Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 934/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 10 ust 4, par. 11 ust. 1, par. 13 ust. 1 pkt 1-3, par. 4 ust. 2par. 8 ust. 1 i 4, par. 18 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 48 poz 390
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju  Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów  Wiejskich na lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1-8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 28 ust. 4, art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 8, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty pomocy na zalesianie w pomniejszonej wysokości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 sierpnia 2014 r. nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania J. T., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 28 maja 2014 r. nr [...] w sprawie wypłaty pomocy na zalesianie w pomniejszonej wysokości za 2013 rok.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w dniu 1 października 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął, w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013, wniosek J. T. o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych do powierzchni 3.12 ha, przyznanie premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2008 r. organ I instancji stwierdził spełnienie przez wnioskodawcę warunków niezbędnych do przyznania pomocy na zalesianie. Po odebraniu od beneficjenta oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem, organ I instancji decyzją z dnia 15 lipca 2008 r. przyznał wnioskowane płatności na zalesianie w łącznej kwocie 31.077,40 zł, w tym z tytułu wsparcia na zalesianie – 23.121,40 zł (płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia), premii pielęgnacyjnej – 3.026.40 zł (płatne corocznie przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia), premii zalesieniowej – 4.929,60 zł (płatne corocznie przez okres 15 lat od dnia wykonania zalesienia). Podczas kontroli w dniu 17 kwietnia 2010 r. organ nie stwierdził nieprawidłowości.

W dniu 6 września 2010 r. J. T. wystąpił o zmianę wniosku o przyznanie pomocy wraz z aneksem do planu zalesieniowego dla działki nr 189 w obrębie G., gm. O. W aneksie określono, iż od strony południowej wzdłuż całej działki na powierzchni 1 ha przewidziano 13 rzędów brzozy, wskazując jako przyczyny uszkodzenia w sośnie, dębie, modrzewiu, spowodowane żerem pędraka chrabąszcza i długotrwałą suszą w 2009 roku.

Decyzją z dnia 22 października 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił decyzję z dnia 15 lipca 2008 r. i w to miejsce przyznał beneficjentowi płatności na zalesianie gruntów rolnych, przy czym powierzchnia, do której przyznano płatność oraz jej wysokość nie uległy zmianie.

Postępowanie w sprawie przyznania ww. płatności organ I instancji wznowił postanowieniem opatrzonym datą późniejszą, tj. 25 października 2010 r.

Decyzją z dnia 14 lutego 2013 r. organ I instancji pomniejszył wnioskodawcy płatność za rok 2012 łącznie o kwotę 238,68 zł, z uwagi na stwierdzone w toku kontroli przeprowadzonej w ramach wniosku rolnośrodowiskowego w dniu 11 października 2012 r., uchybienia w zakresie wzajemnej zgodności. W dniu 23-24 września 2013 r. pracownicy ARiMR przeprowadzili na miejscu kontrolę uprawy leśnej wnioskodawcy stwierdzając, iż dla kompleksu leśnego oznaczonego literą M powierzchnia zalesiona wynosi 2,96 ha i nie jest zgodna z powierzchnią deklarowaną 3,12 ha. Brakująca powierzchnia stanowi obszar bez sadzonek (wyłączenie). Zalesienie po 5 roku od założenia uprawy. W konsekwencji zastosowano kod błędu ZGR 5. Beneficjent podpisał raport z czynności kontrolnych nie wnosząc zastrzeżeń. Następnie organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 28 maja 2014 r., pomniejszając kwotę pomocy o 505,60 zł – stosownie do treści art. 16 ust. 3 i 5 akapit I rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (...).

