Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2801/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów, dalej także "organ", decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U.

z 2021 r. poz. 291 z późn. zm.), dalej: "ustawy o emeryturach i rentach z FUS", odmówił przyznania H. M., dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca", świadczenia specjalnego (emerytury specjalnej).

Jak wynika z ustaleń organu, H. M. urodzona [...] lutego 1958 r., zwróciła się z prośbą do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie emerytury na specjalnych warunkach lub ponowne przeliczenie otrzymywanego świadczenia emerytalnego przyznanego w trybie zwykłym. W piśmie z dnia [...] marca 2021 r. wskazała, że wysokość jej emerytury wynosi 1.100 zł. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Sprawowała opiekę nad byłym mężem, który posiadał znaczny stopień niepełnosprawności (stan po [...]). Przez Sąd Okręgowy w [...] została ustanowiona kuratorem częściowo ubezwłasnowolnionego byłego męża H. M.. Okres ten, jak stwierdziła, nie został jej wliczony do wysokości świadczenia emerytalnego. Były mąż nie otrzymywał żadnego wsparcia finansowego ani ze strony swojego syna, przebywającego na stale w [...], ani ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej i władz gminy. Jak poinformowała, by zapewnić pomoc byłemu mężowi, musiała zaciągać pożyczki.

Wnioskodawczyni swój wniosek umotywowała nadzwyczajnym zdarzeniem losowym, jakim jej zdaniem była opieka nad ciężko chorą osobą i niemożnością podjęcia zatrudnienia. W 2008 r. Sąd Okręgowy w [...] rozwiązał jej małżeństwo z H. M.. Zamieszkali osobno, a były mąż ożenił się powtórnie. W 2010 r. przebył pierwszy udar mózgu. Z uwagi na brak bliskiej rodziny w Polsce, śmierć jego drugiej żony oraz nieposiadanie przez niego własnego mieszkania, wnioskodawczyni zaopiekowała się nim. W 2011 r. u H. M. rozpoznano [...] po [...], w 2012 r. [...], a w 2013 r. [...],[...]. Posiadał on orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dalej podała, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. została ustanowiona doradcą tymczasowym, a następnie kuratorem H. M.. W dniu [...] września 2020 r. Sąd Okręgowy w [...] ubezwłasnowolnił go całkowicie. Jak stwierdziła, opieka nad byłym mężem była bardzo ciężka, był on prawie bezwładny, przez większość czasu poruszał się na wózku inwalidzkim. Z tego powodu nie mogła podjąć zatrudnienia, była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...], jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zwracała się

z wnioskami o przyznanie lokalu mieszkalnego byłemu mężowi, jak również świadczeń opiekuńczych. Jednak przyznawane im świadczenia, nie były adekwatne do potrzeb jej byłego męża.

Podała, że H. M. miał dorosłego syna D. M.,

w stosunku do którego Sąd Rejonowy [...] - [...] zasądził alimenty

w kocie 500 zł miesięcznie. Z uwagi na jego pobyt w [...], alimenty nie były egzekwowane. Były maż wnioskodawczym w 2016 r. otrzymał emeryturę wraz

z dodatkiem pielęgnacyjnym. Wypłacane świadczenia było pomniejszone o zajęcia komornicze.

Wnioskodawczyni podała, że z uwagi na niewystarczające środki finansowe zaciągnęła pożyczki w [...] – 23.890 zł i w [...] S.A. – 28.419,84 zł.

Podała, że sama wymaga leczenia, otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.220 zł. Stale miesięczne wydatki to: prąd - 241 zł, śmieci - 30 zł, woda - 190 zł, opłata za drzewo - 400 zł, telefon - 100 zł. Ma nieuregulowany dług za pogrzeb byłego męża, kwota otrzymana z ZUS (4.000 zł) nie pokryła wszystkich jego kosztów.

Prezes Rady Ministrów na podstawie nadesłanych przez wnioskodawczynię dokumentów ustalił, że jest ona współwłaścicielką domu jednorodzinnego o pow. użytkowej [...] m2 (nieużytkowej - [...] m2) oraz działki o pow. [...] m2. Posiada samochód osobowy [...] z 2004 r. Ma rozpoznaną chorobę [...], zapalenie [...] oraz zapalenie [...]. Posiada orzeczenie wydane przez Powiatowy Zespól do Spraw Orzekania

o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. o lekkim stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie obowiązuje do [...] grudnia 2022 r. Wnioskodawczyni udokumentowała następującą aktywność zawodową:

1. [...].09.1977 r. - [...].06.1978 r. - "[...]"[...] Oddział w [...],[...], stosunek pracy rozwiązany za porozumieniem stron.

