Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 222/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 1, art. 75a, art. 75b, 75i, 75j
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 107 par. 3, art. 127 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 305 par. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
article: art. 34, 202 par. 1 i par. 5, 311 par. 5,
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
article: art. 145, art. 292, art. 296, art. 302
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 310, art. 333 par. 1 pkt 2, art. 335 par. 2, art. 335 par. 2, art. 477(2) par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 8 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 75j ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.- Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 z późn. zm., dalej: "p.o.a."), po rozpoznaniu odwołania E.K. od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2010r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w R. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:

Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w R. (zwana dalej "Komisją Kwalifikacyjną") ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką E.K. (nazywanej dalej "skarżącą"). W uzasadnieniu uchwały Komisja Kwalifikacyjna podała, że skarżąca uzyskała z testu 99 punktów. Komisja Kwalifikacyjna podniosła, że zgodnie z art. 75i ust. 3 p.o.a., pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Zatem uzyskana przez skarżącą liczba punktów przesądzała o negatywnym wyniku egzaminu.

W dniu 13 października 2010 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej uchwały. Zakwestionowała w nim prawidłowość sformułowania pytań nr 112, 113 i 123, co uniemożliwiało jednoznaczną odpowiedź. Wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzeczenie, że z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, otrzymując co najmniej 100 punktów, uzyskała wynik pozytywny.

Biorąc pod uwagę argumenty skarżącej podniesione w odwołaniu, Minister Sprawiedliwości uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie.

Minister Sprawiedliwości, wskazując, że realizuje zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 15 k.p.a., ponownie merytorycznie rozpatrzył i rozstrzygnął całokształt sprawy oraz ponownie ocenił wszystkie zebrane dowody dotyczące egzaminu (w tym także pytań testowych), jak i jego przebiegu. Organ II instancji ustalił, że egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy – Prawo o adwokaturze i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. Nr 91, poz. 748, dalej: "rozporządzenie z 09.06.2009 r."). Z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków Komisji Kwalifikacyjnej, znany organowi II instancji z urzędu, jako otrzymany w trybie art. 75i ust. 5 p.o.a. Minister przyjął, że protokół nie wskazuje, aby w trakcie egzaminu wystąpiły nieprawidłowości mogące mieć wpływ na wynik egzaminu skarżącej. Również Komisja Kwalifikacyjna w uchwale w sposób zgodny z przepisami ustaliła wynik egzaminu.

Minister Sprawiedliwości powołał się na treść art. 75i ust. 1 p.o.a., zgodnie z którym egzamin wstępny na aplikację adwokacką polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może więc wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast art. 75i ust. 3 tejże ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Stosownie zaś do

art. 75 ust. 2 p.o.a., aplikantem adwokackim może zostać osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego.

Minister stwierdził, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Zatem omawiany test egzaminacyjny odpowiadał kryteriom nałożonym przez art. 75i ust. 1 p.o.a.

Jak wynika z ustaleń Komisji Kwalifikacyjnej i po ponownym sprawdzeniu karty odpowiedzi przez organ II instancji, skarżąca udzieliła prawidłowych odpowiedzi na 99 pytań, a zatem otrzymała 99 punktów. Skarżąca nie uzyskała zatem wymaganych ustawowo 100 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowego progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów.

Minister Sprawiedliwości stwierdził, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której ten organ ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. W myśl art. 75i ust. 3 p.o.a. pozytywny wynik mógł uzyskać tylko taki kandydat, który z testu otrzymał co najmniej 100 punktów. W przypadku skarżącej taka sytuacja nie miała miejsca.

Odnosząc się do pytań zakwestionowanych przez skarżącą organ zajął następujące stanowisko:

- pytanie nr 112, które brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, zezwolenie na nabycie nieruchomości przez cudzoziemców, będących obywatelami państw- stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym albo Konfederacji Szwajcarskiej, przez okres 12 lat od dnia przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, jest wymagane w przypadku nabycia:

A spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego,

B własnościowego lokalu użytkowego,

C własności nieruchomości leśnych".

Prawidłową odpowiedzią według Ministra była odpowiedź "C", oparta na treści art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 roku o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r. nr 167, poz. 1758 z późn zm.).

E.K. udzieliła odpowiedzi "A".

W odwołaniu skarżąca zarzuciła, że w pytaniu nr 112 zawarta jest terminologia – pojęcia: "spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego", "własność lokalu użytkowego" - nieznana ani ustawie o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, ani ustawie o własności lokali, ani też ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego. Ponadto, zdaniem skarżącej brakowało zastrzeżenia wynikającego z art. 8 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, iż "zwolnień", o których mowa w ust. 1 nie stosuje się do nieruchomości położonych w strefie nadgranicznej oraz gruntów rolnych o powierzchni przekraczającej 1 hektar. Nadto skarżąca, że na udzielenie prawidłowej odpowiedzi, na jedno pytanie miała jedną minutę. To spowodowało, że nie była ona w stanie dokonać skomplikowanych analiz prawnych pojęć zawartych w propozycjach odpowiedzi: Skoro w pytaniu użyto określeń niezgodnych z ustawą o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, to są to odpowiedzi prawidłowe i zakreśliła pierwszą możliwą "A".

Minister Sprawiedliwości po analizie pytania numer 112 i propozycji odpowiedzi "A", "B" i "C" uznał zarzuty skarżącej za bezpodstawne.

Organ, odwołując się do brzmienia art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców wskazał, że cudzoziemcy będący obywatelami lub przedsiębiorcami państw - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym albo Konfederacji Szwajcarskiej muszą uzyskiwać zezwolenie na nabycie zarówno nieruchomości rolnej, jak i nieruchomości leśnej, a także nieruchomości o charakterze mieszanym: rolno- leśnym, jak nieruchomości, której część będzie miała charakter rolny, bądź leśny.

Argumentacja skarżącej, że w propozycjach nieprawidłowych odpowiedzi użyto terminologii nieznanej ustawie o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w żadnym razie nie oznacza, że pytanie jest wadliwe. Taki zarzut byłby uzasadniony, gdyby prawidłową odpowiedź zbudowano przy użyciu nieznanych tej ustawie terminów. Użycie w wadliwych odpowiedziach pojęć, którymi ta ustawa się nie posługuje, powinno było być dla zdającej wskazówką i ułatwieniem, że ta odpowiedź jest nieprawidłowa. Warunkiem jednak była znajomość ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.

