Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 305/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 288 ust  1 pkt   1 i ust 2
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Mirosław Bator Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A.T. i M.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 8 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 września 2016 r., znak: [...] – działając na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w związku z art. 273 ust. 1 pkt 3, art. 274 ust. 1 pkt 2, art. 279 ust. 1 pkt 2, art. 281 ust. 1 i art. 282, art. 284 ust. 1, art. 285, art. 286 ust. 1, ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 672 z późn. zm.), art. 122 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm.), obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 26 września 2011 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2012 (M.P. z 2011 r., Nr 94, poz. 958), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz. U. z 2009 r., Nr 97, poz. 816), oraz na podstawie art. 21 § 1 pkt 1, art. 53, art. 55, art. 56, art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.) oraz w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.) – Marszałek Województwa [...] wymierzył A. T. i M. T., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą [...] spółka cywilna opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód w 1 półroczu 2012 r., w wysokości [...] zł, jednocześnie zobowiązał do wpłaty w/w kwoty wraz z należnymi na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...]

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że na podstawie przeprowadzonej w dniach 3 września 2015 r., 14 i 29 października 2015 r. oraz 10 grudnia 2015 r. zostało ustalone, że A. T. oraz M. T., jako wspólnicy spółki cywilnej prowadzą działalność gospodarczą pod firmą [...]" S.C. A. T., M. T., której przedmiotem jest produkcja wód mineralnych. Strona w okresie objętym kontrolą pobierała wodę podziemną z ujęcia podstawowego [...] do celów konfekcjonowania. Pobrana woda nie była uzdatniana. Dalej organ I instancji podał, że strona jest podmiotem korzystającym ze środowiska z tytułu poboru wód, w związku z czym obowiązana jest do ustalenia we własnym zakresie i przedłożenia w ustawowym terminie wykazów oraz wniesienia opłat za korzystanie ze środowiska, z czego się nie wywiązuje. Marszałek Województwa [...] ustalił, iż do dnia 30 kwietnia 2014 r. kontrolowany podmiot pobierał wodę na podstawie obowiązującego do dnia 30 kwietnia 2014 r. pozwolenia wodnoprawnego z dnia 23 kwietnia 2004 r., znak [...] Od 1 maja 2014 r. woda pobierana była bez pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto ewidencja (odczyt licznika) pobranej z ujęcia [...] wody podziemnej prowadzona była przez kontrolowany podmiot dopiero od 27 sierpnia 2015 r. W związku z tym organ I instancji określił ilość pobranej wody w poszczególnych okresach dzieląc proporcjonalnie całkowity pobór wody (odczyt licznika z dnia 30 września 2015 r., 72434 m2) na poszczególne okresy od 1 stycznia 2006 r. od kiedy rozpoczęto produkcję wody do dnia odczytu stanu licznika w dniu 30 września 2015 r. Wyliczona tą metodą ilość pobranej wody podziemnej w 1 półroczu 2012 r. wyniosła 3987.20 m2. Do dnia wydania decyzji przez organ I instancji nie został przedłożony wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat za 1 półrocze 2012 roku. Dlatego też organ I instancji, działając na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo ochrony środowiska, wymierzył opłatę w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.

A. T. i M. T. złożyli odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwracając się o anulowanie zaległych kwot w związku z problemami zdrowotnymi. W odwołaniu wskazano również, że "przede wszystkim kwota za 2014 r. z tytułu poboru wód jest 5-krotnie za wysoka".

Decyzją z dnia 8 grudnia 2016 r., znak [...] – działając na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w związku z art. 273 ust. 1 pkt 3, art. 274 ust. 1 pkt 2, art. 279 ust. 1 pkt 2, art. 281 ust. 1 i art. 282, art. 284 ust. 1, art. 285, art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o ochronie środowiska (t.j. Dz. U z 2016 r., poz. 672 z późno zm.), art. 122 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2015 L, poz. 469 z późno zm.) obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 26 września 2011 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2012 (M.P. z 2011 r., nr 94, poz. 613), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informację i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz. U. z 2009 r. nr 97, poz. 816), art. 21 § 1 pkt 1, art. 53, art. 55, art. 56, art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (t.j. DZ. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) – Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Marszałka Województwa [...]

