Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1120/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
odrzucono skargę 1 skarżącego
Powołane przepisy: article: art 50 -51
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art 7 , 77 , 80 , 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 3 , 134 , 151 , 50 , 58
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie : WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2019 r. sprawy ze skargi E. K. i A. K. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych I. odrzuca skargę E. K., II. w uwzględnieniu skargi A. K. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz A. K. kwotę 500 zł ( słownie: pięćset złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. -powiat [...] decyzją z dnia 30.05.2017 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 290 z późn. zm.) orzekł o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych na M. M., jako inwestora robót budowlanych polegających na wykonaniu bez zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej robót budowlanych dotyczących odprowadzenia wód opadowych z budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. polegających na wykonaniu wewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z budynku nr [...] przy ul. [...] - ze względu na doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu w związku z pismem E. K. z dnia 05.12.2014 r., w którym wniosła "o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zagospodarowania wód opadowych powodujących nasiąkanie fundamentów budynku. Budynek jest bliźniakiem o wspólnych fundamentach i wspólnych ścianach nośnych". Początkowo sprawa była prowadzona pod sygnaturą znak [...] i dotyczyła wykonania bez zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej robót budowlanych dotyczących odprowadzenia wód opadowych z budynku mieszkalnego dwurodzinnego położonego na działkach nr [...] i [...] obr. [...] przy ul. [...] i [...] w K. polegających na wykonaniu wewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z budynku nr [...] i [...].

Przedmiotowy budynek mieszkalny dwurodzinny został wybudowany ok. 1975 r. W roku 2009 r. w wyniku zniesienia współwłasności, nieruchomość została podzielona na dwie działki nr [...] i [...] obr. [...] przy ul. [...] i [...]. Granica przebiega wzdłuż osi środkowej ściany nośnej budynku, niemniej jednak konstrukcyjnie stanowi on jedną całość (posiada wspólne fundamenty i ściany).

W wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu [...].02.2015 r. ustalono, że w części budynku (nr [...]) funkcjonuje system rynien i dwie rury spustowe - na elewacji wschodniej i północno-wschodniej. Wody opadowe z tej części dachu budynku odprowadzane są poprzez studzienki rewizyjne na terenie działki nr [...] do sieci kanalizacji ogólnospławnej w ulicy [...]. Przed wejściem do pomieszczenia pod tarasem (po strome północnej budynku) na całej szerokości dojścia istnieje odwodnienie liniowe (acco drain), według oświadczenia E. K. również połączony z siecią miejskiej kanalizacji ogólnospławnej przez studzienki rewizyjne. W dniu oględzin nie stwierdzono w pomieszczeniu piwnicy w części budynku nr [...] śladów zawilgocenia czy też zamakania i zagrzybienia ścian.

W drugiej części budynku ( nr [...]) wody opadowe odprowadzane są również poprzez system rynien i trzy rury spustowe (na elewacji frontowej (południowej) zabudowaną warstwą ocieplenia, na rogu północno-zachodnim i na elewacji zachodniej) — do miejskiej sieci kanalizacji ogólnospławnej. Odwodnienie wejścia do pomieszczenia pod tarasem od strony północnej stanowi niewielka studzienka chłonna średnicy 12cm i głębokości ok. 40cm. Odwodnienie powierzchni tarasu stanowi rynna oraz rura spustowa na teren własny nieutwardzony. W dniu oględzin stwierdzono występowanie w pomieszczeniu piwnicy zawilgocenie w dolnej części ściany zewnętrznej w rejonie pionu kanalizacyjnego.

W dniu [...].03.2015 r. przeprowadzono czynności kontrolne w trakcie, których przeprowadzono próbę szczelności i drożności rury spustowej usytuowanej na elewacji frontowej przy ścianie środkowej dzielącej budynek na dwie części i zabudowanej warstwą ocieplenia. W jej wyniku, w ramach możliwej oceny wizualnej nie stwierdzono wystąpienia w miejscu zagłębienia w gruncie rury spustowej jak również w okolicy czyszczaka śladów przeciekania, wilgoci czy skroplin. Zaobserwowano przepływ wody w odkrytych dwóch studzienkach rewizyjnych w kierunku kanału miejskiej sieci ogólnospławnej w ulicy [...]. Również w pomieszczeniu garażu, usytuowanym bezpośrednio za ścianą zewnętrzną, do której przylega rura spustowa nie stwierdzono wystąpienia zawilgocenia. W pomieszczeniach mieszkalnych budynku nr [...] w poziomie parteru i piętra sąsiadujących z rurą spustową zabudowaną ociepleniem nie występują ślady zamakania.