2. [...].11.1978 r. - [...].06.1980 r. - Zakłady Przemysłu Cukierniczego "[...]"

w [...],[...],[...], stosunek pracy rozwiązany za ustawowym okresem wypowiedzenia przez pracownika.

3. [...].07.1981 r. - [...].05.1987 r. - Zakłady Przetwórstwa Owocowo – Warzywnego

w [...], stosunek pracy rozwiązany za porozumieniem stron.

4. [...].02.1993 r. - [...].10.1994 r. - Ośrodek Pomocy Społecznej w [...],[...], stosunek pracy rozwiązany za porozumieniem stron.

5. [...].07.2005 r. - [...].10.2005 r. - [...] Sp. z o.o., [...], stosunek pracy rozwiązany z upływem terminu na jaki była zawarta umowa o pracę.

Natomiast H. M. posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyrokiem z dnia [...] lipca 2015 r. Sąd Rejonowy [...] - [...] Wydział [...][...] zasądził od D. M. na rzecz H. M. rentę alimentacyjną w kwocie 500 zł miesięcznie. Postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...][...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. H. M. została ustanowiona doradcą tymczasowym dla H. M.. Zaświadczeniem z dnia [...] listopada 2018 r. została zaś ustanowiona kuratorem częściowo ubezwłasnowolnionego H. M.

i upoważniona do dysponowania emeryturą należącą do niego oraz reprezentowania go przed sądami i urzędami. Postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. Sąd Okręgowy w [...] Wydział [...][...] całkowicie ubezwłasnowolnił H. M. z powodu zmian otępiennych o głębokim nasileniu. Postępowanie to toczyło się z wniosku H. M..

H. M. jest rozwiedziona, obecnie mieszka z córką A. P.. Jak oświadczyła, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. A. P. jest mężatką, lecz z informacji uzyskanych od wnioskodawczyni wynika, że nie mieszka ona z mężem z uwagi na trwającą sprawę rozwodową. H. M. zajmuje dom jednorodzinny w miejscowości letniskowej [...], którego jest współwłaścicielką wraz z córką A. P. i jej mężem K. P.. Dom jest budynkiem nowym, oddanym do użytku w 2014 r., jeszcze nie do końca wykończonym. Druga córka wnioskodawczym M. T. z mężem jest właścicielką nieruchomości z wolnostojącym domem obok nieruchomości H. M.. Obecnie przebywa z rodziną poza granicami kraju w związku z pracą zarobkową męża. Wnioskodawczyni korzystała z pomocy społecznej na przełomie 2015 r. i 2016 r. Otrzymała wówczas pomoc w łącznej kwocie 4.131,04 zł. Ostatni wniosek o pomoc do Ośrodka złożyła w styczniu 2017 r. Otrzymała decyzję odmowną, od której się odwołała. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Oświadczyła ustnie, że pozostaje

w niedostatku, jednak nie potwierdził tego wywiad środowiskowy - dom jest zadbany, czysty, nowoczesny, wyposażony w nowoczesne sprzęty domowego użytku. H. M. ma do dyspozycji własny samochód. Jest w wieku emerytalnym, utrzymuje, że pobiera świadczenie emerytalne z ZUS, które jest jej jedynym dochodem. Przed osiągnięciem wieku emerytalnego nie pracowała. Brak aktywności zawodowej tłumaczyła koniecznością opieki nad niepełnosprawnym byłym mężem H. M., który zmarł w 2020 r.

W ocenie Prezesa Rady Ministrów, całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wskazuje na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania H. M. emerytury specjalnej.

Wnioskodawczyni nie uzasadniła skutecznie tego, by legitymowała się wybitnymi i niepowtarzalnymi zasługami dla kraju. O posiadaniu takich zasług nie świadczy bowiem decyzja o podjęciu się opieki nad osobą niepełnosprawną

i sprawowanie tejże opieki. Uznanie takie spowodowałoby bowiem, iż każdy kto opiekuje się osobą niepełnosprawną miałby bezsporne prawo do otrzymania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów. Ocena taka spowodowałaby odejście od obowiązujących zasad przyznawania świadczeń

w szczególnych, niepowtarzalnych przypadkach. Przywilej takiego wsparcia ze strony państwa jest przyznawany autorytetom, których osiągnięcia i dorobek są znane oraz cenione w kraju, a niejednokrotnie także za granicą. Wnioskodawczyni nie udokumentowała żadnych zasług, które umożliwiłyby przyznanie jej świadczenia specjalnego.

