Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1402/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61 a § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8a, art. 82
journal: Dz.U. 2019 poz 330
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Marcin Kamiński AWSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2021 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dowódcy [...] Brygady [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego wniosku o przyznanie zasiłku na zagospodarowanie uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Dowódcy [...] Dywizji [....] z dnia [...] września 2020 r.


UZASADNIENIE

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 127 § 2, 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020, poz. 256 j.t.; dalej: "k.p.a.") w zw. art. 16 § 1, art. 61a, art. 156 § 1 pkt 3 i 156 § 2 k.p.a.; art. 8a, art. 82, art. 170 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 2020 r. poz. 860; dalej: "ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych").

Postanowienie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia organów: skarżący rozpoczął zawodową służbę wojskową w 1998 r. w Jednostce Wojskowej [...]. Następnie kontynuował ją w Jednostce Wojskowej [...]. Służbę pełnił na podstawie dwóch kontraktów na pełnienie służby terminowej, a od dnia [...].08.2008 r. na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej. Pierwszy kontrakt został zawarty w Jednostce Wojskowej [...] od [...].08.1998 r. — do [...].08.2003 r. (5 lat), drugi w Jednostce Wojskowej [...] od [...].08.2003 r. - do [...].08.2008 r. (5 lat). Dalej organ wyjaśnił, że pierwszy i drugi kontrakt został zawarty w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 30.06.1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1977 r. Nr 10 poz. 55 tj. z późn. zm.), ustawy z dnia 17.12.1974 r. o uposażeniu żołnierzy i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 729 z późn. zm.). Według tych ustaleń skarżący pełnił służbę stałą od dnia 17.08.2008 r. na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej w Jednostce Wojskowej [....] podpisanego przez Dowódcę [...] Brygady w dniu [...].07.2008 r.

W dniu [...] stycznia 2009 r. skarżący zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z wnioskiem o wypłatę zasiłku na zagospodarowanie powołując się na podpisanie w dniu [...].07.2008 r. przez Dowódcę [...] Brygady, kontraktu na pełnienie służby stałej tj. od dnia [...].08.2008 r. oraz dołączając pismo z Archiwum Wojsk Lądowych — Filia w [...] dnia [...].11.2008 r. informujące, że w Książkach Rozkazów Dziennych Jednostce Wojskowej [...] za lata 1998-2000 r. nie stwierdzono wpisu o wypłacie zasiłku na jego rzecz.

Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] Decyzją Nr [...] z dnia [...].04.2009 r. odmówił przyznania zasiłku z powodu przedawnienia roszczenia.

Decyzja ta została uchylona decyzją Dowódcy [...] Brygady z dnia [...].06.2009 r. Nr [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] ponownie odmówił przyznania zasiłku na zagospodarowanie tak, jak poprzednio z powodu przedawnienia roszczenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dowódcy [...] Brygady z dnia [...].09.2009 r. Nr [...].

W dniu [...].04.2014 r. skarżący zwolnił się z zawodowej służby wojskowej wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 114 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ponownie został powołany do zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym Dowódcy Generalnego Rodzaju Sił Zbrojnych nr [...] z dnia [...].03.2018 r. i rozpoczął pełnienie zawodowej służby wojskowej na podstawie zawartego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej Nr [...] w [...].06.2018 r., na okres dwóch lat w [...] Dywizjonie Artylerii Przeciwlotniczej, a następnie na podstawie kontraktu z dnia [...].04.2020 r. (Nr [...]) na okres od [...].06.2020 r. do [...].06.2024 r. w [...] Dywizjonie Artylerii Przeciwlotniczej.

W dniu [...].07.2020 r. zwrócił się do Dowódcy [...] dywizjonu artylerii przeciwlotniczej ze stanowiącym przedmiot niniejszej sprawy wnioskiem o wypłatę zasiłku na zagospodarowanie, w związku z zawarciem drugiego kontraktu (Nr [...]) na pełnienie zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 82 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Dowódca [...] Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z tego powodu, że wniosek został rozpoznany na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...].09.2009 r. Nr [...] Dowódcy [...] Brygady, którą odmówiono przyznania zasiłku na zagospodarowanie.