Według oświadczenia E. K., na działce nr [...], po drugiej stronie ogrodzenia pomiędzy częścią nr [...] i nr [...], które sąsiaduje w tym miejscu z rurą spustową, przy betonowym podjeździe do garażu, w okolicy murowanego filarka pod tarasem, zawsze po wystąpieniu opadów deszczu lub mgły występują ślady zawilgocenia, które przechodzą na podjazd przed garażem. Jest to spowodowane prawdopodobnie nieszczelnością rury spustowej. W dniu kontroli pomimo słonecznej pogody, powierzchnia czterech z sześciu ułożonych na gruncie cegłówek jak również ziemia pod nimi - były wilgotne.

Jak wynika z oświadczeń właścicieli przedmiotowej nieruchomości roboty budowlane dotyczące odprowadzenia wód opadowych z budynku tj. wykonanie

wewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej zostały zrealizowane w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, w trakcie budowy budynku bez zgody właściwego organu. Powyższe potwierdzają pisma MPWiK SA w K. z dnia 14.10.2014 r. oraz z dnia 13.01.2015 r.

Organ zakwalifikował wykonane roboty budowlane, jako wykonanie wewnętrznej instalacji kanalizacji opadowej. Po przeprowadzeniu postępowania w trybie art. 51 Prbud, w szczególności pozyskaniu ekspertyzy technicznej dotyczącej "orynnowania budynku nr [...] przy ul. [...]" sporządzonej przez J. B., gdzie potwierdzono prawidłowość połączeń rynien ze studzienkami kanalizacyjnymi i kanałem ogólnospławnym, PINB wydał decyzję z dnia 03.08.2015 r., znak [...] o odstąpieniu od nałożenia na inwestora M. M. i właściciela działki nr [...] A. K. obowiązku wykonania dodatkowych robót budowlanych.

Odwołanie od w/w decyzji złożył A. K.. [...]WINB uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Zgodnie z zaleceniami organu II instancji PINB po wdrożeniu ponownego postępowania wyodrębnił z prowadzonego postępowania dwa postępowania: dotyczące odprowadzenia wód opadowych z budynku mieszkalnego na działce nr [...] przy ul. [...] (niniejsze postępowanie) oraz w sprawie odprowadzenia wód opadowych z budynku mieszkalnego na działce nr [...] przy ul.[...].

W dniu 28.12.2016 r. organ wezwał M. M. do przedłożenia dokumentacji projektowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K.. W odpowiedzi pełnomocnik M. M. poinformował, że nie posiada żadnej dokumentacji projektowej budynku przy ul. [...] oprócz tej, która została przedłożona w dniu 16.09.2014 r. tj. projektu instalacji wod.-kan. Wyjaśnił również, że pomieszczenia gospodarcze zlokalizowane w północnej części budynku przy ul. [...] i [...] istnieją od początku powstania budynków tj. lat 70-tych i są niezmienione. Nie wykonywano żadnych robót budowlanych zmieniających parametry techniczne tej części budynku przy ul. [...] w K..

Postanowieniem nr [...] z dnia 25.01.2017 r. organ zażądał od M. M., właściciela działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K., przedłożenia w terminie do dnia 28.02.2017 r. ekspertyzy technicznej dotyczącej robót budowlanych związanych z wykonaniem wewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z budynku nr [...] przy ul. [...].

W dniu 07.03.2017 r. wpłynęła ekspertyza techniczna dotycząca "odprowadzenia wód opadowych dot. nieruchomości przy ul. [...] w K." sporządzona przez J. B.. Odnosząc się do zastrzeżeń drugiej strony odnośnie przedstawionej opinii organ podał, że organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione do merytorycznej oceny rozwiązań projektowych i rzetelności technicznej realizacji budynku (osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie w tym projektant i kierownik budowy są odpowiedzialne za wykonywanie tych funkcji zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej, oraz za należytą staranność w wykonywaniu pracy, jej właściwą organizację, bezpieczeństwo i jakość.

Dalej organ wyjaśnił, że kwestie sporne poruszane przez skarżąca dotyczące nadbudowy dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej polegające na zmianie konstrukcji dachu z płaskiego na dwuspadowy na działkach nr [...] i [...] obr. [...] przy ul. [...] i [...] w K. - Etap I dotyczący nadbudowy budynku przy ul. [...] położonego na działce nr [...] obr. [...] oraz kwestie związane z utwardzeniem terenu działki nr [...] obr. [...] są przedmiotem odrębnych postępowań administracyjnych.

