Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3991/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 176 § 1 pkt 2 w z zw. z art. 174 pkt 2, art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S.M., A.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Go 313/20 w sprawie ze skargi S.M. i A.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 29 maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S.M., A.M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji w Zielonej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Go 313/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę S.M. (dalej: skarżący) i odrzucił skargę A.M. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 29 maja 2020 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

Skargę kasacyjną wywiedli skarżący. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w z zw. z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) rażącą obrazę przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy wskutek naruszenia:

1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm., dalej: P.u.s.a.), art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 46 § 1 i 2 pkt 1 lit. b), art. 49 § 1, art. 58 § 1 pkt 3, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi A.M. na postanowienie Dyrektora IAS oraz postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: Naczelnik US) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak PESEL skarżącej, w sytuacji gdy brak przedmiotowego numeru w tej konkretnej sprawie I SA/Go 313/20 nie powodował, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim faktycznie dysponował tym numerem, który skarżąca składa w kilkunastu innych sprawach zawisłych przed tym Sądem począwszy od 2009 r., a brak jest tego rodzaju, że nie uniemożliwia dalszego prawidłowego biegu sprawy, w tym wyrokowania, jak również w sytuacji, w której do dnia dzisiejszego Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał zagadnienia wpadkowego dotyczącego sprawy, z zażalenia z dnia 14 grudnia 2020 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych, a więc w sytuacji w której postępowanie wpadkowe w dalszym ciągu się toczy i dopóki się toczy sprawa nie powinna być dalej procedowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (przedwczesność wyroku),

2) art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a., art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi S.M. na postanowienie Dyrektora IAS oraz postanowienie Naczelnika US w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, w której do dnia dzisiejszego Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał zagadnienia wpadkowego dotyczącego sprawy, z zażalenia z dnia 14 grudnia 2020 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych, a więc w sytuacji w której postępowanie wpadkowe w dalszym ciągu się toczy i dopóki się toczy sprawa nie powinna być dalej procedowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (przedwczesność wyroku),

3) art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a., art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora IAS w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych poprzez dokonanie niewłaściwej oceny zgodności z prawem zaskarżonych rozstrzygnięć, w tym dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do oddalenia skargi pomimo braku ku temu podstaw tak faktycznych, jak i prawnych.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie od Dyrektora IAS na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 5,90 złotych tytułem opłaty pocztowej związanej z nadaniem skargi kasacyjnej, a także dalszych opłat w wysokości 5,90 złotych ponoszonych w związku z wnoszeniem kolejnych pism procesowych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, zasądzenie od skarżących na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych..

Sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), ze względu na konieczność rozpoznania jej bez zbędnej zwłoki oraz na ograniczenia związane z sytuacją pandemiczną. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Ze względu na zakres podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów i zakres w jakim je uzasadniono, przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 P.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej (por. wyroki NSA z 25 maja 2016 r., II GSK 2678/14 oraz z 28 kwietnia 2021 r. III FSK 3233/21 – publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA; J.P. Tarno, Odrzucenie skargi kasacyjnej, PP 2005, nr 6, str. 33 - 39).

Zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 P.p.s.a. wynika, że to do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, czy działające w sprawie organy podatkowe. Z art. 176 P.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślić trzeba, że dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Poczynione uwagi odnośnie do wymogów formalnych skargi kasacyjnej są o tyle istotne, że skarżący nie wskazali na naruszenie kluczowych dla wyniku sprawy przepisów, nie sporządzili uzasadnienia według powyżej omówionych reguł, a we fragmencie skargi kasacyjnej zatytułowanym "Uzasadnienie" w ogóle nie nawiązali do przepisów, których naruszenie zarzucili i nie wykazali tym samym wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Stwierdzić należy, że uzasadnienie skargi kasacyjnej jest wyłącznie polemiką ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, czynioną w oderwaniu od przepisów prawa.

Jednym z takich kluczowych przepisów jest art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: K.p.a.), jako że na podstawie tego przepisu organy odmówiły wszczęcia postępowania z wniosku skarżących o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Sąd pierwszej instancji uznał, że rozstrzygnięcie organów jest prawidłowe. W skardze kasacyjnej nie postawiono żadnych zarzutów odnośnie do stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku i nie zarzucono naruszenia art. 61a § 1 K.p.a., przez co Naczelny Sąd Administracyjny nie może poddać kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie objętym rozstrzygnięciem oddalającym skargę .