W zażaleniu od powyższego postanowienia skarżący podniósł, że w sprawie powinna zostać wydana decyzja, ponieważ uległ zmianie stan faktyczny, ponownie został powołany do służby zawodowej.

Organ II instancji nie podzielił zarzutów i zaskarżonym do Sądu postanowieniem utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy. Przytaczając treść art. 61 a § 1 k.p.a. wskazał, że przepis ten przewiduje (obok przyczyny podmiotowej, związanej z brakiem legitymacji procesowej) sytuację, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte z tzw. "innych uzasadnionych przyczyn". Do tych przyczyn należy wcześniejsze rozstrzygnięcie tej sprawy ostateczną decyzją administracyjną (powołując stanowisko sądów i komentatorów).

Wyjaśnił, że wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2020 r., odnosił się do żądania wypłaty zasiłku na zagospodarowanie wypłacanego na podstawie art. 82 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który był już przedmiotem postępowania administracyjnego, które zakończyło się ostateczną decyzją Dowódcy [...] Brygady Nr [...] z dnia [...].09.2009 r., odmawiającą przyznania zasiłku na zagospodarowanie, w związku z przedawnieniem roszczenia. W konsekwencji zgodził się z organem I instancji, że skoro zagadnienie objęte wnioskiem dotyczące żądania wypłaty zasiłku na zagospodarowanie zostało już ostatecznie rozstrzygnięte, jego ponowne rozpoznanie jest niedopuszczalne.[pic] Podkreślił, że przedmiot sprawy objęty wnioskiem z dnia [...] lipca 2020 r., jak i ostateczną decyzją Dowódcy [...] Brygady Decyzja Nr [...] z dnia [...].09.2009 r. jest tożsamy.

W ocenie organu II instancji nie uległ również zmianie stan faktyczny, a wskazywanie, przez skarżącego w zażaleniu nowych okoliczności faktycznych, stanowi jedynie próbę kolejnego rozpoznania sprawy już rozstrzygniętej ostateczną decyzją.

Organ I instancji wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego prawidłowo przyjął rei iudicatae decyzji administracyjnej - art. 16 § 1 i art. 156 § 1 pkt 3 in fine k.p.a.

Zaznaczył przy tym, że w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a. tj. "nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1,3,4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywoła nieodwracalne skutki prawne" - tj. upłynęło dziesięć lat od uprawomocnienia się ostatecznej decyzji w przedmiotowej sprawie.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się uchybień proceduralnych przy rozstrzyganiu sprawy przez organ pierwszej instancji.

W ocenie organu odwoławczego nie można również organowi I instancji zarzucić wydania postanowienia niezgodnego z prawem. Podstawą wydania postanowienia była bowiem ocena faktów w stosunku do obowiązujących przepisów prawnych. Organ I instancji wskazał na brak możliwości wypłaty zasiłku na zagospodarowanie w związku z przedawnieniem roszczenia oraz wydaniem decyzji ostatecznej przez Dowódcę [...] Brygady Decyzja Nr [...] z dnia [...].09.2009 r.

Na podstawie analizy akt sprawy stwierdził również, że zgromadzono materiał dowodowy wymagany przepisami prawa w kwestii odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zasiłku na zagospodarowanie na podstawie art. 82 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W skardze do Sądu skarżący zarzucił naruszenie: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., art. 82 w zw. z art. 73 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia lub jego zmianę oraz wypłatę zasiłku na zagospodarowanie wraz z należnymi odsetkami i obciążenie kosztami postępowania strony przeciwnej.

Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem, że złożony przez niego wniosek dotyczy sprawy już raz rozstrzygniętej. Podniósł, że w związku z ponownym powołaniem do służby przysługują mu te same uprawnienia co każdemu innemu żołnierzowi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie argumentując podobnie, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 § 1 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Kontroli Sądu poddano postanowienie Dowódcy [...] Brygady z dnia [...] października 2020 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dowódcy [...] Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej z dnia [...] września 2020 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o przyznanie zasiłku na zagospodarowanie.

