Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 654/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 654/14 | | , , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 4 lutego 2015 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), , Sędziowie, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , , Protokolant, asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r., sprawy ze skargi E. W., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, , uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji;, orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu., , ,


UZASADNIENIE

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] [...]po rozpatrzeniu odwołania E. W. od wydanej z upoważnienia Wójta Gminy M., decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., z dnia [...] (...), odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem – P. W., na podstawie:

- art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego,

- art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm.), utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że wnioskiem z dnia 9 kwietnia 2014 r. E. W. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad synem – P.W.

Powołaną na wstępie decyzją organ pierwszej instancji odmówił przyznania E. W. wnioskowanego świadczenia, albowiem stwierdził, że brak jest przesłanek do jego przyznania. Podał, że E. W. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] (na stałe), gdzie wskazano "żadna praca" oraz to, że wymaga z powodu ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji pomocy i opieki stałej lub długotrwałej pomocy innych osób. Zdaniem organu oznacza to, że E. W. nie może wykonywać jakiejkolwiek pracy, co w konsekwencji powoduje, że nie może opiekować się dzieckiem. Skoro zatem E. W. nie może wykonywać jakiejkolwiek pracy to brak jest także podstaw do przyjęcia, że mogłaby sprostać obowiązkowi opieki nad chorym dzieckiem.

W odwołaniu E. W. stwierdziła, że "Za każdym moim pismem dostaję odpowiedź z GOPS-u (...)", kładącą nacisk na inne argumenty. Zauważyła, że zmieniło się podejście do osób niepełnosprawnych, nawet przy znacznej niepełnosprawności. Dlatego zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, w każdej chwili może się wyrejestrować i przedstawić stosowny dokument. E. W. zarzuciła, że art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zakazuje przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko w sytuacji, gdy opiekun jest osobą niepełnosprawną. Podniosła, że "Wypisywanie głupot, "że mogłabym nie sprostać obowiązkowi opieki nad chorym dzieckiem" - jest żałosne", w sytuacji, gdy "opiekuje się tym właśnie dzieckiem przez tyle lat". Odwołująca się stwierdziła, że taka decyzja "naciągająca" prawo powinna być anulowana, jako nieważna. Wniosła o wyjaśnienie "tej kilkuletniej sprawy i rozważenie wydania decyzji za GOPS, ewentualnie spowodowanie zawieszenia, a najwłaściwsze będzie wyrzucenie osoby odpowiedzialnej za takie traktowanie i naciąganie przepisów".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponownie rozpatrując sprawę na wstępie zauważyło że E. W. już wcześniej, na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r., decyzją z dnia [...] (...) odmówiono prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem – P. W. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] (...), a następnie potwierdzone powagą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 657/11).

Obecnie, strona wystąpiła z kolejnym takim wnioskiem, tym razem na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od dnia 1 stycznia 2013 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), która wprowadziła w szczególności zmiany w ustawie w zakresie zasad ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych - w tym świadczenia pielęgnacyjnego - oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm.), zwana dalej "ustawą".

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami:

konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei, po myśli art. 17 ust. 1b, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Odnosząc powyższe przepisy do stanu faktycznego sprawy stwierdzono, że syn E. W., urodzony [...] - orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. z dnia 19 listopada 2012 r. (...) - został zaliczony do osób niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności, do 30 listopada 2014 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 października 2012 r. Zestawienie odpowiednich dat pokazuje, że orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności syna strony powstał przed ukończeniem przez niego 18. roku życia.

Natomiast art. 17 ust. 5 ustawy wymienia przypadki, kiedy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują. Ma to miejsce wówczas, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Ze wskazanych powyżej przepisów wynika, że aby mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne należy zbadać, czy zostały spełnione przesłanki pozytywne, oraz czy nie występują okoliczności wymienione w art. 17 ust. 5 ustawy, wykluczające możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia.

