Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 900/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 75i ust. 1, art. 75j ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. B., dalej skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości

z dnia [...] marca 2009 r., wydaną w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego

od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej

ds. aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], dalej Komisja Egzaminacyjna, którą to decyzją Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa.

w zw. z art. 75j ust. 2 ustawy z 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U.

z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, ze zm.), dalej Poa., utrzymał powyższą uchwałę

w mocy.

Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

[...] września 2008 r. skarżący przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną, która ustaliła ww. uchwałą, że uzyskał on z testu wyboru 187 punktów, co w konsekwencji, zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 Poa., skutkuje negatywnym wynikiem egzaminu.

Dnia [...] października 2008 r. skarżący złożył odwołanie od ww. uchwały,

w którym wnosił o uznanie, że uzyskał pozytywny wynik z egzaminu, zarzucając błędne ustalenie, że udzielił nieprawidłowych odpowiedzi na pytania testowe o nr 75, 109, 139, 186, 201, 204 i 248.

Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji wskazał, iż rozpoznając odwołanie poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. Ustalił, że egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami prawa o adwokaturze

i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160, z późn. zm.) – dalej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. Wskazał, że ponowna analiza testu wraz

z kartą odpowiedzi skarżącego i przeliczenie punktacji wykazała, że wynik przedmiotowego egzaminu konkursowego został ustalony prawidłowo - skarżący osiągnął 187 punktów, a zatem nie uzyskał wymaganych ustawowo 190 punktów, co skutkowało negatywnym jego wynikiem. Organ podkreślił przy tym, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową,

w której Minister ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Prawo o adwokaturze w art. 75i ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 190 punktów. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem skarżącego, że pytania zamieszczone w teście dla kandydatów na aplikację adwokacką wskazane

w odwołaniu były sformułowane nieprawidłowo.

Odnosząc się do pytania nr 75, w brzmieniu: "Według Kodeksu cywilnego, małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację i któremu nie służy żadne prawo do lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwał wspólnie ze swym współmałżonkiem aż do dnia jego śmierci, niebędący spadkobiercą swego małżonka:

A. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku;

B. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu miesiąca od otwarcia spadku;

C. w ogóle nie jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania",

wskazał, iż prawidłową - według klucza odpowiedź na to pytanie, była odpowiedź "C", oparta na art. 9351 k.c. w zw. z art. 923 § 1 k.c., natomiast skarżący wskazał jako prawidłową odpowiedź "A". Organ podkreślił, cytując treść art. 923 § 1 k.c., że istota pytania sprowadzała się do ustalenia, czy uprawnienie to dotyczy małżonka,

w stosunku do którego orzeczono separację, a zatem pytanie dotyczyło istniejącego stanu separacji. Treść przepisu nie pozostawiała, zdaniem organu, wątpliwości, że obejmuje on swoim zakresem osobę, która pozostaje – w chwili śmierci – małżonkiem spadkodawcy. Sytuację prawną małżonka, w stosunku do którego orzeczono separację reguluje, jak podkreślił organ, art. 614 § 1 k.r.o., stanowiący, że orzeczenie separacji powoduje skutki takie, jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. Organ, nawiązując do ww. przepisów wskazał, że małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację nie jest małżonkiem, o którym mowa w treści art. 923 k.c., zatem nie służy mu uprawnienie przewidziane w tym przepisie. Zdaniem organu brzmienie tych przepisów jest jednoznaczne, co potwierdza zarówno doktryna, jak i orzecznictwo. Poza tym rozważania skarżącego na temat względów natury humanitarnej, które legły

u podstaw regulacji zawartej przez ustawodawcę w art. 923 k.c., pozostają bez znaczenia dla oceny prawidłowości odpowiedzi. Organ nie zgodził się również

z zarzutami odnośnie pytania nr 109, w brzmieniu: "Według Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli strona nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez sąd drugiej instancji i nie wnosiła o doręczenie jej odpisu tego wyroku z uzasadnieniem, a w sprawie tej skarga kasacyjna jest dopuszczalna:

A. strona ta nie może wnieść skutecznie skargi kasacyjnej,

B. okoliczność ta nie ma znaczenia dla skutecznego wniesienia skargi

kasacyjnej i strona może ją wnieść w terminie przewidzianym przez

Kodeks postępowania cywilnego,

C. strona może wnieść skargę kasacyjną i termin do jej wniesienia ulega

przedłużeniu o termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia".