W uzasadnieniu powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło i wyjaśniło relewantne przepisy, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. W ocenie organu, postępowanie dowodowe wykazało, że A. T. i M. T., wspólnicy spółki cywilnej prowadzący działalność gospodarczą pod firmą PP-H-U [...]C. A. T., M. T., której przedmiotem jest produkcja wód mineralnych, pobierali wodę podziemną z ujęcia podstawowego [...] do celów konfekcjonowania. Pobrana woda nie była uzdatniana. Zatem Strona jest podmiotem korzystającym ze środowiska z tytułu poboru wód, w związku z czym obowiązana jest do ustalenia we własnym zakresie i przedłożenia w ustawowym terminie wykazów oraz wniesienia opłat za korzystanie ze środowiska, z czego strona się nie wywiązała. Marszałek Województwa [...] pismem z dnia 10 sierpnia 2016 r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód w okresie od 2 półrocze 2010 r. do 2 półrocza 2012 r. oraz za rok 2013 i 2014. Pismem z dnia 11 sierpnia 2016 r. Marszałek Województwa [...] zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz możliwości zgłaszania wniosków i uwag. Strona skorzystała z tej możliwości w dniu 24 sierpnia 2016 r., jednak nie zgłosiła żadnych uwag i wniosków. Organ l instancji w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalił, iż do dnia 30 kwietnia 2014 r. kontrolowany podmiot pobierał wodę na podstawie obowiązującego do dnia 30 kwietnia 2014 r. pozwolenia wodnoprawnego z dnia 23 kwietnia 2004 r., znak [...] Od 1 maja 2014 r. woda pobierana była bez pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto ewidencja (odczyt licznika) pobranej z ujęcia [...] wody podziemnej prowadzona była przez kontrolowany podmiot dopiero od 27 sierpnia 2015 r. W związku z tym organ l instancji określił ilość pobranej wody w poszczególnych okresach dzieląc proporcjonalnie całkowity pobór wody (odczyt licznika z dnia 30 września 2015 r., 72434 m2) na poszczególne okresy od 1 stycznia 2006 r. od kiedy rozpoczęto produkcję wody do dnia odczytu stanu licznika w dniu 30 września 2015 r. Wyliczona tą metodą ilość pobranej wody podziemnej w 1 półroczu 2012 r.. wyniosła 3987,20 m3. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 26 września 2011 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2012 (M.P. z 2011 r., nr 94, poz. 958), jednostkowe stawki opłat za pobór 1 m3 wody podziemnej i 1 m3 wody powierzchniowej śródlądowej wynoszą 0,0890. Stawkę tę należy pomnożyć przez metodę uzdatniania współczynnik – (2,00), co daje stawkę zł/m3 0,17800. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji dokonał prawidłowego określenia wysokości zaległości w opłacie produktowej za 1 półrocze 2012 r., opierając je na należycie ustalonym stanie faktycznym i właściwie zidentyfikowanym stanie prawnym sprawy. Okoliczności podnoszone w odwołaniu związane z sytuacją osobistą i zdrowotną stron ze względu na wiążący charakter przepisów prawa nie mają wpływu na przedmiot postępowania.

Pismem z dnia 6 lutego 2017 r. A. T. i M. T. wnieśli skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie stawek podatku określonych w akcie rangi niższej niż ustawa; 2) naruszenie art. 7 w art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1, w zw. z art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 288 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób naruszający obowiązujące przepisy prawa, zaniechanie przeprowadzenia dogłębnego zbadania sprawy i przeprowadzenia postępowania dowodowego przy uwzględnieniu całego materiału dowodowego; 3) naruszenie art. 288 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 23 Ordynacji podatkowej poprzez ustalenie wysokości opłat za dane okresy w sposób arytmetyczny, z pominięciem okoliczności związanych z rzeczywistym poborem wody i zasad szacowania wskazanych w ustawie; 4) naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do uwag i zastrzeżeń poczynionych przez stronę. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Wskazaną przez organ administracji podstawą prawną zaskarżonej decyzji są przepisy art. 288 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w związku z art. 273 ust. 1 pkt 3, art. 274 ust. 1 pkt 2, art. 279 ust. 1 pkt 2, art. 281 ust. 1 i art. 282, art. 284 ust. 1, art. 285, art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o ochronie środowiska (t.j. Dz. U z 2016 r., poz. 672 z późno zm.), art. 122 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2015 L, poz. 469 z późno zm.), obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 26 września 2011 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2012 (M.P. z 2011 r., nr 94, poz. 613), rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informację i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz. U. z 2009 r. nr 97, poz. 816), art. 21 § 1 pkt 1, art. 53, art. 55, art. 56, art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (t.j. DZ. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.). Ta podstawa prawna została prawidłowo zidentyfikowana, a poszczególne przepisy wchodzące w jej skład zinterpretowane w sposób niebudzący wątpliwości. W okolicznościach niniejszej sprawy na szczególną uwagę zasługuje art. 288 ustawy z dnia 27 kwietnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (obecnie t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 519 ze zm., dalej "p.o.ś."), który w ustępie pierwszym stanowi, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska, będąc do tego obowiązanym, nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 2 – marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (pkt 1). Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu, marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie: 1) pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat; 2) innych danych technicznych i technologicznych.

Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny w sposób niebudzący wątpliwości wyczerpuje hipotezę reguły wynikającej z art. 288 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. Wszak na podstawie przeprowadzonej w dniach 3 września 2015 r., 14 i 29 października 2015 r. oraz 10 grudnia 2015 r. zostało ustalone, że skarżący, jako wspólnicy spółki cywilnej PP-H-U "[...] S.C. A. T., M. T., pobierali w okresie objętym kontrolą wodę podziemną z ujęcia podstawowego [...] do celów konfekcjonowania i nie wywiązali się z obowiązku ustalenia we własnym zakresie i przedłożenia w ustawowym terminie wykazów oraz wniesienia opłat za korzystanie ze środowiska. Do dnia 30 kwietnia 2014 r. A. T., M. T., jako wspólnicy spółki cywilnej PP-H-U "[...]C. A. T., M. T., pobierali wodę na podstawie obowiązującego do dnia 30 kwietnia 2014 r. pozwolenia wodnoprawnego z dnia 23 kwietnia 2004 r., znak [...] Od dnia 1 maja 2014 r. woda pobierana była bez pozwolenia wodnoprawnego. W tym stanie rzeczy zaszły przesłanki do wymierzenia przez Marszałka Województwa [...] opłaty, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Dotyczy to w szczególności pierwszego półrocza 2012 roku.

