Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3704/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca) sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi W. z siedzibą w Holandii na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 27 sierpnia 2014 r. nr IPPB5/423-550/14-3/AJ w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz W. z siedzibą w Holandii kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W. B.V. z siedzibą w Holandii (dalej: "Skarżący") złożył wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie zwolnienia z opodatkowania przychodów (dochodów Funduszu) z udziału w polskiej spółce osobowej (bezpośrednio lub poprzez luksemburską spółkę SCSP).

Skarżący wskazał, że jest spółką utworzoną i działającą na podstawie przepisów prawa holenderskiego. Planuje założenie funduszu inwestycyjnego działającego zgodnie z prawem holenderskim w formie prawnej spółki kapitałowej Naamloze Vennootschap (beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal) to jest spółki z tzw. zmiennym kapitałem (dalej: "Fundusz"). Fundusz nie będzie posiadał siedziby ant zarządu na terytorium Polski. Skarżący wyjaśnił, że wniosek składany jest przez niego jako osobę planującą założenie Funduszu (działającego w formie spółki prawa holenderskiego), w rozumieniu art. 14n par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej "O.p.") i dotyczy działalności Funduszu i związanych z nią konsekwencji podatkowych.

Odnośnie danych identyfikacyjnych Funduszu, Skarżący wskazał, że obecnie jego planowana nazwa to W. Fund NV. Planowaną siedzibą Funduszu będzie miasto R. Obecnie nie jest jeszcze znany ostateczny adres siedziby. Powyższe dane identyfikacyjne Funduszu nie mają charakteru ostatecznego i mogą ulec zmianie w toku dalszych prac przygotowawczych związanych z jego utworzenia.

Odnośnie prac przygotowawczych związanych z utworzeniem planowanego Funduszu, Skarżący wskazał, że dotychczas nie sporządzono jeszcze projektu aktu założycielskiego. Finalizację prac przygotowawczych, zawarcie aktu założycielskiego i rejestrację Funduszu w stosownym rejestrze w Holandii, Skarżący planuje dokonać w 2014 r.

W zakresie statusu prawno-podatkowego Funduszu Skarżący wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa holenderskiego: Fundusz będzie posiadał osobowość prawną nadaną zgodnie z przepisami holenderskiego Kodeksu Cywilnego, będzie zatem podmiotem praw i obowiązków odrębnym od jego inwestorów (udziałowców). Fundusz będzie podatnikiem holenderskiego podatku dochodowego od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania; Fundusz będzie też mógł uzyskać certyfikat rezydencji podatkowej wystawiony przez holenderskie władze podatkowe.

Wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu będzie inwestowanie kapitału Funduszu, tj. środków wpłaconych przez wspólników-inwestorów w drodze objęcia lub nabycia udziałów/akcji emitowanych przez Fundusz zgodnie z przepisami prawa holenderskiego, w celu dywersyfikacji ryzyka inwestycyjnego oraz osiągnięcia przez inwestorów zysków; fundusz lokować będzie zebrane środki pieniężne w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Zgodnie z warunkami funkcjonowania Funduszu będzie on działał jako fundusz inwestycyjny zamknięty. W rezultacie, możliwość wejścia do i wyjścia z Funduszu będzie podlegać ograniczeniom. Zgodnie ze statutem Funduszu nie zakłada się, aby tytuły uczestnictwa Funduszu były oferowane w drodze oferty publicznej, na rynku regulowanym ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu, w tym zamiarem Wnioskodawcy jest wyłączenie możliwości nabywania tytułów uczestnictwa Funduszu także przez osoby fizyczne, również w przypadku, gdyby osoby te dokonały jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40.000 euro (choć prawnie jest to dopuszczalne).

Biorąc pod uwagę, że Fundusz jest holenderską spółką akcyjną (N.V.) o zmiennym kapitale akcyjnym, tytuły uczestnictwa w Funduszu najbardziej zbliżone będą do akcji (shares). Z uwagi na inwestycyjną działalność Funduszu nie będą one stanowić typowego instrumentu właścicielskiego (tak jak akcje w polskiej spółce akcyjnej), lecz formę instrumentu inwestycyjnego.

Fundusz będzie zarządzany wyłącznie przez podmiot zarządzający z siedzibą w Holandii, regulowany zgodnie z holenderskimi przepisami implementującymi Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/Wc i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010 (dalej: "AIFMD") i prowadzący swoją działalność w oparciu o stosowne zezwolenie wydane przez Stichting Autoriteit Financiele Markten (dalej: "AFM"), tj. właściwego organu nadzoru nad holenderskim rynkiem finansowym.