Wskazał, iż prawidłowa - według klucza odpowiedź na to pytanie, to odpowiedź "A", oparta na art. 3985 § 1 k.p.c., natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "B". Nie podzielił zasadności zarzutu, jakoby skargę kasacyjną można było wnieść skutecznie w sytuacji niezłożenia przez stronę wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz

z uzasadnieniem, wskazując jednocześnie na treść ww. artykułu. Organ nie zgodził się także z zarzutem skarżącego postawionym wobec pytania nr 139,

w brzmieniu: "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, o wyłączeniu wspólnika ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością:

A. orzeka sąd wyrokiem,

B. orzeka sąd postanowieniem,

C. decyduje walne zgromadzenie, podejmując stosowną uchwałę

o wyłączeniu wspólnika."

Podał, że według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", oparta na art. 266 § 1 i 2 k.s.h., natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "B". Organ nie podzielił argumentacji skarżącego, jakoby zadane pytanie wprowadzało zdającego egzamin w błąd i było nieprawidłowo sformułowane. Podkreślił,

że treść ww. przepisu nie pozostawia wątpliwości, że organem uprawnionym do wyłączenia wspólnika ze spółki jest sąd, który rozstrzyga w formie wyroku, skoro

w art. 266 § 2 k.s.h. mowa jest o powództwie i pozwanych. Użyte w § 2 określenie "powództwo" jednoznacznie wskazuje, iż sąd o wyłączeniu rozstrzyga

w postępowaniu procesowym (albowiem w postępowaniu nieprocesowym nie występuje powództwo, lecz wniosek, ani też w tym postępowaniu nie występują pozwani, lecz uczestnicy postępowania). Odnośnie pytania nr 186, o treści: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe, postępowanie prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest:

A. jednoinstancyjne,

B. dwuinstancyjne,

C. trójinstancyjne",

organ wskazał, że prawidłową według klucza odpowiedzią była odpowiedź "A", która ma podstawę w przepisie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 114, poz. 1178 z zm.) w zw. z art. 127 § 3 Kpa., natomiast skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "B". Zdaniem Ministra żaden przepis prawa nie upoważnia do stwierdzenia, że Prezes NBP w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych jest zarazem organem I i II instancji. Ani w doktrynie, ani

w orzecznictwie nie ma sporów w kwestii, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją, od której nie służy odwołanie, jest rozpatrywany

w postępowaniu jednoinstancyjnym, czy dwuinstancyjnym. W literaturze z zakresu prawa dewizowego jest jednoznacznie sformułowany pogląd o jednoinstancyjnym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych. Organ nie podzielił także zarzutów skarżącego wobec pytania nr 201,

w brzmieniu: "Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn, nabywca własności nieruchomości w drodze zasiedzenia:

A. należy do I grupy podatkowej,

B. należy do II grupy podatkowej,

C. nie należy do żadnej grupy podatkowej",

wskazując, że prawidłową według klucza odpowiedzi na to pytanie była odpowiedź "C", oparta na przepisie art. 14 ust. 2 i 3 w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia

28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.), a skarżący udzielił odpowiedzi "A". Organ w odpowiedzi na zarzut, że pytanie to zostało obarczone szeregiem wad i nie zawiera prawidłowej odpowiedzi, zaznaczył, iż zaliczenie podatnika do jednej z trzech grup podatkowych odbywa się na podstawie osobistego stosunku łączącego nabywcę, po której lub od której zostały nabyte rzeczy prawa majątkowe. Uznał, że przypisanie nabywcy do grupy podatkowej ma zastosowanie wyłącznie do pochodnego nabycia rzeczy i praw majątkowych. Jedynie wówczas własność lub inne prawo majątkowe przechodzi ze zbywcy na nabywcę. Skoro w wyniku zasiedzenie nie przechodzi na nabywcę własność lub inne prawo rzeczowe i nie występuje zbywca, bezprzedmiotowe jest rozważanie stosunku osobistego łączącego zbywcę i nabywcę, a także przynależność nabywcy do grupy podatkowej w podatku od spadków i darowizn.