Gdy idzie o okoliczności istotne z punktu widzenia treści rozstrzygnięcia, tj. wysokości opłaty, jako prawidłowo ustalona i w gruncie rzeczy bezsporna jawi się okoliczność, że całkowity pobór wody w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia odczytu stanu licznika w dniu 30 września 2015 r. wniósł 72434 m3. Z kolei pobór wody przypadający na I półrocze 2012 r. (3987,20 m3) został już ustalony w drodze szacowania tudzież wnioskowania, w wyniku proporcjonalnego podziału owego całkowitego poboru na poszczególne jednostki czasu, niejako przy założeniu, że ilość pobieranej wody w tych jednostkach była taka sama lub zbliżona. Powstaje w związku z tym zasadnicze dla rozstrzygnięcia sprawy pytanie, czy takie szacowanie (wnioskowanie) jest uprawnione, a w szczególności, czy mieści się w granicach wyznaczonych przez dyspozycję art. 288 ust. 2 p.o.ś. oraz zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 k.p.a.). W ocenie Sądu odpowiedź na to pytanie powinna być pozytywna.

Wspomniana zasada nakazuje organowi administracji publicznej podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do oparcia rozstrzygnięcia na ustaleniach zgodnych z prawdą. Implikuje ona aktywną rolę organu w toku postępowania dowodowego; zwykło się mówić, że za jej przyczyną to na organie spoczywa tzw. ciężar dowodu. [...] jednak, nie negując tych generalnych założeń, wskazuje się także na potrzebę inicjatywny dowodowej strony, zwłaszcza w określonych kategoriach spraw. Dotyczy to spraw kreowanych wnioskiem strony, a prowadzących do przyznania uprawnienia, a także – w ocenie Sądu – spraw o takich znamionach jak sprawa niniejsza. Chodzi tu wprawdzie o nałożenie obowiązku, ale konieczność czynienia tego w drodze jurysdykcyjnej i w obliczu braku relewantnych danych w przewidzianej prawem postaci (wykaz), jest wynikiem uchybień stron. W takiej sytuacji powinność ich współdziałania w ustalaniu stanu faktycznego nabiera szczególnego znaczenia. Strony, chcąc zakwestionować szacowanie (wnioskowanie) organu, które w świetle okoliczności sprawy jawi się jako racjonalne i uzasadnione, powinny wskazać dowody lub choćby sformułować weryfikowalne twierdzenia pozwalające na poczynienie odmiennych ustaleń.

W tym kontekście, nawiązując również do zarzutów i argumentacji przytoczonej w skardze, należy zauważyć, że skarżący w toku postępowania administracyjnego – ani przed organem I instancji, ani przed organem odwoławczym – nie sformułowali twierdzeń pozwalających na negatywną weryfikację założeń przyjętych przez organ administracji; twierdzenia takie, choć również nacechowane dużym stopniem ogólności, pojawiły się dopiero w skardze. Skarżący zarzucili też, że "organ II instancji w zasadzie całkowicie pominął w treści uzasadnienia argumenty przytoczone przez skarżących w treści odwołania". Tymczasem odwołanie zasadniczo obejmowało wniosek o anulowanie (umorzenie) zaległych kwot i nie zawierało żadnego argumentu wskazującego na wadliwość ustalenia opłaty za 1 półrocze 2012 r. Twierdzenie o zawyżeniu opłaty odnosiło się tylko do roku 2014 r.

Powyższe rozważania implikują niezasadność zarzutów zawartych w pkt 2 (zarzut naruszenia art. 7 w art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1, w zw. z art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 288 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób naruszający obowiązujące przepisy prawa, zaniechanie przeprowadzenia dogłębnego zbadania sprawy i przeprowadzenia postępowania dowodowego przy uwzględnieniu całego materiału dowodowego); w pkt 3 (zarzut naruszenia art. 288 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 23 Ordynacji podatkowej poprzez ustalenie wysokości opłat za dane okresy w sposób arytmetyczny, z pominięciem okoliczności związanych z rzeczywistym poborem wody i zasad szacowania wskazanych w ustawie) i w pkt 4 (zarzut naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do uwag i zastrzeżeń poczynionych przez stronę).

W ocenie Sądu normatywna konstrukcja stawek opłat za korzystanie ze środowiska przewidziana w art. 290 - 291 p.o.ś., w tym reguła, że aktualną wysokość górnej jednostkowej stawki opłaty ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym "[...]", minister właściwy do spraw środowiska, na podstawie art. 291 ust. 2 – nie budzi wątpliwości w zakresie zgodności z postanowieniami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z art. 217.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.