Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2451/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Andrzej Kuba, Sędzia NSA Gabriela Jyż, Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (sprawozdawca), Protokolant Agnieszka Kulesza, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1408/16 w sprawie ze skargi R.R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżony wyrok, 2) oddala skargę, 3) zasądza od R. R. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 1935 (słownie: tysiąc dziewięćset trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 lutego 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu skargi R. R. (dalej: Skarżący), na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD), z dnia [...] lipca 2016r., , uchylił zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, z dnia [...] lutego 2016r. wydaną w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:

W dniach od [...] grudnia 2015r. do 28 grudnia 2015r. przeprowadzono kontrolę w przedsiębiorstwie Skarżącego. Przedmiotem kontroli była zgodność wykonywania działalności gospodarczej, w zakresie przestrzegania obowiązków lub warunków przewozu drogowego, określonych w art. 4 pkt 22 ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 1414 ze zm. dalej: u.t.d.), Zakres kontroli obejmował okres od 1 stycznia 2015r. do 31 października 2015r. W okresie objętym kontrolą Skarżący dysponował licencją wspólnotową na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. Średnia liczba kierowców zatrudnionych lub wykonujących przewozy drogowe na rzecz przedsiębiorcy, na podstawie innych umów w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli wynosiła, na podstawie dokumentów przedstawionych przez stronę, 14 kierowców.

W wyniku powyższej kontroli stwierdzono, co ujęto w protokole kontroli z [...] grudnia 2015r.:

- naruszenie obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy - za każdego kierowcę,

- skrócenie dziennego czasu odpoczynku,

- naruszenie obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego za każdy pojazd,

- przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy.

Wobec powyższego decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: MWITD), z dnia [...] lutego 2016r. nałożono na Skarżącego karę pieniężną w wysokości pieniężnej w wysokości 8.250,00 zł.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z [...] lipca 2016r. GITD uchylił w całości decyzję WMITD o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8.250,00 zł i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 23, dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1 i ust. 3 i ust. 6 u.t.d., lp.5.2, lp.5.3, Ip. 6.3.11, Ip. 6.3.12 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 7, art. 8, art. 10 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 s. 1), art. 23a ustawy o systemie tachografów cyfrowych z 29 lipca 2005r. (Dz.U. Nr 180 poz. 1494 ze zm.), art. 1 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 z 1 lipca 2010r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców z 1 lipca 2010r. (Dz. Urz. UE. L nr 168, s. 16), § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych z 23 sierpnia 2007r. (Dz.U. Nr 159, poz. 1128), art. 25 ustawy z 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 1155), nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 6.750,00 zł.

Organ przeanalizował dane z 12 kart kierowców i stwierdził, że za naruszenia objęte kwalifikacją prawną Ip. 6.3.11 zał. nr 3, łączna kara pieniężna wyniosła 5.000,00 zł., natomiast w przypadku dwóch kierowców T. C. i K. S. nałożone kary pieniężne z tytułu naruszenia obowiązków wczytywania danych z karty kierowcy w kwocie po 500,0 złotych winny zostać uchylone.

Odnośnie naruszenia polegającego na naruszeniu obowiązku wczytywania danych z tachografu cyfrowego, za każdy pojazd, to jest poz. Ip. 6.3.12 załącznika nr 3 do u.t.d. stwierdził, iż w przypadku pojazdu o nr rej. [...], naruszenie dotyczy danych dotyczących dni zarejestrowanej działalności, powstałych w okresie nieobjętym kontrolą i w tym wypadku nałożenie kary pieniężnej oznaczałoby wyjście poza zakres kontroli w przedsiębiorstwie. W związku z powyższym nałożenie kary pieniężnej w wysokości 500,00 zł. było nie uzasadnione.

Wskazał, iż łączna kwota kar pieniężnych za wszystkie naruszenia uległa zmianie w stosunku do kwoty określonej przez MWITD i wyniosła 6.750,00 zł.

Mając to na uwadze, GITD uchylił zaskarżoną decyzję w całości i wydał rozstrzygnięcie, co do istoty sprawy.

