Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 16/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 i art. 226
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. J. i A. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Ł. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], odmawiającej zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] i ul. [...], oznaczonej na dzień przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nr geod. [...], stanowiącej obecnie część nieruchomości oznaczonej nr. geod. [...], stanowiącej własność osób fizycznych, nr [...] stanowiącej własność Miasta B. oraz nr 1 stanowiącej własność Skarbu Państwa we władaniu Marszałka Województwa P..

Decyzja Wojewody P. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

G. K. pismem z dnia [...] lutego 2014 r. wystąpił do Prezydenta Miasta B. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości o pow. 1,849 m2 jako 4/40 części całej działki położonej w B. przy ul. [...] oraz [...], zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] marca 1958 r., Rep. Nr [...].

Do rozpatrzenia wniosku Wojewoda P. wyznaczył Starostę Ł.

W trakcie postępowania wnioski o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - w zakresie części przypadających na poszczególnych współwłaścicieli lub ich spadkobierców złożyli: M. N., W. K., Z. K., D. D., M. K., J. K., M. K.

Po przeprowadzeniu postępowania, Starosta Ł. decyzją z dnia [...] maja 2017 r., znak [...], odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w B., oznaczonej na dzień przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nr geod. [...], stanowiącej obecnie część nieruchomości oznaczonej nr geod. [...] - stanowiącej własność osób fizycznych, nr [...] - stanowiącej własność Miasta B. oraz nr 1 - stanowiącej własność Skarbu Państwa we władaniu Marszałka Województwa P..

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że decyzją z [...] sierpnia 1972 r., nr [...], Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości o pow. 1,8490 ha, położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej nr geod.: [...], stanowiącej współwłasność S. i W. K. (udział 8/40), M. i A. S. (udział 4/40), S. i Z. S. (udział 2/40), C. i J. M. (udział 2/40), S. R. i s-ców J. R. (udział 2/40), E. i M. K. (udział 5/40), s-ców L. O. (udział 13/40). Wywłaszczenia dokonano na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), pod budowę Ośrodka Sportowego KS "[...]", zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wydaną przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1971 ., nr [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 1973 r., znak [...], Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. przekazało w użytkowanie na czas nieoznaczony na rzecz B. Zakładów P. w B. m.in. nieruchomość gruntową położoną w B., oznaczoną ówcześnie w ewidencji gruntów i budynków miasta B. jako działka nr [...] o pow. 1,7846 ha. Teren będący przedmiotem przekazania stanowił już własność Skarbu Państwa i zgodnie z decyzją z dnia [...] września 1971 r., nr [...], wydaną przez ww. Prezydium przeznaczony został pod budowę Ośrodka Sportowego. Inwestorem Ośrodka Sportowego były B. w B..

Ponadto decyzją z dnia [...] września 1992 r., nr [...], Urząd Wojewódzki w B. stwierdził nabycie z mocy prawa przez Zakłady P. prawa użytkowania wieczystego do gruntu oznaczonego nr geod. [...] o pow. 4,0034 ha, położonego w B. przy ul. [...] wraz ze zlokalizowanymi na nim urządzeniami i obiektami sportowymi (księga wieczysta nr [...]).

Następnie Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] września 1993 r., znak: [...], zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w B., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków miasta B. obrębu 2 - [...] jako działka nr [...] o pow. 4,0034 ha na działki nr [...] o pow. 2,3614 ha oraz [...] o pow. 1,6420 ha.

Aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1996 r., Rep. A nr [...], Zakłady B. w B. sprzedały na rzecz R. i B. małż. O. prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. 2,3614 ha, położonej w B. przy ul. [...] b/n, dla której w Sądzie Rejonowym w B., w IX Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzono księgę wieczystą nr [...], a następnie decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 1998 r., nr [...], przekształcono przedmiotowe prawo użytkowania wieczystego w prawo własności - księga wieczysta nr [...]

Z kolei Wojewoda P. decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., znak:[...], stwierdził, że z dniem [...] stycznia 1999 r. nieruchomość gruntowa położona w B., stanowiąca wg danych z rejestru gruntów m.in. działkę nr geod. [...] o pow. 0,5437 ha, obręb 02, ark. 15, zajęta pod drogę publiczną - powiatową (ul. [...]), pozostająca w dniu [...] grudnia 1998 r. we władaniu Gminy B., stała się z mocy prawa własnością Miasta B. na prawach powiatu.

Na koniec decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], Prezydent Miasta B., działający jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, przekazał na rzecz Marszałka Województwa P. w trwały zarząd należące do Skarbu Państwa nieruchomości gruntowe stanowiące śródlądowe wody powierzchniowe, tj. wody rzeki B. oraz rzeki S. - na odcinku przepływającym przez miasto B., a także nieruchomości gruntowe pokryte wodami tych rzek - w tym część działki nr geod. 1, objętą niniejszym postępowaniem o zwrot.

Zdaniem więc organu, wywłaszczona nieruchomość wchodzi obecnie w skład działek oznaczonych nr. geod.: [...] - stanowiącej własność osób fizycznych, nr [...] - stanowiącej własność Miasta B. oraz nr 1 - stanowiącej własność Skarbu Państwa we władaniu Marszałka Województwa P.. Brak zatem podstaw do jej zwrotu.

Od powyższej decyzji odwołania wnieśli: M. J., A. K., J. K., B. K., M. K., D. D., M. K., A. K., M. N., G. K.

Po rozpoznaniu odwołań, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Ł. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...].

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ opisał przebieg dotychczasowego postępowania, wskazał i omówił przepisy regulujące kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, a także przedstawił i przeanalizował podniesione w odwołaniach zarzuty.

W jego ocenie, jeśli chodzi o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej obecnie nr. geod. [...], to brak jest podstaw do jej zwrotu. Nieruchomość ta została bowiem oddana w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami i stanowi własność osób fizycznych. Organ I instancji prawidłowo zatem zastosował art. 229 u.g.n. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. Uprawnienie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 u.g.n., przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna. Ponadto w sytuacji opisanej w art. 229 u.g.n., organ administracji nie ma obowiązku badać, czy zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości, w szczególności, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje to, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na spornej nieruchomości w rozumieniu art. 137 u.g.n.

Dalej organ wyjaśnił, że brak jest także podstaw do zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr [...], która jest drogą powiatową – ul. [...], której właścicielem jest Miasto B., zaś pozostaje ona w zarządzie Zarządu Dróg i Inwestycji Miejskich. W myśl bowiem art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych, drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Z powyższego przepisu wynika, że drogi publiczne nie mogą stanowić własności innego podmiotu niż Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego w zależności od kategorii drogi. A zatem w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która nie została zagospodarowana na cel wywłaszczenia (jak to miało miejsce w sprawie niniejszej) i stała się dla niego zbędna, ale została zajęta przez drogę publiczną lub znajduje się w liniach rozgraniczających pas drogi publicznej, nie jest możliwe dokonanie zwrotu takiej nieruchomości

Zdaniem organu, także ostatni fragment wywłaszczonej nieruchomości nie może być zwrócony, gdyż wszedł w skład działki oznaczonej nr geod. 1, będącej obszarem rzeki B., stanowiącej wody płynące - Wp. Na podstawie art. 10 ust. 1a ustawy prawo wodne, wody powierzchniowe płynące (...) stanowią własność Skarbu Państwa. Zgodnie z ust. 2 cytowanego przepisu, wody stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego są wodami publicznymi; płynące wody publiczne nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie (ust. 3). Jak wynika z przytoczonych wyżej regulacji, wody płynące nie mogą stanowić własności osoby fizycznej, ani jakiegokolwiek podmiotu innego niż Skarb Państwa. W takiej sytuacji zwrot nieruchomości na rzecz osoby fizycznej jest niedopuszczalny. Jest to regulacja analogiczna, jak w przypadku drogi publicznej, która także stanowi rzecz wyłączoną z obrotu i nie może być zwrócona na rzecz poprzedniego właściciela.

Jako nietrafny organ uznał także zarzut dotyczący pominięcia milczeniem przez organ I instancji dyspozycji norm prawnych związanych z wypłatą odszkodowań pieniężnych w przypadku, gdy nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości w naturze. Niniejsze postępowanie dotyczy bowiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i właściwy organ bada w nim jedynie wystąpienie przesłanek do zwrotu nieruchomości. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują bowiem wypłaty odszkodowania w trybie administracyjnym, gdy zwrot nieruchomości jest niemożliwy, nawet w sytuacji, gdy - według odwołujących się - Skarb Państwa bądź jednostka samorządu terytorialnego dysponowali nieruchomością z naruszeniem art. 137 u.g.n.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., wnieśli M. J. i A. K., w której zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. Rażące naruszenie art. 7 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie milczeniem dyspozycji prawnych istotnych w sprawie norm prawnych w postępowaniu administracyjnym Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Naruszenie podstawowej zasady prawnej Lex retro non agit - poprzez powoływanie się na akty prawne powstałe po dniu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości - to jest po dniu 12 lutego 2014 r.

Nr nadania pocztowego [...] B. [...] z dnia [...] lutego 2014 r.

3. Naruszenie oraz niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 2, art. 136 ust. 3, art. 137, art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147. z późn. zm.).

4. Naruszenie art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1440. z późn. zm.) - poprzez niewłaściwe zastosowanie w tej konkretnej sprawie.

5. Naruszenie art. 10 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo Wodne (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 469) - poprzez niewłaściwe zastosowanie w tej konkretnej sprawie.

6. Naruszenie art. 104 k.p.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie w tej konkretnej sprawie.

7. Naruszenie art. 112 do 127 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez pominięcie milczeniem dyspozycji tych norm prawnych dotyczących wywłaszczenia nieruchomości - powołując się na nieistniejącą już dawno ustawę z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. Nr 18, poz. 94 z 1961r.). Prawo nie działa wstecz. Przedmiotowa nieruchomość została uwłaszczona bezprawnie i powinna być zwrócona w trybie najnowszej - obowiązującej aktualnie ustawy wyżej wymienionej (art. 136 oraz art. 137 tej ustawy).

8. Naruszenie art. 128 do art. 142 wyżej wymienionej ustawy - poprzez pominięcie milczeniem dyspozycji tych norm prawnych dotyczących wypłaty odszkodowań pieniężnych w przypadku gdy nie istnieje zwrot nieruchomości w naturze o identycznej wartości rynkowej na dzień wydania prawomocnej Decyzji o zwrocie. Faktem prawnym jest iż wnioski złożone do Urzędu Miasta w B. dotyczyły również wypłaty odszkodowania pieniężnego o równowartości rynkowej zwracanej nieruchomości.

9. Pominięcie faktu prawnego istotnego w sprawie - jest fakt złożenia już w dniu [...] czerwca 1972 r. Odwołania od ZAWIADOMIENIA z dnia [...] maja 1972 r. dotyczącej zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego przedmiotowej nieruchomości na rzecz Miasta B.. Sygn. akt: Nr [...] (Zawiadomienie w załączeniu).

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o:

1) Zmianę zaskarżonej decyzji - poprzez uchylenie jej w całości oraz zwrócenie do ponownego rozpoznania I Instancji procesowej, lub wydanie orzeczenia w trybie odwołania.

2) wypłacenie odszkodowania o aktualnych cenach rynkowych, równowartości bezprawnie uwłaszczonej nieruchomości, skoro niemożliwy jest jej zwrot w naturze (bez winy współwłaścicieli).

3) Przyjęcie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 3 grudnia 2015 r. wydanego w sprawie - sygn. akt II SA/Bk 6723/15 jako istotny dowód w sprawie.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że art. 136 ust. 3 u.g.n. został uznany przez Trybunał Konstytucyjny jako niezgodny z Konstytucją. Przepis ten nie może być podstawą do wydania niniejszej zaskarżonej decyzji. W tym wypadku nie może być zastosowany także art. 137 u.g.n. Jeżeli organ administracji państwowej roztrwonił bezprawnie uwłaszczony cudzy majątek, to powinien wypłacić odszkodowanie z własnego budżetu, lub ze Skarbu Państwa - zgodnie z aktualnie obowiązującym prawem wynikającym z ustaw, dotyczących istoty niniejszej sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147; dalej: "u.g.n.").

