Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 890/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 18, art. 59 par. 7 pkt 7
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skarg M.I. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 9 czerwca 2017 r. Nr [...], [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - s k a r g i o d d a l a -


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej spółki M. Sp. z o. o. w K., m. in. na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...], wystawionego przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług za III kwartał 2015 r., w kwocie należności głównej w wysokości 2.279.710,00 zł oraz na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach [...], obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r., październik, listopad 2015 r., I i II kwartał 2016 r., styczeń, luty, kwiecień, maj 2016 r., o numerach 497.2016, 498.2016, 499.2016, obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za październik, listopad, grudzień 2015 r., oraz o numerach 1489.2016, 1490.2016, obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za listopad, grudzień 2015 r.; w łącznej kwocie należności głównych w wysokości 5.222.687,00 zł.

Zobowiązana spółka pismem z dnia 2 grudnia 2016 r. wniosła na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o:

- umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko składnikom majątkowym spółki M. jako wszczęte i prowadzone z rażącym naruszeniem prawa,

- uchylenie dokonanych wszystkich czynności i zastosowanych środków egzekucyjnych,

- uznanie wszystkich kwot wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym jako wpłaconych przez podatnika i zaksięgowania zgodnie z art. 62 ustawy Ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) w pierwszej kolejności na zobowiązania spółki wynikające z niezapłaconego podatku od osób fizycznych (PIT-4), w dalszej kolejności od najstarszego zobowiązania,

- zwrot nienależnie powstałych i wyegzekwowanych kosztów postępowania egzekucyjnego poprzez przeksięgowanie ich na zobowiązania podatkowe wg wyżej wskazanej kolejności.

W uzasadnieniu podniesiono, że brak było skutecznego doręczenia zobowiązanej spółce zarówno upomnień, jak i tytułów wykonawczych.

Organ egzekucyjny pismem z dnia 13 grudnia 2016 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], o zajęcie stanowiska w kwestii prawidłowości wszczęcia i prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Wierzyciel pismem z dnia 19 grudnia 2016 r. poinformował organ egzekucyjny, że dokumenty wskazane przez zobowiązaną spółkę doręczone zostały prawidłowo.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. postanowieniami z dnia 6 marca 2017 r. nr [...] oraz nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

W uzasadnieniu wskazano, że upomnienia i tytuły wykonawcze doręczone zostały prawidłowo, tym samym wniosek spółki o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest bezpodstawny.

Jednocześnie organ egzekucyjny postanowieniami z dnia 6 marca 2017 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]; oraz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...].

W zażaleniach spółka wniosła o uchylenie zakwestionowanych postanowień w całości, zarzucając naruszenie przepisów art. 59 § 1 pkt 7 w związku z art. 26 § 5 i art. 18 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez bezzasadną odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko niej, podczas gdy egzekucja nie została wszczęta skutecznie z uwagi na to, iż nie doszło do prawidłowego doręczenia tytułów wykonawczych, ani poprzedzających ich wystawienie upomnień.

W uzasadnieniach spółka podniosła, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zobowiązanej spółce nie doręczono upomnień poprzedzających wszczęcie egzekucji oraz nie zostały doręczone również odpisy tytułów wykonawczych. W konsekwencji postępowanie egzekucyjne nie zostało skutecznie wszczęte. Tym samym są nieskuteczne również wszelkie czynności egzekucyjne, które zostały dokonane Spółka ponownie wskazała, że na dzień 31 grudnia 2016 r. nie zatrudniała pracowników. Według spółki w zaistniałej sytuacji należało zastosować procedurę doręczenia zastępczego w trybie art. 45 zdanie drugie w związku z art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniami z dnia 9 czerwca 2017 r. nr [...] oraz nr [...] utrzymał w mocy postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zarówno upomnienia, jak i tytuły wykonawcze zostały doręczone w trybie art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wyjaśnił, że w aktach znajduje się kopia upomnienia z dnia 10 listopada 2015 r., którym wierzyciel (Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]) wezwał zobowiązaną spółkę do uregulowania m.in. należności z tytułu podatku od towarów i usług za III kwartał 2015 r. w kwocie należności głównej 2.279.710,00 zł. Upomnienie doręczono spółce za pośrednictwem poczty w dniu 19 listopada 2015 r., co uwidocznione zostało na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpisem oraz pieczęcią firmową.

