Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1085/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 141 ust. 2, art. 142
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa AWSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2021 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody ( dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] sierpnia 2020 r.nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...] orzekającą o zwrocie na rzecz J. W. nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr 226 o pow. 0,2135 ha, Obr. [....], obj. KW nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasta, a także o zobowiązaniu do zwrotu na rzecz Gminy Miasto zwaloryzowanego odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość w kwocie 50 437,24 zł.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.; dalej: "u.g.n.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2019 r. J. W. zwrócił się do Prezydenta Miasta o zwrot nieruchomości położonej w obrębie [....], oznaczonej obecnie jako działka ewidencyjna nr 226 0 pow. 0,2135 ha, obj. KW nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasto, odpowiadającej części dawnej działki nr 15/10 w dawnym Obr. [...].

Ponieważ wnioskowana do zwrotu nieruchomość stanowi własność Gminy Miasto, Wojewoda postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] r. - mając na uwadze art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - wyłączył Prezydenta Miasta od rozpatrzenia niniejszej sprawy, wskazując jednocześnie Starostę do jej załatwienia.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku Starosta decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...] orzekł m.in. o zwrocie własności nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej obecnie jako działka ewidencyjna nr 226 o pow. 0,2135 ha, obj. KW nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasto oraz o zobowiązaniu do zwrotu na rzecz Gminy Miasto zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w wysokości 50 437,24 zł.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Prezydent Miasta działający w imieniu Gminy Miasto, reprezentowany przez radcę prawnego A. N.

Zarzucił organowi I instancji błędne wyliczenie wartości zwaloryzowanego odszkodowania oraz brak orzeczenia o zabezpieczeniu wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania tj. naruszenie art. 141 ust. 2 u.g.n.

Organ odwoławczy nie podzielił powyższych zarzutów i opisaną na wstępie decyzją utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przedmiotem żądania strony nakreślonym we wniosku jest zwrot nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr 226 o pow. 0,2135 ha, Obr. [...], obj. KW nr [...].

Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 1995 r., Rep. A Nr [...] r. J. W. zbył na rzecz Skarbu Państwa działkę nr 15/10 o pow. 0,3030 ha, położoną w Obr. [...] z przeznaczeniem pod budowę zakładu utylizacji odpadów. Tym samym określony został cel publiczny wywłaszczenia ww. działki.

Zgodnie z zaświadczeniem Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...], w wyniku modernizacji operatu ewidencji gruntów i budynków Obr. [...] w 2002 r. nastąpiła zmiana oznaczenia działek, i tak dawna działka nr 15/10 o pow. 0,3030 ha, położona w Obr. [...] zmieniła powierzchnię i oznaczenie na działki ewidencyjne nr 217 o pow. 0,0914 ha i 226 o pow. 0,2135 ha - położone w Obr. [...].

Na działce nr 226 nie został zrealizowany cel związany z jej wywłaszczeniem tj. budową zakładu utylizacji odpadów, co potwierdzone zostało podczas przeprowadzonych w dniu [...] lutego 2020 r. oględzin nieruchomości. W świetle powyższego zdaniem organu spełnione zostały obie przesłanki wymienione w art. 137 ust. 1 u.g.n stanowiące o zbędności nieruchomości. Organ I instancji ustalił również, że ww. nieruchomość jest dzierżawiona przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji.

Odpowiadając na zarzut skarżącej o braku orzeczenia w decyzji o zabezpieczeniu wierzytelności gminy zwaloryzowanego odszkodowania organ podkreślił, że stosownie do treści art. 141 ust. 2 u.g.n. wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Zdaniem Wojewody sposób zabezpieczenia zależy zatem od uznania organu, przy czym z treści przepisów ustawy nie wynika obowiązek orzeczenia w decyzji o zabezpieczeniu poza przypadkiem hipoteki. Wobec tego należy stwierdzić, że skoro orzeczenie o zabezpieczeniu wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego nie stanowi obligatoryjnego elementu decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, to brak takiego zabezpieczenia w osnowie owej decyzji nie może stanowić naruszenia prawa, a w konsekwencji nie może stanowić podstawy do uchylenia takiej decyzji. Na poparcie swojego stanowiska przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II SA/Łd 223/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 30 sierpnia 2005 r. o sygn. akt II SA/Gd 405/05 oraz literaturę (Gerard Bieniek, Mirosław Gdesz, Stanisława Klaus, Grzegorz Matusik, Eugeniusz Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, wydanie 1, LexisNexis 2012, s. 814) gdzie stwierdzono, iż "ustawodawca pozostawia tu stronom swobodę w wyborze zabezpieczenia wierzytelności, jednakże nie wyjaśnia, czy o zabezpieczeniu należy orzec w decyzji o zwrocie. Wydaje się, że o formie zabezpieczenia będzie decydowało porozumienie organu z osobą zainteresowaną, które w zależności od rodzaju zabezpieczenia nie będzie mogło być objęte decyzją o zwrocie. Natomiast wzmianka o ustanowieniu hipoteki może być zamieszczona w decyzji, skoro, jak stanowi art. 141 ust. 2, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej".

Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnego wyliczenia wartości zwaloryzowanego odszkodowania wyjaśnił, że rzeczoznawca majątkowy na dzień [...] marca 2020 r. oszacował wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości w operacie szacunkowym na kwotę 120.990 zł., a w "opinii o ustaleniu wysokości zwaloryzowanego odszkodowania dla nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr 226 położonej w obrębie [...] w [...]" określił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 50.437,24 zł. Rzeczoznawca podał źródła danych do ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania, przedstawił obliczenie współczynnika waloryzacji na dzień [...] marca 2020 r. (tj. dzień oszacowania wartości nieruchomości w operacie szacunkowym) oraz wyliczenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania z uwzględnieniem zmiany powierzchni działki. Subiektywne przekonanie strony, iż wskazana w opinii wysokość zwaloryzowanego odszkodowania jest zbyt niska nie świadczy o jej wadliwości.

W skardze do Sądu strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 141 ust. 2 u.g.n. poprzez brak orzeczenia o zabezpieczeniu wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania.

Nie zgadza się ze stanowiskiem organu, zgodnie z którym "sposób zabezpieczenia zależy od uznania organu, przy czym z treści przepisów ustawy nie wynika obowiązek orzeczenia w decyzji o zabezpieczeniu poza przypadkiem hipoteki". Na poparcie swojego stanowiska powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.10.2015 r., sygn. akt I OSK 186/14, w którym NSA wskazał, że "Wykładnia językowa zdania pierwszego przytoczonego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wynika zeń obowiązek stosownego zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu zwrotu nieruchomości. (...). Zatem przyjąć należy, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zawrzeć w decyzji o zwrocie nieruchomości rozstrzygnięcie w przedmiocie ustanowienia hipoteki na nieruchomości jedynie w przypadku gdy strony nie ustanowiły innego sposobu zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego stosownie do art. 141 ust. 2 ustawy." Stanowisko to podzielił, wskazała dalej, NSA w wyroku z dnia 15.09.2016 r. sygn. akt I OSK 2766/14. Co ważniejsze, w tym ostatnim wyroku NSA nie znalazł podstaw do wystąpienia do poszerzonego składu NSA o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego pomimo, iż w samym orzecznictwie NSA spotykane są poglądy przeciwne ( wyrok NSA z 12 maja 2015 r., I OSK 2292/13).

