Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 750/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi P. K. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby oddala skargę


UZASADNIENIE

Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z siedzibą w Komendzie Głównej Straży Granicznej w W. orzeczeniem z dnia [...] lutego 2014 r. rozpoznała u funkcjonariusza Straży – Granicznej P. K. (ur. w [...] r.) przewlekle wirusowe zapalenie wątroby typu C (§ 44 p. 6 "D") stanowiące o całkowitej niezdolność do służby w Straży Granicznej – kat. "D".

Okręgowa Komisja Lekarska wskazała, iż badany może wykonywać pracę zarobkową; przeciwwskazane są prace w narażeniu na czynniki biologiczne, z dużym wysiłkiem fizycznym; badany wymaga leczenia specjalistycznego.

W dalszej części orzeczenia, między innymi, stwierdzono zdolność badanego do pracy; zaliczono go do III grupy inwalidów, stwierdzając, iż inwalidztwo to jest czasowe i wskazano termin badania kontrolnego na październik 2015 r.

W uzasadnieniu orzeczenia Okręgowa Komisja Lekarska wskazała, że zostało ono wydane wskutek wniesionego przez funkcjonariusza odwołania i po badaniu komisyjnym w dniu [...] stycznia 2014 r. i konsultacji profesora specjalisty chorób zakaźnych. Wskazano, iż uchylono poprzednie orzeczenie z dnia [...] października 2013 r. Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale SG w [...].

Na podstawie protokołu warunków służby oraz posiadanej dokumentacji, stwierdzono, że schorzenie powodujące niezdolność do służby nie pozostaje w związku ze służbą w SG. Ze względu na charakter i zaawansowanie schorzenia uznano badanego za całkowicie niezdolnego do służby w Straży Granicznej oraz zaliczono do III - grupy inwalidzkiej.

Z powodu niepewnego rokowania, co do przebiegu procesu chorobowego - nadano inwalidztwu charakter czasowy z terminem badania w październiku 2015 r.

Okręgowa Komisja Lekarska wskazała, iż podstawę prawną do wydania niniejszego orzeczenia stanowiły przepisy: rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, SG, BOR i PSP (Dz. U. z 2005 r. Nr 206, poz. 1723) oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 2 listopada 1995 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. 1995 r. Nr 146, poz. 712).

P. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie, zarzucając Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z siedzibą w Komendzie Głównej Straży Granicznej w W. naruszenie:

1. § 44 pkt 6 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349, z 1992 r. Nr 83, poz. 425, z 1995 r. Nr 146, poz. 712 oraz z 2009 r. Nr 202, poz.1568) poprzez jego zastosowanie, podczas gdy ww. przepis w zakresie, w jakim powoduje uznanie funkcjonariusza Straży Granicznej za całkowicie niezdolnego do pełnienia służby z powodu zachorowania na przewlekle zapalenie wątroby bez względu na stan zdrowia jest niezgodny z art. 60 w związku z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem nie mógł stanowić podstawy orzeczenia;

2. § 23 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych w zw. z art. 107 § 3 art. 8 i art. 11 Kpa, polegające na braku należytego uzasadnienia orzeczenia zarówno pod względem faktycznym jak też prawnym, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady przekonywania;

3. § 29 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych polegające na braku zawiadomienia skarżącego na piśmie o uchyleniu orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej.

W uzasadnieniu skargi podniósł, między innymi, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt U 5/2013, (Dz. U. z 2013 r., poz. 1612) i z dnia 20 lutego 2008 r. K. 30/2007 (OTK ZU 2008/1A poz. 6, Dz. U. 2008 r. Nr 37 poz. 214), stwierdził, że § 44 pkt 6 oraz § 57 pkt 5 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349, z 1992 r. Nr 83, poz. 425, z 1995 r. Nr 146, poz. 712 oraz z 2009 r. Nr 202, poz. 1568) w zakresie, w jakim powodują uznanie policjanta za całkowicie niezdolnego do pełnienia służby z powodu zachorowania na przewlekle zapalenie wątroby albo zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS) bez względu na stan zdrowia, są niezgodne z art. 60 w związku z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wprawdzie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego nie zostali wprost objęci funkcjonariusze Straży Granicznej, jednakże wynikało to jedynie z zakresu podmiotowego pytania prawnego przedstawionego Trybunałowi Konstytucyjnemu przez Rzecznika Praw Obywatelskich i dopuszczalnego merytorycznego zakresu orzekania Trybunału Konstytucyjnego, który nie był władny w granicach swoich kompetencji wykraczać poza ramy określone przez Rzecznika Praw Obywatelskich.