Po uprzednim doręczeniu upomnienia wierzyciel wystawił w dniu 5 stycznia 2016 r. tytuł wykonawczy nr [...]. Odpis tytułu wykonawczego doręczony został za pośrednictwem poczty w dniu 11 stycznia 2016 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczenie potwierdzone zostało podpisem i pieczęcią firmową.

Wskazał, że w aktach znajdują się także kopie upomnień, którymi wierzyciel - Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wezwał zobowiązaną spółkę do uregulowania należności:

z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. w kwocie należności głównej 1.429.605,00 zł. - Nr [...] z dnia 9 lutego 2016 r., doręczone w dniu 15 lutego 2016 r.;

z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za październik, listopad, grudzień 2015 r. w kwocie należności głównej 765.939,00 zł. - Nr [...] z dnia 30 marca 2016 r., doręczone w dniu 4 kwietnia 2016 r.;

z tytułu podatku od towarów i usług za październik, listopad 2015 r. w kwocie odsetek 14.824,00 zł. – Nr [...] z dnia 5 kwietnia 2016 r., doręczone w dniu 12 kwietnia 2016 r.;

z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2016 r. w kwocie należności głównej 2.287.231,00 zł. - Nr [...] z dnia 28 kwietnia 2016 r., doręczone w dniu 4 maja 2016 r.;

z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za listopad, grudzień 2015 r. w kwocie odsetek 1.214,00 zł. - Nr [...] z dnia 17 czerwca 2016 r., doręczone w dniu 22 czerwca 2016 r.;

z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń, luty 2016 r. w kwocie odsetek 9.505,00 zł – Nr [...] z dnia 12 lipca 2016 r., doręczone w dniu 18 lipca 2016 r.;

z tytułu podatku od towarów i usług za II kwartał 2016 r. w kwocie należności głównej 701.500,00 zł. -Nr [...] z dnia 12 sierpnia 2016 r., doręczone w dniu 19 sierpnia 2016 r.;

z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień, maj 2016 r. w kwocie odsetek 14.872,00 zł – Nr [...] z dnia 13 września 2016 r., doręczone w dniu 20 września 2016 r.

Upomnienia powyższe doręczono spółce za pośrednictwem poczty, co uwidocznione zostało na zwrotnych potwierdzeniach odbioru podpisami oraz pieczęcią firmową.

Po uprzednich doręczeniach upomnień wierzyciel wystawił następujące tytuły wykonawcze, których odpisy doręczono za pośrednictwem poczty:

nr [...] w dniu 4 marca 2016 r., doręczony w dniu 14 marca 2016 r., nr [...] w dniu 12 kwietnia 2016 r., doręczone w dniu 25 kwietnia 2016 r., nr [...] w dniu 20 kwietnia 2016 r., doręczone w dniu 25 kwietnia 2016 r., nr [...] w dniu 12 maja 2016 r., doręczony w dniu 16 maja 2016 r., nr [...] w dniu 1 lipca 2016 r., doręczone w dniu 08 lipca 2016 r., nr [...] w dniu 28 lipca 2016 r., doręczone w dniu 5 sierpnia 2016 r., nr [...] w dniu 29 sierpnia 2016 r., doręczony w dniu 1 września 2016 r., nr [...] w dniu 28 września 2016 r., doręczone w dniu 3 października 2016 r.

Jak wskazano, na zwrotnych potwierdzeniach odbioru, doręczenia zostały potwierdzone podpisami oraz pieczęcią firmową.

