Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1969/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Skarżony organ: Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Ewa Marcinkowska, , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2160/10 i w wykonaniu wytycznych tego wyroku, Dyrektor Izby [...] w [...] ostatecznym orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia (...) lipca 2012 r. uznał M. G. – rachmistrza celnego, starszego kontrolera - winnym naruszenia obowiązku służbowego: polegającego na tym, że w dniach [...] – [...] maja 2009 r. nie stawił się na służbę w Referacie Grup Mobilnych w [...] oraz nie zawiadomił pracodawcy o przyczynie swojej nieobecności, pomimo posiadania informacji o braku zgody Dyrektora Izby Celnej w [...] na zwolnienie go z obowiązku pełnienia służby w dniach [...] – [...] maja 2009 r., czym naruszył obowiązek służbowy określony w § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz. U. z 1996 r., Nr 60, poz. 281 ze zm.), w związku z § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania rozkładu czasu służby funkcjonariuszy celnych (Dz. U. z 2000 r., Nr 29, poz. 363 ze zm.), jak również określony w § 1, § 4 pkt 7, § 39 Regulaminu służby/pracy w Izbie Celnej w [...] z dnia [...] maja 2007 r. w sprawie wprowadzenia w Izbie [...] w [...] regulaminu służby/pracy oraz w cz. I pkt 2 ppkt 6 indywidualnej Karty w zakresu obowiązków i uprawnień z dnia [...] lutego 2009 r. - tj. przewinienia dyscyplinarnego z art. 166 pkt 7 w zw. z art. 227 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2009 r., Nr 168, poz. 1323) i za naruszenie wyżej opisanego obowiązku służbowego, na podstawie art. 167 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

Z kolei wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 411/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie organu stwierdzające brak podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego.

Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. M. G., w którego imieniu działał zawodowy pełnomocnik, złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wyżej opisanym orzeczeniem dyscyplinarnym. Jako podstawę wznowienia wskazał przepisy art. 145 § 1 pkt 3-6 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Po analizę wniosku o wznowienie, Szef Służby [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. odmówił wznowienia wskazanego postępowania dyscyplinarnego, argumentując to niemożnością stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do rozstrzygania spraw z zakresu odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych. Postanowienie z [...] grudnia 2014 r. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Szefa Służby [...] z dnia [...] lutego 2015 r.

Na skutek skargi M. G., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 583/15 uchylił wyżej wskazane postanowienia, nakazując rozpatrzenie przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania, sporządzonego w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, na podstawie Kodeksu postępowania karnego i wskazując jednocześnie, że przesłanki wznowienia postępowania określone zostały w art 540, art. 540a, art 540b, oraz art. 542 § 3 Kpk.

Szef Służby [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., działając na podstawie art. 540, art. 540a, art. 540b oraz art 542 w zw. z art, 544 § 1 Kodeksu postępowania karnego - po rozpoznaniu wniosku M. G. z [...] listopada 2014 r., o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym orzeczeniem dyscyplinarnym Dyrektora Izby [...] w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie wymierzenia M. G. kary dyscyplinarnej wydalenia ze Służby Celnej - odmówił wznowienia postępowania w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż przytoczone we wniosku z dnia [...] listopada 2014 r. podstawy wznowienia oparte zostały na treści art. 145 § pkt 3-6 Kpa to jest:

wydanie orzeczenia dyscyplinarnego przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 Kpa;

strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu.

Rozpatrując powyższy wniosek o wznowienie, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ odnalazł przedmiotowo wspólne przesłanki wznowienia postępowania w odniesieniu do art. 145 § 1 pkt 3 Kpa i art. art. 542 § 3 w zw. z art. 439 § 1 pkt 1 Kpk oraz art 145 § 1 pkt 4 Kpa i art 540b § 1 Kpk. Pogłębiona analiza owych przesłanek, skonfrontowana ze stanem faktycznym niniejszej sprawy nie dała jednak podstaw do wznowienia postępowania dyscyplinarnego.

W odniesieniu do przepisów art. 145 § 1 pkt 5 Kpa i art. 145 § 1 pkt 6 Kpa nie odnaleziono analogi w przesłankach wznowienia postępowania określonych w Kodeksie postępowania karnego. Z ostrożności procesowej dokonano jednak wykładni przesłanek zawartych w tych przepisach, z których negatywne wnioski, doprowadziły do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji niniejszego postanowienia.

Przesłanki wznowienia postępowania zawarte w przepisie art. 540 Kpk odnoszą się w całości do kwestii czysto przedmiotowych, tj. popełnienia samego przewinienia oraz sposobu i wysokości wymiaru kary. Przenosząc to na grunt postępowania dyscyplinarnego w Służbie Celnej, zarzuty zawarte we wniosku z dnia [...] listopada 2014 r. powinny dotyczyć czynu będącego przedmiotem postępowania dyscyplinarnego, ewentualnie sposobu lub wysokości wymiaru kary w tym postępowaniu. Tymczasem, w niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek przesłanek do postawienia zarzutu, że w postępowaniu niniejszym dopuszczono się przestępstwa a w konsekwencji, brak jest podstaw do prowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie, czy taki czyn karalny miał wpływ na orzeczenie dyscyplinarne. Wskazać również należy, że kontekstu popełnienia przestępstwa w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko p. M. G. nie podnosili poprzedni jego pełnomocnicy, nie czynią tego także, obecnie reprezentujący go radcowie prawni w tym postępowaniu.

W niniejszej sprawie brak jest także podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art 540 § 1 pkt 2 lit. a Kpk. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, nie zostały bowiem ujawnione nowe fakty lub dowody wcześniej nie znane, a wskazujące na to, że M. G. nie popełnił występku dyscyplinarnego albo jego czyn, nie stanowił takiego występku, lub nie podlegał karze. Z akt sprawy postępowania dyscyplinarnego wynika jednoznacznie, że przedmiotem tego postępowania była świadoma i konsekwentna niesubordynacja i brak dyscypliny M. G. Brak jest zatem podstaw do uznania, że obwiniony nie popełnił czynu albo czyn jego, nie stanowił występku dyscyplinarnego. Jest bowiem poza wszelką wątpliwością, że obwiniony nie stawił się do służby, zrobił to z pełną premedytacją próbując w tym zakresie, podejmować decyzje w odniesieniu do organizacji służby w Izbie [...] w [...] niezależnie od swoich przełożonych, zapominając, że jest częścią formacji mundurowej, której jedną z cech charakterystycznych jest dyscyplina i podległość służbowa.

W niniejszej sprawie nie będą miały także zastosowania przesłanki wznowienia określone w art 540 § 1 pkt 2 lit b. Kpk. Zastosowana wobec obwinionego kara dyscyplinarna zastała określona w pragmatyce służbowej Służby [...] i jest karą zawartą w katalogu kar dyscyplinarnych. Podkreślić przy tym należy, że wysokość kar za poszczególne występki dyscyplinarne, nie jest przyporządkowana przepisami ustawy o Służbie [...] do konkretnych rodzajów występków, ale jej wysokość jest autonomiczną i zarazem uznaniową, decyzją przełożonego dyscyplinarnego.

Brak jest także w niniejszej sprawie, podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 lit. c Kpk. W postępowaniu będącym przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania nie zachodzą bowiem okoliczności umorzenia postępowania lub warunkowego umorzenia postępowania zgodne z przesłankami zawartymi w przywołanym przepisie. W sprawie niniejszej zostało wydane orzeczenie dyscyplinarne orzekające o winie M. G. oraz wymierzające mu karę dyscyplinarną, wydalenia ze służby w Służbie [...]. Ponieważ obwiniony złożył odwołanie od tego orzeczenia po terminie (wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania), w sprawie wydano postanowienie stwierdzające brak podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz uchybienie terminu do złożenia odwołania. Kwestia powyższa była przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt. II SA/Wa 411/13 oddalił skargę M. G. na to postanowienie.

W sprawie niniejszej brak jest także podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o przepisy art. 540 § 2 i 3 Kpk. Przepisy te podają jako podstawę uruchomienia procedury wznowienia postępowania, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wskazujące na niezgodność z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W sprawie niniejszej nie zostało wydane rozstrzygniecie organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolita Polską.

