Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 308/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2008-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 308/08

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi J. P. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].03.2008r., Nr [...] – utrzymująca w mocy zaskarżoną odwołaniem przez w/w decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].11.2007r., Nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie legalności wybudowania kominów ze stali nierdzewnej w budynku przy ul. [...] w M.

W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy wskazaną decyzję wydał na tle następującego stanu faktycznego.

Spółdzielnia [...] w M. poinformowała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nieprawidłowościach w podłączeniu urządzeń gazowych w budynku przy ul. [...] nr [...] w M. Do informacji dołączono protokół z dnia 19.01.2000 r. z przeprowadzonej kontroli przewodów kominowych w w/w budynku.

Na wniosek wskazanego organu nadzoru budowlanego została wstrzymana dostawa gazu do lokalu handlowego A. K. i W. K. oraz do lokalu zamieszkałego przez J. P. i J. P. na I piętrze. Użytkownicy tych lokali po wstrzymaniu dostawy gazu wykonali dodatkowe przewody kominowe, tj. na kondygnacji I piętra domurowano do istniejącego wbudowanego komina dwa kolejne przewody, a dodatkowe przewody kominowe z poziomu parteru wykonano przez zamontowanie do ściany zewnętrznej budynku stalowych kominów – spalinowego i wentylacyjnego. Po wykonaniu powyższych robót inwestorzy zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z prośbą o wznowienie dostawy gazu, załączając określone dokumenty. Organ nadzoru budowlanego I instancji o usunięciu nieprawidłowości i braku przeciwwskazań do wznowienia dostawy gazu poinformował dostawcę gazu, tj. Zakład Gazowniczy w R. – Rozdzielnię Gazu w M. Z protokołu oględzin z dnia 28.06.2001 r. wynika, że kominy stalowe zostały "zamontowane" przez A. K. i W. K. Podczas oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji, W. K. przedłożył ekspertyzę techniczną z dnia 3.07.2000 r. opracowaną przez inż. budownictwa lądowego H. S. oraz protokół mistrza kominiarstwa D. K. z dnia 28.06.2000 r., Nr [...]. Nie zostały natomiast przedłożone dokumenty zezwalające na budowę kominów, według wymogów prawa budowlanego.

W sprawie nie jest wykluczone, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wiedział i cichą zgodą akceptował podejmowane przez inwestorów działania /na co może wskazywać chociażby zajęte przez niego stanowisko w pismach do dostawcy gazu o usunięciu nieprawidłowości i możliwości wznowienia dostawy gazu/, a inwestorzy działali w dobrej wierze i w zaufaniu do tego organu. Niemniej jednak w świetle obowiązującego zarówno w okresie budowy jak i obecnie przepisów prawa budowlanego, wykonanie robót budowlanych będących przedmiotem niniejszego postępowania nie jest wyłączone spod regulacji ustawy Prawo budowlane.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że wykonane po wstrzymaniu dostawy gazu w 2000 r. roboty budowlane polegające na dobudowaniu kominów stalowych nie zostały poprzedzone decyzją administracyjną w sprawie pozwolenia na budowę ani zgłoszeniem właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu zamiaru ich wykonania. Samowolne wykonanie przedmiotowych robót budowlanych, aczkolwiek być może jak wskazano wyżej za wiedzą organu nadzoru budowlanego zobowiązuje organ do ingerencji, wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z wykonaniem w/w robót oraz sprawdzenia, czy nie zostały naruszone przepisy ustawy Prawo budowlane, a także uzasadnione interesy osób trzecich, znajdujące swa konkretyzację w przepisach prawa materialnego.

W wyniku wykonania kwestionowanych robót w budynku powstały dodatkowe przewody: kanał spalinowy i kanał wentylacyjny, czyli została zwiększona ilość kanałów kominowych w budynku, co niewątpliwie w aspekcie użytkowym stanowi przebudowę obiektu w tym zakresie, bez zmiany charakterystycznych parametrów istniejącego budynku, jak powierzchnia zabudowy, kubatura, czy wysokość obiektu.

Konkretnie, to sporne roboty polegały na zamontowaniu do zewnętrznej ściany budynku za pomocą odpowiednich uchwytów i podpór dwóch stalowych przewodów kominowych, czyli w przedmiotowej sprawie dokonano montażu elementów budynku w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane /tekst jednolity Dz. U. Nr 156, poz. 1118, z późn. zm./.

