Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1010/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie NSA Jerzy Bujko – spr., Jerzy Krupiński, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 2363/05 w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 marca 2006 r. (IV SA/Wa 2363/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi T. S. uchylił zaskarżone postanowienie Prezesa instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] nr [...] i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] wydane w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy. T. S. złożył w dniu 1 sierpnia 2003 r. w Oddziale Instytutu Pamięci Narodowej w [...] wniosek o udostępnienie dokumentów (zapytanie o status pokrzywdzonego). W dniu 22 czerwca 2004 r. Naczelnik Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w [...] wydał na podstawie art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. zaświadczenie, w którym wskazał, że na podstawie posiadanych i dostępnych dokumentów zgromadzonych w Instytucie T. S. nie jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. Nr 155, poz. 1060 ze zm.), zwaną dalej ustawą o IPN.

W piśmie z dnia 24 lutego 2005 r. skierowanym do Instytutu Pamięci Narodowej wnioskodawca wyraził niezadowolenie z treści tego zaświadczenia, podnosząc jednocześnie, iż ze strony ówczesnych władz PRL doznał wielu prześladowań, cierpień oraz szykan w celu nakłaniania go do współpracy ze służbą bezpieczeństwa. Pismo to zostało potraktowane jako wniosek o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że T. S. jest osobą pokrzywdzoną w rozumieniu art. 6 ustawy o IPN. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] wydanym z upoważnienia Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ściągania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, odmówiono wydania T. S. zaświadczenia o żądanej treści, powołując się na art. 219 k.p.a. i art. 6 ustawy o IPN. W uzasadnieniu podano, iż w toku postępowania przeprowadzono poszukiwania, które objęły zarówno sprawdzenia w pomocach ewidencyjno-informacyjnych, jak w zbiorach dokumentacyjnych organów bezpieczeństwa państwa. Stan wynikający z całości posiadanych materiałów dotyczących osoby wnioskodawcy został potwierdzony w zaświadczeniu z dnia 22 czerwca 2004 r. Jednocześnie wskazano, iż podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi okoliczność, o której mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o IPN. Pismem z dnia 25 marca 2005 r. T. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż nigdy nie podjął ze służbami bezpieczeństwa PRL "efektywnej współpracy". Skarżący przyznał wprawdzie, iż podpisał zobowiązanie współpracy ze służbami bezpieczeństwa, jednakże zobowiązanie to podpisał w szczególnych okolicznościach, ponieważ chciał zapobiec szykanom ze strony władz PRL-u.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Prezes Instytutu Pamięci narodowej na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 30 ust. 2 i art. 6 ustawy o IPN utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, iż ustalenia, czy osoba wskazana we wniosku jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 ustawy o IPN następuje w formie zaświadczenia, które zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest wydać wówczas, gdy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W posiadanych przez instytut Pamięci Narodowej zasobach archiwalnych nie odnaleziono dokumentów, które wskazywałyby, że T. S. jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 ustawy o IPN. Ponadto statusu pokrzywdzonego nie może posiadać osoba, która została następnie funkcjonariuszem, pracownikiem lub współpracownikiem organów bezpieczeństwa. Odnosząc się do wniosku T. S. dotyczącego gotowości złożenia w sprawie wyjaśnień, Prezes IPB wskazał, iż przy wydaniu zaświadczeń o statusie pokrzywdzonego istotna jest treść materiałów archiwalnych znajdujących się w posiadaniu organu. Informacje udzielone przez wnioskodawcę odgrywają znaczenie, jedynie w trakcie poszukiwania dokumentów archiwalnych dotyczących jego osoby i nie mogą być podstawą wydania zaświadczenia dotyczącego statusu pokrzywdzonego w rozumieniu art. 6 ustawy o IPN.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. S. podniósł, iż nie może pogodzić się z zaskarżonym postanowieniem. Zaznaczył, iż do podpisania zobowiązania do współpracy doszło w szczególnych dla niego okolicznościach i nigdy z tej współpracy się nie wywiązywał, bowiem "została ona zerwana tak szybko, jak to było możliwe". Ponadto skarżący wskazał, iż we wszystkich odwołaniach wyjaśnił, iż chodziło mu o oczyszczenie go z zarzutów zdrady, której nigdy się nie dopuścił, co również mogą potwierdzić świadkowie.