Holenderskie prawo spółek stanowi, że holenderska spółka powinna posiadać co najmniej dwa organy władz, to znaczy (i) Zarząd (bestuur) składający się z dyrektorów zarządzających (bestuurders) oraz (ii) Walne Zgromadzenie Wspólników (algemene vergadering van aandeellhouders).

Holenderskie spółki mogą również mieć Radę Nadzorczą (raad van commissarissen), lecz w przypadku większości spółek holenderskich nie ma takiego wymogu. Zarząd odpowiada za zarządzanie spółką, tzn. ogólną politykę długoterminową oraz prowadzenie spraw spółki. Zgodnie z prawem holenderskim, niektóre kompetencje właścicieli tytułów uczestnictwa w Funduszu, będą zarezerwowane do kompetencji Walnego Zgromadzenia Wspólników. Należą do nich: zawieszanie oraz odwoływanie dyrektorów zarządzających i dyrektorów nadzorujących, wprowadzanie zmian do statutu, zatwierdzanie rocznych sprawozdań finansowych oraz dobrowolna likwidacja spółki.

W strukturze Funduszu ustawowym organem zarządzającym będzie zatem podmiot zarządzający funduszem ("Zarządzający") (nie będzie odrębnego Zarządu) oraz istnieć będzie obligatoryjny organ jakim jest Walne Zgromadzenia Wspólników. Zarządzający będzie osobą prawną. Fundusz, w związku z formą holenderskiej spółki akcyjnej o zmiennym kapitale akcyjnym, musi mieć zarządzającego posiadającego zezwolenie w Holandii wydane przez AFM. Zgodnie z artykułem 4:37c (2) AFS, holenderski zarządzający musi mieć siedzibę w Holandii. Oznacza to m.in., że Zarządzający musi sprawować zarząd z Holandii.

Działalność inwestycyjna Funduszu będzie prowadzona przez podmiot zarządzający Funduszem na podstawie zezwolenia wydanego podmiotowi zarządzającemu przez AFM oraz zawiadomienia Funduszu złożonego do AFM.

Zgodnie z przepisami prawa holenderskiego, to Zarządzający a nie Fundusz podlega wymogowi posiadania zezwolenia wydawanego przez AFM. Wniosek o wydanie zezwolenia oraz udzielenie zezwolenia podlega przepisom zawartym w Ustawie o nadzorze finansowym (Wet op het financieel toezicht, "AFS"). Udzielenie (lub odmowa udzielenia) zezwolenia jest decyzją administracyjną.

Na gruncie regulacji holenderskich Fundusz: musi mieć holenderskiego Zarządzającego posiadającego stosowne zezwolenie AFM; zgodnie z artykułem 4:37c (1) AFS, Zarządzający musi być osobą prawną; Zarządzający nie może być osobą prywatną/osobą fizyczną.

W praktyce, zawierana jest przez Zarządzającego i Fundusz umowa o zarządzanie na podstawie przepisów holenderskiego prawa cywilnego. Ponadto, Zarządzający będzie posiadał uprawnienia korporacyjne do pełnienia funkcji zarządu lub Zarządzający będzie faktycznie powołany do zarządu. Wówczas Zarządzający będzie reprezentował Fundusz, w tym w relacjach z podmiotem zarządzającym (np. zawierał w imieniu Funduszu umowę o zarządzanie). W razie konfliktu interesów Rada Nadzorcza, lub w jej braku Walne Zgromadzenie Wspólników, podejmuje decyzje o transakcji, chyba że statut Funduszu będzie stanowił inaczej (niemniej okoliczność ta nie wpływa na uprawnienie jedynego zarządzającego do reprezentacji Funduszu).

Co do zasady, Zarządzający musi ustąpić jeżeli straci zezwolenie AFM i/lub w przypadku niewypłacalności. Wówczas konieczne będzie powołanie na jego miejsce innego zarządzającego posiadającego wymagane zezwolenie. Fundusz będzie więc regulowaną instytucją wspólnego inwestowania nadzorowaną przez AFM. Fundusz musi zostać zgłoszony do AFM (ustęp 4:37n AFS). AFM sprawuje stały nadzór nad Zarządzającym oraz działalnością inwestycyjną prowadzoną przez niego w ramach Funduszu, Fundusz jest w istocie funduszem regulowanym, ponieważ zarządzanie inwestycyjne wykonywane za pośrednictwem Funduszu podlega nadzorowi ze strony AFM. AFM sprawować będzie nadzór nad działalnością zarządczą Funduszu (tj. prowadzeniem działalności inwestycyjnej) polegający, m.in., na badaniu zgodności działalności Funduszu zobowiązującym prawem, weryfikacji rzetelności i wiarygodności zarządzających funduszem wypłacalności zarządzającego, jego administracyjnej struktury oraz wewnętrznej kontroli i przejrzystości względem inwestorów i właściwych organów.

