Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1231/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4, art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. NSA Anna Apollo Protokolant Aleksandra Larkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3734/15 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie wpisu do ewidencji producentów rolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. G. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) oddalił skargę A.G. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie wpisu do ewidencji producentów rolnych.

Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dnia [...] r. A.G. (dalej także: "Skarżąca") złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także jako: "ARiMR") w Makowie Mazowieckim wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych. Dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, działając na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76), wydał zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym.

Dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Makowie Mazowieckim wydał decyzję nr [...] odmawiającą skarżącej wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z przepisami ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, małżonkom przyznaje się jeden numer identyfikacyjny. Tymczasem w trakcie trwania postępowania administracyjnego stwierdzono posiadanie przez małżonków dwóch numerów identyfikacyjnych.

Decyzją z [...] r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału ARiMR, jako organ odwoławczy, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] r. wnioskodawczyni wystąpiła z wnioskiem o wpisanie jej do ewidencji producentów, nie posiadając koniecznej zgody współmałżonka, któremu został już nadany numer identyfikacyjny.

Strona zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) oddalił skargę.

W wyniku skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] r. o sygn. akt [...] uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.

W dniu [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem o sygn. akt [...] oddalił skargę Strony na decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji producentów. Powyższy wyrok WSA jest prawomocny od dnia [...] r.

W dniu [...] r. skarżąca złożyła wniosek o cyt.: "wycofanie decyzji administracyjnej w sprawie wpisu do ewidencji producentów", powołując się przy tym na art. 162 § 1 pkt 1 i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (dalej także: "k.p.a."). Uzasadniając skarżąca podniosła, że decyzja nr [...] z [...] r. została wydana bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa, w tym art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r., poz. 86 ze zm.). Na poparcie swoich tez skarżąca przytoczyła wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12 oraz wskazanej wyżej ustawy w brzmieniu po nowelizacji będącej reakcją ustawodawcy na wyrok Trybunału.

Następnie [...] r. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz o, cyt.: "o wycofanie przedmiotowej decyzji z obrotu prawnego", przy czym treść obu wniosków jest tożsama.

Decyzją z [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Makowie Mazowieckim odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nr [...] z dnia [...] wydanej przez ten organ i odmawiającej skarżącej wpisu do ewidencji producentów rolnych.

Pismem z dnia [...] r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając organowi I instancji działanie z naruszeniem prawa. Zażądała również zawieszenia postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej także: "organ II instancji") odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego, a następnie decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] r.

Organ II instancji dokonał analizy wniosku skarżącej w zakresie możliwości zastosowania w sprawie art. 162 § 1 pkt 1 i art. 163 k.p.a. Dyrektor Oddziału wskazał, iż skarżąca uzasadnia swoje żądanie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji jej bezprzedmiotowością. Skarżąca uzasadnia bezprzedmiotowość decyzji rażącym naruszeniem prawa poprzez wydanie jej bez podstawy prawnej i z przekroczeniem terminów ustawowych oraz nowelizacją ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Organ II instancji wskazał, że decyzja odmawiająca uzyskania przez Stronę wpisu do ewidencji producentów rolnych nie stała się bezprzedmiotowa, a ponadto do jej wygaszenia nie uprawnia żaden przepis szczególny, a w związku z tym organ I instancji wydał rozstrzygnięcie prawidłowe i należało je utrzymać w postępowaniu odwoławczym.

W skardze na powyższą decyzję, skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także: "WSA", "Sąd"), skarżąca wniosła o uznanie skargi za zasadną, uznanie postępowania, działań i rozstrzygnięć ARiMR za niezgodne z prawem i w sposób rażący naruszające prawo, a także stwierdzenie nieważności i uchylenie w całości kwestionowanych decyzji.

W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

WSA uznał skargę za niezasadną.

Sąd podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału ARiMR, którą ostatecznie odmówiono stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie wpisu do ewidencji producentów rolnych (decyzja nr [...] z dnia [...] r. Kierownika BP ARiMR w Makowie Mazowieckim), jednakże zasadność powyższego rozstrzygnięcia, jak i wydanej na skutek odwołania decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Agencji w Warszawie z dnia [...] r., którą utrzymano w mocy decyzję nr [...] Kierownika BP, była przedmiotem odrębnego postępowania sądowego. W opinii WSA przedmiotem zainteresowania w niniejszej sprawie nie jest – rozstrzygnięta już prawomocnie – kwestia zasadności nieprzyznania A.G. odrębnego od męża numeru identyfikacyjnego przysługującego producentom rolnym, lecz zasadność niestwierdzenia przez organy ARiMR wygaśnięcia przedmiotowej decyzji na mocy art. 162 § 1 pkt 1 i art. 163 k.p.a.