Innym kluczowym dla wyniku sprawy przepisem jest art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) P.p.s.a., gdyż na podstawie tego przepisu Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę A.M. W petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie tych przepisów, ale jak już wspomniano, w jej uzasadnieniu nawet nie nawiązano do regulacji zawartych w tych przepisach. Skarżący w oderwaniu od przepisów prawa twierdzą, że nieuzupełnienie przez A.M. braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL nie stanowił przesłanki do odrzucenia skargi. Natomiast Sąd pierwszej instancji wskazał na treść art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) P.p.s.a., zgodnie z którą pierwsze pismo powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo. Bezsprzecznie podanie numeru PESEL jest wymogiem formalnym skargi, zatem słusznie Sąd uznał, że brak numeru w skardze podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. Nieuzupełnienie zaś tego braku formalnego w terminie wskazanym w wezwaniu skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.. Przepis ten stanowi bowiem, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. A.M. nie uzupełniła braku formalnego pomimo otrzymania stosownego wezwania, więc Sąd pierwszej instancji działając w zgodzie z obowiązującymi przepisami odrzucił wniesioną przez nią skargę. Zarzut naruszenia omawianych przepisów jest więc niezasadny.

Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, w aktach sprawy egzekucyjnej, której skarga dotyczyła nie ma numeru PESEL A.M.. Zważywszy na argumenty podniesione w skardze kasacyjnej wyjaśnić trzeba, że do obowiązku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie należy poszukiwanie numeru PESEL strony w innych aktach sądowych niż te, w których wniesiono skargę. Obowiązek wskazania numeru PESEL został mocą przepisu prawa nałożony na stronę wnoszącą skargę.

Na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a., art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 151 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku przed rozpoznaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania czynności egzekucyjnych oraz poprzez dokonanie niewłaściwej oceny zgodności z prawem zaskarżonych rozstrzygnięć, w tym dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy. Brak uzasadnienia ww. zarzutów, które powinno polegać, jak już wyjaśniono, na wykazaniu w jaki konkretnie sposób zdaniem autora skargi kasacyjnej każdy z tych przepisów został naruszony oraz jaki wpływ każde z zarzuconych naruszeń mogło mieć wpływ na wynik sprawy powoduje, że zarzuty uchylają się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślić trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu.

Co najwyżej powiedzieć można, iż rozpoznanie zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania czynności egzekucyjnych pozostawało bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Postanowieniem tym rozpoznano bowiem wniosek skarżących merytorycznie, zaś zaskarżone postanowienie nie rozstrzygało kwestii wstrzymania czynności egzekucyjnych, gdyż odmówiono nim wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Dlatego akt administracyjny wydany w tym ostatnio wymienionym przedmiocie mógł być poddany kontroli sądu administracyjnego bez względu na wynik postępowania w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych.

Na marginesie można zauważyć, że w pkt 1 i 2 petitum skargi błędnie wskazano, jakoby przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Bez wpływu na jakość skargi kasacyjnej pozostaje pismo procesowe, które według nadanego mu tytułu stanowi uzupełnienie skargi kasacyjnej. W rzeczy samej nie jest jej uzupełnieniem, gdyż w żaden sposób nie nawiązano nawet do przepisów, których zarzut naruszenia postawiono w skardze kasacyjnej. W piśmie procesowym postawiono zupełnie nowy zarzut, tj. pominięcie w postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnika skarżących, ale został on wniesiony po terminie do wniesienia zarzutów, tj. z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 P.p.s.a. obowiązującego do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie dość, że jest to nowy zarzut, to w ogóle nie wskazano przepisu, który miałby zostać naruszony. Tymczasem podstawy kasacyjne muszą być podane w skardze kasacyjnej w momencie wniesienia jej do sądu, zaś braki w tym zakresie, jak i w zakresie pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej mogą być uzupełnione jedynie w terminie przewidzianym do wniesienia tej skargi.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

sędzia Paweł Dąbek sędzia Jacek Pruszyński sędzia Jolanta Sokołowska