Argumenty zawarte w ww. orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego pozostają w pełni aktualne również w odniesieniu do funkcjonariuszy Straży Granicznej, albowiem orzekanie w przedmiocie zdolności (lub niezdolności) do służby funkcjonariuszy Policji jak również funkcjonariuszy Straży Granicznej odbywa się na podstawie tożsamych regulacji prawnych. W związku z powyższym należy przytoczyć główne tezy zawarte w uzasadnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (ze stosowną modyfikacją wynikającą ze specyfiki służby w Straży Granicznej i odnoszące się - z uwagi na przedmiot niniejszej skargi - do zachorowania na przewlekłe zapalenie wątroby).

Dalej argumentował, iż porównanie § 11 i § 13 ust. 1 rozporządzenia prowadzi do wniosku, że w wypadku zaliczenia funkcjonariusza do kategorii zdrowia D, komisje lekarskie muszą uznać, że jest on "całkowicie niezdolny do służby". § 44 pkt 6 załącznika nr 2 przewiduje identyczny skutek w postaci uznania całkowitej niezdolności do służby w wypadku każdej z przewidzianych w tych przepisach jednostek chorobowych, bez względu na ich specyfikę i stan ich zaawansowania. Należy zwrócić uwagę, że pod pojęciem "przewlekłe zapalenie wątroby", o którym mowa w § 44 pkt 6 załącznika nr 2 do rozporządzenia mogą mieścić się bardzo różne uszczerbki na zdrowiu, przy czym niekoniecznie muszą także w istotny sposób wpływać na sprawność i wydajność pracy funkcjonariusza Straży Granicznej. Ponadto § 44 pkt 6 załącznika nr 2 nakazuje identyczną ocenę stanu zdrowia funkcjonariuszy bez względu na ich zakres zadań. Tymczasem w Straży Granicznej jest wiele takich stanowisk, w których liczą się bardziej osobiste predyspozycje i umiejętności niż idealny stan zdrowia. W obydwu strukturach funkcjonariusze pełnią także role administracyjne, koordynacyjne, informacyjne, szkoleniowe, informatyczne, część z nich jest także zatrudniona przy pracach analitycznych, czy współpracy międzynarodowej (zadania tych formacji, wymienione w art. 1 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej). Wykonywanie tego typu zadań przez funkcjonariuszy nosicieli wirusowego zapalenia wątroby co do zasady nie stanowi większego ryzyka dla zdrowia publicznego niż w wypadku umysłowej pracy "cywilnej".

Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny (w odniesieniu do Policjantów i Strażaków, co w ocenie skarżącego jest aktualne w drodze analogii w odniesieniu do funkcjonariuszy Straży Granicznej) ewentualna całkowita niezdolność do służby funkcjonariuszy cierpiących na wspomniane choroby powinna być ustalana przez komisje lekarskie na podstawie przepisów, które pozostawiają im przynajmniej minimalny margines oceny. Ocena stanu zdrowia jest zawsze decyzją medyczną, a jej przełożenie na kryteria prawne (poszczególne kategorie zdrowia) powinno uwzględniać tę okoliczność. To komisje lekarskie (a nie Minister Spraw Wewnętrznych w zaskarżonym rozporządzeniu) powinny orzekać, czy osoba chora na przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby jest całkowicie niezdolna do pracy na jakimkolwiek stanowisku (kategoria zdrowia D), czy też mógłby być efektywnym pracownikiem na niektórych stanowiskach (kategoria zdrowia C), np. niewiążących się ze zwiększonym ryzykiem kontaktu z krwią. Komisje te, jak wskazuje cytowany już § 12 ust. 1 rozporządzenia, dysponują odpowiednimi instrumentami oceny stanu psychofizycznego osób zainteresowanych: mają prawo i obowiązek dokonać wszechstronnego zbadania funkcjonariuszy, uwzględniającego wyniki badań specjalistycznych (np. psychiatrycznych, psychologicznych i dodatkowych), a gdy zachodzi potrzeba - także obserwacji szpitalnej. Mogą one wydawać decyzje z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności - zwłaszcza stopnia zaawansowania choroby i jej wpływu na zadania wykonywane przez badanego funkcjonariusza, a także stale zmieniającej się wiedzy medycznej oraz realiów służby w Straży Granicznej.

