Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 154/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-05-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 grudnia 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a wniosek skarżącego oddalić


UZASADNIENIE

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 grudnia 2012 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn skarżący L.N. zawarł wniosek o udzielenie mu prawa pomocy w części poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych.

W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 6 lutego 2013 roku, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. bez rozpoznania

W wyznaczonym terminie skarżący uzupełnił brak przesyłając wypełniony formularz "PPF". Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 wniosku wynika, że skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu. We wniosku L.N. oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną I N. oraz córkami: E. ur. 14 października 1988 roku i A. ur. 12 lutego 1993 roku. Ich miesięczny dochód wynosi 6.080,92 zł i stanowi go renta skarżącego w wysokości 1.380,92 zł, wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 2.400 zł i wynagrodzenie za pracę córki E. w wysokości 2.300 zł (od września 2012 roku). W skład majątku L.N. wchodzi mieszkanie o powierzchni 56,04 m². Skarżący posiada oszczędności zgromadzone na rachunku w banku BPH w kwocie 5.333 zł, w tym, jak zaznaczył, 5.000 zł stanowi debet. Nie dysponuje on przedmiotami wartościowymi. Małżonka wnioskodawcy posiada lokatę w Alior Bank w wysokości 100 tys. zł. Są to środki pozostałe ze sprzedaży mieszkania i przeznaczone na zakup w ciągu trzech lat mieszkania lub działki o wartości 200 tys. zł (aby uniknąć podatku od wzbogacenia).

Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż od 2007 roku jego rodzina znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W roku 2007 starsza córka E. rozpoczęła studia na A w K. Cały miesięczny dochód skarżącego z renty przeznaczany był na pokrycie kosztów nauki córki i jej pobytu w K. W październiku 2012 roku druga córka skarżącego – A. rozpoczęła naukę na Politechnice. Również obecnie cała renta jest przeznaczana na naukę i pokrycie kosztów pobytu córki w K.. W dniu 21 grudnia 2009 roku małżonkowie Nowaccy zaciągnęli w banku PKO BP kredyt w wysokości 120 tys. zł. Kredyt spłacany będzie do 2019 roku, a wysokość miesięcznej raty wynosi ponad 1.500 zł. W marcu 2010 roku córka E. zaciągnęła kredyt studencki. Od września 2012 roku pracuje ona w firmie State Street, wynajmuje mieszkanie i spłaca kredyt studencki. Z działalności gospodarczej żona skarżącego osiągnęła w roku 2012 dochód w wysokości 4.050 zł. Obecnie działalność jest zawieszona.

Do wniosku skarżący załączył kopie następujących dokumentów: pierwszej strony umowy pożyczki hipotecznej zawartej w dniu 21 grudnia 2009 roku, aneksu z dnia 19 listopada 2010 roku do umowy preferencyjnego kredytu studenckiego, wraz z zawiadomieniem banku z dnia 14 lutego 2013 roku o wysokości rat, potwierdzenia przelewu renty skarżącego w wysokości 1.380,92 zł, potwierdzenia przelewu wynagrodzenia I.N. w wysokości 2.411,95 zł.

Dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji materialnej skarżącego, dlatego został on wezwany do uzupełnienia wniosku o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe. W odpowiedzi na wezwanie do tut. Sądu wpłynęły kopie następujących dokumentów: wniosku z dnia 8 kwietnia 2013 roku do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w B. o wydanie zaświadczenia o pojazdach zarejestrowanych na nazwisko skarżącego, jego żony i córek wraz z dowodem wpłaty opłaty skarbowej, potwierdzenia przyjęcia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dnia 30 stycznia 2013 roku, wydruku z dnia 8 kwietnia 2013 roku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dotyczącego przedsiębiorcy N.I. "F" oraz zeznania PIT-36 o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w roku 2012.