Rozpatrując zebrany materiał dowodowy PINB w K. - Powiat [...] ustalił, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Przedmiotowe roboty budowlane zostały doprowadzone do stanu zgodnego z prawem i bezpiecznego oraz w myśl art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy nie ma konieczności wykonania dodatkowych robót budowlanych bądź czynności. Opinia jednoznacznie wskazuje, że "odprowadzenie wód opadowych z przedmiotowego budynku jest w całości zgodne z przepisami w tym obowiązującym rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w tym zgodnie z paragrafem 28 ww. rozporządzenia oraz z wiedzą i sztuką budowlaną i reasumując nie należy wykonać żadnych dodatkowych robót w celu doprowadzenia wykonanych robót związanych z odprowadzeniem wód opadowych z budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. do stanu zgodnego z prawem i przepisami".

Odnosząc się na koniec do kwestii zagrzybienia piwnic PINB w K. przytoczył uregulowania zawarte w art. 61 ustawy prawo budowlane.

Odwołanie od decyzji wniósł A. K., wyrażając swoje niezadowolenie z wydanej decyzji. Odwołujący wyraził sprzeciw wobec prowadzeniu kilku postępowań odnośnie budynku, wskazując, że pozostają one ze sobą w związku.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 26.06.2018 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ II instancji przypomniał, że przedmiotem niniejszego postępowania PINB uczynił samowolne roboty budowlane, polegające na samowolnym włączeniu do kanalizacji ogólnospławnej wód opadowych z budynku mieszkalnego jednorodzinnego (z rynien i rur spustowych poprzez studzienki rewizyjne) na nieruchomości przy ul.[...] w K.. Inwestorem robót był właściciel nieruchomości, M. M.. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem odrębnych postępowań jest stan techniczny instalacji i sanitarnej w budynku oraz legalność wykonania utwardzenia terenu działki budowlanej M. M. kostką brukową (wraz ze zjazdem do garażu).

Przy tak określonym przedmiocie postępowania zachodziła konieczność wyjaśnienia przez organ, czy wykonane bez pozwolenia właściwego organu roboty budowlane nie naruszają obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym ich legalizację. Ustalenie, iż naruszone zostały obowiązujące przepisy uzasadniałoby wydanie decyzji nakazowej w oparciu o art. 51 Prbud.

Po analizie wynikającego z akt sprawy stanu faktycznego, przedłożonych dokumentacji i ekspertyz [...]WINB stwierdził, iż większość zarzutów skarżącego dotyczy nieprawidłowości, mogących mieć przyczynę w sposobie zaprojektowania i wykonania budynku lub ze stanu technicznego budynku, zrealizowanego na początku lat 70-tych XXw., co pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania. Odwodnienie budynku i przyłączenie tego odwodnienia do kanalizacji ogólnospławnej utwardzonego terenu jest prawidłowe, co potwierdzają: uzupełniona ekspertyza J. B., badania kontrolne PINB, a w szczególności pisma MPWiK. Zatem wykonane przyłącza kanalizacji opadowej nie wskazują na naruszenie obowiązujących przepisów Rozdziału 5 "Uzbrojenie techniczne działki i odprowadzenie wód powierzchniowych" rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Ustosunkowując się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w pismach procesowych i odwołaniu, [...]WINB przytoczył przepisy § 309- 318 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wskazując, że dotyczą projektowania i budowy obiektów, nie obowiązywały jednak w dacie realizacji budynku dwurodzinnego przy ul.[...] (§ 330 rozporządzenia).