W odpowiedzi na skargę Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z siedzibą w Komendzie Głównej Straży Granicznej w W. wniosła o oddalenie skargi.

Argumentowała, iż pomimo szeregu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie doszło do zmiany załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, w zakresie zakwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny. Nie zmieniono również treści tego załącznika nr 1 w kolejnym rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 2 listopada 1995 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. z 1995 r. Nr 146, poz. 712), zawierającego wykaz chorób i ułomności rozpatrywanych przez komisje lekarskie podległe MSW.

Komisja Lekarska, realizując powierzone zadania, nie może czekać, aż prawodawca zmieni, dostosuje czy zinterpretuje obowiązujące prawo do stanu zgodnego z ww. orzeczeniami, gdyż nie może sobie pozwolić na zawieszenia postępowania czy przedłużanie postępowań orzeczniczych do czasu zmiany lub wydania nowego rozporządzenia. Orzeczenia komisji lekarskich dotyczą materii szczególnie wrażliwych, jak zdrowie i życie funkcjonariuszy, dlatego nie ma tu miejsca na zwłokę i czekanie na kolejną zmianę lub interpretację przepisów.

Wyrokiem Trybunału nie zostali objęci funkcjonariusze Straży Granicznej i Trybunał nie był władny w granicach swoich kompetencji wykraczać poza ramy określone przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Dlatego też ryzykowana jest teza sformułowana przez stronę skarżącą, iż argumenty zawarte w wyroku TK pozostają w mocy w odniesieniu do funkcjonariuszy Straży Granicznej. Skoro Trybunał orzeka, iż niezgodność dotyczy policjantów i strażaków, a nie wszystkich podmiotów, których dotyczy regulacja - to brak jest podstaw do rozszerzania treści wyroku na pozostałych funkcjonariuszy.

Organ podkreślił, iż wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich mógł również obejmować funkcjonariuszy Straży Granicznej, jednakże tak się nie stało.

Umyka uwadze skarżącego wiedza medyczna i doświadczenie lekarskie członków komisji, w tym wypadku nakazujące taką, a nie inną ocenę zdrowia funkcjonariusza, a które może mieć pierwszeństwo przed klasyfikacją prawną czy też orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, nie dotyczącym przecież tej konkretnej sprawy. Ocena stanu zdrowia osoby orzekanej jest zawsze decyzją medyczną, a jej przełożenie na kryteria prawne powinno uwzględniać przede wszystkim tę okoliczność. Podmiotem sprawy jest konkretnie zidentyfikowany funkcjonariusz, który w realiach tej sprawy w ocenie komisji I, jak i II stopnia powinien być oceniony przede wszystkim w kategoriach medycznych i zdolności do służby. Pozostawienie w służbie funkcjonariusza ze schorzeniami wymienionymi w orzeczeniu, w przyszłości doprowadziłoby do znacznego pogorszenia stanu zdrowia orzekanego. Dla utrzymania efektów prowadzonego leczenia i utrzymania pacjenta jak najdłużej w dobrym stanie fizycznym, konieczne jest zaprzestanie służby w formacji mundurowej. Zdrowie pacjenta jest najwyższą wykładnią dla lekarzy wykonujących swój zawód i pracujących w komisji lekarskiej.

Przepisy dotyczące orzekania przypadków zachorowań na choroby zakaźne ma szczególny wymiar w przypadku Straży Granicznej ze względu na specyfikę służby w tej formacji mundurowej. Jednym z głównych zadań Straży Granicznej, zgodnie z ustawą z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.), jest realizacja działań związanych z umieszczaniem cudzoziemców w ośrodkach strzeżonych i ich deportacją. Ze względu na sytuację epidemiologiczną tej grupy cudzoziemców, co zostało potwierdzone badaniami medycznymi i statystycznymi wykonanymi przez Służbę Zdrowia SG, istnieje powszechne narażenie większości funkcjonariuszy SG na czynniki biologiczne w czasie służby. Cudzoziemcy zatrzymywani przez SG chorują lub są nosicielami wielu chorób zakaźnych, w tym chorób, które dotychczas nie występowały u polskich obywateli. Czynności wykonywane przez funkcjonariuszy SG często są związane z bezpośrednim długotrwałym kontaktem z cudzoziemcem, np. przeszukiwanie, przesłuchiwanie, zbieranie wywiadu, służby 12-godzinne w ośrodku strzeżonym dla cudzoziemców, które są obiektem zamkniętym. W miejscu pełnienia służby przez skarżącego, czyli na terenie [...] Oddziału SG również znajduje się ośrodek strzeżony dla cudzoziemców.

W przypadku, gdyby funkcjonariusz chory na chorobę zakaźną, podczas służby w narażeniu na czynniki zakaźne był narażony na zakażenie inną chorobą zakaźną, to przyczyniłoby się to do znacznego pogorszenia jego stanu zdrowia, a nawet zagrożenia życia. Wówczas odpowiedzialność za narażenie funkcjonariusza na pogorszenie stanu zdrowia spoczywa na pracodawcy.

Ze względu na specyfikę służby w SG, nic można całkowicie wyeliminować narażenia na czynniki biologiczne lub inne niekorzystne czynniki dla stanu zdrowia osoby chorej na wirusowe zapalenie wątroby typu C w czasie służby. Zgodnie z protokołem warunków służby funkcjonariusza z dnia [...] października 2013 r., orzekany był narażony na zajmowanym stanowisku na następujące niekorzystne czynniki: służba w systemie zmianowym, narażenie na zwiększoną ekspozycję na czynniki bakteryjne, zwiększona odpowiedzialność, nieregularny tryb odżywiania.

Ze względu na potrzeby realizacji zadań przez formację, w każdej chwili istnieje możliwość przeniesienia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe w innej komórce lub jednostce organizacyjnej SG. Osoba orzekana na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym wielokrotnie korzystała ze zwolnienia lekarskiego i nie odczuwała niekorzystnego wpływu służby na stan zdrowia co nie znaczy, że taka sytuacja może się nie zmienić. Pomimo rozpatrywania możliwości zmiany stanowiska służbowego w SG dla orzekanego na mało uciążliwe, to zawsze istnieje ryzyko niekorzystnego wpływu służby w SG na stan zdrowia orzekanego. Nie ma możliwości wyeliminowania takich czynników, jak stres lub zwiększona odpowiedzialność (orzekany był na stanowisku kierowniczym), testy sprawności fizycznej, ćwiczenia z bronią, nocne alarmy. Często zachodzi konieczność przeniesienia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe ze zmianą warunków i miejsca pełnienia służby, np. w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej, wprowadzenia zmian organizacyjnych (trwająca w chwili obecnej reorganizacja polegająca na likwidacji i łączeniu oddziałów SG) i w związku z tym potrzebą przeniesienia lub oddelegowania funkcjonariusza na inne stanowisko lub do innej jednostki organizacyjnej.

