Wyrok NSA, sygn. akt III SA 3382/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 59, art. 67, art. 121 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Jeżeli podatnik odwoła się od decyzji urzędu odmawiającej mu umorzenia sankcji i odsetek w podatku VAT, to izba skarbowa musi ponownie przeprowadzić postępowanie i wyjaśnić sprawę merytorycznie.

TEZY

Jeżeli podatnik odwoła się od decyzji urzędu odmawiającej mu umorzenia sankcji i odsetek w podatku VAT, to izba skarbowa musi ponownie przeprowadzić postępowanie i wyjaśnić sprawę merytorycznie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 24 października 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

W dniu 11 października 1999 r. Powszechny Zakład Ubezpieczeń powołując się na art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ ze względu na ważny interes podatnika oraz interes publiczny wniósł o umorzenie odsetek od zaległości podatkowej określonej w decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej, a dotyczącej poszczególnych miesięcy 1997 r. oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego ustalonego na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.

W obszernym uzasadnieniu Spółka podniosła, że traktowała organizowaną w ramach odzysku pozostałości po szkodach sprzedaż pojazdów i ich części jako integralną część usług ubezpieczeniowych, które podlegają zwolnieniu od podatku. Stanowisko takie opierało się na urzędowym piśmie Głównego Urzędu Statystycznego - Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Statystyki w W.

Ponieważ Spółka działała w zaufaniu do wydanej opinii przez kompetentny organ państwa, dlatego jej zdaniem nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji niezwiązanych z jej zakwestionowaniem przez inny organ państwa.

Urząd Skarbowy W.-M. decyzją z dnia 31 grudnia 1999 r. (...) odmówił umorzenia odsetek od zaległości podatkowych oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego.

Wskazując na przepis art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa stwierdził, że wobec braku w sprawie ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego nie istnieją podstawy do uwzględnienia żądania podatnika.

Główny Urząd Statystyki dokonuje klasyfikacji usług jak sama wskazuje firma, lecz nie ma kompetencji w sprawach podatkowych. Spółka była świadoma tego stanu rzeczy. Potwierdzeniem było wystąpienie firmy w 1995 r. na piśmie z prośbą o wyjaśnienie kwestii opodatkowania. Urząd Skarbowy w piśmie z dnia 21.11.1995 r. poinformował Spółkę o sposobie opodatkowania towarów, które w wyniku cesji stały się własnością ubezpieczyciela. Klasyfikacja usług ma charakter pomocniczy w stosowaniu ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i nie może mieć decydującego znaczenia przy ustalaniu, czy dana sprzedaż towarów podlega ulgowemu opodatkowaniu podatkiem VAT, bądź jest zwolniona od podatku od towarów i usług. Urząd potwierdził, że Spółka zwracała się do organów o wyjaśnienie wątpliwości kierując się zaufaniem, lecz nie działała zgodnie z obowiązującymi przepisami. Urząd zgodził się z twierdzeniem, że podatnik nie może ponosić niekorzystnych konsekwencji w związku z udzieloną przez organ państwowy informacją, lecz w przedmiotowej sprawie argument ten nie ma potwierdzenia. Podatnik prowadząc działalność na własne ryzyko podejmuje decyzje, których konsekwencjami nie może obarczać budżetu państwa. Zdaniem Urzędu brak jest podstaw do udzielenia firmie ulgi umorzenia, gdyż była świadoma nieprawidłowości, lecz nie dokonała żadnych kroków celu prawidłowego odprowadzania zobowiązań.

Umorzenie odsetek od podatku VAT oraz dodatkowego zobowiązania świadczyłoby o preferencyjnym traktowaniu niektórych podmiotów gospodarczych kosztem tych, którzy prawidłowo i w ustawowych terminach płacą zobowiązania. Zasada powszechności opodatkowania narzuca na podatników obowiązek uiszczania zobowiązań w terminie a umarzając odsetki Urząd złamałby obowiązującą zasadę, kreując nierówność podatników w postępowaniu.

Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję z dnia 24 października 2000 r. (...) wydaną na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1, art. 67 par. 1 i par. 2 oraz art. 59 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzją Urzędu Skarbowego opisując stan faktyczny sprawy i wskazując na zarzuty odwołania oraz art. 67 ustawy stwierdziła, że zgodnie z art. 59 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty podatku.

Jak wynika z informacji otrzymanej z Urzędu Skarbowego W.-M. strona uiściła odsetki i dodatkowe zobowiązanie będące przedmiotem niniejszej decyzji w dniu 5.06.2000 r. A zatem zobowiązanie podatkowe wygasło.

W złożonej skardze strona skarżąca wniosła o jej uchylenie.

W obszernym uzasadnieniu stwierdziła, iż wpłata należności podatkowych nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, na co wskazują przywołane wyroki NSA.

W ustosunkowaniu się do meritum sprawy podtrzymała swoje stanowisko zawarte we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych.

Powołując treść art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa stwierdziła, że oparła się w traktowaniu sprzedaży samochodów z odzysku jako części usługi ubezpieczeniowej na interpretacji wydanej przez właściwy organ statystyczny. Przekonanie Spółki o prawidłowości przyjętego postępowania było dodatkowo wsparte faktem, że kontrole odnoszące się do lat poprzedzających rok 1997, przeprowadzone przez organy kontroli skarbowej nie kwestionowały traktowania podatkowego sprzedaży z odzysku.

Zdaniem Spółki działanie podatnika w zaufaniu do działań kompetentnych organów państwowych stanowi przesłankę umorzenia zaległości w trybie art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. Umorzenie w takiej sytuacji jest, bowiem uzasadnione ważnym interesem społecznym. Podniosła, że nie kwestionuje, iż wydanie decyzji o umorzeniu podlega uznaniu administracyjnemu, jednak nie można uznać, że jest to uznanie dowolne.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd powołany jest wyłącznie do badania zgodności z prawem /legalności/ decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji.

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję w wypadku stwierdzenia, że została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z takim naruszeniem przepisów postępowania, które na wynik sprawy mogło mieć wpływ istotny /art. 22 ust. 2 pkt 1 i pkt 3 ustawy/.

Na wstępie należy podkreślić, iż strona składając swoje żądanie o zastosowanie ulgi podatkowej opierała się za zasadzie wyrażonej w art. 121 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa - tj. zasadzie zaufania do organów podatkowych.

Wyrażona w tym przepisie norma nie ma charakteru abstrakcyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że uchybienia organu administracji państwowej nie mogą powodować ujemnych następstw do obywatela, który działa w dobrej wierze.

Oznacza powyższe, iż zastosowana norma wyrażona w art. 121 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa powinna mieć konkretny wymiar.

Przechodząc do meritum sprawy przede wszystkim należy stwierdzić, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, iż istotą administracyjnego toku instancji jest przeprowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie nowej decyzji przez organ wyższego szczebla, który na podstawie odrębnych przepisów dysponuje wobec organu pierwszej instancji jednocześnie kompetencjami nadzorczymi.

Decyzja drugoinstancyjna jest takim samym aktem stosowania prawa jak i decyzja pierwszoinstancyjna, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym.

Organ odwoławczy rozpatruje po raz drugi całą sprawę administracyjną mając kompetencje do wydania nowej decyzji merytorycznej.

Obowiązuje generalna zasada, iż decyzja organu odwoławczego jest wydana na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w momencie jej wydania.

Decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji możliwa jest jedynie wtedy, kiedy stan faktyczny i prawny nie uległ zmianie w postępowaniu przed organami obu instancji.

Zgodnie z art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Z treści tego przepisu wynika, że rozstrzygnięcie sprawy jest ściśle powiązane z sytuacją podatnika.

Powyższe oznacza, iż upływ czasu zachodzący pomiędzy datą wydania decyzji pierwszoinstancyjnej a datą wydania decyzji przez organ odwoławczy może powodować, że stan faktyczny i zebrane materiały w sprawie stały się nieaktualne.

Oznacza powyższe, że szczególnie w postępowaniu podatkowym prowadzonym w trybie art. 67 ustawy Organ odwoławczy jest zobligowany do przeprowadzania postępowania dowodowo-wyjaśniającego we własnym zakresie.

Natomiast wykonanie zobowiązania podatkowego w czasie toczącego się postępowania o umorzenie zaległości podatkowej - i wygaśnięcie zobowiązania /art. 59 ustawy/ - nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowego i nie zwalnia organu odwoławczego od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało postanowić jak w sentencji.