W odwołaniu z dnia 18 czerwca 2014 r. (które wpłynęło do organu I instancji w 23 czerwca 2014 r.) J. T. podniósł, że w dniu 20 czerwca 2012 r. komisja powołana przez Starostę stwierdziła, iż działka nr 187 o pow. 3,12 ha położona w G. jest w całości zalesiona zgodnie z planem zalesienia, w związku z czym wnioskuje o jej przeklasyfikowanie z gruntu rolnego na grunt leśny. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2014 r. (które wpłynęło do organu II instancji w dniu 26 sierpnia 2014 r., tj. w dacie wydania przez ten organ decyzji), J. T. wskazywał, że w latach 2008-2012 wystąpiły klęski żywiołowe (susza), które spowodowały obumarcie części uzupełnianych dosadzeniami, sadzonek drzew. Kontrole przeprowadzone w 2010 i 2012 roku nie wykazały nieprawidłowości i potwierdziły powierzchnię deklarowaną uprawy leśnej, przeklasyfikowanej w całości (3,12 ha) na grunt leśny na mocy decyzji Starosty Opatowskiego z dnia 12 września 2012 r. Beneficjent wyjaśnił, że w 2011 roku otrzymał pomoc de minimis na uzupełnienie sadzonek uszkodzonych na skutek suszy w 2010 roku. Autor odwołania przywołując przepis art. 1 i art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego (...) oraz § 1 i § 18 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania zalesianie gruntów rolnych (...), uznał, że zaistniały wyjątkowe okoliczności, wyłączające konieczność zwrotu pomocy na zalesianie. Beneficjent w dniu 1 października 2010 r. zgłosił w ARiMR uszkodzenia powstałe w wyniku zjawisk naturalnych w uprawie leśnej założonej wiosną 2008 roku.

Organ odwoławczy przyjął, że w niniejszej sprawie, wobec zaistniałych nieprawidłowości znajduje zastosowanie art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną (3,12 ha) a powierzchnią stwierdzoną (2,96 ha) wynosi 5,41%, a zatem kwota pomocy przyznanej na rok 2013 powinna być pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną.

Odnosząc się do zarzutów odwołania podniesiono, że z przywołanej przez beneficjenta decyzji Starosty z dnia 12 września 2012 r. wynika, iż stopień pokrycia powierzchni uprawy wynosi 71-90%, wady 11-20%. Zawarte w tej decyzji ustalenia potwierdzają więc, że działka nr 189 nie jest w pełni pokryta drzewostanem. Beneficjent wystąpił w dniu 18 kwietnia 2013 r. o wypłatę pomocy na zalesianie (PROW 2007-2013) nie informując organu o brakach w zalesieniu. Okoliczności te zostały ujawnione w toku kontroli. Tymczasem ciężar udowodnienia braku winy w podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym spoczywa na wnioskodawcy. W tym zakresie przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 nie mają zastosowania. W trakcie postępowania beneficjent nie zgłosił żadnych dodatkowych dowodów, które podważałyby wyniki kontroli na miejscu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. T., nie precyzując kierunku rozstrzygnięcia, zarzucił organowi naruszenie art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego (...), z uwagi na wystąpienie wyjątkowych okoliczności określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006 ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (...), a nadto naruszenie § ust 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania zalesianie gruntów rolnych (...), z uwagi na wystąpienie wyjątkowych okoliczności innych niż określone w rozporządzeniu nr 1974/2006.

W uzasadnieniu skarżący powtórzył, że zaistniałą szkodę zgłosił do organu I instancji podając obumarcie 20436 sadzonek zasadzonych na działce nr 189. Zgłoszenie to wpłynęło do organu w dniu 1.10.2010r. Na zlecenie ARiMR nadleśniczy dokonał oszacowania zaistniałej szkody i na tę okoliczność sporządził notatkę służbową w dniu 16.11.2010r. Wynika z niej, że sadzonki obumarły całkowicie na powierzchni 0,25 ha. Tymczasem w aktach sprawy brak jest ww. dokumentów. Skarżący wyjaśnił, że uzupełnił uszkodzoną uprawę leśną sadzonkami dębu, które w 2013 roku były niewielkimi drzewkami. Te właśnie drzewka inspektorzy ARiMR uznali za posadzone po piątym roku od założenia uprawy leśnej. Tymczasem kontrola została przeprowadzona po czwartym roku od założenia uprawy.