Organ nie podzielił zasadności zarzutów skarżącego wobec pytania nr 204, o treści: "Zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym, opodatkowaniu akcyzą podlega:

A. wyrób akcyzowy,

B. produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych,

C. dostawa towarów, nie będących wyrobami akcyzowymi",

wskazując, że prawidłową według klucza odpowiedzi na to pytanie była odpowiedź "B", oparta na art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 29, poz. 257 ze zm.). Skarżący udzielił odpowiedzi "A", uznając ją za możliwą i poprawną. Minister podkreślił, że ustawodawca wskazał konkretne wyroby, które uznał za wyroby akcyzowe, czyli takie, wobec których powstaje obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czynności określonych w art. 4 ust. 1 – 3 tej ustawy. Jego zdaniem materia zakresu pytania nie budzi wątpliwości na gruncie obowiązującego prawa, a także wśród przedstawicieli doktryny. Odpowiedź "C – dostawa towarów, nie będących wyrobami akcyzowymi" jest, zdaniem organu, nieprawidłowa, bowiem ww. ustawa przewiduje opodatkowanie akcyzą wyłączenie obrót wyrobami akcyzowymi, który w powyższej propozycji odpowiedzi został wykluczony. Organ za nieuzasadnione uznał też zarzuty skarżącego odnośnie pytania nr 248, o treści: "Zgodnie z ustawą o Rzeczniku Praw Obywatelskich, zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich powołuje:

A. Rzecznik Praw Obywatelskich,

B. Prezydium Sejmu,

C. Marszałek Sejmu",

wskazując, iż prawidłową - według klucza odpowiedź, na to pytanie była odpowiedź "C", oparta na treści art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2001 r., Nr 14, poz. 147 ze zm.). Skarżący udzielił natomiast odpowiedzi "A". W ocenie Ministra, wbrew zarzutowi skarżącego pytanie to było sformułowane precyzyjnie i jednoznacznie, gdyż trafna odpowiedź polegała na wskazaniu jednego z trzech organów, który zgodnie z brzmieniem przepisu powołuje zastępców RPO. Odpowiedź prawidłowa może być zaś tylko jedna - Marszałek Sejmu, gdyż wynika to wprost z przepisu. Nie ma natomiast żadnego znaczenia to, że przepis mówi, iż Marszałek Sejmu czyni to na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich. W konkluzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej i uznania wyniku egzaminu skarżącego za pozytywny.

W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zakwestionował pytania wymienione

w odwołaniu, za wyjątkiem pytania nr 248 i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości, zarzucając naruszenie przez Ministra Sprawiedliwości art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa. oraz art. 75a ust. 3 w zw. z 75i ustawy – Prawo

o adwokaturze. Nie zgodził się z argumentacją zaprezentowaną przez Ministra

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powtarzając jednocześnie dotychczasowe argumenty podniesione w odwołaniu, dotyczące wadliwości pytań. Wniósł o uznanie pytań o nr 75, 109, 139, 186, 201 i 204 za nieprecyzyjne, w których żadna odpowiedź nie była prawidłowa albo prawidłowych odpowiedzi było więcej niż jedna, względnie wybór odkreślonej odpowiedzi zależał od przyjętej interpretacji, czym naruszały one wymóg z art. 75i ust. 1 Poa.

W uzasadnieniu postawionych w skardze zarzutów, skarżący uzupełnił prezentowaną przed organem argumentację. Stwierdził, że w zakresie pytania nr 75 odpowiedź na nie zawiera błąd, gdyż – wbrew temu co twierdzi organ II instancji – separacja nie przerywa węzła małżeńskiego, będącego podstawą więzi między małżonkami, a nawet między jednym ze współmałżonków, a krewnymi drugiego i to niezależnie od ich woli. Separacja, zdaniem skarżącego, nie "zawiesza" także tej więzi aż do jej ustania, zatem nawet małżonek rozwiedziony pozostaje w dalszym ciągu osobą bliską, tym bardziej jeżeli zamieszkuje wspólnie ze swoim rozwiedzionym małżonkiem. Wadliwości zakwestionowanego pytania nr 109, skarżący doszukiwał się w sporze jaki wywołuje w orzecznictwie materia tego pytania, wskazując, że poglądy te nie mogą być w kwestii zaskarżonego przez niego pytania decydujące. W dalszej części skargi odniósł się do pytań nr 139, 186, 201

i 204, powtarzając wobec nich zarzuty sformułowane w odwołaniu od zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Ponadto podkreślił, że aby uznać zasadność jego twierdzeń, wystarczyło, aby Minister zastosował właściwe prawo materialne

i przepisy postępowania, co umożliwiłoby ustalenie niezgodności treści poszczególnych pytań i odpowiedzi zarówno w zakresie przepisów prawa, do których się odnoszą, jak i tych, na podstawie których przeprowadzony był egzamin.