Roboty polegające na montażu nie można zaliczać do kategorii "budowy".

Na wykonanie przedmiotowych robót polegających na montażu było wymagane pozwolenie na budowę, którego inwestorzy nie posiadali, zatem zostały wykonane samowolnie, a taka sytuacji wyczerpuje przypadek określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Skoro roboty polegające na montażu stalowych kominów zostały zakończone w 2000 r., a ich zdatność do użytkowania została potwierdzona wskazanymi wcześniej dokumentami /ekspertyza, protokół kominiarski/, zatem nie zachodziła potrzeba wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.

Po przedłożeniu przez inwestorów w/w dokumentów, montaż kwestionowanych kominów uzyskał niejako akceptację Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który w piśmie do dostawcy gazu potwierdził możliwość wznowienia dostawy gazu. Zamontowanie przedmiotowych przewodów nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno-budowlanych, ani też uzasadnionych praw osób trzecich, których obowiązek poszanowania wynika z art. 5 ustawy Prawo budowlane. Obiekt nie jest wpisany do rejestru zabytków, a dla obszaru na którym jest położony /budynek nr [...] przy ul. [...] w M./ brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przeto dla rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, nie było wymagane stanowisko konserwatora zabytków.

Wobec powyższego brak było podstaw do podejmowania interwencji przez organ nadzoru budowlanego i w związku z tym umorzenie postępowania w sprawie legalności wybudowania kominów na podstawie art. 105 k.p.a. jest zasadne.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu, że nie było zgody pozostałych współwłaścicieli na zamontowanie kominów, organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane nie naprawia skutków ewentualnego naruszenia własności. Dochodzenie roszczeń związanych z naruszeniem prawa własności podlega jurysdykcji sądów powszechnych.

Kolejny zarzut ograniczenia odwołującemu się możliwości wypowiedzenia się w sprawie, z uwagi na wydanie decyzji przed upływem dla strony terminu zakreślonego w zawiadomieniu z dnia 23.10.2007 r. jest słuszny, ale skutki tego uchybienia zostały zniwelowane w postępowaniu odwoławczym, gdzie rozważono podnoszone zastrzeżenia.

Na tle przedstawionych okoliczności bezzasadne jest żądanie wstrzymania robót na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Nie było również podstaw do rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy.

Zamontowane kanały kominowe spełniają funkcję przewodu spalinowego do pieca gazowego CO /typ GCO-19, 8-04 prod. Predom – Termet/ oraz przewodu wentylacyjnego. Zarzut niezbadania, czy dym nie będzie uciążliwy dla odwołującego się i sąsiednich nieruchomości oraz czy taka uciążliwość nie będzie przekraczała dopuszczalnych norm, w rozpatrywanym przypadku nie znajduje uzasadnienia, bo przewody wykonane są prawidłowo, a instalacje do odprowadzania tego typu spalin nie są zaliczane do inwestycji uciążliwych.

Odnosząc się do zarzutu, że przedmiotowa sprawa pozostaje w ścisłym związku z postępowaniem toczącym się przed Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku skargi kasacyjnej złożonej przez stronę od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w sprawie II SA/Rz 973/06 organ odwoławczy wyjaśnił, iż przedmiotem tej sprawy jest samowolna zmiana w 2001 r. sposobu użytkowania pomieszczeń parteru budynku na warsztat AGD, położonego przy ul. [...] w M.

Natomiast przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena prawidłowości wykonanych robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę i ich prawne usankcjonowanie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem organu odwoławczego, skarżący J. P., reprezentowany przez pełnomocnika r. pr. A. M., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].07.2007 r. oraz o zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Wskazany wniosek zasadzał na n/w zarzutach:

1) naruszenie przepisu art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie pomimo zaistnienia przesłanek do jego zastosowania,

2) naruszenie art. 80 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie, że zgłoszenie robót budowlanych jest zbędne skoro czynności organu architektoniczno-budowlanego może wykonywać organ nadzoru budowlanego,

3) naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane przez nie poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich,

4) naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez nie zastosowanie tego przepisu pomimo, że znajdował w sprawie zastosowanie,

5) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdzie organ ten wydał decyzję bez podania podstawy prawnej i przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania,

6) naruszenie art. 8 k.p.a. przez brak działań które budowałyby zaufanie do organów administracji.