W odpowiedzi na skargę Prezes IPN wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu swojego wyroku uznał, iż postanowienia zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając wniosek skarżącego, który ubiegał się o status osoby pokrzywdzonej organ zastosował tryb uproszczony i wydał na podstawie art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. zaświadczenie. Postępowanie, które toczy się z wniosku osoby, która wystąpiła o stwierdzenie statusu osoby pokrzywdzonej w rozumieniu art. 6 ustawy o IPN, nie może być zakończone zaświadczeniem, a w ślad za tym zaskarżonym postanowieniem. Zaświadczenie potwierdza fakt ustalony, a nie wynik prowadzonego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Przepis art. 6 ustawy o IPN zawiera, jak wynikałoby z przyjętego sformułowania "w rozumieniu ustawy", definicję ustawową pokrzywdzonego stanowiąc, że jest nim osoba, o której organy bezpieczeństwa państwa zbierały informacje na podstawie celowo gromadzonych danych w tym w sposób tajny. O przyznaniu statusu pokrzywdzonego decyduje okoliczność, czy o osobie ubiegającej się o przyznanie takiego statusu zbierane były przez organy bezpieczeństwa państwa informacje. Natomiast ust. 3 tego artykułu określa, kto nie jest pokrzywdzonym wskazując, iż jest to ta osoba, która następnie po tym jak organy bezpieczeństwa zbierały o niej informacje, została funkcjonariuszem, pracownikiem lub współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa. Ustawodawca ustalił zatem przesłanki pozytywne i negatywne przyznania statusu pokrzywdzonego Przesłanką pozytywną jest ustalenie, że wobec osoby, która występuje o przyznanie statusu pokrzywdzonego, organy bezpieczeństwa państwa zbierały informacje na podstawie celowo zgromadzonych danych, w tym w sposób tajny. Ustalenia tej przesłanki nie można ograniczać do materiałów archiwalnych Instytutu. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż ustawa o IPN nie zawiera normy prawnej, na podstawie której można byłoby przyjąć, że o przyznaniu statusu pokrzywdzonego decyduje istnienie określonych materiałów znajdujących się wyłącznie w zasobach IPN. Wprowadzenie ograniczeń dowodowych można wyprowadzić tylko w szczególnych przepisów prawa, które stanowią o odstępstwie od reguł ustanowionych w k.p.a. Takich ograniczeń nie wprowadza art. 43 ustawy i IPN, zgodnie z którym postępowanie w sprawach uregulowanych w ustawie prowadzi się według przepisów k.p.a., jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Również wystąpienie przesłanki negatywnej ustanowionej art. 6 ust. 3 ustawy o IPN, może nastąpić tyko w wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, z zapewnieniem w tym postępowaniu czynnego udziału strony. Tak przeprowadzone postępowanie pozwoli na ustalenie, czy w konkretnej sprawie wystąpił stan hipotetyczny założony w normie prawnej. Wystąpienie przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie statusu osoby pokrzywdzonej wymaga ustalenia, co oznacza, iż odpowiada wszystkim elementom rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Dlatego, w ocenie Sądu, nieuprawnione jest twierdzenie organu co do tego, że przyznanie statusu pokrzywdzonego winno odbywać się w trybie przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń. Sąd podzielił pogląd reprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2005 r. (OSK 1185/04, niepubl.), zgodnie z którym zastosowanie uproszczonej procedury do rozpoznania sprawy godzi w konstytucyjne zasady i przyjęte standardy w prawie europejskim, jako podstawowe prawo do obrony, do wysłuchania. Art. 6 ustawy o IPN stanowi normę materialnoprawną, wymagającą konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej, nie daje zaś podstawy do urzędowego potwierdzenia faktu lub stanu prawnego (art. 217 § 2 k.p.a.), ale jest władczym orzeczeniem o przyznaniu statusu osoby pokrzywdzonej. W ocenie Sądu na gruncie niniejszej sprawy nie można uznać, iż odmowa wydania skarżącemu żądanego przez niego zaświadczenia, iż był on pokrzywdzonym jest równoznaczna w skutkach z wydaniem przez organ decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania statusu pokrzywdzonego. Zaskarżone postanowienie wydane zostało bowiem w postępowaniu w przedmiocie wydawania zaświadczeń, które to postępowaniu, jak już wskazano wcześniej miało inny przedmiot aniżeli postępowanie w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej. Zgodnie ze swoją istotą wynikającą z art. 217 § 2 k.p.a. ogranicza się bowiem wyłącznie do badania literalnych zapisów archiwalnych IPN, bez prowadzenia postępowania wyjaśniającego co do rzeczywistego spełnienia się przesłanek materialnoprawnych, o których mowa w art. 6 ustawy o IPN.

W skardze kasacyjnej Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia prawa:

1) materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) przez błędną wykładnię przepisów art. 6 ust. 1 i 3 oraz art. 30 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, polegającą na przyjęciu, że przepisy te jako przepisy prawa materialnego wymagają konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej, a wniosek o zaświadczenie jest podaniem o wszczęcie postępowania,

2) procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) przez błędne zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., mimo iż przy wydaniu postanowienia Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej jak i postanowienia je poprzedzającego nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy jak również przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie wskazanego przepisu winno skutkować zatem oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. co jednak nie miało miejsca.

Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, przede wszystkim nie można zgodzić się z twierdzeniem, że normy prawa materialnego zawarte w art. 6 ust. 1 i 3 ustawy o IPN wymagają konkretyzacji. Normy te stanowią ustawową definicję pokrzywdzonego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 października 2005 r., K 31/04, OTK-A z 2005 r., nr 9, poz. 103). Prowadzi to do konkluzji, że organ nie może w tym zakresie prowadzić postępowania administracyjnego zmierzającego do władczego, jednostronnego rozstrzygnięcia, czy osoba jest pokrzywdzonym w rozumieniu wskazanego przepisu, czy też nie. Przepisy ustawy o IPN nie przewidują przy tym wydania decyzji w przedmiocie statusu pokrzywdzonego. Tym samym w demokratycznym państwie prawa za nieaktualną należy uznać zasadę domniemania załatwienia spraw w formie decyzji administracyjnej. Konkretyzacja prawa może być bowiem dokona również przez czynność materialnotechniczną (zaświadczenie) poddaną kontroli sądów administracyjnych. W zakresie ustalenia statusu pokrzywdzonego, można zatem prowadzić postępowanie przewidziane w dziele VII k.p.a.. Przyjęcie, że normy zawarte w art. 6 ustawy o IPN wymagają konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej prowadzi do sytuacji, że Instytut Pamięci Narodowej stanie się organem lustracyjnym, mimo że żaden przepis prawa nie przyznaje mu takich uprawnień. Wykonanie wyrok Sądu doprowadzi więc do naruszenia fundamentalnej zasady postępowania administracyjnego, że kompetencji nie można domniemywać.