Brak jest podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o art. 540a Kpk. Przebieg postępowania dyscyplinarnego wobec M. G. wskazuje bowiem niezbicie, że określone w tym przepisie przesłanki, uprawniające do wznowienia postępowania, nie mają zastosowania w tej sprawie. Zgodnie z treścią art. 540b § 1 Kpk postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem można wznowić na wniosek oskarżonego, złożony w terminie zawitym miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o zapadłym wobec niego orzeczeniu, jeżeli sprawę rozpoznano pod nieobecność oskarżonego, któremu nie doręczono zawiadomienia o terminie posiedzenia lub rozprawy albo doręczono je w inny sposób niż osobiście, gdy wykaże on, że nie wiedział o terminie oraz o możliwości wydania orzeczenia pod jego nieobecność. Zastrzeżenia wymaga jednak, że na podstawie art 540b § 2 Kpk, przepisu § 1 nie stosuje się w wypadkach, o których mowa w art. 133 § 2, art. 136 § 1 oraz art. 139 § 1, a także, jeżeli w rozprawie lub posiedzeniu uczestniczył obrońca. Przytoczona przesłanka wznowienia postępowania jest przedmiotowo najbliższa przesłance wskazanej we wniosku z [...] listopada 2014 r. jako przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Pełnomocnicy M. G. stawiają w tym zakresie zarzut, braku udziału M. G. w czynności wysłuchania oraz wydania orzeczenia dyscyplinarnego. W tym kontekście formułują także, zarzuty dotyczące sposobu doręczania stronie zawiadomień o przeprowadzeniu wysłuchania.

W ocenie Szefa Służby [...] przywołane przepisy, nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania z co najmniej dwóch powodów.

Pierwszym, jest spełnienie negatywnej przesłanki zawartej w art. 540b § 2 Kpk. Wskazać należy, że w postępowaniu dyscyplinarnym M. G. miał wyznaczonego z urzędu obrońcę - eksperta Służby [...] K. P.. Wyznaczenie obrońcy z urzędu stanowiło w ujęciu materialnym realizację obowiązującej na gruncie art. 176 ust, 2 ustawy o Służbie [...] zasady, obowiązku posiadania obrońcy w przypadku postępowania dyscyplinarnego zagrożonego karą wydalenia ze Służby [...] W ujęciu formalnym, determinowane było odmowami sprawowania obrony obwinionego, przez kolejnych wskazanych przez M. G. kandydatów na jego obrońców. Kwestia ta została szerzej omówiona zarówno w protokole wysłuchania obwinionego z [...] lipca 2012 r. jak i w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego. Z ostrożności procesowej zwrócić należy uwagę na fragment protokołu wysłuchania, zawierający oświadczenie obrońcy M. G. na temat jakości współpracy pomiędzy obrońcą i obwinionym.

Po drugie, art. 540b § 2 Kpk nie stosuje się także, w przypadku kiedy strona postępowania nie wskazała nowego adresu do doręczeń, nie podejmuje korespondencji wysłanej na ostatni znany organowi adres korespondencyjny oraz w przypadku, dokonania tzw. doręczenia zastępczego.

W niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wyłączające możliwość wznowienia postępowania na podstawie art 540b § 1 Kpk.

Jak wskazano wyżej, obwiniony był reprezentowany w postępowaniu przez obrońcę a zawiadomienie o rozprawie dyscyplinarnej zostało mu doręczone w sposób zastępczy. Należy przy tym podkreślić, że kwestie doręczenia wezwania na rozprawę dyscyplinarną podobnie jak kwestia doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego i przywrócenia terminu do złożenia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego przez Dyrektora Izby [...] w [...], w chwili obecnej posiadają przymiot powagi rzeczy osądzonej. Kwestią tą zajmował się bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 411/13 skargę M. G. na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz stwierdzające, że odwołanie to zostało złożone po terminie. Wskazać zatem należy za uchwałą składu 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt i OPS 6/09: "Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, iż fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia na nią skargi przez sąd administracyjny zamyka organom administracji legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej, jednakże tylko "w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego". Ze względu na zakres przedmiotowy zarzutu stawianego przez pełnomocników M. G. oraz merytoryczne ramy orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stwierdzić należy, że chodzi tutaj o tożsame okoliczności a zatem, wynikająca z wyroku z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 411/13 res judicata - niezależnie od kwestii uczestnictwa w postępowaniu obrońcy - wyklucza objęcie owych okoliczności postępowaniem wznowieniowym.

W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2015 r. Szef Służby [...] został zobowiązany także do rozważenia, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 542 § 3 Kpk. Przepis ten stanowi, że postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1, przy czym wznowienie postępowania jedynie z powodów określonych w pkt 9-11 może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego. Zgodnie z pkt 1 tego przepisu, podstawą do wznowienia postępowania jest sytuacja, w której w wydaniu zaskarżonego orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona lub niezdolna do orzekania, bądź podlegająca wyłączeniu na podstawie art. 40 Kpk. Tak sformułowana podstawa wznowieniowa, jest zasadniczo tożsama z przywołanym we wniosku o wznowienie postępowania art. 145 § 1 ust. 3 Kpa, odwołującym się do wydania decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 Kpa. W ocenie autorów wniosku o wznowienie postępowania, wymieniona wyżej przesłanka wznowienia postępowania materializuje się poprzez ponowne wydanie przez Dyrektora Izby Celnej w [...] orzeczenia dyscyplinarnego wobec M. G. w wyniku uchylenia pierwotnego orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2160/10.

Ze stanowiskiem takim nie sposób się zgodzić. Orzekanie w postępowaniach dyscyplinarnych przez dyrektorów izb celnych wobec podległych funkcjonariuszy celnych, jest ich wyłączną domeną opartą na zasadzie uznaniowości i autonomii orzekania. Tym właśnie, postępowanie dyscyplinarne w służbach mundurowych różni się od klasycznych postępowań administracyjnych. Wynikiem specyfiki postępowań dyscyplinarnych w służbach mundurowych jest np. to, że kognicja sądów administracyjnych właściwych w tego typu sprawach, nie obejmuje kontroli w zakresie władztwa dyscyplinarnego przełożonego nad podwładnym (autonomii i uznaniowości wszczęcia postępowania, wymierzonej kary dyscyplinarnej, etc.), a jedynie badanie zgodności przeprowadzonej procedury dyscyplinarnej, z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Skoro na podstawie art. 169 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r, o Służbie [...] orzekanie kar dyscyplinarnych należy do naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej i Szefa Służby [...] w odniesieniu do podległych funkcjonariuszy, to kuriozalny wydaje się argument, że osoba piastująca funkcję organu dyscyplinarnego (równocześnie organu celnego) miałaby być wyłączona z procesu wykonania wyroku sądu administracyjnego obejmującego wyłączną kompetencję piastuna tej funkcji. Skutkiem powyższych założeń musi być stwierdzenie, braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na tej podstawie, w sytuacji, gdy organ dyscyplinarny wydał ponownie orzeczenie dyscyplinarne, które należy do jego wyłącznej kompetencji.

Z kolei przepis art. 439 § 1 pkt 2 Kpk uzależnia możliwość wznowienia postępowania od stwierdzenia, że sąd był nienależycie obsadzony lub którykolwiek z jego członków nie był obecny na rozprawie. Analiza akt sprawy, a przede wszystkim dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawie postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec M. G. wydają się zaprzeczać istnieniu takiej przesłanki w niniejszej sprawie. Żaden z sądów orzekających w niniejszej sprawie - a był to zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jak i Naczelny Sąd Administracyjny - nie wskazał na wystąpienie takiego uchybienia w przebiegu postępowania dyscyplinarnego. W przypadku gdyby miało ono miejsce, z racji wagi tego typu uchybienia, sądy administracyjne miałyby obowiązek na podstawie art 134 § 1 i art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym wytknąć organowi dyscyplinarnemu takie uchybienie, podejmując równocześnie odpowiednie kroki formalne. Brak takiego wytyku wynikać musi z faktu, że akta sprawy jednoznacznie wskazują że orzeczenie wobec M. G. zostało wydane przez Dyrektora Izby [...] w [...] przy udziale rzecznika dyscyplinarnego oraz w obecności aktualnego obrońcy M. G., a więc w obecności wszystkich osób, wskazanych przez przepisy pragmatyki służbowej Służby [...], jako uczestniczące w procesie dochodzenia do wydania takiego orzeczenia. Kwestia nieobecności samego obwinionego na wysłuchaniu została bowiem wyjaśniona w postępowaniu zwieńczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 411/13 gdzie wykazano - co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie potwierdził - że obwiniony dokonywał odbioru korespondencji w sposób selektywny. Innymi słowy, przytoczona na wstępie przesłanka wznowienia postępowania nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie.

Przesłanka zawarta w art. 439 § 1 pkt 3 Kpk jako podstawę wznowienia postępowania wskazuje orzekanie przez sąd powszechny w sprawie należącej do właściwości sądu szczególnego albo orzekanie przez sąd szczególny, w sprawie należącej do właściwości sądu powszechnego. Powyższa przesłanka wznowienia postępowanie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ w niniejszym postępowaniu właściwość orzekania sądów administracyjnych jest zgodna z zapisami ustawy o Służbie [...].