Rozwijając przytoczone zarzuty wyjaśnił, że organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że montaż kominów został wykonany samowolnie i taka sytuacja zagrożona jest sankcją z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, lecz tego przepisu nie zastosował pisząc "montaż kwestionowanych kominów uzyskał niejako akceptację [...]WINB".

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie jest organem właściwym w zakresie dawania przyzwolenia na montaż kominów. Organem właściwym był starosta, a trybem właściwym jest zgłoszenie robót budowlanych przed ich wykonaniem. Taka czynność przez inwestorów nie została dokonana.

Niezrozumiałe jest stanowisko organu odwoławczego, że zamontowanie kominów nie narusza uzasadnionych praw osób trzecich.

Skarżący zamieszkuje na pierwszym piętrze budynku przy ul. [...] w M., a jego okna znajdują się w niedalekiej odległości od ujścia kominów. W takiej sytuacji stwierdzenie organów, że przewody wykonane są prawidłowo, znaczy tylko, że są szczelne, co nie uprawnia do twierdzenia, że ich funkcjonowanie nie narusza uzasadnionego interesu skarżącego.

Z art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wynika, że organ architektoniczno-budowlany wnosi sprzeciw, jeżeli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub innego przepisy. Za te inne przepisy należy uznać przepis art. 144 K.c. regulujący kwestie immisji – tutaj spaliny z komina, czego jednakże organy nadzoru budowlanego nie brały pod uwagę.

Skoro przewidziane w art. 30 ust. 7 pkt 4 i art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy Prawo budowlane – interesy osób trzecich, w tym przypadku skarżącego nie mogły chronione w postępowaniu przed organem architektoniczno-budowlanym, to taką ochronę powinny zapewnić skarżącemu orzekające w tej sprawie organy nadzoru budowlanego. W tej kwestii skarżący powołał się na wyrok NSA z dnia 20.01.2003 r., sygn. akt IV SA 1613/2002 i IV SA 1614/2002 stwierdzający, że "na etapie wydawania decyzji przewidzianej w art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego musi ocenić, czy już wykonane roboty budowlane są zgodne z wymaganiami prawa budowlanego, a jeśli nie nakazać w decyzji wykonanie czynności, które doprowadzą je do stanu zgodnego z przepisami. Ocena taka obejmuje nie tylko zgodność wykonanych robót pod względem ich stanu technicznego, ale zgodność z wymaganiami prawa budowlanego, w tym ocenę, czy wykonane roboty nie naruszają chronionych praw osób trzecich wynikających z treści art. 5 prawa budowlanego".

Skarżący zakwestionował pogląd organu II instancji stwierdzający, że postępowanie w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane nie naprawia skutków ewentualnego naruszenia własności. Zdaniem skarżącego prawo jako zbiór norm prawnych powinno być brane pod uwagę jako pewna niesprzeczna ze sobą całość. Przedmiotowa sprawa administracyjna zdaniem skarżącego pozostaje w ścisłym związku z postępowaniem toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w wyniku skargi kasacyjnej złożonej przez stronę od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w sprawie II SA/Rz 973/06 w sprawie o nakazanie inwestorom wykonania określonych obowiązków.

W sprawie tej jest szereg kwestii, których wyjaśnienie przez NSA będzie miało bezpośrednie przełożenie na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, m. innymi chodzi tu głównie o wpływ naruszenia przepisów o współwłasności na rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym. W takiej sytuacji postępowanie w sprawie legalności budowy kominów powinno być zawieszone do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w sprawie II SA/Rz 973/06.

Nieruchomość przy ul. [...] w M. stanowi współwłasność uczestników postępowania i w takiej sytuacji zgodnie z art. 199 K.c. na zamontowanie kominów stalowych wymagana była zgoda wszystkich współwłaścicieli. Skarżący jako współwłaściciel powyższej nieruchomości takiej zgody nie udzielił, wobec czego inwestorzy powinni zwrócić się do sądu powszechnego o wydanie odpowiedniego orzeczenia zezwalającego na zamontowanie kominów. Inwestorzy takiego orzeczenia nie mają, zatem decyzje orzekających organów rażąco naruszają prawo.

Decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].11.2007 r., została wydana bez podstawy prawnej, bo przepis art. 105 § 1 k.p.a. nie stanowi w tej sprawie samodzielnej podstawy prawnej.