W skardze zawarto ponadto zarzuty dotyczące sposobu przeprowadzenia kontroli we wrześniu 2013 r. Wbrew zapisom raportu z czynności kontrolnych inspektor K. W. nie zawiadomił osobiście pełnomocnika skarżącego, K. T., o terminie kontroli, a skarżący nie brał udziału w czynnościach kontrolnych. Po dokonaniu tych czynności inspektorzy przybyli do siedziby skarżącego, poinformowali go, że nie stwierdzili nieprawidłowości, po czym zażądali podpisania każdej strony raportu. Działając w zaufaniu do inspektorów skarżący złożył stosowne podpisy. Dopiero później po zapoznaniu się z treścią raportu stwierdził wiele nieprawidłowości, które zgłosił do Biura Kontroli na Miejscu w dniu 11.10.2013r.

W odrębnym piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi, J. T. zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania poprzez niezawiadomienie beneficjenta o kontroli i wyłudzenie od niego podpisów protokołów kontroli, bez odczytania ich treści, a także sprzeczność między ustaleniami kontrolujących a zebranym materiałem dowodowym, w szczególności notatką pracowników Nadleśnictwa O. z dnia 16.11.2010r. na okoliczność uszkodzeń powstałych w wyniku ekstremalnych zjawisk naturalnych w uprawach leśnych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że jest mu znany fakt przyznania skarżącemu pomocy de minimis, na skutek zgłoszenia suszy na działce nr 189. Skoro więc strona otrzymała dodatkowe środki na uzupełnienie sadzonek na powierzchni 0,25 ha, to brak jest podstaw do uznania, że nie mogła dotrzymać zobowiązania wieloletniego na powierzchni 0,16 ha w 2013 roku. Ponadto przez 5 lat skarżący otrzymywał premię pielęgnacyjną, stanowiącą zryczałtowaną płatność za poniesione koszty prac pielęgnacyjnych, której celem jest m.in. zwrot kosztów ewentualnego uzupełniania sadzonek. Skoro więc doszło do "wypadu sadzonek", obowiązkiem beneficjenta było poinformować o tym fakcie ARiMR i uzupełnić brakujące sadzonki, czego nie wykonał do dnia kontroli na miejscu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173), zwanej dalej "ustawą", rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 48, poz. 390 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem MRiRW" oraz rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011, s. 8)

Na wstępie należy wyjaśnić, że postępowanie administracyjne w sprawie pomocy na zalesianie ma strukturę dwufazową. Pierwsza część tej procedury, poprzedzająca przedsięwzięcie zalesienia, rozpoczyna się od złożenia wniosku, który w szczególności zawiera dane niezbędne do ustalenia wysokości pomocy, w tym informację o powierzchni działek przeznaczonych do zalesienia, o sposobie użytkowania gruntów przed zalesieniem. Do wniosku o pomoc dołącza się także m.in. plan zalesienia, który sporządza nadleśniczy. Następnie kierownik biura powiatowego ARiMR, do którego został złożony wniosek o pomoc, weryfikując wniosek stwierdza w formie postanowienia spełnienie warunków i wymogów do przyznania pomocy na zalesianie. W przypadku, gdy wnioskodawca otrzyma postanowienie, o którym mowa w § 10 ust. 4 rozporządzenia MRiRW, nie uzyskuje on pewności co do przyznania mu płatności po zakończeniu procesu zalesienia, bowiem dopiero po wydaniu postanowienia, wnioskujący o pomoc przystępuje do wykonania zalesienia (§ 11 ust. 1 rozporządzenia MRiRW).