W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną uchwałę lub postanowienie

z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie konkursowe na aplikację adwokacką jest postępowaniem administracyjnym, które przeprowadza powołany w tym celu organ – Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich, od której rozstrzygnięcia przysługuje stronie odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Wniesienie odwołania od uchwały Komisji skutkuje dokonaniem oceny kwestii wyniku przeprowadzonego egzaminu i zbadania, czy wynik ten został ustalony prawidłowo. Prawidłowe zaś ustalenie wyniku egzaminu zależy od prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w kluczu, prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata oraz prawidłowości zastosowania procedur egzaminacyjnych. Kwestia oceny merytorycznej poprawności pytań i odpowiedzi wskazanych jako właściwe w kluczu testowym, jest istotnym zadaniem tego organu na tym etapie postępowania. Od tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodności z prawem decyzji w tym względzie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 473/07).

Zgodnie z art. 75i Poa. egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

Przepis art. 75i Poa. nie przewiduje sytuacji, aby prawidłowe mogły być dwie odpowiedzi, a tym bardziej, aby mógł być jednocześnie przyznany punkt za wskazanie jednej z dwóch odpowiedzi spośród trzech wymienionych w pytaniu. Nie ulega również wątpliwości, że pytanie egzaminacyjne powinno być zredagowane dostatecznie precyzyjne, aby uniknąć wątpliwości ze strony osoby egzaminowanej co do zakresu przedmiotowego danego pytania.

Poprawna odpowiedź na pytanie testowe, w zakresie, o którym mowa

w art. 75i Poa., musi pozostawać w zgodności z kontekstem pytania. Zatem należy odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem. Jeżeli odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nieopisanej w pytaniu z testu wyboru bądź wychodzi poza jednoznacznie zakreślony kontekst i logikę pytania, to znaczy nie jest to na użytek ww. egzaminu odpowiedź prawidłowa.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy

w ocenie Sądu za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art. 75i ust. 1 Poa. w odniesieniu do pytań testu nr 75, 186 i 204 z uwagi na fakt, iż pytania te zawierały więcej niż jedną odpowiedź prawidłową. Powyższe naruszenie w rozpatrywanej sprawie miało istotny wpływ na jej wynik, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości.

Pytanie nr 75 określało "małżonka", jako pozostającego w separacji lecz jednocześnie wskazywało, że udzielenie odpowiedzi powinno opierać się na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (według Kodeksu cywilnego). Niewątpliwie, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, wskazywanie na art. 9351 k.c., jako na rozwiązanie uzasadniające prawidłowość odpowiedzi podanej pod literą "C" nie było właściwe, bowiem przepis ten odnosi się do prawa dziedziczenia. Poza tym ustawodawca w przepisie art. 923 § 1 k.c. wymienił dwie grupy podmiotów uprawnionych do korzystania z mieszkania po śmierci spadkodawcy, tj. małżonka

i "inne osoby bliskie". O ile, mając na względzie art. 614 § 1 k.r.o. małżonek

w separacji nie jest tym małżonkiem, o którym jest mowa w art. 923 § 1 k.c. o tyle wykluczenie go a priori z kręgu "osób bliskich" może budzić wątpliwości. Zauważyć należy, iż sytuacja małżonka po rozwodzie i małżonka w separacji jest diametralnie różna. W pierwszym przypadku związek małżeński ustaje definitywnie, w drugim trwa z pewnymi modyfikacjami. Niewątpliwie stosunek bliskości względem spadkodawcy potwierdzać mogą nie tylko formalnoprawne więzi rodzinne, ale również więzi faktyczne.

Zatem w pytaniu nr 75 możliwe były dwie odpowiedzi "A" i "C", co ewidentnie narusza art. 75i ust. 1 Poa. Ponieważ skarżący udzielił odpowiedzi "A", wspomniane naruszenie prawa materialnego ma wpływ na wynik sprawy z uwagi na ilość brakujących punktów do uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu konkursowego. Pytanie to niewątpliwie, jak na wymagania testu jednokrotnego wyboru, miało bardzo nietypowy charakter i przy wymaganej od zdających tylko znajomości przepisów Kodeksu cywilnego, do których się odwoływało, mogło mylić co do rozróżnienia sytuacji prawnych "małżonka", "małżonka pozostającego

w separacji" i "osoby bliskiej" tym bardziej, że dopiero orzecznictwo sądów (przykładowo wyrok NSA z 25 stycznia 2007 r. w sprawie II GSK 273/06) i poglądy doktryny (przykładowo /w:/ komentarz M. Olczyk do Kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego) dokonały dookreślenia praw tych małżonków, lecz również tylko

w zakresie obejmującym rozważania na tle konkretnych problemów.

Zdaniem Sądu, odpierając zarzuty skarżącego co do pytania nr 186 organ pominął, że podniesienie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego do rangi ogólnej spowodowało konieczność dostosowania do tej zasady rozwiązań prawnych przyjętych w kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności stało się nieodzowne zagwarantowanie tej zasady w postępowaniu przed ministrami.

Takie dostosowanie uczyniono również w sprawach w przedmiocie indywidualnego zezwolenia dewizowego, o jakim mowa w pytaniu nr 186. Przepis art. 8 ust. 3 Prawa dewizowego w brzmieniu na dzień zdawania przedmiotowego egzaminu konkursowego stanowi, że do decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydanych w sprawach związanych z udzieleniem indywidualnego zezwolenia dewizowego stosuje się odpowiednio art. 127 § 2 Kpa. Powyższy przepis został zmieniony przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 61, poz. 410) zmieniającej ww. ustawę z dniem 21 kwietnia 2007 r.

Poprzednio przepis ten brzmiał: decyzje Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydane w sprawach, o których mowa w ust. 2 (tj. związanych

z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych) są ostateczne.

Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że przed nowelizacją omawianego przepisu postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia indywidualnego zezwolenia dewizowego było jednoinstancyjne.

Odpierając zarzuty skarżącego, organ skoncentrował się na istnieniu określonych różnic pomiędzy - jak podaje - klasycznym postępowaniem dwuinstancyjnym, a postępowaniem z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie negując istnienia powyższych różnic należy jednakże zauważyć, iż przepis art. 127

§ 3 Kpa. stanowi "od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez (...)" a do "wniosku stosuje odpowiednio przepisy dotyczące odwołań" to analiza literalnego brzmienia powyższych przepisów prowadzi do konkluzji, iż decyzja wydana przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy jest wydana w II instancji mimo tożsamości podmiotowej organu pierwszej i drugiej instancji. W doktrynie prezentowane są poglądy, że dwuinstacyjność postępowania może być rozpatrywana w aspekcie materialnym i formalnym. W pierwszym

z wymienionych, dwuinstancyjność postępowania polega na prawnej możliwości dwukrotnego rozstrzygania tej samej sprawy pod względem merytorycznym.

W aspekcie formalnym, wyraża się natomiast w konstrukcji toku instancji i zakłada przesunięcie uprawnień do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ wyższej instancji.

Dodatkowo zauważyć należy, że w doktrynie prawa adminstracyjnego kwestia ta nie jest pojmowana jednolicie. W uchwale NSA z dnia 9 grudnia 1996 r. podjętej w sprawie OPS 4/96 przyjęto, iż środek określony w art. 127 § 3 Kpa. stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności (podobnie wówczas

W. Dawidowicz: Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 45). Jednakże pogląd ten uległ zmianie, gdyż w uchwale NSA z dnia 22 lutego 2007 r. wydanej w sprawie II GPS 2/06 stwierdzono, że "W sukcesywnie budowanym stanie prawnym, w orzecznictwie i doktrynie istnieją wystarczająco silne przesłanki do przyjęcia, że wniosek strony przewidziany w art. 127 § 3 Kpa. uruchamia tok instancji w znaczeniu procesowym, który nie musi być zbudowany na hierarchicznej strukturze organów administracji publicznej". Należy zauważyć, iż uchwała ta została podjęta przy zdaniu odrębnym sędziego Jana Pawła Tarno. Również i po podjęciu tej uchwały NSA wyrażał odmienny pogląd co do dwuinstancyjności postępowania z art. 127 § 3 Kpa. uznając, że skoro decyzja jest wydawana przez organ administracji publicznej

o charakterze monokratycznym, to nie można mówić o "wyższej" lub "niższej" instancji (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2007 r. w sprawie II GSK 381/06). Zatem przy takiej różnicy poglądów na rozumienie instancyjności, o której mowa w przepisie art. 127 § 3 Kpa., do którego odwołuje się art. 8 ust. 3 ustawy Prawo dewizowe, wymagania postawione kandydatom na aplikantów adwokackich pytaniem nr 186 były niewspółmierne do wiedzy, którą powinni się wykazać.