Odnosząc się do odpowiedzialności przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenia, organ odwoławczy zważył, że nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92 c u.t.d. Wyjaśnił, że odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów transportowych wynika wprost z przepisów unijnych. Jest on odpowiedzialny za kontrolowanie pracy kierowcy i nie może się z tego ustawowego obowiązku zwolnić, poprzez przerzucenie odpowiedzialności administracyjnej na inny podmiot. Podkreślił, że Skarżący jako profesjonalny przedsiębiorca powinien mieć nadzór i kontrolę nad sposobem wykonywania pracy przez zatrudnionych pracowników, oraz nad pojazdami będącymi jego własnością. Skarżący nie wykazał się natomiast należytą starannością w organizacji pracy. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest takie organizowanie prowadzonej przez siebie działalności, aby możliwe było przestrzeganie obowiązujących przepisów. Powinien on zachować należytą staranność przy wykonywaniu działalności gospodarczej i nie dopuścić do powstania zaniedbań. Uznał, że brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., bowiem do naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia.

GITD zwrócił uwagę, że obowiązek zgromadzenia dowodów, które świadczą na korzyść strony i mogą być podstawą do zmniejszenia lub uchylenia kary pieniężnej, nie obciąża wyłącznie organu, ale także stronę. W toku postępowania Skarżący nie może zachowywać się biernie, ponieważ to na nim spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń z których wywodzi on określone, korzystne dla siebie skutki prawne.

Dodał również, ze MWITD nie poinformował Skarżącej o zakończeniu postępowania dowodowego, zgodnie z przepisem art. 10 k.p.a., co uznać należy za naruszenie ww. przepisu. Jednak naruszenie to pozostaje bez wpływu na końcowy wynik sprawy. Odwołujący takiego wpływu nie wykazał w uzasadnieniu odwołania, nie wskazał jakie wnioski dowodowe mógłby przedłożyć, ograniczając się jedynie do ogólnych stwierdzeń, że uniemożliwiono mu wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego.

Sąd I instancji wyrokiem z dnia 14 lutego 2017r. po rozpoznaniu skargi złożonej przez Skarżącego, uchylił zaskarżoną decyzję GITD, oraz poprzedzającą ją decyzję MWITD z dnia [...] lutego 2016r. wydaną w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

W ocenie Sądu I instancji, postępowanie było obarczone wadami, wynikającymi z istotnego naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego , gdyż organ orzekający w sprawie, nie dopełnił obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do jej rozstrzygnięcia.

Wskazał, iż na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek udowodnienia faktów związanych z naruszeniem przez Skarżącego przepisów regulujących zasady wykonywania transportu drogowego.

Natomiast na gruncie przepisów art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 u.t.d., okoliczności wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy winne być udowodnione przez niego, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów. Skarżący powinien przedłożyć więc dowody na to, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę pojazdu lub, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń bądź okoliczności, których Skarżący nie mógł przewidzieć.

Skarżący, zdaniem Sądu I instancji, skorzystał z tego prawa, wnosząc o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania kierowców zatrudnionych u Skarżącego Podjął się więc udowodnienia, że nie miał wpływu lub nie mógł przewidzieć naruszenia przez kierowcę przepisów o transporcie drogowym.

Organ natomiast, zignorował przedkładane wnioski dowodowe, nie wyjaśniając przesłanek, którymi kierował się, odmawiając im mocy dowodowej. Nie podjął się więc przeprowadzenia i oceny dowodów oferowanych przez Skarżącego, mających wskazywać, iż istotnie nie miał on wpływu na zachowanie kierowcy, zakładając uprzedzająco, że dowody te są nieprzydatne dla wykazania przesłanek egzoneracyjnych. Stanowisko powyższe nie zostało jednak bliżej uzasadnione.

Działanie to podważa ogólne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 77 §1 oraz art. 80 k.p.a., a także stanowi działanie stojące w sprzeczności z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów administracji publicznej.

Jeżeli więc, Skarżąca zgłosiła dowód, to w świetle art. 78 k.p.a. wedle którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem , organ administracji może nie uwzględnić jej wniosku dowodowego jedynie w sytuacji , gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Natomiast jeżeli strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być przeprowadzony przez organ.

Jeśli więc Skarżąca podjęła działania mające na celu ochronę jej interesów i zaoferowała konkretne dowody , które miały podważyć ustalenia poczynione przez organ I instancji, to powinnością organu było przeprowadzenie tych dowodów i ich ocena. W związku z tym, organ nie mógł a priori uznać, że nie ma on istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bez wcześniejszego przeprowadzenia zawnioskowanego przez stronę dowodu.