W aktach sprawy znajdują się kopie opieczętowanego projektu budowlanego z 1973 r., lecz właściciele nieruchomości nie przedłożyli żadnej kopii decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku. Natomiast w dacie budowy przedmiotowego budynku wraz z pomieszczeniami gospodarczymi od strony pomocnej, obowiązywały przepisy Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29.06.1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. [...]WINB w decyzji z dnia 31.05.2016 r., znak [...] zauważył, że tryb likwidacji nieprawidłowości odwodnienia pochylni przy wejściu do pomieszczeń gospodarczych, usytuowanych od strony pomocnej byłby właściwy, przy wykazaniu, że pomieszczenia te (przy budynkach przy ul.[...] i [...]) są legalne. Na inwestorze realizującym obiekt wraz z pochylnią spoczywał obowiązek wykonania odpowiednich spadków i odwodnień, zgodnie z obowiązującymi w dacie budowy przepisami. Również na uczestniku procesu budowlanego, realizującego budowę budynku spoczywał obowiązek wykonania prawidłowych izolacji fundamentów i ścian. Jak wynika ze szczątkowej dokumentacji budowlanej, pomieszczenia od strony pomocnej mają wysokość w świetle 170cm i posadzkę na poziomie terenu; w rzeczywistości pomieszczenia te zostały wykonane jako wyższe w związku z wykonanym wejściem i pochylnią poniżej poziomu istniejącego terenu. Ponadto odwołujący wskazał na istnienie dodatkowych piwnic w budynku M. M.. Z powyższego wynika, że te części budynku zostały wykonane niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Wydaje się zatem, że kwestie odprowadzenia wód opadowych z utwardzonych kostką brukową lub betonem zjazdów do pomieszczeń gospodarczych, jako związane z wykonaniem tych pomieszczeń niezgodnie z projektem budowlanym, winny być zbadane jako odrębne pod względem prawnym zagadnienia w innym postępowaniu, dotyczącym wykonania pomieszczeń gospodarczych z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego w decyzji o pozwoleniu na budowę projektu budowlanego. Organ winien jednak wykazać, że taka decyzja została wydana.

Na marginesie organ II instancji nadmienił, że w dacie realizacji budynku kwestie odwodnienia regulowały przepisy Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29.06.1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (§ 26 i 27). Zatem organ nadzoru budowlanego, oceniając zakres naruszeń prawa winien sprawdzać zgodność realizowanych robót budowlanych z przepisami uwzględniając m.in. stan prawny legalność obiektu. W przypadku stwierdzenia wykonania obiektów w warunkach istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu zastosowanie będą miały przepisy obowiązującego rozporządzenia, w tym przepisy Działu VIII, Rozdział 4 w/w rozporządzenia regulujące kwestie związane z odprowadzeniem wód opadowych z budynku i ochroną przed zawilgoceniem. Sprawa ta jednak znajduje się poza zakresem niniejszego postępowania i rozstrzygnięcia.

Z kolei uchybienie polegające na braku powołania w sentencji decyzji dodatkowo art. 51 ust.7 Prbud odnoszącego się do robót zakończonych, nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, bowiem podstawa prawna decyzji istnieje, a PINB powołał ją w uzasadnieniu decyzji.

[...]WINB podkreślił, że nieprawidłowości w zakresie rozwiązań technicznych ochrony przed zawilgoceniem i korozją biologiczną, nie mogą być przedmiotem ingerencji organu po legalnym zakończeniu procesu inwestycyjnego. Również poruszone kwestie związane z nadbudową budynku inwestora, rozstrzygnięte odrębnymi decyzjami administracyjnymi nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia. Odnosząc się do spornego odprowadzenia wody opadowej spod tarasu - przy wejściach do pomieszczeń gospodarczych [...]WINB stwierdził, iż zostało ono omówione i PINB może rozważyć zasadność prowadzenia odrębnego postępowania w tym zakresie.