Zezwolenie wydane Zarządzającemu obejmuje wszystkie funkcje zarządzania. W szczególności, zezwolenie pozwala Zarządzającemu na zarządzanie portfelem i zarządzanie ryzykiem, jak również na wykonywanie następujących funkcji: Administrowanie: obsługa prawna i usługi w zakresie rachunkowości w zarządzaniu funduszami; zapytania klientów; wycena i wyznaczanie ceny w tym zeznania podatkowe; monitorowanie przestrzegania uregulowań; prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa i udziałów; podział dochodu; emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa i udziałów; ustalenia umowne, w tym wysyłanie świadectw; przechowywanie ksiąg; wprowadzanie do obrotu. Działalność związana z aktywami Funduszu, a mianowicie usługi niezbędne do wypełniania funkcji powierniczej, zarządzanie infrastrukturą, działalność w zakresie administrowania nieruchomościami, porady dla przedsiębiorstw w zakresie struktury kapitałowej, strategii inwestycyjnej i spraw związanych, porady i usługi związane z łączeniem i nabywaniem przedsiębiorstw i inne usługi związane z zarządzaniem Funduszem oraz spółkami i innymi aktywami, w które zainwestowali.

Ponadto, Zarządzający może również (między innymi) świadczyć następujące usługi: zarządzanie portfelami inwestycyjnymi na podstawie uprawnień przekazanych przez inwestorów w ramach własnego uznania indywidualnie dla każdego klienta; w ramach usług pobocznych obejmujące: doradztwo inwestycyjne; przechowywanie i administrowanie w odniesieniu do udziałów lub jednostek uczestnictwa przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania; przyjmowanie i przekazywanie zleceń dotyczących instrumentów finansowych.

Aktywa Funduszu będą przechowywane przez depozytariusza, którym będzie podmiot prawa holenderskiego; w szczególności, depozytariusz będzie prowadził rejestr aktywów Funduszu, monitorował przepływ środków, sprawował ogólny nadzór nad działalnością inwestycyjną Funduszu oraz wykonywał inne czynności związane z bieżącym administrowaniem aktywami funduszu.

Zewnętrzny, niezależny podmiot, jakim jest depozytariusz, będzie również odpowiedzialny za zapewnienie, aby rozliczanie umów dotyczących aktywów funduszu inwestycyjnego następowało bez nieuzasadnionego opóźnienia, oraz kto będzie kontrolował terminowość rozliczania umów z uczestnikami funduszu. Fundusz może podjąć działalność inwestycyjną na terenie Polski poprzez nabywanie lub obejmowanie papierów wartościowych, instrumentów finansowych lub innych praw majątkowych. W szczególności, Fundusz może zostać wspólnikiem polskich spółek kapitałowych, lub wspólnikiem polskich spółek osobowych, tj. spółki jawnej lub spółki komandytowej (dalej spółka jawna i spółka komandytowa jako: "Spółka Osobowa"). Spółka Osobowa prowadzić będzie działalność gospodarczą i osiągać dochody na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, Możliwe też, że Spółka Osobowa będzie wspólnikiem innych spółek kapitałowych lub osobowych z siedzibą w Polsce lub za granicą i w związku z tym będzie osiągać także dochody związane z uczestnictwem w takich spółkach.

W uzupełnieniu wniosku ORD-IN Skarżący wskazał, że alternatywnie do bezpośrednich inwestycji w polskie Spółki Osobowe (tj. jako wspólnik takich spółek), fundusz może prowadzić działalność inwestycyjną poprzez posiadanie papierów wartościowych emitowanych przez spółkę z siedzibą i miejscem zarządu w Wielkim Księstwie Luksemburg działającej w formie prawnej Societe en Commandite Speciale (dalej: "SCSP"). SCSP jest spółką osobową niepodlegającą w państwie swojej rezydencji podatkowej opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania, tj. spółką niebędącą osobą prawną w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 851 ze zm. dalej "u.p.d.o.p."). W przyszłości, SCSP może zostać wspólnikiem polskich Spółek Osobowych prowadzących działalność gospodarczą m. in. w zakresie najmu powierzchni handlowej/biurowej w Polsce lub osiągających dochody ze zbycia składników majątkowych, w tym w szczególności nieruchomości położonych w Polsce, a także inne dochody.