Organ podkreślił, iż świadczenia specjalne nie są świadczeniami zastępczymi, np. w przypadku nie spełnienia przesłanek do przyznania świadczeń w trybie zwykłym, odmowy przyznania przez ZUS lub Prezesa ZUS świadczeń lub gdy ich wysokość nie zaspokaja potrzeb świadczeniobiorców.

Zwrócił uwagę, że świadczenia specjalne, przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, podlegają innym regulacjom prawnym aniżeli renty i emerytury

z ubezpieczenia społecznego i stanowią odrębne obciążenie budżetu państwa. Sam sposób finansowania świadczenia specjalnego przemawia za jego wyjątkowym

i szczególnym charakterem.

Zdaniem Prezesa Rady Ministrów, z akt nie wynika również, aby spełniona była druga z przesłanek mogących uzasadniać przyznanie świadczenia specjalnego. Przesłanką tą jest szczególne zdarzenie losowe, przy czym musi ono być zdarzeniem nadzwyczajnym, wyjątkowym. Wnioskodawczyni nie wykazała żadnego szczególnego zdarzenia losowego o takim charakterze. Objęcie zaś pojęciem "szczególnie uzasadnionych przypadków", takich okoliczności, jak niska wysokość świadczenia emerytalnego, raty kredytu i wynikająca z tych zobowiązań trudna sytuacja materialna, a także problemy ze zdrowiem, nie stanowią przypadków wyjątkowych i niepowtarzalnych.

Organ zaznaczył, że świadczenia specjalne nie mają charakteru socjalnego i ich przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osób wnoszących o takie świadczenia, nawet w sytuacji, gdy potrzeby te byłyby w pełni uzasadnione. Prezes Rady Ministrów z uwagi na swoją ustrojową i systemową funkcję w konstytucyjnym systemie organów państwa nie jest predestynowany ani uprawniony do przyznawania świadczeń osobom znajdującym się w trudnym położeniu - nie ma do tego ani podstaw, ani instrumentów. Zabezpieczanie potrzeb socjalno-bytowych osób znajdujących się w trudnych sytuacjach pozostaje w gestii instytucjonalnej pomocy społecznej.

Pismem z dnia 9 lipca 2021 r. H. M. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], zarzucając organowi błędne przyjęcie, że w sprawie nie zaszły nadzwyczajne, wyjątkowe zdarzenia losowe.

W ocenie skarżącej, tego rodzaju zdarzeniami było: opieka nad ciężko chorą osobą i niemożność podjęcia zatrudnienia.

Zdaniem skarżącej, w sprawie nie wzięto pod uwagę sprawowania przez nią całodobowej pełnej, trudnej i wyczerpującej opieki nad byłym mężem, który był cewnikowany, korzystał z pieluchomajtek, był prawie bezwładny, poruszał się na wózku inwalidzkim. Ponadto nie miała możliwości podjęcia przez pracy, ponieważ nie była w stanie finansować opieki nad byłym mężem przez osobę trzecią przy jednoczesnych trudnościach finansowych, związanych z utrzymaniem siebie i byłego męża.

W trakcie opieki nad byłym mężem - do czasu przyznania emerytury - była zarejestrowana w urzędzie pracy w [...], jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i nie osiągała dochodów.

Skarżąca zwróciła uwagę, że choć Urzędowi Gminy w [...] i Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...] znana była jej sytuacja rodzinno-majątkowa, to

w latach 2015-2020 odmówiono jej i byłemu mężowi pomocy w formie usług opiekuńczych w zaspokojeniu codziennych potrzeb życiowych. Podała, że były mąż otrzymywał od 2016 r. emeryturę i dodatek pielęgnacyjny, które były częściowo przedmiotem zajęcia komorniczego. Ostatecznie wypłacono mu kwotę między ok. 700 zł a 900 zł. Wcześniej pobrał on pożyczkę, której z uwagi na stan zdrowia nie był w stanie spłacić. Łącznie z odsetkami, kosztami procesu i egzekucji była to kwota ok. 8.000 zł – 9.000 zł. Natomiast sam już tylko zakup pieluch i leków dla byłego męża wynosił miesięcznie ok. 1.000 zł. Podniosła, że była zmuszona zaciągać pożyczki bankowe, pożyczała również pieniądze od swojej rodziny.

