Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 363/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U. 2007 nr 193 poz 1397
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich  na lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarte w piśmie z dnia ... września 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia ... września 2012 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - ... Oddział Regionalny poinformowała K. K. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżąca), że odmawia jej przyznania pomocy, o którą ubiegała się składając wniosek w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych".

Jako powód odmowy wskazano zaistnienie okoliczności określonych w § 14 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 193, poz.1397 ze zm.). Organ wskazał, że możliwe jest przyznanie pomocy na operację obejmującą inwestycje mające na celu dostosowanie gospodarstwa do określonych odrębnymi przepisami wymagań w zakresie m.in. warunków utrzymania zwierząt, ale tylko w przypadku, gdy inwestycję tę podejmuje Beneficjent działania 112 "Ułatwianie startu młodym rolnikom" PROW 2007-2013, zgodnie ze złożonym przez niego planem rozwoju gospodarstwa, a dostosowanie gospodarstwa nastąpi w okresie 36 miesięcy od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu przepisów w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania 112 (§7 ust. 3 pkt. 1). Nie ma natomiast możliwości przyznania pomocy, jeżeli z informacji zawartych we wniosku o przyznanie pomocy wynika, iż inwestycja ma na celu dostosowanie gospodarstwa do norm wspólnotowych, które są już powszechnie znane jednakże jeszcze nie obowiązują w stosunku do gospodarstwa danego Wnioskodawcy, a inwestycja miałaby być zakończona w czasie, w którym dana norma byłaby już wymagana w stosunku do tego gospodarstwa. W takim przypadku realizacja operacji powinna zakończyć się przed dniem, w którym dany standard stanie się obowiązujący dla danego gospodarstwa rolnego.

Inwestycji polegającej na zakupie nowych klatek dla kur niosek z systemem żywienia i pojenia dostosowanych do obsady ... sztuk kur niosek i montażu tego systemu klatek w kurniku znajdującym się na dz. nr ... w obrębie S. objętej wnioskiem o przyznanie pomocy złożonym przez stronę w dniu 21.01.2011 r. w ocenie organu nie można uznać za inwestycję, której realizacja przyczyni się do poprawy ogólnych wyników gospodarstwa. Kosztów zakupu w/w wyposażenia do produkcji rolnej nie można uznać za koszt kwalifikowany operacji, gdyż wyposażenie kurnika użytkowanego przez wnioskodawczynię od 1 stycznia 2012r. nie spełniało warunków określonych w § 40 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. z 2010r. Nr 56, poz. 344, z późn. zm.) Po dniu 31.12. 2011 r. użytkowany kurnik przeznaczony do chowu co najmniej 350 kur niosek bez ściółki był wyposażony w niezmodyfikowane klatki jednopoziomowe lub wielopoziomowe.

Modernizacja kurnika polegająca na instalacji zmodyfikowanych klatek dla kur niosek nie została zakończona przed dniem 01.01.2012r., wobec tego inwestycja objęta wnioskiem ma ona celu dostosowanie gospodarstwa do norm utrzymywania kur niosek obowiązujących od 01.01.2012r. Wnioskodawczyni nie jest Beneficjentem działania 112 "Ułatwianie startu młodym rolnikom" PROW 2007-2013, zatem regulacja określona w §7 ust. 3 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. (Dz. U. 2007 r. Nr 193, poz. 1397, z późn. zm.) nie ma w jej przypadku zastosowania.

Strona złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w którym odniosła się do argumentacji organu.

Na opisane w komparycji rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa strona w dniu 10 grudnia 2012 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego:

a. art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez nieuzasadnione odmówienie przyznania pomocy finansowej,

b. przepisu § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U. Nr 193, poz. 1397 ze zm.)(dalej jako: rozporządzenie w sprawie warunków przyznawania pomocy finansowej), polegającym na nieuzasadnionym zastosowaniu tego przepisu w niniejszej sprawie i w konsekwencji uznaniu, że Strona nie spełnia wymogów warunkujących ubieganie się o przyznanie pomocy finansowej, ewentualnie na jego niewłaściwym zinterpretowaniu i zastosowaniu polegającym na uznaniu, iż Wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w innych niż powoływane rozporządzenie przepisach prawa związanych z realizacją operacji,

c. § 40 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U. Nr 56, poz. 344 ze zm.)(dalej jako: rozporządzenie w sprawie warunków utrzymywania zwierząt) polegającym na jego niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie spełnianie określonych w nim wymogów warunkuje pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej,