W związku z powyższym opisem Skarżący spytał: 1. Czy przychody (dochody) Funduszu osiągane na terytorium Polski, w tym przychody (dochody) z udziału w Spółce Osobowej w części odpowiadającej udziałowi Funduszu w zyskach Spółki Osobowej, będą podlegały zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. zarówno z momentem ich uzyskania przez Spółkę Osobową jak i z chwilą ich faktycznej wypłaty na rzecz Funduszu? 2. Czy przychody (dochody) Funduszu osiągane na terytorium Polski, w tym przychody (dochody) z udziału w SCSP w części odpowiadającej udziałowi SCSP w zyskach Spółki Osobowej, będą podlegały zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. zarówno z momentem ich uzyskania przez Spółkę Osobową/SCSP jak i z chwilą ich faktycznej wypłaty na rzecz Funduszu?

W ocenie Skarżącego przychody (dochody) Funduszu osiągane na terytorium Polski, w tym przychody (dochody) z udziału w Spółce Osobowej w części odpowiadającej udziałowi Funduszu w zyskach Spółki Osobowej, będą podlegały zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. z momentem ich uzyskania przez Spółkę Osobową, jak i z chwilą ich faktycznej wypłaty na rzecz Funduszu.

Zaś przychody (dochody) Funduszu osiągane na terytorium Polski, w tym przychody (dochody) z udziału w SCSP w części odpowiadającej udziałowi SCSP w zyskach Spółki Osobowej, będą podlegały zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. zarówno z momentem ich uzyskania przez Spółkę Osobową/SCSP jak i z chwilą ich faktycznej wypłaty na rzecz Funduszu.

Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 27 sierpnia 2014 r. uznał stanowisko Skarżącego odnośnie obydwu pytań za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu wskazał, że zwolnienie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. ma charakter podmiotowy. Oznacza to, że na podstawie tego przepisu może być zwolniony z opodatkowania podatnik (w zakresie wszystkich dochodów generowanych przez niego), a nie jego dochody, czy przychody. Odnosząc się do stanowiska Skarżącego w zakresie możliwości skorzystania z ww. zwolnienia podmiotowego przez holenderską spółkę inwestycyjną ze zmiennym kapitałem wskazał, że w polskim systemie prawnym występują następujące polskie instytucje wspólnego inwestowania: fundusze inwestycyjne działające na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 157, ze zm., dalej u.f.i.) - określone w art. 1 tej ustawy; fundusze kapitałowe, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o Krajowym Funduszu Kapitałowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 57 poz. 491 ze zm.), z uwagi na brzmienie art. 11 ust. pkt 1 i 2 tej ustawy mogące działać m.in. w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjnej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej (oczywiście nie można ich utożsamiać z funduszami określonymi w art. 16 ust. 7f u.p.d.o.p. - Ustawodawca dla potrzeb tej ustawy nadał temu pojęciu odmienne znaczenie).

Pierwsza z ww. kategorii podmiotów podlega zwolnieniu podmiotowemu określonemu w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. (jako fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych), natomiast literalne brzmienie tego przepisu wskazuje wprost, że ustawodawca nie przewidział zwolnienia podmiotowego dla drugiej z ww. kategorii. Z przyczyn oczywistych (ww. fundusze kapitałowe nie posiadają siedziby w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie) fundusze te nie mogą korzystać również ze zwolnienia określonego w pkt 10a ust. 1 art. 6 u.p.d.o.p.

Opisana we wniosku ORD-IN holenderska Spółka inwestycyjna ze zmiennym kapitałem to całkowicie odmienna konstrukcja prawna od przyjętej przez polskiego prawodawcę dla funduszy inwestycyjnych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., nieco zbliżona do ww. funduszy kapitałowych, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o Krajowym Funduszu Kapitałowym.

Wprowadzenie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. było wynikiem podjęcia przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązania wobec Komisji Europejskiej w sprawie usunięcia naruszenia nr 2006/4093. W uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej zwolnienie podmiotowe dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 10a) zaznaczono, że "proponowane warunki określające zakres podmiotowy zwolnienia zostały ustalone tak, aby zwolnieniem objęte zostały podmioty równoważne polskim funduszom inwestycyjnym i polskim funduszom emerytalnym.

Konsekwentnie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 234, poz. 1389) wskazano, że "niezależnie od przedstawionych powyżej zmian, w projekcie zaproponowano również wprowadzenie dodatkowego wymogu, który będą musiały spełnić zagraniczne fundusze inwestycyjne, aby móc skorzystać z wyłączenia z opodatkowania podatkiem dochodowym, wskazującego, że muszą być, podobnie jak ma to miejsce w przypadku funduszy inwestycyjnych tworzonych w oparciu o przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych, zarządzane przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę".