Odnosząc się do zarzutu 2 skargi organ wskazał, iż w uzasadnieniu orzeczenia trudno jest przeprowadzić wywód prawny w rozumieniu Kpa, gdyż argumentacja medyczna zawarta jest w zebranej dokumentacji, a konstrukcja załącznika nr 2 do rozporządzenia sprawia, iż w przypadku wystąpienia określonego stanu faktycznego, tj. danej jednostki chorobowej, rola komisji sprowadza się do uznania o zdolności lub niezdolności do służby. Należy również zauważyć, że załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia zawiera ogólne określenie w § 44 pkt 6 "przewlekłe zapalenie wątroby", co jest pojęciem nieprecyzyjnym, bez uwzględnienia etiologii choroby i dalszego rokowania stanu zdrowia pacjenta. Istnieją takie postacie przewlekłego zapalenia wątroby, jak np. na tle zatrucia niektórymi toksynami lub spowodowane przewlekłym zapaleniem pęcherzyka żółciowego na tle kamicy żółciowej, które po eliminacji przyczyny choroby, np. odtrucie odpowiednią terapią czy usunięcie operacyjne pęcherzyka żółciowego, rokują całkowitą regenerację wątroby, ustąpienie procesu zapalnego wątroby i powrót do zdrowia. Z kolei przewlekle stany zapalne wątroby, spowodowane replikacją wirusa typu C w komórkach wątroby nie rokują szybkiej poprawy. Ze względu na brak odpowiedniej szczepionki oraz leku całkowicie eliminującego wirusa z organizmu, leczenie przewlekłego zapalenia wątroby na tle zakażenia wirusem typu C jest procesem długotrwałym i niepewnym w rokowaniu. Bardzo rzadko udaje się wyleczyć pacjenta, a wielokrotnie dochodzi do wielu powikłań choroby, takich jak marskość i rak wątroby. Stosowana w leczeniu terapia farmakologiczna powoduje liczne działania uboczne, u osoby orzekanej występowały z tego powodu zaburzenia odporności i anemia.

Wykonana w 2012 r. w szpitalu biopsja wątroby wykazała przewlekły stan zapalny wątroby spowodowany infekcją wirusem typu C. Z dokumentacji orzekanego wynika, że nie jest znane źródło zakażenia, jednak po raz pierwszy rozpoznano infekcję wirusem zapalenia wątroby typu C w 2009 r. Pomimo tego, że orzekany był hospitalizowany wielokrotnie z powodu tej choroby w szpitalu chorób zakaźnych oraz w okresie od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. przebywał łącznie 336 dni na zwolnieniu lekarskim, to jednak do chwili obecnej nie uzyskano wyleczenia. Orzekany podczas badania komisyjnego poinformował, że oczekuje na kolejną kurację przeciwwirusową w warunkach szpitalnych SPZOZ w [...]. Nie wyraził zgody na hospitalizację w Oddziale [...] Szpitala i Klinicznego [...] w [...].

Odnosząc się do zarzutu 3 skargi, Okręgowa Komisja Lekarska wskazała, że przesłała dla orzekanego drogą pocztową swoje orzeczenie, w uzasadnieniu którego zawarta jest informacja o uchyleniu poprzedniego orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej z dnia [...] października 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stoi na stanowisku, iż pomimo braku w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. U 5/13 wprost odniesienia do funkcjonariuszy Straży Granicznej, jego treść należy także odnieść per analogiam również do tej formacji mundurowej.

Za takim twierdzeniem przemawiają warunki służby tej formacji, które ze względu na wymogi zdrowotne stawiane funkcjonariuszom oraz stres i bezpośredni kontakt z ludźmi są porównywalne z warunkami służby policjantów czy strażaków, a także przemawiają znaczne podobieństwa instytucji prawnych zawartych w ustawach pragmatycznych służb, Policji oraz Straży Pożarnej (do których wyrok TK odnosi się wprost) w porównaniu z pragmatyką Straży Granicznej.

W tezach wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. U 5/13 stwierdzono:

1. § 44 pkt 6 oraz § 57 pkt 5 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349, z 1992 r. Nr 83, poz. 425, z 1995 r. Nr 146, poz. 712 oraz z 2009 r. Nr 202, poz. 1568) w zakresie, w jakim powodują uznanie policjanta za całkowicie niezdolnego do pełnienia służby z powodu zachorowania na przewlekłe zapalenie wątroby albo zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS) bez względu na stan zdrowia, są niezgodne z art. 60 w związku z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

2. § 44 pkt 6 oraz § 57 pkt 4 i 5 załącznika nr 3 do rozporządzenia powołanego w punkcie 1 w zakresie, w jakim powodują uznanie strażaka za całkowicie niezdolnego do pełnienia służby z powodu nosicielstwa wirusa HIV, zachorowania na przewlekłe zapalenie wątroby albo zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS) bez względu na stan zdrowia, są niezgodne z art. 60 w związku z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji.

W obu tych tezach na uwagę zwraca sformułowanie "bez względu na stan zdrowia". Znaczy to, iż nie jest wystarczające samo przypisanie danemu funkcjonariuszowi danej jednostki chorobowej, ale niezbędne jest w przypadku stwierdzenia wyżej ściśle określonych schorzeń - przewlekłe zapalenie wątroby albo zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS)- odniesienie tej jednostki chorobowej do stanu zdrowia orzekanego funkcjonariusza.

Zatem, jeżeli miarą orzekania w niniejszej sprawie miałby być wyżej wskazany wyrok TK, to należałoby rozważyć czy zaskarżone orzeczenia zostało wydane nie tylko z powołaniem się na kwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis, ale czy również w zakresie potrzebnym do orzekania w tego typu sprawie Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z siedzibą w Komendzie Głównej Straży Granicznej w W. uwzględniła stan zdrowia orzekanego funkcjonariusza.

Jak wynika z akt sprawy (i na co powołuje się organ w odpowiedzi na skargę i których to twierdzeń organu skarżący nie zakwestionował), wykonana w szpitalu u P. K. w 2012 r. biopsja wątroby wykazała przewlekły stan zapalny wątroby spowodowany infekcją wirusem typu C. Z dokumentacji orzekanego wynika, że nie jest znane źródło zakażenia, jednak po raz pierwszy rozpoznano infekcję wirusem zapalenia wątroby typu C w 2009 r. Pomimo tego, że orzekany był hospitalizowany wielokrotnie z powodu tej choroby w szpitalu chorób zakaźnych oraz w okresie od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. przebywał łącznie 336 dni na zwolnieniu lekarskim, to jednak do chwili obecnej nie uzyskano wyleczenia. Na skutek terapii farmakologicznej występują liczne działania uboczne, u P. K. występowały z tego powodu zaburzenia odporności i anemia. Orzekany podczas badania komisyjnego poinformował, że oczekuje na kolejną kurację przeciwwirusową w warunkach szpitalnych SPZOZ w [...]. Nie wyraził zgody na hospitalizację w Oddziale [...] Szpitala i Klinicznego [...] w [...].

P. K. na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym wielokrotnie korzystał ze zwolnienia lekarskiego i nie odczuwał niekorzystnego wpływu służby na stan zdrowia co nie znaczy, że taka sytuacja może się nie zmienić. Pomimo rozpatrywania możliwości zmiany stanowiska służbowego w SG dla orzekanego na mało uciążliwe, to zawsze istnieje ryzyko niekorzystnego wpływu służby w SG na stan zdrowia orzekanego. Nie ma możliwości wyeliminowania takich czynników, jak stres lub zwiększona odpowiedzialność (orzekany był na stanowisku [...]), testy sprawności fizycznej, ćwiczenia z bronią, nocne alarmy. Często zachodzi konieczność przeniesienia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe ze zmiana warunków i miejsca pełnienia służby, np. w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej, wprowadzenia zmian organizacyjnych (trwająca w chwili obecnej reorganizacja polegająca na likwidacji i łączeniu oddziałów SG) i w związku z tym potrzebą przeniesienia lub oddelegowania funkcjonariusza na inne stanowisko lub do innej jednostki organizacyjnej.

Ze względu na specyfikę służby w SG, nie można całkowicie wyeliminować narażenia na czynniki biologiczne lub inne niekorzystne czynniki dla stanu zdrowia osoby chorej na wirusowe zapalenie wątroby typu C w czasie służby. Zgodnie z protokołem warunków służby funkcjonariusza z dnia [....] października 2013 r., orzekany był narażony na zajmowanym stanowisku na następujące niekorzystne czynniki: służba w systemie zmianowym, narażenie na zwiększoną ekspozycję na czynniki bakteryjne, zwiększona odpowiedzialność, nieregularny tryb odżywiania.

Zważyć także należy, iż orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [.] Oddziale Straży Granicznej z dnia [...] października 2013 r., jak i zaskarżone orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z siedzibą w Komendzie Głównej Straży Granicznej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. są identyczne co do rozpoznania jednostki chorobowej i oceny zdolności do służby skarżącego z uwagi na przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C.

Zaskarżone orzeczenie zostało poprzedzone badaniem komisyjnym i konsultacją profesora specjalisty chorób zakaźnych.

Przewlekle stany zapalne wątroby, spowodowane replikacją wirusa typu C w komórkach wątroby nie rokują szybkiej poprawy. Ze względu na brak odpowiedniej szczepionki oraz leku całkowicie eliminującego wirusa z organizmu, leczenie przewlekłego zapalenia wątroby na tle zakażenia wirusem typu C jest procesem długotrwałym i niepewnym w rokowaniu. Bardzo rzadko udaje się wyleczyć pacjenta, a wielokrotnie dochodzi do wielu powikłań choroby, takich jak marskość i rak wątroby. Stosowana w leczeniu terapia farmakologiczna powoduje liczne działania uboczne, u osoby orzekanej występowały z tego powodu zaburzenia odporności i anemia.

Zatem bacząc na całokształt sprawy tu przede wszystkim długotrwały i powiązany z licznymi powikłaniami proces leczenia oraz charakter służby w Straży Granicznej nie można uznać, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane bez znajomości stanu zdrowia skarżącego i dokładnego rozeznania stanu choroby i ewentualnych możliwości leczenia.

Wskazać tu należy, iż ocena stanu zdrowia osoby orzekanej jest zawsze decyzją medyczną, a jej przełożenie na kryteria prawne powinno uwzględniać przede wszystkim tę okoliczność. Pozostawienie w służbie funkcjonariusza ze schorzeniami wymienionymi w orzeczeniu, w przyszłości doprowadziłoby do znacznego pogorszenia jego stanu zdrowia. Dla utrzymania efektów prowadzonego leczenia i utrzymania pacjenta jak najdłużej w dobrym stanie fizycznym, konieczne jest zaprzestanie służby w formacji mundurowej. Zdrowie pacjenta jest najwyższą wykładnią dla lekarzy wykonujących swój zawód i pracujących w komisji lekarskiej.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie można zatem zasadnie zarzucić organowi, przy uwzględnieniu realiów medycznych niniejszej sprawy, iż abstrahował od stanu zdrowia skarżącego swoim orzeczeniu oparł się jedynie na treści zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny przepisu.

Ze stanu zdrowia skarżącego niezbicie wynika, że nie nadaje się do pełnienia służby w Straży Granicznej, albowiem wymogi pełnienia tej służby wprost kolidowały by z procesem jego leczenia. Oczywiście służbę tę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozumie jako służbę czynną w tej formacji a nie jako świadczenie pracy na stanowisku pracownika cywilnego.

Zarzuty opisane w skardze pod pkt 2 i 3 także nie są zasadne.

Można tu dostrzegać pewną skrótowość uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, jednakże zważyć tu należy, iż orzeczenie to nie jest typową decyzją administracyjną, stąd też jego uzasadnienia nie można oceniać bez specyfiki i problematyki spraw medycznych oraz abstrahując od materiału sprawy. Natomiast jak wynika z treści zaskarżonego orzeczenia, zawarto w nim informacje o uchyleniu orzeczenia organu I instancji - Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej z dnia [...] października 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez Komendanta Głównego Policji przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji, które mogłoby stanowić o nieważności albo być powodem uchylenia zaskarżonego orzeczenia i dlatego, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.