Dodatkowo organ wskazał, że terminologia, którą posłużono się redagując odpowiedzi "A" i "B" pytania nr 112 jest powszechnie znaną na gruncie prawa cywilnego. Dla skarżącej jako absolwentki studiów prawniczych, żaden z przywołanych terminów nie powinien nastręczać trudności, tak w zakresie ich zrozumienia, jak i stosowania. Nie zaistniała konieczność dokonywania skomplikowanych analiz prawnych użytych w wadliwych odpowiedziach pojęć, wystarczała sama znajomość ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców do udzielenia prawidłowej odpowiedzi.

Co do braku w pytaniu założeń opartych na art. 8 ust. 3 tej ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, Minister Sprawiedliwości uznał za chybiony ten zarzut, gdyż wyjątki z tego przepisu dotyczą zwolnień, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, a nie nieruchomości, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy. Pytanie zaś oparte zostało na treści art. 8 ust. 2 pkt 1 tej ustawy.

Minister nie uwzględnił również zarzutu zbyt krótkiego czasu na rozwiązanie testu. Powołując się na protokół odbioru prac od kandydatów praca o nr kodu [...] (który wylosowała skarżąca) została oddana już o godzinie 13:12 czyli 18 minut przed zakończeniem egzaminu. W tym czasie mogła dokonać niezbędnej analizy pytania nr 112.

- pytanie numer 113, które brzmiało:

"Zgodnie z ustawą - Prawo budowlane w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę stroną nie jest:

A. inwestor,

B. kierownik budowy,

C. zarządca nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu".

Prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "B", oparta na art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.).

Skarżąca udzieliła na pytanie nr 113 odpowiedzi "C".

Skarżąca zarzuciła, że cytowany powyżej przepis operuje pojęciem "stronami", a nie "stroną", jak jest w pytaniu, a po drugie sugeruje, że w postępowaniu tym występuje tylko jedna strona, a nie wiele stron. Argumentowała, że nie wykorzystano wszystkich możliwych konfiguracji dla zbudowania prawidłowych odpowiedzi. Podniosła, że wprowadzenie do pytania "kierownika budowy", jako odpowiedzi prawidłowej, było wprowadzeniem w błąd, bo po pierwsze jest to uczestnik zbliżonego pojęcia "proces budowy", a w dodatku może on w postępowaniu występować jako pełnomocnik inwestora.

Minister Sprawiedliwości zarzuty skarżącej uznał za niezasadne. Organ podał, że zacytowany przepis artykuł 28 ust. 2 Prawa budowlanego wymienia krąg osób, którym przysługuje prymat strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Kierownik budowy do grona tych osób niewątpliwie nie należy. Sama skarżąca na tę okoliczność wskazuje pisząc, że kierownik budowy jest to uczestnik zbliżonego pojęcia "proces budowy".

Tymczasem w zakwestionowanym pytaniu chodziło o podmiot nie mający statusu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, zatem właściwa jest liczba pojedyncza. Bez znaczenia — z punktu widzenia konstrukcji pytania - była okoliczność liczby stron mogących uczestniczyć w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, skoro pytanie dotyczyło wskazania podmiotu, który stroną tego postępowania nie jest. Pozwolenie na budowę jest decyzją administracyjną, która jest skierowana wyłącznie do stron postępowania, których krąg precyzyjnie określa omawiany przepis. Przepis art. 28 ust. 2 ww. ustawy wymienia pozytywnie strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, wśród których nie wymienia kierownika budowy. Pytanie nr 113 zaś było postawione od strony negatywnej i opierało się na założeniu, który z podmiotów wymienionych w propozycjach odpowiedzi nie jest "stroną" w sprawie pozwolenia na budowę. Zatem nie sprowadzało się do literalnego przytoczenia przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. To powodowało, że zarzut skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie.

Wobec powyższego pytanie numer 113 było zredagowane w sposób jasny i oczywisty, a jedyną poprawną odpowiedzią na nie była odpowiedź "B".

- pytanie nr 123, które brzmiało:

"Zgodnie z ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe:

A. nie zostaje wszczęte,

B. podlega zawieszeniu,

C. podlega umorzeniu."

Prawidłową odpowiedzią na powyższe pytanie według organu była odpowiedź "B", której podstawę prawną stanowił art. 56 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "C".

W odwołaniu zarzuciła, że zostało sformułowane w sposób wadliwy, gdyż z pytania nie wynikało, że chodzi o postępowanie administracyjne wszczęte w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności. Podnosiła, że pytanie było wprawdzie zgodne z brzmieniem art. 56 p.p.s.a., ale mimo to nie było dostatecznie jasne i precyzyjne. Argumentowała, że czynności wskazane w treści pytania już nastąpiły, co oznaczałoby, że istotnie sąd powinien już umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Zarzut skarżącej Minister Sprawiedliwości uznał za chybiony, gdyż, w jego ocenie treść pytania była jasna i oczywista. Pytanie było odwzorowaniem treści art. 56 p.p.s.a., który dopuszcza wniesienie skargi do sądu administracyjnego także po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, z tym że postępowanie sądowe zostaje zawieszone. Z przepisu art. 56 p.p.s.a wynika zasada, że toczące się nadzwyczajne postępowanie wewnątrzadministracyjne stanowi przeszkodę do rozpoznania skargi przed sądem administracyjnym.

Pytanie numer 123 zostało poprawnie skonstruowane (nawet z daleko idącą precyzją) i jego sformułowanie nie mogło skarżącej wprowadzić w błąd, zawiera ono jedną poprawną odpowiedź, którą jest odpowiedź "B"

Minister Sprawiedliwości stwierdził, że kwestionowane pytania nr 112, 113 i 123 w pełni odpowiadają kryteriom jasności, precyzyjności, jednoznaczności, jak i nie budziły. Nie wprowadzały one uczestników egzaminu w błąd i ich treść, jak i propozycje odpowiedzi, zredagowane zostały precyzyjnie.

