Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 418/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia SO (del.) Robert Hałabis (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz uchyla decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej E. B. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. po rozpoznaniu odwołania E. B. – reprezentowanej przez jej pełnomocnika męża E. B. – uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] i orzekł reformatoryjnie, nakazując skarżącej dokonanie rozbiórki części gospodarczej o wymiarach 3,30 m x 11,20 m budynku letniskowego usytuowanego na działce nr 274/4, położonej w miejscowości R., gmina L.

Uchyloną decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nakazał E. B. rozbiórkę części gospodarczej, dobudowanej do budynku letniskowego zlokalizowanego na działce nr 274/4 położonej w miejscowości R., gmina L. – na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.).

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 22 czerwca 2005 r. na wniosek E. i M. C. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie rozbudowy o część gospodarczą istniejącego domku letniskowego na działce nr 274/4 położonej w R., gm. L.. Właścicielka działki E. B. posiadała decyzję o pozwoleniu na budowę domku letniskowego, natomiast nie przedłożyła dokumentów świadczących o legalności zrealizowanej rozbudowy, polegającej na samowolnie dokonanej w latach 1984-1985 dobudowie części gospodarczej do budynku letniskowego na wskazanej nieruchomości. Drewniana dobudowa została usytuowana w odległości 1 metra od granicy z sąsiednią działką nr 274/5, będącą obecnie własnością E. i M. C., co pozostaje w sprzeczności z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) oraz planem zagospodarowania przestrzennego Gminy L., który nie przewiduje możliwości budowy obiektu w odległości 1 metra od granicy działek. W tych okolicznościach Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, stanął na stanowisku, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy organ nadzoru budowlanego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje, bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Od powyższej decyzji odwołanie do organu II instancji wniósł w imieniu E. B. jej pełnomocnik – mąż E. B., wskazując na naruszenie przepisów art. 7, 8, 75, 77, 78 § 1 i 107 k.p.a., wnosząc o jej uchylenie w całości.

Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. uchylił w całości decyzję organu I instancji i nakazał skarżącej dokonanie rozbiórki części gospodarczej budynku letniskowego o ściśle określonych wymiarach (3,30 m x 11,20 m), których organ I instancji w decyzji nie określił oraz przyjął inną podstawę prawną rozbiórki.

Organ II instancji stwierdził, że przepis art. 103 ust. 2 nowego Prawa budowlanego z 1994 r. stanowi, iż przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 103 ust. 2 ustawy ustanawia generalną zasadę z której wynika, że skutki samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu obiektu budowlanego przed 1 stycznia 1995 r. należy usuwać z zastosowaniem środków prawnych przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego obowiązującego przed tą datą. Dlatego to przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane muszą być stosowane w omawianej sprawie. Organ II instancji zwrócił uwagę, że zastosowanie jako podstawy prawnej decyzji przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., wymagałoby stwierdzenia sytuacji przewidzianych w tym przepisie. W sprawie będącej przedmiotem orzekania rozbiórka drewnianej dobudowy do budynku letniskowego mogłaby nastąpić tylko wówczas, gdyby organ jednoznacznie wykazał, że wybudowana niezgodnie z prawem przedmiotowa część gospodarcza budynku letniskowego sprowadzała niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo powodowała niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych. Brak wykazania tych okoliczności przez organ I instancji powoduje, że jego decyzja jest wadliwa jako przedwczesna, gdyż wydana została bez wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy. Samo stwierdzenie naruszenia przepisów technicznych dotyczących sytuowania budynków, jakie obowiązywały w czasie dopuszczenia się samowoli przez inwestora, nie jest wystarczające do przyjęcia, że to naruszenie automatycznie stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia. W niniejszej sprawie dokonana samowolnie rozbudowa budynku letniskowego nie uniemożliwiła i nie ograniczyła zabudowy na działce sąsiedniej, bowiem na działce nr 274/5 został zrealizowany budynek letniskowy. W tych warunkach – zdaniem organu II instancji – brak podstaw do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy, bowiem nie wykazano ani naruszenia przepisów technicznych powodujących niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, ani też pogorszenia warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia.