[...]WINB konkludował, że nie zachodzi konieczność nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanej kanalizacji opadowej do stanu zgodnego z prawem.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli E. K. i A. K. . Skarżący podali, że domagali się od nadzoru budowlanego kontroli odpływu od strony północnej, gdzie jest wykonana z obu stron pochylnia pod taras. Po stronie budynku skarżących pochylnia ma zagłębienie względem gruntu 60 cm, a od strony drugiej strony zagłębienie jest głębsze. Po stronie skarżących jest odwodnienie liniowe podłączone do kanalizacji miejskiej od samego początku kiedy został wybudowany taras. M. M. wykonał w 2010 r. w warunkach samowoli budowlanej utwardzenie terenu kostką brukową bez odpowiedniego odwodnienia i ze ślepym odpływem w taki sposób, że woda spływa na sąsiednie grunty. Fakt, że odpływ jest ślepy został stwierdzony w 2014 r. przez Wydział Ochrony Środowiska w związku z zalaniem piwnic skarżących. Kiedy Wydział Środowiska przesłał sprawę do organu nadzoru budowalnego nie uznano skarżących za stronę postępowania. Organ prowadzi dwie sprawy mimo, że w ocenie skarżących winno być prowadzone jedno postępowanie. Efektem wykonania przez M. M. ślepego odpływu jest zbieranie się wody opadowej i nasączanie bardzo słabego fundamentu budynku, co powoduje zalewanie piwnic i zawilgocenie budynku. Zdaniem skarżących organ nadzoru budowalnego nie ustalił czy woda schodzi do studzienki kanalizacji. W dalszej części skargi skarżący opisali nieprawidłowości konstrukcyjne budynku, w szczególności w zakresie fundamentów, jak również przedstawili ustalenia wynikające z toczących się postępowań dotyczących budynku, w szczególności nadbudowy wykonanej przez M. M.. Zarzucili, że namakanie fundamentów, zagrzybienie i zawilgocenie piwnicy stanowi zagrożenie dla całej konstrukcji, w tym budynku w którym mieszkają (nr [...]), tym bardziej, że również wykonana nadbudowa budynku nr [...] powoduje pękanie ściany na odcinku 3 pięter, pękanie podłogi i odwarstwia nie się schodów. W ich ocenie stan ten powoduje niszczenie budynku i zagraża bezpieczeństwu.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 5.09.2018 r. E. K. została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi poprzez określenie interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżąca nie uzupełniła braku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 2 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 3 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była decyzja [...] WINB w K. z 26. 06. 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. -powiat [...] z 30.05.2017 r., którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 z późn. zm.) orzeczono o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych na M. M., jako inwestora robót budowlanych polegających na wykonaniu bez zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej robót budowlanych dotyczących odprowadzenia wód opadowych z budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. polegających na wykonaniu wewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z budynku nr [...] przy ul. [...] - ze względu na doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Uzasadniając punkt I sentencji przedmiotowego wyroku należy wskazać, że skargę na decyzję [...] WINB w K. z 26. 06. 2018 r. wnieśli E. K. i A. K..

W myśl natomiast przepis art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Legitymacja do złożenia skargi została oparta na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić - co do zasady - podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Kryterium interesu prawnego ma charakter materialnoprawny, co oznacza interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się, tym, iż działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku. Akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok NSA z 3. 06. 1996 r., sygn. akt II SA 74/96, - ONSA 1997 Nr 2 poz. 89). W orzecznictwie sadowo-administracyjnym przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. W postępowaniu administracyjnym interes prawny musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego. Uprawnienie do złożenia skargi uzależnione jest więc od wykazania interesu prawnego pojmowanego jako istnienie związku między strefą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. W konsekwencji osoba nie mająca interesu prawnego nie ma statusu strony postępowania administracyjnego i nie może skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego.

W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania skarżąca E. K. działająca w imieniu własnym i jako pełnomocnik męża – A. K., której – zgodnie z przedłożonym do akt adm. wypisem z księgi wieczystej (K- 59) - nie przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości oznaczonej jako dz. Nr [...] w świetle powyższego nie posiada własnego interesu prawnego. Bez wątpienia posiada ona interes faktyczny w sprawie dotyczącej legalizacji wewnętrznej kanalizacji odprowadzającej wody opadowe w budynku nr [...] przy ul. [...], sytuowanym na działce ewid. nr [...]. Interes prawny posiada natomiast A. K. jako właściciel sąsiadującej działki nr [...]. W tych okolicznościach E. K. zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 5.09.2018 r. została wezwana do usunięcia braku formalnego swojej skargi poprzez określenie interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżąca nie uzupełniła braku. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 19. 09. 2018 r. wobec czego termin do uzupełnienia braków skargi biegł od dnia 20. 09. 2018 r. do dnia 26 . 09. 2018 r. Skarżąca nie uzupełniła powyższego braku w zakreślonym terminie, pomimo prawidłowego pouczenia, że nieuzupełnienie skargi we wskazanym zakresie uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. W tej sytuacji znajduje zastosowanie przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków skargi, a zatem skarga E. K. podlegała odrzuceniu.

Odnosząc się do II punktu wyroku trzeba wskazać, że skarga A. K. zasługuje na uwzględnienie.

Jak wskazano wyżej przedmiotowe postępowanie wszczęte zostało z urzędu w związku z pismem E. K. z dnia 5.12. 2014 r. (K - 1 akt adm.), w którym poinformowała, że interes prawny właściciela budynku oznaczonego nr [...] przy ul. [...] w K. (działka ewid. Nr [...]) został naruszony na skutek podmakania fundamentów, zawilgocenia i zagrzybienia piwnicy w bliźniaczym budynku oznaczonym nr [...], co związane jest z niewłaściwym zagospodarowaniem wód opadowych ze szkodą dla budynku nr [...]. Podkreślić należy, że żądanie wszczęcia postępowania związane było ze wskazaniem, że "woda podmakająca fundamenty w piwnicy u sąsiada ma negatywny wpływ na budynek, który gdyż stanowi on jedną bryłę, piwnica (sąsiada) nosi ślady zawilgocenia i zagrzybienia".