Sąd I instancji podkreślił, że obowiązkiem organu, było umożliwienie przedsiębiorcy przeprowadzenia dowodów, wskazujących na istnienie okoliczności, o jakich mowa w art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 u.t.d. W razie wykazania przez przedsiębiorcę, iż w sprawie istnieją przesłanki zwalniające go z odpowiedzialności, na organie spoczywał obowiązek wykazania, zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 92a ust. 5 u.t.d. a mianowicie rażącego naruszenia przepisów przez kierowcę, a w szczególności zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wielokrotności stwierdzonych naruszeń prawa przez kierowcę.

Tym samym, wbrew stanowisku organu, stan faktyczny sprawy w zakresie powoływanych przez Skarżącego okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności, za naruszenia popełnione przez kierowcę, nie został wyjaśniony wyczerpująco, a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 92b i 92c u.t.d.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył GITD, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi:

I. naruszenie przepisów postępowania to jest

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez Sąd I instancji błędnej konstatacji, iż stan faktyczny sprawy w zakresie powoływanych przez stronę okoliczności, uwalniających ją od odpowiedzialności, za naruszenia popełnione przez kierowcę, nie został wyjaśniony wyczerpująco, a zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie pozwalał na jednoznaczne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 92b i 92c u.t.d., bowiem organ zignorował przedkładane wnioski dowodowe strony dotyczące przesłuchania kierowców, nie wyjaśniając równocześnie przesłanek, którymi kierował się odmawiając im mocy dowodowej, podczas gdy art. 92b u.t.d. odnosi się wyłącznie do naruszeń w zakresie przestrzegania przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku kierowcy, nie znajdując zastosowania do obsługi i użytkowania urządzeń rejestrujących (takich, jak stwierdzone również w niniejszej sprawie, naruszenie obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy i z urządzenia rejestrującego - kara za rzeczone naruszenia wyniosła 5 500 złotych wobec łącznej kary za wszystkie stwierdzone naruszenia 6 750 złotych), natomiast organ w uzasadnieniu decyzji szczegółowo odniósł się do przesłanek egzoneracyjnych wskazanych w art. 92c u.t.d., (jak i przesłanek wskazanych w art. 92b u.t.d., odnośnie stwierdzonego naruszenia polegającego na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz skróceniu dziennego czasu odpoczynku) i wyjaśnił dlaczego nie widzi podstaw dla ich uwzględnienia, zwłaszcza wobec szczegółowego wskazania już w decyzji organu I instancji, iż zeznania kierowców nie wniosłyby nic nowego do sprawy, z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości i ich charakter, które jednoznacznie wskazują na brak nadzoru i kontroli nad czasem pracy zatrudnionych kierowców, w całym okresie objętym kontrolą, zwłaszcza iż kara pieniężna została w znaczącej większości nałożona za naruszenia, których dopuścił się sam przedsiębiorca tj. brak wczytywania danych z kart kierowców oraz urządzeń rejestrujących i przy zaniechaniach tego rodzaju przedsiębiorca nie miał nawet realnej możliwości kontroli i nadzoru nad czasem pracy zatrudnionych kierowców i tym samym pozbawił się możliwości jakiejkolwiek reakcji na ewentualne naruszenia czasu ich pracy, gdyż nawet nie wczytał tych aktywności, z uwagi na powyższe przesłuchanie zatrudnionych przez stronę kierowców było bezcelowe.

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niezasadnym uznaniu przez Sąd I instancji, iż stan faktyczny sprawy w zakresie powoływanych przez stronę okoliczności uwalniających ją od odpowiedzialności, za naruszenia popełnione przez kierowcę, nie został wyjaśniony wyczerpująco, a zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie pozwalał na jednoznaczne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 92b i 92c u.t.d., podczas gdy organ w zawiadomieniu o wszczęciu z urzędu postępowania wobec strony, z dnia 4 stycznia 2016 r., pouczył Skarżącego o treści przepisów na podstawie których mógł uwolnić się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie i wezwał do wykazania, czy w sprawie zaistniały takie okoliczności, wobec szczegółowego odniesienia się do argumentacji Skarżącego i wyjaśnienia faktów które organ uznał za udowodnione, dowodów na których oparł swe rozstrzygnięcie oraz powodów dla których nie uznał argumentacji Skarżącego, zmierzającej do wykazania braku jej wpływu na powstałe naruszenia lub niemożności przewidzenia przez nią zdarzeń lub okoliczności powodujących uchybienia, zwłaszcza wobec szczegółowego wskazania już w decyzji organu I instancji, iż zeznania kierowców nie wniosłyby nic nowego do sprawy, z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości i ich charakter, które jednoznacznie wskazują na brak nadzoru i kontroli nad czasem pracy zatrudnionych kierowców w całym okresie objętym kontrolą, zwłaszcza, iż kara pieniężna została w znaczącej większości nałożona za naruszenia, których dopuścił się sam przedsiębiorca tj. brak wczytywania danych z kart kierowców oraz urządzeń rejestrujących i przy zaniechaniach tego rodzaju przedsiębiorca nie miał nawet realnej możliwości kontroli i nadzoru nad czasem pracy zatrudnionych kierowców i tym samym pozbawił się możliwości jakiejkolwiek reakcji na ewentualne naruszenia czasu ich pracy, gdyż nawet nie wczytywał tych aktywności, co wyklucza w rezultacie możliwość wyłączenia odpowiedzialności strony, za dopuszczenie do powstania naruszeń czasu pracy kierowców, na skutek zaniechania przez przedsiębiorcę regularnego wczytywania danych o ich aktywnościach, który przez takie zaniechania nie miał nawet realnej możliwości kontroli i nadzoru nad czasem pracy kierowców, co skutkowało brakiem reakcji na popełnione przez kierowców naruszenia czasu ich pracy, które przy terminowej kontroli i wczytywaniu ich danych zostałyby wykryte i możliwym było by ich wyeliminowanie bądź zmniejszenie ich skali.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

1. art. 92b ust. 1 u.t.d., poprzez jego błędną wykładnię, przejawiającą się w mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż norma ta może znaleźć zastosowanie także do naruszeń dotyczących stosowania urządzeń rejestrujących, tachografów, podczas gdy treść art. 92b ust. 1 u.t.d. jest jednoznaczna i nie pozostawia wątpliwości, że jej hipoteza odnosi się wyłącznie do naruszeń w zakresie przestrzegania przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku kierowcy, a jako przepis o charakterze wyjątkowym nie może być w żadnym razie interpretowana w sposób rozszerzający,

2. art. 92c ust. 1 u.t.d., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w dopuszczeniu możliwości ewentualnego zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie, uzależniając to od dodatkowych ustaleń faktycznych, wobec okoliczności, iż Skarżący (pomimo jego stosownego pouczenia o treści ww. przepis już w zawiadomieniu o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego z dnia 04.01.2016 r.) nie wykazał za pomocą dowodów w szczególności listów przewozowych, zleceń transportowych, iż nakładanie na kierowców kolejnych zadań przewozowych umożliwiło im przestrzeganie obowiązujących przepisów w zakresie norm prowadzenia pojazdów, odbierania wymaganych przerw i odpoczynków, natomiast stwierdzone nieprawidłowości i ich charakter jednoznacznie wskazują na brak nadzoru i kontroli nad czasem pracy zatrudnionych kierowców w całym okresie objętym kontrolą, zwłaszcza, iż kara pieniężna została w znaczącej większości nałożona za naruszenia, których dopuścił się sam przedsiębiorca tj. brak wczytywania danych z kart kierowców oraz urządzeń rejestrujących i przy zaniechaniach tego rodzaju przedsiębiorca nie miał nawet realnej możliwości kontroli i nadzoru nad czasem pracy zatrudnionych kierowców i tym samym pozbawił się możliwości jakiejkolwiek reakcji na ewentualne naruszenia czasu ich pracy, co wyklucza w rezultacie możliwość zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d.

Wobec powyższych zarzutów wniosła o wyznaczenie rozprawy i rozpoznanie przedmiotowej skargi na rozprawie, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto, wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna okazała się uzasadniona.

GITD oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych, rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty, dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Należy wskazać, iż zgodnie z art. 92 b ust. 1 u.t.d. przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów, a także prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, a więc rozporządzenia (WE) nr 561/2006, Parlamentu Europejskiego i rady z dnia 15 marca 2006 r., w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.U.UE.L.2006.102.1) lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Ponadto, zgodnie z art. 93 c ust. 1 u.t.d., przedsiębiorca może się zwolnić z odpowiedzialności w sprawie o nałożenie kary pieniężnej, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ..

Ciężar udowodnienia okoliczności zwalniających od odpowiedzialności, wymienionych w art. 92b i art. 92c u.t.d. spoczywa na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać - a nie tylko wskazać - że dołożył należytej staranności, organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwalniają go od odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu. Brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Nie wystarczy przy tym, wykazanie braku winy przedsiębiorcy, lecz wymagane jest pozytywnie udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa,

To na przedsiębiorcę nałożony bowiem został obowiązek wyboru właściwych rozwiązań organizacyjnych dotyczących dyscyplinowania osób wykonujących na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Przedsiębiorcę obciąża również właściwy dobór osób współpracujących, stworzenie właściwego systemu motywacyjnego, czy szkoleniowego. Dodać należy, że samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 171/16, wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 35/16, dostępne w bazie orzeczeń CBOSA).

Podkreślić należy przy tym, ze przesłanek wyłączających odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy, o których mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d., tzn. zapewnienia właściwej organizacji i dyscypliny pracy oraz prawidłowych zasad wynagradzania, niezawierających składników wynagrodzenia zachęcających do naruszania przepisów o czasie pracy oraz w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie da się wykazać jedynie poprzez wskazanie na odbycie przez kierowców przeszkolenia, czy też udzielenia upomnienia (wyrok z dnia 20 lipca 2016 r. sygn. akt II GSK 399/15). To sprawą przedsiębiorcy jest bowiem zawarcie takich umów i zastosowanie takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem.

Zaznaczyć również należy, że przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.d.t. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć.

Sąd I instancji, uchylając decyzje organów zarzucił, iż organ nie przeprowadził i nie dokonał oceny wniosków dowodowych złożonych przez Skarżącego mających wskazywać, że Skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszeń w transporcie drogowym, a tym samym dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Zauważyć należy, że Skarżący w toku postępowania, jako okoliczności które jego zdaniem zwalniają go od odpowiedzialności, podnosił tylko okoliczności dotyczące przeszkolenia i upomnienia kierowców, natomiast nie wskazywał na okoliczności świadczące o sprawowaniu stałego i szczegółowego nadzoru na ich pracą. Nadto, wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, kierowców, celem wykazania braku jego winy, w dopuszczeniu się naruszeń przewidzianych w Ip 5.2. i Ip. 5.3 załącznika nr 3 do u.t.d. Ip. 6.3.11 załącznika nr 3 u.t.d., stwierdzonych podczas kontroli, oraz wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 92b i art. 92c ustawy o transporcie drogowym.

W związku z powyższym zauważyć należy, iż gromadzenie dowodów w toku postępowania przed organami administracyjnymi nie polega na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń. Organ podatkowy jest zobowiązany bowiem do gromadzenia dowodów w takim zakresie, jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 30.11.2011 r., sygn. akt I FSK180/11).

Zbędne jest także prowadzenie postępowania dowodowego wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie, wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia, jak również wówczas, gdy należyta ocena zebranego materiału dowodowego prowadziłaby do nieodmiennej konstatacji, iż od innych dowodów poza ujawnionymi nie należy oczekiwać zmiany ustalonego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2005 r., sygn. akt FSK 2600/04, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FSK 391/05, wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 stycznia 2004 r., sygn. akt I SA/Łd 984-986/03, wyrok NSA z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt I FSK 400/06)

Tak więc, samo zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Organy prowadzące postępowanie nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia - procesowego odtworzenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2010 r., II FSK 1313/08 i z dnia 5 listopada 2011 r. I FSK 1892/09).

Dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu jest uzależnione od przydatności danego dowodu, do wyjaśniania tych okoliczności, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ więc może nie uwzględnić tych dowodów, które nie mają znaczenia dla sprawy, albowiem nie przyczynią się do wyjaśnienia jej meritum i nie będą miały wpływu na jej załatwienie.

Wskazać należy, ze wnioski dowodowe Skarżącego zmierzały do wykazania, iż Skarżący nie ponosi winy w dopuszczeniu się zaistniałych naruszeń. Natomiast, dla zwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie art. 92b i 92c u.t.d. nie wystarczy wykazanie braku winy przedsiębiorcy, lecz koniecznym jest pozytywnie udowodnione podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. W toku postępowania Skarżący poza wskazaniem, iż upomniano kierowców i przeprowadzano z nimi szkolenia, nie wskazywał innych okoliczności które pozwoliłyby na zwolnienie Skarżącego od odpowiedzialności, np. na wykonywany stały nadzór i kontrolę nad działaniami kierowców, planowanie ich czasu pracy itp. Stwierdzone okoliczności natomiast świadczą o tym, iż nadzór nie był sprawowany w sposób należyty m.in. poprzez stwierdzenie braku wczytywania danych z karty kierowców, co przyczyniałoby się do sprawowania stałego i należytego monitorowania działań kierowców.