Natomiast przymusowa rozbiórka dobudowanej części gospodarczej mogłaby nastąpić jedynie wówczas, gdy samowolnie wybudowany obiekt usytuowany został na terenie, który zgodnie z obowiązującymi w dacie budowy przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Wykazanie tej przesłanki jest zaś przesłanką do orzekania na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

Według organu II instancji lokalizacja części gospodarczej rozbudowanego budynku letniskowego w odległości 1 m od granicy z działką sąsiednią o nr 274/5, jest niezgodna z ustaleniami Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego wsi R. zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Gminnej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1976 r. Również Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Gminy L. zatwierdzony uchwałą Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2003 r., który obejmował Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego wsi R. uchwalony Uchwałą Nr [...] Rady Gminy w L. z dnia [...] grudnia 2002 r. dla tej nieruchomości, nie wskazuje na możliwość budowy obiektu budowlanego w odległości 1 m od granicy działki. Plan ten dopuszcza lokalizowanie parterowych budynków gospodarczych, związanych z kubaturą budynku letniskowego i obsługą funkcji terenu, o powierzchni do 20 m2 oraz zabudowanie 10% powierzchni działki. Przedmiotowa część gospodarcza ma powierzchnię wynoszącą 36,96 m2. Z planu zagospodarowania z 1976 r. wynika, że powierzchnia działki nr 274/4 wynosi 585 m2. Oględziny przeprowadzone przez organ I instancji w dniu 1 czerwca 2010 r. wykazały, że powierzchnia zabudowy wynosi 82,91 m2, co stanowi 14,17% powierzchni działki.

Wskazane okoliczności stanowiły w ocenie organu II instancji przesłankę do orzeczenia rozbiórki przedmiotowej części gospodarczej budynku letniskowego, jednakże na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Z uwagi na fakt, że organ I instancji nie określił jednoznacznie obiektu podlegającego rozbiórce, organ odwoławczy zobowiązany był uchylić zaskarżaną decyzję w całości i nakazać E. B. dokonanie rozbiórki części gospodarczej o ściśle określonych wymiarach (3,30 m x 11,20 m).

Na powyższą decyzję skargę do sądu złożyła E. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

1) prawa materialnego poprzez błędna interpretację i niewłaściwe zastosowanie:

– art. 37 § 1 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r.;

– wykładni Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego wsi R. zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. jak również Planu zmienionego z 1976 r.;

– § 12 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki w związku z § 17 ust. 1 pkt 3, § 173 i § 176 tego rozporządzenia.

2) prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy:

– art. 7 i 8 k.p.a oraz art. 75, 77, 78 i 107 k.p.a.

Zdaniem skarżącej w czasie rozstrzygnięć administracyjnych nie zachowano konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP), a ponadto organ II instancji bezprawnie dokonał ingerencji w rozstrzygnięcie organu powiatowego oraz dopuścił do przewlekłości prowadzonego dochodzenia trwającego niespełna 7 lat.

