Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 255/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-05-23 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie referendarza - art. 260 § 1 ustawy  P.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 260, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. Spółki z o.o. w W. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 28 kwietnia 2017 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej powoływana także jako Spółka) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka podała, iż przeciwko stronie skarżącej prowadzone są liczne postepowania w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Z uwagi na ilość decyzji wydanych w drugiej instancji przez Dyrektorów Izb Celnych na terenie całego kraju tj. około 40, wobec wnioskodawcy wszczęto postepowania egzekucyjne, które doprowadziły do zajęcia praktycznie całego majątku spółki. Rok obrotowy 2015 spółka zakończyła stratą w wysokości 80.676,14 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy za rok 2015 to 4.950 zł. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych to 5.000 zł. Na koncie bankowym firma posiada debet w łącznej wysokości 645.000,59 zł (k. 20 - 23).

Do akt sprawy D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. dołączyło: sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z działalności zarządu za 2015 r. (k. 28

– 37); deklarację CIT-2 za okres styczeń – lipiec br. (k. 24 – 27); informacje dodatkowe dot. sprawozdania finansowego za 2015 r. (k. 42 – 48); rachunek zysków i strat za 2015 r. (k. 49 – 53).

Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2017 r., referendarz sądowy WSA w Białymstoku odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że Spółka w 2015 r. osiągnęła przychód w kwocie 1.382.774,96 zł, przy wykazanej stracie 80.673,14 zł (k. 49 - 50). W roku 2016 (stan na 31 lipca) Spółka uzyskała dodatni wynik finansowy tj. dochód w kwocie 13.890,84 zł, przy przychodzie 1.029.569,29 zł (k. 24). Wartość (netto) majątku posiadanego przez przedsiębiorstwo wynosi 4.950 zł (k. 22). Wysokość kapitału zakładowego spółki to 5.000 zł (podzielone na 100 udziałów o nominalnej wartości 50 zł każdy) – k. 29. Stan zadłużenia przedsiębiorstwa na dzień 31 stycznia br. to 645.000,59 zł (debet na koncie bankowym) – k. 22. Mając na uwadze powyższe okoliczności zdaniem referendarza, skarżąca Spółka znajduje się w dobrej sytuacji materialnej pozwalającej na uznanie, iż jest w stanie uiścić koszty sądowe w sprawie niniejszej zarówno na obecnym etapie postępowania jak i na dalszym etapie procedowania, zwłaszcza, że te obecnie ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 400 zł.

Skarżąca Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy oraz przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie, stan finansowy Skarżącej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wskazała, że organy celne prowadzą wobec niej liczne postępowania w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem gry. Ponadto prowadzone są postępowania egzekucyjne. W postępowaniach został zajęty niemal cały majątek Skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. po. 718 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy

jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze. zm).

Jedną z przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., jest brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze Spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy wskazać, że o kondycji finansowej Spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym elementem jest zysk, który Spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że w razie ponoszenia przez nią strat w pewnym okresie czasu, zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, lecz nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Z przedstawionych dokumentów wynika, iż w roku 2015 Spółka, przy przychodzie netto ze sprzedaży w wysokości 1.382.774,96 zł, poniosła stratę w wysokości 80.673,14 zł (załączono sprawozdanie finansowe za rok 2015 wraz z zawartym w nim rachunkiem zysków i strat). Bilans Spółki za rok obrotowy 2015 zamknął się po stronie aktywów i pasywów kwotą 114.264,28 zł. We wprowadzeniu do sprawozdania finansowego za rok 2015 odnotowano, że nie wystąpiły straty ani zyski nadzwyczajne. Z kolei w sprawozdaniu z działalności zarządu wskazano, iż strata netto w wysokości 80.673,14 zł za rok 2015 r. (wykazana w rachunku zysków i strat) zostanie pokryta z przyszłych zysków Spółki za kolejne lata. W ocenie zarządu, ryzyka operacyjne i finansowe są nieodzownym elementem działalności gospodarczej. Po dacie bilansu (tj. po 31 grudnia 2015 r.) nie wystąpiły zdarzenia, które miały istotny wpływ na działalność Skarżącej. Z kolei deklaracja o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-2) za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. wskazuje, że we wskazanym okresie Skarżąca wypracowała dochód w kwocie 13.890,84 zł przy przychodach w wysokości 1.029.569,29 zł. Zatem – w porównaniu z rokiem 2015, za który Spółka odnotowała stratę - stwierdzić należy, iż w roku 2016 jej kondycja finansowa poprawiła się.

Zaakcentować w tym miejscu wypada, że w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy Skarżąca) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10). Innymi słowy, powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Porównując wysokość osiąganych przez Spółkę przychodów oraz poniesionych przez nią wydatków z rozmiarem kosztów sądowych, należy stwierdzić, że Skarżąca miała możliwość zabezpieczenia środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z dokonanych ustaleń wynika, że dochody jakie Spółka osiągała na przestrzeni trzech ostatnich lat wielokrotnie przewyższyły koszty niniejszego postępowania.

Prawidłowo również rozpoznający wniosek referendarz sądowy zwrócił uwagę, że Spółka nie wykonała należycie wezwania z dnia 7 kwietnia 2017 r. w sprawie I SA/Bk 254/17. Dokumenty wskazane w wezwaniu nie zostały również załączone do sprzeciwu.

Odnosząc się do podnoszonego przez Stronę faktu prowadzonych postępowań egzekucyjnych Sąd wskazuje, że okoliczność ta w kontekście przedstawionej argumentacji nie może odnieść pozytywnego dla Spółki skutku. Sam fakt zabezpieczenia, nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy. Jak przyjęto w orzecznictwie, ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r., I FZ 66/09, LEX nr 564255). Dla oceny istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa strony na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja strony we wcześniejszym okresie, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności strony w istocie występują i jaki mają charakter.

W tych okolicznościach nie jest wiarygodne oświadczenie skarżącej Spółki, jakoby nie posiadała środków na uiszczenie kosztów sądowych w sprawie, które co trzeba podkreślić nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania.

Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.