W dniu 26 kwietnia 2013 roku do tut. sądu wpłynęło pismo skarżącego z dnia 16 kwietnia 2013 roku, w którym oświadczył on, iż pożyczka hipoteczna z 2009 roku została w dużym stopniu przeznaczona na remont mieszkania. W roku 2005 L. Nowacki nabył za kwotę 6 tys. zł od zakładu P.P.KOSD w Będzinie mieszkanie, w którym od 1972 roku zamieszkiwała jego żona wraz ze swoją mamą. Mieszkanie wymagało gruntownego remontu i część pieniędzy została przeznaczona na prace remontowe. Z części środków spłacone zostały rodzinne długi, a ponadto zakupione towary na rozwój firmy. Nieruchomość, o której mowa w rubryce 8 formularza "PPF" została sprzedana za kwotę 220 tys. zł. Od kwoty tej trzeba odliczyć koszty związane z wydatkami na rzecz biura H, ogłoszeń, a także kosztów sądowych związanych z przeprowadzeniem postępowania spadkowego. Skarżący oświadczył ponadto, iż wydatki związane z koniecznym utrzymaniem jego rodziny przedstawiają się następująco: 250 zł opłata miesięczna za prąd, 60 - 100 zł za wodę i ścieki, 100 zł rocznie podatki od nieruchomości, 120 zł ubezpieczenie, 1.500 zł miesięczna rata kredytu, 150 zł i 50 zł spłaty karty kredytowej, 1.000 – 1.500 zł miesięczne utrzymanie dziecka na studiach, 300 – 600 zł wyżywienie, 5.000 zł rocznie opał, 150 zł telefony, 250 zł bilety miesięczne komunikacji miejskiej, 350 zł rata kredytu studenckiego, 100 – 200 zł zakup lekarstw, 100 – 500 zł ubrania, naprawy i inne wydatki. Do pisma skarżący załączył następujące dokumenty: fakturę za wodę z dnia 28 marca 2013 roku na kwotę 56,58 zł, odcinki płatności za energię elektryczną z terminami płatności od grudnia 2012 roku do maja 2013 roku – jeden na kwotę 252,07 zł, a pozostałe opiewające na kwoty 243,79 zł, zaświadczenie Starosty B. z dnia 10 kwietnia 2013 roku o zarejestrowaniu od dnia 10 maja 1990 roku na nazwisko I.N. samochodu osobowego Ford Mondeo oraz wyciągi z rachunku w banku BPH za okres od 1 do 31 marca 2013 roku i z rachunku w Alior Banku za okres od 27 stycznia do 19 kwietnia 2013 roku wraz z wyjaśnieniem przeznaczenia wpłaty dokonanej w dniu 5 marca 2013 roku na kwotę 9.400 zł i kopią faktury potwierdzającej transakcję.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.).

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżący L.N. uzyskuje bowiem stałe i pewne miesięczne dochody w postaci świadczenia rentowego w wysokości 1.380,92 zł. Stałymi dochodami dysponuje także małżonka skarżącego I.N. pobierająca wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.411,95 zł miesięcznie oraz córka E., której wynagrodzenie za pracę wynosi 2.300 zł miesięcznie. Łączne dochody członków rodziny wynoszą zatem 6.092,87 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego miesięczne wydatki rodziny kształtują się w granicach od 4.685,37 zł do 5.985,37 zł (120 zł rocznie ubezpieczenie = 10 zł/mc, 100 zł rocznie podatki od nieruchomości = 8,33/mc, 5.000 zł rocznie opał = 416,67 zł/mc, 56,58 zł woda, 243,79 zł prąd, 1.500 zł rata kredytu, 150 zł i 50 zł spłata karty kredytowej, 350 zł rata kredytu studenckiego, 150 zł telefony, 250 zł bilety komunikacji miejskiej, 1.000-1.500 zł utrzymanie córki w K., 300-600 zł wyżywienie, 100-200 zł lekarstwa, 100-500 zł ubranie, lekarstwa i inne). Skarżący ma zatem możliwości planowania wydatków celem zabezpieczenia i pokrycia kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Obniżenia standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w niezbędnym utrzymaniu swojej rodziny. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Istotnym jest również fakt, iż z przedłożonej historii rachunku bankowego w Alior Banku wynika, że na dzień 19 kwietnia 2013 roku małżonka wnioskodawcy I. N. posiadała wolne środki w wysokości 12.100,82 zł. Powyższe oznacza, że sytuacja majątkowa rodziny skarżącego nie jest tak zła, jak przedstawia ją we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto, jak wynika z oświadczenia skarżącego, dysponuje on środkami pieniężnymi ze sprzedaży mieszkania w wysokości 100 tys. zł. Posiadane oszczędności pozwolą zatem stronie pokryć koszty sądowe w sprawie oraz wynagrodzenie pełnomocnika w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jego sytuacji majątkowej. Nie można pominąć tego, że wyłożenie kosztów przez skarżącego jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego żądań przez Sąd będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Reasumując należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, skoro przesłanką uwzględnienia takiego wniosku, zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest brak jakiegokolwiek dochodu. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.