Mając te zarzuty na uwadze, skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Dodatkowo, zdaniem pełnomocnika skarżącej protokół oględzin z dnia [...] czerwca 2010 r. jest nierzetelny. W jego ocenie prawidłowe pomiary budynku letniskowego znajdują się w dokumentacji technicznej z przeprowadzonej inwentaryzacji powykonawczej dokonanej przez inż. M. B. Według tej dokumentacji pomieszczenia gospodarcze posiadają wymiary 3 m x 10,5 m, co stanowi 31,5 m2 działki. Łączna powierzchnia zabudowy wynosi 73,5 m2, co stanowi 12,5% powierzchni działki. Podkreślił, że część gospodarcza składa się z trzech pomieszczeń, z których tylko jedno faktycznie stanowi pomieszczenie gospodarcze i posiada wymiary 3 m x 6,9 m, co daje powierzchnię zabudowy równą 20,7 m2, a więc zgodne jest z wymogami planu zagospodarowania przestrzennego z roku 2002. Ówczesny właściciel sąsiadujących działek o nr 274/5 i 274/6 S. S. prowadził w tamtym okresie wykopy i zalewanie fundamentów w odległości 14-15 m od działki nr 274/4. Zdaniem skarżącej bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt nieukończenia budowy domku letniskowego przez S. S., bowiem jeżeli w czasie orzekania obowiązywały przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., należy zatem uwzględnić stan faktyczny z okresu budowy.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wskazał, że zarzut błędnej oceny i zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. przez organy nadzoru budowlanego jest chybiony, bowiem decyzja organu I instancji, uchylona zaskarżoną decyzją, została wydana na innej podstawie – art. 37 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy. Natomiast zaskarżona decyzja wydana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. choć nie uzasadnia nakazu rozbiórki części gospodarczej o wymiarach 3,30 m x 11,20 m budynku letniskowego poprzez naruszenie przepisów technicznych określających usytuowanie budynków zawarte w przepisie § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 62), to jednak uzasadnia rozbiórkę na podstawie niezgodności z ustaleniami obowiązującego obecnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ II instancji powołując się na aktualne orzecznictwo NSA wskazał, że dominuje pogląd, iż skutki samowoli budowlanej na gruncie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. należy oceniać zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w dacie wydawania decyzji dotyczącej tej samowoli. Dlatego przywrócenie porządku w zakresie zagospodarowania przestrzeni może nastąpić tylko w odniesieniu do obecnie istniejącego stanu prawnego, nie zaś w odniesieniu do stosunków przestrzennych regulowanych przepisami, które utraciły moc. Jeśli nawet organ wziąłby pod uwagę wymiary podane przez E. B., to i tak potwierdzają one naruszenie ustaleń zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Gminy L. z dnia [...] grudnia 2003 r. Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy, obejmującego Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego wsi uchwalony Uchwałą Nr [...] Rady Gminy w L. z dnia [...] grudnia 2002 r., które dopuszczają lokalizowanie parterowych budynków gospodarczych związanych z kubaturą budynku letniskowego i obsługą funkcji terenu, o powierzchni do 20 m2 oraz zabudowanie do 10% powierzchni działki. Podane przez skarżącą dane wynoszą odpowiednio 31,5 m oraz 12,5%.

Pozostałe zarzuty skargi zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Pozostaje poza sporem kwestia, że przedmiotem niniejszego postępowania była legalność dokonanej przez skarżącą i jej męża w latach 1982-1984 zabudowy działki nr 274/4 położonej w R., gmina L. – ale jedynie w zakresie dokonanej dobudowy do domku letniskowego, tzw. części gospodarczej. Sama bowiem budowa domku letniskowego na wskazanej nieruchomości nastąpiła na podstawie decyzji Urzędu Gminy z dnia [...] maja 1982 r. udzielającej E. B. pozwolenia na budowę, obejmującego domek letniskowy nad jeziorem Ł. na działce położonej w R., według projektu typowego, na takich warunkach, że usytuowanie domku letniskowego nastąpi w odległości 4 metry od granicy działki S. S. (ówczesnego właściciela sąsiadującej nieruchomości) i 16 metrów od wewnętrznej drogi dojazdowej. Dopiero dokonana dobudowa spowodowała, że zabudowa nieruchomości znajduje się obecnie w odległości 1 metra od granicy sąsiedniej nieruchomości, stanowiącej aktualnie własność E. i M. małż. C.

Nie budzi też wątpliwości okoliczność, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym w odniesieniu do obiektów budowlanych, które powstały przed dniem

1 stycznia 1995 r. w warunkach samowoli budowlanej (lub wobec których wszczęto postępowanie administracyjne przed tą datą), na mocy art. 103 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), nie ma zastosowania przepis art. 48 tej ustawy, mają natomiast zastosowanie przepisy dotychczasowe, czyli ustawa z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.).

W odróżnieniu od rygorystycznej treści art. 48 nowego Prawa budowlanego, przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. przewidywały inne możliwości przywrócenia porządku prawnego w postaci legalizacji obiektu, pod określonymi warunkami. Ponieważ ustawodawca dostrzegł, iż rygoryzm nowo wprowadzanej instytucji prawnej w postaci bezwzględnego nakazu rozbiórki będzie dotykał również sprawców samowoli, na którą do tej pory organy państwa nie reagowały, a którzy popełnili ją pod rządami bardziej liberalnych przepisów, wprowadził zapis przewidujący w miejsce bezwzględnego nakazu rozbiórki przewidzianego przez art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. – stosowanie przepisów dotychczasowych. Tryb przywracania porządku prawnego istniejący obecnie, chociaż różni się w sposób istotny od przewidzianego w przepisach Prawa budowlanego z 1974 r., opiera się jednak na tej samej zasadzie, tj. nakaz rozbiórki jest stosowany wówczas, gdy nie daje się innymi sposobami doprowadzić obiektu budowlanego do zgodności z obowiązującym prawem.