Rozważając powyższą kwestię, WSA skupiał się na wykładni pojęcia "bezprzedmiotowość" uznając, że wynika ona z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku gdy powoduje ona taki skutek" (J. Borkowski [w:] Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, 1996, s. 750-751). Jak jednak skonstatował Sąd okoliczności takie nie miały miejsca w niniejszej sprawie. WSA zwrócił przy tym uwagę, że konstrukcja wniosku klasyfikuje go jako próbę żądania stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.), natomiast nie podnosi żadnych konkretnych okoliczności umożliwiających stwierdzenie wygaśnięcia decyzji.

Prześledziwszy przebieg postępowania administracyjnego oraz skargę na decyzję organu II instancji, WSA stwierdził, że skarżąca w poszczególnych pismach nie podniosła żadnego merytorycznego argumentu przemawiającego za tezą,

że kwestionowana decyzja stała się bezprzedmiotowa. Skoro zatem decyzja została wydana w określonym stanie faktycznym i prawnym, i nie zmieniły się przepisy dotyczące istoty sprawy, to wygaszenie decyzji nie powinno nastąpić.

Powyższe WSA odniósł również do zasadności niezastosowania przez organy art. 163 k.p.a. Sąd dokonał tu jednak dwóch zastrzeżeń: po pierwsze, skarżąca nie wskazała żadnego przepisu szczególnego, na mocy którego można byłoby stwierdzić wygaśnięcie decyzji w niniejszej sprawie. Po drugie, redakcja art. 163 k.p.a. wskazuje, iż przepis ma zastosowanie wyłącznie do decyzji, na mocy których strona nabyła prawo. Tymczasem kwestionowana decyzja z dnia [...] r., wydana przez Kierownika BP ARiMR, jest decyzją odmowną, a jej skutek na sytuację prawną Strony jest bez wątpienia stricte negatywny.

Sąd nie uznał również za zasadne zarzutów przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji przez nieuprawnioną osobę.

Pismem z dnia [...] r., z zachowaniem ustawowego terminu, do WSA wpłynęła skarga kasacyjna na wyrok z [...] r. Skarżąca wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto skarżąca zrzekła się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej także: "ppsa"), zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. poprzez nie uchylenie zaskarżonej decyzji pomimo, że z treści powołanego przepisu prawa wynika, że małżonkowie prowadzący dwa odrębne pod każdym względem gospodarstwa rolne, pozostający w separacji faktycznej oraz prawnej, mogą posiadać dwa odrębne numery producentów rolnych;

2. art. 2 ust 1 ustawy z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit 1 p.p.s.a. poprzez nie uchylenie zaskarżonej decyzji pomimo, że została ona wydana w oparciu o przepisy nie obowiązującej ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku, przy czym art. 12 ust 4 tejże ustawy został uznany za niezgodny z art. 2 Konstytucji na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r. wydanego w sprawie P 40/12, co powoduje, że przepisy tejże ustawy, w szczególności sporny przepis art. 12 ust 4 ustawy w brzemieniu sprzed nowelizacji, nie mogły być podstawą rozstrzygania wniosku skarżącej.

Natomiast na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuca naruszenie przepisów postępowania:

1. Naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 §1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nie uchylenie zaskarżonej decyzji mimo, że organ administracji publicznej całkowicie pominął żądanie skarżącej dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji zawarte we wniosku z dnia 2 marca 2015 r. oraz nie rozpatrzył wniosku przez pryzmat przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji wskazanych w art. 156 k.p.a., mimo, że wniosek skarżącej odnosił się do przesłanek nieważności decyzji co spowodowało oddalenie skargi mimo, że zaskarżoną decyzją wniosek skarżącej nie został rozpoznany co do istoty;

2. naruszenie przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez nie uchylenie zaskarżonej decyzji, mimo, że organ administracji nie podjął próby wyjaśnienia, czy przedmiotem żądania skarżącej jest żądanie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji czy też żądanie stwierdzenia jej nieważności, co spowodowało oddalenie skargi mimo, że zaskarżoną decyzją wniosek skarżącej nie został rozpoznany co do istoty;

3. naruszenie przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 k.p.a. poprzez nie uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo, że zarówno w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności jak i w ustawie z dnia 23 października 2014 r. o zmianie tejże ustawy brak jest jakiegokolwiek przepisu, który mógłby stanowić podstawę do odmowy nadania numeru ewidencyjnego osobie, która już została wpisana do ewidencji, co oznacza, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domagała się skarżąca, została wydana bez podstawy prawnej, co obligowało organ do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a sąd rozpoznający skargę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 30 listopada 2016 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej skarżącej jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu II instancji kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a.