Pismem z dnia 28 grudnia 2010 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r., wnosząc o jej uchylenie oraz stwierdzenie, że uzyskując co najmniej 100 pkt z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, zdała egzamin z wynikiem pozytywnym.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania administracyjnego art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na pobieżnym i niewszechstronnym rozważeniu materiału dowodowego zebranego w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką,

2. art. 8 i art. 11 k.p.a., przez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów państwa, nie wyjaśnienie czym kierowały się przy załatwianiu sprawy,

3. art. 15 k.p.a., przez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i ograniczenie się w postępowaniu tylko do zarzutów odwołania,

4. naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania stanowiących podstawę do skonstruowania pytań na egzamin wstępny, przy przyjęciu, że pytania zostały zbudowane jako jasne, niewątpliwe i oczywiste w sytuacji gdy takimi nie były.

Skarżąca podała, że przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w z w. z art. 8 k.p.a., nakładają na organ administracji zachowanie szczególnej wnikliwości w ocenie poprawności zbudowanych pytań na egzamin wstępny z punktu widzenia ich: jednoznaczności, odzwierciedlenia wiernej treści przepisu będącego podstawą udzielenia odpowiedzi, jasności, precyzyjności, braku wprowadzenia w błąd. Zdaniem skarżącej, Minister Sprawiedliwości, z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania ograniczył się tylko do rozpoznania zarzutów strony. Co do spełnienia obowiązku ponownego rozpoznania sprawy w istocie ograniczył się do powielenia licznych "frazesów i ogólników", że "pytania są zbudowane prawidłowo".

Z tego też powodu skarżąca wskazała kolejne wadliwie zbudowane pytania egzaminacyjne.

Skarżąca podała, że pytanie nr 24 brzmiało:

"Kodeks postępowania karnego nie przewiduje możliwości wydania przez Policję, nawet pod warunkiem zatwierdzenia przez prokuratora, postanowienia o

A. wszczęcie śledztwa,

B. odmowie wszczęcia śledztwa,

C. umorzenia śledztwa".

Z klucza odpowiedzi wynikało, że prawidłową była odpowiedź "A". Skarżąca zakreśliła odpowiedz "B", uznaną za błędną. W decyzji nie zwrócono w ogóle uwagi na to, że wbrew stanowisku zawartemu w wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. VI SA/Wa 914/09, pytanie nie jest odzwierciedleniem konkretnego przepisu prawa, lecz zlepkiem, kompilacją wszystkich przepisów k.p.k., co oznacza, że skarżąca była zmuszona w ciągu krótkiego okresu do dokonywania analizy myślowej wszystkich przepisów k.p.k.

Poza tym odpowiedź na to pytanie była efektem wykładni systemowej dokonanej przez organ. Nadto nie uwzględniono w pytaniu sytuacji z art. 311 § 5 k.p.k., według którego prokurator może zastrzec przekazując śledztwo Policji, że będzie wyłącznie kompetentny do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa lub umorzenia postępowania.

Skarżąca zakwestionowała także prawidłowość pytania nr 31, które brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania w sprawach o wykroczenia, w razie uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego powołuje się:

A. biegłego psychiatrę,

B. dwóch biegłych psychiatrów,

C. dwóch biegłych psychiatrów i biegłego psychologa".

Prawidłową odpowiedzią z klucza była odpowiedz "A", a skarżąca zakreśliła odpowiedz "B" uznaną za nieprawidłową.

Zdaniem skarżącej, pytanie zostało wadliwie skonstruowane, gdyż art. 42 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (w skrócie: "k.p.s.w."), wyraźnie wskazuje na organ, który ma powołać biegłego. Jest nim Sąd lub prokurator. Brak odwołania się do nich zmusił skarżącą do ustalenia jak brzmiałaby prawidłowa odpowiedź, gdyby prowadzone było postępowanie o wykroczenie uregulowane poza kodeksem wykroczeń. W opinii skarżącej, brak odwołania się do tych organów był okolicznością wprowadzającą w błąd.

Skarżąca uznała, że również pytanie nr 41 w brzmieniu:

"Kodeks cywilny nie przewiduje możliwości nabycia przez zasiedzenie:

A. służebności gruntowej,

B. służebności drogi koniecznej,

C. służebności osobistej.",

zostało skonstruowane wadliwie.

Prawidłową odpowiedzią z klucza była odpowiedź "C", skarżąca zakreśliła jako poprawną odpowiedź "B". Skarżąca kwestionowała, aby z treści art. 302 k.c., wynikała prawidłowa odpowiedź. Zdaniem skarżącej, przy uwzględnieniu wadliwej i wprowadzającej w błąd treści pytania i treści przepisu, zwrócić należało uwagę na to, że ani art. 292 k.c., ani art. 145 § 1 – 3 k.c. , ani inne przepisy Kodeksu cywilnego nie stanowią o możliwości nabycia przez zasiedzenie drogi koniecznej.

Wątpliwości skarżącej wzbudziło pytanie nr 67, które brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, gdy zachodzi obawa, że przeprowadzenie dowodu stanie się niewykonalne lub zbyt utrudnione, a postępowanie nie zostało jeszcze wszczęte:

A. Zabezpieczenie takiego dowodu przez Sąd nie jest możliwe,

B. Sąd obowiązany jest zabezpieczyć taki dowód z urzędu,

C. Sąd może zabezpieczyć taki dowód tylko na wniosek".

Prawidłową odpowiedzią z klucza była odpowiedź "C". Skarżąca zakreśliła odpowiedź "B" uznaną za nieprawidłową.

Zdaniem skarżącej, błąd w sformułowaniu tego pytania polegał na tym, że zarówno w pytaniu użyto sformułowań nie istniejących w przepisie (postępowanie nie zostało wszczęte), jak również w odpowiedziach: "B" (obowiązany), "C" (wyłącznie). Używanie takich określeń nieistniejących w podstawie prawnej pytania wprowadza w błąd.

