Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1081/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-11-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adw. z urzędu
Powołane przepisy: article: art. 245 par 2 , art. 246 par 1 pkt 1 w zw. z art. 258 par 1 i par 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P.B. na decyzję Prokuratora Okręgowego w K. z dnia 6 czerwca 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Prokuratora Okręgowego w K, z dnia 6 czerwca 2012 roku w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej skarżący P.B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.

We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem B.B. ur. 11 kwietnia 2005 roku. Ich miesięczny dochód wynosi średnio 3.800 zł (z tego "na rękę" 2.800 zł, a gdy jest egzekucja komornicza 1.060 – 1.400 zł) i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi 3/4 domu w budowie. Skarżący nie dysponuje oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi. Jest współwłaścicielem 13- letniego samochodu [...] który od kilku lat stoi na parkingu warsztatu z zepsutym silnikiem. O prawo dysponowania samochodem toczy się w sądzie spór z żoną skarżącego.

Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy P.B. podniósł, iż po potrąceniu przez komornika zasądzonych kwot, brakuje mu pieniędzy nawet na obsługę zadłużenia. Na inne wydatki (żywność, media) nie ma ani grosza. Kolejnymi kredytami spłaca poprzednie zadłużenia. Obecnie ze względu na działalność komornika skarżący nie ma możliwości dalszego zadłużania się. Wnioskodawca podał, że jest zadłużony w bankach. Na dzień składania wniosku zobowiązania wobec banków z tytułu kredytów wynosiły około 40.000 zł (20.000 zł [...], 20.000 [...]). Obsługa zadłużenia wynikającego z umów kredytowych wynosi 1.310 zł miesięcznie (w tym 847,86 zł kredyt w banku [...] oraz 463,04 zł w Banku [...]). Skarżący posiada debet w ROR w wysokości ok. 2.000 zł i zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości ponad 7.000 zł. Jeśli ich nie spłaci banki mogą prowadzić egzekucję z jego wynagrodzenia za pracę. Wnioskodawca oświadczył, że powinien ponosić jeszcze niezbędne wydatki na utrzymanie (tj. wyżywienie 700 zł i opłaty za media 800 zł). Nie posiada wolnych środków na ponoszenie kosztów sądowych. Jego sytuacja finansowa pogarsza się już od kilku lat.

Żona odmówiła skarżącemu jakiejkolwiek pomocy finansowej. P.B. złożył do sądu wniosek o zobowiązanie jej do pomocy, lecz bezskutecznie. Skarżący jest zobowiązany płacić żonie alimenty w kwocie 600 zł, które co miesiąc komornik ściąga z pensji. Aktualnie skarżący otrzymał informację o kolejnych pismach komornika w sprawie zajęć wierzytelności.

W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący został wezwany do złożenia wyjaśnień i stosownych dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: zaświadczenia od pracodawcy o wysokości dochodów uzyskanych w miesiącu lipcu 2013 roku, wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych obejmujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz aktualne saldo – w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, spisu miesięcznych wydatków (z uwzględnieniem wydatków na media, wyżywienie, ewentualne leczenie, spłatę zobowiązań) popartych rachunkami / fakturami za ostatni okres rozliczeniowy (m .in. za prąd, gaz, woda, opał, podatki, ubezpieczenie, aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości, itp.) - należało dodatkowo wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat, a w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże opłat należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność, a także zaświadczenia właściwego wydziału ewidencji pojazdów i kierowców o pojazdach mechanicznych zarejestrowanych na nazwisko skarżącego. Powyższe dokumenty i oświadczenia skarżący winien był nadesłać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania.

W wyznaczonym terminie skarżący przesłał kopie następujących dokumentów: zaświadczenia pracodawcy - Akademii [...] w K. z dnia 13 czerwca 2013 roku o wysokości wynagrodzenia skarżącego za miesiąc maj 2013 roku (2.853,60 zł), wykazu rachunków i kredytów w Banku [...], wyciągów z rachunku bankowego w banku [...] na dzień 18 stycznia 2013 roku oraz za okres od 19 lipca 2012 roku do 19 listopada 2012 roku, zestawienia operacji na rachunku w [...] Banku za okres od 27 lipca 2012 roku do 29 listopada 2012 roku oraz wezwania Sądu Rejonowego dla K. –P. z dnia 25 stycznia 2013 roku do uiszczenia kosztów postępowania sądowego w wysokości 150 zł i grzywny w wysokości 1.000 zł.