Nie ulega zatem wątpliwości, że wolą Ustawodawcy było ustanowienie zwolnienia podmiotowego dla zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania ale tylko takich, które działają na podobnych zasadach do polskich funduszy inwestycyjnych.

Biorąc pod uwagę powyższe, analizy wypełnienia warunków zwolnienia podmiotowego określone w art. 6 ust. 1 pkt 10 lit. a-f u.p.d.o.p. należy dokonywać w kontekście porównywalności holenderskiej spółki inwestycyjnej opisanej we wniosku ORD-IN i polskich funduszy inwestycyjnych.

Przesłanki zwolnienia podmiotowego wyrażonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. należy zatem oceniać poprzez pryzmat zasady równego traktowania polskich funduszy inwestycyjnych i ich odpowiedników (podmiotów równoważnych) z Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Do tych bowiem zasad odwoływali się autorzy nowelizacji u.p.d.o.p. wprowadzając analizowane zwolnienie. To z kolei narzuca kierunek interpretacji przedmiotowych przepisów.

Minister Finansów wskazał przesłanki zwolnienia od podatku wynikające z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. (w brzmieniu obowiązującym od 4 grudnia 2011 r.) i podkreślił, ze ustawodawca uwarunkował to zwolnienie od spełnienia wszystkich zawartych tam warunków. W związku z powyższym należy zauważyć, że przekazane przez Skarżącego informacje pozwalają na stwierdzenie, że fundusz SICAV-SIF opisany we wniosku ORD-IN nie spełnia warunku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p.

Wyjaśnił, że zakres działalności określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit, b) u.p.d.o.p. pokrywa się z zakresem określonym dla polskich funduszy inwestycyjnych w art. 3 ust. 1 u.f.i., zgodnie z którym fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego, proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.

Minister Finansów nadmienił, że zgodnie z u.f.i. fundusze inwestycyjne nie mogą inwestować w spółki osobowe nie emitujące papierów wartościowych, takich jak spółka jawna lub komandytowa. Polski ustawodawca nakazuje traktować dochody z udziału w transparentnej podatkowo spółce osobowej (jawnej lub komandytowej) tak jak dochody z działalności gospodarczej (por. art. 5b ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. z 2012 r., poz. 361, ze zm.) i art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p. (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 8 listopada 2013 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku tonażowym - Dz.U. z 2013 r. poz. 1387). Nie można zatem uznać, że dochody Wnioskodawcy z udziału w polskich spółkach komandytowych będą dochodami z praw majątkowych.

Zatem wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu nie będzie jedynie (jak określono w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p.) zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Fundusz będzie czerpał dochody również z działalności gospodarczej (prowadzonej poprzez zakłady w Polsce ukonstytuowane w wyniku posiadania udziałów w polskich spółkach osobowych - bezpośrednio lub poprzez luksemburską spółkę SCSP). Nie ma przy tym znaczenia, czy Fundusz będzie bezpośrednim udziałowcem polskiej spółki osobowej, czy też dochody z polskiej spółki osobowej będą alokowane do Funduszu proporcjonalnie do jego udziału w zysku luksemburskiej, transparentnej podatkowo, spółki SCSP (której Fundusz będzie udziałowcem), która będzie wspólnikiem polskiej spółki osobowej.

Przedmiot działalności przedmiotowej holenderskiej spółki inwestycyjnej (Funduszu) należy zatem uznać za nieporównywalny do polskich funduszy inwestycyjnych działających na podstawie u.f.i.

Przyznanie racji Skarżącemu prowadziłoby do przez ustawodawcę uprzywilejowanego traktowania spółek inwestycyjnych (funduszy) holenderskich w stosunku do polskich funduszy inwestycyjnych działających w oparciu o u.f.i.

Minister Finansów zauważył przy tym, że inwestycje w spółki osobowe nie mieszczą się także w zakresie określonym w art. 50 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 302/32). Natomiast celem Dyrektywy jest m.in. zapewnienie odpowiedniej ochrony inwestorów.

Niewątpliwie zatem wykładnia celowościowa art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. wskazuje, że zwolnienie podmiotowe określone w przedmiotowym artykule nie obejmuje zagranicznych spółek/funduszy inwestycyjnych inwestujących w polskie spółki osobowe nie emitujące papierów wartościowych (których zakres dopuszczalnych inwestycji wykracza poza zakres działalności polskich funduszy określony w u.f.i.).

W świetle powyższego należy stwierdzić, że warunek zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.d.o.p. nie będzie spełniony w przypadku opisanym w przedmiotowym zdarzeniu przyszłym.