Wątpliwości wzbudziła poprawność sformułowania pytania nr 68, które brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa zasądzając roszczenie uznane przez pozwanego:

A. Sąd z urzędu nada wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności,

B. Sąd nada wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek

powoda za zabezpieczeniem,

C. Sąd nie nada wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności".

Odpowiedzią prawidłową z klucza była odpowiedź "C", a podstawą prawną art. 335 § 2 k.p.c. Skarżąca jako prawidłową zakreśliła odpowiedź "A", która została uznana za błędną.

Skarżąca zauważyła, że z art. 335 § 2 k.p.c., wynika, że natychmiastowa wykonalność nie będzie orzeczona nawet za zabezpieczeniem w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa. W podstawie prawnej odpowiedzi nie powołano się na art. 333 § 1 pkt. 2 k.p.c., co jest symptomatyczne, ale w pytaniu odwoływano się do "roszczenia uznanego przez pozwanego", a tego zastrzeżenia brak w art. 335 § 2 k.p.c. Tak sformułowane pytanie wprowadzało w błąd przez użycie w nim elementów nie istniejących w jego podstawie prawnej. Pytanie zawierało więc niedopuszczalny element wykładni systemowej.

Skarżąca zakwestionowała pytania nr 112, 113 i nr 123, podtrzymując zarzuty postawione w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2010 r.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Minister Sprawiedliwości za niezasadne uznał zarzuty skarżącej odnośnie pytania nr 24. Organ podał, że istotą pytania było wskazanie, w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania karnego, jakiego postanowienia nie może wydać Policja, nawet pod warunkiem zatwierdzenia takiego postanowienia przez prokuratora.

Odpowiedź na powyższe pytanie wynika wprost z brzmienia zdania pierwszego art. 305 § 3 k.p.k. "Postanowienie o wszczęciu śledztwa wydaje prokurator". Przepis ten wyraźnie stanowi, że uprawnionym do wszczęcia śledztwa jest tylko prokurator. Policja nie ma zatem takiego uprawnienia.

Odnośnie zarzutu wadliwości sformułowania pytania nr 31 Minister Sprawiedliwości zauważył, że istota przedmiotowego pytania sprowadzała się do tego, kogo powołuje się jako biegłego w razie uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego, co wprost wynikało z treści pytania.

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "A", która znajduje swoje oparcie w treści art. 42 § 2 k.p.s.w., który stanowi, że "W razie uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego sąd lub prokurator działający na podstawie art. 56 § 1 powołuje biegłego psychiatrę. Przepis art. 202 § 5 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio".

Prawidłowa odpowiedź wynikała więc bezpośrednio z przedmiotowego przepisu, wskazanego także w wykazie prawidłowych odpowiedzi.

Skarżąca nie dostrzegła, że przedmiotowe pytanie dotyczyło tego, kogo powołuje się w razie uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego - biegłego psychiatrę. Pytanie to nie dotyczyło więc organu, który powołuje biegłego psychiatrę w razie uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego. Wyraźnie wskazuje na to treść pytania. Dla odpowiedzi na przedmiotowe pytanie nie miało więc znaczenia, kto podejmuje czynności procesowe, gdy zajdą uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego, lecz okoliczność, że powołuje się wtedy biegłego psychiatrę.

Mając na uwadze zarzuty podniesione w skardze odnośnie pytania nr 41, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że art. 302 k.c. wskazany przez skarżącą nie jest podstawą prawną prawidłowej odpowiedzi na pytanie. Podstawą prawną prawidłowej odpowiedzi jest art. 304 k.c., z którego bezpośrednio wynika, że służebności osobistej nie można nabyć przez zasiedzenie.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze odnośnie przedmiotowego pytania Minister Sprawiedliwości wskazał, że zgodnie z Kodeksem cywilnym, służebność drogi koniecznej jest jednym z ograniczonych praw rzeczowych, które ma charakter służebności gruntowej. Przepis art. 292 k.c. stanowi, że do zasiedzenia służebności drogi koniecznej stosuje się odpowiednio przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie.

Przepis art. 145 k.c., dotyczący służebności drogi koniecznej, znajduje się w Dziale II Kodeksu cywilnego zatytułowanym "Treść i wykonywanie własności".

Zgodnie z art. 172. § 1 k.c., "Posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze".

Natomiast z treści art. 292 k.c. wynika, że "służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio."

Zatem, służebność drogi koniecznej może być nabyta przez zasiedzenie w sytuacji: nieprzerwanego posiadania służebności, upływu czasu, istnienia trwałego i widocznego urządzenia. Posiadanie to będzie tu polegało na korzystaniu z cudzej rzeczy w taki sposób, jakby danej osobie przysługiwało ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności drogi koniecznej. Posiadanie to musi być wykonywane w sposób ciągły.

Wobec powyższego nie sposób zgodzić się z zarzutem skarżącej, że z żadnego przepisu Kodeksu cywilnego nie wnika, iż służebności drogi koniecznej nie można nabyć przez zasiedzenie.

Co do pytania nr 67 zarzut skarżącej był nietrafny, albowiem z treści przedmiotowego pytania i jego konstrukcji wynikało w sposób jednoznaczny, że pytanie dotyczy tego, czy w sytuacji, gdy postępowanie przed cywilnym sądem powszechnym nie zostało jeszcze wszczęte, w ogóle możliwe jest zabezpieczenie środków dowodowych, które mogą być wykorzystane w przyszłym postępowaniu, a jeżeli tak - to czy takie postępowanie, mające na celu zabezpieczenie dowodów może być wszczęte tylko na wniosek uprawnionego podmiotu, czy może je przeprowadzić także sąd działając z urzędu. Jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", która wynika wprost z art. 310 k.p.c. Odpowiedź "A" należało uznać za błędną, bowiem k.p.c. nie przewiduje w ogóle możliwości zabezpieczenia środków dowodowych, które mogą być wykorzystane w przyszłym postępowaniu. Natomiast odpowiedź "B", której udzieliła skarżąca, co prawda przewiduje możliwość zabezpieczenia środków dowodowych, ale dotyczy sytuacji, kiedy postępowanie zostało wszczęte, a zatem jest również błędna.