2. prawa procesowego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie przepisów § 15 ust. 14 i ust. 17 rozporządzenia w sprawie warunków przyznawania pomocy finansowej, polegającym na nierozpoznaniu wniosku w ustawowym terminie, co przełożyło się na ograniczenie Stronie możliwości zmodernizowania jej gospodarstwa przed dniem 1 stycznia 2012 r.

Skarżąca podniosła, iż w związku ze znaczną ilością ferm, których podmioty je prowadzące nie zdołały dostosować do nowych wymogów przed upływem terminu wskazanego w Rozporządzeniu, tj. przed dniem 31 grudnia 2011 r., Główny Lekarz Weterynarii opracował plan działań mający na celu stopniowe wycofywanie niezmodyfikowanych klatek dla kur nieśnych w chowie bateryjnym. Termin zakończenia realizacji tego planu został ustalony na dzień 31 lipca 2012 r. Zgodnie z powoływanym dokumentem, posiadacze ferm, na których były utrzymywane kury nioski w klatkach niezmodyfikowanych, a w odniesieniu do których proces modernizacji został rozpoczęty przed końcem roku 2011, mogli kontynuować produkcję jaj do końca cyklu nieśności danego stada, jednak nie dłużej niż do dnia 31 lipca 2012 r. Produkcja jaj na tych fermach była dopuszczalna przy spełnieniu następujących warunków:

1. zastosowania dodatkowego oznakowania jaj pochodzących z tych ferm (czerwony znak o średnicy 5 mm oraz usunięcie z dotychczasowego numeru cyfry 3 oznaczającej klatkowy system utrzymania kur niosek),

2. sprzedaży jaj wyłącznie na rzecz:

a. zakładów przetwórczych,

b. konsumentów końcowych w formie przyjętej przez obowiązujące przepisy krajowe -sprzedaż bezpośrednia,

c. odbiorców w tych krajach trzecich, które w uzgodnionych warunkach w zakresie importu jaj nie wymieniają konieczności przestrzegania przy produkcji jaj przepisów dyrektywy Rady nr 1999/74/EC.

Wskazane powyżej warunki, w szczególności podjęcie działań zmierzających do dostosowania fermy do wymogów w zakresie utrzymywania zwierząt, zostały spełnione w odniesieniu do fermy prowadzonej przez Wnioskodawcę, co Agencja powinna uwzględnić w toku rozpatrywania wniosku o przyznanie pomocy.

Jak wskazała strona, przed dniem 31 lipca 2012 r., tj. przed upływem przedłużonego terminu na dostosowanie ferm do obowiązujących wymogów, Wnioskodawca zakończył proces modernizacji fermy - całość linii technologicznej do chowu kur nieśnych została dostarczona na rzecz Wnioskodawcy dnia 30 maja 2012 r., po czym niezwłocznie dokonano jej montażu, a tym samym zakończono proces modernizacji fermy.

W ocenie strony Agencja w sposób nieprawidłowy zinterpretowała i zastosowała przepis § 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie działania "Modernizacja gospodarstw rolnych", a mianowicie poprzez bezpodstawne uznanie, iż Wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w innych niż powoływane rozporządzenie przepisach prawa związanych z realizacją operacji.

Wnioskodawca, pomimo wystąpienia z wnioskiem na początku roku 2011, bez swojej winy nie miał możliwości zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przed końcem 2011 r., tj. przed upływem terminu pierwotnie określonego jako ostateczny termin, do kiedy fermy powinny zostać zmodernizowane. Mając na względzie znaczny koszt inwestycji niezbędnych w związku z dostosowaniem kurników do nowych wymogów w zakresie utrzymywania zwierząt, Wnioskodawca wstrzymywał się z realizacją tych inwestycji licząc na otrzymanie wsparcia finansowego z działania "Modernizacja gospodarstw rolnych". Z uwagi na ograniczoną ilość środków finansowych na realizację działania, w początkowym okresie przyznawania pomocy, Wnioskodawca nie został zakwalifikowany do grona osób, którym miały zostać wypłacone środki finansowe, jednak dnia 19 września 2011 r. Agencja ogłosiła listę osób, co do których wstępnie stwierdzono, że wniosek kwalifikuje się do płatności, obejmującą stronę. Mimo tego, że ARiMR powinna przystąpić do rozpatrzenia jej wniosku, przedmiotowy wniosek nie został rozpoznany w terminie wskazanym w § 15 ust. 14 rozporządzenia w sprawie działania "Modernizacja gospodarstw rolnych", a dodatkowo Agencja dopuściła się naruszenia przepisu § 15 ust. 17 powoływanego rozporządzenia, ponieważ Wnioskodawca został poinformowany o przedłużeniu terminu dopiero pismem z dnia 16 lutego 2012 r. pomimo faktu, że ogłoszona przez Agencję lista wskazująca kolejność przysługiwania pomocy dla Wnioskodawców ubiegających się o pomoc w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" PROW 2007 - 2013 w naborze wniosków trwającym od 3 do 28 stycznia 2011 r., na której Wnioskodawca został umieszczony z pod numerem 842, powinna wyznaczać kolejność rozpatrywania wniosków o przyznanie pomocy, to w rzeczywistości dochodziło do przypadków dowolnego przyjmowania tej kolejności przez pracowników ARiMR, a mianowicie według kryterium stopnia skomplikowania wniosków. Posługując się tym kryterium wnioski dotyczące refundacji kwalifikowanych kosztów modernizacji ferm, jako "trudniejsze", były pomijane na rzecz wniosków zgłaszanych przez osoby prowadzące gospodarstwa rolne o innym profilu produkcji.

Istotne jest, że przy zachowaniu przez ARiMR terminów do rozpatrzenia wniosku, strona miała realne szanse na zawarcie umowy, o której mowa w art. 22 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przed dniem 31 grudnia 2011 r., co wyeliminowałoby wszelkie zaistniałe w niniejszej sprawie wątpliwości co do spełniania przez Wnioskodawcę wymogu określonego w przepisie § 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie działania "Modernizacja gospodarstw rolnych". Należy podkreślić, że obarczanie Wnioskodawcy konsekwencjami przedłużonego okresu rozpatrywania wniosku przez Agencję, zwłaszcza w sytuacji dopuszczenia się przez ARiMR naruszenia przepisów określających terminy dla ich rozpatrywania, nie zasługuje na aprobatę.

Na uwagę zasługuje także brak spójności działań Agencji wobec Wnioskodawcy - wzywanie do uzupełnienia barków wniosku w okresie, kiedy według interpretacji ARiMR Wnioskodawca już nie kwalifikował się do przyznania pomocy - wezwaniem z dnia 26 kwietnia 2012 r., co nie tylko powodowało u Wnioskodawcy uzasadnione przekonanie, że co do istoty spełnia on wymogi do objęcia programem, a jedynie wniosek wymaga uzupełnienia z uwagi na braki formalne, ale także spowodowało konieczność podjęcia zbędnych działań (np. uzyskiwania i przedkładania odpowiednich dokumentów, składania wyjaśnień).

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z dnia 9 stycznia 2013 r. poinformowała, że jej zdaniem nie doszło do naruszenia prawa. Organ wyjaśnił, że do dnia 19.09.2011 r. wniosek znajdował się poza dostępną pulą środków. Dopiero w tym dniu środki finansowe zostały zarezerwowane, co nie przesądzało o pozytywnej weryfikacji złożonego wniosku. Dolnośląski Oddział Regionalny wystosował do strony pisma z dnia 08.06.2011 r., 07.09.2011 r. i 05.10.2011 r. dotyczące obsługi złożonego wniosku, w których informowano o harmonogramie rozpatrywania wniosku. Taka informacja znajduje się również w piśmie P-14/135 z dnia 16.02.2012 r., na które powołała się strona w wezwaniu.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego "(...) braku spójności działań Agencji wobec Wnioskodawcy - a mianowicie wzywanie do uzupełnienia braków wniosku w okresie, kiedy według interpretacji ARiMR Wnioskodawca już nie kwalifikował się do przyznania pomocy (...)" Agencja stwierdziła, że pismo ... z dnia ...04.2012 r. wzywające do uzupełnienia braków zostało skierowane w celu ustalenia stanu faktycznego w gospodarstwie objętym wnioskiem o przyznanie pomocy. Organ podkreślił, że wraz z uzupełnieniami w dniu 15.05.2012 r. wpłynęło zaświadczenie Powiatowego Lekarza Weterynarii (znak ... z dnia ... maja 2012 r.), które potwierdziło, że zaplanowana inwestycja ma na celu dostosowanie gospodarstwa do obowiązujących standardów w związku z czym odmówiono przyznania pomocy.

Dodatkowo, jak wskazał organ, w piśmie ... z dnia ...04.2012 r. wzywającym do uzupełnienia braków strona została poinformowana że cyt. " Wnioskodawca niebędący beneficjentem pomocy finansowej z działania " Ułatwienie startu młodym rolnikom" PROW 2007-2013, który złożył w ramach naboru przeprowadzonego w styczniu 2011 r. wniosek o przyznanie pomocy obejmujący zakresem rzeczowym zakup i montaż nowoczesnych baterii klatkowych dla kur niosek, nie ma możliwości uzyskania pomocy z działania "Modernizacja gospodarstw rolnych". Mając świadomość, że Agencja nie może finansować deklarowanej operacji strona nie skorzystała z przesłanki określonej w § 14 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia i nie dokonała zmiany zakresu rzeczowego planowanej operacji. Informacja o takiej możliwości znajdowała się w pouczeniu pisma ... kierowanego z prośbą o uzupełnienie wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ powołał się na argumentację zawartą w piśmie stanowiącym rozpatrzenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przesłanki przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" zostały na gruncie prawa unijnego uregulowane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 oraz rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368, s. 15, ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1974/2006). Natomiast w zakresie przepisów krajowych przesłanki te określa ustawa z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Zgodnie z art. 20 lit. b) ppkt i) rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 wsparcie ukierunkowane na konkurencyjność sektora rolnego i leśnego dotyczy środków mających na celu restrukturyzację i rozwój kapitału rzeczowego i wspieranie innowacji poprzez modernizację gospodarstw rolnych.

W myśl art. 26 ust. 1 "Modernizacja gospodarstw rolnych" Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 wsparcie o którym mowa w art. 20 lit. b) ppkt i), udziela się rolnikom z tytułu materialnych lub niematerialnych inwestycji, które:

a) poprawią ogólne wyniki gospodarstwa rolnego,

b) spełniają normy wspólnotowe mające zastosowanie do danej inwestycji.

W przypadku inwestycji dokonywanych w celu dostosowania do norm wspólnotowych wsparcie może zostać udzielone jedynie tym inwestycjom, które są dokonywane w celu dostosowania do nowo wprowadzonych norm wspólnotowych. W takim wypadku w celu spełnienia tej normy można przyznać okres karencji, nieprzekraczający 36 miesięcy od daty, w której dana norma staje się obowiązująca dla gospodarstwa rolnego. W przypadku młodych rolników otrzymujących wsparcie, o którym mowa w art. 20 lit. a) ppkt ii), może zostać udzielone wsparcie na inwestycje mające na celu spełnienie obowiązujących norm wspólnotowych, gdy inwestycje te zostały określone w planie biznesowym, o którym mowa w art. 22 ust. 1 lit. c). Okres karencji, w ciągu którego konieczne jest spełnienie norm, nie może przekroczyć 36 miesięcy od daty podjęcia działalności.

W pkt 12 preambuły rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 wskazano, że w odniesieniu do inwestycji służących modernizacji gospodarstw rolnych w celu spełnienia niedawno wprowadzonych norm wspólnotowych oraz w przypadku, gdy młodzi rolnicy mają spełnić istniejące normy, należy ustalić termin, do którego normy te mają zostać spełnione. Art. 17 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 stanowi, że w przypadku wsparcia na rzecz inwestycji na modernizację gospodarstw rolnych w celu dostosowania do nowo wprowadzonych norm wspólnotowych, o którym mowa w art. 26 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, odpowiednie normy zostają spełnione przed zakończeniem okresu karencji, o którym mowa w tym akapicie. Natomiast ust. 2 art. 17 odnosi się do młodych rolników i stanowi, że jeżeli inwestycje są podejmowane przez młodych rolników otrzymujących wsparcie określone w art. 22 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 w celu dostosowania do istniejących norm wspólnotowych, odpowiednie normy zostają spełnione przed zakończeniem okresu karencji, o którym mowa w art. 26 ust. 1 akapit trzeci tego rozporządzenia. W załączniku II do tego rozporządzenia w pkt. 5.3.1.2.1 tiret czwarte wskazano, że Program Rozwoju Obszarów Wiejskich w zakresie "Modernizacji gospodarstw rolnych" winien zawierać wyznaczenie nowo wprowadzonych norm wspólnotowych (oraz istniejących norm w przypadku młodych rolników otrzymujących wsparcie na rozpoczęcie działalności), na które może zostać przyznane wsparcie, uzasadnienie dotyczące szczególnych problemów związanych ze spełnieniem tych norm oraz czas trwania i uzasadnienie okresu karencji dla każdej z norm.

W krajowym Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2007r. w sprawie Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - M.P. Nr 94, poz. 1035 ze zm.) wskazano, że pomoc udzielana w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" może dotyczyć inwestycji związanych z podjęciem lub modernizacją produkcji produktów rolnych żywnościowych lub nieżywnościowych (...). Celem działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" jest wsparcie modernizacji gospodarstw w celu zwiększenia ich efektywności poprzez lepsze wykorzystanie czynników produkcji, w tym wprowadzenie nowych technologii produkcji, poprawę jakości produkcji, różnicowanie działalności rolniczej, a także zharmonizowanie warunków produkcji rolnej z wymogami dotyczącymi ochrony środowiska naturalnego, higieny produkcji oraz warunków utrzymania zwierząt. Pomoc może być przyznana na inwestycje, mające na celu dostosowanie gospodarstwa do standardów, wynikających z przepisów prawa Unii Europejskiej:

1) obowiązujących - pod warunkiem, że inwestycję podejmuje beneficjent działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" zgodnie z biznesplanem, a dostosowanie gospodarstwa rolnego nastąpi przed upływem 36 miesięcy od dnia podjęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego;

2) nowowprowadzonych - pod warunkiem, że dostosowanie nastąpi w terminie nie dłuższym niż 36 miesięcy od dnia, w który dany standard stał się obowiązujący.

Dyrektywa Rady nr 99/74/WE z dnia 19 lipca 1999 r. została wdrożona do krajowego systemu prawnego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2003r., Nr 106, poz. 1002 ze zm.) w wersji ustalonej ustawą z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o ochronie zwierząt (Dz.U. Nr 79, poz. 668) oraz wydanym na podstawie art. 12 ust. 7 ustawy z 21 sierpnia 1997r. rozporządzeniem MRiRW z 15 lutego 2010 r. W § 40 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 15 lutego 2010r., mającego zastosowanie w sprawie, wskazano, że w gospodarstwach, w których utrzymuje się co najmniej 350 kur niosek, dopuszcza się do dnia 31 grudnia 2011r. utrzymywanie tych kur w kurniku w niezmodyfikowanych klatkach jednopoziomowych lub wielopoziomowych bez ściółki, jeżeli kurnik został oddany do użytku przed dniem 26 marca 2004 r. i nie był modernizowany w okresie od dnia 26 marca 2004 r. do dnia 1 maja 2004 r.

Minimalne warunki utrzymania kur niosek zostały określone w § 27 - § 33 rozporządzenia z 15 lutego 2010r. W myśl § 17 tego rozporządzenia w przypadku utrzymania w gospodarstwie co najmniej 350 kur niosek kury te utrzymuje się w kurniku:

1) w zmodyfikowanych klatkach jednopoziomowych lub wielopoziomowych,

2) bez klatek jednopoziomowo lub wielopoziomowo.

Podobne zapisy istniały również we wcześniejszym rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich (Dz.U., Nr 167, poz. 1629 ze zm.) które weszło w życie z dniem 26 marca 2004 r. W § 73 tego rozporządzenia wskazano, że w gospodarstwach utrzymujących co najmniej 350 kur nieśnych dopuszcza się utrzymywanie tych kur w pomieszczeniu inwentarskim w niezmodyfikowanych w zmodyfikowanych klatkach jednopoziomowych lub wielopoziomowych bez ściółki:

1) dla obiektów dla obiektów, które są budowane, modernizowane lub nie zostały oddane do użytku przed dniem wejścia w życie rozporządzenia - do dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej;

2) dla pozostałych obiektów - do dnia 31 grudnia 2011 r.

Ponadto zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007r. pomoc przyznaje się na operację obejmującą wyłącznie inwestycje związane z prowadzeniem działalności rolniczej:

1) spełniającą wymagania określone w Programie, w szczególności uzasadnioną ekonomicznie, w tym pod względem jej kosztów, oraz zapewniającą osiągnięcie i zachowanie celów działania, o którym mowa w § 1,

3) której realizacja w gospodarstwie przyczyni się do poprawy ogólnych wyników gospodarstwa, w tym:

wzrostu wartości dodanej brutto w gospodarstwie (...), lub

poprawy sytuacji w gospodarstwie w zakresie ochrony środowiska, lub

poprawy sytuacji w gospodarstwie w zakresie warunków utrzymania zwierząt, lub

poprawy sytuacji w gospodarstwie w zakresie higieny i bezpieczeństwa produkcji, lub

poprawy sytuacji w gospodarstwie w zakresie infrastruktury drogowej;

Przepis ust. 2 § 7 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007r. stanowi, że pomoc może być przyznana, jeżeli zostały spełnione warunki określone w rozporządzeniu oraz innych przepisach prawa związanych z realizacją operacji. W § 7 ust. 3 tego rozporządzenia wskazano, że pomoc przyznaje się na operację obejmującą inwestycje mające na celu dostosowanie gospodarstwa do określonych odrębnymi przepisami wymagań w zakresie: 1) higieny produkcji mleka oraz warunków utrzymania zwierząt - jeżeli inwestycję podejmuje beneficjent działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem zgodnie ze złożonym przez niego planem rozwoju gospodarstwa, a dostosowanie gospodarstwa nastąpi w okresie 36 miesięcy od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu przepisów w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, 2) ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego - pod warunkiem że dostosowanie nastąpi w terminie nie dłuższym niż 36 miesięcy od dnia, w którym dane wymaganie określone odrębnymi przepisami stało się obowiązujące.

Po przedstawieniu podstaw prawnych należy zgodzić się z Agencją, że Skarżąca nie mogła uzyskać wnioskowanej pomocy, gdyż nie zrealizowała ona w całości zaplanowanej inwestycji (zakupu i montażu oryginalnego urządzenia do grupowego chowu kur w kurniku) do 31 grudnia 2011r.

Prawidłowo organ wskazał, co potwierdza również sama strona, że w gospodarstwie Skarżącej prowadzona jest działalność rolnicza obejmująca dział specjalny w zakresie chowu kur niosek. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że Skarżąca składając wniosek o pomocy posiadał klatki do chowu kur, które nie odpowiadały wymogom określonym w ww. przepisach w zakresie chowu. Dopiero planowana inwestycja miała dostosować klatki do tych wymogów. Z zaświadczenia Powiatowego Lekarza Weterynarii w Oleśnicy z 7 maja 2012 r. wynikało również, m.in. że klatki - od 1 stycznia 2012 r. nie spełniają wymogów w zakresie minimalnych warunków utrzymania kur niosek określonych w rozdziale 4 rozporządzenia MRiRW z 15 lutego 2010 r.

Mając więc na uwadze ww. przepisy i ustalony stan faktyczny w sprawie prawidłowo ARiMR stwierdziła, że z dniem 1 stycznia 2012 r. inwestycja polegająca na zakupie i instalacji zmodyfikowanych klatek dla kur nieśnych, spełniających podwyższone standardy wynikające z regulacji prawa unijnego i krajowego, stała się inwestycją ukierunkowaną na dostosowanie gospodarstwa do wskazanych wyżej standardów, które w powyższej dacie stały się obowiązujące i wiążące w stosunku do posiadaczy ferm drobiu. Dlatego też wskazywane przez Skarżącą we wniosku cele realizowanej operacji (zwiększenie efektywności poprzez lepsze wykorzystanie czynników produkcji, w tym poprzez poprawę warunków utrzymania zwierząt) nie mogły przyczynić się do przyznania (w 2012r.) wnioskowanej pomocy. Trzeba bowiem zauważyć, że nawet jeżeli na etapie składania wniosku w przedmiotowej sprawie Skarżąca zamierzała pierwotnie osiągnąć inne cele, to po 1 stycznia 2012r. cele te zdezaktualizowały się. Po tej dacie na Skarżącej spoczywał obowiązek przestrzegania minimalnych warunków utrzymania kur niosek, którego to warunku on nie spełnił. W związku z tym trzeba zauważyć, że realizacja przedmiotowej operacji była ukierunkowana na dostosowanie warunków produkcji rolnej do wymogów dotyczących poprawy warunków utrzymania zwierząt. Powyższe potwierdza także Plan Rozwoju Gospodarstwa w którym wskazano, że w gospodarstwie znajdują się klatki, które są już przestarzałe, zniszczone o parametrach nie spełniających nowoczesnych wymagań zoohigienicznych. Dlatego też zaplanowano zakup urządzenia do grupowego chowu kur. Skarżąca, występując z wnioskiem o przyznanie pomocy, miała na uwadze dostosowanie warunków utrzymania kur nieśnych do standardów, które miały stać się obowiązujące z dniem 1 stycznia 2012 r. Skarżąca standard ten zrealizowała dopiero przed 31 lipca 2012 r. (patrz decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii w O. z .... sierpnia 2012 r. oraz rachunek z ... czerwca 2012r.).

Skarżąca zatem nie mógła otrzymać wnioskowanej pomocy, gdyż z informacji zawartych we wniosku o przyznanie pomocy oraz dodatkowych wyjaśnień wynikało, że inwestycja miała na celu dostosowanie gospodarstwa do norm w zakresie chowu (wymogi wspólnotowe), które były już obowiązujące, a inwestycja zakończyła się w czasie w którym dana norma była już wymagana w stosunku do gospodarstwa Skarżącej (nie jest ona beneficjentem działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", dlatego też nie mają w stosunku do niej zastosowania dodatkowe przywileje). Prawidłowo także organ wyjaśnił, że możliwe jest przyznanie pomocy, jeżeli dany standard nie obowiązuje gospodarstwa danego wnioskodawcy albo stanie się dla niego obowiązujący w przyszłości. W takim przypadku realizacja operacji powinna zakończyć się przed dniem, w którym dany standard stanie się obowiązujący dla danego gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym należy uznać, że wydatki inwestycyjne zaplanowane do poniesienia nie stanowią kosztu kwalifikującego się do refundacji z udziałem wsparcia finansowego przyznawanego przez Agencję. Tym samym prawidłowo ARiMR na podstawie § 14 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007r. odmówiła przyznania pomocy. Dlatego też Agencja nie naruszyła art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, gdyż w sprawie nie zostały spełnione warunki do przyznania takiej pomocy.

Sąd również wskazuje na wręcz wzorcowy sposób postępowania ARiMR, która w piśmie z ... kwietnia 2012 r. poinformowała Skarżącą o powyższych ograniczeniach. Mimo tego Skarżąca nie skorzystała z możliwości dokonania zmiany zakresu rzeczowego planowanej operacji, o czym również został pouczony.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi wskazującego, że Główny Lekarz Weterynarii opracował plan działań mający na celu stopniowe wycofanie niezmodyfikowanych klatek i termin tego planu został ustalony na dzień 31 lipca 2012 r. należy zauważyć, że zarzut ten nie może przyczynić się do zmiany stanowiska. Trzeba w pierwszej kolejności zauważyć, że pismo to nie zostało skierowane do Skarżącej tylko do Powiatowych Lekarzy Weterynarii, a więc nie może być traktowane jako decyzja administracyjna (wydawana w indywidualnej sprawie). Ponadto dokument ten w żaden sposób nie mógł zmienić powszechnie obowiązujących przepisów prawa (nie stanowi on źródła prawa), umożliwiał on jedynie pod ściśle określonymi warunkami sprzedaż wyprodukowanych w kurnikach nie dostosowanych do wymogów wspólnotowych jaj po 1 stycznia 2012r. Zgodzić się także należy z Agencją, że dokument ten należy odczytywać jedynie w kategoriach instrumentu dyscyplinującego i przymuszającego posiadaczy ferm drobiu do możliwie jak najszybszego dostosowania ich gospodarstw do norm wspólnotowych w zakresie warunków utrzymania zwierząt.

Bezzasadny jest także zarzut nieterminowego rozpoznania wniosku Skarżącej. Organ szczegółowo w odpowiedzi na skargę ustosunkował się do tego zarzutu wskazując na konkretne uwarunkowania faktyczne (odległa pozycja wniosku Skarżącego na liście określającej kolejność przysługiwania pomocy), finansowe (brak wolnych środków) oraz daty. Nie powtarzając wskazanych w odpowiedzi na skargę zasadnych argumentów należy jedynie podkreślić, że Skarżąca w sposób prawidłowy była informowana o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku oraz o możliwości realizacji zamierzonej inwestycji "na własne ryzyko" i ewentualnej możliwości zrefundowania kosztów (pismo z 8 czerwca 2011r.), z czego Skarżąca nie skorzystała. W tym kontekście prawidłowo organ zwrócił uwagę, że nawet w wypadku podpisania umowy ze Skarżącą w 2011r., to jej obowiązkiem byłoby zakończenie planowanej inwestycji do 31 grudnia 2011r., czego Skarżąca niewątpliwie nie uczyniła. Zatem kwestia terminowości działania Agencji nie ma wpływu na wydane rozstrzygnięcie.

Nieuzasadniony jest również zarzut dotyczący braku spójności działań Agencji wobec wnioskodawczyni poprzez wzywanie do uzupełnienia braków wniosku w okresie, kiedy według interpretacji ARiMR Skarżąca już nie kwalifikowała się do przyznania pomocy. Odnosząc się do powyższego trzeba wyjaśnić, że ARiMR zwróciła się do Skarżącej w celu ustalenia czy wnioskodawczyni rozpoczęła i zrealizowała jeszcze przed dniem 1 stycznia 2012 r. inwestycje związaną z zakupem i montażem baterii klatkowych dla kur niosek. Zważywszy na to, że Skarżąca o możliwości realizacji inwestycji była informowana pismem z ... czerwca 2011r., wręcz niezbędne stało się wezwanie Skarżącej do złożenia wyjaśnień i dokumentów w celu wydania ewentualnego pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia (przy założeniu spełnienia pozostałych warunków przyznania pomocy), w wypadku zrealizowania inwestycji do 31 grudnia 2011r.

Z wyżej przedstawionych powodów Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem. Zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniły bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Prowadząc postępowanie Agencja nie uchybiła obowiązującym ją zasadom proceduralnym. Agencja w szczególności rozpatrzyła cały zgromadzony materiał dowodowy i prawidłowo przeprowadziła postępowanie w niniejszej sprawie, a negatywny dla Skarżącej wynik postępowania nie może być równoznaczny z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów.

Uznając, że organ w toku postępowania w sprawie wniosku Skarżącej nie naruszył przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania i wydał prawidłowe rozstrzygniecie zawarte w piśmie z 24 września 2012 r. Sąd na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.