Skarżąca zarzuciła, że organ tych wydatków i kosztów nie wziął pod uwagę ani jej chorób i wydatków z nimi związanych, a także faktu, że gdyby nie jej pomoc były mąż byłby bezdomny. Stwierdziła, że gdyby pracowała, jej emerytura byłaby większa.

Pismem z dnia 23 listopada 2021 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik

z urzędu podtrzymał złożoną przez skarżącą skargę, a uzupełniając wskazał dodatkowo na naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym ustalenie przez organ, że przedstawione przez skarżącą okoliczności nie stanowiły o wystąpieniu okoliczności uzasadniających ocenę, że skarżąca znalazła się w wyjątkowej sytuacji, w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy

o rentach i emeryturach z FUS, uzasadniającej przyjęcie wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, czego konsekwencją stało się wydanie odmownej decyzji w sprawie. W konsekwencji wniósł o uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., skarżonej decyzji.

W ww. piśmie wskazał ponadto, iż skarżąca dostarczyła w sprawie szereg materiałów, z których niezbicie wynikało, że doświadczyła wielu trudności życiowych

i bytowych, w tym związanych z przejawianą niewątpliwie postawą humanitaryzmu

w związku z opieką nad osobą bliską i wynikającymi stąd konsekwencjami dla skarżącej, takimi jak brak jednoczesnej możliwości kontynuowania zatrudnienia.

Ze zgromadzonego materiału wynika również, że skarżąca przez wiele lat zmagała się z podstawowymi trudnościami bytowymi, na okoliczność czego przedstawiła szereg rozstrzygnięć administracyjnych oraz wniosków, a także dokumentów potwierdzających konieczność zadłużania się, aby pozyskać niezbędne środki dla swojego koniecznego utrzymania.

W ocenie pełnomocnika, w świetle powyższego, uzasadnionym stało się poddanie pod ocenę Sądu, czy ustalenia organu, których normatywnym miernikiem jest art. 80 k.p.a., w istocie spełniały wymogi przewidziane w tym przepisie. Przedstawiona przez skarżącą sytuacja bytowa, potwierdzona stosownymi dokumentami, powinna prowadzić do szczególnie starannej oceny pod kątem ustalenia, czy nie wyczerpuje ona znamion przypadku szczególnie uzasadnionego w kontekście art. 82 ust. 1 ustawy o rentach i emeryturach z FUS.

W odpowiedzi na skargę z dnia 29 lipca 2021 r. Prezes Rady Ministrów wniósł

o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Organ pismem z dnia 3 grudnia 2021 r., stanowiącym odpowiedź na pismo procesowe pełnomocnika strony skarżącej z dnia 23 listopada 2021 r., jako niezasadny ocenił zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. i stwierdził, że w niniejszej sprawie całokształt materiału dowodowego w sprawie został oceniony w sposób zgodny

z obowiązującymi przepisami, chociaż wbrew oczekiwaniom skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, stosownie do art. 1 § 2 tej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2021 r., nie narusza prawa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ miał podstawy ku temu, aby nie dopatrzyć się występowania po stronie wnioskodawczyni przesłanek uzasadniających przyznanie jej emerytury specjalnej.

Omawiana tematyka została uregulowana w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w myśl którego Prezes Rady Ministrów może w szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określona w ustawie. Przepis ten nie wyszczególnia sytuacji uzasadniających przyznanie świadczenia specjalnego. Pozostawia organowi, będącemu decydentem tego świadczenia, swobodę w ustalaniu przesłanek, których spełnienie jest konieczne dla uzyskania renty lub emerytury specjalnej.

Podkreślenia wymaga również okoliczność, iż decyzja wydawana w trybie ww. przepisu, jest rozstrzygnięciem stricte uznaniowym. Uznaniowość związana jest zaś ściśle z pojęciem subiektywizmu. Ustawodawca, pozostawiając Prezesowi Rady Ministrów swobodę w zakresie ukształtowania sposobu rozumienia pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków", umożliwił mu tym samym stosowanie subiektywnych kryteriów oceny zasadności wniosków składanych w omawianym trybie. Skoro więc organ ma ustawowe umocowanie do dokonywania swobodnej i subiektywnej oceny zasadności wniosków, o jakich mowa w omawianym przepisie, oznacza to, że nie sposób czynić organowi skutecznych zarzutów z tego, że prezentuje swój subiektywny punkt widzenia przy ocenianiu wniosków stron.