Odnośnie pytania nr 68, skarżąca zarzuciła, że w podstawie prawnej prawidłowej odpowiedzi nie powołano się na art. 333 § 1 pkt. 2 k.p.c, natomiast w pytaniu odwoływano się do "roszczenia uznanego przez pozwanego". Tymczasem tego zastrzeżenia brak jest w przepisie art. 335 § 2 k.p.c. Zdaniem skarżącej, tak sformułowane pytanie wprowadza w błąd przez użycie w nim elementów nieistniejących w jego podstawie prawnej. Pytanie zawiera więc niedopuszczalny element wykładni systemowej. Poprawną odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 335 § 2 k.p.c. Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A". Zarzut skarżącej organ uznał za nietrafny.

Wskazanie podstawy prawnej w wykazie prawidłowych odpowiedzi nie jest wymogiem poprawności testu egzaminacyjnego, a jedynie stanowi ułatwienie m.in. dla zdających w sytuacji, gdy pragną skontrolować prawidłowość udzielonych przez siebie odpowiedzi. Skarżąca w chwili rozwiązywania testu nie znała treści wykazu prawidłowych odpowiedzi, a zatem nawet ewentualna omyłka w nim zawarta - co w niniejszym pytaniu nie miało miejsca - nie mogła mieć wpływu na odpowiedź udzieloną przez skarżącą na to pytanie.

Reasumując, Minister Sprawiedliwości uznał, że skarga skarżącej stanowi jedynie polemikę z prawidłowo poczynionymi ustaleniami i ocenionym materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Wobec czego, zasadnym jest twierdzenie, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa, co w ocenie organu administracyjnego, czyni skargę bezzasadną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga E.K. jest niezasadna.

Podstawowe uregulowania dotyczące egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką zawarte są w art. 75 ust. 1, art. 75a, 75b, 75i, 75j p.o.a.

"Art. 75. 1. Nabór na aplikację adwokacką przeprowadza się w drodze egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, zwanego dalej "egzaminem wstępnym".

Art. 75a. 1. Egzamin wstępny przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane w drodze zarządzenia, zwane dalej "komisjami kwalifikacyjnymi". Właściwość komisji kwalifikacyjnej obejmuje obszar właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich.

3. Egzamin wstępny polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego, zwanego dalej "kandydatem", z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego, radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 75b. 1. Minister Sprawiedliwości powołuje każdego roku, w drodze zarządzenia, zespół do przygotowania pytań testowych na egzamin wstępny dla kandydatów na aplikantów adwokackich i radcowskich, zwany dalej "zespołem do przygotowania pytań testowych".

2. W skład zespołu do przygotowania pytań testowych wchodzi 9 osób, w tym 5 przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości, 2 przedstawicieli delegowanych przez Naczelną Radę Adwokacką oraz 2 przedstawicieli delegowanych przez Krajową Radę Radców Prawnych.

6. Nie później niż 90 dni przed terminem egzaminu wstępnego, przewodniczący zespołu do przygotowania pytań testowych, podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości oraz w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm.5)), zwanym dalej "Biuletynem Informacji Publicznej", ustalony przez zespół do przygotowania pytań testowych i zatwierdzony przez Ministra Sprawiedliwości wykaz tytułów aktów prawnych, według stanu prawnego obowiązującego w dniu ogłoszenia, z których wybrane stanowią podstawę opracowania pytań testowych na egzamin wstępny.

7. Zespół do przygotowania pytań testowych sporządza zestaw 150 pytań w formie testu jednokrotnego wyboru na egzamin wstępny dla kandydatów na aplikantów adwokackich i radcowskich wraz z wykazem prawidłowych odpowiedzi, w sposób uwzględniający konieczność ich zabezpieczenia przed nieuprawnionym ujawnieniem. Zespół do przygotowania pytań testowych zapewnia zgodność wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym.

8. Każda okręgowa rada adwokacka oraz rada okręgowej izby radców prawnych może zgłaszać zespołowi do przygotowania pytań testowych, za pośrednictwem przewodniczącego zespołu do przygotowania pytań testowych, propozycje pytań testowych wraz z wykazem prawidłowych odpowiedzi.

Art. 75i. 1. Egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt.

1a. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego.

2. Test sprawdza komisja kwalifikacyjna w składzie, który przeprowadza egzamin wstępny.

3. Pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

4. Z przebiegu egzaminu wstępnego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji kwalifikacyjnej uczestniczący w egzaminie wstępnym. Członkowie komisji kwalifikacyjnej mogą zgłaszać uwagi do protokołu.

5. Przewodniczący komisji kwalifikacyjnej przesyła Ministrowi Sprawiedliwości protokół w terminie 7 dni od dnia sporządzenia.

Art. 75j. 1. Po przeprowadzeniu egzaminu wstępnego komisja kwalifikacyjna ustala wynik kandydata w drodze uchwały i doręcza odpis uchwały kandydatowi i Ministrowi Sprawiedliwości.

2. Przewodniczący komisji kwalifikacyjnej niezwłocznie ogłasza wyniki egzaminu wstępnego.

3. W terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały komisji kwalifikacyjnej ustalającej wynik egzaminu wstępnego, kandydatowi służy odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości rozstrzyga odwołanie w formie decyzji administracyjnej.".

Przepis art. 75b. 1. Prawa o adwokaturze, do którego odwołuje się art. 332 ustawy o radcach prawnych brzmi:

W ocenie Sądu egzamin przeprowadzony przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w R., łącznie z uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2010 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokackiej skarżącej został przeprowadzony od strony formalnej z zachowaniem wszelkich wymagań przepisów Prawa o adwokaturze.

Zarzut skarżącej, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 11, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez "pobieżne i nie wszechstronne rozważenie materiału dowodowego, prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów państwa, bez wyjaśnienia czym kierowały się przy załatwianiu sprawy", nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca nie precyzuje w złożonej przez siebie skardze tych zarzutów, jak również nie wywodzi istotnego wpływu naruszenia tych przepisów na wynik sprawy. Badając powyższe zarzuty, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził, że w jego ocenie zarówno postępowania przeprowadzone przez organ I, jak i II instancji odbyły się w zgodzie z kodeksowymi i ustawowymi wymaganiami.