Minister Finansów wskazał, że do czasu implementacji w Polsce wymienionej we wniosku Dyrektywy AIFMD brak jest podstaw do stwierdzenia, jak będą traktowane alternatywne fundusze inwestycyjne (takie jak Wnioskodawca) pod względem podatkowym. W chwili obecnej brak jest zatem przesłanek, aby jednoznacznie stwierdzić, że holenderskie alternatywne fundusze inwestycyjne są dyskryminowane w stosunku do polskich, skoro w polskim porządku prawnym nie zdefiniowano polskich AFI, nie określono jeszcze warunków ich działalności, ani tym bardziej opodatkowania tego typu funduszy (brak jest dotychczas transpozycji do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywami funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 10095/2012 (Dz. Urz. UE L 174 z 1.07.2001, str. 1).

Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z 15 października 2014 r. stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji.

Skarżący nie zgadzając się z wydaną interpretacją złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Interpretacji zarzucił naruszenie w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy przepisów prawa materialnego, tj.: art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., w szczególności poprzez uznanie, że Fundusz będący zagraniczną instytucją wspólnego inwestowania, nie podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych wyłącznie z uwagi na możliwość inwestowania środków pieniężnych w spółki osobowe z siedzibą w Polsce (bezpośrednio lub poprzez luksemburską spółkę SCSP); art. 63 i 65 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (art. 56 i 58 według poprzedniej numeracji Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską - dalej: "Traktat"), poprzez naruszenie zasady swobody przepływu kapitału oraz uchybienie zakazowi arbitralnej dyskryminacji i ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności, w sytuacji, w której nie istniały przesłanki interesu ogólnego uprawniające Organ do odmowy przyznania zwolnienia podatkowego Skarżącej; oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 14c § 1 i § 2 w zw. z art. 14b § 3 O.p. poprzez niewyczerpującą analizę opisu zdarzenia przyszłego, a w konsekwencji, nieprawidłową ocenę stanowiska przedstawionego we wniosku o wydanie Interpretacji.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej Interpretacji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał, że stanowisko Ministra Finansów jest sprzeczne z przepisami art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. Przede wszystkim, okoliczność, że polskie fundusze inwestycyjne posiadają inne cechy lub są objęte innym ograniczeniami niż wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., pozostaje bez znaczenia przy ocenie spełnienia przez Fundusz kryteriów porównywalności względem funduszy krajowych:

Po pierwsze, od 2011 r. ustawodawca określił kryteria porównywalności zagranicznych funduszy inwestycyjnych wyłącznie w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. Skoro Fundusz spełnia kryteria określone w tym przepisie to jest porównywalny do funduszy krajowych, a jego dochody są zwolnione z opodatkowania w Polsce niezależnie od ewentualnych dalszych odmienności prawnych Funduszu i polskich funduszy inwestycyjnych. Po drugie, z treści art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. wprost wynika, że "instytucją wspólnego inwestowania" jest podmiot spełniający wymienione w tym przepisie warunki, a nie podmiot w jakimkolwiek innym zakresie "podobny" do polskich funduszy inwestycyjnych. Dokonując zatem wykładni pojęcia "instytucji wspólnego inwestowania" przez pryzmat cech/warunków nieokreślonych w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., Interpretacja została oparta na kryteriach pozaustawowych i jako taka nie może pozostać w obrocie prawnym. Po trzecie, przepisy art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., nie przewidują uprawnienia organów podatkowych do posiłkowania się przy badaniu statusu prawno-podatkowego funduszu zagranicznego innymi kryteriami aniżeli wymienione w tym przepisie. Bezzasadne jest więc powoływanie się przez Dyrektora na odmienność konstrukcji prawnej Funduszu działającego w formie prawnej holenderskiej spółki kapitałowej od konstrukcji krajowych funduszy inwestycyjnych działających na podstawie regulacji u.f.i. Wreszcie, z uwagi na odmienność reżimów prawnych krajów członkowskich UE, oczywistym jest, że nie jest możliwe aby fundusze zagraniczne działały w formie prawnej przewidzianej dla funduszy krajowych. Wówczas bowiem byłyby funduszami utworzonymi i działającymi na podstawie przepisów u.f.i. i korzystającymi ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10, a nie punktu 10a u.p.d.o.p. Możliwość inwestowania przez zagraniczne fundusze inwestycyjne w spółki osobowe jest zgodna z językową wykładnią przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit, b) u.p.d.o.p.