Organy nadzoru budowlanego obu instancji nakazując rozbiórkę dobudowanej części gospodarczej do domku letniskowego skarżącej, zgodnie przyjęły zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., co jest prawidłowe, zastosowały jednak odmienną podstawę prawną rozstrzygnięcia. Mając zatem na uwadze podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji w przedmiotowej sprawie, należało zbadać przede wszystkim, czy samowola budowlana w zakresie dobudowy części gospodarczej do budynku letniskowego, który wzniesiony został na nieruchomości skarżącej zgodnie z prawem, narusza przepis art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane.

Otóż z akt sprawy pośrednio tylko wynika, że obiekt budowlany w postaci domku letniskowego, jak i dobudowana do niego część, powstały zgodnie z Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego wsi R., zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Gminnej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1976 r. Na tego rodzaju domniemanie wskazuje fakt, że E. B. w dniu [...] maja 1982 r. uzyskała pozwolenie na budowę domku letniskowego na działce nr 274/4, położonej we wsi R. Trzeba jednak zauważyć, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy administracyjnej w ogóle nie zawiera dokumentu w postaci m.p.z.p. wsi R. z 1976 r., a organy obu instancji odnośnie treści tego planu opierały się wyłącznie na informacji udzielonej przez Wójta Gminy zawartej w piśmie z dnia [...] września 2009 r. W informacji tej wskazano jedynie to, jaki miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego obowiązywał na terenie Gminy w latach 1974-1985, że działka nr 274/4 zgodnie z planem z 1976 r. położona była na terenach o symbolu 101 UT – oznaczającym tereny indywidualne zespołów rekreacyjnych oraz to, że w planie tym nie występował zapis, który mógłby dopuszczać możliwość rozbudowy domku letniskowego w odległości 1 m od granicy sąsiedniej działki (k. 120 akt administracyjnych I instancji).

W takich okolicznościach trzeba zaakcentować, że organy obu instancji w istocie nie ustaliły, czy w planie tym w ogóle zawarte były jakiekolwiek wskazania w zakresie sytuowania obiektów względem granic nieruchomości (działek), co ma znaczenie dla ustalenia, czy dokonana dobudowa do domku letniskowego wzniesionego zgodnie z prawem – z planem tym była zgodna, czy też nie, a jeżeli nie – to w jakim zakresie.

Jeżeli uwzględnić, że nowy plan z 2003 r. nie odnosi się do odległości sytuowania zabudowy na działkach letniskowych względem granic nieruchomości (k. 147-151 akt administracyjnych I instancji), oznacza to, że stanowisko organu II instancji zawarte w zaskarżonej decyzji, które nakaz rozbiórki obiektu (dobudowy części gospodarczej do domku letniskowego), wiąże z jej dokonaniem sprzecznie z planem zagospodarowania przestrzennego z okresu zabudowy, który rzekomo nie dopuszczał możliwość rozbudowy domku letniskowego w odległości 1 m od granicy sąsiedniej działki, nie jest możliwe do zweryfikowania, bo planu z tego okresu w aktach sprawy brak.

Stanowi to istotny brak w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, a brak ten jest naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a").

W świetle tego braku, dalszą dopiero kwestią pozostaje zagadnienie, czy dokonana zabudowa oceniana pod kątem jej zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego odnoszona winna być do planu obowiązującego w chwili budowy obiektu, czy też do planu obowiązującego w chwili wydawania decyzji w tym przedmiocie. Odnośnie tej ostatniej kwestii należy jednak mieć na uwadze wyrok NSA z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. II OSK 878/09, w którym wskazano, że przywrócenie porządku w zakresie zagospodarowania przestrzeni może nastąpić tylko do obecnie istniejącego stanu prawa, nie zaś do stosunków przestrzennych regulowanych przepisami i planami zagospodarowania przestrzennego, które utraciły moc. Wydaje się przy tym, że przynajmniej organowi nadzoru budowlanego II instancji przywołana judykatura była znana.