W sprawie nie budzi wątpliwości, że budynek nr [...] i budynek nr [...] przy ul. [...] zostały wybudowane w latach 70—tych XX wieku jako jeden obiekt budowlany o wspólnych fundamentach i ścianach, wspólna jest także ściana działowa dzieląca oba budynki.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu jest wewnętrzna kanalizacja deszczowa wykonana na działce nr [...], na której znajduje się budynek oznaczony nr [...]. Należy wskazać, że organy nadzoru budowlanego prowadzą także postępowanie dotyczące kanalizacji opadowej w budynku nr [...] (dz. Nr [...]), postępowanie dotyczące kanalizacji sanitarnej oraz nielegalnego utwardzenia wjazdu pod taras do pomieszczeń określanych jako garaż w budynku nr [...]. Nadto wyrokiem NSA sygn. akt II OSK 330/16 została oddalona skarga kasacyjna od wyroku WSA w Krakowie z dnia 19.09.2015 r. w sprawie ze skargi M. M. na decyzję [...]WINB w K. z 15.04.2015 r., w której nakazano M. M. doprowadzić budynek położony na dz. Nr [...] do stanu poprzedniego ze względu na dokonanie jego nadbudowy niezgodnie z udzielonym pozwoleniem na wykonanie robót budowlanych.

W tych okolicznościach sprawy organy prowadziły przedmiotowe postępowanie w trybie tzw. postępowania naprawczego, uregulowanego w przepisach art. 51 i 50 ustawy z 7. 07. 1994 r. - Prawo budowlane, czyniąc konsekwentnie przedmiotem swoich ustaleń prawidłowość zrealizowanej – jak przyjęto nielegalnie - wewnętrznej kanalizacji opadowej w budynku nr [...]. Prowadzenie postępowania w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego wskazuje, iż organy przedmiotem swoich ustaleń uczyniły proces budowlany dotyczący realizacji przedmiotowej kanalizacji opadowej, a nie ograniczyły się jedynie do badania nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania budynku na co pozwala tryb z art. 66 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 15 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1196/09).

Przyjmując, że tryb z art. 66 Prawa budowlanego nie może mieć zastosowania do sytuacji, w której niewłaściwy stan techniczny wynika nie z zaniedbań właściciela lub zarządcy obiektu budowalnego, ale z innych przyczyn, w szczególności z wykonanych w obiekcie robót budowlanych innych niż określone w art. 48 ust.1 lub art. 49b - należy zaaprobować zastosowanie trybu z art. 50-51. (por. wyrok WSA w Łodzi z 2. 10. 2012 r. II SA/Łd 670/12). Zaznaczyć trzeba, że postępowanie w oparciu o normy z art. 50-51 może być prowadzone zarówno w stosunku do robót budowlanych wykonanych legalnie jak nielegalnie.

Z powyższego wynika, że do wydania decyzji kończącej takie postepowanie w tym – tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie - zakończonej wydaniem decyzji orzekającej: " o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych na M. M., jako inwestora robót budowlanych polegających na wykonaniu bez zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej robót budowlanych dotyczących odprowadzenia wód opadowych z budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. polegających na wykonaniu wewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z budynku nr [...] przy ul. [...] ze względu na doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem" zachodzi konieczność wnikliwego zbadania stanu technicznego przedmiotowej kanalizacji deszczowej obiektu oraz stanu technicznego budynku w powiązaniu z przedmiotową kanalizacją. Wymaga to nie tylko ustalenia jak jest zrealizowana kanalizacja, ale również czy budynek jest w nieodpowiednim stanie oraz jeżeli stan taki stwierdzono czy zamakanie, zawilgocenie lub zagrzybienie budynku jest powiązane ze stanem kanalizacji deszczowej i jej funkcjonowaniem. Istotne jest też ustalenie czy zły, nieodpowiedni stan budynku jest powiązany z nieprawidłowościami powstałymi w trakcie użytkowania budynku, czy stan taki miał charakter pierwotny i jest wynikiem nieprawidłowej realizacji przedmiotowej kanalizacji. Już w tym miejscu trzeba zauważyć, że tego rodzaju ustalenia wymagają często specjalistycznej wiedzy, a jej pozyskanie wymaga sporządzenia ekspertyzy technicznej, w której przedmiotem jest rzeczywisty stan obiektu lub jego elementów ( art. 81c Prawa budowlanego). Ekspertyza taka powinna zawierać dokumentację i ocenę zjawisk czy zdarzeń zachodzących w czasie realizacji i eksploatacji obiektu budowlanego lub jego części. Powinna też zawierać inwentaryzację ewentualnych uszkodzeń, niezbędne badania materiałów i ocenę przyczynowo - skutkową, dającą podstawę do ustaleń co do dalszego postępowania w stosunku do przedmiotu ekspertyzy.

