Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 4627/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) Maria Lorych - Olszanowska Protokolant: ref. staż. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 22 września 2004r. sprawy ze skargi Spółki "A" w R. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej n a rzecz skarżącej kwotę [...] tytułem kosztów sądowych. /-/ T. Geremek /-/B. Koś /-/ M. Lorych-Olszanowska EW


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego, działając na podstawie art. 243 § 3 w zw. z art. 133 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 2 pkt. 6 ustawy z dnia 28.12.1989r. Prawo celne, odmówił wznowienia postępowania celnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...].

W uzasadnieniu podniósł, że decyzją powyższą wymierzył cło od przedmiotowego towaru firmie "B" J.N., która była stroną postępowania. Zabezpieczenie majątkowe na przewóz tego towaru do urzędu celnego przeznaczenia złożyła natomiast Agencja Celna "A", która za pośrednictwem swojego pełnomocnika - J. C. - złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] oraz wznowienie postępowania. Ponieważ zgodnie z art. 2 pkt. 6 ustawy Prawo celne podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą była osoba fizyczna, prawna lub jednostka nie posiadająca osobowości prawnej, dokonująca obrotu towarowego z zagranicą na własny rachunek i we własnym imieniu organ celny I instancji stwierdził, że takim podmiotem w niniejszej sprawie była wyłącznie firma J.N. Agencja Celna "A" nie była zatem podmiotem zobowiązania celnego, wobec czego nie mogła mieć przymiotu strony w postępowaniu celnym. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym agencja celna, która udzieliła gwarancji importerowi nie jest dłużnikiem pomocniczym, obok dłużnika głównego. Przedmiotowa agencja celna nie miała zatem legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Agencja Celna "A", wnosząc o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. Swoje uprawnienie do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wywiodła z treści przepisu art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Agencja celna, która złożyła zabezpieczenie majątkowe należności celnych obciążających podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą i która ponosi w związku z tym bezpośrednią odpowiedzialność wobec organów celnych ma niewątpliwie interes prawny we wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji wymierzającej cło podmiotowi dokonującemu obrotu towarowego z zagranicą. Zakres obciążającego ją zabezpieczenia zależy bowiem od wysokości wymierzonego cła.

Decyzją z dnia [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu powtórzył argumenty Dyrektora Urzędu Celnego, odmawiające agencji celnej prawa do występowania w postępowaniu celnym jako strona, obok podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą, za którego udzieliła ona zabezpieczenia majątkowego w formie gwarancji ubezpieczeniowej.

Na orzeczenie organu II instancji Agencja Celna "A" wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia decyzji wydanych w niniejszej sprawie wobec ich niezgodności z prawem. Swoje uprawnienie do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oparła na treści przepisu art. 133 Ordynacji podatkowej , zgodnie z którym stroną w postępowaniu podatkowym jest każdy, kto żąda czynności organu podatkowego, do kogo czynność organu podatkowego się odnosi lub czyjego interesu prawnego działanie organu podatkowego chociażby pośrednio dotyczy. Agencja celna posiada przymiot strony w postępowaniu ze względu na jej finansowe zobowiązania wobec organów celnych oraz konieczność stworzenia możliwości czynnego stosowania dla ochrony swoich interesów środków przewidzianych prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje:

Skarga wniesiona przez Agencję Celną "A" okazała się uzasadniona.

Pogląd wyrażany w niniejszej sprawie przez organy celne odnośnie kwestii niemożności wnioskowania o wznowienie postępowania przez agencję celną, która złożyła zabezpieczenie majątkowe za należności celne, nie znajduje potwierdzenia w świetle orzecznictwa sądowego. W wyroku z dnia 20.09.2002r. ( sygn. akt III RN 143/01, OSNP 2003/15/348 ) Sąd Najwyższy stwierdził bowiem wyraźnie , że agencja taka ma uprawnienie do żądania wznowienia postępowania celnego na podstawie art. 256 § 1 pkt. 5 i art. 262 Kodeksu celnego w zw. z art. 133 i art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej. Agencja celna ( osoba ja prowadząca ), która złożyła zabezpieczenie kwoty wynikającej z długu celnego - do czego jest uprawniona na podstawie art. 256 § 1 pkt. 5 Kodeksu celnego, ponosi niewątpliwie pełną odpowiedzialność wobec organów celnych ze złożonej kaucji gwarancyjnej. Zobowiązane takie wynika z przepisu art. 258 § 1 i 3 Kodeksu celnego. Działanie organu celnego, wymierzające cło importerowi, za którego zabezpieczenie należności złożyła agencja celna, dotyczy zatem interesów tej agencji, albowiem zakres zabezpieczenia obciążającego agencję zależy bezpośrednio od wysokości cła wymierzonego podmiotowi dokonującemu obrotu gospodarczego z zagranicą.

Pogląd taki wyraził też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 06.04.2000r. ( sygn. akt III RN 155/99; OSNAPiUS 2001/3/59 ) wydanym na podstawie poprzedniego stanu prawnego, określanego przepisami ustawy z dnia 28.12.1989r. - Prawo celne. Pojęcie strony określał wówczas w postępowaniu celnym przepis art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepisy Ordynacji podatkowej ( art. 133 ) rozszerzyły pojęcie strony postępowania, stwierdzając, iż wystarczy, aby dotyczyło ono jej interesów " chociażby pośrednio ", z czego wynika, że skarżąca agencja była stroną postępowania celnego, wobec czego mogła na podstawie art. 241 ust. 1 Ordynacji podatkowej żądać wznowienia postępowania.

Uchwała 7 sędziów NSA z dnia 24.06.2002r. ( FPS 7/02, ONSA 2003/ 1/9 ) stanowi z kolei wyraźnie, iż uprawnienie do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymierzającej cło importerowi, za którego należności celne złożono zabezpieczenie majątkowe, przysługuje agencji celnej również w przypadku decyzji ostatecznych wydanych przed wejściem w życie przepisów Ordynacji podatkowej oraz Kodeksu celnego, które regulują aktualnie postępowanie celne.

Ponieważ organy celne wydając zaskarżone decyzje naruszyły prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( albowiem przedmiotowa agencja celna jako podmiot mający przymiot strony nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy), Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 b ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) o ich uchyleniu.

W pkt. 2 wyroku Sąd na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził od organu II instancji na rzecz skarżącej kwotę 300,00 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.

/-/T. Geremek /-/B. Koś /-/M. Lorych-Olszanowska