Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 299/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 47 poz 282
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy.
article: art. 80 ust. 1 pkt. 2  art. 80 ust. 5 b
journal: Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1355
law: Ustawa z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw
article: § 31 ust. 1 pkt. 4 c w zw. z § 11 pkt. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 90 poz 1005
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy.
article: § 22 ust. 1 pkt. 1 lit. b, § 23 ust. 2 w zw z § 7 ust. 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 141 poz 1497
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia del. WSA Magdalena Józefczyk Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 795/15 w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dowódcy [...] z dnia 8 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie dodatku służbowego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Dowódcy [...] na rzecz M.W. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 795/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.W. na decyzję Dowódcy [...] w [...] z dnia 8 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie dodatku służbowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w [...] nr [...] z dnia 23 maja 2011 r. (pkt 1); zasądził od Dowódcy [...] w [...] na rzecz skarżącego M.W. kwotę 240 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] decyzją z 23 maja 2011 r. nr [...], na podstawie art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 104 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), § 22 ust. 1 pkt 1 lit. b, § 23 ust. 2, § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1497 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem przyznał M.W. w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej dodatek służbowy w wysokości 315 zł, tj. w wysokości 7/10 miesięcznego dodatku służbowego ustalonego przy zastosowaniu mnożnika kwoty bazowej 0,30. Jednocześnie ustalił, że dodatek ten przysługuje za miesiąc maj 2011 r., gdyż rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr MON z dnia 13 stycznia 2011r. został on zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego, a termin wypowiedzenia upływał w dniu 31 maja 2011 r.

M.W. pełnił służbę wojskową od dnia 16 września 1985 r. do dnia 31 maja 2011 r., w tym od dnia 28 lipca 2000 r. na stanowisku dowódcy eskadry. Z tego tytułu, od dnia 1 lipca 2004 r., na podstawie art. 80 ust. 1 pkt 2 i ust. 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 22 w/w rozporządzenia, został mu przyznany dodatek służbowy do uposażenia zasadniczego w wysokości 0,20 mnożnika kwoty bazowej miesięcznie (decyzja z dnia 28 czerwca 2004 r.), podwyższany kolejnymi decyzjami z dnia 20 stycznia 2006 r. i z dnia 27 grudnia 2007r. do 0,23 i 0,30 kwoty bazowej. W okresie od dnia 28 lipca 2000 r. do dnia 1 stycznia 2001 r. otrzymywał on dodatek dla personelu latającego śmigłowców według I klasy pilota, a następnie dodatek specjalny w wysokości 34%.

Na skutek wniesienia przez wyżej wymienionego żołnierza zawodowego od powyższej decyzji odwołania, w którym zażądał przyznania przedmiotowego dodatku służbowego w wysokości 10/10 kwoty bazowej, a nie 7/10 tej kwoty, sprawę rozpoznawał Dowódca [...] w [...], który decyzją z dnia 8 lipca 2011 r. nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji, odwołując się do art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stwierdził, że dodatek służbowy w ostatnim miesiącu pełnienia służby został przyznany w prawidłowej wysokości. Uznał, że brak jest podstaw aby przy ustalaniu wysokości dodatku służbowego w ostatnim miesiącu pełnienia służby uwzględnić okres pobierania przez niego w latach 2000-2003 dodatku specjalnego albowiem miał on odmienny charakter od dodatku służbowego. Ponadto wskazał, że przepisy § 23 w zw. z § 7 aktualnie obowiązującego rozporządzenia pozwalają zaliczyć okres pobierania dodatku przed 1 lipca 2004 r. w sytuacji, gdy był to również dodatek służbowy. Zdaniem organu odwoławczego, możliwości takiej nie przewidują także przepisy przejściowe, a w szczególności § 26 ust. 3 rozporządzenia, ponieważ w świetle przepisów rozporządzenia z dnia 10 października 2000 r. dodatek przewidziany w § 31 nie podlegał przywróceniu w ostatnim miesiącu pełnienia służby.

Powyższą decyzję M.W. uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 80 ust. 4 i 5b ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych oraz w związku z art. 7 K.p.a. W uzasadnieniu skargi podał, że w jego ocenie, decyzja wydana przez organ w pierwszej instancji nie określa, aby przyznawany nią dodatek służbowy był dodatkiem przyznawanym żołnierzowi w ostatnim miesiącu pełnienia służby. W podstawie prawnej decyzji nie wymienia również odpowiedniego przepisu dotyczącego tego rodzaju sytuacji. Zdaniem skarżącego, w sprawie nie było powodu przyznawania dodatku służbowego za maj 2011 r., skoro w obrocie prawnym pozostawała wydana wcześniej przez organ pierwszej instancji decyzja z dnia 28 czerwca 2004 r. nr [...]. M.W. wyjaśnił, że przed wejściem w życie obecnie obowiązującego rozporządzenia otrzymywał tzw. dodatek specjalny w wysokości uzależnionej od rodzaju zajmowanego stanowiska służbowego (30% – jako dowódca eskadry śmigłowców), co stwierdzał rozkaz dzienny Dowódcy nr 230, a na podstawie rozkazu tego samego dowódcy z dnia 24 kwietnia 2002 r. nr 80 – w wysokości 34% uposażenia – jako dowódca eskadry śmigłowców. Dodatki te w rozumieniu art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych były dodatkami stałymi. Po dniu 1 lipca 2004 r. wcześniej otrzymywany dodatek nadal był dodatkiem stałym, tyle że w rozporządzeniu o dodatkach zaczął funkcjonować pod zmienioną nazwą, tj. jako dodatek służbowy i dziś jest klasyfikowany jako dodatek, o którym mowa w art. 80 ust. 1 pkt 2, a nie pkt 1 cyt. ustawy, jak to miało miejsce przed dniem 1 lipca 2004 r. Skarżący podkreślił, iż stosownie do treści art. 80 ust. 5b w/w ustawy okresy faktycznego otrzymywania dodatków podlegają zsumowaniu, stąd wysokość dodatku stałego, jaki otrzymywał w okresie ponad 10 lat, powinna być wyznaczona przepisem § 7 ust. 1 pkt 1, a nie przepisem § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 1030/11 oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku podał, że przewidziane w art. 80 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dodatki do uposażenia zasadniczego, mają odmienny charakter i służą realizacji zupełnie innych uprawnień i celów. Uznał, że w sprawie brak było podstaw do doliczenia M.W., na potrzeby przyznania dodatku służbowego w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej, do okresu otrzymywania dodatku służbowego z tytułu zajmowania stanowiska służbowego dowódcy eskadry 1 dywizjonu lotniczego, czasokresu pobierania dodatku specjalnego z tytułu zajmowania tego stanowiska od dnia 1 lipca 2000 r. Odmienność przedmiotowych dodatków wyklucza traktowanie ich jako tożsamych i uniemożliwia zsumowanie okresów ich pobierania przy naliczeniu wysokości dodatku służbowego w ostatnim miesiącu pełnienia służby. Dodatek specjalny, który skarżący otrzymywał z tytułu zajmowania stanowiska dowódcy eskadry śmigłowców, nie przysługiwał mu w ostatnim miesiącu jego służby (§ 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy). Możliwość taką wprowadzono dopiero w § 23 ust. 2 rozporządzenia z dnia 8 czerwca 2004 r., przewidując go dla żołnierza zajmującego stanowisko dowódcy eskadry i pobierającego z tego tytułu dodatek służbowy. Przepis ten stanowi o odpowiednim stosowaniu § 7 i 8 rozporządzenia. Z kolei unormowanie § 27 rozporządzenia enumeratywnie wymienia, które dodatki można zaliczyć i wśród nich nie ma dodatku specjalnego. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia dodatku otrzymywanego przez skarżącego w latach 2000-2003, gdyż wówczas miał on charakter dodatku specjalnego.

