztów stronie skarżącej był art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie, mimo połączenia dwóch skarg to wspólnego rozpoznania Sąd nie uwzględnił żądania pełnomocnika strony skarżącej o przyznanie wynagrodzenia w podwójnej wysokości. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie uzasadnionym powodem miarkowania kosztów zastępstwa procesowego może być między innymi okoliczność wniesienia skarg w wielu sprawach tożsamych co do okoliczności faktycznych i prawnych, niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności (postanowienie NSA z 25.01.2019 r., sygn. I GZ 502/18; postanowienie NSA z 13.09.2016 r., sygn. I OZ 930/16). W niniejszej sprawie pełnomocnik sporządził zarówno skargę na przewlekłość jak również bezczynność postępowania. Należy jednak zauważyć, że są to skargi w zasadzie tożsame treściowo, nieznacznie różniące się uzasadnieniem, dotyczące tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Biorąc to pod uwagę oraz uwzględniając fakt, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym – nakład pracy pełnomocnika skarżącej nie uzasadnia przyznania wynagrodzenia w podwójnej wysokości. Z tych względów Sąd postanowił przyznać wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł.