Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 41/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 13, art. 16
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2017 poz 1904
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego - tekst jednolity
article: art. 149 par. 1 pkt 1, par. 1a, par. 2, art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2022 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim do rozpoznania wniosku G.K. z dnia 26 stycznia 2022 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi akt wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M.O. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. dc


UZASADNIENIE

Pismem datowanym na 26 stycznia 2022 roku G.K. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim o udostępnienie informacji publicznej w zakresie uwzględnienia skarg złożonych w trybie art. 7 k.k.w. przez ten Sąd Wydział [...] Penitencjarny.

W odpowiedzi Przewodniczący [...] Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim poinformował, iż nie dostrzega podstaw do przygotowania informacji żądanej ww. piśmie przez G. K. W uzasadnieniu swojego stanowiska Przewodniczący [...] Wydziału Karnego wskazał, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych przepisy art. 156 k.p.k. oraz art. 525 k.p.c. i § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Aprobując powyższe stanowisko Prezes Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, pismem z 8 lutego 2022 roku zawiadomił wnioskodawcę, że żądana przez niego informacja nie może być udostępniona w określonym przez niego trybie regulowanym przez u.d.i.p.

Wobec tego G.K. zaskarżył bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wskazując, że żądane przez niego informację stanowią informację publiczną. Zażądał także zasądzenia od organu kwoty 2000 złotych.

W odpowiedzi na skargę organ uznał, że jest ona bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odpowiedzi na wniosek skarżącego o braku podstaw do przygotowania informacji w postaci postanowień Sądu Penitencjarnego, który rozpoznawał skargi osadzonych w trybie art. 7 k.k.w., ponownie wskazując, że u.d.i.p. nie ma zastosowania do instytucji regulowanych przez art. 156 k.p.k., art. 525 k.p.c. oraz § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w zakresie tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, bowiem normy te są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Prezes Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim podtrzymał stanowisko, zgodnie z którym wniosek G.K. de facto stanowi wniosek o udostępnienie akt sądowych. Przy takim zaś zakresie wniosku, udostępnienie żądanych informacji w trybie u.d.i.p. prowadziłoby do obejścia regulacji Kodeksu postępowania karnego. Końcowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do bezczynności organu administracyjnego, o jakiej stanowi art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem w przypadku wystąpienia kolizji norm prawnych, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. podmiot zobowiązany jedynie zawiadamia wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w tej ustawie, nie ma więc potrzeby wydawania formalnej decyzji o odmowie udostępnienia informacji. Odnośnie wniosku G.K. w przedmiocie zasądzenia na jego rzecz kwoty 2 000 zł podniósł, iż z uwagi na wyżej zaprezentowane kwestie jest on bezzasadny.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z 17 czerwca 2022 r. poparł skargę i wniósł o:

1. stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności;

2. zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku;

3. zasądzenie od organu Prezesa Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb na rzecz G.K. kwoty 2000 zł

4. przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając iż koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w części.

W ocenie pełnomocnika skarga jest uzasadniona, ponieważ organ administracyjny zawiadamiając skarżącego braku podstaw do udostępnienia informacji publicznej dopuścił się bezczynności dopuścił się naruszenia prawa. dodał, że w niniejszej sprawie spornym było czy dostęp do treści postanowień sądu jest informacją publiczną, a prawidłowa wykładnia przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wymaga stwierdzenia, że odnosi się on także do sądu jako organu władzy (art. 4 ust. 1 pkt 1

u.d.i.p.), a obowiązek udostępnienia informacji dotyczącej treści orzeczeń sądów powszechnych mieści się w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzeci u.d.i.p. Zatem jest to informacja publiczna, gdyż dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust 2 u.d.i.p. jest treść orzeczeń sądów, czyli ściślej rzecz ujmując sentencji wyroków bądź postanowień i ich uzasadnień i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonymi przepisami ustawy. Nie można więc zgodzić się z organem, iż wniosek skarżącego zmierza do obejścia przepisów. Przytoczone w odpowiedzi na skargę orzeczenia dotyczą dostępu do akt trwającego postępowania, natomiast uchwała I OPS 7/13, na którą organ się powołuje dotyczyła dostępu do akt postępowania przygotowawczego. W ocenie skarżącego nie ma więc analogii do niniejszej sprawy. Nie można się zgodzić z twierdzeniem, iż wniosek skarżącego stanowi wniosek o dostęp do akt sprawy. W ocenie skarżącego nieudzielenie informacji publicznej, a jednocześnie niewydanie decyzji odmownej w sprawie doprowadziło do stanu w którym organ pozostaje w bezczynności, co uzasadnia skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - p.p.s.a.). Zgodnie z dyspozycją tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Przedmiot tak rozumianej kontroli sądowej stanowiła w przedmiotowej sprawie skarga G.K. w zakresie bezczynności Prezesa Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, żądanej wnioskiem z 26 stycznia 2022 r.

Tytułem wstępu przypomnieć należy, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Ustawa o dostępie do informacji publiczne, będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.

Art. 4 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że Prezes Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p. do udostępnienia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu.

Bezspornym jest także, iż wydane przez sąd przedmiotowe orzeczenia (postanowienia sądu penitencjarnego) stanowią informację publiczną. Wynika to jednoznacznie z treści art. 6 ust. 1 pkt 4 lit.a tiret trzecie u.d.i.p. Zgodnie z treścią tego przepisu udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Zatem bezsprzecznie żądana przez skarżącego informacja w postaci kopii postanowień Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim wydanych 2021 r. ma charakter informacji publicznej określonej w art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

W myśl regulacji zawartych w ustawie o dostępie do informacji publicznej, w przypadku skierowania wniosku o udzielenie informacji publicznej, generalnie wyróżnia się, w zależności od okoliczności faktycznych i prawnych, konkretne działania podmiotu, do którego wniosek taki został skierowany. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje bowiem kilka sposobów załatwienia wniosku. Możliwe jest udostępnienie informacji publicznej w drodze czynności materialno-technicznej (art. 7 ust. 1 oraz art. 10 i art. 11 ustawy), jak również odmowa udostępnienia informacji (art. 16 ust. 1). Forma decyzji administracyjnej wymagana jest wówczas, gdy organ odmawia udostępnienia informacji publicznej lub umarza postępowanie o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy. Pod pojęciem "odmowy udostępnienia informacji publicznej" należy rozumieć sytuację, w której organ posiada informację o charakterze publicznym, ale jej nie udostępnia z uwagi na ochronę danych osobowych, tajemnicę zawodową, służbową, państwową, skarbową, statystyczną czy inną tajemnicę ustawowo chronioną bądź prawo do prywatności, ewentualnie gdy dana informacja publiczna ma charakter przetworzony, a wnioskodawca mimo wezwania organu nie wykazał szczególnej istotności żądanej przez siebie informacji dla interesu publicznego. W sytuacji natomiast, gdy organ odmawia udostępnienia informacji publicznej z tego powodu, że nie dysponuje żądanymi informacjami, wówczas organ powinien powiadomić o tym zwykłym pismem wnioskodawcę. Podobnie stwierdzenie przez organ, iż żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, skutkują jedynie koniecznością powiadomienia wnoszącego, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa.

Wobec tego bezczynność organu w ramach u.d.i.p. zachodzi wówczas, gdy w zakreślonym ustawą terminie adresat wniosku nie udostępnia informacji publicznej ani nie wydaje decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej mimo takiego wymogu w świetle ustawy, nie powiadamia, że nie posiada wnioskowanej informacji publicznej, bądź nie informuje, że żądana informacja nie ma charakteru publicznego. W przypadku skargi na bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej sąd dokonuje kwalifikacji żądanych informacji i w zależności od ich charakteru podejmuje stosowne rozstrzygnięcie. Stwierdzając lub nie stwierdzając bezczynności organu w zakresie informacji publicznej ocenia wówczas prawidłowość dokonania przez organ kwalifikacji wniosków, zapewniając stronie niezbędną ochronę sądową w zakresie dostępu do informacji publicznej.

Podmiot zobowiązany do podjęcia opisanych wyżej działań winien je dokonać w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy, o których mowa w art. 13 ust. 1 in fine, zachowując sposób udostępnienia określony przez wnioskodawcę. Stwierdzenie braku podjęcia przez zobowiązany podmiot, będący adresatem wniosku o udostępnienie informacji publicznej, któregokolwiek z wyżej wskazanych działań zgodnie z unormowaniami ustawy, uzasadnia skuteczność stawianego skargą zarzutu bezczynności podmiotu zobowiązanego. Dotyczy to również sytuacji błędnego zakwalifikowania danej informacji jako nie posiadającej waloru informacji o publicznym charakterze.

Przedmiot postępowania w niniejszej sprawie stanowiła bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim o udostępnienie informacji publicznej w zakresie uwzględnienia skarg złożonych w trybie art. 7 k.k.w. przez ten Sąd Wydział [...] Penitencjarny.

Z lektury akt administracyjnych sprawy wynika, że organ zareagował w ustawowym terminie 14 dni, wystosowując odpowiedź na zapytanie skarżącego bez przekroczenia tego terminu, gdyż wniosek skarżącego wpłynął 1 lutego 2022 r., natomiast skarżący sam potwierdza w skardze, że pismo od organu otrzymał 8 lutego 2020 r., co wynika z treści skargi. Bezsprzecznie pismem tym organ odniósł się do żądania skarżącego zawartego w przedmiotowym wniosku, zarazem uznając, że informacje, których udostępnienia skarżący się domaga nie są objęte obowiązkiem ich udzielania na podstawie przepisów zawartych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Prezes Sądu Okręgowego stoi bowiem na stanowisku, że ze względu na treść art. 156 k.p.k., art. 525 k.p.c. oraz § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, regulacje te są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Na poparcie swego stanowiska organ przywołuje orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym uchwałę 7 sędziów NSA z 9 grudnia 2013 r. OPS 7/13.

Skarżący stoi zaś na stanowisku, iż przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. nie zamyka podmiotom innym niż strona postępowania dostępu do wydanych przez sąd orzeczeń.

Rozważając tę kwestię zauważyć należy, iż wskazana wyżej uchwała NSA jak i orzecznictwo wielu sądów administracyjnych w tym zakresie, wydane zostały na tle sporów związanych z kwestią dostępu do akt postępowań karnych (a także administracyjnych lub cywilnych), w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W ocenie sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, czym innym jest jednak kwestia dostępu do akt postępowania, którą to kwestię regulują ustawy procesowe, w tym art. 156 k.p.k. (analogicznie art. 525 k.p.c.), a czym innym udostępnienie znajdującego się w tych aktach określonego dokumentu, posiadającego walor informacji publicznej.

Jak już wyżej wskazano walor ten w przypadku orzeczeń sądu jest bezsporny, wynika on wprost z przywołanego wyżej przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 3 u.d.i.p.

W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie, analiza przepisów art. 1 ust. 2, w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, iż w sytuacjach, gdy w ustawach szczególnych (procesowych) istnieją przepisy regulujące dostęp do akt poszczególnych postępowań, to podmiot zainteresowany określoną informacją o walorach publicznych nie może jej uzyskać w trybie przepisów u.d.i.p., te gdyż ustawy szczególne - z mocy art. 1 ust. 2 u.d.i.p. - to wyłączają.

Zdaniem sądu przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. należy rozumieć w ten sposób, że przepisy u.d.i.p. nie mogą służyć obejściu zasad dostępu do określonych akt postępowań jurysdykcyjnych i znajdujących się w nich dokumentów mających znaczenie procesowe. Nie może on jednak ograniczać zainteresowanym sprawami publicznymi dostępu do określonej informacji lub dokumentu - w szczególności wskazanego w art. 6 u.d.i.p. Należy zgodzić się z tezą, iż art. 156 k.p.k. stanowi lex specialis w stosunku do przepisów u.d.i.p. w zakresie dostępu do dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania karnego, wyłączając możliwość nieograniczonego dostępu do tych akt. Nie można jednak zgodzić się z tezą, iż dostęp ten jest ograniczony tylko do podmiotów wskazanych w § 1 art. 156 k.p.k. Zresztą przepis ten również przewiduje, że za zgodą prezesa sądu (przewodniczącego w postępowaniu cywilnym) akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Jeśli w tym trybie mogą być udostępniane akta sprawy, to tym bardziej mogą być udostępniane pojedyncze dokumenty stanowiące informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. w szczególności konkretne orzeczenia sądu, jeśli oczywiście nie została w odpowiednim trybie wyłączona jawność określonych dokumentów czy też całego postępowania.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej i art. 156 k.p.k. nie pozostają z sobą w kolizji, a przeciwnie, każdy z tych aktów prawnych reguluje właściwy dla swojego przedmiotu regulacji tryb dostępu do informacji. Oczywiście informacja, o którą skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego nie może naruszać przepisów ograniczających dostęp do informacji, o których mówi art. 5 ust. 1 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, iż prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Dotyczy to w szczególności tajemnicy śledztwa (postępowania) i wszelkich aspektów zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania.

Tym samym fakt, że treść orzeczeń sądowych stanowi informację publiczną nie oznacza jeszcze automatycznie, że adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest bezwzględnie zobowiązany do umożliwienia zapoznania się z takimi informacjami. Zaznaczyć należy, że stosownie do art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W myśl art. 5 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Powyższe oznacza, że w razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznej a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępniania informacji publicznej, który nie naruszy wskazanych dóbr chronionych (np. anonimizacja danych wrażliwych). Adresat wniosku o udostepnienie informacji publicznej powinien rozważyć, czy stan faktyczny sprawy, opis zdarzeń, ich charakter i okoliczności, nawet po usunięciu imienia nazwiska uczestników postępowania, nie pozwala na ich identyfikację. W przypadku, gdy pomimo dokonania takiego zabiegu, możliwa będzie identyfikacja osoby, której dane dotyczą, należy odmówić udostępnienia informacji publicznej (por. wyroki: NSA z dnia 11 sierpnia 2011 r., I OSK 933/11 i WSA w Gdańsku z 13 maja 2020 r., sygn. II SA/Gd 6/20).

W ocenie sądu skoro objęta wnioskiem skarżącego informacja stanowi informację publiczną, a Prezes Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej, to w niniejszej sprawie podmiot ten był zobowiązany do załatwienia złożonego wniosku we właściwym trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Należało zatem albo udostępnić w formie czynności materialno-technicznej (pismem) w terminie, o którym mowa w art. 13 u.d.i.p. żądaną przez skarżącego informację albo odmówić jej udostępnienia decyzją (w trybie art. 16 u.d.i.p.) gdyby organ uznał, że zachodzą przeszkody do jej udostępnienia z art. 5 u.d.i.p. Ewentualnie - gdyby uznał, ze rzeczona informacja ma walor informacji przetworzonej należało w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wezwać skarżącego do wykazania przesłanki, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).

Dotychczasowy brak udostępnienia informacji publicznej i brak rozstrzygnięć procesowych w tym zakresie powoduje, że organ pozostaje w bezczynności, albowiem w sytuacji, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany do podmiotu obowiązanego do uczynienia zadość temu obowiązkowi, zaś objęta żądaniem informacja stanowi informację publiczną, wniosek skarżącego powinien zostać załatwiony w trybie uregulowanym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, co do zasady poprzez udzielenie żądanej informacji, chyba że zachodzą przesłanki przesądzające o ograniczeniu prawa dostępu do wnioskowanej informacji publicznej.

Z tego względu orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, zobowiązując organ do rozpoznania wniosku skarżącego, według powyższych reguł - w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie (punkt drugi sentencji wyroku) sąd uznał, że bezczynność organu w tej sprawie nie jest rażąca (art. 149 § 1a p.p.s.a.)., ponieważ w przewidzianym terminie organ ustosunkował się do wniosku o udostępnienie informacji, aczkolwiek stanowisko to nie odpowiadało obowiązującym przepisom prawa materialnego. W tej sytuacji nie sposób dopatrzyć się ze strony organu lekceważenia wnioskodawcy. Sąd oddalił dalej idącą skargę (punkt trzeci) na mocy art. 151 p.p.s.a., to znaczy w kwestii żądania skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej na podstawie § 2 art. 149 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 art. 149, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Na tle redakcji art. 149 § 2 p.p.s.a. trzeba zauważyć, że obowiązujące w tej materii fakultatywne jedynie działanie sądu oznacza, że wybór, czy zastosować ten środek, leży całkowicie w gestii oceny sądu a decydujące są tu w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. W orzecznictwie sformułowano pogląd, że przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie taki przypadek zdaniem sądu nie zachodzi. Z okoliczności sprawy i analizy akt nie wynika by skarżący wskutek bezczynności organu doznał straty lub szkody spowodowanej takim zaniechaniem organu. Z kolei sam fakt, że organ pozostaje bezczynny nie stanowi dostatecznej przesłanki usprawiedliwiającej przyznanie sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego.

O kosztach niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18).

dc