Odmawiając wszczęcia postępowania organy stanęły na zgodnym stanowisku, że przedmiot sprawy objęty wnioskiem z dnia [...] lipca 2020 r. dotyczy sprawy rozstrzygniętej już ostateczną decyzją Dowódcy [...] Brygady z dnia [...] września 2009 r. nr [...] o odmowie wypłaty zasiłku, przez co w sprawie mamy do czynienia z powagą rzeczy osądzonej- rei iudicatae – art. 16 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., w związku z czym postępowanie z innych uzasadnionych przyczyn nie może zostać wszczęte. Stan faktyczny w sprawie, zdaniem organów, nie uległ zmianie, a wskazywane przez skarżącego okoliczności stanowią wyłącznie próbę kolejnego rozpoznania sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją. Ponadto roszczenie o wypłatę zasiłku przedawniło się zgodnie z art. 8a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Przeciwnego stanowiska jest skarżący, który wskazuje, że decyzja dotyczy innego stanu faktycznego niż opisany w decyzji z dnia [...] września 2009 r. W dniu [...] kwietnia 2014 r. jego stosunek służbowy wygasł na podstawie zwolnienia ze służby, z tym dniem przestał być żołnierzem zawodowym. Na wniosek, ponownie został powołany do służby, rozkazem personalnym Dowódcy Generalnego Rodzaju Sił Zbrojnych nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. W związku z powyższym dla oceny wniosku o przyznanie zasiłku na zagospodarowanie powinien zostać potraktowany jak nowo wstępujący do służby żołnierz.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zawarte w niej wnioski mogą zostać uwzględnione.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowił między innymi art. 61 a § 1 k.p.a., zgodnie z którym: gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.

Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania ( wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyczyny muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem których ustalenie i podanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu.

Odmawiając wszczęcia postępowania organ nie może dokonać merytorycznej oceny wniosku.

Tymczasem w niniejszej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie, pomimo tego że w podstawie prawnej powołuje art. 61a § 1 k.p.a., jest rozstrzygnięciem merytorycznym, a ponadto wadliwym.

W uzasadnieniu organ II instancji wprost wskazał, że podstawą wydania postanowienia była ocena faktów przedstawionych w stosunku do obowiązujących przepisów, a także ocena braku możliwości wypłaty zasiłku na zagospodarowanie w związku z przedawnieniem roszczenia oraz wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2009 r. Podkreślił przy tym, że w sprawie zgromadzono materiał dowody wymagany przepisami prawa w kwestii odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zasiłku na zagospodarowanie na podstawie art. 82 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji poza art. 61a k.p.a. organ powołał również art. 8a i 82 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Jak już wyżej zaznaczono zastosowany art. 61 a § 1 k.p.a. oznaczał brak możliwości odnoszenia się do merytorycznych aspektów danej sprawy, gdy tymczasem zaskarżone rozstrzygnięcia wskazują na merytoryczną bezzasadność wniosku. Organy jednoznacznie twierdzą, że w sprawie brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku, powołując przy tym przepisy art. 82 i 8a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Zatem pomimo tego, że w sentencji postanowienia odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego, to jednocześnie w jego motywach rozstrzygnięto sprawę negatywnie nie znajdując podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego. ( patrz podobnie NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 876/20).

Stanowi to oczywiste naruszenie postanowień art. 61 a § 1 k.p.a. Wbrew tej normie, poza postępowaniem rozpoznawczym, wadliwie dokonano oceny żądania w oparciu o przepis prawa materialnego tj. art. 82 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Bezzasadność żądania powinna prowadzić do merytorycznego rozpatrzenia sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej załatwiającej ją co do istoty, czego w sprawie nie uczyniono.

Ponadto wadliwe jest stanowisko organów, że w sprawie mamy do czynienia z tożsamością sprawy. O tożsamości sprawy można mówić, gdy występuje ten sam podmiot, przedmiot oraz stan prawny w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.