Nabór na aplikację przeprowadzono w drodze egzaminu wstępnego, zgodnie z art. 75 ust 1 i art. 75a p.o.a. Minister Sprawiedliwości powołał Komisję Kwalifikacyjną odpowiadającą wymaganiom z art. 33e ust. 1 – 4a ww. ustawy, co nie było kwestionowane przez skarżącą.

Egzamin wstępny polegający na rozwiązaniu testu składał się, zgodnie

z art. 75i ust. 1 p.o.a. z zestawu 150 pytań. Kandydat mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczał na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskiwał 1 punkt. Prawidłowość odpowiedzi oceniana była według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego, w myśl art. 75i ust. 1a p.o.a. Test sprawdziła Komisja Egzaminacyjna w składzie, który przeprowadzał egzamin wstępny (art. 75i ust. 2 p.o.a.). Pozytywny wynik z egzaminu wstępnego, z mocy art. 75i ust. 3 p.o.a. ustalano wówczas, gdy kandydat uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

Zgodnie z art. 75i ust. 4 p.o.a. z przebiegu egzaminu wstępnego sporządzono niezwłocznie protokół, który podpisali członkowie Komisji Kwalifikacyjnej uczestniczący w egzaminie wstępnym, nie zgłaszając uwag do protokółu. Po przeprowadzeniu egzaminu Komisja Kwalifikacyjna, zgodnie z art. 75j ust. 1 p.o.a., w drodze uchwały nr [...] z dnia [...] września 2010 r. ustaliła wynik egzaminu E.K. jako negatywny, gdyż kandydatka uzyskała z testu 99 punktów, zamiast minimalnych 100 punktów i doręczyła odpis uchwały zdającej z pouczeniem o możliwości wniesienia odwołania do Ministra Sprawiedliwości, z którego to prawa kandydatka (z zachowaniem terminu do jego wniesienia) skorzystała.

Nie budzi wątpliwości, że postępowanie konkursowe na aplikację adwokacką jest postępowaniem administracyjnym. Uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej, a odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 75j ust. 3 p.o.a., jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określona w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości miał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, niezależnie od tego, czy strona podnosiła zarzuty związane z procedurą przeprowadzenia egzaminu konkursowego, czy też ich nie podnosiła.

Organ odwoławczy miał zatem obowiązek poddać analizie, zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebieg. Obowiązek ten w rozpoznawanej sprawie został zrealizowany. Organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywający odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od powołanej uchwały Komisji Kwalifikacynej. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia. Co do zarzutów podniesionych w skardze, a wcześniej w odwołaniu nie wskazywanych, Minister przedstawił obszerne stanowisko w odpowiedzi na skargę.

Jednocześnie Sąd stwierdził, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zawiera wskazanie przepisów prawa i faktów będących podstawą orzekania, a także wymienienie okoliczności, z powodu których stanowisko skarżącej nie zostało przez organ uwzględnione.

Sąd podziela też stanowisko organu odwoławczego, że decyzja w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską nie jest decyzją uznaniową w takim rozumieniu, że Minister Sprawiedliwości ma możliwość dowolnego wyboru wyniku egzaminu. Nie jest więc uzasadniony zarzut naruszenia słusznego interesu strony, ponieważ ustalenie pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką może mieć miejsce jedynie w sytuacji stwierdzenia uzyskania przez kandydata co najmniej 100 punktów z testu egzaminacyjnego. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

Ponadto skarżąca nie wykazała, a Sąd nie dopatrzył się, aby pytania testowe wykraczały poza zakres wiedzy określony w art. 75a ust. 3 p.o.a. oraz ten podany do publicznej wiadomości przez przewodniczącego zespołu do przygotowania pytań testowych, zgodnie z art. 75b ust. 6 p.o.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących w rezultacie naruszenia art. 75i ust. 1 p.o.a., poprzez sformułowanie pytań egzaminacyjnych w sposób nieprecyzyjny, niejednoznaczny, zawierających odpowiedzi nieoparte wprost na przepisach, wymagające dokonywania wykładni, szczególnie w sytuacji ograniczonego czasu trwania egzaminu, podkreślić trzeba, że zgodnie ze stanowiskiem judykatury, kwestia merytorycznej oceny poprawności pytań i odpowiedzi wskazanych jako prawidłowe w kluczu testowym, jest istotnym zadaniem organu na tym etapie postępowania. Od tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodność z prawem decyzji w tym względzie (por. wyrok NSA z 17 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 473/07). Inaczej mówiąc, prawidłowe ustalenie wyniku egzaminu zależy nie tylko od prawidłowości zastosowanych procedur egzaminacyjnych, ale także od prawidłowości sformułowanych pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w tzw. "kluczu" oraz prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata.

Co do zasad, które winny być przestrzegane przy formułowaniu pytań testowych na egzamin wstępny na aplikację, wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 641/08, LEX nr 526677 stwierdził, że "ustawodawca ustanowił szereg wymagań, którym powinny odpowiadać pytania, znajdujące się w zestawach egzaminacyjnych na aplikację notarialną. W szczególności pytania te (oraz podane w nich trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa) powinny być sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości. Sposób formułowania pytań testowych nie może także wprowadzać w błąd uczestników konkursu, zaś sposób ich redagowania powinien być tak samo precyzyjny, jak precyzja, której wymaga się od kandydatów na aplikantów. Jedynie pytania spełniające powyższe wymogi gwarantują, iż test na aplikację będzie stanowił uczciwą weryfikację osób biorących udział w egzaminie na aplikacje notarialną.".

Stanowisko to rozwinął w wyroku z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 27/10, LEX nr 596704, w którym stwierdził, że "Takie stanowisko (jak wyżej) nie oznacza jednak, że niedopuszczalne jest wymaganie od kandydatów na aplikantów znajomości podstawowych zasad wykładni prawa, czy analitycznego myślenia. Zdający muszą chociażby umieć rekonstruować nieskomplikowane normy prawne, czy potrafić rozstrzygać proste problemy interpretacyjne.". Skład orzekający w pełni aprobuje powyższą argumentację. Zauważyć przy tym należy, że zasady przeprowadzania egzaminu wstępnego na aplikację notarialną są takie same jak przy egzaminach wstępnych na aplikację adwokacką i radcowską.