W piśmie z dnia 16 września 2013 roku skarżący wniósł o podanie jaki jest właściwy wydział ewidencji pojazdów wobec wymeldowania się z adresu K. ul. [...] i braku stałego miejsca zamieszkania. Z ostrożności procesowej skarżący wniósł o zwrócenie się przez sąd do właściwego organu o dane jak w piśmie z dnia 21 sierpnia 2013 roku wobec braku środków na ewentualne opłaty za takie zaświadczenie. Skarżący wniósł także o przedłużenie terminu na przedstawienie reszty dokumentów, których nie był w stanie zgromadzić w wyznaczonym terminie.

Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 października 2013 roku termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy został przedłużony o 7 dni. Przedmiotowe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 28 października 2013 roku, zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął z dniem 4 listopada 2013 roku. Do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżący nie przesłał żadnych dodatkowych dokumentów.

Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy.

Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych i ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu, winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie.

Zdaniem orzekającego skarżący nie powyższych okoliczności nie wykazał. Dane zawarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez skarżącego wykonane w sposób prawidłowy. Skarżący wezwany do udokumentowania wysokości wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2013 roku przesłał zaświadczenie od pracodawcy z potwierdzeniem wynagrodzenia za miesiąc maj 2013 roku. Wobec informacji we wniosku "PPF" o różnej wysokości pobieranego wynagrodzenia w zależności od dokonywanych zajęć komorniczych, przesłane zaświadczenie nie wskazuje na wysokość świadczenia uzyskiwanego w okresie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podobnie rzecz się ma z wykonaniem wezwania do przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, których historia miała obejmować okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem. Tymczasem przesłane przez P.B. wyciągi z rachunków bankowych obejmują okres od 19 lipca 2012 roku do 19 listopada 2012 roku i 18 stycznia 2013 roku (bank [...]) oraz okres od 27 lipca 2012 roku do 29 listopada 2012 roku ([...] Bank), a zatem nie obrazują okresu aktualnego, o którym mowa w wezwaniu.

Skarżący nie wykonał wezwania w zakresie wykazania obciążeń związanych z koniecznym utrzymaniem. Pomimo skierowanego do niego wezwania nie przesłał żadnych dokumentów (faktur / rachunków za ostatni okres rozliczeniowy) potwierdzających wysokość wydatków m. in. za energię elektryczną, gaz, wodę, opał, podatki, wywóz ścieków, czy aktualnego nakazu płatniczego podatku od nieruchomości. Nie odniósł się do zapytania kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat. Nie wykazał także czy występują jakiekolwiek zaległości w uiszczaniu opłat związanych z koniecznym utrzymaniem. Orzekający nie dysponuje zatem żadnymi informacjami w przedmiocie skali i wysokości ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie. Nie jest zatem możliwe dokonanie sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych kosztów w rodzinie skarżącego. Wybiórcze wykonanie skierowanego do skarżącego wezwania nie pozwala zatem na wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji materialnej i tym samym nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.

Odnośnie wniosku skarżącego o wskazanie organu właściwego w sprawie rejestracji pojazdów należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137) rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania, o czym skarżący winien wiedzieć, bowiem jest współwłaścicielem pojazdu marki Ford Eskort który został zarejestrowany.

Z kolei wniosek strony o uzyskanie stosownego zaświadczenia przez sąd ze względu na brak środków na takie zaświadczenie nie mógł zostać uwzględniony. Należy bowiem podkreślić, iż brak środków finansowych nie stoi na przeszkodzie uzyskaniu stosownych zaświadczeń, jeżeli ich uzyskanie wiąże się z odpłatnością gdyż stosownie do unormowania art. 267 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organ administracji może zwolnić stronę od obowiązku ponoszenia kosztów uzyskania stosownego zaświadczenia.

Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Nadesłanie wybiórczych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie skarżący znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Ta zaś bez zestawienia dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, jest niemożliwa do ustalenia. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania.

Skoro w niniejszej sprawie wnioskodawca uchylił się od przedstawienia niezbędnych dowodów, o które był wzywany, a przedłożył do oceny orzekającego jedynie wybrane informacje i dokumenty, to powinien liczyć się z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jego twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione. Z tych względów należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.