W sprawie nie znajduje zastosowania także przepis art. 439 § 1 pkt 4 Kpk. Orzeczenie dyscyplinarne, będące przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania, zostało wydane przez właściwy organ - Dyrektora Izby [...] w [...].

Brak jest podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 439 § 1 pkt 5 Kpk, ponieważ orzeczona w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym wobec M. G. kara dyscyplinarna, wymieniona została w katalogu kar dyscyplinarnych zawartym w art. 167 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie [...].

Objęte wnioskiem o wznowienie postępowania orzeczenie dyscyplinarne nie spełnia także przesłanki wznowienia określonej w art. 439 § 1 pkt 6 Kpk. Orzeczenia dyscyplinarne wydaje osobiście i jednogłośnie organ dyscyplinarny, którym w przypadku Obwinionego był Dyrektor Izby [...] w [...].

Będące przedmiotem wniosku z dnia [...] listopada 2014 r. orzeczenie dyscyplinarne jest spójne i logiczne, przez co nie mają w tej sprawie zastosowania przesłanki wznowienia postępowania zawarte w art. 439 § 1 pkt 7 Kpk.

W sprawie niniejszej nie było prowadzone, w odniesieniu do tego samego czynu lub osoby postępowanie karne, które by zostało prawomocnie zakończone. Nie występują zatem przesłanki wynikające z art, 439 § 1 pkt 8 Kpk. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem, co do zasady odrębnym (niezależnym) od postępowania karnego. Fakt ten potęguje nieadekwatność tego przepisu, do wznowienia postępowania w sprawie M. G.

W sprawie nie ma także zastosowania przepis art. 439 § 1 pkt 10 Kpk, ponieważ ustawa o Służbie Celnej w sposób odmienny niż Kodeks postępowania karnego reguluje kwestie obowiązku posiadania obrońcy w postępowaniu. Tym niemniej, z ostrożności procesowej wskazać należy, że w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przed Dyrektorem Izby [...] w [...], M. G. posiadał obrońcę z urzędu. Kwestia ta została omówiona powyżej, przy okazji odniesienia się do art. 540 § 1 Kpk.

Brak jest także w niniejszej sprawie przesłanek do wznowienia postępowania w trybie przewidzianym w art. 439 § 1 pkt 11 Kpk. Kwestia nieobecności M. G. w trakcie rozprawy dyscyplinarnej została omówiona przy okazji analizy przesłanek wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 1 Kpk. Podkreślić jednak wypada, że art 178 ust. 2 ustawy o Służbie [...] dopuszcza możliwość orzekania w postępowaniu dyscyplinarnym pod nieobecność obwinionego. W niniejszej sprawie mamy do czynienia właśnie z takim przypadkiem. Jak wspomniano wyżej, kwestia dopuszczalności orzekania pod nieobecność M. G., po wyroku Wojewódzkiego Sądu - Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 411/13 nabrała mocy powagi rzeczy osądzonej i jako taka, nie może w chwili obecnej być skutecznie kwestionowana a w konsekwencji, stanowić skutecznej podstawy do wszczęcia postępowania wznowieniowego.

Rozpoznając w pozostałym zakresie wniosek o wznowienie postępowania Szef Służby Celnej - będąc związanym wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - nie znalazł podstaw do przełożenia przesłanek zawartych w art 145 § 1 pkt 5 Kpa, na podstawę wznowienia postępowania określoną w Kodeksie postępowania karnego. Autor wniosku, wskazując na art 145 § 1 pkt 5 Kpa wywodzi, że w sprawie niniejszej wyszły na jaw nowe, istotne okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzje. W tym kontekście pełnomocnik M. G. wskazuje na pisma osoby prowadzącej postępowanie wobec M. G. po wyroku WSA w Warszawie z 4 marca 2011 r., wyjaśniające wątpliwości Dyrektora Izby [...] w [...] dotyczące zakresu przedmiotowego wyroku o sygn. akt II SA/Wa 2160/10. Autor wniosku o wznowienie postępowania z treści tych pism wywodzi, że po ww. orzeczeniu sądu administracyjnego, postępowanie dyscyplinarne powinno zostać ponownie wszczęte, a brak tej czynności proceduralnej stanowi samowolę osoby prowadzącej postępowanie, której konsekwencje, prowadzą do naruszenia art. 175 ustawy o Służbie [...].

Stwierdzić należy, że tak postawiony zarzut sam w sobie jest chybiony. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2160/10 uchylił jedynie orzeczenia dyscyplinarne organów dyscyplinarnych I i II instancji. W konsekwencji pozostało w mocy postanowienie Dyrektora Izby [...] w [...], o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wobec p. M. G. W sprawie niniejszej nie było zatem żadnych przeszkód do kontynuowania tego postępowania, zarówno w kierunku orzeczenia o winie lub uniewinnienia obwinionego w tym postępowaniu. W tych okolicznościach wszystkie podjęte przez organ dyscyplinarny oraz prowadzącego postępowanie czynności procesowe należy uznać za skuteczne, a zarzuty w tym zakresie za chybione.

Ostatni zarzut z wniosku o wznowienie postępowania oparto na przepisie art 145 § 1 pkt 6 Kpa. Przepis ten wymienia jako przesłankę wznowienia postępowania, wydanie decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że autorowi wniosku w tym zakresie umykają dwie, zasadniczo istotne okoliczności.

Pierwszą, jest różnica pomiędzy "stanowiskiem innego organu" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 6 Kpa, a zawartym w art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej "założeniem", zakończenia postępowania dyscyplinarnego w terminie 3 miesięcy (przepis art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie [...] używa określenia "powinno", a nie "musi") oraz fakultatywnej możliwości wydania przez organ wyższego stopnia, postanowienia o przedłużeniu terminu do prowadzenia czynności dowodowych. Na gruncie przywołanych przepisów, czym innym jest bowiem obowiązek współdziałania organu załatwiającego sprawę, skorelowany z obowiązkiem działania innego organu, polegającym na zajęciu stanowiska (pozytywnego lub negatywnego), a czym innym niewiążący tryb konsultacyjny (tak WSA w Warszawie w wyroku z 16 listopada 2016 r., sygn. akt IISA/Wa 921/08). Abstrahując, bowiem od faktu, że termin ten (art. 177 ust. 1) ma charakter instrukcyjny, a więc nawet jego naruszenie nie daje stronie uprawnień do kwestionowania czynności organu, wskazać należy, że określona w przepisie art 177 ust. 1 ustawy o Służbie [...] czynność wystąpienia do organu wyższego stopnia nie jest czynnością obligatoryjną. Z inną sytuacją mamy do czynienia w odniesieniu do art, 145 § 1 pkt 6 Kpa. Przepis ten jest bezpośrednio powiązany z procedurą określoną w art. 106 Kpa oraz odnoszącymi się do tego przepisu, przepisami dotyczącymi skargi na bezczynność organu. W postępowaniu dyscyplinarnym wobec funkcjonariuszy Służby [...] przepis art 106 Kpa podobnie jak pozostałe przepisy procedury administracyjnej nie mają zastosowania.

Po drugie, organ wyższego stopnia nie uczestniczy w żaden sposób na etapie postępowania przed pierwszą instancją, w zbieraniu dowodów a przede wszystkim, w orzekaniu w sprawie dyscyplinarnej. Tego typu próba uczestnictwa musiałaby zostać każdorazowo zakwalifikowana jako naruszenie konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania. Niezależnie od tego, jak już wspomniano wcześniej, orzeczenie dyscyplinarne jest autonomicznym i samodzielnym rozstrzygnięciem sprawy przez właściwy organ dyscyplinarny.

Po trzecie, przepisy regulujące podstawy do wznowienia postępowania zawarte w Kodeksie postępowania karnego, nie zawierają przesłanki wznowienia postępowania, która znaczeniowo, odpowiadałaby zapisowi zawartemu w art 145 § 1 pkt 6 Kpa.

M. G. złożył zażalenie na powyższe postanowienie z dnia [...] grudnia 2016 r.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Szef Krajowej Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., działając na podstawie art. 437 § 1 Kodeksu postępowania karnego w związku z art. 180 ust 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1948, z 2017 r. poz. 379 i poz. 2255) oraz art. 275 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1947, 2255; z 2017 r. poz. 88), zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu postanowienia Szef Krajowej Administracji Skarbowej w całości podzielił ustalenia dokonane przez Szefa Służby [...] w zakresie stosownego przekształcenia wskazanych przez M. G. przesłanek wznowienia postępowania dyscyplinarnego w oparciu o przepisy Kpa, na przesłanki wznowieniowe wskazane w przepisach Kpk i także potwierdził brak podstaw do wznowienia przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego.

Polemizując z zarzutami zażalenia, organ wskazał co następuje:

Pierwszy zarzut zażalenia, dotyczy naruszenia art. 547 § 2 Kpk. Skarżący zarzuca, że sformułował we wniosku o wznowienie postępowania przesłanki stanowiące, podstawę do wznowienia postępowania, zatem zarówno forma jak i treść rozstrzygnięcia organu wznowieniowego powinna odnosić się do regulacji zawartych w art. 547 Kpk, co oznacza, że nie ma tu zastosowania faza wstępna orzekania właściwa dla procedury administracyjnej i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego organ, który nie rozpoznał w całości sprawy o wznowienie, nie może wydać w fazie wstępnej rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia postępowania i w ogóle stosować fazy wstępnej w sprawie wznowienia na gruncie przepisów Kpk, gdyż procedura karna takich przepisów nie przewiduje. Nie można w tym zakresie stosować analogii do przepisów Kpa, które przy wznowieniu postępowania przewidują inną procedurę i inne rodzaje orzeczeń.

Powyższa argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew stanowisku skarżącego, procedura karna nie nakazuje wszczęcia postępowania na podstawie samego tylko faktu, złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zarówno bowiem takie rozwiązanie jak i wynikające z niego konsekwencje byłoby absurdalne. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, procedura karna - podobnie jak ma to miejsce w procedurze administracyjnej - przewiduje fazę wstępną, w której dokonuje się wieloaspektowej oceny samego wniosku zarówno formalnej jak i jego merytorycznej zawartości. W postanowieniu z dnia 11 czerwca 2015 r. sygn. akt IV KO/15 Sąd Najwyższy stwierdził: "(...) przepis art. 547 Kpk. określa generalnie rodzaje rozstrzygnięć, jakie są wynikiem procedowania na posiedzeniu (art. 544 § 3 Kpk.) w przedmiocie wznowienia postępowania i ich zaskarżalność, przy czym mogą to być orzeczenia materialne (merytoryczne), jak i formalne. Te pierwsze stanowią rozstrzygnięcia, w których rozstrzyga się (pozytywnie lub negatywnie) o kwestii wznowienia postępowania i należą do nich zarówno postanowienia oddalające wniosek o wznowienie, postanowienia uwzględniające taki wniosek (i w konsekwencji uchylające zaskarżone orzeczenie i przekazujące sprawę właściwemu sądowi do ponownego rozpoznania), jak i wyroki wydawane w toku postępowania wznowieniowego. Natomiast charakter formalny mają postanowienia pozostawiające wniosek o wznowienie bez rozpoznania oraz postanowienia o umorzeniu postępowania podjętego w kwestii wznowienia (vide: S. Zabłocki: Postępowanie odwoławcze, kasacyjne i wznowieniowe w procesie karnym, Warszawa 1999, s. 349). Z kolei z treści § 2 i 3 art. 547 Kpk. jasno wynika, że materialne orzeczenie o wznowieniu postępowania powinno zawierać dwa rozstrzygnięcia: pierwotne i następcze. Orzeczeniem pierwotnym będzie w takim wypadku zawsze in concreto wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast orzeczenie następcze może przybrać postać: uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi (zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji); bądź uchylenia zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienia oskarżonego; względnie też - uchylenia zaskarżonego orzeczenia i umorzenia postępowania,".

Skarżący zarzuca organowi dyscyplinarnemu II instancji naruszenie art. 540 § 1 pkt 2 lit. a Kpk.

W niniejszej sprawie brak jest podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 lit, a Kpk. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, nie zostały bowiem ujawnione nowe fakty lub dowody wcześniej nie znane, a wskazujące na to, że M. G. nie popełnił występku dyscyplinarnego albo jego czyn, nie stanowił takiego występku, lub nie podlegał karze. Z akt sprawy postępowania dyscyplinarnego wynika jednoznacznie, że przedmiotem tego postępowania była świadoma i konsekwentna niesubordynacja i brak dyscypliny obwinionego, negatywna ocena jego zachowania w Służbie [...] wykraczająca daleko poza przypadki niestawiania się do służby w tej konkretnej sprawie. Wbrew zarzutom pełnomocnika obwinionego fakty tego typu zostały udowodnione i ich świadectwa znajdują się w aktach sprawy. Jako swoiste dopełnienie opisu postawy obwinionego w Służbie [...] wskazać można także pismo z dnia [...] sierpnia 2008 r. wystosowane przez M. G. do Dyrektora Izby [...] w [...], będącego przełożonym Obwinionego (karta 371-372 akt sprawy). Czytamy w nim, cyt: "W odpowiedzi na pańskie pismo z dnia [...] .02.2008 r. muszę oznajmić, że nijak nie potrafię doszukać się logiki w Pańskim sposobie rozumowania i biorąc pod uwagę mój wciąż wysoki iloraz inteligencji (praca pod Pańskim kierownictwem obniżyła go tylko w niewielkim stopniu) i fakt; że z przedmiotów związanych z logiką, przez cały okres edukacji miałem b. dobre oceny (...)". Pism utrzymanych w tej konwencji jest w aktach sprawy co najmniej kilka. Zacytowany fragment, oprócz obrazowania codziennej postawy obwinionego, posiada jeszcze jeden walor dowodowy. Wskazuje niezbicie, że po wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2160/10 prowadzone było postępowanie zgodnie z wytycznymi sądu zawartymi w tym orzeczeniu. Przy okazji, wskazując na wynikający z ustaleń postępowania stosunek obwinionego do służby i swoich przełożonych neguje teorię pełnomocnika obwinionego, o wysokim prawdopodobieństwie ponownego uchylenia orzeczeń dyscyplinarnych. Brak jest zatem podstaw do uznania, że obwiniony nie popełnił czynu albo czyn jego, nie stanowił występku dyscyplinarnego, Jest poza wszelką wątpliwością, że obwiniony nie stawił się do służby, zrobił to z pełną premedytacją próbując w tym zakresie, podejmować decyzje w odniesieniu do organizacji służby w Izbie [...] w [...] niezależnie od swoich przełożonych, zapominając, że jest częścią formacji mundurowej, której jedną z cech charakterystycznych jest dyscyplina i podległość służbowa.

Kolejny zarzut dotyczy naruszenia art. 542 § 3 Kpk w zw. z art. 439 § 1 pkt 1 Kpk w zw. z art 40 § 1 pkt 5 -7 Kpk. Autor zażalenia wskazując na osobę ówczesnego Dyrektora Izby [...] w [...], orzekającego ponownie w niniejszej sprawie po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2011 r. sygn, akt IISA/Wa 2160, wywodzi, że nie miał on prawa orzekać ponownie w postępowaniu po uchyleniu orzeczeń dyscyplinarnych przez WSA w Warszawie. Kwestia została ta omówiona szerzej w zaskarżonym postanowieniu i zawarte tam argumenty pozostają nadal aktualne. Ponownie zatem należy przypomnieć, że stosownie do treści art 169 ust 1 ustawy o Służbie [...], orzekanie kar dyscyplinarnych należało do naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej oraz Szefa Służby [...]- jako organów dyscyplinarnych - w odniesieniu do podległych im funkcjonariuszy. Powyższy przepis stanowił w tym zakresie wyłączenie regulacji art. 187 ww. ustawy pozwalającej stosować w kwestiach nieuregulowanych, w sposób odpowiedni, przepisy Kodeksu postępowania karnego. Skoro orzekanie w sprawach dyscyplinarnych było wyłączną domeną organów dyscyplinarnych i uprawnienie to odnosiło się jedynie do podległych funkcjonariuszy to nie sposób przyjąć, że uchylenie orzeczenia dyscyplinarnego przez sąd administracyjny powodowało konieczność orzekania w sprawie przez jakiś inny, niezdefiniowany organ dyscyplinarny. Szczególnie, że art. 169 ust 5 ustawy o Służbie [...] stanowił, że orzekanie kar określonych w art 167 ust, 1 pkt 6 -10 należał wyłącznie do właściwości organów dyscyplinarnych.

W kolejnym zarzucie, skarżący wskazuje na fakt "wyznaczenia dopiero w dniu [...] lipca 2011 r. jako prowadzącej postępowanie wobec p. M. G. [...] B. S., podczas gdy do tej daty, postępowanie dyscyplinarne prowadził [...] W. B. (...), który prowadził postępowanie jeszcze przed wydaniem wyroku przez WSA w Warszawie.".

Powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że przesyłka pocztowa zawierająca oryginały akt administracyjnych niniejszej sprawy oraz wyrok z dnia 4 marca 2011 r. sygn. akt IISA/Wa 2160 (z nadaną przez sąd klauzulą prawomocności) zostały doręczone do Ministerstwa Finansów w dniu 3 czerwca 2011 r. Do kancelarii Izby [...] w [...] ta przesyłka, wraz z pismem Ministerstwa Finansów z dnia [...] czerwca 2011 r. dotarła w dniu 22 czerwca 2011 r. Powyższe wskazuje niezbicie, że zważywszy na obieg dokumentów w izbie celnej, wbrew wywodom skarżącego, do dnia [...] lipca 2011 r. [...] W. B. nie mógł podjąć jakichkolwiek czynności w sprawie p. M. G., co potwierdzają akta sprawy.

Odnosząc się do pozostałych kwestii tego zarzutu należy stwierdzić, że nowa osoba prowadząca postępowanie została powołana przez Dyrektora Izby [...] w [...] na podstawie oficjalnego, złożonego do akt sprawy pisma. Norma nakazująca wskazanie takiej osoby w postanowieniu o wszczęciu postępowania dotyczy samego aktu pierwotnego wszczęcia takiego postępowania. Argumentacja przedstawiona przez Skarżącego, jakoby każdorazowo należało uchylać postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego ze względu na zmianę na stanowisku osoby prowadzącej to postępowanie jest absurdalna. Ponieważ katalog przypadków, kiedy konieczne byłoby umorzenie postępowania w wyniku jego przedawnienia powodowałby, że postępowanie takie samo, zamiast podnosić dyscyplinę organizacji powodowałoby efekt odwrotny. Jakiekolwiek zmiany na stanowisku prowadzącego postępowanie, przy okresie oczekiwania na rozprawę przed sądem administracyjnym pomiędzy 3-6 miesięcy powodowałyby konieczność umarzania postępowań. Do tego dochodzi jeszcze - tak jak w niniejszej sprawie - kilku miesięczny okres pomiędzy ogłoszeniem wyroku w sprawie, a przekazaniem przez sąd akt sprawy organowi dyscyplinarnemu.

Przechodząc do analizy zawartych w art 439 § 1 Kpk przesłanek wznowienia postępowania, organ wskazał, że zgodnie z pkt 1 tego przepisu, podstawą do wznowienia postępowania jest sytuacja, w której w wydaniu zaskarżonego orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona lub niezdolna do orzekania, bądź podlegająca wyłączeniu na podstawie art. 40 Kpk. Tak sformułowana podstawa wznowieniowa, jest zasadniczo tożsama z przywołanym we wniosku o wznowienie postępowania art 145 § 1 ust. 3 Kpa, odwołującym się do wydania decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 Kpa.

W ocenie autorów wniosku o wznowienie postępowania, wymieniona wyżej przesłanka wznowienia postępowania materializuje się poprzez ponowne wydanie przez Dyrektora Izby [...] w [...] orzeczenia dyscyplinarnego wobec M. G. w wyniku uchylenia pierwotnego orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2160/10.

Ze stanowiskiem takim nie sposób się zgodzić. Orzekanie w postępowaniach dyscyplinarnych przez dyrektorów izb celnych wobec podległych funkcjonariuszy celnych, było ich wyłączną kompetencją, opartą na zasadzie uznaniowości i autonomii orzekania. Tym właśnie, postępowanie dyscyplinarne w służbach mundurowych różni się od klasycznych postępowań administracyjnych. Wynikiem specyfiki postępowań dyscyplinarnych w służbach mundurowych było np. to, że kognicja sądów administracyjnych właściwych w tego typu sprawach, nie obejmuje kontroli w zakresie władztwa dyscyplinarnego przełożonego nad podwładnym (autonomii i uznaniowości wszczęcia postępowania, wymierzonej kary dyscyplinarnej, etc.), a jedynie badanie zgodności przeprowadzonej procedury dyscyplinarnej, z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Skoro na podstawie art, 169 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie [...] orzekanie kar dyscyplinarnych należało do naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej i Szefa Służby [...] w odniesieniu do podległych funkcjonariuszy, to kuriozalny wydaje się argument, że osoba piastująca funkcję organu dyscyplinarnego (równocześnie organu celnego) miałaby być wyłączona z procesu wykonania wyroku sądu administracyjnego obejmującego jej wyłączną kompetencję jako piastuna tej funkcji. Skutkiem powyższych założeń musi być stwierdzenie, o braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na tej podstawie, w sytuacji, gdy organ dyscyplinarny wydał ponownie orzeczenie dyscyplinarne, które należy do jego wyłącznej kompetencji.

Zarzutu naruszenia art. 542 § 3 Kpk w zw. z art 439 § 1 pkt 11 Kpk organ uznał za chybiony zarówno warstwie interpretacyjnej jak i opisu stanu faktycznego, którego autor zażalenia dokonuje swobodnej interpretacji. Nie kwestionując zasady obowiązku powiadamiania obwinionego o terminie wysłuchania w postępowaniu dyscyplinarnym, wynikającego z treści art 178 ust 1 ustawy o Służbie [...], stwierdzić należy, że ustawodawca przygotował także odpowiednią procedurę na okoliczność wynikającego z postawy obwinionego, braku możliwości doręczenia mu wezwań. Taką formułą jest art 178 ust. 2 ustawy o Służbie [...] dopuszczający możliwość orzekania w postępowaniu dyscyplinarnym pod nieobecność obwinionego.

Nieprawdziwe jest w tym zakresie stwierdzenie pełnomocnika obwinionego, jakoby kwestia ta nie była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokującego w dniu 3 lipca 2013 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 411/13. W uzasadnieniu tego orzeczenia, w części merytorycznej zawierającej argumentację Sądu, czytamy :"(...) M. G. złożył na to postanowienie środek zaskarżenia, w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. We wniosku ponownie postawił zarzut wydania orzeczenia dyscyplinarnego przez organ dyscyplinarny pierwszej instancji bez powiadomienia o tym fakcie obwinionego oraz rozpoznania sprawy przed organem dyscyplinarnym pierwszej instancji bez udziału obwinionego nie zasługują na uwzględnienie. Podkreślić należy że zgodnie z art 187 ustawy o Służbie [...] stanowi: "jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone. Wskazać również należy, że w swojej skardze na przedmiotowe postanowienie strona głównie odnosi ukarania jej w wyniku przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego, a nie przywołuje argumenty, dla przywrócenia terminu.".

Reasumując, ocena dopuszczalności orzekania pod nieobecność M. G., była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i po wyroku z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 411/13 nabrała mocy powagi rzeczy osądzonej a jako taka, nie może w chwili obecnej być skutecznie kwestionowana, jako podstawa do wszczęcia postępowania wznowieniowego.

Kolejnym zarzutem zażalenia, jest naruszenie przez organ dyscyplinarny II Instancji art 540b § 1 Kpk. Zgodnie z treścią tego przepisu, postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem można wznowić na wniosek oskarżonego, złożony w terminie zawiłym miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o zapadłym wobec niego orzeczeniu, jeżeli sprawę rozpoznano pod nieobecność oskarżonego, któremu nie doręczono zawiadomienia o terminie posiedzenia lub rozprawy albo doręczono je w inny sposób niż osobiście, gdy wykaże on, że nie wiedział o terminie oraz o możliwości wydania orzeczenia pod jego nieobecność. Ponownie podkreślić należy, że na podstawie art 540b § 2 Kpk, przepisu § 1 nie stosuje się w wypadkach, o których mowa w art 133 § 2, art. 136 § 1 oraz art 139 § 1, a także, jeżeli w rozprawie lub posiedzeniu uczestniczył obrońca.

Przywołane wyżej przepisy, nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, z co najmniej dwóch powodów. Pierwszym, jest spełnienie w tym postępowaniu negatywnej przesłanki zawartej w art. 540b § 2 Kpk. W objętym wnioskiem o wznowienie postępowaniu dyscyplinarnym p. M. G. miał wyznaczonego z urzędu obrońcę - eksperta Służby [...] K. P. Wyznaczenie obrońcy z urzędu stanowiło realizację obowiązującej na gruncie art. 176 ust 2 ustawy o Służbie [...] zasady, obowiązku posiadania obrońcy w przypadku postępowania dyscyplinarnego zagrożonego karą wydalenia ze Służby [...].

Po drugie, jest art. 540b § 2 Kpk zgodnie w którym, § 1 nie stosuje się także, w przypadku kiedy strona postępowania nie wskazała nowego adresu do doręczeń, nie podejmuje korespondencji wysłanej na ostatni znany organowi adres korespondencyjny oraz w przypadku, dokonania tzw. doręczenia zastępczego. Należy zatem zauważyć, że w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wyłączające możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 540b § 1 Kpk i jak wskazano wyżej, obwiniony był reprezentowany w postępowaniu przez obrońcę a zawiadomienie o rozprawie dyscyplinarnej zostało mu doręczone w sposób zastępczy. Odwołując się cytowanego wyżej fragmentu wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 411/13, należy ponownie podkreślić, że kwestie doręczenia wezwania na rozprawę dyscyplinarną podobnie jak kwestia doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego i przywrócenia terminu do złożenia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego przez Dyrektora Izby [...] w [...], w chwili obecnej posiadają przymiot powagi rzeczy osądzonej. Ponownego przywołania wymaga także, uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r, sygn. akt i OPS 6/09: "Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, iż fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia na nią skargi przez sąd administracyjny zamyka organom administracji legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej, jednakże tylko "w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego."

M. G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniu Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 437 § 1 Kpk. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Szefa Służby [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., które zostało wydane w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną bez zastosowania art. 547 § 2 Kpk., poprzez orzeczenie w sprawie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym orzeczeniem dyscyplinarnym Dyrektora Izby [...] w [...] z dnia [...] lipca 2012 r, jedynie na podstawie przepisu o właściwości sądu tj. art. 544 § 1 Kpk., w sytuacji gdy organ II instancji powinien był na podstawie art. 437 § 1 i 2 Kpk. w zw. z art. 438 pkt 2 Kpk. dokonać zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez wznowienie postępowania i uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby [...] w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (vide: 437 § 2 zd. 2 Kpk.);

art. 542 § 3, w zw. z art. 439 § 1 pkt 1), w zw. z art. 40 § 1 pkt 5), 6) i 7) i art. art. 42 § 4 Kpk., poprzez jego niezastosowanie do ustalonego stanu faktycznego pomimo pierwotnego odnalezienia przez Szefa Służby [...] wspólnych przesłanek wznowienia w stosunku do art. 145 § 1 pkt 3 Kpa, w sytuacji gdy w wydaniu orzeczenia dyscyplinarnego brała udział osoba podlegająca wyłączeniu od orzekania oraz zachodziły przesłanki do wyłączenia organu Dyrektora Izby [...] w [...];

- art, 542 § 3, w zw. z art. 439 § 1 pkt 11) Kpk., poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy, pomimo odnalezienia przez Szefa Służby [...] wspólnych przestanek wznowienia w stosunku do art. 145 § 1 pkt 4 Kpa., w sytuacji gdy sprawę wydalenia ze służby celnej rozpoznano pod nieobecność obwinionego i wydano orzeczenie dyscyplinarne pod nieobecność obwinionego, podczas gdy obecność obwinionego w takiej sytuacji jest obowiązkowa, co znajduje potwierdzenie w art 186 ustawy o Służbie [...], w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych z dnia 11 lutego 2010 r.;

art. 542 § 3, w zw. z art. 439 § 1 pkt 10) Kpk., poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy pomimo odnalezienia przez Szefa Służby [...] wspólnych przesłanek wznowienia w stosunku do art, 145 § 1 pkt 4 Kpa., w sytuacji gdy - wyznaczony ponownie przez organ dyscyplinarny spośród funkcjonariuszy celnych ten sam obrońca z urzędu, nie wniósł środka zaskarżenia, czyniąc to, Jak na pierwotnym etapie postępowania dyscyplinarnego, bez wiedzy i zgody obwinionego, mimo i zgodnie z art. 84 § 2 Kpk. obrońca miał obowiązek podejmowania czynności procesowych do prawomocnego zakończenia postępowania, co w konsekwencji powinno stanowić postawę do wznowienia postępowania;

art. 540 § 1 pkt 2) lit. a), w zw. z art. 433 § 1 i 2 Kpk., poprzez nierozpoznanie sprawy w granicach podniesionego zarzutu i wskazanie na nowe niekorzystne ustalenia poczynione przez organ odwoławczy oraz przyjęcie, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 1 pkt 2) iit. a) Kpk. w sytuacji gdy w sprawie zostały przywołane nowe fakty wcześniej nieznane, które wskazywały na zaistnienie określonej pomyłki organu dyscyplinarnego i na wysokie prawdopodobieństwo uchylenia kary wydalenia ze służby celnej po wznowieniu postępowania albo wymierzenia obwinionemu łagodniejszej kary z uwagi na nieuwzględnienie przy wymiarze kary dyrektyw, o których mowa w art. 167 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o Służbie [...], m.in. takich jak współmierność do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopień zawinienia Pana M. G., a także w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony wyłącznie w postępowaniu dyscyplinarnym;

art. 546 i art. 544 § 3 Kpk., poprzez niewykonanie czynności sprawdzających podawanych przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania, tj. wysłuchania na te okoliczności skarżącego, a w konsekwencji zdeprecjonowanie tych okoliczności przez organ, a także poprzez niewydanie przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej postanowienia umożliwiającego skarżącemu wzięcie czynnego udziału w sprawie przed wydaniem postanowienia, w tym nieuwzględnienie wniosku skarżącego o wyrażenie swojego stanowiska w sprawie przed Rzecznikiem Dyscyplinarnym, co w konsekwencji doprowadziło do wydania niekorzystnego z punktu widzenia interesów skarżącego postanowienia;

art. 457 § 3 i art. 433 § 2 Kpk., poprzez wadliwe uzasadnienie postanowienia, polegające na braku wskazania faktycznych i prawnych podstaw, które zaważyły za podjętym przez organ odwoławczy rozstrzygnięciu, - nie odniesiono się do sprecyzowanego zarzutu zawartego w zażaleniu dotyczącego naruszenia art. 544 § 3 Kpk., a tym samym przekroczenie granic uznania w postępowaniu wywołanym wniesionym przez skarżącego zażaleniem;

przepisu art. 153 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie przez organ administracji w ponownym rozpoznaniu sprawy wiążących go ocen prawnych i wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2015 r" sygn. akt II SA/Wa 583/15, co w konsekwencji doprowadziło do wydania niekorzystnego z punktu widzenia interesów skarżącego postanowienia.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 275 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1947 ze zm.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w podstawie zaskarżonego postanowienia albowiem ustawa o KAS weszła w życie 1 marca 2017 r. i w rozpatrywanej sprawie organ dyscyplinarny zobowiązany byt stosować przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie [...], gdyż uchylone przepisy przez art. 159 pkt 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016, poz. 1948), mają zastosowanie po wydaniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego organu II instancji;

art. 169 ust. 1 ustawy o Służbie [...], poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten wyłącza regulację art. 187 ustawy, pozwalającej stosować w kwestiach nieuregulowanych, w sposób odpowiedni, przepisy Kodeksu postępowania karnego, w tym dotyczące wyłączenia organu (vide: art. 40 § 1 pkt 5), 6) i 7) i art. art. 42 § 4 Kpk.) i pracownika, co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia o braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, pomimo pierwotnego odnalezienia przez Szefa Służby [...] wspólnych przesłanek wznowienia w stosunku do art. 145 § 1 pkt 3 Kpa,;

art. 178 ust. 2 ustawy o Służbie [...] poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten wyłącza regulację zawartą w art. 186 ustawy o Służbie [...] w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych z dnia 11 lutego 2010 r. w zakresie braku możliwości wydania orzeczenia pod nieobecność obwinionego.

W konkluzji skargi, M. G. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i o rozważenie uchylenia poprzedzającego go postanowienia Szefa Służby [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz o zasadzenie na jego rzecz od organu kosztów zastępstwa prawnego.

W odpowiedzi na skargę Szef Krajowej Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonym postanowieniu.

Natomiast w zakresie zarzutu skargi w zakresie art. 275 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, uznał go za bezzasadny.

Nadmienił, że stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej weszła w życie z dniem 1 marca 2017 r. z wyjątkami, które nie mają wpływu na przebieg niniejszej sprawy. Stosownie do treści art. 159 tejże ustawy wprowadzającej, w tej samej dacie straciła moc m.in. ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie [...]. Uzupełnieniem tego zapisu jest art. 160 znoszący organy Służby [...] tj. Szefa Służby [...], dyrektorów izb celnych, naczelników urzędów celnych, innymi słowy, z dniem [...] marca 2017 r. Służba [...], jako organizacja została rozwiązana tracąc swoją podmiotowość. W tych okolicznościach, mając na uwadze chociażby treść art. 180 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej zarzut skarżącego w tym zakresie należy uznać za niezasadny.