Ponadto zdający, przy udzielaniu odpowiedzi powinni byli bezwzględnie przestrzegać wskazówki nr 4 zawartej na zestawie pytań, a mówiącej m.in., że niedopuszczalne było dokonywanie dodatkowych założeń, wykraczających poza treść pytania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd dokonał ponownej i niezależnej od organu oceny kwestionowanych przez skarżącą pytań nr: 112, 113 i 123, co do których zarzuty zgłosiła już w odwołaniu, a następnie podtrzymała w skardze oraz pytań nr: 24, 31, 41, 67, 68 które uznała za wadliwe w skardze, w aspekcie kryterium opisanego w art. 75i ust. 1 p.o.a.

W wyniku powyższego, Sąd podzielił dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących, a wskazanych wcześniej przepisów prawa, pytania były prawidłowo sformułowane, a skarżąca nie udzieliła poprawnych odpowiedzi na wymienione wyżej pytania. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 75i ust. 3 p.o.a.

Zarzut, że pytanie nie odzwierciedlało treści danego przepisu, a odpowiedź nie zawsze wynikała z treści przepisu albo wynikała tylko z części przepisu nie może zostać uznany za uzasadniony w świetle tego, co wyżej wskazano. Ponadto skarżąca oddała rozwiązany test o godzinie 13:12, mimo że egzamin trwał do godz. 13:30 (protokół oddania prac, k. – 7 akt adm. i protokół z przebiegu egzaminu, k. – 40 akt adm.). Oznaczało to, że czas przeznaczony na rozwiązanie przedmiotowego testu nie był za krótki.

Co do pytania nr 24, prawidłowa była odpowiedź "A", a skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Zostało ono oparte na treści art. 305 § 3 Kodeksu postępowania karnego, który mówi, że: "Postanowienie o wszczęciu śledztwa wydaje prokurator. Postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu śledztwa wydaje prokurator albo Policja; postanowienie wydane przez Policję zatwierdza prokurator.". Zatem ze zdania 1 tego paragrafu wynika, że tylko prokurator może wydać postanowienie o wszczęciu śledztwa. Przepis ten znajduje się w Rozdziale 34 k.p.k. dotyczącym wszczęcia śledztwa. Natomiast przywoływany przez skarżącą art. 311 § 5 k.p.k., stanowiący, że "Prokurator może zastrzec do osobistego wykonania jakąkolwiek czynność śledztwa, a w szczególności czynności wymagające postanowienia." tylko potwierdza stanowisko, że prokurator jest "gospodarzem" śledztwa i decyduje, czy i jakie czynności procesowe w trakcie śledztwa będą wykonywać inne organy. Przepis art. 311 k.p.k. umiejscowiony jest bowiem w Rozdziale 35 dotyczącym przebiegu śledztwa. Zatem wobec kategorycznego brzmienia art. 305 § 3 zd. 1 k.p.k. prawidłowa była tylko odpowiedź "A". Pozostałe odpowiedzi były nieprawidłowe. Skarżąca powinna była przy tym zwrócić uwagę, że pytanie było sformułowane od strony negatywnej, odnosiło się do czynności, których nie może wykonać Policja. Jedynie czynność wymieniona w propozycji "A" nie może być wykonana przez Policję, zgodnie z uregulowaniami Kodeksu postępowania karnego.

W odniesieniu do pytania nr 31 prawidłowa odpowiedź była "A". Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Odpowiedź była oparta na treści art. 42 § 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

(Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 844 z późn. zm.), dalej: "k.p.s.w." w brzmieniu:

"W razie uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego sąd lub prokurator działający na podstawie art. 56 § 1 powołuje biegłego psychiatrę. Przepis art. 202 § 5 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.". Pytanie nie dotyczyło organu, który powołuje biegłego, a tylko liczby i specjalizacji biegłych powoływanych w razie uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego. Zresztą z treści samego art. 42 § 2 k.p.s.w. wynika, że niezależnie od etapu postępowania, w razie uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego powołuje się jednego biegłego psychiatrę. Ponadto odesłania zawarte w art. 42 § 1 k.p.s.w. do uregulowań Kodeksu postępowania karnego nie obejmują art. 202 § 1 k.p.k. mówiącego, że "W celu wydania opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, powołuje co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów.". Przy udzielaniu odpowiedzi na powyższe pytanie była wystarczająca znajomość art. 42 § 2 k.p.s.w. i nie zachodziła potrzeba czynienia dodatkowych założeń. Natomiast pozostałe odpowiedzi były nieprawidłowe w świetle przepisów, które wyżej powołano.

W odniesieniu do pytania nr 41, według klucza prawidłowa była "C". Skarżąca zaś udzieliła odpowiedzi "B". Odpowiedź "C" była oparta na art. 302 Kodeksu cywilnego w brzmieniu: "Służebności osobistej nie można nabyć przez zasiedzenie.". Odpowiedź na to pytanie wprost wynika z tego przepisu. Zauważyć przy tym należy, że zarówno przepis, jak i pytanie zostały skonstruowane w podobny sposób, od strony negatywnej. Pozostałe odpowiedzi były oczywiście nieprawidłowe. Z powoływanego przez strony art. 292 k.c. wynika, że służebności gruntowe mogą podlegać nabyciu poprzez zasiedzenie czyli w oparciu o ten przepis podlegała eliminacji wprost odpowiedź "A". Natomiast co do odpowiedzi "B", wystarczała znajomość jednej z podstawowych instytucji prawa cywilnego – służebności, które zostały zdefiniowane w art. 285 k.c. (służebności gruntowe) i art. 296 k.c. (służebności osobiste). Nie budzi wątpliwości, że służebność drogi koniecznej, uregulowana w art. 145 k.c. jest także służebnością gruntową czyli ma do niej zastosowanie art. 292 k.c. Wobec powyższego nie można podzielić stanowiska skarżącej, że z przepisów Kodeksu cywilnego nie wynikała odpowiedź "B", skoro "służebność drogi koniecznej" mieści się w zakresie "służebności gruntowej". Wykluczenie odpowiedzi "B" wymagało znajomości podstawowych zasad wykładni, co jest dopuszczalne przy rozwiązywaniu tego rodzaju testów, na co zwrócił uwagę NSA w powołanym wyroku.