Podkreślić należy również i to, że w toku całego postępowania Skarżący nie powoływał się na okoliczności świadczące o tym, że zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy oraz prawidłowe zasady wynagradzania, czy też na wyjątkowe okoliczności, których nie mógł przewidzieć, a które wskazują, że mimo doświadczenia i profesjonalizmu, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Prezentując wnioski dowodowe, których przeprowadzenia żądał, nie wskazał również na powyższe okoliczności, a jedynie ograniczył się do wskazania, iż powyższe dowody mają na celu wykazanie braku winy w dopuszczeniu się wskazanych naruszeń oraz wystąpienia przesłanek określonych w art. 92b i 92c u.t.d., nie wskazując jakie konkretnie okoliczności winny być wykazane w drodze przeprowadzenia powyższych dowodów.

Natomiast, zgodnie z art. 78 § 1 i § 2 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.

Zgodnie z powyższym przepisem strona posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, jednakże uprawnienie to podlega ograniczeniom, które organ powinien każdorazowo rozważyć, pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. Jeżeli więc strona zgłasza dowód, to w świetle art. 78 k.p.a., organ administracji może nie uwzględnić jej wniosku dowodowego.

Natomiast w uzasadnieniu decyzji zarówno WMITD i GITD wskazał na przyczyny dla których zaniechał przeprowadzenia powyższych dowodów. Argumentował bowiem, że żądanie powyższe należy uwzględnić gdy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a Skarżący takich okoliczności nie wskazał, zarówno w toku postępowania jak i we wniosku o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków.

Zauważyć również należy, jak już wskazano, że art. 92b ust. 1 u.t.d. ma zastosowanie do przypadków dotyczących naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Przepis ten nie znajduje więc zastosowania do naruszeń dotyczących zasad obsługi i stosowania urządzeń rejestrujących, a więc naruszeń których dopuścił się sam przedsiębiorca, poprzez zaniechanie wczytywania danych z karty kierowcy, czy też wczytywania danych z urządzenia rejestrującego. Podkreślić przy tym należy, iż to przedsiębiorca za pomocą karty może dokonać wczytania danych. Brak natomiast takiego wczytania danych uniemożliwia bieżące nadzorowanie kierowców i kontrolowanie ich czasu pracy, a także planowanie ich działań, oraz zapobieganie naruszeń. Natomiast przekroczenie terminu na wczytanie danych świadczy o tym, iż Skarżący nie ustanowił i nie przestrzegał procedur umożliwiających nadzór nad pracą kierowców.

Tak więc, w okolicznościach tej sprawy, brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organów. Ustalenia poczynione w tym zakresie, w odniesieniu do wszystkich stwierdzonych naruszeń nie budzą wątpliwości, a twierdzenia Skarżącej o naruszeniu odpowiednich norm w tym przedmiocie nie znajdują potwierdzenia w okolicznościach sprawy.

Skarżąca nie wskazała i nie przedstawiła bowiem żadnej okoliczności uzasadniającej odstąpienie przez swoich kierowców od obowiązujących, dopuszczalnych czasów prowadzenia pojazdu czy też przerw, jak też wystąpienia przesłanek określonych w art. 92b i 92c u.t.d., a które to okoliczności przemawiałyby za przeprowadzeniem wnioskowanych dowodów.

Należy również podkreślić, iż GIDT zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji UE561/2006, przy ustaleniu częstotliwości pobierania danych z karty kierowcy uwzględnił tylko dni zarejestrowanej działalności.

Tym samym okoliczności sprawy, a także sposób procedowania w niej przez organy, nie potwierdzają zarzutów Skarżącego sformułowanych w skardze do Sądu I instancji, oraz argumentacji Sądu I instancji, co do nie zebrania odpowiedniego materiału dowodowego oraz nie dokonania jego właściwej oceny.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględnił skargę kasacyjną GITD uchylając zaskarżony wyrok, a uznając, iż sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, zgodnie z art. 188 p.p.s.a. rozpoznał skargę., ją oddalając. O kosztach orzekł stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 2 ust.4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). zasądzając od Skarżącego na rzecz Dyrektora ARiMR zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w kwocie 1935,0 złotych.