Jednak konieczną i najważniejszą przesłanką uzyskania prawa do wnioskowanego świadczenia jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Dosłownie oznacza to, że osoba zatrudniona musi zrezygnować z pracy (w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny), zaś osoba niepracująca nie korzysta z możliwości podjęcia pracy lub zatrudnienia, mimo że taką możliwość potencjalnie posiada. Celem świadczenia pielęgnacyjnego - co należy podkreślić - jest bowiem częściowa rekompensata utraconego (lub nieuzyskiwanego z powodu niepodejmowania zatrudnienia) wynagrodzenia dla osób, które świadomie rezygnują z pracy aby sprawować opiekę nad członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest natomiast przyznawane z tego powodu, że dana osoba sprawuje tę opiekę. Ponadto, między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowania a koniecznością opieki musi istnieć związek przyczynowy.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że E. W., nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ś. (pismo z dnia 14 kwietnia 2014 r. - nr 2014/PUP/02180/00109). Legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. z dnia [...] (...) o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym ze wskazaniem: odpowiednie zatrudnienie - "żadna praca".

Wynika z powyższego, że w przypadku E. W. nie można mówić o niepodejmowaniu zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad synem, ponieważ z uwagi na jej własną niepełnosprawność takiej możliwości nie ma. Zatem, gdy - zgodnie z ww. orzeczeniem – E. W. nie może podjąć "żadnej pracy", nie można też logicznie przyjąć aby miała możliwość zrezygnowania z jej podjęcia, albowiem osoba rezygnująca z zatrudnienia musi być zdolna do pracy. Zgłoszony w odwołaniu fakt rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ś. jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ponieważ - co wyjaśniono powyżej – E. W. nie ma możliwości podjęcia pracy ani możliwości zrezygnowania z jej podjęcia. Kolegium pragnie zauważyć, że "Orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie podlega ono weryfikacji przez organ administracji publicznej w prowadzonym przez niego postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 178/13). Natomiast z treści art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.) wynika, że orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów, co przede wszystkim E. W. powinna wziąć pod uwagę. Natomiast w sytuacji, gdyby doszła do przekonania, że jej obecny stan zdrowia kwalifikuje się do zmiany urzędowej adnotacji "żadna praca", to powinna wystąpić z odpowiednim wnioskiem o zmianę orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. z dnia [...] (...).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności i wypływające z nich wnioski, Kolegium stwierdza, że również w aktualnym stanie prawnym nie została spełniona przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia. W tej sytuacji nie ma potrzeby rozważania, czy występuje któraś z przesłanek negatywnych, wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy. Odnosząc się zaś do twierdzeń odwołania, należy się zgodzić z odwołującą się, że ww. art. 17 ust. 5 ustawy nie zakazuje przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko w sytuacji, gdy opiekun jest osobą niepełnosprawną. Jak już stwierdzono, w przypadku E. W. powodem odmowy przyznania świadczenia nie jest istnienie okoliczności wskazanych w art. 17 ust. 5 ustawy, lecz niespełnienie warunku wskazanego w art. 17 ust. 1. Z kolei odnośnie zarzutów E. W. co do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Kolegium stwierdziło, że jakkolwiek nie zgadza się z uzasadnianiem sporządzonym przez organ pierwszej instancji, to z uwagi na to, że rozstrzygnięcie decyzji jest prawidłowe, nie widzi podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

Kolegium podkreśliło, że organy uprawnione do przyznawania świadczeń rodzinnych są związane przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, które nie pozwalają na uznaniowe przyznawanie świadczeń. W przypadku niespełnienia choćby jednej ze wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, wniosek o ustalenie prawa do świadczeń musi zostać załatwiony odmownie. Uwarunkowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego istnieniem obiektywnych kryteriów i zasad ich udzielania pozbawia także organ możliwości przyznawania tego świadczenia z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego, czy słuszności nawet w sytuacji wystąpienia trudnych okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy. Żadne inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu prawa do tego świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