Organ umarzając postępowanie administracyjne na podstawie powołanego przepisu winien wskazać również przepis prawa materialnego, który w ocenie organu dawał podstawę do stwierdzenia, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Nie jest przy tym prawidłowe twierdzenie organu I instancji, że skoro organ uznaje, że art. 51 ust. 2 ustawy Prawo budowlane nie ma w sprawie zastosowania, to postępowanie należy umorzyć jako bezprzedmiotowe. Tej kwestii organy nie wyjaśniły i nie wzięły pod uwagę bezspornego faktu, że inwestorzy dopuścili się samowoli budowlanej.

W takiej sytuacji organ powinien wydać decyzję merytoryczną.

Orzekające organy nie wykazały istnienia okoliczności powodujących bezprzedmiotowość postępowania.

Argumentacja organów w tym zakresie jest pokrętna, bo często istnienie samowoli budowlanej stwierdza się już po wykonaniu robót budowlanych. To jednak nie może prowadzić do tego, że nie ma podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki wykonanych sprzecznie z prawem /samowolnie/ robót, ani też do twierdzenia, że skoro roboty wykonano i zapewne zrobiono to zgodnie ze sztuką budowlaną, to postępowanie wobec stwierdzonej samowoli stało się bezprzedmiotowe.

Dodatkowo skarżący zarzucił, że organy błędnie określiły przedmiot postępowania.

Organy przyjęły, że oba przewody kominowe wychodzą z prowadzonego przez A. K. oraz W. K. warsztatu. W rzeczywistości jednak, to jeden z przewodów poprowadzony został z pomieszczenia łazienki, co wyraźnie widać przy analizie zdjęć wraz z rzutem parteru budynku. Organy tej kwestii nie wyjaśniły.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko i motywy przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik A. K. wniósł o oddalenie skargi.

Pozostali uczestnicy postępowania sądowoadministracyjnego nie zajęli stanowiska co do treści skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, iż stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm./, wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt administracyjny pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z powołanego przepisu wynika reguła, że przy tej kontroli sąd I instancji bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Zakres kontroli sądowej określa art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, zwanej dalej skrótem P.p.s.a., który stanowi, że sąd I instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Reasumując należy zatem stwierdzić, że kontrola sądowa jest zupełna i polega na sprawdzeniu czy ustalony przez organ stan faktyczny sprawy jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i czy organy dokonały prawidłowej subsumcji tego stanu z przepisami prawa.

W zależności od wyniku takiej kontroli, Sąd skargę oddala, albo w przypadku istotnego naruszenia prawa uchyla zaskarżoną decyzję, albo stwierdza jej nieważność, w razie gdy jest dotknięta jedną z wad wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Stan faktyczny sprawy wynikający z akt administracyjnych /art. 133 § 1 P.p.s.a./, jest następujący:

W dniu 19.01.2000 r. Spółdzielnia [...], przeprowadziła kontrolę przewodów kominowych budynku przy ul. [...] w M. i stwierdziła nieprawidłowość podłączenia przewodów spalinowych z urządzeń gazowych użytkowanych przez właścicieli na parterze i piętrze, które grożą zatruciem. /protokół z kontroli k. 27 akt adm. I instancji/.

Wskazany protokół przesłano Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, który pismami z dnia 2.02.2000 r., nr [...] i z dnia 10.02.2000 r., nr [...] poinformował Rozdzielnię Gazu w M. o przedmiotowych nieprawidłowościach i skutkach, jakie mogą spowodować oraz zażądał natychmiastowego wstrzymania dostaw gazu do w/w budynku /k. 28 i 30 akt adm. I instancji/.

Rozdzielnia Gazu w M. wstrzymała dostawę gazu do lokalu handlowego A. i W. K. /parter budynku/ oraz do lokalu J. P., położonego na piętrze, o czym pismem z dnia 18.02.2000 r., Nr [...] poinformowała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego /k. 29 akt adm. I instancji/.

W dniu 28.06.2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził kontrolę budynku przy ul. [...] w M. i stwierdził, że A. i W. K. zamontowali na elewacji zewnętrznej budynku od strony podwórza dwa kominy ze stali nierdzewnej, tj. komin spalinowy i wentylacyjny.

Kominy są ocieplone i pokryte płaszczem z blachy nierdzewnej i są umocowane do elewacji z pomocą wsporników.

Wysokość kominów wynosi 6 m.