Skarżący w replice na odpowiedź na skargę podtrzymał zarzut nieprawidłowego zastosowania przez organ art. 275 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej.

Zarzucił organowi brak ustosunkowania się do zarzutów skargi naruszenia art. 540 § 1 pkt 2 lit. a Kpk i pominiecie pozytywnych cech skarżącego.

W jego ocenie organ nie zrealizował wytycznych zawartych w wyroku WSA z 4 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2160. Obowiązkiem organu było powiadomienie obwinionego o czasie i miejscu tej czynności i ewentualnych konsekwencjach nieobecności. Jeżeli organ, stosując najprawdopodobniej błędne przepisy uważał, że nieusprawiedliwiona nieobecność uprawnia go do wydania orzeczenia w trybie zaocznym, to zdaniem skarżącego o takiej konsekwencji winien obwinionego pouczyć. Tymczasem organ ograniczył się do wezwania skarżącego na wysłuchanie i pouczył o konsekwencjach wynikających z art. 178 ust 2 ustawy o Służbie celnej. Jedyną, opisaną normą prawną, konsekwencją nieobecności przy wysłuchaniu jest przyjęcie fikcji wysłuchania, polegającej na odczytaniu wcześniej złożonych wyjaśnień. Organ błędnie przytoczył treść art. 178 ust. 2 ustawy o Służbie [...], czynność wysłuchania, zastępując szerszym pojęciem "rozprawa".

Skarżący zarzucił, iż do dnia dzisiejszego nie zostało wyjaśnione, czy czynność wydania orzeczenia została przeprowadzona w dniu 2-go, jak wynikałoby z protokołu, czy też w dniu 6-ego, jak wynika to z orzeczenia. Zgodnie z art. 178 ust. 3. orzeczenie dyscyplinarne powinno zawierać datę jego wydania.

W ocenie skarżącego organ myli uprawnienia pełnomocnika z obrońca w kontekście art. 176 § 1 zd. 2 ustawy o Służbie Celnej i art. 84 § 1 i § 2 Kpk.

Skarżący nie zgadza się z twierdzeniami organu, jakoby "skutkiem wyrugowania z obrotu prawnego tego pierwszego rozstrzygnięcia, jest jedynie historyczny i doktrynotwórczy aspekt cytowanego wyroku, w odniesieniu do obecnego etapu postępowania" (str.9 odpowiedzi na skargę) - gdyż organ dyscyplinarny, prowadząc ponowne postępowanie w danej sprawie jest związany wytycznymi prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu. Ponadto, zauważyć należy, że WSA wyrokiem z dnia 4 marca2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2160/10 kwestionował jedynie niewspółmierność kary. Mamy więc tu do czynienia ze stanem prawomocności horyzontalnej. Jeżeli w tej sytuacji, w prawie karnym materialnym brak jest określonych warunków orzeczenia sankcji, to stanowi to ujemną przesłankę procesową mieszczącą się w otwartym katalogu z art. 17 § 1 pkt 11 Kpk. - umorzenie postępowania "tam gdzie to było konieczne konfrontując ze stanem faktycznym sprawy" (Kulesza, Starzyński "Postępowanie karne" Warszawa 2017, Nb55).

Organ nie poczynił czynności sprawdzających okoliczności podanych we przez skarżącego we wniosku o wznowienie, co stanowi naruszenie art. 546 i art. 544 § 3 Kpk.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego ocena prawna i wskazania wiąże ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Skarga jest chybiona.

Nie jest zasadny zarzut skargi - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 275 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w podstawie zaskarżonego postanowienia, albowiem ustawa o KAS weszła w życie 1 marca 2017 r. i w rozpatrywanej sprawie organ dyscyplinarny zobowiązany był stosować przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie [...], gdyż uchylone przepisy przez art. 159 pkt 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016, poz. 1948), mają zastosowanie po wydaniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego organu II instancji.

Stosownie do treści art. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej weszła w życie z dniem 1 marca 2017 r. z wyjątkami, które nie mają wpływu na przebieg niniejszej sprawy. Stosownie do treści art. 159 tejże ustawy wprowadzającej, w tej samej dacie straciła moc m.in. ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie [...]. Uzupełnieniem tego zapisu jest art. 160 znoszący organy Służby [...] tj. Szefa Służby [...], dyrektorów izb celnych, naczelników urzędów celnych, innymi słowy, z dniem [...] 1 marca 2017 r. Służba [...], jako organizacja została rozwiązana tracąc swoją podmiotowość. W tych okolicznościach, mając na uwadze chociażby treść art. 180 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej zarzut skarżącego w tym zakresie należy uznać za niezasadny.

Natomiast ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż organ prawidłowo wykonał wytyczne wskazane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 583/15, w zakresie odpowiedniej transformacji, opartych na przepisach art. 145 § 1 pkt 3 pkt 3-6 Kpa zarzutów wznowieniowych, wskazanych przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego ostatecznym orzeczeniem dyscyplinarnym Dyrektora Izby [...] w [...] z dnia [...] lipca 2012 r., na zasady wznowienia wskazane w Kodeksie postepowania karnego. Organ także prawidłowo dokonał oceny tak przekształconych przesłanek wznowieniowych i prawidłowo orzekł o odmowie wznowienia postępowania dyscyplinarnego.

Powyższe ustalenie stanowi o niezasadności wszystkich zarzutów skargi.

Wytyczne wskazane prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 583/15 były oparte na treści art. 187 ww. ustawy o Służbie [...], który w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 ustawy, (dotyczącym postępowania dyscyplinarnego), odsyłał do odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania karnego i uznaniu, iż takie wskazanie na odpowiednie stosowanie przepisów procedury karnej, oznacza wyłączenie możliwości sięgania w postępowaniu dyscyplinarnym do instytucji procesowych uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W wyroku tym wskazano na identyczną ocenę wyrażoną w wyrokach: WSA w Białymstoku z 22 lutego 2011 r., II SA/Bk 842/10 i WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 4 grudnia 2008 r., II SA/Go 623/08.

Skoro wniosek skarżącego o wznowienie postępowania dyscyplinarnego oparty został na zarzutach wznowieniowych, opartych na konkretnie wskazanych przepisach art. 145 § 1 pkt 3 pkt 3-6 Kpa, to organ winien rozpoznać ten wniosek, w trybie właściwym, czyli odpowiednio stosując przepisy Kodeksu postępowania karnego. Instytucja procesowa wznowienia postępowania uregulowana została w szczególności w rozdziale 56 Kpk i przesłanki wznowienia określone zostały w przepisach art. 540, art. 540a i art. 540b Kpk.

Dlatego rozpoznając ponownie sprawę, zgodnie z powyższymi wytycznymi, organ zobowiązany był do zbadania, czy podstawy wznowienia określone przez skarżącego we wniosku z [...] listopada 2014 r., a odniesione do regulacji zawartych w Kpa, odpowiadają odpowiednim przesłankom do wznowienia postępowania, przewidzianym w przepisach Kodeksu postępowania karnego, a także zobowiązany był do sprawdzenia, czy zostały zrealizowane wymogi formalne pozwalające na wznowienie postępowania dyscyplinarnego w oparciu o przepisy Kpk. Organ winien także rozważyć, czy zachodzą określone w art. 542 § 3Kpk. przesłanki do wznowienia tego postępowania z urzędu. Badając przesłanki wznowienia, gdy zaistnieje możliwość do przejścia na ten etap procedowania, organ, mając na względzie specyfikę sprawy i zakres uregulowań, winien rozważyć, czy i które podstawy wznowienia mogą mieć zastosowanie w sprawie postępowania dyscyplinarnego.

Wskazać tu także należy, iż pomimo reprezentowania skarżącego przez dwóch zawodowych pełnomocników w całym postępowaniu o wznowienie, strona skarżąca nie wskazała żadnych innych niż we wniosku o wznowienie z dnia [...] listopada 2014 r. przesłanek wznowieniowych a także nie przedstawiała żadnych koncepcji przekształcenia dotychczas podnoszonych przesłanek wznowieniowych z Kpa na odpowiednie przesłanki wznowienia wskazane w procedurze karnej. Nadmienić tu należy, iż wytyczne zawarte w wyroku Sądu z dnia z dnia 16 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 583/15, jakkolwiek skierowane do organu, nie wykluczały odrębnego działania w tym zakresie przez zawodowych pełnomocników skarżącego.