Druga faza postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania pomocy na zalesianie następuje po zakończeniu procesu zalesienia. Wówczas wnioskodawca w określonym terminie składa kierownikowi biura powiatowego ARiMR oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z zaświadczeniem nadleśniczego potwierdzającym ten fakt. Na tym właśnie etapie postępowania organ może odmówić - na zasadzie § 13 ust. 1 rozporządzenia MRiRW - przyznania pomocy wyłącznie, jeżeli wnioskodawca: nie złożył w wymaganym terminie oświadczenia, o którym mowa w § 12 ust. 2 (pkt 1) lub nie wykonał zalesienia zgodnie z planem zalesienia, przy czym, w przypadku gdy nie zostało wykonane ogrodzenie uprawy leśnej, którego wykonanie zostało przewidziane w planie zalesienia, odmawia się przyznania pomocy na zalesianie jedynie w części przeznaczonej na to ogrodzenie (pkt 2), lub też, gdy pomimo wezwania organu nie wykonał w terminie czynności wskazanych w tym wezwaniu (pkt 3). To oznacza, że po wydaniu postanowienia, o którym mowa w § 10 ust. 4 rozporządzenia MRiRW, decyzja o odmowie przyznania płatności może być oparta wyłącznie o przesłanki określone w § 13 ust. 1 tego rozporządzenia.

Przedmiotowa pomoc przyznawana jest rolnikowi do gruntów stanowiących grunty orne lub sady (§ 4 ust. 2 rozporządzenia MRiRW) i takie grunty orne (rolne) zostały zadeklarowane przez skarżącego o powierzchni 3,12 ha. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia MRiRW pomoc na zalesianie obejmuje:

1) wsparcie na zalesienie - stanowiące jednorazową, zryczałtowaną płatność z tytułu poniesionych kosztów zalesienia i ewentualnego ogrodzenia uprawy leśnej w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną w pierwszym roku, licząc od dnia wykonania zalesienia;

2) premię pielęgnacyjną - stanowiącą zryczałtowaną płatność z tytułu poniesionych kosztów prac pielęgnacyjnych oraz ochrony uprawy leśnej przed zwierzyną w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez 5 lat, licząc od dnia wykonania zalesienia;

3) premię zalesieniową - stanowiącą zryczałtowaną płatność z tytułu utraconych dochodów wynikających z przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez 15 lat, licząc od dnia wykonania zalesienia.

Stosownie do § 8 ust. 4 rozporządzenia MRiRW wysokość pomocy na zalesianie w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn stawek wsparcia na zalesienie, premii pielęgnacyjnej lub premii zalesieniowej na hektar gruntu i deklarowanej przez rolnika powierzchni gruntów, do powierzchni zalesionego gruntu objętego obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 65/2011, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, w szczególności zmniejszeń lub wykluczeń, o których mowa w art. 16 i art. 21 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, a w przypadku wsparcia na zalesienie - zmniejszeń lub wykluczeń, o których mowa w art. 30 cyt. rozporządzenia.

Wydanie decyzji administracyjnej przyznającej pomoc (wsparcie) w odpowiedniej wysokości poprzedzone jest kontrolą, w tym kontrolą na miejscu, wg ustanowionych procedur w przedmiocie realizacji zadeklarowanego przedsięwzięcia przez ubiegającego się o pomoc na zalesianie - art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1-8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Taka kontrola została przeprowadzona w niniejszej sprawie w dniach 23-24 września 2013 r., w następstwie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. W wyniku przeprowadzonej przez organ I instancji kontroli stwierdzono, że zadeklarowana przez skarżącego powierzchnia gruntów do zalesienia, objęta wnioskiem o przyznanie pomocy (3,12 ha) nie odpowiada powierzchni stwierdzonej (rzeczywiście zalesionej) podczas kontroli na miejscu (2,96 ha), a zatem różnica wynosi 0,16 ha, co stanowi zawyżenie powierzchni deklarowanej o 5,41%.

