Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 919/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt.1, art. 112 ust.3, art. 114, art. 118 ust. 1,art. 113 ust.3
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 89 par. 1, art. 95 par. 1, art. 9, art. 75, art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt.1 lit.c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Małgorzata Wolska AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi K. i E. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Rz. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w punkcie trzecim i czwartym; II. w pozostałym zakresie skargę oddala; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 919/06

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi K. i E. D. jest ostateczna decyzja Wojewody z dnia [...] sierpnia 2006 roku Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Rz. z dnia [...] kwietnia 2006 roku Nr [...] orzekającą o wywłaszczeniu na rzecz Gminy Miasta Rz. prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr 277/2o pow. 11 a 74 m2, położonej w Rz. obr. 214 Rz. S., będącej własnością K. i E. D., w celu budowy drogi oraz o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art.138 § 1 pkt.1 k.p.a. w związku z art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami / Dz. U. Nr. 261 poz. 2603 z 2004 r./.

W motywach decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją z [...] sierpnia 2004 roku Nr [...] Prezydent Miasta Rz. ustalił lokalizację celu publicznego dla Gminy Miasto Rz. dla inwestycji pn. "Droga łącząca ul. P. z ulicą S. wraz z uzbrojeniem i oświetleniem oraz określeniem zasad podziału na działkach nr 224/1, 284/4, 284/5, 284/6, 283/4, 283/3, 230/6, 230/7, 237, 240/1, 257, 285, 259/1, 263, 264, 273/2, 275/5, 275/4, 277,w obr.214 w Rz..

Projektowana droga będzie kontynuacją ulicy S., która jest ulicą gminną publiczną, więc zgodnie z art. 10 ust.4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych , drogę jako kontynuację ciągu ulicy S. zaliczono do dróg publicznych. Planowana inwestycja w nieobowiązującym Miejscowym Planie Szczegółowym Zagospodarowania Przestrzennego "S. – N. P." oraz w planach obecnie opracowywanych , tj. "U. Sz. i W. S." przeznaczona była i jest pod drogę publiczną. Decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2004, Nr [...].

Następnie, po przeprowadzeniu z urzędu postępowania administracyjnego Prezydent Miasta Rz. , decyzją z dnia [...] marca 2005 roku [...] orzekł o podziale nieruchomości położonej w Rz. –S. II oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka 277 o pow. 49 a 31 m2, powstałej z działki 21 obr. 130/ na nowe działki 277/1, 277/2 i 277/3 oraz zatwierdził projekt podziału włączony do zasobu ewidencji gruntów dnia 20 grudnia 2004 roku pod nr [...]. Organ wskazał w uzasadnieniu decyzji, że powyższy podział jest zgodny z decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego z [...] sierpnia 2004 roku. Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że właścicielami działek są K. i E. D..

Decyzja utrzymana została w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr SKO [...] z dnia 25 maja 2005 roku. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego poprzedzone było rokowaniami o nabycie nieruchomości w drodze umowy cywilno- prawnej, które nie przyniosły pozytywnego rezultatu. Zakończenie rokowań nastąpiło w dniu 4 stycznia 2006 roku, o czym Prezydent Miasta Rz. pismem nr [...]. poinformował K. i E. D., dodając, że z uwagi na nie przyjęcie przez nich oferty , zmuszony jest wystąpić z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości przewidzianej pod cel publiczny. Otrzymanie pisma potwierdził w dniu 11 stycznia 2006 roku E. D..

W dniu 17 stycznia 2006 roku Prezydent Miasta Rz. wystąpił z wnioskiem Nr [...] o wywłaszczenie na rzecz Gminy Miasto Rz. nieruchomości oznaczonej jako działka 277/2.