Przyjmując zatem, że właściwym trybem prowadzenia przedmiotowej sprawy jest tryb art. 50-51 należy zauważyć, że organy obu instancji nie dołożyły należytej staranności aby wyczerpująco zebrać i i rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy celem ustalenia czy wewnętrzna instalacja opadowa w budynku nr [...] została wykonana prawidłowo w kontekście jej wpływu na zamakanie wspólnych ścian budynku nr [...] i [...] oraz piwnicy w budynku nr [...], przy czym co istotne oba ww. budynki pod względem architektonicznym stanowią jedną bryłę, o wspólnych ścianach nośnych i wspólnych fundamentach. W rozpoznawanej brak również prawidłowych ustaleń dotyczących kwestii podstawowej tj. dotyczących zawilgoceń, zamakania i zagrzybienia fundamentów i ścian (w tym wspólnej ściany dzielącej oba budynki oraz pozostałych ścian budynku), ze szczególnym uwzględnieniem odwodnienia budynku nr [...] od strony północnej i w miejscu zrealizowanej podjazdu pod taras ww. budynku. Podkreślić należy, że zawiadomienie zawarte w ww. piśmie E. K. niewątpliwie rodziło potrzebę podjęcia postępowania w ramach nadzoru budowalnego i dokonania stosownych ustaleń i sprawdzeń, w szczególności, gdy po wszczęciu postępowania z urzędu, organ I instancji przeprowadził oględziny w dniu [...] lutego 2015 r. wskazując m. in., że w budynku nr [...]: "w pomieszczeniu piwnicy, która jest pod częścią budynku od strony północnej, na ścianie zewnętrznej piwnicy stwierdzono zawilgocenie w dolnej części ściany", wskazano też, że odwodnienie tarasu od strony północnej odbywa się "przez małą rynnę i rurkę zagłębiona w ziemi (...) odwodnienie to nie jest połączone z instalacją kanalizacji opadowej i wody opadowe wsiąkają w grunt na głębokości ok. 30 cm." (protokół K - 36 akt adm. ze zdjęciami). Stwierdzono również, iż odwodnienie odbywa się przez małą rynnę i rurkę spustową zagłębioną w ziemi ( ok. 30 cm) i nie jest połączone z instalacją kanalizacji deszczowej. Zawilgocone cegły od strony zjazdu do "garażu" (od strony północnej) organ stwierdził także w podczas oględzin w dniu [...] marca 2015 r. , nie stwierdził natomiast śladów przeciekań i zawilgoceń na elewacji południowej i zachodniej budynku nr [...]. Kontrolując w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego prawidłowość wykonania ww. kanalizacji opadowej w budynku nr [...] organy nie dokonały jednak – co wnika z analizy przedłożonych akt administracyjnych sprawy - nie tylko zasadniczych ustaleń dotyczących zagospodarowania wód opadowych w budynku nr [...], ale straciły również z pola widzenia konieczność ustaleń dotyczących wpływu przedmiotowej kanalizacji opadowej na zamakanie fundamentów całej bryły budynku. Dokumenty przedłożone w aktach w administracyjnych sprawy świadczą, że organy obu instancji nie wyjaśniły tej kwestii. Nie wyjaśniły też dlaczego uznały, iż wewnętrzna kanalizacja opadowa w budynku nr [...] została zrealizowana prawidłowo tj. zgodnie z przepisami technicznymi, bo tylko w takiej sytuacji zasadne byłoby wydanie decyzji zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Co prawda organ I instancji nałożył postanowieniem 5 czerwca 2015 r. na właściciela budynku nr [...] obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej zrealizowanej wewnętrznej kanalizacji deszczowej lecz w ocenie Sądu przedłożona jednostronicowa ekspertyza techniczna sporządzona w dniu [...].06.2015 r. przez J. B. jak również jej uzupełnienie z [...] lutego 2017 r. (K- 31 akt organu I instancji) nie zawierają szczegółowej analizy i oceny kanalizacji opadowej wykonanej w budynku nr [...], ze szczególnym uwzględnieniem odwodnienia od strony północnej budynku w tym odwodnienia tarasu i utwardzonego zjazdu do garażu. W lakonicznej ekspertyzie w ogóle nie ustosunkowano się do stwierdzonych zamoknięć i zawilgocenia widocznego na zdjęciach załączonych do protokołu oględzin z [...].02. 2015 r. Co więcej J. B. wskazał, że "przed wejściem do pomieszczeń gospodarczych "jest kratka chłonna", która – co wynika z pisma M. M. z dnia 2 maja 2017 r. - została zlikwidowana. Należy zatem wnioskować, ze przedmiotowy utwardzony zjazd w ogóle nie posiada odwodnienia. Zasadnicze wątpliwości budzi zawarte w ekspertyzie i niczym nie udokumentowane stwierdzenie, że "że woda opadowa prawie tam nie spływa" oraz wejście do garażu -ów zjazd - wyłożony kostką brukową "ma swoją naturalną przepuszczalność". W ocenie sądu ww. ekspertyzy niczego nie wyjaśniają i w konsekwencji nie pozwalają na dokonanie istotnych ustaleń dotyczących przedmiotowego odwodnienia.