Decyzja ostateczna, na którą powołują się organy z dnia [...] września 2009 r. dotyczyła przyznania skarżącemu zasiłku na zagospodarowanie, na podstawie kontraktu z dnia [...] sierpnia 2003 r, nr [...], podczas gdy aktualnie skarżący wystąpił z takim żądaniem, po wcześniejszym rozwiązaniu z nim stosunku służby z dniem [...] kwietnia 2014 r. i ponownym nawiązaniu stosunku służby w dniu [...] marca 2018 r. na podstawie rozkazu personalnego Dowódcy Generalnego Rodzaju Sił Zbrojnych nr [...].

Art. 82 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że:

1. Żołnierz zawodowy powołany do pełnienia zawodowej służby wojskowej otrzymuje zasiłek na zagospodarowanie, w wysokości jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym.

2. Zasiłek na zagospodarowanie przyznaje się:

1) żołnierzowi służby stałej - po objęciu stanowiska służbowego;

2) żołnierzowi służby kontraktowej - po zawarciu drugiego kontraktu.

3. Zasiłek na zagospodarowanie może być przyznany żołnierzowi zawodowemu tylko jeden raz w trakcie pełnienia zawodowej służby wojskowej.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie zasiłku po wcześniejszym rozwiązaniu z nim stosunku służby w dniu [...] kwietnia 2014 r. i ponownym jego nawiązaniu w dniu [...] marca 2018 r., po zawarciu drugiego kontraktu.

W świetle brzmienia zacytowanego przepisu i stanu faktycznego sprawy nie jest oczywiste, że rozwiązanie stosunku służby i ponowne jej nawiązanie oznacza użyte w cytowanym przepisie sformułowanie "w trakcie pełnienia służby zawodowej". Powinno to podlegać ocenie merytorycznej w drodze wykładni cytowanego przepisu i jego zatasowania w drodze decyzji. Z całą pewnością nie może prowadzić do konkluzji o tożsamości wniosków: złożonego w trakcie pierwszego, nieprzerwanego stosunku służby, a następnie kolejnego wniosku złożonego po nawiązaniu nowego stosunku służby, po 4 latach od rozwiązania poprzedniego.

Uchylenie z wyżej wskazanych powodów zaskarżonych postanowień, niemożliwym czyni odniesienie się do meritum sprawy tj., zasadności wniosku o przyznanie zasiłku na zagospodarowanie, zarzutu przedawnienia, a tym bardziej, czego domaga się skarżący, przyznania zasiłku wraz ustawowymi odsetkami.

Mając to wszystko na uwadze, jak również konieczny do przeprowadzenia zakres postępowania Sąd uznał za uzasadnione uchylenie zarówno postanowienia I, jak i II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i 135 p.p.s.a. Wobec zanegowania przez Sąd, przyjętej przez organy niedopuszczalności rozpoznania wniosku z tzw. "innych przyczyn", przyjętej przez organy rei iudicatae, zadaniem organu I instancji będzie merytoryczne rozpoznanie wniosku na podstawie art. 82 ustawy o służbie wojskowej zawodowej, dokonanie wykładni tego przepisu, jak również odniesienie się stawianych przez skarżącego zarzutów.

Końcowo Sąd zwraca uwagę na to, że organ II instancji pomimo wskazania w sentencji postanowienia, że przedmiotem rozpoznania jest postanowienie [...] Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej z dnia [...] września 2020 r. w rozstrzygnięciu utrzymał w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] lutego 2019 r. Rozstrzygnięcia opatrzonego taką datą w aktach brak. W sentencji, jak i w uzasadnieniu postanowienia organu II instancji prawidłowo powołano postanowienie z dnia [...] września 2020 r. i Sąd nie miał wątpliwości co do przedmiotu zaskarżenia. Uchybienie to nie mogło stanowić samodzielnej podstawy uchylenia postanowienia, ale w związku ze stwierdzeniem innych uchybień Sąd uznał za zasadne zwrócenie organowi na to uwagi.