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom organu, analiza powyższych przepisów dokonana również w świetle przytoczonych przez obie strony niniejszego postępowania poglądów doktryny i orzecznictwa, nie pozwala na skuteczne zanegowanie twierdzenia skarżącego, że zarówno odpowiedź A, jak i B na pytanie oznaczone numerem 186 tworzy zdanie prawdziwe. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 75i ust. 1 Poa. jest uzasadniony, zważywszy na liczbę uzyskanych przez skarżącego punktów.

Zastrzeżenia Sądu budzi także pytanie nr 204 dotyczące opodatkowania podatkiem akcyzowym.

W ocenie Ministra istotą pytania była kwestia dokonywania czynności podlegającej opodatkowaniu, jaką jest produkcja wyrobów akcyzowych, o czym mowa wprost w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym. Tymczasem w myśl art. 1 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym ustawa określa opodatkowanie podatkiem akcyzowym, zwanym dalej "akcyzą", wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizacje obrotu wyrobami akcyzowymi, a także oznaczanie znakami akcyzy. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 1 użyte w ustawie określenia oznaczają: wyroby akcyzowe - wyroby energetyczne, energię elektryczną, napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe określone w załączniku nr 1 do ustawy. W myśl natomiast art. 4 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z dnia 23 stycznia 2004 r. (w brzmieniu na dzień zdawania przedmiotowego egzaminu konkursowego) opodatkowaniu podlega kolejno: produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych; wyprowadzenie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych ze składu podatkowego; sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju; eksport i import wyrobów akcyzowych; nabycie wewnątrzwspólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa. W ocenie Sądu,

z zestawienia powyższych przepisów wynika konieczność drobiazgowego wyjaśnienia na gruncie przywołanej ustawy zakresu pojęcia "wyrób akcyzowy"

i wzajemnych relacji pomiędzy przytoczonymi przepisami. Zdaniem Sądu, dopiero zaprzeczenie twierdzeniu "opodatkowaniu akcyzą podlega wyrób akcyzowy", a więc uznanie tego zdania za fałszywe, pozwoli na wyeliminowanie jako prawidłowej również odpowiedzi wskazanej pod literą "A". Niewątpliwie bowiem również odpowiedź wskazana w kluczu jako "B" jest prawidłowa.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że pytania egzaminacyjne powinny być formułowane w sposób jasny, precyzyjny

i jednoznaczny. Nie mogą wprowadzać w błąd uczestników konkursu, w tym uniemożliwiać zakreślenie prawidłowej odpowiedzi. Pytanie prawidłowe to takie, na które jest jedna właściwa i niebudząca wątpliwości odpowiedź wynikająca wprost

z przepisu lub przepisów, na których pytanie to bazuje. Odpowiedź ta winna być jedną z trzech zaproponowanych w pytaniu.

Zdający nie może ponosić konsekwencji nieprawidłowo sformułowanego pytania. Takie konsekwencje dotknęły skarżącego, któremu nie zaliczono trzech punktów do niezbędnego minimum 190 punktów.

W tych warunkach nie jest uzasadnione pozbawienie skarżącego dodatkowych punktów za pytania nr 75, 186 i 204 skutkiem uznania, że skarżący odpowiedział na nie błędnie.

W konsekwencji nie zachodzi już potrzeba szczegółowej merytorycznej oceny pozostałych zarzutów skargi, bowiem stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1

lit. a) p.p.s.a. nie miałoby to wpływu na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę niniejszą w instancji odwoławczej, Minister Sprawiedliwości podejmie ostateczne rozstrzygnięcie stosownie do poczynionych wyżej przez Sąd ustaleń i ocen.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów orzeczono w oparciu o art. 205 p.p.s.a.