Skarżąca przyznała, że orzecznictwo w zakresie obowiązku orzekania o ustanowieniu hipoteki w decyzji o zwrocie nieruchomości jest zróżnicowane. Raz wskazuje się, iż takiego obowiązku nie ma (wyrok z dnia 16.10.2013 r. sygn. akt II SA/Rz 707/13), raz że jest (wyrok z dnia 6.08.2014 r. sygn. akt II SA/Rz 611/14 i powołane tam orzecznictwo). Ostatnio pojawił się pogląd, iż hipoteka, o której mowa w art. 141 ust. 2 u.g.n. jest hipoteka przymusową (wyrok z dnia 12.02.2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1367/19). Tymczasem przepis szczególny, którego wymaga art. 110 pkt 3 ustawa o księgach wieczystych i hipotece ma wyraźnie wskazywać na przymusowość hipoteki. Takiego charakteru hipoteki art. 141 ust. 2 zd. 2 u.g.n. nie zawiera, w przeciwieństwie do np. art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, art. 35 § 2 ustawy Ordynacja Podatkowa, art. 26 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W/w przepisy wskazujące na hipotekę przymusową nie dają organom administracji kompetencji do orzekania o ustanowieniu hipoteki przymusowej, z ich redakcji wynika jak gdyby sama decyzja z mocy prawa kreowała tę hipotekę. Tymczasem, zdaniem skarżącej, redakcja art. 141 ust. 2 u.g.n. jest inna i wyraźnie eksponuje ustanowienie hipoteki przez jakąś dodatkową pozytywną czynność (skarżąca stoi na stanowisku, iż jest nią oświadczenie dłużnika zwrotu odszkodowania o ustanowieniu hipoteki złożone w akcie notarialnym przeniesienia własności nieruchomości zwróconej). Należy bowiem wskazać, iż czym innym jest ustanowienie hipoteki a czym innym powstanie hipoteki (ustanowienie to czynność uczestnika obrotu prawnego a powstanie to moment wpisu hipoteki do księgi wieczystej na podstawie tej czynności). Zaznaczyła również, że kolejny problem polega na odpowiedzi na pytanie, czy hipoteka może obciążać tylko nieruchomość zwracaną (analogiczne rozwiązanie wprowadza art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości) czy jakąkolwiek nieruchomość należącą do nowego właściciela. Jeśli tylko na nieruchomości zwracanej to przymusowość hipoteki, o której wspomina art, 141 ust. 2 u.g.n. rodzi tym większe wątpliwości ponieważ nieostateczna decyzja o zwrocie nie będzie mogła stanowić podstawy wpisu. Hipoteka, w tym przymusowa, jest prawem na rzeczy cudzej. Nieruchomość zwracana stanie się własnością dłużnika dopiero z chwilą wywołania skutku rzeczowego przejścia własności ze Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (wierzyciela) na nowego właściciela (dłużnika), co; w przypadku rzeczowego skutku decyzji zwrotowej, stanie się z chwilą upływu terminu do złożenia odwołania (art 130 § 1 i 2 k.p.a.) albo jeśli odwołanie było wniesione to z chwilą, którą wskazuje art. 9 u.g.n. (tak postanowienie SN z dnia 7.03.2013 r. sygn. akt II CSK 298/12). Wierzyciel (Skarb Państwa lub jst) nie mógłby zatem wnosić o wpis hipoteki przymusowej zanim decyzja o zwrocie stałaby się prawomocna bo wnosiłby o wpis hipoteki na nieruchomości własnej. W wielu przypadkach może być też tak, że starająca się o zwrot osoba nie ma innych nieruchomości, które mogły by zostać obciążone hipoteką przymusową. Tymczasem jeśli hipoteka z art. 141 ust. 2 ugn ma być uznana za hipotekę przymusową to musi stanowić podstawę wpisu nawet jeśli nie jest ostateczna, co wynika z art. 110 pkt 3 ukwh. Trudnym do przyjęcia byłby bowiem pogląd, iż hipoteka z art. 141 ust. 2 ugn jest szczególną postacią hipoteki przymusowej, która wymaga by decyzja była prawomocna. W chwili obecnej mimo, iż decyzja o zwrocie jest ostateczna skarżąca nie ma możliwości wpisu tej hipoteki ponieważ nieruchomość nie jest jeszcze własnością dłużnika (zgodnie z postanowienie SN z dnia 7.03.2012 r. sygn. akt II CSK 298/12 stanie się to dopiero z chwilą. prawomocności decyzji o zwrocie). Tym samym pomimo pewnych zalet koncepcji przymusowości hipoteki, o której mowa w art. 141 ust. 2 u.g.n. (zwalnia z poszukiwania podstawy prawnej do orzekania przez organ w przedmiocie ustanowienia), nie można jej uznać za prawidłową. Zdaniem skarżącej prawidłowym poglądem jest pogląd, iż decyzja o zwrocie nie wywołuje skutku rzeczowego a zobowiązujący, a tym samym hipoteka, o której mowa w art. 141 ust. 2 u.g.n. powstaje w klasyczny sposób tj. na podstawie oświadczenia. właściciela nieruchomości złożonego w formie aktu notarialnego wraz z chwilą nabycia własności w drodze czynności cywilnoprawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 15 zzs 4 ust 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz. U. z 2020 r., poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 listopada 2020 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Poza brakiem udziału stron w tym postępowaniu, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.: Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi – art. 134 p.p.s.a. Strony zaś zawiadomione o terminie posiedzenia mają prawo przedstawiać swoje stanowiska w sprawie.

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd nie stwierdził podstaw do uchylenia decyzji.

W sprawie bezsporna jest w zasadzie kwestia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że w sposób należyty została wykazana podstawa żądania zwrotu poprzez dołączenie do akt następujących dokumentów: ugody w sprawie wypłaty odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na nieruchomości, protokołu ustalenia ceny kupna nieruchomości stanowiącej własność J. W. działki nr 15/2 do zasobów gruntowych z przeznaczeniem na utylizację odpadów, umowy sprzedaży, rozliczenie kwoty, zmiany nr działki na 226, oraz umowy dzierżawy zawartej z Miejskim Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji z przeznaczeniem pod plac składowy, pozwalającej ustalić aktualne przeznaczenie nieruchomości.

Co do zasady nie ma również sporu w zakresie ustalonej kwoty zwaloryzowanego odszkodowania. Kwestia, ta podnoszona w postępowaniu odwoławczym nie została już podniesiona w skardze i nie budzi ona wątpliwości Sądu. Kwota została ustalona przez biegłego rzeczoznawcę, który w oparciu o cechy rynkowe nieruchomości takie jak: lokalizacja, dojazd, kształt, powierzchnia działki ustalił wartość rynkową nieruchomości na dzień wywłaszczenia i na dzień zwrotu. Następnie uwzględniając kwotę otrzymanego odszkodowania i współczynnik waloryzacji ustalił zwaloryzowaną kwotę odszkodowania. Nie było to kwestionowane przez wnioskodawcę w toku postępowania administracyjnego. Skarżąca zaś na etapie skargi nie podnosiła już zarzutów w tym kierunku, a również Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości w tym zakresie.

Przedmiotem sporu była natomiast kwestia obowiązku zamieszczenia w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości rozstrzygnięcia dotyczącego zabezpieczenia wierzytelności Gminy z tytułu zwaloryzowanego odszkodowania, za wywłaszczoną nieruchomość, o którym owa w art. 141 ust. 2 u.g.n.

W decyzji organu I instancji zawarto passus: stosownie do treści art. 141 ust. 2 u.g.n. wierzytelności właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, podlega stosownemu zabezpieczeniu. W ocenie skarżącej stanowi to powtórzenie treści przepisu, a nie wymagane prawem orzeczenie o zabezpieczeniu.

W opozycji organ twierdzi, że orzeczenie o zabezpieczeniu nie stanowi obligatoryjnego elementu decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, w związku z czym brak takiego zabezpieczenia w osnowie decyzji nie może naruszać prawa a w konsekwencji stanowić podstawy do uchylenia decyzji.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu.

Kwestia ta została uregulowana w art. 141 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem: wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu, o którym mowa w art. 140, podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej.

Zakres rozstrzygnięcia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości został uregulowany w art. 142 u.g.n. Stanowi on, że:

1. O zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji.

2. W sprawach, o których mowa w ust. 1, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem Sądu, z treści cytowanego przepisu nie wynika obowiązek zamieszczenia w decyzji rozstrzygnięcia o zabezpieczeniu.

Podkreślić należy, że zabezpieczenie wierzytelności jest domeną prawa cywilnego, pozostającą poza sferą administracji publicznej. Organ administracji mógłby w sprawie takiej orzekać jeśli przepisy prawa administracyjnego zawierałyby regulację w tej mierze. Przedmiotowa ustawa wbrew stanowisku skarżącej nie zwiera takich uregulowań.

Przyznać należy za skarżąca, że w sprawie istnieje rozbieżność stanowisk w tym zakresie. Sąd opowiada się jednak za stanowiskiem wyrażonym przez NSA w wyroku 12 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2292/3, w którym Sąd zwrócił uwagę na ważki problem związany z egzekwowalnością decyzji. Oczywistym jest, że wydanie decyzji wiąże się z jej wykonalnością, a strony są obowiązane się do jej podporządkowania. W sytuacji gdy organ w decyzji o zwrocie nieruchomości zawarłby rozstrzygniecie w przedmiocie zabezpieczenia i jej formy, a strony tej decyzji nie wykonały, wyegzekwowanie tej decyzji byłoby niemożliwe ( podobnie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1473/15, w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1367/19).

Samodzielną natomiast podstawę do ustanowienia hipoteki stanowi art. 110 pkt 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym hipotekę przymusową można ustanowić na podstawie decyzji administracyjnej. Zatem nie zamieszczenie w osnowie decyzji zapisu dotyczącego zabezpieczenia wierzytelności zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w zamian za zwracaną nieruchomość, nie pozbawia organu możliwości dokonania tego zabezpieczenia. Sama bowiem decyzja na mocy art. 141 ust. 2 u.g.n. jest podstawą wpisu hipoteki.

W świetle powyższego zgodzić należy się ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2292/13, że art. 141 ust. 2 u.g.n. należy traktować jako informacyjny, tj. wskazujący, że Skarb Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego, którym służy zwrot zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość, mogą występować o stosowne zabezpieczenie, na właściwej ku temu drodze, zaś w przypadku, gdy takim zabezpieczeniem miałaby być hipoteka to wystarczająca do jej ustanowienia jest decyzja o zwrocie. Organ administracji, wydający decyzję o zwrocie nieruchomości może ewentualnie zawrzeć pouczenie w kwestii zabezpieczenia, wskazując na art. 141 ust. 2, jednak co najwyżej w uzasadnieniu decyzji i tylko jako przypomnienie stronom o takiej możliwości, z zaznaczeniem jednak, że droga administracyjna temu nie służy.

Podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące niemożliwości ustanowienia hipoteki przymusowej na nieruchomości objętej obowiązkiem zwrotu, która do czasu uprawomocnienia się decyzji stanowi jej własność, a hipoteka jest prawem na rzeczy cudzej, czynią tym bardziej bezzasadne żądanie zamieszczenia takiego zabezpieczenia w decyzji. Sąd stwierdza jednocześnie, że przez sformułowanie "stosowne zabezpieczenie" należy rozumieć wszystkie formy zabezpieczenia zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym, w tym np. poręczenie, zastaw, zastaw bankowy, gwarancję bankową albo zabezpieczenie wekslowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.