Reasumując Sąd pierwszej instancji stwierdził, że okresy pobierania przez skarżącego dodatku do dnia 30 czerwca 2004 r. i od dnia 1 lipca 2004 r. nie mogą być traktowane jako tożsame. Są to dwa różne okresy o zupełnie odmiennym stanie faktycznym i prawnym. Ponadto do dnia 30 czerwca 2004 r. obowiązywały inne zasady dotyczące uposażenia żołnierzy i przyznawania dodatków. Natomiast od dnia 1 lipca 2004 r. ustalono nowe zasady wyznaczania na stanowiska i związanego z tym jednoskładnikowego uposażenia zasadniczego, ustalając odpowiednio jego wysokość na zajmowanym stanowisku służbowym. Zostały wprowadzone zupełnie nowe dodatki, które "wchłonęły" poprzednie (w tym dodatek specjalny) i przyjęto nowe zasady ich przyznawania.

Na skutek wniesienia przez M.W., reprezentowanego przez radcę prawnego, skargi kasacyjnej od powyższego wyroku sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 7 marca 2013 r. sygn. I OSK 1187/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz zasądził od Dowódcy [...] w [...] na rzecz M.W. kwotę 240 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku podał, że za trafny uznał w szczególności zarzut naruszenia przepisów procesowych, tj. przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., czego skutkiem było zaniechanie dokładnych ustaleń faktycznych w zakresie wymaganym dla prawidłowego rozpoznania sprawy. Stwierdził, że lakoniczne uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji nie w pełni oddaje stan faktyczny sprawy i istotę sporu, jaka wynikła pomiędzy stronami na tle oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sposób jednoznaczny nie wyjaśnił, czy zaskarżona decyzja dotyczy dodatku w ostatnim miesiącu służby, o którym mowa w przepisie art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, czy też zmiany wysokości dodatku, o którym mowa w przepisie art. 80 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Zaniechanie tego rozróżnienia oraz niewzięcie pod uwagę treści przepisu art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskazuje na to, że kontrola zaskarżonej decyzji nie została przeprowadzona w sposób prawidłowy. Naczelny Sąd Administracyjny powołał treść art. 71 ust. 1 i art. 72 ust. 1 oraz art. 80 ust. 1 pkt 1-3, a także art. 80 ust. 5b omawianej ustawy. Wskazał, że skoro art. 80 ust. 5b ustawy przy ustalaniu wysokości dodatku służbowego w ostatnim miesiącu pełnienia służby odsyła wprost między innymi do art. 80 ust. 1 pkt 1, to przepisy te należy odczytywać łącznie, przyjmując, że żołnierzowi, który otrzymywał dodatek specjalny za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej, przyznaje się ten dodatek w ostatnim miesiącu pełnienia służby, w wysokości uzależnionej od okresu otrzymywania takiego świadczenia. Tym samym jedyne kryterium pozwalające na zróżnicowanie wysokości dodatku specjalnego należnego w ostatnim miesiącu pełnienia służby powinien stanowić okres otrzymywania przedmiotowego dodatku specjalnego. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 11 maja 2011r., sygn. akt I OSK 2/11, 30 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1821/11, 23 października 2012 r., sygn. akt I OSK 753/12). Wprawdzie wyrok NSA z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt I OSK 753/12 dotyczy dodatku specjalnego, o którym mowa w art. 80 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, a nie dodatku służbowego z art. 80 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, to jednak zasada odnosząca się do przyznawania dodatku w ostatnim miesiącu pełnienia służby w obu przypadkach jest taka sama. Stąd też prawidłowa kontrola zaskarżonej decyzji nie powinna pomijać wykładni art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że systemy prawa są zbudowane hierarchicznie. Najwyższe miejsce zajmują w nich konstytucje, niższe – ustawy, jeszcze niższe – rozporządzenia. Podstawą obowiązywania aktów niższego rzędu są akty prawne zajmujące wyższe miejsce w hierarchii. Tym samym kontrola prawidłowości decyzji zaskarżonej przez M.W. nie mogła ograniczać się tylko i wyłącznie do analizy rozporządzeń obowiązujących w poszczególnych okresach jego służby.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oceni zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem powyższych uwag, dając wyraz w uzasadnieniu wyroku zajętemu stanowisku i to zarówno co do rzeczywistej treści i przedmiotu zaskarżonej decyzji administracyjnej, jak i co do prawidłowości zastosowanej przez organy podstawy prawnej oraz wykładni stosownych przepisów prawa materialnego z uwzględnieniem poruszanych w skardze kasacyjnej kwestii hierarchiczności tych norm i dopuszczalnego zakresu regulacji w akcie podustawowym zasad przyznawania dodatku w ostatnim miesiącu służby (oczywiście w razie przyjęcia, że rzeczywista treść decyzji dotyczyła tego rodzaju dodatku).