W toku oględzin W. K. przedłożył ekspertyzę techniczną z dnia 3.07.2000 r., sporządzoną przez inżyniera budownictwa lądowego H. S., protokół z dnia 28.06.2000 r., sporządzony przez Spółdzielnię [...] oraz ugodę z dnia 9.08.2000 r. zawartą między A. K. i W. K. z jednej strony, a J. P. i J. P. z drugiej strony.

W. K. nie przedłożył dokumentów zezwalających na budowę kominów. /k.1 akt adm. I instancji/.

W ekspertyzie technicznej podano, że zamontowane przewody kominowe są ze stali kwasoodpornej o średnicy wewnętrznej 130 mm ocieplone wełną mineralną i okryte płaszczem aluminiowym. Przewód spalinowy jest połączony z piecem CO typ GCO-19, 8-04 produkcji Predom – Termet, który posiada odpowiednie atesty. Przewód spalinowy posiada urządzenia do czyszczenia oraz do odprowadzania skroplin, takie jak: zbiorniki na skropliny oraz wyczystki.

Przewód wentylacyjny grawitacyjny zakończony jest w pomieszczeniu kratką wentylacyjną. Przewody kominowe są przymocowane do ściany przy pomocy odpowiednich uchwytów i podpór. Wyjście kominów na dachu zabezpieczono odpowiednimi kołpakami przeciwdeszczowymi oraz daszkami i pokrywami ze stali kwasoodpornej. W konkluzji ekspertyzy stwierdzono, że całość zamontowanej instalacji wentylacyjno-spalinowej jest wykonana zgodnie z odpowiednimi normami i sztuką budowlaną /k. 3 akt adm. I instancji/.

W protokole Nr [...] z dnia 28.06.2000 r., sporządzonym przez dyplomowanego mistrza kominiarskiego z Spółdzielni [...] w M. podano, że przewody kominowe są drożne i nadają się do użytkowania.

Urządzenie gazowe jest prawidłowo podłączone z przewodami kominowymi.

Wentylacja grawitacyjna działa prawidłowo. /k. 2 akt adm. I instancji/.

Wygląd kominów pokazują zdjęcia /k. 15 akt adm. I instancji/.

Przedmiotowe kominy były zamontowane do elewacji budynku w okresie 18.02.-18.06.2000 r.

W latach 1999-2001 współwłaścicielami działki nr 2477, na której usytuowany jest budynek przy ul. [...] w M. byli:

- małżonkowie H. i A. K., W. i W. K. oraz J. P.

Zmiana współwłaścicieli nastąpiła w dniu 1.10.2003 r. i od tego czasu współwłaścicielami działki nr 2474 i jej części składowych są:

- H. i A. K. w 20/80 części,

- H. K. w 5/80 części,

- W. i W. K. w 25/80 części,

- J. K., J. P. i K. U. po 1/8 części /po 10/80/ /pismo Starostwa Powiatowego – Geodety Powiatowego z dnia 20.06.2005 r. i wypis z rejestru gruntów z dnia 20.06.2005 r., k. 25 i 24 akt adm. I instancji/.

W aktach administracyjnych I instancji /k. 7/ znajduje się ugoda z dnia 9.08.2000 r. z której wynika, że A. i W. K. zawarli z J. P. ugodę i w punkcie 2 ugody jest oświadczenie J. P., że nie wnosi żadnych roszczeń ani pretensji do zainstalowanych dwóch przewodów kominowych na ścianie zewnętrznej wyprowadzonych z kuchni – łazienki części parterowej wykonanych ze stali nierdzewnej odebranych protokołem kominiarskim w dniu 28.06.2000 r. i dopuszczonych do eksploatacji przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w dniu 6.07.2000 r. – pismo [...].

Pod tekstem ugody znajdują się podpisy wymienionych stron ugody oraz J. P. i świadka W. G.

Skarżący J. P. /syn obecnie nieżyjącej J. P./ twierdził, że powołana ugoda została sfałszowana, jak również jego podpis.

Sprawa ta była przedmiotem śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w T. p-ko W. K. z powodu braku ustawowych znamion czynu zabronionego /k. 87-83 akt adm. I instancji/.

Budynek przy ulicy [...] w M., nie znajduje się w rejestrze zabytków /pismo Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków [...] z dnia 18.01.2008 r., Nr [...] /akta organu II instancji oznaczone numerem [...] – k. 99/.

Dla terenu, na którym położona jest działka nr 2474 obr. [...] /przy ul. [...]/, nie został opracowany miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego /pismo Urzędu Miejskiego – Wydziału Urbanistyki, Gospodarki Gruntami i Geodezji z dnia 17.01.2008 r., Nr [...] – k. 100 w/w akt adm. organu II instancji.

W przedmiotowej sprawie administracyjnej były wydane n/w decyzje:

1) z dnia [...].07.2005 r., Nr [...],którą Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie wykonania kominów przez A. K. i W. K. W decyzji tej przyjęto, że zamontowane kominy są urządzeniem budowlanym i nie było wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie /art. 3 pkt 9 i art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane, t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 – k. 51 akt adm. I instancji/.

Na skutek odwołania J. P., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].11.2005 r., nr [...] uchylił w/w decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji przyjął, że przedmiotowe kominy nie są urządzeniem budowlanym, lecz bez względu na zastosowane rozwiązania materiałowe są integralnym elementem budynku i stanowią część tego budynku, zatem było wymagane pozwolenie na budowę. Nawet przy założeniu, że nie było wymagane pozwolenie na budowę, to ze względu na wysokość kominów /6 m/ byłoby wymagane zgłoszenie.

Poza tym organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji nie wyjaśnił, czy w miejscu wybudowanych kominów istniały wcześniej kominy, czy też jest to budowa nowych kominów. W konkluzji skonstatował, że umorzenie postępowania administracyjnego było przedwczesne /k. 94 akt adm. I instancji/.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15.11.2006 r., sygn. akt II SA/Rz 12/06 oddalił skargę J. P. na decyzję kasacyjną organu II instancji z dnia [...].11.2005 r. /k. 131 akt adm. I instancji/.

2) Kolejną decyzją z dnia [...].04.2007 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności wybudowania kominów ze stali nierdzewnej w budynku przy ul. [...] w M.

Tym razem powołał się na art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane, który nakłada na właściciela, zarządcę lub użytkownika obiektu budowlanego obowiązek usunięcia stwierdzonych w czasie kontroli uszkodzeń oraz uzupełnienia braków, które mogłyby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, a w szczególności katastrofę budowlaną, pożar, wybuch, porażenie prądem elektrycznym lub zatrucie gazem.

Realizacja tego przepisu nie wymaga wydania decyzji czy postanowień /por. wyrok NSA z dnia 7.05.1995 r., IV SA 1104/95/.

Po rozpatrzeniu odwołania J. P., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].08.2007 r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...].04.2007 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji co do zasadności zastosowania art. 70 Prawo budowlane /k. 164 akt adm. I instancji/.

Jak to wynika z części historycznej niniejszego uzasadnienia, to przedmiotem obecnej skargi J. P. jest decyzjaWojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].03.2008 r., Nr [...] – utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].11.2007 r., Nr [...]/ umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie legalności wybudowania kominów ze stali nierdzewnej w budynku przy ul. [...] w M.

Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem, w pierwszej kolejności należy rozważyć jaki charakter mają przedmiotowe kominy przymocowane do elewacji zewnętrznej budynku i w zależności od tego wyjaśnienie, czy na ich zamontowanie było wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyjął, że w wyniku zamontowania kominów powstały dodatkowe przewody, tj. kanał spalinowy i kanał wentylacyjny, co niewątpliwie w aspekcie użytkowym stanowi przebudowę obiektu w tym zakresie, bez zmiany charakterystycznych parametrów istniejącego budynku, jak powierzchnia zabudowy, kubatura czy wysokość obiektu. Sąd in merito tego poglądu nie podzielił i przyjął, że skoro rzeczone kominy zostały przymocowane do elewacji istniejącego budynku, zatem z łatwością mogą być od ściany odłączone bez uszkodzenia budynku, zatem ta argumentacja przemawia za stanowiskiem, iż w okresie ich montażu stanowiły urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane /Dz. U. Nr 89, poz. 414, z późn. zm./.

Po drugie za takim stanowiskiem przemawia definicja budynku określona w art. 3 pkt 2 powołanego prawa budowlanego. Według tego przepisu – budynek jest to taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Istnienie kominów nie musi być zatem koniecznym elementem budynku. Częścią budynku są tylko takie przewody kominowe, których odłączenie pociąga za sobą przeprowadzenie robót budowlanych polegających na przebudowie budynku.