W tej sytuacji Sąd w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie, że organy przeprowadziły kontrolowane postępowanie z naruszeniem podstawowych zasad postępowania. Organ administracji publicznej - zarówno I, jak i II instancji, stosownie do treści art. 7 k.p.a. zobowiązany jest bowiem do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu winien on w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Ocena, czy dana okoliczność została udowodniona jest bowiem możliwa dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7 , art. 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Dostrzec przy tym trzeba, że naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. następuje nie tylko w sytuacji, gdy organ dokona oceny okoliczności faktycznych na podstawie niektórych tylko dowodów zgromadzonych w sprawie, ale również wówczas, gdy nie podejmie działań w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego istotnego dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i wyda rozstrzygnięcie pomimo niekompletnego materiału dowodowego. W postępowaniu administracyjnym ciężar dowodu spoczywa bowiem na organie, który w tym zakresie obowiązany jest między innymi do przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy, wystąpienia do strony z żądaniem przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń, czy też wystąpienia do innych organów lub instytucji o udzielenie będących w ich posiadaniu informacji bądź udostępnienie dokumentów, mogących przyczynić się do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.

W ocenie Sądu organy obydwu instancji, co najmniej przedwcześnie uznały, że roboty budowlane dotyczące odprowadzenia wód opadowych z budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. polegające na wykonaniu wewnętrznej instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z budynku nr [...] przy ul. [...] zostały doprowadzone do stanu zgodnego z prawem - a zatem należy odstąpić od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności przez inwestora robót budowlanych.

Weryfikując w niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję i w związku z tym poprzedzające jej wydanie postępowanie administracyjne należy wskazać, że nieuzasadnione wydaje się prowadzenie dwóch postepowań tj. dotyczącego wewnętrznej kanalizacji deszczowej w budynku nr [...] i w budynku nr [...] w sytuacji gdy ww. budynki stanowią jedna bryłę architektoniczną ze wspólnym fundamentem i wspólnymi ścianami. Nie można także zaakceptować stanowiska organów, które wyłączają z postępowania istotny element odwodnienia budynku nr [...] tj. odwodnienia zjazdu pod taras i innych najniżej położonych pomieszczeń budynku nr [...] od strony północnej (lub braku takiego odwodnienia) wskazując, iż w sprawie owego wjazdu/zjazdu a dokładnie jego utwardzenia prowadzone jest odrębne postępowanie. Z punktu widzenia praworządności nie do zaakceptowania jest sytuacja swoistego "pata", polegająca na tym iż organ dzieląc postępowanie dotyczące budynku nr [...] na kilka postępowań od 4 lat organ nie jest w stanie ustalić czy zrealizowana kanalizacja deszczowa w budynku [...] może podlegać legalizacji, a jeśli tak na jakich warunkach.

Nie przesądzając orzeczenia organu podjętego po ponownym rozpoznaniu sprawy, uwzględnienie wymienionych wyżej uwag Sądu i dokonanie wskazanych ustaleń, pozwoli na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł w punkcie I sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. .

W punkcie II sentencji orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c – p.p.s.a.

W punkcie III sentencji Sąd orzekł o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zasądzone koszty w wysokości 500 zł to kwota uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu.