Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 238/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi G. M. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej G. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie przepisu art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 46, poz. 543 ze zm.) - dalej jako u.g.n. oddaliło wniosek G. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku od orzeczenia Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] o wypowiedzeniu wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Prezydent [...] orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] działając na podstawie przepisu art. 71 ust. 1 i 4, art. 77 ust. 1 i 3, art. 78 u.g.n. wypowiedział G. M. ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2008 r., dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej [...] części nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2, związanej z prawem własności lokalu mieszkalnego nr [...] - na skutek zmiany wartości gruntu. Jednocześnnie organ ustalił z dniem 1 stycznia 2009 r., nową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...] zł.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wyjaśnił, że aktualizacji opłaty dokonano na podstawie wartości nieruchomości gruntowej oszacowanej przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym na kwotę [...] zł. Ponadto organ pouczył stronę, że od orzeczenia przysługuje jej prawo do złożenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosku przeciwko Skarbowi Państwa – Prezydentowi [...] o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona.

G. M. złożyła w dniu 18 lutego 2012 r. (data prezentaty organu) do Zarządu [...] pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku od wypowiedzenia wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu związanej z lokalem położonym w budynku przy ul. [...]. W uzasadnieniu wskazała, że w okresie od listopada 2008 r., pogorszył się jej stan zdrowia, leczyła się i od 12 lutego do 5 marca 2009 r., pogorszył się jej stan zdrowia. Dodała, że jest osobą samotną i z powodu choroby nie była w stanie zająć się sprawą.

Zarząd [...] przekazał pismo G. M. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w celu rozpoznania odwołania

Niezależnie od powyższego strona skierowała do Kolegium pismo z dnia 26 sierpnia 2011 r., w którym poinformowała organ, że złożyła do Zarządu [...] wniosek o przywrócenie terminu odwoławczego do pisma Prezyenta [...] nr [...] dotyczącego ustalenia nowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Wskazała, że Zarząd [...] zawiadomił ją, że przekazał jej wniosek do Samorządowego Kolegium Odowławczego w W. do rozpatrzenia zgodnie z własciwością. Oświadczyła, że do dnia dzisiejszego nie otrzymała odpowiedzi. Strona zwróciła się o pilne rozpatrzenie jej prośby o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o ustalenie, że aktulizacja opłaty rocznej dla jej udziału jest nieuzasadniona.

Orzeczeniem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. oddaliło wniosek G. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku od wypowiedzienia wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego z dnia [...] marca 2010 r. dla ułamkowej [...] części nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że wypowiedzienie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego powinno być doręczone użytkownikowi wieczystemu najpóźniej do dnia 31 grudnia danego roku, jeżeli opłata roczna w nowej wysokości ma obowiązywać począwszy od nowego roku kalendarzowego. Równocześnie Kolegium dodało, że z wypowiedzeniem przesyła się użytkownikowi wieczystemu ofertę przyjęcia opłaty w nowej wysokości wraz z pouczeniem o możliwości i sposobie zakwestionowania aktualizacji, a przesłanką obowiązywania opłaty rocznej (począwszy od dnia 1 stycznia kolejnego roku kalendarzowego) w wysokości zaktualizowanej jest nie złożenie wniosku kwestionującego aktualizację lub oddalenie wniosku przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Tym samym, zaniechanie przez użytkownika wieczystego składania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosku kwestionującego opłatę roczną w nowej wysokości powoduje jednostronną zmianę umowy użytkowania wieczystego nieruchomości przez organ dokonujący aktualizacji. Użytkownik wieczysty może w terminie 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia łącznie z ofertą przyjęcia opłaty rocznej w nowej wysokości złożyć bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o ustalenie, że jest ona nieuzasadniona, bądź też, że jest uzasadniona, ale w innej wysokości (art. 78 ust. 2 i 3 u.g.n.). Niedotrzymanie tego terminu powoduje odrzucenie wniosku przez kolegium, a jednocześnie nie jest możliwe przywrócenie terminu na złożenie wniosku. Termin 30 dni na złożenie wniosku jest zdaniem kolegium terminem prawa materialnego (termin zawity), wobec czego złożenie wniosku tylko w tym terminie wywołuje skutki prawne w postaci dalszego prowadzenia postępowania przez kolegium, a niedotrzymania tego terminu powoduje odrzucenie wniosku przez kolegium. Tak więc w przypadku nie złożenia wniosku lub złożenia go po upływie terminu 30 dni i uchylania się przez użytkownika wieczystego od uiszczania opłaty rocznej nowej wysokości, uprawniony podmiot może dochodzić roszczenia przed sądem powszechnym. Do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy aktualizacji, użytkownik wieczysty zobowiązany jest wnosić opłaty w dotychczasowej wysokości (art. 78 ust. 4 u.g.n.) Skoro więc G. M. uchybiła 30 dniowemu terminowi do złożenia wniosku o uznanie o którym mowa w przepisie art. 78 u.g.n, to nie jest możliwe przywrócenie terminu do złożenia wniosku od wypowiedzenia wysokości opłaty rocznej. Jednocześnie Kolegium pouczyło stronę, że od wydanego postanowienia przysługuje sprzeciw złożony do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolejnym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., Kolegium sprostowało pouczenie w orzeczeniu z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] poprzez wskazanie, że stronie przysługuje skarga od orzeczenia składana za pośrednictwem Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od daty jego doręczenia.

Od orzeczenia Kolegium G. M. wniosła do tego organu sprzeciw. Kolegium sprzeciw ów przekazało do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu sprzeciwu strona podniosła, że w jej ocenie organ nie uzasadnił w wydanym rozstrzygnięciu dlaczego i na jakiej podstawie prawnej oddalił jej wniosek o przywrócenie terminu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu z dnia [...] marca 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. 270 ze zm.).

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2012 r. narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy podkreślić, że zaskarżone postanowienie dotyczy kwestii rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku od wypowiedzenia wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, którym przedmiotowy wniosek oddalono. Zgodnie z treścią przepisu art. 79 ust. 7 u.g.n. do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio min. przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej jako k.p.a. o terminach. Zgodnie natomiast z przepisem art. 78 ust. 2 i 3 u.g.n. użytkownik wieczysty może w terminie 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia łącznie z ofertą przyjęcia opłaty rocznej w nowej wysokości, złożyć bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o ustalenie, że opłata roczna w nowej wysokości jest nieuzasadniona bądź uzasadniona w innej wysokości. Z uwagi na przywołanie przez ustawodawcę w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisów k.p.a. min. w sprawie terminów, stwierdzić należy, że termin wskazany w art. 78 u.g.n. nie jest terminem prawa materialnego i jako taki może zostać przywrócony w przypadku spełnienia przesłanek wskazanych w k.p.a. Wskazać przy tym należy, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w trybie art. 78 u.g.n. należało rozstrzygnąć przed merytorycznym oddaleniem wniosku w zakresie wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej. Istotą więc zaskarżonego orzeczenia powinno być rozstrzygnięcie czy zaistniały przesłanki określone w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. do przywrócenia wnioskowanego terminu, które to przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie by termin mógł zostać przywrócony. Organ w ogóle nie przystąpił do badania tych przesłanek. Uzasadnienie faktyczne i prawne powinno natomiast wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ, załatwiając sprawę. Strona może bowiem skutecznie bronić swoich interesów jedynie w sytuacji, gdy znane są przesłanki powziętej decyzji, a uzasadnienie odzwierciedla tok rozumowania organu. W szczególności uzasadnienie powinno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Zawarte w orzeczeniu rozstrzygnięcie powinno stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje jako regułę obowiązek uzasadnienia każdej decyzji. Bezzasadne odstąpienie od uzasadnienia decyzji (tu orzeczenia) oraz nieprzestrzeganie reguł wypływających z art. 107 § 3 k.p.a. stanowią naruszenie przepisów procesowych skutkujące uchyleniem decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w komparycji zaskarżonego orzeczenia wskazuje, że rozpoznaje wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku od wypowiedzenia wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego z dnia [...] grudnia 2008 r., w sentencji wniosek ten na podstawie art. 79 ust.3 u.g.n. oddala, natomiast w uzasadnieniu nie odnosi się w ogóle do argumentów dotyczących przywrócenia terminu – wadliwie przy tym przyjmując, że termin ma charakter zawity. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. oddalając wniosek o przywrócenie terminu w uzasadnieniu podaje, że jest on nieprzywracalny i tym samym wniosek od wypowiedzenia winien zostać odrzucony, co przeczy rzeczywistemu rozstrzygnięciu z dnia [...] marca 2012 r., którym tenże organ na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n. wniosek oddala.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepis postępowania – art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniesie się do uwag poczynionych w zakresie rodzaju terminu wskazanego w art. 78 u.g.n i rozstrzygnie wniosek skarżącej w oparciu o znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy k.p.a., w szczególności przepis art. 58 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.ps.a. w związku z art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.