W przedmiotowej sprawie takich robót nie trzeba przeprowadzać.

Przedmiotowe kominy są nietypowe i zdaniem Sądu, mogą być traktowane podobnie jak przyłacze wodociągowe doprowadzone do istniejącego budynku. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 15.05.2000 r., sygn. akt OPS 20/99 /ONSA Nr 4/2000, poz. 133/ przyjął, iż wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym przyłącza wodociągowego, nie jest budowaniem obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 prawa budowlanego.

Dalszym argumentem jest okoliczność, że zamontowanie kominów wymagało robót budowlanych polegających na montażu, a nie na budowie. Takie stanowisko w tej kwestii zajął także organ odwoławczy.

Istota samowoli budowlanej polega na wykonywaniu robót budowlanych bez wymaganego przez prawo pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru budowy, zatem o jej istnieniu powinno decydować prawo materialne obowiązujące w dacie wykonywania robót budowlanych.

Z ekspertyzy technicznej opracowanej przez inż. H. S. wynika, że rzeczone kominy są de facto instalacją wentylacyjno-spalinową niezbędną do korzystania z urządzeń gazowych, zatem należy je de facto traktować jako instalację gazową. Art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane nie wymienia tego rodzaju instalacji, przeto stosownie do art. 28 tego prawa na zamontowanie kominów było wymagane pozwolenie na budowę. Na marginesie trzeba dodać, że również remont takich instalacji wymagał pozwolenia na budowę /art. 29 ust. 1 pkt 1 – powołanej ustawy/.

Należy zatem aprobować stanowisko organu odwoławczego, iż wymagane było pozwolenie na budowę.

Inwestorzy A. K. i W. K. pozwolenia na budowę nie posiadali i tym samym popełnili samowolę budowlaną.

Skoro jednak wykonane roboty budowlane nie polegały na budowie obiektu budowlanego lub jego części, zatem orzekające organy nadzoru budowlanego słusznie rozpatrywały sprawę na tle przepisów art. 50-51 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane. Art. 50 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego /Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm./ stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub 49 ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

W przedmiotowej sprawie roboty budowlane zostały zakończone w I półroczu 2000 r., przeto wstrzymanie robót budowlanych stało się bezprzedmiotowe. Takie stanowisko jest prezentowane w orzecznictwie oraz w literaturze /por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.06.2007 r., II OSK 861/06 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23.02.2006 r., II SA/Lu 73/06 – niepublikowane, tezy tych wszystkich wyroków są powołane przez Andrzeja Glinieckiego – Prawo budowlane, Orzecznictwo sądów administracyjnych, Wyd. Prawnicze "Lexis-Nexis", Wydanie 1, W-wa 2007 r., strona 311, teza 1 i strona 312 teza 5 oraz Zygmunt Niewiadomski – Prawo budowlane – Komentarz, Wyd. C.H. Beck W-wa 2006 r., str. 538/.

Jeżeli wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych było w tym przypadku bezprzedmiotowe, zatem Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy art. 50 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, przeto przeciwstawne stanowisko zawarte w skardze jest chybione.

Sąd nie podzielił również zarzutu podniesionego w skardze, iż zainstalowana do budynku instalacja wentylacyjno-spalinowa narusza uzasadniony interes skarżącego w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego.

Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich może mieć miejsce wtedy, gdy strona wykaże, że został naruszony jej bezpośredni interes prawny, czyli należy wykazać, że dana inwestycja jest niezgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem Sądu skarżący takiego interesu nie wykazał, przeciwnie z ekspertyzy technicznej sporządzonej przez inż. H. S. oraz z protokołu sporządzonego przez dyplomowanego mistrza kominiarstwa z dnia 28.06.2000 r. wyraźnie wynika, że całość instalacji wentylacyjno-spalinowej została wykonana zgodnie z normami i sztuką budowlaną.

W powołanej ekspertyzie technicznej m. innymi podano, że wyjście kominów na dachu zabezpieczono odpowiednimi kołpakami przeciwdeszczowymi oraz daszkami i pokrywami ze stali kwasoodpornej.

W takiej sytuacji zarzut, iż skarżący zamieszkuje na pierwszym piętrze, a kominy są usytuowane na dachu nad oknami jego lokalu, nie daje jeszcze podstaw, iż ich lokalizacja narusza interes prawny skarżącego.

