Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1834/01
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2003-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz. 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Teza: Okres represji, o jakim mowa w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, /Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./ obejmuje przedział czasu liczony od daty /dnia/ rozpoczęcia represji do daty /dnia/ jej zakończenia i musi być wyrażony w miesiącach oraz w miarę potrzeby - w dniach.

TEZY

Okres represji, o jakim mowa w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, /Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./ obejmuje przedział czasu liczony od daty /dnia/ rozpoczęcia represji do daty /dnia/ jej zakończenia i musi być wyrażony w miesiącach oraz w miarę potrzeby - w dniach.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Władysława R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 11 lipca 2001 r. (...) w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji - uchyla zaskarżoną decyzję, (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17.07.2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 i 3 ust. 1 ustawy z dnia 31.05.1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./, po rozpatrzeniu wniosku Władysława R. - przyznał uprawnienie do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z tytułu: III Rzesza - deportacja do pracy przymusowej od marca 1944 do marca 1945 - łącznie 13 miesięcy. Jednocześnie odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego objętego pozostałą częścią wniosku, gdyż nie jest możliwe przyznanie uprawnienia za początkowy i końcowy wnioskowany okres represji.

Na skutek wniosku Władysława R. o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu decyzją z dnia 11.07.2001 r. (...) na podstawie art. 127 par. 3 i 138 par. 1 pkt 2 Kpa oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31.05.1996 r. o świadczeniu pieniężnym (...) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 17.07.2000 r.

W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że Władysław R. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie; nie zaliczono pracy wykonywanej w lutym 1944 uznając ją za pracę w niepełnym miesiącu, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, świadczenie przysługuje za każdy pełny miesiąc trwania pracy. Przedstawiony dokument z niemieckiej kasy chorych z dnia 20.03.1990 r. jako datę początkową deportacji do pracy przymusowej podaje dzień 25.02.1944 r. Nie zaliczono też pracy przymusowej w kwietniu i maju 1945 r., gdyż praca ta wykonywana po dniu 18.04.1945 r. /data zajęcia rejonu Lahr przez wojska alianckie/, jeśli nawet miała miejsce, straciła charakter represji w rozumieniu ustawy.

Z tych przyczyn orzeczono jak w decyzji.

Na decyzję tą skargę wniósł Władysław R. podając, że jest ona niezgodna z rzeczywistością, na co przedstawił kserokopię dokumentów załączonych do wniosku. Wskazując na datę aresztowania, a to dzień 11.02.1944 r. i późniejszą pracę w Niemczech, domagał się zaliczenia okresu pracy przymusowej w łącznym wymiarze 15 miesięcy.

Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie i ponowił argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stan faktyczny przedstawia się następująco: we wniosku z daty 15.12.1999 r. Władysław R. domagał się przyznania świadczenia pieniężnego podając, że w okresie II wojny światowej był deportowany do III Rzeszy w okresie od lutego 1944 r. do maja 1945 r. Do wniosku załączył m.in. zaświadczenie wystawione przez Kasę Chorych w Lahr z 20.03.1990 r. potwierdzające pracę u rolnika niemieckiego od 25.02.1944 r. do 6.05.1945 r. Na tej podstawie Kierownik Urzędu decyzją z dnia 17.07.2000 r. przyznał uprawnienie do świadczenia pieniężnego za okres od marca 1944 r. do marca 1945 r.- łącznie 13 miesięcy, nie uznając przy tym miesiąca początkowego, tj. lutego 1944 r. oraz miesięcy końcowych, a to kwietnia i maja 1945 r. W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - organ ten utrzymał w mocy decyzję własną, co nastąpiło w dniu 11.07.2001 r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 31.05.1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./. Ustawa ta przewiduje świadczenie pieniężne dla osób, które podlegały represjom określając jednocześnie w art. 2, że represją w rozumieniu ustawy jest:

1/ osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych, 2/ deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium:

a/ III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,

b/ Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Wskazane unormowanie pozwala na stwierdzenie, że ustalenie okresu represji przez Kierownika Urzędu winno być precyzyjne: od daty rozpoczęcia do daty zakończenia represji. Jest to konsekwencją literalnego brzmienia przepisu, który wskazując daty /dzień, miesiąc, rok/ rozpoczęcia i zakończenia okresów represji, wymusza na organie ustalanie okresu liczonego nie tylko w miesiącach ale i w dniach. Taki sposób ustalania okresów represji wynika również z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 111 poz. 1300/. Stanowi o tym wprost par. 2 ust. 4, który używa pojęć: "data początku represji" oraz "data jej zakończenia". Nie wymaga natomiast argumentacji, iż datę podaje się przez wskazanie dnia, miesiąca i roku. Zatem konkluzja jest taka, że okres represji, o jakim mowa w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym (...), obejmuje przedział czasu liczony od daty /dnia/ rozpoczęcia represji do daty /dnia/ jej zakończenia i musi być wyrażony w miesiącach oraz w miarę potrzeby - w dniach.

Zaprezentowanej wykładni nie sprzeciwia się brzmienie art. 3 ust. 1 ustawy, gdyż w przepisie tym określone zostały wyłącznie przesłanki prawne dotyczące sposobu obliczania wysokości świadczenia pieniężnego należnego uprawnionej osobie /zob. wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r. III RN 112/99 - OSNAPU 2000 nr 20 poz. 736/, a nie ustalania okresu represji.

Tymczasem w sprawie organ ograniczył się do uwzględnienia jedynie pełnych, liczonych jako kalendarzowe miesięcy represji i bezpodstawnie odmówił uwzględnienia okresów początkowych i końcowych przypadających w trakcie trwania miesiąca kalendarzowego. Tym samym naruszył prawo materialne i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, w oparciu o art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.