Skarżący nie zgadza się ze sposobem przeprowadzenia kontroli na miejscu, tym niemniej w trakcie kontroli, ani w skardze nie kwestionował techniki, czy prawidłowości pomiaru. Zarzuca natomiast organowi błędną interpretację wyników kontroli w kontekście art. 28 ust. 4 oraz § 18 ust. 3 rozporządzenia MRiRW.

Stosownie do regulacji art. 21 ust. 3 ustawy, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W przepisie tym zmodyfikowano zarówno niektóre zasady ogólne procedury administracyjnej, jak i rozstrzygnięto kwestię rozkładu ciężaru dowodu w postępowaniu objętym tą ustawą. W myśl art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na organie nie ciąży więc obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania żądanej wnioskiem płatności, tym niemniej w sytuacji gdy strona przedstawia w postępowaniu administracyjnym swoje stanowisko kwestionujące ustalenia dokonane przez organ w wyniku kontroli na miejscu, organ zobowiązany jest się do nich odnieść. Rolą organu odwoławczego jest bowiem ponowne rozpatrzenie danej sprawy, w jej całokształcie, wskutek wniesienia odwołania strony niezadowolonej z rozstrzygnięcia organu I instancji.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie sprostał powyższemu obowiązkowi. Nie odniósł się bowiem w jakikolwiek sposób do zarzutów odwołania, w którym skarżący podnosił, że w latach 2008-2012 wystąpiły klęski żywiołowe (susza), powodujące obumarcie części zasadzonych sadzonek drzew, które uzupełniano dosadzeniami. Autor odwołania wskazał, że w dniu 1 października 2010 r. zgłosił w ARiMR uszkodzenia powstałe w wyniku zjawisk naturalnych w uprawie leśnej założonej wiosną 2008 roku, a w 2011 roku otrzymał pomoc de minimis na uzupełnienie sadzonek uszkodzonych na skutek suszy w 2010 roku. Okoliczność tę organ również pominął milczeniem, nie podejmując nawet próby ustosunkowania się do żądania strony, aby w jego przypadku znalazły zastosowanie art. 28 ustawy oraz § 18 rozporządzenia MRiRW, z uwagi na zaistnienie wyjątkowych okoliczności, wyłączających konieczność zwrotu pomocy na zalesianie.

Zgodnie z art. 28 ust. 4 ww. ustawy pomoc i pomoc techniczna wypłacone beneficjentowi, który nie wykonał w całości lub w części operacji lub obowiązków związanych z jej wykonaniem, lub zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej, nie podlegają zwrotowi w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006. Z kolei w myśl § 18 ust. 3 rozporządzenia MRiRW, w przypadku gdy uprawa leśna założona na gruntach rolnych została częściowo zlikwidowana przed upływem 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, a uprawa założona na gruntach innych niż rolne - przed upływem 5 lat od tego dnia, rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania wypłaconą do gruntów, na których uprawa ta została zlikwidowana, chyba że wystąpiły następujące wyjątkowe okoliczności, o których mowa w § 1 pkt 7. Tymczasem organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji w ogóle nie wyjaśnił, dlaczego uważa, że ww. przepisy nie mają w sprawie zastosowania, poprzestając w zasadzie na wskazaniu, że powierzchnia zadeklarowana do zalesienia jest faktycznie mniejsza od powierzchni stwierdzonej o 5,41%, co uzasadnia zastosowanie sankcji, o której mowa w art. 16 ust. 5 rozporządzenia nr 65/2011.

W uzasadnieniu organu II instancji brak jest rozważań, co do charakteru roślinności występującej na obszarze wyłączonym od płatności (0,16 ha). W raporcie z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach 23-24 września 2013 r. znajduje się zapis, że brakująca powierzchnia w zalesieniu, to obszar bez sadzonek. Z wyjaśnień Kierownika Biura Kontroli na Miejscu z dnia 17 lutego 2014 r. wynika, że brak sadzonek dokumentują fotografie nr 17, 18 i 19. Tymczasem fotografie te przedstawiają roślinność, której rodzaju organ nie określił. Z treści skargi wynika zaś, że na tym obszarze posadzono sadzonki dębu, które w 2013 roku były niewielkimi drzewkami. Brak wyjaśnień w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji wydanej na poziomie II instancji stanowi w ocenie Sądu uchybienie standardowi uzasadnienia decyzji określonemu przez ustawodawcę w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji (każdej, również tej wydawanej w II instancji) powinno się składać z dwóch części: uzasadnienia faktycznego i prawnego. W pierwszej części wskazać trzeba wszystkie okoliczności faktyczne sprawy istotne dla podjęcia rozstrzygnięcia, z wyjaśnieniem, które dowody organ uwzględnił, a którym odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne wymaga zaś wyjaśnienia podstawy prawnej, ze wskazaniem konkretnych przepisów.

Podsumowując, w odniesieniu do okoliczności podnoszonych w odwołaniu, brak jest w zaskarżonej decyzji jakiegokolwiek uzasadnienia. Uzasadnienie to pozbawia Sąd możliwości kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, w kontekście argumentów, jakimi posługiwał się skarżący, i na które powoływały się organy rozstrzygające niniejszą sprawę. Wynikająca z przepisu art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. zasada informowania o motywach rozstrzygnięcia organu i przekonywania o zasadności tego rozstrzygnięcie nie została w niniejszej sprawie zrealizowana. W konsekwencji stwierdzić trzeba, że organ odwoławczy nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego był zobowiązany na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy.

Organ odwoławczy dopiero w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że jest mu znany fakt przyznania skarżącemu pomocy de minimis, na skutek zgłoszenia suszy na działce nr 189. Zdaniem organu skoro beneficjent otrzymał dodatkowe środki na uzupełnienie sadzonek na powierzchni 0,25 ha, to brak jest podstaw do uznania, że nie mógł dotrzymać zobowiązania wieloletniego na powierzchni 0,16 ha w 2013 roku. Ponadto otrzymywał premię pielęgnacyjną, której celem jest m.in. zwrot kosztów ewentualnego uzupełniania sadzonek. Jednocześnie organ wskazał, że obowiązkiem beneficjenta było poinformować ARiMR o obumarciu sadzonek i uzupełnić brakujące sadzonki. Po pierwsze jednak odniesienie się dopiero w odpowiedzi na skargę do zarzutów odwołania nie może być uznane za konwalidację wad decyzji, ponieważ odpowiedź na skargę nie zastępuje uzasadnienia decyzji. Argumentacja zawarta w odpowiedzi na skargę, a zatem w piśmie złożonym po zakończeniu postępowania, nie może zastępować argumentacji uzasadnienia decyzji i nie może być przedmiotem kontroli sądu. Organ w odpowiedzi na skargę ma odnieść się do zarzutów skargi a nie uzupełniać uzasadnienie decyzji. Po drugie wyjaśnienia zawarte w odpowiedzi na skargę nie są spójne, z jednej bowiem strony organ twierdzi, że znany jest mu fakt przyznania skarżącemu pomocy de minimis w związku z suszą na działce nr 189, a z drugiej zarzuca skarżącemu niepowiadomienie organu o obumarciu sadzonek. Jednocześnie nie konfrontuje twierdzeń skarżącego, który podnosi, że pomoc de minimis wykorzystał na uzupełnienie sadzonek, z ustaleniami kontrolujących.

W świetle powyższego, ponieważ rozstrzygnięcie organu II instancji wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c", p.p.s.a. Orzeczenie w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy przeprowadzi postępowanie administracyjne mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia. W szczególności w sposób wyczerpujący ustosunkuje się do wszystkich zarzutów odwołania, konfrontując zebrany w sprawie materiał dowodowy z twierdzeniami skarżącego oraz rozpatrzy niniejszą sprawę w kontekście dopuszczalności zastosowania art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz § 18 ust. 3 rozporządzenia MRiRW.