Odnosząc się do pytania nr 67, prawidłowa była odpowiedź "C", oparta na

art. 310 Kodeksu postępowania cywilnego, brzmiącego: "Przed wszczęciem postępowania na wniosek, a w toku postępowania również z urzędu, można zabezpieczyć dowód, gdy zachodzi obawa, że jego przeprowadzenie stanie się niewykonalne lub zbyt utrudnione, albo gdy z innych przyczyn zachodzi potrzeba stwierdzenia istniejącego stanu rzeczy.". Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Należy zauważyć, że pytanie było oparte na treści art. 310 k.p.c. Pytania zresztą nie muszą być dokładnym odzwierciedleniem przepisów, na podstawie których zostały skonstruowane. Ważne jest, aby w takiej sytuacji oddawały sens takiego przepisu, a konstrukcja ich była jasna i precyzyjna, i nie budząca wątpliwości, że jedna tylko odpowiedź w powiązaniu z treścią pytania jest prawidłowa. Sąd podziela stanowisko organu, że pozostałe dwie odpowiedzi: "A, B" w powiązaniu z treścią pytania nie są prawdziwe.

Co do pytania nr 68, nie można również zgodzić się z zarzutem niewłaściwej jego konstrukcji. Prawidłowa odpowiedź "C" wynika z art. 335 § 2 k.p.c., który stanowi: "Natychmiastowa wykonalność nie będzie również orzeczona nawet za zabezpieczeniem w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa". Skarżąca udzieliła tymczasem odpowiedzi "A" podnosząc, że pytanie jest wadliwie skonstruowane, gdyż zawiera także elementy art. 333 § 1 pkt 2 k.p.c., mówiącego, że sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli zasądza roszczenie uznane przez pozwanego. Przepis art. 335 § 2 k.p.c. wprowadza zasadę, że niedopuszczalne jest nadanie wyrokowi natychmiastowej wykonalności w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa. Zatem z uwagi na charakter pozwanego – Skarb Państwa art. 333 § 1 pkt 2 k.p.c. nie miał zastosowania. Wyjątek stanowi

art. 4772 § 1 k.p.c., w myśl którego w sprawach z zakresu prawa pracy dopuszczalne jest nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności także w stosunku do pracodawców jednostki organizacyjne Skarbu Państwa. Jednakże przepis art. 4772 § 1 k.p.c. odnosi się do sytuacji, która w ogóle nie została objęta treścią pytania.

Podkreślenia przy tym wymaga, że sprawdzenie wiedzy przyszłego aplikanta nie może polegać jedynie na sprawdzeniu umiejętności zapamiętania dokładnego brzmienia przepisu.

Co do pytania nr 112 prawidłowa była odpowiedź "C", podczas gdy E.K. udzieliła odpowiedzi "A". Odpowiedź na to pytanie była oparta na art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, stanowiącego: "Nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia przez cudzoziemców, będących obywatelami lub przedsiębiorcami państw - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym albo Konfederacji Szwajcarskiej, z wyjątkiem nabycia nieruchomości rolnych i leśnych, przez okres 12 lat od dnia przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej". Należy podzielić pogląd organu, że pytanie to zostało oparte na treści art. 8 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, w ust. 2 wprowadzającego regułę, co do zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia przez obywateli lub przedsiębiorców państw - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym albo Konfederacji Szwajcarskiej na nabywanie nieruchomości, za wyjątkiem nieruchomości w tym przepisie wymienionych. Pytanie do zostało sformułowane na podstawie powołanego przepisu. Do udzielenia odpowiedzi nie było konieczne czynienie dodatkowych założeń i wystarczała znajomość art. 8 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy. Przepis art. 8 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie ma w ogóle zastosowania do ust. 2 tego art., gdyż wprost odwołuje się do zwolnień, o których mowa w ust. 1 art. 8 tej ustawy. Użycie w pozostałych odpowiedziach terminów nie występujących w omawianej ustawie stanowiło ułatwienie w udzieleniu odpowiedzi. Skarżąca przy innych pytaniach wnosiła zastrzeżenia, że nie zostały oparte wprost na treści przepisów prawnych, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Co do braku czasu na przeanalizowanie tego pytania, Sąd zauważa, ze skarżąca oddała pracę 18 minut przed zakończeniem egzaminu.

Odnośnie pytania nr 113 prawidłowa była odpowiedź "B", mająca oparcie w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego brzmiącego: "Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.". Skarżąca udzieliła odpowiedzi "C". E.K. nie zwróciła uwagi, że pytanie zostało sformułowane od strony negatywnej, że stroną nie jest jeden z podmiotów wymienionych w propozycjach A-C. Natomiast art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego wymienia strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Przy sformułowaniu pytania, jak dokonano, wskazywanie, że "stronami postępowania nie są", jak oczekiwałaby skarżąca, mogłoby zdających wprowadzać w błąd, że w pytaniu wymieniono więcej niż jedną – "nie – stronę" postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Do udzielenia prawidłowej odpowiedzi była wystarczająca znajomość tylko art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Pytanie to spełniało wymóg precyzyjności i jednoznaczności.

Z kolei w pytaniu nr 123 prawidłowa była odpowiedź "B", oparta na art. 56 p.p.s.a., mówiącym: "W razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu.". Skarżąca udzieliła odpowiedzi "C". E.K. potwierdziła, że pytanie to było zgodne z brzmieniem art. 56 p.p.s.a., ale mimo to nie było jasne ani precyzyjne, co miało wynikać z treści art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stanowiącego, że sąd wydaje postanowienie o umarzeniu postępowania, jeżeli postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zdaniem skarżącej treść pytania sugerowała i wyjaśniała, że zmiana, uchylenie, stwierdzenie nieważności aktu lub wznowienie postępowania już nastąpiło. Należy zauważyć, że poczynione założenia były niedopuszczalne w porównaniu z treścią pytania, które wraz z prawidłową odpowiedzią "B" stanowiło dosłowne powtórzenie art. 56 p.p.s.a. bez powołania numeru tej jednostki redakcyjnej, a tylko powoływało się na ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z powyższych względów skargę E.K. jako bezzasadną na mocy

art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.