W dniu 23 stycznia 2006 roku Prezydent Miasta Rz. wyznaczył K. i E. D. 2 miesięczny termin na zawarcie umowy cywilno - prawnej umowy sprzedaży działki, stosownie do przepisu art. 115 ust.2 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, za cenę zaproponowaną w negocjacjach przez Gminę Miasto Rz., tj. za kwotę 70.440 , 00 zł., co oznacza kwotę 60,00 zł / m2. Organ dodał, że wskazany termin upływa z dniem 15 marca 2006 roku a bezskuteczny jego upływ spowoduje, że zostanie wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe na podstawie przepisów art. 112,113 ust.1 i 3, art. 115 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W dniu 15 marca 2006 roku K. D. ustnie, do protokołu odrzuciła propozycję wykupu przedmiotowej działki za cenę 80 zł/ m2 i podtrzymała cenę przez siebie zaproponowaną, tj. 150 zł/m2.

W związku z tym ,że rokowania nie przyniosły pozytywnego rezultatu, w dniu 17 marca 2006 roku Prezydent Miasta Rz. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i terminie rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień 19 kwietnia 2006 roku. Wskazał na przepisy art. 112, 113 ust.1 i 3, 115 ust.1, 2, 3, 117 ust.1, 118 ust.1 ustawy gospodarce nieruchomościami oraz art. 61 § 1 i § 4 i 89§1 k.p.a. i stwierdził, że działka nr 277/2 o powierzchni 11 a , 74 m2 , powstała z podziału działki 277 jest niezbędna do realizacji celu publicznego p.n. "droga wraz z uzbrojeniem łącząca ul. P. ul. S. wraz z uzbrojeniem i oświetleniem.

Na rozprawie administracyjnej w dniu 19 kwietnia 2006 roku podtrzymano propozycję wykupu wg operatu szacunkowego - za kwotę 91.619 zł, na co K. i E. D. nie wyrazili zgody.

Prezydent Miasta Rz. decyzją z [...] kwietnia 2006 roku o nr [...] orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości nr 277/2. Podstawę prawną decyzji stanowią:

Art. 104 k.p.a, art. 112, 113 ust.1,3, 114 ust.1, 2, 115ust.1,2,3, 116, 118ust.1,2, 119 ust.1, 121 ust 1, 123 ust.1, 128ust.1, 129 ust.1,130 ust.1,2, 132 ust.1,2,3 5 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. Nr.261 poz. 2603 z 2004 r. ze zm./. Jednocześnie organ ustalił odszkodowanie na kwotę 91.619,00 zł na rzecz K. i E. D..

Odwołanie od tej decyzji wnieśli K. i E. D., zarzucając, że narusza ona ich interes prawny. Wnieśli o wykup dalszej części ich nieruchomości bowiem stała się ona dla nich bezużyteczna. Zarzucili naruszenie przepisu art. 21 Konstytucji RP, zgodnie z którym wywłaszczenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem, którego, jak twierdzą ,nie przyznano im. W myśl art. 113 ust.3 wnieśli o wykup całej nieruchomości, gdyż pozostała jej część staje się dla nich bezużyteczna.

Wojewoda decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 roku Nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt.1 k.p.a. w zw. z art. 9 a ustawy o gospodarce nieruchomościami , utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] kwietnia 2006 roku.

W uzasadnieniu wskazał, że do wszczęcia postępowania doszło w wyniku bezskutecznego upływu terminu do zawarcia urnowy sprzedaży. Przed złożeniem wniosku o wywłaszczenie z dnia 17 stycznia 2006 roku, Zastępca Prezydenta Miasta ośmiokrotnie , bezskutecznie zapraszał skarżących do rokowań ze sprecyzowanymi ofertami. Na wszystkie odpowiedzieli negatywnie. Rokowania o dobrowolną sprzedaż ponowił Prezydent Miasta Rz. Stosownie do przepisu art. 115 ust.2 ustawy Prezydent Miasta Rz. , pismem z 26 stycznia 2006 wyznaczył skarżący dwumiesięczny termin do zawarcia umowy, na co skarżący nie odpowiedzieli. W tej sytuacji zaistniała podstawa do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.