Zgodnie z dyspozycją art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji

o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Art. 137 ust. 1 u.g.n. wyjaśnia natomiast pojęcie zbędności na cel wywłaszczenia poprzez wskazanie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy spór nie dotyczy kwestii wynikającej z naruszenia terminu rozpoczęcia prac lub naruszenia terminu zrealizowania celu wywłaszczenia, ani nawet tego, czy cel wywłaszczenia został w ogóle zrealizowany. Bezspornie bowiem cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Spór dotyczy kwestii, czy pomimo braku realizacji celu wywłaszczenia możliwy jest zwrot wywłaszczonych nieruchomości ze względu na fakt, że ich część stanowi obecnie własność osób fizycznych, część wchodzi w skład drogi publicznej, zaś pozostała część stanowi wody płynące.

W ocenie Sądu, stanowisko organów jest słuszne. Precyzyjnie opisały one stan faktyczny, w tym kwestie związane z podziałem wywłaszczonej nieruchomości na kolejne działki i następnie ich los prawny. W sprawie nie ma właściwie w tym przedmiocie sporu. Tytułem przypomnienia tylko wskazać należy, że: (-) część wywłaszczonej nieruchomości oznaczona jest obecnie nr. geod. [...] i została ona oddana w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, a ponadto stanowi obecnie własność osób fizycznych, (-) część wywłaszczonej nieruchomości stanowi obecnie działkę nr [...], która jest drogą powiatową – ul. [...], której właścicielem jest Miasto B. i pozostaje ona w zarządzie Zarządu Dróg i Inwestycji Miejskich, (-) ostatnia część wywłaszczonej nieruchomości stanowi działkę oznaczoną nr geod. 1, będącej obszarem rzeki B., stanowiącej wody płynące – Wp.

Odnośnie działki oznaczonej obecnie nr. geod. [...] organy trafnie wskazały, że zastosowanie ma tutaj art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.; dalej: u.g.n.) w brzmieniu, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Taka zaś sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej. Skoro więc część nieruchomości objęta żądaniem zwrotu nie pozostaje we władaniu jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, do zwrotu dojść nie może. Nie ma potrzeby wtedy badania przesłanek zwrotu (zbędności wywłaszczonej nieruchomości), bo zwrot nieruchomości nastąpić nie może, ani dokonywania działań zmierzających do usunięcia z obrotu prawnego aktów, które ten stan rzeczy wywołały (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2118/14).

W kontekście powyższego zarzut skarżących z pkt 3 skargi jest więc całkowicie niezasadny. Zresztą skarżący formułując go, w żaden sposób go nie uzasadnili.

Odnośnie działki oznaczonej obecnie nr. geod. [...] organy także trafnie wskazały, że jest ona drogą powiatową – ul. [...] i w związku z tym nie może być zwrócona. Zgodnie bowiem z art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1440 z późn. zm.; dalej: u.d.p.), drogi powiatowe stanowią własność powiatu. Jeżeli więc własność nieruchomości stanowiących drogi publiczne może należeć wyłącznie do podmiotów wymienionych w art. 2a u.d.p., to nie jest możliwy zwrot nieruchomości położonych w liniach rozgraniczających drogi (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1083/17 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1873/13). Stąd jako całkowicie niezasadny należy uznać zarzut z pkt 4 skargi, który także nie został przez skarżących uzasadniony.

Podobnie rzecz się ma z ostatnim fragmentem wywłaszczonej nieruchomości, który wszedł w skład działki oznaczonej nr geod. 1, będącej obszarem rzeki B., stanowiącej wody płynące - Wp. Mają rację organy, że zgodnie z art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm.), śródlądowe wody powierzchniowe płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Z mocy zaś art. 14 ust. 1 tej ustawy, grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód. W tym przypadku więc właścicielem tej działki jest Skarb Państwa. Z kolei art. 14 ust. 2 ustawy statuuje zasadę, że grunty pokryte płynącymi wodami powierzchniowymi nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie. Powyższa regulacja wyłącza zatem możliwość zwrotu działki oznaczonej nr geod. 1. Stąd jako niezasadny należy uznać zarzut z pkt 5 skargi, który podobnie jak wcześniejsze zarzuty, również nie został przez skarżących uzasadniony.

