Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 707/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 16 ust. 1 ust. 3 art. 17 ust. 1 pkt 5 art. 105 ust. 1 ust. 4 pkt 1 art. 107 ust. 1 ust. 2 pkt 4 art. 127
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 10 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 roku sprawy ze skargi Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...] z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...] z siedzibą w Ł. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy N., decyzja z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 267), powoływanej dalej jako p.p.s.a., umorzył jako bezprzedmiotowe, wszczęte z urzędu postępowanie, dotyczące usypanych hałd ziemi oraz wycinki drzew na działce nr 32/4, w obrębie [...], stanowiącej własność

K. G.

W uzasadnieniu podjętej decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż w dniu 25 lutego 2013r. Zespół Parków Krajobrazowych Województwa [...], Oddział Terenowy [...] Parku Krajobrazowego poinformował, że w miejscowości M. na działce nr 32/4 trwa wycinka drzew z gatunku sosna zwyczajna. W trakcie postępowania organ ustalił, że wycięcia drzew dokonano na działce nr 32/4, stanowiącej własność K. G., po czym wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie usypanych hałd ziemi oraz usunięcia drzew bez zgody organu gminy. Następnie w piśmie z dnia 5 marca 2013r. K. G. wyjaśnił, że nie jest mieszkańcem M., a na w/w działce bywa rzadko. Nie jest mu znana osoba, która przywiozła ziemię na jego działkę, podobnie jak termin tejże czynności. Wskazał, iż jego zdaniem miało to związek z budową autostrady w bliskiej odległości od jego działki. Jednocześnie zobowiązał się do rozplantowania nawiezionej ziemi w okresie najbliższych miesięcy. Odnosząc się do kwestii wyciętych na działce drzew, wyjaśnił, że nie zlecał takiej wycinki i nie wie kto jej dokonał. Wiek wyciętych drzew ocenił na 5 -7 lat, w pojedynczych przypadkach na 8 i 9 lat. Dalej wyjaśnił, że wycięte drzewa - sosny nie stanowiły większej wartości materialnej, w związku z powyższym nie zgłaszał faktu wycinki jako kradzieży na swojej nieruchomości. Ponadto wskazał, iż w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego działka 32/4 przeznaczona jest pod zabudowę rezydencjonalną. Zainteresowany wyjaśnił, że w niedalekiej przyszłości zamierza rozpocząć prace w tym kierunku, czyli ogrodzenie działki i wstępne roboty przygotowawcze pod planowaną zabudowę.

Dalej organ wyjaśnił, że w dniu 27 marca 2013r. odbyły się oględziny w terenie, w których uczestniczyli K. G. - właściciel nieruchomości oraz J. S. -- inspektor Urzędu Gminy N., podczas których stwierdzono, że pod warstwą śniegu znajdują się wycięte drzewa. Wyjęte spod warstwy pokrywy śnieżnej drzewa wskazywały, że nie mają one 10 lat, a ich wiek wyliczony został piętrami, na podstawie liczby okółków gałęzi. Jednocześnie stwierdzono, że na działce usypane zostały zwały ziemi. Z uwagi na niekorzystne warunki atmosferyczne, właściciel zobowiązał się, że usypane na działce hałdy zostaną rozplantowane w terminie późniejszym. Stwierdzono ponadto, że pozostała część działki zainteresowanego pokryta jest młodymi drzewami, które wyrosły na nieruchomości jako samosiewki.

W konkluzji organ stwierdził, iż z uwagi na fakt, że wiek wyciętych drzew nie wskazuje by były to drzewa 10 letnie, nie było konieczne uzyskanie zezwolenia na ich wycięcie.

Od powyższej decyzji, w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie usypanych hałd ziemi odwołanie złożył Zespół Parków Krajobrazowych Województwa [...] - Oddział Terenowy [...] Parku Krajobrazowego w S., reprezentowany przez jego dyrektora, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 2009r., nr 151, poz. 1220 ze zm.) oraz rozporządzenia Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] w sprawie [...] Parku Krajobrazowego znajdującego się w granicach województwa [...] (Dziennik Urzędowy Województwa [...] nr 318, poz. 2928). Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w kwestii usypanych hałd ziemi na działce nr 32/4 w obrębie [...] i orzeczenie o nakazie ich usunięcia, gdyż rozplantowanie ziemi na powierzchni działki doprowadzi do zniekształcenia rzeźby terenu.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, iż w dniu 17 kwietnia 2013r. pracownicy Oddziału Terenowego [...] Parku Krajobrazowego dokonali ponownych oględzin przedmiotowej działki i stwierdzili liczne zwały (hałdy) ziemi, bez wątpienia przywiezionej na teren działki z zewnątrz. Zdaniem odwołującego, organ wydając decyzję nie podjął właściwych czynności sprawdzających. Zadowolił się jedynie deklaracją właściciela działki, że hałdy ziemi zostaną rozplantowane w terminie późniejszym, z czym strona odwołująca się nie może się zgodzić, bowiem zamierzenie właściciela gruntu, tj. rozplantowanie ziemi doprowadzi do zniekształcenia rzeźby terenu. Podkreślono także, iż zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 w/w rozporządzenia Wojewody [...] w sprawie [...] Parku Krajobrazowego znajdującego się w granicach województwa [...] w Parku zakazuje się (...) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych. Dodano, że zapis ten został przeniesiony z ustawy o ochronie przyrody, w dosłownym brzmieniu, a [...] Park Krajobrazowy został utworzony m. in. dla ochrony walorów krajobrazowych (art. 16 ust. 1 ustawy). Zdaniem odwołującego się zmiana ukształtowania terenu, spowodowana rozplantowaniem znacznej ilości ziemi, nawiezionej na przedmiotową działkę z zewnątrz, niewątpliwie zaburzy walor krajobrazowy tego miejsca, zaś owo zgromadzenie ziemi nie będzie służyć zabezpieczeniu przeciwpowodziowemu lub przeciwosuwiskowemu, ani budowie, odbudowie, utrzymaniu, remontowi i naprawie urządzeń wodnych, gdyż potrzeby tego rodzaju na przedmiotowej działce nie występują. Zaznaczono także, przywołując treść art. 127 ustawy, iż rozplantowanie ziemi przez właściciela gruntu będzie działaniem umyślnym, podlegającym reżimowi owego przepisu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...], nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie umorzenia w/w postępowania administracyjnego dotyczącego usypania hałd ziemi oraz wycinki drzew bez zgody Wójta Gminy N. na działce nr 32/4 w obrębie [...] stanowiącej własność K. G. jako bezprzedmiotowego

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wyjaśniło, że stosownie do art. 83 ust. 1 pkt 1 i 1 a) ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2 a), po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Zgoda właściciela nieruchomości nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego nieruchomości. Nadto Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności;

2) usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia;

3) zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych (art. 88 ust. 1 pkt 1-3 ustawy).

Dodano, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy w parku krajobrazowym mogą być wprowadzone m.in. zakazy - wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych.

Kolegium podkreśliło, iż wynik podjętego rozstrzygnięcia zależy od ustalenia, czy odwołujący jest stroną niniejszego postępowania, a tym samym czy mógł skutecznie wnieść odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ odwoławczy wyjaśnił, że interes prawny w niniejszym postępowaniu w znaczeniu jakie jest mu nadawane art. 28 k.p.a. należy ustalać z uwzględnieniem przepisów stanowiących podstawę ochrony drzew, gdyż wszystkie podmioty posiadające interes prawny w postępowaniu mogą ponosić odpowiedzialność za popełnienie omawianych deliktów administracyjnych, ponieważ to na nich spoczywa obowiązek właściwej pielęgnacji drzew i krzewów. Dlatego też w każdym przypadku stronami postępowania w przedmiocie wymierzenia kary za nielegalną wycinkę drzew lub krzewów powinny być wszystkie podmioty, które uczestniczyłyby w postępowaniu o wydanie na podstawie powołanego na wstępnie art. 83 ust. 1 ustawy zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. Zatem podmiotem mającym interes prawny w sprawie wymierzenia kary pieniężnej decyzją administracyjną, a więc stroną postępowania, jest wyłącznie ten podmiot, który dopuścił się czynu, za który ustawodawca przewidział tę karę. Interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania - musi istnieć obiektywnie, a nie odnosić się do subiektywnych odczuć skarżącego. Ocena interesu prawnego nie może również być dokonywana pod względem indywidualnej wrażliwości zainteresowanego. Nie może natomiast być uznany za stronę w postępowaniu prowadzonym w sprawie wymierzenia kary pieniężnej inny podmiot, np. ten, który zawiadomił organ o wycięciu drzew i domaga się zastosowania kary wobec innego podmiotu. Z powyższego wynika więc, zdaniem organu odwoławczego, że Zespół Parków Krajobrazowych Województwa [...] nie może być uznany za stronę w niniejszym postępowaniu.

Niezależnie od powyższego Kolegium zauważyło, że jak wskazuje odwołujący na terenie parku stosownym rozporządzeniem Wojewoda [...] wprowadził pewne zakazy. Jednakże w przypadku umyślnego naruszenia zakazów m.in. w parkach krajobrazowych zastosowanie znajduje art. 127 w/w ustawy, a więc na taki podmiot może być nałożona kara grzywny lub aresztu. Oznacza to, że w przypadku spełnienia określonych przesłanek taki podmiot może ponosić odpowiedzialność karną na podstawie stosownych przepisów prawa karnego.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Zespół Parków Krajobrazowych Województwa [...] nie ma legitymacji strony, a tym samym nie może skutecznie wnieść odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, a sam fakt doręczenia owej decyzji temuż podmiotowi nie nadaje mu przymiotu strony.

Powyższą decyzję Dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...] z siedzibą w Ł. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając owej decyzji naruszenie:

- art. 28 k.p.a., przez chybione przyjęcie, że skarżący nie ma interesu prawnego i nie może być uznany za stronę postępowania;

- art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy;

- art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę zebranego materiału;

- art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 k.p.a. i art. 28 k.p.a. oraz art. 129 k.p.a., poprzez wadliwe, na skutek błędnych ustaleń, przyjęcie braku interesu prawnego Dyrektora Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...];

- art. 107 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, poprzez niewzięcie pod uwagę uprawnień Służby Parku Krajobrazowego do identyfikacji i oceny istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych parku krajobrazowego oraz wnioskowania o podejmowanie działań, mających na celu eliminowanie lub ograniczanie tych zagrożeń i ich skutków, a także innych działań w celu poprawy funkcjonowania i ochrony parku krajobrazowego;

W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając skargę Dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...] podniósł, iż strona skarżąca wskazywała i uzasadniała naruszenie swego interesu prawnego, odwołując się do faktu, że przedmiotowa działka leży na terenie [...] Parku Krajobrazowego, wchodzącego w skład Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...], na którym to terenie obowiązują przepisy określone w art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody, przy czym zadania i obowiązki dyrektora parku krajobrazowego określa art. 105 ust. 4 ustawy, a zadania służby parku krajobrazowego z zakresu ochrony przyrody reguluje art.107 tej ustawy.

Dodano, że w [...] Parku Krajobrazowym zakaz, wynikający z treści art. 17. ust 1. pkt 5 ustawy o ochronie przyrody obowiązuje na podstawie wskazanego wyżej rozporządzenia Wojewody [...] sprawie [...] Parku Krajobrazowego, a uregulowany został w § 3 ust. 1 pkt 5 tegoż rozporządzenia.

Podkreślono, że zadania służby parku krajobrazowego reguluje art. 107, ustawy, który między innymi stanowi, że zadania z zakresu ochrony przyrody, walorów krajobrazowych, wartości historycznych i kulturowych oraz działalności edukacyjnej na terenie parku krajobrazowego wykonuje służba parku krajobrazowego. Do tychże zadań należy identyfikacja i ocena istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych parku krajobrazowego oraz wnioskowanie o podejmowanie działań, mających na celu eliminowanie lub ograniczanie tych zagrożeń i ich skutków, a także innych działań w celu poprawy funkcjonowania i ochrony parku krajobrazowego; realizacja zadań związanych z ochroną innych form ochrony przyrody w granicach parku krajobrazowego; współpraca z samorządami, zarządcami obszarów parku krajobrazowego, organizacjami ekologicznymi i z innymi podmiotami, mającymi związek z ochroną parku krajobrazowego.

W konsekwencji, w ocenie skarżącego, Zespół Parków Krajobrazowych Województwa [...], składając odwołanie od decyzji Wójta wykonywał swoje obowiązki wynikające z ustawy o ochronie przyrody, zatem przysługuje mu prawo strony w niniejszym postępowaniu. Mając zatem na uwadze ustawowy cel powołania [...] Parku Krajobrazowego i opisane wyżej zadania dyrektora tego parku oraz służby parku, jako wadliwą, a co najmniej przedwczesną, uznać należy ocenę dokonaną przez SKO, co do braku przymiotu strony niniejszego postępowania administracyjnego w odniesieniu do skarżącego. W ocenie strony skarżącej, wydając zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie dotyczącym naruszenia postanowień ustawy o ochronie przyrody oraz art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę zebranego materiału. Organ odwoławczy naruszył także przepisy art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., w związku z art. 105 k.p.a. i art. 28 k.p.a. oraz art. 129 k.p.a., wadliwie przyjmując brak interesu prawnego Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił także, iż w żadnym przypadku deliktem administracyjnym wynikającym z art. 88 ust. 1 i ust. 8 ustawy o ochronie przyrody, a tym samym podlegającym określonej w nim jurysdykcji administracyjnej nie jest działanie polegające na usypaniu hałd ziemi na terenie [...] Parku Krajobrazowego ze szkodą dla jego krajobrazu. W pismach składanych w toku postępowania Zespół Parków Krajobrazowych Województwa [...] konsekwentnie domaga się ukarania w trybie administracyjnym na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody sprawcy czynu określonego w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Wojewody [...] w sprawie [...] Parku Krajobrazowego polegającego na wykonywaniu prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu (...), zaś jak podkreślił organ, czyn ten z mocy art. 127 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody jest wykroczeniem, którego sprawcę należy wykryć, ścigać i ukarać w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, zaś orzecznictwo w sprawach wykroczeń należy do kompetencji właściwych sądów powszechnych.

Dodano, że Zespół Parków Krajobrazowych Województwa [...] wykonując swoje zadania, określone przytoczonymi w skardze przepisami posiada odpowiednie środki i instrumenty prawne zmierzające do ukarania sprawcy wskazanego wykroczenia. Kolegium podtrzymało także stanowisko, iż stronami postępowania administracyjnego, którego przedmiot jest określony w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody są wyłącznie osoby lub podmioty, które dopuściły się czynu, za które ustawodawca przewidział karę administracyjną wskazaną w wymienionym przepisie. Nie może być uznany za stronę takiego postępowania żaden inny podmiot, np. ten który zawiadomił organ o wycięciu drzew i domaga się zastosowania kary wobec innego podmiotu. Wyjaśniono przy tym, że w poszczególnych przepisach administracyjnego prawa materialnego, niektóre specjalistyczne organy administracji rządowej lub samorządowej oraz wyspecjalizowane ich jednostki zostały wyposażone w różnego rodzaju uprawnienia w ramach prowadzonych postępowań administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Przeważnie są to uprawnienia polegające na uzgodnieniu lub zaopiniowaniu decyzji administracyjnych, jednak uprawnienia, w które te organy i jednostki zostały wyposażone mocą odpowiednich przepisów prawa powszechnie obowiązującego, służą ochronie interesu społecznego w indywidualnych sprawach administracyjnych. Zdaniem Kolegium, przywołane w skardze zadania Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...], wynikające z ustawy o ochronie przyrody służą realizacji celów związanych z ochroną szeroko pojętego interesu społecznego i publicznego w zakresie ochrony przyrody na terenie formy ochrony przyrody jaką jest [...] Park Krajobrazowy. Natomiast z faktu reprezentowania interesu społecznego nie wynika posiadanie interesu prawnego, z którym wiążą się uprawnienia strony postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, albowiem jedną z cech interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest to, że interes ten winien być interes własnym i indywidualnym osoby lub podmiotu. Zdaniem Kolegium, skarżący nie posiada tak rozumianego interesu w przeprowadzonym postępowaniu, lecz posiadałby taki interes gdyby Samorząd Województwa [...] był właścicielem terenu, którego dotyczyło postępowa administracyjne. W niniejszym przypadku nie miało to jednak miejsca. W tej sytuacji, służby parku posiadają cały wachlarz możliwych działań w celu wykonywania zadań ustawowych, tym m.in. wnioskowanie o ukaranie za wykroczenia, określone w ustawie ochronie przyrody Zdaniem organu odwoławczego, w tej sytuacji uprawnione jest stanowisko, iż gdyby ustawodawca zamierzał nadać poszczególnym służbom ochrony przyrody status strony w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, wyraziłby to wprost w ustanowionych przepisach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w K.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. 270 z 2012 r., powoływanej dalej: p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) .

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa w stopniu określonym w cytowanym przepisie.

Organ odwoławczy błędnie uznał bowiem, że skarżącemu – Dyrektorowi Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...] nie przysługuje przymiot strony w kontrolowanym postępowaniu.

Zwrócić należy bowiem uwagę, że wszczęte przez Wójta Gminy N. postępowanie obejmowało zarówno wycinkę drzew bez zezwolenia jak i usypanie hałd ziemi na działce nr 32/4, położonej w obrębie [...]. Takie też postępowanie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe przez tenże organ (tak co do wycinki drzew jak i usypanych hałd ziemi). O ile zatem zgodzić się można ze stanowiskiem organu, że podmiotem mającym interes prawny w sprawie wymierzenia kary pieniężnej decyzją administracyjną, a zatem stroną postępowania, jest wyłącznie ten podmiot, który dopuścił się czynu, za który ustawodawca przewidział tę karę, o tyle konkluzja ta nie jest prawidłowa w odniesieniu do usypanych na działce K. G. hałd ziemi.

Zgodnie bowiem z treścią art. 28 k.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przesłankę uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego stanowi zatem nie tylko interes prawny, lecz także obowiązek, ze względu na który dany podmiot "żąda czynności organu" lub którego "dotyczy postępowanie".

Po myśli art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody natomiast, park krajobrazowy obejmuje obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania, popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju.

Utworzenie parku krajobrazowego lub powiększenie jego obszaru następuje w drodze uchwały sejmiku (w poprzednim stanie prawnym - rozporządzenia wojewody), określającej jego nazwę, obszar, przebieg granicy i otulinę, jeżeli została wyznaczona, szczególne cele ochrony oraz zakazy właściwe dla danego parku krajobrazowego lub jego części wybrane spośród zakazów, o których mowa w art. 17 ust. 1, wynikające z potrzeb jego ochrony (art. 16 ust. 3 cyt. ustawy).

Art. 17 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy stanowi zaś, iż w parku krajobrazowym może być wprowadzony zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych.

Parkiem krajobrazowym kieruje dyrektor parku krajobrazowego, do którego obowiązków należy m.in. ochrona przyrody walorów krajobrazowych oraz wartości historycznych i kulturowych (art. 105 ust. 1 i 4 pkt 1 cyt. ustawy).

Zadania z zakresu ochrony przyrody, walorów krajobrazowych, wartości historycznych i kulturowych oraz działalności edukacyjnej na terenie parku krajobrazowego wykonuje służba parku krajobrazowego, na czele której stoi dyrektor parku (art. 107 ust. 1 cyt. ustawy).

Do zadań służby parku krajobrazowego należy m. in. identyfikacja i ocena istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych parku krajobrazowego oraz wnioskowanie o podejmowanie działań mających na celu eliminowanie lub ograniczanie tych zagrożeń i ich skutków, a także innych działań w celu poprawy funkcjonowania i ochrony parku krajobrazowego (art. 107 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy), a także realizacja zadań związanych z ochroną innych form ochrony przyrody w granicach parku krajobrazowego (art. 107 ust. 2 pkt 4 cyt. ustawy).

Zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] w sprawie [...] Parku Krajobrazowego, znajdującego się w granicach województwa [...] (Dz. Urz. Woj.[...] z 2005 roku, nr 318, poz. 2928), do szczególnych celów ochrony walorów krajobrazowych tego Parku należy m. in.:

▪ zachowanie w niewielkim stopniu przekształconego krajobrazu [...] rolniczo – leśnego, ze szczególnym uwzględnieniem krajobrazu doliny R. i innych rzek, obszarów leśnych oraz śródleśnych polan, a także kompleksów łąk i pastwisk (pkt 1),

▪ ochrona i kształtowanie zadrzewień (pkt 3)

Z § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia wynika nadto, iż w Parku obowiązuje zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych.

W sprawie niniejszej, okolicznością bezsporną jest, że działka nr 32/4, położona w obrębie [...], znajduje się na terenie [...] Parku Krajobrazowego.

Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika nadto, że na działce nr 32/4 wykonano prace ziemne, polegające na usypaniu hałd ziemi. W ocenie skarżącego – prace te w sposób niedopuszczalny zmieniły rzeźbę terenu, wpływając na krajobraz Parku, a zatem dotyczyły dobra, którego ochronie służyć ma utworzony Park.

Organ I instancji umorzył postępowanie w tym zakresie, uznając je za bezprzedmiotowe, przy czym zagadką pozostaje, w jakim zakresie deklaracja właściciela o rozplantowaniu nawiezionej ziemi, czyni prowadzone postępowanie bezprzedmiotowym. Organ odwoławczy natomiast, umarzając postępowanie, wszczęte odwołaniem Dyrektora Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa [...], skoncentrował się na kwestii wymierzenia kary administracyjnej za nielegalną wycinkę drzew oraz prawno - karnej odpowiedzialności sprawcy wykroczenia z art. 127 ustawy o ochronie przyrody. Tymczasem, co należy podkreślić, skarżący domagał się od organów podjęcia działań, zmierzających do usunięcia nawiezionej ziemi, nie zaś ukarania sprawcy wykroczenia. Osobną kwestią pozostaje czy i ewentualnie jakie przepisy prawa przewidują możliwość żądanej przez skarżącego ingerencji organów administracji, nie oznacza to jednak, że rozstrzygnięcie w tym zakresie (merytoryczne czy też umarzające postępowanie) znajduje się poza sferą legitymacji skarżącego (nawiasem mówiąc, nawet umorzenie postępowania z uwagi na to, że sprawa nie ma charakteru administracyjnego nie pozbawiałoby skarżącego prawa do skutecznego zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia).

Mając powyższe na uwadze, należy w ocenie Sądu uznać, iż Dyrektor Parku winien zostać uznany za stroną postępowania, dotyczącego hałd ziemi, usypanych na działce położonej w obrębie Parku. Uczestnicząc w tym postępowaniu Dyrektor będzie bowiem miał możliwość m. in. wypowiedzieć się w kwestii wpływu wykonanych prac na rzeźbę terenu działki położonej na terenie Parku, realizując tym samym obowiązki nałożone na niego przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] w sprawie [...] Parku Krajobrazowego, które obligują go do ochrony przyrody i walorów krajobrazowych na tym terenie (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 27 września 2007 roku, sygn. akt II SA/Gd 492/07 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 14 marca 2008 roku, sygn. akt IV SA/Wa 2611/07, z dnia 12 grudnia 2006 roku, sygn. IV SA/Wa 1858/06, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Biorąc pod uwagę powyższe na podstawie art. 145 § 1 lit a i c orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy, nie uznając Dyrektora Parku za stronę przedmiotowego postępowania, dokonał bowiem błędnej wykładni wskazanych powyżej przepisów określających jego obowiązki, naruszając tym samym w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy prawo materialne, jak również w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, przepisy procesowe (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a.), bezzasadnie umarzając z tej przyczyny postępowanie odwoławcze, które winno zostać przeprowadzone z udziałem Dyrektora Parku, jako strony postępowania.

O kosztach postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając ich zwrot na rzecz strony skarżącej w kwocie równej uiszczonemu przezeń wpisowi sądowemu (200,-zł.), wynagrodzeniu pełnomocnika, będącego radcą prawnym (240,-zł.) oraz opłacie od pełnomocnictwa (17,-zł.).

Z uwagi natomiast na charakter prawny zaskarżonej decyzji (niewymagającej wykonania i nienadającej się do wykonania) za bezprzedmiotowe uznano rozstrzyganie w sprawie jej wykonywania do dnia uprawomocnienia się wyroku z trybie art. 152 p.p.s.a.

LS