Zdaniem Skarżącego, przepis ten dopuszcza expressis verbis inwestycje w prawa majątkowe inne niż papiery wartościowe czy instrumenty rynku pieniężnego. Nie ulega natomiast wątpliwości, że udziały kapitałowe w spółkach osobowych stanowią "prawa majątkowe". Uzyskanie przez Fundusz statusu wspólnika spółek osobowych nie przesądza także o zmianie charakteru jego działalności z działalności inwestycyjnej na działalność gospodarczą. Interpretacja narusza przepisy art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p., gdyż odmawia Funduszowi zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych wyłącznie z uwagi na możliwość inwestowania bezpośrednio lub za pośrednictwem SCSP w spółki osobowe z siedzibą w Polsce, w sytuacji gdy żadne przepisy u.p.d.o.p. nie przewidują takiego ograniczenia. Zaskarżona Interpretacja narusza traktatową zasadę swobody przepływu kapitału i płatności oraz uchybia zakazowi arbitralnej dyskryminacji i ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności. Odmowa przyznania zwolnienia podatkowego Funduszowi w sytuacji, w której fundusze krajowe i inne zagraniczne podatku nie płacą jest zatem sprzeczna z językowym brzmieniem art. 63 Traktatu. Odmowa przyznania Funduszowi zwolnienia podatkowego, w sytuacji gdy spełnia on kryteria wskazane w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., jest niewątpliwie działaniem utrudniającym lokatę kapitału w Polsce przez zagraniczne fundusze.

Skarżący wskazał ponadto, ze Minister Finansów nie odniósł się do wszystkich okoliczności przedstawionych przez Skarżącą. Ocenę prawną przedstawioną w uzasadnieniu Interpretacji Dyrektor oparł na błędnym założeniu, że przedmiot działalności Funduszu jest nieporównywalny do polskich funduszy inwestycyjnych.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Skarżący w piśmie procesowym z 8 września 2015 r. na potwierdzenie swojego stanowiska w sprawie przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2015 r. sygn. akt II FSK 1455/13. Skarżący wskazał, że w świetle tego wyroku dla celów zastosowania zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. nie znajduje uzasadnienia twierdzenie Ministra Finansów, by zagraniczne instytucje wspólnego inwestowania prowadziły działalność w sposób identyczny jak krajowe fundusze inwestycyjne.

Ponadto Skarżący wskazał, że niezrozumiałe jest kwestionowanie zwolnienia jej w przypadku inwestycji Skarżącego w stanowiące papiery wartościowe akcje SCSP. Inwestycji w akcje SCSP w żaden sposób nie można utożsamiać z inwestycją w spółki osobowe, skoro przedmiotem inwestycji są papiery wartościowe, wymienione w ustawie o funduszach inwestycyjnych jako dozwolone formy inwestowania środków przez polskie fundusze inwestycyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontroli Sadu poddano interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 27 sierpnia 2014 r. uznającą za nieprawidłowe stanowisko Skarżącego co do dopuszczalności objęcia go zwolnieniem podmiotowym, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.

Zgodnie z tym przepisem, zwalnia się od podatku instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie następujące warunki:

a) podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,

b) wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe,

c) prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, albo prowadzenie przez nie działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, w przypadku gdy:

– prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego oraz

– zgodnie z dokumentami założycielskimi ich tytuły uczestnictwa nie są oferowane w drodze oferty publicznej ani dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu oraz mogą być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40.000 euro,

d) ich działalność podlega bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę,

e) posiadają depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji,

f) zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.

Spór w rozpoznanej sprawie dotyczył warunku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) ustawy, którego – jak stwierdził Minister Finansów – Skarżący nie spełnia. Poświęcone temu w interpretacji wywody stanowią w części powtórzenie argumentacji przedstawionej w wyroku tut. Sądu z dnia 25 stycznia 2013 r., III SA/Wa 1639/12, dotyczącej kryteriów porównywalności funduszy zagranicznych z krajowymi dla celów oceny dopuszczalności objęcia ich zwolnieniem. Problem jednak w tym, że wspomniany wyrok nie ostał się w toku kontroli instancyjnej – wyrokiem NSA z dnia 24 lipca 2015 r., II FSK 1455/13, wyrok ten został uchylony. W wyroku kasacyjnym sąd odwoławczy wskazał, że "regulacja zawarta w powołanym przepisie została oceniona przez projektodawcę, a następnie prawodawcę, jako zapewniająca podobieństwo funduszy zagranicznych mogących korzystać ze zwolnienia podatkowego do funduszy polskich, którym takie zwolnienie przysługuje. Jako nadinterpretację przywołanego fragmentu uzasadnienia projektu ustawy uznać należy założenie, że instytucje wspólnego finansowania, o których mowa w analizowanym przepisie, działające na zasadach podobnych do polskich funduszy inwestycyjnych, będą miały takie same jak polskie fundusze podstawy prawne powstawania i działania, ustrój, status organizacyjno-prawny. Nie uzasadnia on także oceny zasad tworzenia i funkcjonowania zagranicznych funduszy inwestycyjnych przez bezpośrednie odniesienie do przepisów u.f.i. lub dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE".

W sprawie zakończonej tym wyrokiem chodziło wprawdzie o inną przesłankę (z pkt f: "zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę"), jednak twierdzenia w nim przedstawione mają – zdaniem Sądu – wymiar uniwersalny przy ocenie dopuszczalności zastosowania zwolnienia z art. 6 ust. 1 pt 10a u.p.d.o.p.

Za istotną, wynikającą z tego wyroku wskazówkę interpretacyjną należy uznać dokonane w nim nawiązanie do redakcji przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy, który – w odróżnieniu od regulacji ujętej w pkt 10 tego przepisu – nie zawiera odesłania do przepisów u.f.i. Sąd rozpoznający sprawę niniejszą w pełni podziela pogląd, że z tego właśnie powodu dokonując oceny podobieństwa funduszy zagranicznych i polskich nie można opierać się wyłącznie – tak jak to uczynił Minister Finansów w zaskarżonej interpretacji – na przepisach u.f.i. Oparcie się na nich bowiem sprawia, że nie dochodzi już do analizy podobieństwa, lecz formułowania przez organ pozaprawnego warunku identyczności w odniesieniu do zakresu ich działania. To zaś, jak trafnie podniesiono w skardze, jest nie do zaakceptowania na gruncie przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., który formułuje kryteria "porównywalności" instytucji wspólnego inwestowania do polskich funduszy inwestycyjnych, a ich nie "identyczności".

Jak wskazano we wniosku, utworzony zgodnie z przepisami prawa holenderskiego Fundusz może podejmować działalność inwestycyjną poprzez m.in. posiadanie papierów wartościowych emitowanych przez spółkę z siedzibą i miejscem zarządu w Wielkim Księstwie Luksemburg, działającej w formie prawnej SCSP. Spółka ta jest spółką osobową, nie będącą osobą prawną w rozumieniu art. 4 pkt 14 u.p.d.o.p. W przyszłości spółka ta może zostać wspólnikiem polskich spółek osobowych, w szczególności jawnych i komandytowych, prowadzących działalność gospodarczą m.in. w zakresie najmu powierzchni handlowej/biurowej w Polsce lub osiągających dochody ze zbycia składników majątkowych, w tym nieruchomości położonych w Polsce, a także inne dochody.

Zdaniem organu interpretacyjnego, tak ukształtowany zakres działalności holenderskich funduszy inwestycyjnych wyklucza objęcie ich zwolnieniem z tego powodu, że zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p., jeżeli działalność gospodarczą prowadzi spółka niebędąca osobą prawną, przychody wspólnika z udziału w takiej uznaje się za przychody z działalności gospodarczej.

Problem w tym, że forsowana przez organ teza nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu poddanego analizie przepisu. Sformułowany pod lit. b) warunek w postaci wyłącznego przedmiotu działalności instytucji wspólnego inwestowania obejmującego zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i "inne prawa majątkowe" nie został obwarowany żadnym zastrzeżeniem, w szczególności takim jak w art. 145 ust. 1 pkt 6 u.f.i. Zgodnie z jego treścią, fundusz inwestycyjny zamknięty (z zastrzeżeniem ust. 2-8, art. 146 oraz art. 147) może lokować aktywa w: 1) papiery wartościowe, 2) wierzytelności, z wyjątkiem wierzytelności wobec osób fizycznych, 3) udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, 4) waluty, 5) instrumenty pochodne, w tym niewystandaryzowane instrumenty pochodne, 6) prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od oznaczonych co do gatunku rzeczy, określonych rodzajów energii, mierników i limitów wielkości produkcji lub emisji zanieczyszczeń, dopuszczone do obrotu na giełdach towarowych, 7) instrumenty rynku pieniężnego - pod warunkiem że są zbywalne.

Wobec tego, że podobnego zastrzeżenia nie zawiera regulacja ujęta w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p., ograniczająca sformułowany tam warunek do przesłanki inwestowania w "inne prawa majątkowe", nie można uznać za uprawnioną forsowanej przez organ tezy o niedopuszczalności z tego powodu skorzystania przez Skarżącego ze zwolnienia.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja – jako naruszająca przepis art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. przez błędną jego wykładnię – podlega uchyleniu (art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Wydanie ponownej interpretacji powinno nastąpić z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 200, art. 205 § 2 i § 4 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153) w wysokości obejmującej wpis, opłatę skarbową od pełnomocnictwa i koszty zastępstwa procesowego.