W związku z niewyjaśnieniem powyższych kwestii, za usprawiedliwiony uznał również zarzut kasacyjny naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Z kolei podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przywoływanych przepisów prawa materialnego, a zwłaszcza przepisu art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił jako przedwczesny. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 9 maja 2013 r. sygn. III SA/Łd 342/13 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w [...] nr [...] z dnia 23 maja 2011 r. oraz zasądził od Dowódcy [...] w [...] na rzecz M.W. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku wskazał, że skoro art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych odsyła wprost między innymi do art. 80 ust. 1 pkt 1, to przepisy te należy odczytywać łącznie, przyjmując, że żołnierzowi, który otrzymywał dodatek specjalny za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej, przyznaje się ten dodatek w ostatnim miesiącu pełnienia służby, w wysokości uzależnionej od okresu otrzymywania takiego świadczenia. Tym samym jedyne kryterium, pozwalające na zróżnicowanie wysokości dodatku specjalnego należnego w ostatnim miesiącu pełnienia służby, powinien stanowić okres otrzymywania przedmiotowego dodatku specjalnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ wydając zaskarżoną decyzję, która dotyczyła ustalenia wysokości szczególnego świadczenia – dodatku w ostatnim miesiącu pełnienia służby – w ogóle pominął treść przepisu ustawowego regulującego tę kwestię tj. art. 80 ust. 5b cyt. ustawy, opierając się wyłącznie na przepisach rozporządzenia. Taki sposób dokonania wykładni obowiązujących przepisów jest nieprawidłowy. System prawa jest zbudowany hierarchicznie. Podstawą obowiązywania aktów niższego rzędu są akty prawne zajmujące wyższe miejsce w hierarchii. Akty prawne niższego rzędu są wydawane na mocy postanowień wyższego rzędu, a więc mocą aktów niższego rzędu nie mogą być uchylone akty prawne rzędu wyższego. W razie wątpliwości, czy jako obowiązujące w danym przypadku traktować akty wyższego rzędu, czy akty niższego rzędu – z uwagi na wskazane zależności między nimi – ukształtowała się zasada, że lex superior derogat legi inferiori.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że organ, dokonując ponownie wykładni obowiązujących przepisów, powinien mieć powyższe na uwadze. Winien także uwzględnić sposób wykładni przepisów zawarty w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt I OSK 753/12. Podkreślił, że wprawdzie przedmiotowy wyrok dotyczy dodatku specjalnego, o którym mowa w przepisie art. 80 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy a nie dodatku służbowego, z przepisu art. 80 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, to jednak zasada odnosząca się do przyznawania dodatku w ostatnim miesiącu pełnienia służby w obu przypadkach jest taka sama, co oznacza, że o wysokości dodatku zarówno specjalnego, jak i służbowego w ostatnim miesiącu pełnienia służby ma decydować wyłącznie łączny okres otrzymywania dodatku, nie zaś wyłącznie okres otrzymywania dodatku ze ściśle określonego tytułu i wypłacanego na identycznej podstawie prawnej.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ powinien także mieć na uwadze, że przepisy płacowe, w tym dotyczące uposażenia żołnierzy zawodowych, muszą być stosowane ściśle. Niedopuszczalna jest nie tylko ich wykładnia rozszerzająca ale także nie można w tym zakresie stosować interpretacji zawężającej. Tymczasem art. 80 ust. 5b powołanej ustawy mówi w liczbie mnogiej o dodatkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, a więc dodatku specjalnym i dodatku służbowym.

Powyższy wyrok stał się przedmiotem skargi kasacyjnej Dowódcy [...] w [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 19 maja 2015 r. sygn. I OSK 2370/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez jego błędne zastosowanie. W ramach tego zarzutu skarżący kasacyjnie w istocie kwestionuje prawidłowość sądowej kontroli przeprowadzonej w przedmiotowej sprawie, polegającej na przyjęciu, że organy naruszyły przepis art. 80 ust. 5b cyt. ustawy bez dokonania uprzedniej wykładni tego przepisu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji w istocie nie przeprowadził pełnej kontroli poddanej pod jego ocenę decyzji Dowódcy [...] w [...]. Rozstrzygający w sprawie Dowódca [...] w [...] decyzję w sprawie dodatku do uposażenia zasadniczego oparł na przepisie art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., wskazał na konieczność uwzględnienia przy wydawaniu decyzji w rozpoznawanej sprawie także przepisu art. 80 ust. 5b powołanej ustawy. Tymczasem obowiązkiem Sądu sprawującego kontrolę legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia było w pierwszej kolejności dokonanie wykładni przepisów, które w jego ocenie winny mieć zastosowanie w sprawie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa. Następnie Sąd winien ocenić, czy tak zinterpretowane przepisy zostały przez organ właściwie zastosowane w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Wyniki przeprowadzonej kontroli powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu wydanego orzeczenia. Orzekający w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1187/12 zwrócił uwagę, iż prawidłowa kontrola zaskarżonej decyzji nie powinna pomijać wykładni przepisu art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W konsekwencji Sąd drugiej instancji jako nieprawidłowe uznał uchylenie się przez Sąd pierwszej instancji od dokonania takiej oceny, co było konsekwencją nieprzeprowadzenia wykładni wszystkich przepisów, które zdaniem tego Sądu winny stanowić podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia. Jednocześnie zauważył, iż organ orzekający w sprawie przedstawił swoje stanowisko, tak co do przepisów mających zastosowanie w sprawie, jak i ich interpretacji, dokonując ich subsumcji do okoliczności stanu faktycznego sprawy. Dostrzegając naruszenie przez organ przepisów prawa procesowego, jak i materialnego, obowiązkiem Sądu było przedstawienie własnej oceny prawnej, rozumianej jako wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z okolicznościami rozpoznawanej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie można uznać za sprawowanie prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, uchylenie się przez Sąd od przeprowadzenia rzeczywistej oceny kontrolowanej decyzji, co w okolicznościach przedmiotowej sprawy polegało na zobowiązaniu organu do dokonania wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Sąd drugiej instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, orzekając ponownie, zinterpretuje przepisy, które w jego ocenie winny zostać zastosowane w sprawie, a następnie oceni, czy organ tak rozumiane przepisy prawidłowo zastosował w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając sprawę po raz kolejny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że przedmiotowa sprawa jest rozpoznawana przy uwzględnieniu treści art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."). Następnie przedstawił niesporny stan faktyczny sprawy i dotychczasowe stanowiska stron postępowania. Wskazał m.in., że M.W. pełnił służbę wojskową od dnia 16 września 1985 r. do dnia 31 maja 2011 r., w tym od dnia 28 lipca 2000 r. na stanowisku dowódcy eskadry śmigłowców. Z tego tytułu od dnia 1 lipca 2004 r., na podstawie art. 80 ust. 1 pkt 2 i ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. został mu przyznany dodatek służbowy do uposażenia zasadniczego w wysokości 0,20 mnożnika kwoty bazowej miesięcznie (decyzja z dnia 28 czerwca 2004 r.), podwyższany kolejnymi decyzjami z dnia 20 stycznia 2006 r. i z dnia 27 grudnia 2007 r. do 0,23 i 0,30 kwoty bazowej. W okresie od dnia 28 lipca 2000 r. do dnia 1 stycznia 2001 r. otrzymywał on dodatek dla personelu latającego śmigłowców według I klasy pilota, a następnie dodatek specjalny w wysokości 34%. Podstawę prawną jego przyznania stanowił wówczas § 31 ust. 1 pkt 4 uchylonego z dniem 1 lipca 2004 r. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz.1005).

Sąd pierwszej instancji podał, że kwestie dotyczące uposażenia żołnierzy zawodowych są uregulowane w rozdziale 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, obowiązującej od dnia 1 lipca 2004 r. Uprzednio regulacja dotycząca uposażenia żołnierzy była zawarta w ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 47, poz. 282 ze zm.). Na mocy art. 159 pkt 1 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych tytuł powołanej wyżej ustawy od 1 lipca 2004 r. otrzymał brzmienie: "o uposażeniu żołnierzy niezawodowych".