W skardze na decyzję Kolegium E. W. zarzuciła, że jej uzasadnienie zawiera "takie absurdy, że polemika z nimi na gruncie faktycznym i prawnym nastręcza skarżącej duże trudności". Stwierdziła, że Kolegium powtórzyło te same argumenty, które zawarte były w decyzji z dnia [...] (...) celowo pomijając, że od wykonania tamtej decyzji zmienił się stan prawny i faktyczny. W ocenie skarżącej aktualna treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyklucza uzyskania przez niepełnosprawnego w stopniu znacznym rodzica świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem. Podniosła, że zgodnie z art. 229 § 1 pkt 1 kodeksu pracy osoby przyjmowane do pracy podlegają wstępnym badaniom lekarskim. Każdorazowo więc, bez względu na to, czy dana osoba posiada orzeczenie o niepełnosprawności i jakie są tam zapisy lekarz medycyny pracy określa, czy potencjalny pracownik kwalifikuje się na dane stanowisko pracy. Podkreśliła, że osoby z dużo "poważniejszymi niepełnosprawnościami" niż skarżąca podejmują pracę, a w urzędach pracy są specjalne referaty, które zajmują się poszukiwaniem pracy dla osób niepełnosprawnych. E. W. odwołała się także do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, który w zakresie interpretacji art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nakazuje stosować wykładnię prokonstytucyjną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację. Stwierdzono ponadto, że zmiana art. 17 ust. 1, w ocenie Kolegium, nie zmieniła jednak celu, w jakim ustawodawca wprowadził świadczenie pielęgnacyjne. Nadal jest to świadczenie, którego rolą jest przyznanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej pewnej rekompensaty za to, że nie może podjąć pracy lub rezygnuje z posiadanego zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest natomiast przyznawane tylko z tego powodu, że opieka ta jest sprawowana. W konsekwencji z pracy może zrezygnować osoba, która do tej pracy jest zdolna. Zdaniem Kolegium warunku tego E. W. nie spełnia.

Kolegium nie oceniało, jak orzeczenie E. W. zostałoby potraktowane przez ewentualnych pracodawców i czy stanowiłoby ono przeszkodę (czy nie) do zawarcia ewentualnej umowy cywilnoprawnej lub podjęcia działalności gospodarczej. Uwzględniło natomiast zapisy w dokumencie wydanym przez powołany do orzekania o niepełnosprawności, właściwy do tego organ.

Zdaniem Kolegium dokumentu tego nie można wykorzystywać w sposób, który dla jego adresata jest w danym momencie korzystny. Gdyby np. doszło do sytuacji, w której E. W. ubiegałaby się o świadczenia z pomocy społecznej i organ pomocy społecznej domagałby się (w ramach współdziałania w poprawę jej sytuacji) podjęcia przez nią zatrudnienia, E. W. miałaby pełne prawo - okazując posiadane orzeczenie - odmówić takiemu żądaniu wskazując, że nie może podjąć zatrudnienia, gdyż w orzeczeniu ma wpisane: "żadna praca". Wówczas, prawdopodobnie, nie twierdziłaby, że wskazane w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności zapisy dotyczące odpowiedniego zatrudnienia nie mają w jej przypadku żadnego znaczenia.

Podczas rozprawy w dniu 21 stycznia 2015 r. skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią postanowienia ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.). Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zwanej dalej "ustawą", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami:

konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W ocenie Kolegium w przypadku skarżącej nie można mówić o niepodejmowaniu zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad synem, ponieważ – z uwagi na jej własną niepełnosprawność – takiej możliwości nie ma. Skoro – zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności – skarżąca nie może podjąć żadnej pracy, nie może też logicznie przyjąć, aby miała możliwość zrezygnowania z jej podjęcia, albowiem osoba rezygnująca z zatrudnienia musi być zdolna do pracy. Uznano, że w tej sytuacji nie ma potrzeby rozważania, czy występuje któraś z przesłanek negatywnych, wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy.

Zdaniem Sądu, stanowisko organu nie uwzględnia wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy, które – w wypadku wzięcia ich pod uwagę, mogłyby wpłynąć na wynik sprawy. Otóż należy zauważyć, i co nie jest kwestionowane, skarżąca nie pracuje zawodowo i jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna. W orzecznictwie przyjmuje się, że samo dokonanie wpisu do rejestru osób bezrobotnych ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający fakt, że określony podmiot nie świadczy pracy spełniając jednocześnie warunki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, tzn. m.in. przesłankę "zdolności" i "gotowości" do podjęcia zatrudnienia. Zdolność do zatrudnienia jest kategorią psychofizyczną i oznacza brak przeciwskazań medycznych lub psychologicznych do wykonywania pracy, a gotowość to wola pracowania, znajdowania się w sytuacji umożliwiającej podjęcie zatrudnienia. Skoro zatem akt rejestracji skarżącej w charakterze osoby bezrobotnej jest równoznaczny z potwierdzeniem jej zdolności do pracy (w przyjętym znaczeniu), a skarżąca podczas rozprawy oświadczyła do protokołu, że od chwili rejestracji uzyskała dwie oferty pracy, których nie przyjęła z przyczyn niezależnych od siebie, to organ powinien wyjaśnić przesłankę zdolności skarżącej do pracy na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, a nie tylko poprzestać na wnioskach wynikających z zapisu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącej w części odnoszącej się do wskazań dotyczących jej zatrudnienia. Innymi słowy, należałoby skonfrontować dwa dokumenty: orzeczenie o niepełnosprawności skarżącej, w którym zawarto zapis: "żadna praca", utożsamiany przez organ z "niezdolnością do pracy" oraz akt organu zatrudnienia rejestrujący skarżącą w charakterze osoby bezrobotnej, stanowiący potwierdzenie faktu zdolności skarżącej do pracy. Należy bowiem pamiętać, że moc dowodowa dokumentu urzędowego nie jest bezwzględna.