Wartość nieruchomości ustalona została na podstawie operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu 11 kwietnia 2006 roku. Operat odpowiada wymogom określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i zasad sporządzania operatu szacunkowego / (Dz. U. z 2004, Nr 207 poz. 2109).Strona nie przedstawiła alternatywnej opinii rzeczoznawcy majątkowego.

Zgodnie z art. 113 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami , jeżeli wywłaszczeniem objęta jest część nieruchomości , a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, Prezydent Miasta Rz. obowiązany jest do nabycia na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości w imieniu i na rzecz Gminy Miasta Rz. tej części nieruchomości. Jednakże jest to kwestia o charakterze cywilnoprawnym nie podlegająca rozstrzygnięciu w postępowaniu wywłaszczeniowym. Organ I instancji podczas prowadzonego postępowania dopełnił wszelkich wymogów formalnych, a rozstrzygnięcie o przedmiocie postępowania zostało wydane zgodnie z normami prawa materialnego. Z tego powodu brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia odwołania .

Odpowiadając na zarzut dotyczący wstrzymania natychmiastowej wykonalności , to decyzji nie nadano rygoru natychmiastowego wykonania z powodu braku umocowania w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 122 ust.1 w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej może, w drodze decyzji, udzielić podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości , jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizacje celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona . Decyzji tej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Zarzuty odnośnie naruszenia art. 21 Konstytucji RP stanowiącego, że RP chroni własność i prawo dziedziczenia, natomiast wywłaszczenie jest dopuszczalne wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem, w świetle zebranego materiału dokumentacyjnego uznać należy za nietrafne.

Z brzmienia przepisu wynika, że słuszne odszkodowanie jest obok celu publicznego, przesłanką dopuszczalności wywłaszczenia. Powołany przepis Konstytucji ustala również dyrektywę w zakresie kształtowania wysokości odszkodowania, które ma być słuszne, a więc ekwiwalentne do wywłaszczonej nieruchomości. Wywłaszczenie nieruchomości stanowiących własność skarżących następuje w związku z realizacją celu publicznego za odszkodowaniem odpowiadającym wartości tych praw.

Decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie K. i E. D., zarzucając naruszenie przepisów postępowania , a to: art. 7,8,9 k.p.a. polegające na przeprowadzenie postępowania wywłaszczeniowego w sposób powodujący naruszenie słusznego interesu skarżących przez nie poinformowanie ich w toku postępowania o możliwości i sposobie realizacji ich uprawnień. Zarzucili też naruszenie art. 77 i 80 k.p.a. poprzez brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dokonanie jego błędnej i wybiórczej oceny oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom ustawowym.

Nadto zarzucili naruszenie prawa materialnego , a to art. 112 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie , że istniały przesłanki do wywłaszczenia części działki, podczas, gdy pozostała jej część nie nadaje się do użytku zgodnie z przeznaczeniem, oraz art. 134 i 130 tej ustawy poprzez ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość poniżej jej wartości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku/ sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 roku/ zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Przedmiotem takiej kontroli jest decyzja Wojewody Nr [...] utrzymująca mocy decyzję Prezydenta Miasta Rz. [...] orzekająca o wywłaszczeniu na rzecz Gminy Miasta Rz. prawa własności nieruchomości działki będącej własnością skarżących , z jednoczesnym ustaleniem wysokości odszkodowania.

Problematykę wywłaszczania nieruchomości i odszkodowań za nie, regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. Nr 46 poz. 543 z 2000 r. ze zm./, w rozdziałach 4 i 5 w art. od 112 do 135. Stosownie do przepisu art. 112 ust.3 wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane , jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości , a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy.