Zgodnie z art. 71 ust. 1 i art. 72 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie. Uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia. Z art. 80 ust. 1 cyt. ustawy wynika, że żołnierze zawodowi otrzymują następujące dodatki do uposażenia zasadniczego: dodatek specjalny – za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej (pkt 1), dodatek służbowy – za pełnienie zawodowej służby wojskowej na określonych stanowiskach dowódczych i kierowniczych lub samodzielnych albo w określonych jednostkach wojskowych (pkt 2) i dodatek za długoletnią służbę wojskową (pkt 3). Jednocześnie art. 80 ust. 5b tej ustawy stanowi, że żołnierzowi zawodowemu, który otrzymywał dodatki, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, przyznaje się te dodatki w ostatnim miesiącu pełnienia służby, w wysokości uzależnionej od okresu ich otrzymywania. Co prawda obecnie przepis ten już nie obowiązuje, to jednak w świetle art. 4 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1355) ma on nadal zastosowanie w niniejszej sprawie. Stosownie bowiem do treści powołanego przepisu art. 4 w/w ustawy – dotychczasowe przepisy mają zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie (5 grudnia 2013 r.).

Wydane na podstawie art. 80 ust. 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 ze zm., dalej w skrócie "rozporządzenie z 2004 r.") określa szczegółowe warunki otrzymywania przez żołnierzy zawodowych dodatków do uposażenia zasadniczego oraz ich wysokość. W świetle § 7 ust. 1 omawianego rozporządzenia, żołnierzowi zawodowemu, który otrzymuje dodatek specjalny o charakterze stałym, w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej dodatek ten przysługuje: 1) w pełnej wysokości – jeżeli żołnierz otrzymywał dodatek specjalny o charakterze stałym przez okres co najmniej 10 lat; 2) w wysokości 1/10 ostatnio pobranej kwoty dodatku specjalnego za każdy rok, w którym żołnierz otrzymywał dodatek specjalny o charakterze stałym – jeżeli żołnierz otrzymywał go przez okres krótszy niż 10 lat (...). Zgodnie z § 23 ust. 2 cyt. rozporządzenia, w zakresie przyznawania dodatku służbowego, o którym mowa w § 22, przepisy § 7 i 8 stosuje się odpowiednio.

Stosownie do treści § 22 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia z 2004 r., żołnierz zawodowy otrzymuje miesięczny dodatek służbowy, ustalony przy zastosowaniu mnożników kwoty bazowej zajmujący stanowisko służbowe: dowódcy batalionu, dywizjonu, eskadry, okrętu II rangi lub grupy okrętów albo głównego księgowego w jednostce sektora finansów publicznych realizującej wydatki publiczne – od 0,10 do 0,30. Natomiast zgodnie z § 31 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1005 ze zm., dalej w skrócie "rozporządzenie z 2000 r."), żołnierzowi zawodowemu przysługuje dodatek specjalny w wysokości:

1) zajmującemu stanowisko dowódcy Jednostki Wojskowej Nr 2305 lub Wojskowego Ośrodka Wykonywania Kary Ograniczenia Wolności albo jego zastępcy – 43%,

2) zajmującemu stanowisko służbowe Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego albo dowódcy rodzaju sił zbrojnych, okręgu wojskowego, Garnizonu Warszawa, korpusu, dywizji, flotylli, brygady lub pułku – 38%,

3) zajmującemu stanowisko służbowe dowódcy batalionu, dywizjonu, eskadry, okrętu lub grupy okrętów - będącemu dowódcą jednostki wojskowej w rozumieniu § 5 ust. 1 pkt 2 – 36%,

4) zajmującemu stanowisko służbowe:

a) dowódcy jednostki wojskowej, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 2, inne niż określone w pkt 2 i 3, lub jego zastępcy,

b) zastępcy dowódcy, o którym mowa w pkt 2 i 3,

c) dowódcy batalionu, dywizjonu, eskadry, grupy okrętów III lub IV rangi albo okrętu II rangi, inne niż określone w pkt 3,

d) żołnierzowi pełniącemu służbę w Jednostce Wojskowej Nr 2305 lub Wojskowym Ośrodku Wykonywania Kary Ograniczenia Wolności – 34%,

5) zajmującemu stanowisko służbowe dowódcy kompanii, baterii, klucza, szwadronu, grupy pomocniczych jednostek pływających lub grupy ratownictwa morskiego albo okrętu III lub IV rangi – 32%,

6) zajmującemu stanowisko służbowe:

a) dowódcy jednostki wojskowej, niższe niż określone w pkt 4 lit. a,

b) szefa eskadry, pododdziału wymienionego w pkt 5 lub bosmana okrętowego – 30%,

7) innemu żołnierzowi – 27%

– kwoty należnego uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że przedmiotem sprawy jest określenie wysokości dodatku służbowego w sytuacji opisanej w art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Natomiast spór dotyczy ustalenia, czy okres otrzymywania przez skarżącego dodatku specjalnego na podstawie § 31 ust. 1 pkt 4c rozporządzenia z 2000 r. w okresie od lipca 2000 r. do lipca 2004 r. z tytułu zajmowanego stanowiska służbowego dowódcy eskadry i okres otrzymywania w latach 2004-2011 dodatku służbowego na podstawie § 22 rozporządzenia z 2004 r. z tytułu zajmowanego stanowiska służbowego dowódcy eskadry, podlegają sumowaniu w celu zastosowania art. 80 ust. 5b omawianej ustawy. Odpowiedź na to pytanie musi być poprzedzona rozważeniem kwestii, czy obydwa te dodatki mogą być traktowane jako dodatki służbowe w rozumieniu art. 80 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, mającego zastosowanie w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Następnie Sąd pierwszej instancji przytoczył stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1187/12 w niniejszej sprawie. Uwzględniając powyższe stwierdził, że o wysokości dodatku zarówno specjalnego, jak i służbowego, w ostatnim miesiącu pełnienia służby ma decydować wyłącznie łączny okres otrzymywania danego dodatku o charakterze dodatku specjalnego lub służbowego w rozumieniu art. 80 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, nie zaś wyłącznie okres otrzymywania dodatku z ściśle określonego tytułu i wypłacanego na identycznej podstawie prawnej. Z akt sprawy (decyzji przyznających M.W. dodatek) jednoznacznie wynika, że w spornym okresie lat 2000 – 2004 otrzymywał dodatek specjalny na podstawie § 31 ust. 1 pkt 4c rozporządzenia z 2000r. z tytułu zajmowania stanowiska służbowego dowódcy eskadry śmigłowców. Argumentacja organu, że w tym okresie każdy żołnierz otrzymywał wynikający z § 31 ust. 1 pkt 7 tego rozporządzenia dodatek specjalny w wysokości 27% nie ma wpływu na niekwestionowany fakt, że skarżący otrzymywał przedmiotowy dodatek (co wynika z załączonych dokumentów) z tytułu zajmowanego stanowiska służbowego dowódcy eskadry śmigłowców, a od "innych żołnierzy" otrzymujących dodatek – na podstawie § 31 ust. 1 pkt 7 w/w rozporządzenia odróżniało go właśnie zajmowane stanowisko służbowe i następnie wysokość tego dodatku. Fakt, że w spornym okresie ustawodawca w ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy nie zawarł definicji dodatku służbowego, a dodatek z tytułu zajmowania określonego stanowiska służbowego w rozporządzeniu z 2000 r. znalazł się w regulacji obejmującej dodatki specjalne przyznawane również "innym żołnierzom" (czyli, jak twierdzi organ, wszystkim żołnierzom), nie zmienia oceny, że M.W. ten dodatek otrzymywał z racji zajmowania określonego stanowiska służbowego dowódcy eskadry śmigłowców.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, z faktu, że wszystkim żołnierzom na podstawie rozporządzenia z 2000 r. przysługiwał dodatek specjalny, nie można wyciągać krzywdzących dla skarżącego wniosków i dyskredytować pełnionej przez niego funkcji dowódczej z tytułu zajmowanego stanowiska służbowego dowódcy eskadry śmigłowców, czego konsekwencją było otrzymywanie dodatku specjalnego wskazanego w § 31 pkt 4c tego rozporządzenia, przyznawanego m.in. żołnierzowi zawodowemu zajmującemu stanowisko służbowe dowódcy eskadry. To, że ustawodawca nazwał ten dodatek specjalnym i umieścił w przepisie regulującym dodatki specjalne dla żołnierzy zajmujących określone (wymienione) stanowiska służbowe nie zmienia konstatacji, że w niniejszym sporze decydujące znaczenia ma ocena charakteru otrzymywanego przez M.W. dodatku w rozumieniu art. 80 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, a więc w kontekście wykonywanych czynności, pełnienia określonej funkcji służbowej, zajmowania określonego stanowiska służbowego – dowódcy eskadry. Ponadto zauważyć należy, iż nawet opis dodatku specjalnego uregulowanego w § 31 ust. 1 pkt 4c rozporządzenia z 2000 r. odpowiada opisowi dodatku służbowego uregulowanego w § 22 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia z 2004 r. Stanowi to podstawę do uwzględnienia go w obliczeniach dodatku na podstawie art. 80 ust. 5b ustawy o służbie żołnierzy zawodowych ustawy w związku z § 7 i § 23 rozporządzenia z 2004 r. oraz art. 80 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy.

Reasumując Sąd pierwszej instancji uznał, że nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, zgodnie z którym okres otrzymywania przez skarżącego dodatku służbowego na podstawie rozporządzenia z 2004 r. dla potrzeb ustalenia prawa do dodatku służbowego w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej, nie podlega zsumowaniu, z wcześniejszymi okresami pobierania przez skarżącego dodatku specjalnego na podstawie § 31 ust. 1 pkt 4c rozporządzenia z 2000 r. W związku z powyższym nie ma podstaw do obrony tezy, na której wspiera się rozumowanie organu, że o wysokości dodatku służbowego w ostatnim miesiącu służby ma decydować nie łączny okres pobierania dodatku o charakterze służbowym w rozumieniu art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy służbowego, lecz wyłącznie okres otrzymywania dodatku służbowego z ściśle określonego tytułu powiązanego z konkretna nazwą tego dodatku. Takie ograniczenia musiałyby wynikać z wyraźnego przepisu, tymczasem brak jest takiego unormowania. Wykładnia musi opierać się na założeniu racjonalnego i prawidłowego działania ustawodawcy. Tam gdzie prawodawca sam określonych ograniczeń nie wprowadza, to nie wolno ich wyprowadzać interpretatorowi tekstu prawnego. Jeżeli zatem ustawodawca w art. 80 ust. 5b omawianej ustawy kwotę dodatku przysługującego w ostatnim miesiącu służby powiązał wprost z okresem otrzymywania takiego świadczenia, to nie można domniemywać, że w istocie jego wolą było uzależnienie wysokości świadczenia od okresu, w jakim żołnierzowi zawodowemu dodatek służbowy wypłacano tylko z jednego tytułu, sugerując się identyczną jego nazwą i identyczną podstawą prawną. Powyższej tezy, w kontekście hierarchiczności aktów prawnych, nie wspiera również podnoszony przez organ fakt, że tej kwestii nie uregulowano szczegółowo w przepisach przejściowych rozporządzenia z 2004 r. Nie można zatem uznać, aby § 31 rozporządzenia z 2000 r. – jak sugeruje organ – zawierał katalog dodatków specjalnych, w tym dodatku z tytułu zajmowania określonego stanowiska służbowego (dowódcy eskadry) o odrębnym charakterze od aktualnie obowiązującego dodatku służbowego i niedopuszczalności sumowania poszczególnych okresów pobierania przez żołnierza dodatku z tytułu zajmowanego stanowiska służbowego. O charakterze dodatku służbowego przesądza bowiem nawet nie tyle sama podstawa prawna, w oparciu o którą takie świadczenie jest przyznawane, ale przede wszystkim charakter wykonywanych zadań, specyfika pełnionej przez żołnierza służby i pełnionych funkcji i zajmowanych stanowisk (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt I OSK 365/12).

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że chybione są twierdzenia organu, że dodatek służbowy wypłacany na podstawie § 31 rozporządzenia z 2000 r. jest odrębnym rodzajowo dodatkiem od dodatku wypłacanego na podstawie § 22 rozporządzenia z 2004 r., skoro M.W. otrzymywał go przez cały okres od dnia 1 lipca 2000 r. do dnia 31 maja 2011 r. z tego tytułu, że zajmował stanowisko dowódcy eskadry śmigłowców. Mimo innego tytułu do przyznania i wypłacania tych świadczeń, miały one zawsze charakter dodatku służbowego w rozumieniu obowiązującego w dacie wydania decyzji art. 80 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. W tej sytuacji dlatego, że w art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 7 ust.1 w zw. z § 23 rozporządzenia z 2004 r. jest mowa ogólnie o okresie otrzymywania dodatku służbowego, brak jest podstaw aby okresu pobierania dodatku z tytułu zajmowanego stanowiska dowódcy eskadry przed zmianą i po zmianie przepisów pragmatycznych, nie można było sumować dla celów ustalania wysokości omawianego dodatku w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę, organ pierwszej instancji winien dokonać obliczenia wobec M.W. wysokości dodatku służbowego w oparciu o treść § 7 w związku z § 23 rozporządzenia z 2004 r. Należy przy tym dokonać zsumowania okresów otrzymywania przez niego przedmiotowego dodatku służbowego, zgodnie z powyższym przepisem oraz art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ winien uwzględnić przy tym pozostałe wnioski i zapatrywania prawne Sądu co do interpretacji przepisów, zawarte w niniejszym uzasadnieniu.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że organy naruszyły przepis prawa materialnego, a mianowicie art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, zaś na podstawie art. 135 P.p.s.a. uchylił również poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w [...] z dnia 23 maja 2011 r. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 z w związku z art. 205 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dowódca [...] w [...], reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości zarzucił:

1) na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 190 P.p.s.a., poprzez częściowe niewykonanie wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 1187/12 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2370/13, zobowiązujących go do dokonania wykładni wszystkich przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, poprzez zaniechanie dokonania wykładni art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1974 r. Nr 47, poz. 282 ze zm.) w zw. z § 31 ust. 1-3 w zw. z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1005 ze zm.) w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j.: Dz. U. z 2010 r. nr 90, poz. 593 ze zm.), które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w przypadku należytego wykonania przedmiotowych wskazań i przeprowadzenia kompleksowej wykładni wskazanych powyżej przepisów, Sąd pierwszej instancji ustaliłby, iż otrzymywany przez dowódcę eskadry na podstawie § 31 ust. 1 pkt 4c rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy dodatek specjalny w wysokości 34% kwoty należnego uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego, nie stanowi odpowiednika dodatku służbowego w rozumieniu art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a tym samym nie podlega przywróceniu w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej na podstawie przepisu art. 80 ust. 5b cyt. ustawy, i w konsekwencji wydałby wyrok oddalający skargę;

2) na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 80 ust. 5b w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 31 ust. 1 pkt 4c rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy w zw. z art. 4 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1355), poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że dodatek specjalny otrzymywany przez dowódcę eskadry na podstawie § 31 ust 1 pkt 4c rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy stanowi odpowiednik dodatku służbowego w rozumieniu art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz z uwagi na fakt, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, o oddalenie skargi M.W., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczył argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. W ocenie autora skargi kasacyjnej, szczegółowa analiza przepisów prawa materialnego, obowiązujących zarówno przed, jak i po dniu 1 lipca 2004 r., prowadzi do wniosku, że dodatek specjalny pobierany przez M.W. przed dniem 1 lipca 2004 r. był dodatkiem o zupełnie odmiennym charakterze, niż dodatek pobierany po tej dacie i nie może być uznany za dodatek służbowy w rozumieniu art. 80 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W świetle definicji zawartej w powołanym wyżej przepisie – dodatek specjalny jest dodatkiem za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej, natomiast dodatek służbowy jest dodatkiem za pełnienie służby na określonych stanowiskach dowódczych i kierowniczych lub samodzielnych albo w określonych jednostkach wojskowych. Innych dodatków, jakie żołnierz pobierał w toku służby, przyznawać w ostatnim miesiącu pełnienia służby (według szczególnego reżimu który znalazł w tej sprawie zastosowanie) nie wolno.

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy – żołnierze zawodowi otrzymywali dodatki do uposażenia: kwalifikacyjny, specjalny oraz dodatki uzasadnione szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej albo miejscem pełnienia służby. Przepis § 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. 2000, nr 90, poz. 1005) wymieniał rodzaje dodatków, które otrzymują żołnierze w tym w pkt 4 dodatek specjalny.

Pełną regulację dotyczącą dodatku specjalnego, który M.W. pobierał w latach 2000 – 2004 zawierał § 31 w/w rozporządzenia. Analiza tego przepisu pokazuje, że nie odpowiada on cechom konstytutywnym dodatku służbowego, w związku z czym nie może zostać uznany za odpowiednik dodatku służbowego z tytułu zajmowania stanowiska dowódcy eskadry. Nie był to dodatek służbowy w rozumieniu obecnych przepisów, ponieważ warunkiem jego przyznania nie było pełnienie służby na określonych, wskazanych w przepisach stanowiskach. Jednym warunkiem jego pobierania było pozostawanie w stosunku zawodowej służby wojskowej. Dodatek ten otrzymywał każdy żołnierz. Jednoznacznie wskazuje na to redakcja § 31 ust. 1 pkt 4 (w późniejszych wersjach rozporządzenia pkt 7), zgodnie z którym każdemu "innemu żołnierzowi" przysługiwał dodatek w wysokości 27% należnego uposażenia. Zajmowanie niektórych stanowisk, np. dowódcy kompanii lub baterii mogło skutkować podniesieniem wysokości dodatku, jednakże nie zmieniało to istoty dodatku, jako świadczenia przysługującego każdemu żołnierzowi. W początkowym okresie również wyżej M.W. pobierał ten dodatek, jako "inny żołnierz", dopiero w 2001 r. zajmowanie stanowiska dowódcy eskadry zaczęło uprawniać do pobierania go w wyższej wysokości – po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2001 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. z 2001 r. Nr 66, poz. 669).

Zdaniem organu, Sąd pierwszej instancji pomylił istotę dodatku – świadczenia należnego każdemu żołnierzowi z okolicznością mającą wpływ wyłącznie na jego wysokość. Oceny istoty dodatku, czyli ustalenia, czy jest on dodatkiem służbowym w rozumieniu aktualnie obowiązującego art. 80 ustawy pragmatycznej należy dokonywać wyłącznie w oparciu o okoliczności decydujące o prawie do jego pobierania, nie zaś w oparciu o okoliczności mające wpływ tylko na wysokość świadczenia. Prezentowana przez organ ocena istoty dodatku, staje się bardziej oczywista po dokładnej analizie redakcji § 11 rozporządzenia z 2000 r., który wymieniał wszystkie przysługujące żołnierzom dodatki. Otóż pkt 1, 2 i 3 tej jednostki redakcyjnej stanowiły o dodatkach za szczególne właściwości lub warunki pełnienia służby wojskowej, dodatkach kwalifikacyjnych i dodatkach uzasadnionych miejscem pełnienia służby. Posługiwały się one liczbą mnogą. Z kolei, pkt 4 i 5 stanowiły o dodatku specjalnym i dodatku funkcyjnym – posługiwały się liczbą pojedynczą. Takie rozumienie istoty dodatku wynika z samego art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1974 r. Nr 47, poz. 282 ze zm.), który stanowił o dodatku (jednym dodatku) specjalnym.

Autor skargi kasacyjnej podał, że w świetle redakcji § 11 rozporządzenia z 2000 r., czyli jedynego obowiązującego w spornym okresie przepisu, który wymieniał wszystkie istniejące dodatki, istniał jeden dodatek specjalny. Przepis § 31 tego rozporządzenia nie konstytuował "rodzajów" dodatku specjalnego, lecz zawierał jedynie okoliczności mające wpływ na jego wysokość. Za błędny uznać zatem należy pogląd Sądu pierwszej instancji, który wywodzi daleko idące skutki z faktu, że skarżącego "od innych żołnierzy (...) odróżniało właśnie zajmowane stanowisko dowódcze".

Ponadto Dowódca [...] w [...] zauważył, iż od dnia 1 lipca 2004 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, którą wprowadzono nowy system wynagradzania żołnierzy zawodowych. Zastąpiła ona funkcjonujące do dnia 30 czerwca 2004 r., na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy – uposażenie zasadnicze, składające się z: 1) uposażenia zasadniczego według stopnia wojskowego oraz 2) uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego – jednoskładnikowym uposażeniem zasadniczym według zajmowanego stanowiska służbowego. W świetle art. 72 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych – uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia. Natomiast art. 78 ust. 1 tej ustawy stanowi, że wysokość uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego jest uzależniona od grupy uposażenia, do której zostało zaszeregowane zajmowane przez niego stanowisko służbowe. Z kolei grupy uposażenia zasadniczego dla poszczególnych stopni etatowych, do których zaszeregowane są stanowiska służbowe żołnierzy zawodowych, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 marca 2004 r. w sprawie określenia grup uposażenia (Dz. U. Nr 50, poz. 487). Zgodnie z tym aktem prawnym, od dnia 1 lipca 2004 r. stanowiskom służbowym zostało przypisane 20 grup uposażenia. Natomiast stawki dla poszczególnych grup uposażenia zostały określone w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 135, poz. 1453 ze zm.). Powyższe oznacza, że uposażenie zasadnicze określone w w/w rozporządzeniu według stanowiska służbowego oraz dodatki do uposażenia otrzymują żołnierze zawodowi, którzy po dniu 1 lipca 2004 r. zostali wyznaczeni na stanowiska służbowe.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, kolejnym argumentem potwierdzającym bezzasadność roszczenia M.W., a w konsekwencji poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, jest okoliczność, że sporna należność nigdy nie podlegała przyznawaniu (czy też przywracaniu) w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z § 7 ust. 2 w zw. z ust. 1 rozporządzenia z 2000 r., przyznawaniu podlegały dodatki: za służbę na morzu, desantowy, dla personelu latającego, za bezpośrednią obsługę statków powietrznych, za służbę w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych, inspektorski oraz dla żołnierzy WSI i ŻW. Okoliczność ta była prostą implikacją faktu, że dodatek ten stanowił stały element uposażenia, należny każdemu żołnierzowi.

W konsekwencji Dowódca [...] w [...] stwierdził, że dodatek specjalny otrzymywany przez M.W. przed dniem 1lipca 2004 r. nie może zostać uznany (na gruncie aktualnej definicji z art. 80 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) za odpowiednik dodatku służbowego. Z uwagi na fakt, że przysługiwał on każdemu żołnierzowi, nie odpowiada on definicji dodatku służbowego – dodatku przysługującego z tytułu pełnienia służby na określonych, enumeratywnie wymienionych w rozporządzeniu stanowiskach. Jest rzeczą oczywistą, że choć nazywał się "specjalny", to nie był także dodatkiem specjalnym – w rozumieniu art. 80 ust. 1 cyt. ustawy (nie był dodatkiem z tytułu szczególnych właściwości lub warunków pełnienia służby). Zatem art. 80 ust. 5b omawianej ustawy a contrario wyklucza jego przyznanie w ostatnim miesiącu pełnienia służby.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, powyższe rozważania wyjaśniają, w jaki sposób powinna zostać dokonana prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego, której zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny charakteru całego dodatku specjalnego z § 31 rozporządzenia z 2000 r. w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy. W konsekwencji – w tej części nie wykonał wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2370/13, które zobowiązywały do dokonania wykładni "wszystkich przepisów" mających zastosowanie w sprawie. Nie przedstawił oceny, jaki charakter, w rozumieniu obecnie obowiązującej siatki pojęciowej, ma cały dodatek specjalny z § 31 rozporządzenia z 2000 r. Sąd przedstawił wyłącznie ocenę fragmentu tego przepisu.

M.W. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego strony w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów stwierdził, że są one niezasadne, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., to jednak istota podniesionych w niej zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który uwzględniając treść art. 190 zdanie pierwsze P.p.s.a. – wyrok NSA z dnia 19 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2370/13, dokonując wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie, a także mając na uwadze stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1187/12 przyjął, że dodatek specjalny otrzymywany przez M.W. z tytułu zajmowania stanowiska dowódcy eskadry śmigłowców na podstawie § 31 ust 1 pkt 4c rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy przed dniem 1 lipca 2004 r. – stanowi odpowiednik dodatku służbowego w rozumieniu art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W konsekwencji uznał, że zgodnie z art. 80 ust. 5b tej ustawy w sprawie należało dokonać zsumowania okresów pobierania przez niego przedmiotowego dodatku specjalnego, a po dniu 1 lipca 2004 r. dodatku służbowego i w ostatnim miesiącu pełnienia służby przyznać dodatek służbowy w wysokości uzależnionej od okresów ich otrzymywania.

Fakt otrzymywania przez M.W. jako dowódcy eskadry śmigłowców w podanych przez organ okresach stałego dodatku specjalnego, a następnie stałego dodatku służbowego, jest niesporny.

Istota sporu prawnego sprowadza się do wyjaśnienia możliwości zastosowania przez organ w dacie wydawania zaskarżonej decyzji art. 80 ust. 5b w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 22 ust.1 pkt 1 lit a, § 23 ust. 2 w zw. z § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.). W celu rozważenia tej kwestii niezbędne jest dokonanie oceny charakteru dodatku specjalnego otrzymywanego przez M.W. jako dowódcę eskadry na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 47, poz. 282 ze zm.), w zw. z § 11 pkt 4 i § 31 ust. 1 pkt 4c rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1005) w zw. z art. 4 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz.1355) – w kontekście możliwości uznania tego dodatku jako odpowiednika dodatku służbowego, o którym mowa w art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 22 ust.1 pkt 1 lit a powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych. W przypadku, gdyby dodatek specjalny otrzymywany przez wyżej wymienionego oficera przed dniem 1 lipca 2004 r. mieścił się w kategorii dodatku służbowego, to okres jego pobierania podlegałby zsumowaniu z okresem pobierania tego rodzaju dodatku po tym dniu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie zarówno zarzut naruszenia art. 190 P.p.s.a., poprzez częściowe niewykonanie wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 1187/12 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2370/13, jak i zarzut naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego – art. 80 ust. 5b w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 31 ust. 1 pkt 4c rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy w zw. z art. 4 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw, poprzez ich błędną wykładnię, są niezasadne.

W ocenie Sądu drugiej instancji, w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie naruszył art. 190 P.p.s.a. albowiem w całości wykonał wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w powołanych wyżej wyrokach. Fakt nieuwzględnienia przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy pozostawał bowiem bez wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej wskazać należy, iż w świetle stanu prawnego obowiązującego w okresie pobierania przez wyżej wymienionego oficera dodatku specjalnego – art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, poza tym dodatkiem do uposażenia zasadniczego przewidywał również dodatek kwalifikacyjny oraz dodatki uzasadnione szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej albo miejscem pełnienia służby. Przy czym rodzaje, wysokość dodatków oraz warunki przyznawania i wypłacania dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zostały określone w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy. Przepis § 11 pkt 4 cyt. rozporządzenia stanowił, że żołnierz otrzymuje do uposażenia zasadniczego dodatek specjalny. Regulacja dotycząca dodatku specjalnego, w tym dla żołnierza – dowódcy eskadry, została zawarta w § 31 ust. 1 pkt 4 lit. c omawianego rozporządzenia i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2001 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U Nr 66, poz. 669). Przepis ten od dnia 13 lipca 2001 r. stanowił, że żołnierzowi zawodowemu zajmującemu stanowisko służbowe dowódcy eskadry przysługuje dodatek specjalny w wysokości – 34%.