W tej sytuacji uznać należy, że rozpatrzenie wniosku osoby złożonego zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o IPN, w trybie przepisów zwartych w dziale VII k.p.a. jest w pełni uzasadnione. Wystawienie zaświadczenia może być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, którego zakres wynika z żądania osoby, jak i możliwości jego spełnienia przez organ (art. 218 § 2 k.p.a.). Postępowanie to sprowadza się do oceny posiadanych przez organ dowodów (wniosek z tezy niepublikowanego wyroku NSA z dnia 11 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Wr 2709/98). Uproszczony charakter postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń sprawia, że nie można w nim stosować przepisu art. 75 § 1 k.p.a. - dopuszczającego jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Konieczne postępowanie wyjaśniające odnosić się może do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych dokumentów czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów (tak NSA w wyroku z dnia 25 października 2000 r., V SA 760/00). W ramach tego postępowania respektowane w pełni zatem są prawa strony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 6 ustawy z 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.) przez przyjęcie, że przepisy te jako przepisy prawa materialnego wymagają konkretyzacji w drodze decyzji. Według tego artykułu "Pokrzywdzonym w rozumieniu ustawy, jest osoba, o której organy bezpieczeństwa państwa zbierały informacje na podstawie celowo gromadzonych danych, w tym w sposób tajny (ust. 1). W razie śmierci pokrzywdzonego jego uprawnienia wynikające z ustawy przysługują osobie mu najbliższej w rozumieniu art. 155 § 1 k.k. Przepisu tego nie stosuje się w razie istnienia dowodu, że byłoby to sprzeczne z wolą pokrzywdzonego (ust. 2). Pokrzywdzonym nie jest osoba, która została następnie funkcjonariuszem, pracownikiem lub współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa (ust. 3)". Art. 6 pozostaje w ścisłej relacji z art. 30 ust. 2 tej samej ustawy, który stanowi "Każdy ma prawo wystąpić z pytaniem do Instytutu Pamięci, czy jest pokrzywdzonym w rozumieniu ustawy". Przyznaje on zatem prawo każdemu do wystąpienia z przedmiotowym żądaniem do Instytutu co odpowiada zadaniom tego Instytutu wynikającym z preambuły ustawy. Każdy zatem ma prawo do wystąpienia z żądaniem do Instytutu Pamięci rozpatrzenia jego statusu jako pokrzywdzonego, a obowiązkiem Instytutu Pamięci jest rozpoznanie i rozpatrzenie tego żądania zgodnie z zadaniami wyznaczonymi w preambule ustawy - powinności zadośćuczynieniu przez nasze Państwo wszystkim pokrzywdzonym przez państwo łamiące prawa człowieka i zastosowaniem wartości przyjętymi w preambule Konstytucji RP, a zwłaszcza prawdy i sprawiedliwości, zachowania przyrodzonej godności człowieka.

Art. 6 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, jest normą prawa materialnego. Norma ta zawiera regulację materialno-prawną przyznania osobie statusu pokrzywdzonego. Wyznacza zatem treść działania organu. Przyznanie jej znaczenia wyłącznie funkcji definicji ustawowej, nie wyklucza potrzeby dokonania jej autorytatywnej konkretyzacji. Rozwiązania takie przyjęte są w materialnym prawie administracyjnym, np. pomimo definicji ustawowej bezrobotnego o przyznaniu statusu bezrobotnego organy orzekają w formie decyzji administracyjnej. Art. 6 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wymaga zatem, przez ustanowienie przesłanek przyznania statusu pokrzywdzonego, dokonania autorytatywnej konkretyzacji. Art. 6 tej ustawy nie reguluje formy działania. Brak expressis verbis w normie administracyjnego prawa materialnego wyznaczenia formy działania powoduje, że wyprowadzenie tego zasadniczego elementu autorytatywnej konkretyzacji normy prawa materialnego następuje w wyniku zastosowania procesu wykładni. Tylko norma prawa materialnego, która w sposób bezpośredni wyznacza elementy stosunku prawnego bez potrzeby ich konkretyzacji, a zatem z mocy prawa przyznane są jednostce danego rodzaju uprawnienia lub nałożenie danego rodzaju obowiązku, nie daje podstawy prawnej do działania organom wykonującym administrację publiczną w formie decyzji. W razie, gdy norma administracyjnego prawa materialnego wymaga konkretyzacji, formą dokonania tej konkretyzacji jest decyzja administracyjna. Taka wykładnia w zakresie formy działania organu wykonującego administracje publiczną wynika z art. 2 Konstytucji RP, który stanowi "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej". Z zasady demokratycznego państwa prawnego wyprowadza doktryna i orzecznictwo sądowe, dwie zasady o kapitalnym znaczeniu dla ukształtowania praw jednostki wobec administracji publicznej, a tym samym dla wykładni przepisów prawa zasady: zasadę prawa do procesu oraz zasadę prawa do sądu. Istota zasady prawa do procesu jest przyznanie jednostce prawa do obrony interesu prawnego w unormowanym przepisami prawa procesowego postępowaniu. Zasada prawa do procesu ma podstawowe znaczenie przy interpretacji przepisów prawa materialnego w zakresie formy rozstrzygnięcia, w kierunku przyjęcia zasady załatwiania spraw jednostki w formie decyzji administracyjnej, gdy przepis administracyjnego prawa materialnego nie przyjmuje expressis verbis innej formy załatwienia sprawy. Zasada domniemania załatwiania spraw w formie decyzji administracyjnej była wielokrotnie przyjmowana w orzecznictwie sądowy, w którym podkreślano, że jednostka ma prawo do tego, by jej oparte na prawie materialnym roszczenia i wnioski były rozpatrywane w ramach przewidzianej procedury. Nie jest zgodne z zasadami konstytucyjnymi takie postępowanie organów wykonujących administrację publiczną, w którym wnioski jednostki załatwiane są poza postępowaniem. Działu VII k.p.a. regulującego wydawanie zaświadczeń nie można stosować do rozpoznania i rozstrzygania wniosków, które wymagają dokonania autorytatywnej konkretyzacji. Zaświadczenie potwierdza bowiem fakt ustalony, a nie wynik prowadzonego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zastosowanie uproszczonej procedury do rozpoznania sprawy godzi w konstytucyjne zasady i przyjęte standardy w prawie europejskim, jak podstawowe prawo do obrony, prawo wysłuchania. Przyjęcie, że zaświadczenie jest formą dostateczna do obrony praw jednostki nie jest zgodne z regułą prawa do obrony. Zaświadczenie nie podlega zaskarżeniu, a jedyną możliwością obalenia jego domniemania zgodności z prawdą jest przeprowadzenie przeciwdowodu. W przypadku zaświadczenia, że nie jest osobą pokrzywdzoną, nie ma możliwości obalenia domniemania zgodności z prawdą w tej procedurze.

Art. 6 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zawiera, jak wynikałoby z przyjętego sformułowania "w rozumieniu ustawy", definicję ustawową pokrzywdzonego. Analiza zawartej w art. 6 normy prawnej nie pozwala na stwierdzenie, że ustawodawca przyjął definicję, która nie podlega autorytatywnej konkretyzacji. Art. 6 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy ustanawia przesłanki pozytywne (ust. 1) i przesłanki negatywne (ust. 3) przyznania statusu pokrzywdzonego. Przesłanką pozytywną jest ustalenie, że wobec osoby, która wystąpiła o przyznanie statusu pokrzywdzonego, organy bezpieczeństwa państwa zbierały informacje na podstawie celowo gromadzonych danych, w tym w sposób tajny. Przesłankę negatywną, której wystąpienie wyłącza przyznanie statusu osoby pokrzywdzonej ustanawia art. 6 ust. 3 powołanej ustawy. Pokrzywdzonym nie jest osoba, która została następnie funkcjonariuszem, pracownikiem lub współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa. Wystąpienie zarówno przesłanki pozytywnej, jak i przesłanki negatywnej jest wynikiem podjęcia czynności ustalenia tego założonego w normie prawnej stanu hipotetycznego. Jest zatem wynikiem czynności ustalenia, a nie potwierdzeniem faktu.

Wystąpienie przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie statusu osoby pokrzywdzonej wymaga ustalenia, a zatem odpowiada wszystkim elementem rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Taki wniosek wypływa też z art. 30 ust. 2 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, który stanowi "Każdy ma prawo wystąpić z pytaniem do Instytutu Pamięci, czy jest pokrzywdzonym w rozumieniu ustawy". Złożenie takiego pytania, to w myśl art. 63 ust. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, podanie o wszczęcie postępowania administracyjnego. Art. 6 powołanej ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowi normę materialnoprawną, wymagająca konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Art. 6 nie daje tylko podstawy do urzędowego potwierdzenia faktu lub stanu prawnego (art. 217 § 2 k.p.a.), ale jest władczym orzeczeniem o przyznaniu statusu osoby pokrzywdzonej.

Nie jest z wywiedzionych względów uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie zostały też naruszone przepisy prawa procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.