Dlatego też zarzuty skargi, wskazujące na inne podstawy wznowienia i stosowanie innych przepisów procedury karnej, wprost nie wyprowadzonej z zarzutów wniosku o wznowienie - tu. art. 547, art. 437 i art. 438 Kpa, jak i do przesłanek, które nie zostały wcześniej wskazane przez skarżącego we wniosku z dnia [...] listopada 2014 r. - należy uznać za niezasadne i niemogące stanowić przedmiotu sprawy i tym samym przedmiotu skutecznego zarzutu skargi.

Z tych też przyczyn niniejszą sprawę można rozpatrywać jedynie w odniesieniu do takich zarzutów wznowieniowych zawartych we wniosku z dnia [...] listopada 2014 r., które można transformować, na zasadzie wskazanej w art. 187 ustawy o Służbie Celnej, na odpowiednie przesłanki wznowieniowe, wskazane w Kpk.

Wykonując powyższe wytyczne organ ustalił, iż przytoczone we wniosku z dnia [...] listopada 2014 r. podstawy wznowienia oparte zostały na treści art. 145 § pkt 3-6 Kpa to jest:

wydanie orzeczenia dyscyplinarnego przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 Kpa;

strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu.

Organ odnalazł przedmiotowo wspólne przesłanki wznowienia postępowania w odniesieniu do art. 145 § 1 pkt 3 Kpa i art. art. 542 § 3 w zw. z art. 439 § 1 pkt 1 Kpk oraz art 145 § 1 pkt 4 Kpa i art 540b § 1 Kpk.

Jednakże pogłębiona analiza owych przesłanek, skonfrontowana ze stanem faktycznym niniejszej sprawy, nie dała podstaw do wznowienia postępowania dyscyplinarnego, czemu organ dał wyraz w szczegółowym omówieniu każdej z tych przesłanek, w powiązaniu z zarzutami wniosku o wznowienie oraz w konfrontacji z ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 411/13, oddającym skargę na postanowienie organu stwierdzające brak podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego – w zakresie przesłanek określonych w art. 542 § 3 i art. 540b Kpa (porównaj uzasadnienie postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz uzasadnienie zaskarżonego postanowienia).

Natomiast w odniesieniu do przepisów art. 145 § 1 pkt 5 Kpa i art. 145 § 1 pkt 6 Kpa organ nie odnalazł analogi w odpowiednich przesłankach wznowienia postępowania określonych w Kodeksie postępowania karnego. Z ostrożności procesowej organ dokonał jednak wykładni przesłanek zawartych w tych przepisach, czemu dał wyraz w uzasadnieniu postanowienia.

Organ wykluczył także istnienie w niniejszej sprawie okoliczności, które na podstawie art. 542 § 3 Kpk, mogły by stanowić o wznowieniu rzeczonego postepowania dyscyplinarnego z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela zasadność argumentacji organu w powyższym zakresie, zawartą w uzasadnieniu obu postanowień. Ponieważ argumentacja ta została szeroko omówiona w tzw. sprawozdawczej części uzasadnienia, nie ma potrzeby ponownego jej pzrytaczania.

Przechodząc do zarzutów skargi (za wyjątkiem zarzutu naruszenia art. 275 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, omówionego wyżej) wskazać należy, iż w zasadzie stanowią on powtórzenie zarzutów zażalenia, do których organ ustosunkował się w pełni i wyczerpująco w zaskarżonym postanowieniu, uzasadniając ich niezasadność. Natomiast pismo z dnia 23 kwietnia 2018 r. – stanowiące polemikę strony skarżącej z odpowiedzią na skargę nie wnosi do sprawy nowych istotnych walorów.

Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu oraz w skardze, procedura karna - podobnie jak ma to miejsce w procedurze administracyjnej - przewiduje fazę wstępną, w której dokonuje się wieloaspektowej oceny samego wniosku zarówno formalnej jak i jego merytorycznej zawartości. Wyjaśniając to zagadnienie organ trafnie przywołał postanowienie SN z dnia 11 czerwca 2015 r. sygn. akt IV KO/15. Z kolei z treści art. 547 § 2 i 3 Kpk wynika, że materialne orzeczenie o wznowieniu postępowania powinno zawierać dwa rozstrzygnięcia: pierwotne i następcze. Orzeczeniem pierwotnym będzie w takim wypadku zawsze wznowienie postępowania w danej sprawie albo odmowa takiego wznowienia. Natomiast orzeczenie następcze będzie wydane w następstwie wznowienie postępowania i po rozpatrzeniu ponownym całej spawy może przybrać postać bądź uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi; bądź uchylenia zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienia oskarżonego; względnie też - uchylenia zaskarżonego orzeczenia i umorzenia postępowania.

Dlatego całkowicie niezasadne jest mieszanie przez skarżącego przesłanek strikte wznowieniowych z innymi okolicznościami sprawy, które mogą zostać podnoszone jedynie w postępowaniu co do meritum, a nie co do oceny przyczyn wznowienia (które to przesłanki są ściśle i formalistycznie określone w każdej procedurze, w sposób charakterystyczny dla każdej nich z osobna).

Wskazać także należy, iż z uwagi na specyfikę postępowania administracyjnego (Kpa) oraz zasady proceduralne wskazane w rozdziale 11 ustawy o Służbie [...] w konfrontacji z instytucjami postępowania karnego, wskazać należy, iż niektóre instytucje wznowieniowe mogę być dla obu postepowań wspólne, zaś niektóre specyficzne jedynie dla danej procedury i z tego powodu nie dadzą się transformować na inną procedurę.

Z uwagi na specyfikę stosunku służbowego oraz istotę postępowania dyscyplinarnego (wyłączna prerogatywa przełożonego), niektóre instytucje postępowania karnego mogą być tu sosowane jedynie odpowiednio – jak stanowi art. 187 ww. ustawy o Służbie [...]. Dotyczy to zwłaszcza niemożności pełnego zastosowania karnej zasady ponownego nie orzekania w danej sprawie przez ten sam skład sądu (instytucja wyłączenia) w konfrontacji z prawem wymierzania przez przełożonego kar dyscyplinarnych podwładnemu.

Chybiony jest zarzutu błędnej wykładni art. 169 w kontekście art. 187 ustawy o Służbie [...]. Stosownie do art. 169 ust. 1 tej ustawy, orzekanie kar dyscyplinarnych należało do naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej oraz Szefa Służby [...] - jako organów dyscyplinarnych - w odniesieniu do podległych im funkcjonariuszy a art. 169 ust. 5 ustawy stanowił, że orzekanie kar określonych w art. 167 ust. 1 pkt 6 -10 należało wyłącznie do właściwości organów dyscyplinarnych - odbierając w tym zakresie osobom piastującym funkcje zastępców organów celnych, możliwość orzekania w tego typu sprawach. Nadto, jak wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny, powierzenie właściwym przełożonym rozstrzygania spraw dyscyplinarnych stanowi jedną z grup uprawnień przyznanych im w stosunku do podwładnych funkcjonariuszy (wyrok TK z 2 września 2008 r. sygn. akt K 35/06). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego odnaleźć można także tezę, iż postępowanie dyscyplinarne, jako narzędzie przełożonego wobec swoich podwładnych, jest jego wyłączną domeną, a decyzja o wszczęciu (lub nie) postępowania wobec danego funkcjonariusza jest decyzją autonomiczną i uznaniową zarazem. Przytoczone argumenty jednoznacznie wskazują, że do dnia jej uchylenia, ustawa o Służbie [...] posiadała swoje własne regulacje dotyczące właściwości orzekania w sprawach dyscyplinarnych a podstawowym kryterium ich stosowania, było orzekanie przez osobę piastującą funkcję organu dyscyplinarnego wobec podległych sobie funkcjonariuszy.

Zagadnienie możliwości wydania orzeczenia dyscyplinarnego pod nieobecność obwinionego stanowiło jedną z przesłanek skargi na postanowienia odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego, badaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 411/13 - wyrok z dniu 3 lipca 2013 r. Dlatego kwestia ta stanowi już res iudicata i jako taka, nie może stanowić skutecznej podstawa do wszczęcia postępowania wznowieniowego, na zasadzie art. 542 § 3 w zw. a art. 439 § 1 pkt 11 Kpk., na co trafnie wskazał organ, jak i nie może stanowić zasadnego przedmiot niniejszej skargi.

Nadto zagadnienie orzekania pod nieobecność obwinionego zostało ograniczone do ściśle określonych sytuacji wskazanej w art. 178 ust. 1 i 2 ustawy o służbie celnej i określonej w § 9 ust 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych i w niniejszej sprawie zasad tych organ dyscyplinarny przestrzegał. Dowodem na to jest badanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 411/13 potwierdzające skuteczność doręczenia powiadomień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.