W okresie pobierania przez M.W., a więc od dnia 1 lipca 2004 r., dodatku służbowego – art. 80 ust.1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji stanowił, że żołnierze zawodowi otrzymują następujące dodatki do uposażenia zasadniczego:

1) dodatek specjalny – za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej;

2) dodatek służbowy – za pełnienie zawodowej służby wojskowej na określonych stanowiskach dowódczych i kierowniczych lub samodzielnych albo w określonych jednostkach wojskowych;

3) dodatek za długoletnią służbę wojskową.

Zgodnie z art. 80 ust. 5b omawianej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji – żołnierzowi zawodowemu, który otrzymywał dodatki, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, przyznaje się te dodatki w ostatnim miesiącu pełnienia służby, w wysokości uzależnionej od okresu ich otrzymywania.

Szczegółowe warunki otrzymywania przez żołnierzy zawodowych dodatków do uposażenia zasadniczego oraz ich wysokość określało rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych. Stosownie do treści § 22 ust. 1 pkt 1a cyt. rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji – żołnierz zawodowy otrzymuje miesięczny dodatek służbowy, ustalony przy zastosowaniu mnożników kwoty bazowej, zajmujący stanowisko służbowe dowódcy batalionu, dywizjonu, eskadry, okrętu II rangi lub grupy okrętów albo głównego księgowego w jednostce sektora finansów publicznych realizującej wydatki publiczne – od 0,10 do 0,30. Z kolei przepisy § 23 ust. 2 w zw. z § 7 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji pozwalały zaliczyć okres pobierania dodatku przed dniem 1 lipca 2004 r. w przypadku, gdy był to również dodatek służbowy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zawierającego definicję dodatku służbowego, nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Dodatek ten otrzymuje żołnierz zawodowy za pełnienie zawodowej służby wojskowej na określonych stanowiskach dowódczych i kierowniczych lub samodzielnych albo w określonych jednostkach wojskowych. Przedmiotowy dodatek przyznaje się żołnierzowi zawodowemu w ostatnim miesiącu pełnienia służby (art. 80 ust. 5 b cyt. ustawy).

To jednak ocena charakteru dodatku specjalnego pobieranego przez wyżej wymienionego oficera przed dniem 1 lipca 2004 r. – w kontekście możliwości uznania go za odpowiednik dodatku służbowego, o którym mowa w art. 80 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, pobieranego po tej dacie w ramach przedstawionego stanu faktycznego i prawnego – wymaga rozważenia jego istotnych cech.

Ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy nie zawierała definicji dodatku specjalnego. Niezbędne stało się zatem dokonanie analizy istotnych cech przedmiotowego dodatku oraz porównania tych cech z cechami istotnymi dodatku służbowego, o którym mowa w art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w § 22 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r.

Z § 31 ust. 1 pkt 1-6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy wynika, że w regulacji dotyczącej dodatku specjalnego w istocie został umieszczony dodatek z tytułu zajmowania określonego stanowiska służbowego, zaś w pkt 7 § 31 jednocześnie przewidziano prawo do otrzymania tego dodatku dla – innego żołnierza w wysokości 27% kwoty należnego uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego.

Ubocznie zauważyć należy, iż § 11 pkt 3a cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. przewidywał otrzymanie przez żołnierza do uposażenia zasadniczego dodatku służbowego – uzasadnionego miejscem pełnienia służby, określonym w § 27 tego rozporządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, dokonując porównania dodatku specjalnego sprzed daty 1 lipca 2004 r. z dodatkiem służbowym po tej dacie, zasadnie wskazał na potrzebę wzięcia pod uwagę faktu, że o jego istocie nie przesądzała wyłącznie jego nazwa i podstawa prawna w oparciu o którą żołnierz zawodowy dodatek otrzymywał, lecz charakter wykonywanych czynności, pełnienia określonej funkcji służbowej, zajmowania określonego stanowiska służbowego. W przypadku M.W., zarówno w okresie otrzymywania dodatku specjalnego, jak i dodatku służbowego, zajmował on stanowisko służbowe dowódcy eskadry i faktycznie to pełnione przez niego stanowisko determinowało zarówno przyznany mu dodatek, a także jego wysokość. Trafnie również podał, że opis dodatku specjalnego uregulowanego w § 31 ust. 1 pkt 4c rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. odpowiada opisowi dodatku służbowego określonego w § 22 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. Prawidłowo także stwierdził, iż podnoszony przez organ argument o niemożności uznania dodatku specjalnego za dodatek służbowy z tego tylko powodu, że przysługiwał on każdemu żołnierzowi, w tym także każdemu "innemu żołnierzowi", nie mógł odnieść zamierzonego skutku. M.W., otrzymującego dodatek specjalny na podstawie § 31 ust. 1 pkt 4c rozporządzenia MON z 2000 r. od "innych żołnierzy" otrzymujących ten dodatek na podstawie § 31 ust. 1 pkt 7 cyt. rozporządzenia odróżniało właśnie zajmowane przez niego stanowisko służbowe, a następnie wysokość dodatku. Przepis § 31 ust. 1 pkt 4c rozporządzenia MON z 2000 r. uprawniał do dodatku specjalnego z tytułu zajmowania określonego stanowiska służbowego (dowódczego) i jest niesporne, że wyżej wymieniony oficer takie stanowisko dowódcy eskorty zajmował.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tych warunkach twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej oceny charakteru dodatku specjalnego, gdyż uczynił to wyłącznie w oparciu o okoliczności mające wpływ na wysokość dodatku, a nie w oparciu o okoliczności decydujące o prawie do jego pobierania, nie zasługiwało na uwzględnienie. Niewątpliwie ustawodawca wprowadzając do porządku prawnego nową pragmatykę służbową, wraz z odpowiednimi przepisami wykonawczymi, miał na celu takie uregulowanie sytuacji prawnej żołnierzy, która nie niweluje skutków prawnych dotychczas przyznanych uprawnień i do nich nawiązuje. Jak wyżej wykazano, brzmienie art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 22 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia MON z 2004 r. w dacie wydawania zaskarżonej decyzji nawiązuje do § 31 ust. 1 pkt 4c i do § 11 pkt 3a w zw. z § 27 rozporządzenia MON z 2000 r. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który przy uwzględnieniu § 7 ust. 1 w zw. z § 23 rozporządzenia MON z 2004 r., który pozwala na zsumowanie okresów pobierania przez M.W. dodatku specjalnego, a po dniu 1 lipca 2004 r. dodatku służbowego i przyznania mu w ostatnim miesiącu pełnienia służby dodatku służbowego w wysokości uwzględniającej okresy ich otrzymywania.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490), z uwzględnieniem stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 (publ. LEX nr 1226661).