Powyższa materia była też przedmiotem wielokrotnej oceny sądów administracyjnych, które w drodze orzeczniczej wypracowały wykładnię omawianego przepisu. Dla przykładu wskazać należy m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2007 r. wydany w sprawie o sygn. akt I OSK 894/06 (dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl), w którym wskazano, iż: "(...) szczególnie uzasadniony przypadek wiązać się winien nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym. Chodzić tu może o posiadanie przez wnioskodawcę pewnych cech wyróżniających, jak wybitne osiągnięcia na niwie zawodowej, artystycznej i sportowej czy społecznej, świadczące o zasługach danej osoby wobec społeczeństwa. Sytuacja bytowa spowodowana stanem zdrowia, czy też zdarzeniem losowym nie daje zatem podstaw do domagania się przyznania emerytury lub renty (...)".

W podobny sposób wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 sierpnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 7/07 (dostępnym: https://cbois.nsa.gov.pl) stwierdzając, iż: "Niedookreślone pojęcie szczególnie uzasadnionych przypadków bez wskazania jakichkolwiek kryteriów i przesłanek oznacza, że ustawodawca pozostawił Prezesowi Rady Ministrów ocenę, czy sytuacja osoby ubiegającej się o świadczenie specjalne nosi znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku. Przy czym warto wskazać, iż celem przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności".

Również w wyroku z dnia 12 grudnia 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 396/08 (dostępnym: https://cbois.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że: "Świadczenie, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie ma charakteru socjalnego, gdyż wtedy zatraciłoby wyjątkowy charakter przyznania i stałoby się świadczeniem o charakterze powszechnym".

Zwrócić także należy uwagę, że w przypadku, gdy przedmiotem skargi jest decyzja uznaniowa, to kognicja sądu administracyjnego - przy ocenie takiego rozstrzygnięcia - ogranicza się do zbadania, czy organ przedstawił motywy, jakimi się kierował i wyjaśnił w sposób czytelny podstawy swojego działania. Sąd nie może zaś ingerować w subiektywny sposób oceny zasadności wniosku, prezentowany przez organ. Nie może bowiem ograniczać prawa organu do samodzielnej i nieskrępowanej swobody, przy ocenie zasadności wniosku.

Decyzja uznaniowa może być uchylona przez Sąd w sytuacji stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów procesowych, bądź przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszenie będzie miało miejsce wówczas, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

W niniejszej sprawie Prezes Rady Ministrów prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, właściwie kwalifikując stan faktyczny sprawy w kontekście art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Zgodzić się należy z organem, że uprawnienie Prezesa Rady Ministrów do przyznania świadczenia specjalnego zostało oparte na założeniu wyróżnienia świadczeniami rent lub emerytur ze względu na szczególne zasługi osób, którym świadczenie takie jest przyznawane oraz chęć szczególnego ich uhonorowania, z czym wiąże się fakt, że świadczenia te mogą być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być wybitne zasługi wnioskodawcy, które muszą być obiektywne oraz szczególne, a więc jednostkowe, wyjątkowe, mające znaczenie dla całej Polski. Przywilej takiego wsparcia jest przyznawany autorytetom, których osiągnięcia i dorobek są uznawane i cenione w kraju i za granicą, a skarżąca nie przedstawiła i nie udokumentowała takich zasług.

Zaznaczyć należy, że świadczenia specjalne nie mogą zastępować świadczeń o charakterze socjalnym, które są udzielane jedynie z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej. Samej poprawie egzystencji bytowej służą bowiem zupełnie inne świadczenia, przede wszystkim te, które finansowane są ze środków pomocy społecznej. Należy również przywołać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/06 (Dz. U. Nr 193, poz. 1429), w którym stwierdzono wyraźnie, że świadczenie, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych przypadków przewidziane są inne instytucje, w tym emerytura/renta wyjątkowa, o której stanowi art. 83 ustawy (OTK-A 2008/3/46).

Reasumując, stwierdzić należy, że ustalone w sprawie okoliczności faktyczne nie wyczerpują znamion szczególnie uzasadnionego przypadku. Zaskarżona decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2021 r. mieści się w ramach uznania administracyjnego, a granice tego uznania nie zostały przez organ przekroczone. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zawarł, w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a., szczegółowe uzasadnienie faktyczne, odwołując się do dowodów, w oparciu o które dane fakty zostały ustalone.

Zdaniem Sądu, nie sposób podzielić zarzutu strony skarżącej co do naruszenia przepisu art. 80 k.p.a., ponieważ zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności i nie przekracza granic uznania administracyjnego.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329).