Ustalając wskazaną okoliczność należy mieć na uwadze, że orzeczenie o niepełnosprawności może mieć wpływ na ustalenie niezdolności do pracy, ale nie jest to wpływ przesądzający (por. postanowienie SN z 11 stycznia 2008 r., I UK 280/07, Lex nr 442888). Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że brak jest podstaw do utożsamienia pojęć prawnych "niezdolności do pracy" i "niepełnosprawności", skoro każde z tych pojęć posiada odmienną definicję legalną. Orzekanie w sprawie ustalenia stopnia niezdolności do pracy oraz w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności należą do innych organów i stanowić mają konieczną przesłankę prawną dla ustalenia prawa do korzystania z różnego rodzaju świadczeń lub uprawnień (por. wyrok SN z 20

sierpnia 2003 r. II UK 386/02, OSNP 2004/12/213). Definicja prawna pojęcia "niepełnosprawności" ujęta została szerzej aniżeli definicja prawna pojęcia "niezdolności do pracy". W konsekwencji, każda osoba, która uzyskała orzeczenie

"o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy" jest uznawana równocześnie za "niepełnosprawną", ale nie każda osoba "niepełnosprawna" staje się automatycznie "osobą zdolną do pracy".

Gdyby ustalenia w podanym wyżej zakresie przemawiały na rzecz skarżącej, to organ dokonując w dalszej kolejności wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinien wziąć pod uwagę dotychczasowe poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego wyrażane na gruncie przepisów tej ustawy w brzmieniu przed dniem 1 stycznia 2013 r., które stwarzało możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie bezrobotnej (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 lipca 2007 r., IV SA/Wr 289/07, publikowany w CBOSA, utrzymany wyrokiem NSA z dnia 24 października 2008 r., I OSK 1758/07, Lex nr 501328). Sprawowanie opieki powinno być zatem wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy (zob. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1411/06, dostępny w CBOSA). Gdyby bowiem wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy i posiadających status osoby bezrobotnej możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością zastrzeżenie takie uczyniłby w tym przepisie (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 lipca

2007 r., wyrok NSA z dnia 24 października 2008 r., wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 lutego 2014 r., III SA/Kr 721/13 (publikowany w CBOSA).

W związku z powyższym pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1 ustawy, należy wykładać szeroko, tj. mając na uwadze realia, w których znajduje się osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy. "Bezrobotnym" - zgodnie z definicją legalną określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 674) - jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, którą cechuje zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. W tej sytuacji należy przyjąć, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna ubiegając się o przyznanie omawianego świadczenia - będąc zdolna do pracy - rezygnuje ze stanu gotowości do pracy, a zatem pozbawia się możliwości uzyskania i wykonywania pracy. Potwierdza to analiza przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, z którego wynika, że uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozbawia osobę zarejestrowaną jako bezrobotna tego statusu, a w konsekwencji pozbawia taką osobę uzyskania za pośrednictwem urzędu pracy zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), co należy w takim przypadku utożsamić z pojęciem "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym posłużył się ustawodawca w art. 17 ust. 1 ustawy. Należy mieć bowiem na uwadze to, że skutki wyłączenia możliwości uzyskania zatrudnienia za pośrednictwem urzędu pracy i skutki podjęcia samodzielnej decyzji o rezygnacji z zatrudnienia, z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, są w istocie takie same - oznacza to bowiem, że dana osoba nie wykonuje pracy zawodowej, gdyż czas ten poświęca opiece nad osobą niepełnosprawną (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 listopada 2013 r., II SA/Po 903/13, Lex nr 1411044).

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wskazane przez Sąd wytyczne.

Mając na uwadze powyższe Sąd działając w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji (punkt I wyroku). W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

PM 24.02.2015 r.