W tym miejscu należy wskazać, że w dniu 17 września 2004 roku zapadła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Rz. z dnia [...] sierpnia 2004 roku [...] ustalającą lokalizację inwestycji celu publicznego dla Gminy Miasto Rz. - "Droga łącząca ul P. z ul. St. wraz z uzbrojeniem i oświetleniem oraz określeniem zasad podziału na wymienionych decyzją działkach, m.in. na działce nr 277 w obrębie 214 w Rz.. Skargę K. i E. D. na wymienioną decyzję , oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, prawomocnym wyrokiem z dnia 5 września 2006 roku sygn. II SA/Rz 948/04. Sąd ten stwierdził, że przedmiotowa inwestycja jest inwestycją celu publicznego i wynika to z art. 6 pkt.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Lokalizacja tej inwestycji mogła nastąpić tylko w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Rozważana inwestycja celu publicznego ma być realizowana na działce nr 277 stanowiącej własność skarżących

Konsekwencją postępowania o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego było postępowanie o podział nieruchomości nr 277 na działki 277/1, 277/2 i 277/3 , a następnie postępowanie o wywłaszczenie nieruchomości.

Stosownie do przepisu art. 114 ustawy, wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego poprzedziły rokowania o nabycie drodze umowy praw do nieruchomości. Wnioskodawcą jest Gmina Miasto Rz. , która w trakcie rokowań zaoferowała zakup nieruchomości za zaproponowaną przez siebie cenę, ewentualnie nieruchomość zamienną. Skarżący wyrazili zgodę na nieruchomość zamienną, tj. działkę 265/2 obr,214,pod warunkiem zmiany jej przeznaczenia w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego. Biuro Gospodarki Mieniem Miasta Rz. nie wyraziło zgody na ten warunek , wskazując, że część działki 265/2 znajduje się w granicach planu z przeznaczeniem pod obiekty oświaty podstawowej, a pozostała część pod publiczną zieleń izolacyjną, publiczną drogę lokalną oraz w niewielkiej części pod zabudowę mieszkaniową, jednorodzinną i znajduje się granicach MPZP Nr [...] w rejonie ulicy Sz..

Ponieważ strony nie doszły do porozumienia, wszczęta została procedura wywłaszczenia. Charakter projektowanej inwestycji przesądzony został wskazanym wyżej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie oddalającym skargę na decyzję w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stosownie do przepisu art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Z tego powodu Sąd skargę oddalił w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości nr 277/2, wobec ustalenia, że jest ona niezbędna dla realizacji celu publicznego.

Jednocześnie Sąd uznał skargę za zasadną w części dotyczącej zarzutów odnoszących się do wysokości odszkodowania.

Organ kilkakrotnie przedstawiał skarżącym ofertę wykupu działki nr 277/2 , proponując w okresie od 2 czerwca 2005 roku do 6 grudnia 2005 roku cenę za nią od kwoty 59,510,06 zł do kwoty 70.440,00 zł. Następnie , do protokołu sporządzonego w dniu 15 marca 2006 roku , skarżąca K. D. otrzymała propozycję wykupu działki za cenę 80 zł / m2, /co daje kwotę 93.920zł /, na którą nie przystała.

W dniu 17 marca 2006 roku Prezydent Miasta Rz. powiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i terminie rozprawy administracyjnej.

Zgodnie z przepisem art. 89 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej przeprowadza w toku postępowania rozprawę w każdym przypadku, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania (...) albo wymaga tego przepis prawa. Obowiązek przeprowadzenia rozprawy ustanawia art. 118 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej przeprowadza rozprawę administracyjną. Stosownie do przepisu art. 95 § 1 k.p.a. na rozprawie strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, propozycje i zarzuty oraz przedstawiać dowody na ich poparcie. Ponadto mogą wypowiadać się co do wyników postępowania dowodowego.

Na podstawie tego przepisu przysługują stronie dwa podstawowe uprawnienia:

- prawo do czynnego udziału w toku rozprawy , poprzez składanie wyjaśnień, żądań, propozycji i zarzutów oraz do przedstawiania dowodów na ich poparcie,

-prawo do wypowiedzenia się co do wyników postępowania dowodowego. Prawo to umożliwia wpływ na dalszy przebieg postępowania dowodowego przez ustosunkowanie się, które okoliczności w ocenie strony zostały stwierdzone, albo też nie.

W toku rozprawy kierujący rozprawą, zgodnie z zasadą ogólną udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych /art. 9 k.p.a./ obowiązany jest pouczyć stronę o przysługujących jej uprawnieniach oraz czuwać nad tym, aby miała możliwość ich zrealizowania.

Podczas rozprawy administracyjnej w dniu 19 kwietnia 2006 roku przedstawiono skarżącym operat szacunkowy określający wartość rynkową działki nr 277/2 na kwotę 91.619 zł . Z operatu wynika, że sporządzony został na zlecenie Gminy Miasto Rz. ,na podstawie umowy zawartej pomiędzy Gminą reprezentowaną przez Wiceprezydenta Miasta Rz. a autorem operatu. W protokole rozprawy zapisano, że rzeczoznawca majątkowy przedstawił operat, co do którego przedstawiciel Wnioskodawcy nie wniósł zastrzeżeń, natomiast skarżący podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko.

W protokole nie odnotowano, czy prowadzący rozprawę poinformował skarżących, którzy występowali w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika, o należnych im prawach , a w szczególności, że przedstawiony im przez organ operat szacunkowy ustalający wysokość odszkodowania może być przez nich kwestionowany. Takie pouczenie było konieczne wobec stanowczego stanowiska skarżących , nie godzących się na warunki proponowane przez stronę przeciwną. W ocenie Sądu , operat szacunkowy opracowany na zlecenie organu może być stronniczy i preferujący jedną ze stron. Zgodnie z art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy , a nie jest sprzeczne z prawem . W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków , opinie biegłych oraz oględziny. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie zostali pouczenia o przysługujących im prawach w tym zakresie . Wprawdzie organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że subiektywne przekonanie strony, iż wskazana w operacie cena jest zbyt niska nie świadczy o wadliwości operatu szacunkowego, ale, jak zostało powiedziane - organ nie poinformował strony o możliwości kwestionowania operatu. Sąd podziela stanowisko skarżących, że w toku postępowania administracyjnego naruszone zostały zasady ogólne k.p.a.

Przepis art. 7 k.p.a. ustanawia zasadę dążenia do prawdy obiektywnej , poprzez zobowiązanie organów administracji publicznej w rozumieniu art. 1 k.p.a. do stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowi gwarancję realizacji tej zasady i zobowiązuje organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przed rozstrzygnięciem sprawy . Przepis art. 8 k.p.a. ustanawia zasadę prowadzenia postępowania w taki sposób, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz ich świadomość i kulturę prawną. Z kolei z art. 9 k.p.a. wynika obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych , które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy mają czuwać nad tym, by strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody powodu nieznajomości prawa i w tym celu mają udzielać niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Natomiast przepis art. 107 § 3 k.p.a. nakazuje w uzasadnieniu faktycznym orzeczenia wskazywać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, przyczyny dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym wyjaśnić podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Standardom tym nie odpowiada zaskarżona decyzja i częściowo decyzja organu I instancji z przyczyn wskazanych wyżej.

Sąd nie podziela natomiast zarzutu skargi, odnoszącego się do naruszenia przepisu art. 112 ust.2 ustawy, przez wywłaszczenie części działki, bowiem zgodnie z art. 113 ust.3 wywłaszczeniem może być objęta cała nieruchomość lub jej część. Jeżeli wywłaszczeniem jest objęta część nieruchomości , a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystywania na dotychczasowe cele, na żądanie właściciela (...) nabywa się tę część w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego , w zależności od tego , na czyją rzecz następuje wywłaszczenie.

W postępowaniu ponownym organ rozpatrzy sprawę mając na względzie wskazówki sądu i wyczerpująco zebrany materiał dowodowy, a w uzasadnieniu decyzji wskaże fakty, które uznał za udowodnione , dowody , na których się oparł oraz ocenę prawną.

Wskazując na powyższe , Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja i częściowo decyzja organu I instancji naruszają prawo , dlatego orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu przepis art. 145 §1 pkt.1 lit.c P.p.s.a stwierdzając jednocześnie, na podstawie przepisu art. 152 tej ustawy, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.