Jako niezasadny potraktować należy także zarzut naruszenia art. 104 k.p.a. Przedmiotowy przepis reguluje kwestie załatwiania sprawy w drodze decyzji administracyjnej i tak też się w niniejszej sprawie stało. Oba organy orzekły wydając stosowne decyzje, które załatwiły sprawę merytorycznie co do istoty.

Zdaniem Sądu niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisów art. 112 – 127 u.g.n. Wskazane przepisy dotyczą kwestii wywłaszczania nieruchomości i nie mogły mieć w sprawie zastosowania, gdyż wywłaszczenie nastąpiło w 1972 r., kiedy przepisy te jeszcze nie obowiązywały. Co innego natomiast z zastosowaniem przez organy art. 136 u.g.n. i art. 137 u.g.n., które dotyczą zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Z mocy bowiem art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). A to w trybie przepisów tej ustawy nastąpiło wywłaszczenie nieruchomości dokonane decyzją z dnia 16 sierpnia 1972 r. Zasadnie więc organy rozstrzygały sprawę w oparciu o obecnie obowiązujące przepisy art. 136 i 137 u.g.n.

W ocenie Sądu niezasadny jest zarzut z pkt 8 skargi dotyczący naruszenia przepisów art. 128 – 142 u.g.n. Strona skarżąca stoi bowiem na stanowisku, że w przypadku braku podstaw do zwrotu nieruchomości w trybie przepisów art. 136 – 137 u.g.n., organy zobowiązane były do naliczenia i wypłaty wnioskodawcom odszkodowania. Zauważenia wymaga, że jak trafnie podnosi się w judykaturze, skoro ustawodawca przesądził, iż zwrócić można tylko tę nieruchomość, która podlegała wywłaszczeniu, to nie jest możliwe na podstawie art. 139 u.g.n. przysądzenie spadkobiercy wywłaszczonej nieruchomości innej nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1004/13), ani tym bardziej przyznanie mu w takim przypadku odszkodowania za nieruchomość, która z jakichś względów nie może być zwrócona. Z dyspozycji art. 140 ust. 1 u.g.n. wynika jednoznacznie, że organ ustala w decyzji odszkodowanie, które ma zwrócić, na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca i to tylko w przypadku, gdy organ orzeka o zwrocie na jego rzecz, tej nieruchomości. W żadnym zaś razie nie może być w tym postępowaniu mowa o orzekaniu o jakichś odszkodowaniach na rzecz byłego właściciela lub jego następcy w sytuacji braku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Jako całkowicie niezasadny potraktować należy także zarzut z pkt 9 skargi, a mianowicie, że wpływ na niniejsze postępowanie mogło mieć jakieś odwołanie od zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w 1972 r. Skarżący nie zauważają, że decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] sierpnia 1972 r., jako decyzja organu I instancji, została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 1972 r. nr [...], wydaną przez organ odwoławczy, czyli Komisję Odwoławczą Do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska. W obrocie prawnym pozostaje zatem decyzja ostateczna, która z mocy art. 16 k.p.a., wiązała organy w niniejszym postępowaniu.

Sąd nie podziela także stanowiska skarżących wyrażonego w zarzutach z pkt 1 i pkt 2 skargi. Zarzut z pkt 1 jest nieprecyzyjny i należy chyba wiązać go z zarzutami z pkt 7 i pkt 8 skargi, które jak wykazano wyżej, są niezasadne. Wskazując na naruszenie art. 7 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. nie wskazują oni, co w sprawie nie zostało wyjaśnione i jakie dowody nie zostały przeprowadzone, a przede wszystkim, jakie to miałoby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie.

Podobnie rzecz się ma z zarzutem z pkt 2 skargi. Skarżący w żaden sposób nie uzasadniają jakie to akty prawne, powstałe po dacie wniesienia przez nich wniosku o zwrot nieruchomości, zostały przez organy nieprawidłowo zastosowane, oraz jakie to miało znaczenie dla sprawy. Trudno jest więc dociec, w czym miałaby w tym przypadku zostać naruszona zasada prawna lex retro non agit. Organy natomiast, co wykazano już powyżej, rozstrzygnęły na podstawie obowiązujących przepisów prawa, szeroko argumentując swoje stanowiska, a Sąd w pełni je podziela.

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.