Organ II instancji podkreślił, że zwrotne potwierdzenie odbioru, o ile sporządzone jest w odpowiedniej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dokument urzędowy, który jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone. W jego ocenie, potwierdzenia odbioru powyższych dokumentów nie budzą wątpliwości, co do oznaczeń rodzaju, numeru i daty wydania pism, których doręczenie potwierdzają. Wszystkie potwierdzenia odbioru opatrzone są czytelnymi podpisami oraz odciskiem pieczęci zobowiązanej spółki o tej samej treści.

Jak wyjaśniono dalej w uzasadnieniach, jeżeli osoba obecna w siedzibie osoby prawnej, posługująca się jej pieczątką, nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, to nie można czynić zarzutu, że przesyłkę doręczono do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczający nie musi bowiem znać zakresu obowiązków i uprawnień osób zatrudnionych w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, legitymując się przy tym pieczątką firmy. Nawet gdyby osoba odbierająca korespondencję dla adresata nie była upoważniona do jej odbioru, to jeżeli dysponuje pieczęciami jednostki i potwierdza odbiór korespondencji, to można przyjąć domniemanie faktyczne, iż jest ona uprawniona do odbioru pism.

Nadto organ II instancji wskazał, że pojęcie "osoby uprawnionej", o której mowa w art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego jest pojęciem szerszym niż pojęcie "osoby upoważnionej". Osoba uprawniona do odbioru pism nie musi posiadać w tym zakresie szczególnego pełnomocnictwa, co oznacza, że do odbioru pism nie jest konieczne uprawnienie do reprezentowania spółki, nie jest też niezbędny wpis osoby upoważnionej do Krajowego Rejestru Sądowego.

Wobec powyższego organ II instancji nie stwierdził nieprawidłowości w doręczeniu zobowiązanej spółce upomnień i tytułów wykonawczych. Prawidłowo, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. organ egzekucyjny uznał, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, zgodnie z regulacjami zawartymi w art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wobec tego wnioski spółki zawarte w zażaleniu uznano za bezprzedmiotowe.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 59 § 1 pkt 7 w zw. z art. 26 § 5 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.), w zw. z art. 45 ustawy z dnia czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) - poprzez przyjęcie, jakoby doszło do skutecznego wszczęcia wobec spółki egzekucji, podczas gdy nie doręczono jej prawidłowo tytułów wykonawczych, ani poprzedzających ich wystawienie upomnień,

- art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - poprzez przyjęcie, jakoby organ egzekucyjny nie był uprawniony do badania, czy doszło do prawidłowego doręczenia upomnienia poprzedzającego wszczęcie egzekucji,

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - poprzez utrzymanie w mocy wadliwych postanowień organu l instancji, podczas gdy należało uchylić je w całości i orzec co do istoty sprawy.

W związku z powyższym, spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonych postanowień oraz poprzedzających je postanowień organu I instancji, o połączenie spraw objętych wniesionymi skargami, celem ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jako że sprawy te pozostają ze sobą w związku, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Nadto skarżąca spółka wniosła o przeprowadzenie dowodów z treści dokumentów dołączonych do skargi na okoliczność braku doręczenia upomnień oraz odpisów tytułów wykonawczych pracownikom skarżącej, lecz doręczenia ww. pism pracownikom innego podmiotu - B. Sp. z o.o.; starań spółki o zapewnienie właściwej organizacji pracy oraz dążenia do uregulowania w możliwie szerokim zakresie jej zobowiązań podatkowych.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o ich oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonych postanowieniach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 111 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił sprawy o sygn. akt I SA/Kr 890/17 i I SA/Kr 891/17 połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygn. akt I SA/Kr 890/17.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu.

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie sądowa kontrola z uwzględnieniem powyższych kryteriów doprowadziła do uznania, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Kontroli sądu administracyjnego poddane zostały postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. Sp. z o.o. w K.

Z wnioskiem w tej sprawie wystąpiła skarżąca spółka wskazując jako podstawę art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a.") i uzasadniając, że brak było skutecznego doręczenia spółce zarówno upomnień jak i tytułów wykonawczych.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się miedzy innymi w przypadku, gdy zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo że obowiązek taki ciążył na wierzycielu (pkt 7).

W myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei, art. 15 § 5 u.p.e.a. upoważnia ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia, należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Wydane na podstawie tej delegacji rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2014 r. poz. 1494 ze zm.) wprowadziło na nowo (po uchyleniu rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) ograniczenie tzw. zasady zagrożenia indywidualnego, wskazanej w art. 15 u.p.e.a. Aktualny katalog zwolnień od obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia przed wszczęciem egzekucji różni się od brzmienia § 13 rozporządzenia z 2001 r., który stanowił, że w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Obecnie § 2 rozporządzenia z 2014 r. (które weszło w życie z dniem 1 listopada 2014 r.) stanowi m.in., że egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, w przypadku których, na podstawie przepisów szczególnych, przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu zostało doręczone wezwanie do zapłaty (pkt 1) oraz należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu (pkt 2).

Powyższe oznacza więc, że w niniejszych sprawach wierzyciel nie był zwolniony z obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji, ze wszelkimi skutkami zaniechania tego obowiązku. Ta zresztą kwestia nie budziła sporu między stronami niniejszego postępowania.

Nie budzi też wątpliwości, że wierzyciele (Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] i Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K.) skierowali do skarżącej spółki stosowne upomnienia oraz odpisy tytułów wykonawczych. W aktach spraw znajdują się dowody w postaci potwierdzeń odbioru upomnień i odpisów tytułów wykonawczych adresowanych do skarżącej spółki, na adres [...], ul. [...]. Na każdym z tych potwierdzeń odbioru widnieje podpis osoby odbierającej daną przesyłkę oraz data jej odbioru oraz odcisk pieczęci firmowej M. Sp. z o.o. Bezsporne także jest, że siedziba spółka została prawidłowo oznaczona i była to siedziba wpisana do Rejestru Przedsiębiorców KRS.

Skarżąca spółka zakwestionowała skuteczność powyższych doręczeń (upomnień i tytułów wykonawczych) poprzez zarzut odebrania przedmiotowych przesyłek przez osoby nieuprawnione do odbioru korespondencji kierowanej do spółki.

Doręczanie pism osobom prawnym reguluje art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.), który poprzez art. 18 u.p.e.a. ma zastosowania także do postępowania egzekucyjnego, zawierający w tym zakresie dość ograniczoną regulację. Stanowi on, że jednostkom organizacyjnym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pisma.

Powyższa regulacja zawiera zatem dwie przesłanki skuteczności doręczenia, jedną związaną z adresem i drugą, związaną z osobą odbierającą. Jak już wyżej wskazano, pierwsza przesłanka nie była w żaden sposób kwestionowana. Druga przesłanka skuteczności doręczenia dotyczy osoby odbierającej. Skutek wywołuje jedynie doręczenie do rąk osoby uprawnionej do odbioru pisma. To właśnie spełnienie tej przesłanki jest przez było przez skarżącą spółkę negowane. Strona skarżąca, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzuciła bowiem niewłaściwe doręczenie upomnień oraz odpisów tytułów wykonawczych, a mianowicie doręczenie ich osobom nieuprawnionym do odbioru korespondencji.

Odnosząc się do tego zarzutu należy zaznaczyć, że powinnością każdej jednostki organizacyjnej, a w szczególności prowadzącej działalność gospodarczą, winno być zapewnienie takiej organizacji odbioru pism, aby przebieg korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony i wyłącznie przez osoby uprawnione.

Organ oceniający skuteczność doręczenia pisma może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do spółki jest uprawniona do wykonania tej czynności, a nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z realiami obrotu gospodarczego i funkcjonowania osób prawnych. Wobec tego nie można zasadnie oczekiwać od organu, aby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy osoba odbierająca pismo jest do tego uprawniona (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 1995 r., sygn. akt V SA 1692/94, wyrok NSA z dnia 6 lipca 1999 r., sygn. akt I SA/Po 1829/98).

Zauważyć ponadto trzeba, że art. 45 K.p.a. posługuje się pojęciem osoby uprawnionej do odbioru pism, przez które należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo uprawniona przez spółkę do odbierania korespondencji przychodzącej do jej siedziby (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt II GSK 594/09, podobnie wyrok NSA z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 910/10).

Jeśli osoba taka przebywała w miejscu siedziby spółki i nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, nie można twierdzić, że listonosz doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej. Jak już bowiem wskazano, doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób znajdujących się w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, składając własnoręczny podpis. Należy zgodzić się z poglądami judykatury, że uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi być oparte na zasadzie udzielonego w tym zakresie pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1704/06). Zatem do odbioru przesyłki pocztowej nie jest konieczne uprawnienie do reprezentowania spółki, nie jest też niezbędny wpis osoby upoważnionej do KRS.

W niniejszych sprawach bezsporne jest, że upomnienia i odpisy tytułów wykonawczych zaadresowane do skarżącej spółki z o.o., odebrały osoby, które na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek umieściły swój podpis, a ponadto umieściły na dowodach doręczenia pieczęć firmową spółki. Z takiego działania tych osób można było domniemywać, że są uprawniona do odbioru korespondencji. Skoro zaś osoby, obecne pod adresem siedziby spółki i nie oświadczyły doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, to nie można czynić zarzutu, że przesyłki były doręczone do rąk osób nieuprawnionych. Doręczający nie musi bowiem znać zakresu obowiązków i uprawnień tych osób znajdujących się w siedzibie firmy, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru (por. także wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1684/14, postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 127/14, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt I AC 188/16, wyrok WSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 640/13).

Skarżąca spółka podjęła próbę podważenia powyższych ustaleń poprzez wykazanie, że w 2016 r. nie zatrudniała pracowników, a osoby, które odebrały przedmiotowe przesyłki nie były pracownikami spółki, lecz pracownikami innej firmy mającej siedzibę pod tym samym adresem.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w sprawach powyższą próbę obalenia prawidłowości dokonanych doręczeń należy uznać za nieskuteczną. Przepis art. 45 K.p.a. nie utożsamia osoby uprawnionej do odbioru pism z pracownikiem osoby prawnej. Również organy orzekające w sprawie w swoich rozstrzygnięciach nie twierdziły, że osoby wskazane z nazwiska i dysponujące pieczęcią firmową spółki, to byli pracownicy spółki. Jak sama skarżąca spółka wyjaśniała w tym czasie nie zatrudniała pracowników, jednakże jak wynika z akt sprawy, firma skarżącej spółki cały czas funkcjonowała w obrocie gospodarczym, prowadząc działalność gospodarczą i co istotne pod wskazanym w toku postępowania egzekucyjnego adresem. Zatem nie wykluczone jest, że osoby zarządzające spółką w sposób zwyczajowy upoważniły określone osoby (osoby, które składały podpisy na dowodach potwierdzeniach odbioru) do odbioru korespondencji kierowanej do spółki, o czym może świadczyć fakt, że te osoby dysponowały pieczęcią firmową spółki. Na marginesie należy zauważyć, że strona skarżąca w toku postępowania egzekucyjnego, a także w skargach nie wyjaśniła w jaki sposób w posiadaniu osób rzekomo nieuprawnionych, niemających nic wspólnego ze spółką znalazła się pieczęć firmowa spółki.

Zauważyć także trzeba, że w ramach prowadzonych postępowań przez organ egzekucyjny oprócz doręczeń spornych upomnień i tytułów wykonawczych dokonywano doręczeń wielu innych pism (akta sprawy o sygn. [...]). Korespondencja w tych postępowaniach była wielokrotnie odbierana przez te same osoby, których podpisy widnieją na potwierdzeniach odbioru kwestionowanych przez skarżącą spółkę przesyłek. Przy czym osoby te nie tylko odbierały korespondencję wychodzącą od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. bądź Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], lecz również korespondencję sądową (zawiadomienie Sądu Rejonowego [...] Wydział XI Gospodarczy KRS z dnia 17 października 2016 r., sygn. akt [...]. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne, nie sposób uznać, że odbieranie przesyłek przez osoby dysponujące pieczęcią firmową spółki miało miejsce bez wiedzy i zgody skarżącej spółki.

O wybiórczym traktowaniu przez skarżącą spółkę skutków odbioru pism przez te same osoby (których podpisy widnieją na tzw. "zwrotkach"), świadczy także odbiór decyzji z dnia 15 grudnia 2015 r. nr [...] w sprawie odmowy odroczenia terminu płatności podatku od towarów i usług za III kwartał 2015 r. Decyzja ta została odebrana w dniu 21 grudnia 2015 r. przez tę samą osobę, która odebrała odpis tytułu wykonawczego z dnia 5 stycznia 2016 r. nr [...]. Skarżąca spółka uznała – składając od niej odwołanie – że powyższa decyzja weszła do obrotu prawnego, przyjmując tym samym prawidłowość doręczenia.

Sąd nie uznaje za uzasadnione zarzuty skarg kwestionujące adnotacje na konkretnych dowodach potwierdzenia odbioru. Upomnienie nr [...] z dnia 28 kwietnia 2016 r. zostało prawidłowo doręczone, ponieważ na potwierdzeniu odbioru widnieje data (4 maja 2016 r.), została odciśnięta pieczęć formowa spółki, przy której uwidocznione są dwa podpisy (parafki). Z kolei zarzucona wadliwość doręczenia tytułu wykonawczego nr [...] nie może wpływać na ocenę zasadności wydanych w sprawie rozstrzygnięć, ponieważ przedmiotowy tytuł wykonawczy nie był objęty postępowaniami w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, które zostały zakończone zaskarżonymi postanowieniami.

Potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę obalenia tego domniemania należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi.

Sąd uznał, że skarżąca spółka nie obaliła powyższego domniemania. W świetle powyższego doręczenie przesyłek zawierających upomnienia oraz odpisy tytułów wykonawczych należy uznać za skuteczne, a co za tym idzie należało się zgodzić z organami obydwu instancji, że brak było uzasadnienia do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Za całkowicie chybiony należy uznać zarzut skarg, co do kwestionowania przez organy orzekające w sprawie sposobu organizowania w spółce odbioru pism. W zaskarżonych rozstrzygnięciach odwołano się jedynie do orzecznictwa, które wskazuje, że do obowiązków kierujących firmą jest prawidłowe zorganizowanie firmy w zakresie odbioru korespondencji. Jest to oczywista konstatacja. Argumentacja skarżącej spółki, że to organy podatkowe przeszkodziły spółce w realizacji prawidłowych zasad odbioru pism, poprzez odmowę zwolnienia z egzekucji zajętych wierzytelności pieniężnych jest całkowicie chybiona i pozbawione związku z przedmiotem rozpoznawanych spraw i w żaden sposób nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonych postanowień.

Końcowo odnosząc się do wniosków zawartych w skargach, a dotyczących przeprowadzenia dowodów uzupełniających z treści dokumentów dołączonych do skarg w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd orzekający w sprawach podkreśla, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwość prowadzenia dowodów jest wyjątkowa, bo obejmuje tylko dowód z dokumentów i tylko o tyle, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Wszelkie dowody strona powinna składać we właściwym, merytorycznym postępowaniu, czyli przed organem, bo ten podmiot dokonuje oceny wniosku. Sąd takich kompetencji nie posiada, gdyż kontroluje tylko sposób działania organu. Skoro przed organem skarżąca spółka nie przedłożyła tych dowodów, to nie można twierdzić, że ewentualne braki w zakresie ustaleń faktycznych sprawy powinien uzupełniać Sąd. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, a tym bardziej ustaleń faktycznych, które nie są kwestionowane, lecz odmiennie oceniane (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2290/15).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.