W pkt 1 petitum skargi kasacyjnej sformułowany został zarzut naruszenia prawa materialnego art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji w zw. z art. 145 § 1 pkt lit.a p.p.s.a. poprzez nie uchylenie zaskarżonej decyzji pomimo, że z treści powołanego przepisu prawa wynika, że małżonkowie prowadzący dwa odrębne pod każdym względem gospodarstwa rolne, pozostający w separacji faktycznej oraz prawnej, mogą posiadać dwa odrębne numery producentów rolnych.

Natomiast w pkt 2 petitum zarzucono naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie producentów w zw. z art. 145 § 1 pkt lit.a p.p.s.a. poprzez nie uchylenie zaskarżonej decyzji pomimo, że została ona wydana w oparciu o przepisy nie obowiązującej ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku, przy czym art. 12 ust. 4 tejże ustawy został uznany za niezgodny z art. 2 Konstytucji na mocy wyroku TK z dnia 3 grudnia 2013 r. wydanego w sprawie P 40/12, co powoduje, że przepisy tej ustawy, w szczególności sporny art. 12 ust. 4 ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji, nie mogły być podstawą rozstrzygania wniosku skarżącej.

Komplementarny charakter zarzutów uzasadnia ich łączne ich rozpoznanie.

Przypomnieć trzeba, że skarżąca kasacyjnie wnosiła o uchylenie decyzji z dnia 18 sierpnia 2010 roku o odmowie wpisu do ewidencji producentów, ze względu na posiadanie numeru identyfikacyjnego przez współmałżonka, która uzyskała walor prawomocności i stanowiła przedmiot kontroli NSA i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W myśl art. 12 ust. 4 ww. ustawy, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę.

W wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt P 40/12 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1537) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne: a) nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji, b) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji RP. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny postanowił w sentencji wyroku, że przepis ten we wskazanym zakresie traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, tj. z upływem 18 miesięcy, licząc od dnia 13 grudnia 2013 roku.

Możliwość określenia przez Trybunał Konstytucyjny terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu innego niż data ogłoszenia wyroku wynika wprost z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP.

W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, iż rozważając skutki takiego rozstrzygnięcia należy dokładnie rozważyć powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył w czasie utratę mocy przepisu naruszającego zasady konstytucyjne. Obowiązywanie aktu normatywnego nie do końca należy utożsamiać z obowiązkiem jego stosowania (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2013 r. sygn. II GSK 547/13, baza orzeczeń nsa.gov.pl).

W powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekając o odroczeniu mocy obowiązującej orzeczenia, podniósł, że wyeliminowanie z porządku prawnego art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji w zakwestionowanym zakresie nie jest wystarczające dla przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją RP. Niezbędna jest interwencja ustawodawcy. Oprócz nadania nowego brzmienia art. 12 ust. 4 tej ustawy, z uwzględnieniem niniejszego wyroku, niezbędne jest zamieszczenie w ustawie przepisów, które będą przeciwdziałać nadużyciom, polegającym na pozornych lub sztucznych podziałach gospodarstw rolnych dla uzyskania nienależnych lub wyższych płatności, a w szczególności przyznanie kompetencji kontrolnych właściwemu organowi w trakcie postępowania o wpis do ewidencji i nadanie numeru identyfikacyjnego, a także później, już po dokonaniu wpisu do ewidencji przy przyznawaniu konkretnych płatności. Stworzenie niezbędnej regulacji prawnej w nowym stanie prawnym będącym skutkiem wyroku, związane jest również ze spoczywającym na właściwych organach polskich obowiązkiem sprawowania kontroli dla ochrony interesów gospodarczych Unii Europejskiej oraz odzyskiwania kwot wypłaconych nienależnie beneficjentom.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, motywy jakimi kierował się Trybunał Konstytucyjny odraczając utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji, uzasadniają przyjęcie, że regulacja ta nie tylko formalnie obowiązuje, ale także powinna być stosowana, gdyż Trybunał Konstytucyjny umożliwił funkcjonowanie tego wadliwego rozwiązania ustawowego do dnia 13 czerwca 2015 roku. W szczególności co istotne, Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że brak w ustawie o krajowym systemie ewidencji właściwych uregulowań wywołał konieczność odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu uniemożliwiającego posiadanie odrębnych numerów identyfikacyjnych przez małżonków, między którymi została ustanowiona rozdzielność majątkowa.

