Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1406/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 14 października 2021. roku, znak: WS-V1.7534.3.105.2021.BP w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z 29 kwietnia 2021 r. znak: AG-I.6821.9.2020.WW Starosta Brzeski orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w całości w sprawie o zwrot działki ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości P. gmina Iwkowa.

Orzekając w ww. sposób organ I instancji wskazał, iż analiza akt nie wykazała, aby w/w działka została kiedykolwiek wywłaszczona. Jednakże niezależnie od faktu czy dana działka była przedmiotem wywłaszczenia, zlokalizowanie na działce pasa drogowego drogi publicznej wyklucza jej zwrot wywłaszczonemu właścicielowi, bowiem właścicielem drogi publicznej może być wyłącznie podmiot publiczny, a tym samym w takim przypadku wykluczone jest także badanie realizacji celu wywłaszczenia i czasu, w którym to nastąpiło.

Odwołanie złożył M. K., podając, że grunt ten stanowi integralną część jego gospodarstwa i tak był wykorzystywany wcześniej przez jego poprzedników prawnych. Okoliczność, że właściciele gruntów położonych na południowy-wschód od tej posesji chcą sobie ułatwiać życie przez próby przejazdu po nim nie jest usprawiedliwieniem dla naruszania własności.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 14 października 2021 r. nr WS-VI.7534.3.105.2021.BP, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podano, iż odwołujący zwrócił się o zwrot części działki nr [...] leżącej (na długości) pomiędzy działkami [...] i [...]. Analiza mapy w kontekście opisanej we wniosku lokalizacji jednoznacznie wykazała, że wniosek dotyczy działki nr [...] położonej w miejscowości P. , gmina Iwkowa. Działka ta nie jest objęta żadną księgą wieczystą. Organ I instancji w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym prowadzonym przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Brzesku pod numerem ewidencyjnym [...], odszukał jedynie wykaz synchronizacyjny wraz z protokołem z badania ksiąg gruntowych (Iwh) w zakresie własności parcel gruntowych tworzących w/w działkę. Zgodnie z aktualnymi danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków działkę zarejestrowano z wpisem: władanie samoistne - Skarb Państwa, gospodarowanie - Urząd Gminy Iwkowa; przedmiotowa działka została sklasyfikowana jako użytek "dr", czyli drogi.

Przedmiotowa działka wchodzi w skład drogi gminnej w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, która została zaliczona do kategorii dróg gminnych Uchwałą Nr VI/16/88 Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 23 listopada 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych w województwie tarnowskim do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich. Drodze tej nadano wówczas numer [...] oraz nazwę P. M. - N.. Obecnie przedmiotowa droga (zgodnie z uchwałą Nr 1070/05 Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 13 października 2005 r. w sprawie nadania numerów dróg gminnych na obszarze powiatu brzeskiego w Województwie Małopolskim oraz uchwałą Nr 866/07 Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie zmiany uchwały Nr 1070/05 Zarządu Województwa Małopolskiego) oznaczona jest jako droga nr [...] K P. M. - N.".

Wojewoda Małopolski podzielił stwierdzenie organu I instancji, iż analiza dostępnych dokumentów nie wykazała, aby działka nr [...], bądź wcześniej parcele gruntowe, z których powstała, zostały kiedykolwiek wywłaszczone. Z uwagi zatem na brak jakiegokolwiek dokumentu, który by potwierdzał, że doszło do nabycia prawa własności przedmiotowej działki przez Skarb Państwa w trybie pozwalającym na zastosowanie w stosunku do niej - czy to wprost, czy też odpowiednio - przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami regulujących kwestię zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, decyzja Starosty Brzeskiego orzekająca na podstawie art. 105 § 1 kpa o umorzeniu przedmiotowego postępowania administracyjnego - była prawidłowa. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 266/16: "To, czy objęta wnioskiem działka jest "nieruchomością wywłaszczoną" jest okolicznością decydującą o tym, czy postępowanie w sprawie zwrotu w ogóle posiada przedmiot, czy może się toczyć. Jeżeli wniosek o zwrot nie dotyczy nieruchomości wywłaszczonej, to postępowanie administracyjne w tej sprawie powinno podlegać umorzeniu jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W przypadku zgłoszenia roszczenia o zwrot nieruchomości, która nie była przedmiotem wywłaszczenia, organ zobowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, bowiem brak jest w takiej sytuacji materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia".

W skardze na powyższą decyzję wnioskodawca powtarzył zarzuty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie przewodniczącego wydziału wydane na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV (Dz.U. 2020.875).

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, Sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.

Zarzuty skargi są niezasadne, co prowadzi do oddalenia skargi.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zarzuty te sprowadzały się do zakwestionowania ustaleń organów, jako nie poczynionych odpowiednio wszechstronnie.

Wbrew jednak tej argumentacji, istotą sprawy była konieczność ustalenia czy sporna nieruchomość będąca przedmiotem roszczenia o zwrot stanowi nieruchomość mogącą podlegać zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zasadnie organy podkreślały, że w świetle art. 136 ust. 3 u.g.n., zwrotowi podlega nieruchomość lub udział w tej nieruchomości albo część wywłaszczonej nieruchomości lub udział w tej części, jeżeli została przejęta na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej. Nadto mogą być wzięte pod uwagę inne tytuły prawne np. umowy zawarte stosownie do postanowień art. 113 ust. 3 u.g.n., czy też umowy w świetle regulacji ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r., poz. 801), czyli zawartych na skutek rokowań poprzedzających wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Ponadto przepisy art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. rozszerzają zakres stosowania instytucji zwrotu na:

- nieruchomości przejęte lub nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub

art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego;

- nieruchomości nabyte na rzecz Skarbu Państwa albo gminy na podstawie:

1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli;

2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych;

3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

W tym zakresie, skoro skarżący nie podał w jakim trybie wywłaszczono mu sporną nieruchomość, to zasadnie przeprowadzono co do spornej działki ustalenia, jednak analiza dostępnych dokumentów nie wykazała, aby działka, bądź wcześniej parcele gruntowe, z których powstała, zostały kiedykolwiek wywłaszczone. Z uwagi zatem na brak jakiegokolwiek dokumentu, który by potwierdzał, że doszło do nabycia prawa własności przedmiotowej działki przez Skarb Państwa w trybie pozwalającym na zastosowanie w stosunku do niej - czy to wprost, czy też odpowiednio - przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami regulujących kwestię zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zasadnie umorzono postępowanie w zakresie zwrotu. Zatem skarżone organy zrobiły wszystko co było możliwe, celem ustalenia stanu faktycznego i w świetle tych ustaleń doszły do prawidłowych wniosków. W konsekwencji nie doszło w ocenie Sądu do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Zachodziły natomiast słuszne podstawy do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

Mają powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.