Kluczowe jednakże dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zagadnienie wykładni, a w konsekwencji prawidłowości zastosowania art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane, jako podstawy prawnej wydania zaskarżonej decyzji.

Otóż zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Wykładnia cytowanego przepisu – mając na uwadze to, że celem przepisów normujących problematykę usunięcia skutków samowoli budowlanej jest przywrócenie porządku prawnego (restytucja), nie zaś ukaranie sprawcy samowoli (represja) – musi być dokonywana ściśle, przez co nie może być dokonywana rozszerzająco. Z tego też względu nakaz rozbiórki, jako środek przywrócenia porządku budowlanego przez fizyczne usunięcie skutku samowoli budowlanej, powinien być stosowany w przypadku, kiedy istnienia takiego obiektu nie daje się pogodzić z porządkiem prawnym. Skoro według cytowanego przepisu nakaz rozbiórki nastąpić mógłby jedynie w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, oznacza to, że nie każda samowola budowlana sprzeczna z przepisami o planowaniu przestrzennym skutkować może nakazem rozbiórki na omawianej podstawie. Chodzi bowiem tylko o taką samowolę budowlaną, która pozostaje w sprzeczności z przepisami o planowaniu przestrzennym, ale nie jako takimi, a jedynie odnoszącymi się do przeznaczenia terenu pod zabudowę co do zasady (np. samowola dokonana została na terenie wyłączonym z zabudowy w ogólności) lub przeznaczenia terenu pod zabudowę określonego rodzaju (np. domek rekreacyjny lub dobudowa do niego wykonane zostały na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę rekreacyjną). W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy przesądzić tego stanowczo nie sposób z przyczyn już wskazanych, czyli akcentowanych braków w postępowaniu dowodowym.

Koniecznie natomiast należy zwrócić uwagę na to, że przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane w ogóle nie odnosi się do naruszenia przepisów technicznych odnośnie sytuowania zabudowy względem granic nieruchomości, jak również do naruszenia przepisów o planowaniu przestrzennym w zakresie sytuowania zabudowy względem granic nieruchomości, o ile plan przepisy takie zawiera. Oznacza to w istocie, że naruszenie przepisów dotyczących sytuowania zabudowy względem granic nieruchomości jest prawnie obojętne w świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane i nie ma znaczenia dla oceny zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu przestrzennym, jako przepisami prawa miejscowego.

Skoro z akt sprawy domniemywać można, że zarówno w chwili dokonywania samowoli budowlanej nieruchomość skarżącej była terenem, który w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z 1976 r. oznaczony był symbolem 101 UT – tereny indywidualne zespołów rekreacyjnych, a w obowiązującym obecnie planie z 2002 r. działka skarżącej oznaczona nr 274/4 położona jest na terenie o symbolu ML – mieszkalnictwo letniskowe, oznacza to, że zarówno w chwili dokonania samowoli budowlanej, jak również obecnie, nie byłoby możliwe nakazanie rozbiórki obiektu na podstawie prawnej przyjętej przez organ nadzoru budowlanego II instancji.

Dlatego uzasadniony jest zarzut zawarty w skardze odnoszący się do naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji przepisów prawa materialnego (art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane), co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji również na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., gdyż obie te decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa.

Mając na względzie poczynione uwagi, organy nadzoru budowlanego rozpoznając sprawę ponownie winny uwzględnić wskazaną wyżej wykładnię prawa materialnego dokonaną przez Sąd oraz ponownie przeprowadzić postępowanie, uzupełniając materiał dowodowy w sposób odpowiadający standardom wyznaczonym przez zasady sformułowane w art. 7 i 8 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. Wiąże się to z koniecznością dołączenia do akt sprawy planu zagospodarowania przestrzennego z 1976 r. obejmującego nieruchomość skarżącej, po czym organy winny dokonać ponownej oceny materiału dowodowego sprawy oraz oceny prawnej samowoli budowlanej skarżącej, podejmując stosowne decyzje na prawidłowo przyjętej podstawie prawnej.

Ze wskazanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku w oparciu o przepis art. 145 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., rozstrzygając o kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w kwocie 500 zł na zasadzie określonej w art. 200 p.p.s.a.