Zatem art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji pozostaje nadal normatywnym wzorcem kontroli decyzji wydanych w okresie jego obowiązywania, a zarazem stanowi materialnoprawną podstawę do nadawania numerów identyfikacyjnych producentom rolnym. Prawidłowa wykładnia omawianego przepisu nie pozwala na nadanie małżonkom dwóch numerów identyfikacyjnych także w sytuacji istnienia między nimi rozdzielności majątkowej i prowadzenia przez nich dwóch odrębnych gospodarstw rolnych, gdyż przepis ten nie przewiduje żadnych wyjątków od regulacji, że małżonkom nadaje się jeden numer identyfikacyjny.

Reasumując, wskazać należy, że w przypadku posiadania przez małżonków (bez względu na łączący ich ustrój majątkowy oraz ilość i sposób prowadzenia gospodarstw rolnych) dwóch numerów identyfikacyjnych organ właściwy w sprawie ewidencji jest zobowiązany podjąć działania zmierzające do doprowadzenia sytuacji do stanu zgodności z prawem, tj. do posiadania przez małżonków jednego numeru identyfikacyjnego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w sprawie o sygn. akt II GSK 2419/13, w kwestii legalności decyzji z 18 sierpnia 2010 r. motywy jakimi kierował się Trybunał Konstytucyjny odraczając utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji, uzasadniają przyjęcie, że regulacja ta nie tylko formalnie obowiązuje, ale także powinna być stosowana, gdyż Trybunał Konstytucyjny umożliwił funkcjonowanie tego wadliwego rozwiązania ustawowego do dnia 13 czerwca 2015 roku. Konsekwencją powyższego jest jak wcześniej wskazano, że art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji pozostaje nadal normatywnym wzorcem kontroli decyzji wydanych w okresie jego obowiązywania, a zarazem stanowi materialnoprawną podstawę do nadawania numerów identyfikacyjnych producentom rolnym.

Zatem ponownie rozpoznając sprawę i wydając wyrok z 19 sierpnia 2014 r. WSA w Warszawie w sprawie o sygn. V SA/Wa 1178/14 w świetle art. 190 p.p.s.a. był związany przedstawioną wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nadto, chociaż nie sporządzono uzasadnienia tego orzeczenia, brak podstaw do stwierdzenia, że Sąd nie zastosował się do tej wykładni. Istotne jest również zwrócenie uwagi, że art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 października 2014 roku o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, obowiązujący od 1 stycznia 2015 roku stanowi, że wpisy do ewidencji producentów dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, numery identyfikacyjne nadane przed dniem jej wejścia w życie oraz zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem jej wejścia w życie zachowują ważność. Wniosek skarżącej kasacyjnie z dnia [...] roku dotyczył "wycofania decyzji administracyjnej w sprawie wpisu do ewidencji producentów rolnych z dnia [...] roku w zakresie odmowy wpisu do ewidencji producentów z powołaniem na przepisy art.162 § 1 pkt 1 i art. 163 k.p.a. Zdaniem wnioskodawczyni decyzja z dnia [...] roku (odmawiająca wpisu do ewidencji producentów) została wydana bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa, w tym art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. W zaprezentowanym stanowisku, skarżąca nie chce przyjąć, że decyzja ta została wydana w innym stanie prawnym. Wskazanie przez Trybunał, że art. 12 ust. 4 jest niezgodny z Konstytucją nie wyeliminowało stosowania dotychczasowych przepisów do czasu utraty przez nie mocy obowiązującej, a nastąpiło to z dniem 1 stycznia 2015 roku poprzez dostosowanie przez ustawodawcę przepisu art. 12 ust. 4 ustawy do wyroku Trybunału.

Ze wskazanych przyczyn nie są zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego określone w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania sformułowany w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej.

Podkreślić należy, że Sąd I instancji odniósł się do kwestii podnoszonej przez skarżącą kasacyjnie tj. wydania decyzji bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wskazał, z czym należy się zgodzić, że zagadnienie zasadności wpisania skarżącej do ewidencji producentów pozostaje niezmieniony. Zagadnienie oceny kwestionowanej decyzji zostało już prawomocnie rozstrzygnięte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia [...] roku w sprawie o sygn. [...], tym samym argumentacja skarżącej nie jest zasadna w tej sprawie. Nadto zauważyć należy, że skarżąca kasacyjnie w zarzutach naruszenia przepisów postępowania (pkt 4, 5 skargi kasacyjnej) i nie rozpoznania istoty sprawy, pomija swoją argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, na którą słusznie uwagę zwrócił Sąd I instancji. Mianowicie skarżąca żądając wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 i art. 163 k.p.a. akcentowała jej bezprzedmiotowość, zaś bezprzedmiotowość decyzji uzasadniała rażącym naruszeniem prawa poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej oraz nowelizacją ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku. W tej sytuacji organ i Sąd I instancji zasadnie odwołali się do pojęcia bezprzedmiotowości, które powinno być w zbliżony sposób interpretowane do pojęcia bezprzedmiotowości postępowania a w konsekwencji uznając słusznie, że w sprawie nie zachodzi owa bezprzedmiotowość. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, oceniał wyłącznie zasadność niestwierdzenia przez organy wygaśnięcia decyzji na mocy art. 162 § 1 pkt 1 i art. 163 k.p.a. Jako słuszną należy uznać konstatację, że stan faktyczny lub prawny sprawy zasadniczo nie zmienił się. Strona nie tłumaczy w zasadzie na czym polegać miałaby zmiana sytuacji, jaka miała miejsce w związku z nowelizacją ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji. Co istotne, żaden przepis nowelizacji z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2014 r., poz. 1872) nie zawiera normy prawnej stanowiącej delegację dla organu w zakresie wygaszania decyzji. Decyzja wydana została w określonym stanie faktycznym i prawnym (a więc na dzień [...] r.) i skoro nie zmieniły się przepisy dotyczące istoty sprawy, to wygaszenie decyzji nie powinno mieć miejsca. Prawidłowa jest również ocena Sądu I instancji, co do zasadności niezastosowania przez organy art. 163 k.p.a. W myśl tego przepisu, organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Słuszne jest stanowisko organu i Sądu I instancji, że nowelizacja ustawy o krajowym systemie ewidencji takiego przepisu szczególnego nie wprowadziła zaś w orzecznictwie podkreśla się, że komentowany przepis nie stanowi samodzielnej podstawy do zmiany lub uchylenia decyzji (wyrok NSA z dnia 20 marca 1998 r., II SA 1545/97, SIP nr 41801). Odnosząc się końcowo do redakcji art. 163 k.p.a. Sąd zasadnie zauważył, że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do decyzji, na mocy których strona nabyła prawo. Rozumienie tej konstrukcji powinno być dość elastyczne, albowiem zdarza się, że nawet decyzja nakładająca obowiązki, wprowadza pewne elementy uprawnień. Jednak kwestionowana decyzja z dnia [...] r., wydana przez Kierownika BP ARiMR, jest decyzją odmawiającą wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego skarżącej, a zatem jej skutek w płaszczyźnie sytuacji prawnej strony jest negatywny. Podzielić należy pogląd Sądu, że taka konstrukcja rozstrzygnięcia czyni je ściśle negatywnym dla praw i obowiązków strony i nie sposób upatrywać w nim decyzji, na mocy której strona nabyła prawo.

Powyższe rozważania wskazują, że nie jest trafny zarzut określony w pkt 5 petitum skargi kasacyjnej.

Jeśli chodzi o zarzut pkt 4 petitum skargi kasacyjnej, w którym kasator zarzuca naruszenie przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w związku z art. 9 k.p.a. to również nie jest on usprawiedliwiony.

Podkreślenia wymaga, że przedmiotem postępowania organów ARiMR był wniosek skarżącej o wycofanie decyzji administracyjnej w sprawie wpisu do ewidencji producentów rolnych z dnia [...] roku w zakresie odmowy wpisu do ewidencji producentów z powołaniem się strony na konkretne przepisy art. 162 § 1 pkt 1 i art. 163 k.p.a. Zatem słusznie Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia ww. przepisów wskazanych w petitum, gdyż nie można było organowi zarzucić, że wbrew obowiązkowi nie wezwał strony do sprecyzowania żądania, które zostało wyrażone wraz z powołaniem przepisów prawa i nie rodziło potrzeby precyzowania. Natomiast w złożonym odwołaniu pełnomocnik skarżącej kasacyjnie poinformował, że zostały złożone do właściwych organów wnioski o uchylenie decyzji dotychczasowej z odwołaniem się do dat poszczególnych wniosków, ich przedmiotu i podmiotu do którego zostały złożone. W świetle powyższego, nie sposób uznać sformułowanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutu, że organy, czego nie dostrzegł Sąd I instancji, z naruszeniem wskazanych przepisów samodzielnie zdecydowały o rozpoznaniu wniosku jako wniosku o wygaśnięcie decyzji.

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i §14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzoną przez pełnomocnika profesjonalnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, który nie reprezentował organu na etapie postępowania przed Sądem I instancji, co uzasadniało zasądzenie kosztów w wysokości 75% stawki minimalnej – 480 zł., co dało kwotę 360 zł.