Kolejny zarzut skargi, iż organ naruszył art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bo nie zawiesił postępowania administracyjnego do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w sprawie II SA/Rz 973/06 o nakazanie inwestorom wykonania określonych czynności – również nie jest zasadny. Z wyjaśnień organu odwoławczego zamieszczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, że przedmiotem sprawy oznaczonej sygn. akt II SA/Rz 973/06 była decyzja dotycząca samowolnej zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń parteru budynku przy ul. [...] na warsztat AGD. Sprawa ta, zdaniem Sądu, ze względu na inny przedmiot, nie jest zagadnieniem wstępnym dla przedmiotowej sprawy administracyjnej. Zarzut naruszenia art. 80 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 prawa budowlanego "poprzez uznanie, że zgłoszenie robót budowlanych jest zbędne skoro czynności organów administracji architektoniczno-budowlanej może wykonywać organ nadzoru budowlanego" jest niezrozumiały, gdyż orzekające organy w uzasadnieniach decyzji wyraźnie podkreśliły, że inwestorzy dopuścili się samowoli budowlanej, bo wykonali roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a popełniona samowola może być legalizowana przez organ nadzoru budowlanego w trybie art. 51 prawa budowlanego. Oznacza to jednocześnie, że organy nadzoru budowlanego nie naruszyły kompetencji organu architektoniczno-budowlanego.

Następny zarzut skarżącego, iż inwestorzy wykonali przedmiotowe roboty budowlane bez zgody pozostałych współwłaścicieli, w tym przypadku jego matki, która w okresie realizacji robót była oprócz małżonków K. współwłaścicielką nieruchomości, na której umiejscowiony jest budynek, do którego zostały zamontowane przedmiotowe kominy – także jest nie zasadny.

Celem przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 – Prawa budowlanego /Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm./ jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale tylko w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego, a to oznacza, że można zalegalizować roboty budowlane wykonane przez inwestora z naruszeniem prawa własności lub współwłasności /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.01.2003 r., IV SA 523/01 – ONSA Nr 2/2004, poz. 54 oraz Zygmunt Niewiadomski – Prawo budowlane – Komentarz, W-wa 2006 r., str. 541 in principio/.

Słusznie zatem organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że w takim przypadku współwłaściciele mogą dochodzić swoich praw nie przed organami nadzoru budowlanego, tylko przed sądem powszechnym.

Dalszy zarzut skarżącego opiera się na stwierdzeniu, że jeden z przewodów poprowadzony został z pomieszczenia łazienki i w związku z tym ma wątpliwość, czy postępowanie administracyjne obejmuje przewód kominowy, który wychodzi z pomieszczenia łazienki. Tej kwestii jego zdaniem organy nie wyjaśniły. W protokole z dnia 28.06.2000 r., sporządzonym przez dyplomowanego mistrza kominiarstwa podano, że urządzenia gazowe /kocioł CO, kuchenka gazowa z trzema palnikami/ są prawidłowo podłączone z przewodami kominowymi. Skarżący nie wskazuje jakie urządzenie gazowe jego zdaniem nie jest połączone z przewodami kominowymi, zatem jest to zarzut ogólnikowy, a po drugie powinien być zgłoszony w toku postępowania administracyjnego.

Nie można się również zgodzić z zarzutem naruszenia przez organy art. 105 § 1 k.p.a. Otóż z art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego wynika, że w przypadku kiedy samowolnie wykonane roboty budowlane mogą być legalizowane, to wówczas organ nadzoru budowlanego nakłada na inwestora obowiązki wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Wydanie takiej decyzji nie jest potrzebne w sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego, w następstwie oceny dokumentacji przedłożonej przez inwestora uzna, że wykonane roboty budowlane nie uchybiają przepisom budowlanym i warunkom technicznym, to wówczas powinien umorzyć postępowanie legalizacyjne /art. 105 § 1 k.p.a./, bowiem zastosowanie prawa materialnego /art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 prawa budowlanego/ stało się bezprzedmiotowe /por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12.12.2005 r., VII SA/Wa 493/04 – niepublikowany/.

Taka właśnie sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, bowiem inwestorzy przedłożyli ocenę techniczną wykonanych robót, którą organy nadzoru zaakceptowały. Sąd in merito wychodząc poza granice skargi nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania przedłożonej przez inwestorów oceny technicznej wykonanych robót budowlanych.

Skoro zaskarżona decyzja prawa nie narusza, zatem Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.