Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1945/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153 i art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant ref. staż. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., znak [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) w związku z art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - zwanej dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku J.K. z dnia 15 grudnia 2008 r., odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000 zł z tytułu samowolnej rozbudowy części budynku mieszkalnego wymierzonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2008 r., znak: [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2008 r., znak [...] nałożył na J. K. opłatę legalizacyjną z tytułu samowolnej rozbudowy części budynku mieszkalnego. W wyniku złożonego przez stronę zażalenia, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., znak [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Pismem z dnia 15 grudnia 2008 r. J. K. przesłał do [...] Urzędu Wojewódzkiego wniosek o umorzenie powyższej należności. Mając na uwadze fakt iż, wniosek dotyczący umorzenia opłaty legalizacyjnej został złożony bez zachowania właściwego terminu określonego w art. 59g pkt 2 ustawy Prawo budowlane, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., znak [...] umorzył postępowanie w sprawie o umorzenie opłaty legalizacyjnej.

W wyniku złożonego przez stronę odwołania, Minister Finansów decyzją z dnia [...] marca 2009 r., znak [...] uchylił decyzję Wojewody [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o umorzenie opłaty legalizacyjnej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po przeprowadzeniu postępowania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2009 r., znak [...] odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej ze względu na brak przesłanek niezbędnych do udzielenia ulgi, tj. interesu publicznego oraz interesu strony.

Dodatkowym argumentem przemawiającym za odmową umorzenia opłaty legalizacyjnej była otrzymana przez Wojewodę [...] opinia prawna Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa dotycząca kwestii umarzania opłaty legalizacyjnej w świetle, której zastosowanie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w odniesieniu do opłaty legalizacyjnej jest nieuzasadnione, gdyż umorzeniu podlegają zaległości podatkowe, a opłata legalizacyjna zaległością być nie może.

W odpowiedzi na złożone odwołanie Minister Finansów decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., znak [...] utrzymał decyzję Wojewody [...] w mocy.

J. K. złożył skargę na decyzję Ministra Finansów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 21 stycznia 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1921/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji ze względu na uchybienia wynikające z art. 80 oraz art.107 § 3 k.p.a.

W związku z powyższym, pismem z dnia 6 maja 2010 r. wszczęto ponownie postępowanie administracyjne w sprawie J. K. o udzielenie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej.

W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego stwierdzono, iż J. K. (57 lat) prowadzi sam gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z gospodarstwa ogrodniczego o powierzchni 5,08 ha, na którym ma sad owocowy (jabłka przemysłowe i konsumpcyjne, śliwki). Stanowi ono jego jedyne źródło dochodów. Zobowiązany zatrudnia okresowo pracowników sezonowych do zbioru owoców. Majątek J. K. stanowią ponadto: 2 budynki gospodarcze wymagające remontu, wyremontowany dom, ciągnik rolniczy z 1988 r., samochód ciężarowy Liaz z 1990 r. aktualnie wyrejestrowany i wymagający remontu , samochód osobowy Seat z 1992 r.

Zgodnie z zaświadczeniem z dnia 17 maja 2010 r. wydanym przez Burmistrza [...], dochód z gospodarstwa rolnego prowadzonego przez wnioskodawcę wynosił w 2009 r. 10 047,- zł. Jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy z dnia 20 maja 2010 r., przychód z tytułu sprzedaży owoców za 2009 r. wyniósł 15.730,- zł, zaś wynagrodzenie wypłacone pracownikom za zbiór owoców wynosiło 4.700,- zł.

W ramach systemów wsparcia bezpośredniego Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. przyznał wnioskodawcy jednolitą płatność obszarową na rok 2009 w wysokości 2.185,08 zł. Zobowiązany posiadał rachunek bankowy w Banku Gospodarki Żywnościowej S.A. Oddział Operacyjny w [...], którego stan na dzień 27 kwietnia 2010 r. wynosił 264,74 zł. Stan gotówki na dzień złożenia oświadczenia z dnia 20 maja 2010 r. wynosił 1.500,-zł.

Udokumentowane i nieudokumentowane wydatki przesłane przez J. K. wynoszą:

• podatek gruntowy za 2009 r. 433,- zł za rok

• ubezpieczenie pojazdów 1.155,- zł za rok

• woda 300,- zł za rok

• energia 40,52 zł za 3 miesiące

• ubezpieczenie KRUS 294,- zł za kwartał

• opłaty za telefon 86,31 zł za 3 miesiące

• artykuły spożywcze codzienne ok. 10-20,- zł

.- paliwo do samochodu osobowego 100,- zł za miesiąc

• paliwo do ciągnika 500,- zł za rok.

Organ podał, że zobowiązany nie prowadzi działalności gospodarczej i nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Wskazał, iż nie skorzystał on z przysługującego mu na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. prawa i nie zgłosił się w celu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a także do zajęcia stanowiska wobec całości dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania.

Organ stwierdził, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2009 r., znak [...] odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej J. K. opierając jej uzasadnienie na opinii prawnej Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, według której zastosowanie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w odniesieniu do opłaty legalizacyjnej jest nieuzasadnione, gdyż umorzeniu podlegają zaległości podatkowe a oplata legalizacyjna zaległością być nie może. Jednakże po otrzymaniu decyzji Ministra Finansów z innych postępowań odwoławczych, w których przedmiotem postępowania było udzielenie ulgi w postaci umorzenia opłaty legalizacyjnej, Wojewoda [...] przyjął wykładnię przedstawioną przez Ministra Finansów w tych decyzjach. Według niej, stanowisko dotyczące kwestii umarzania opłaty legalizacyjnej wyrażone w opinii Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa stanowi tylko pogląd w sprawie, oparty o materiały otrzymane od Wojewody [...] i nie determinuje niezależnego stanowiska organu orzekającego na podstawie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych. Stosownie bowiem do przepisu art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 169, poz.1417 z późn. zm.), Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa w sprawach dotyczących ważnych praw lub interesów Skarbu Państwa, na wniosek podmiotu reprezentującego Skarb Państwa, wydaje opinie prawne, w tym także opiniuje projekty umów, których stroną jest lub ma być Skarb Państwa jako osoba prawna. W przypadku orzekania o umorzeniu opłaty legalizacyjnej Wojewoda nie występuje jako reprezentant Skarbu Państwa, lecz jako organ podatkowy (art.59 g ust. 5 Prawa budowlanego). Dlatego też w postępowaniu o umorzenie opłaty legalizacyjnej należy brać pod uwagę fakty i okoliczności występujące w danej sprawie, które predestynują podatnika lub nie do uzyskania wnioskowanej ulgi, co też uczyniono w sprawie J. K.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Ważny interes podatnika zachodzi w sytuacji, której podatnik nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, gdy z powodów nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Oznacza to, że przewidziana w przepisach powołanej ustawy instytucja umorzenia należności powinna znajdować zastosowanie jedynie w wyjątkowych, nagłych i szczególnie uzasadnionych przypadkach. Umorzenie zobowiązania podatkowego, prowadzące w efekcie do wygaśnięcia zobowiązania, stanowi wyjątek od zasady równości i powszechności opodatkowania.

W ocenie organu, trudno mówić o istnieniu wyjątkowej sytuacji w sprawie J. K. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że u zobowiązanego nie wystąpiły nieprzewidziane okoliczności osłabiające zdolność płatniczą na tyle, by uniemożliwiło to uregulowanie należności. Organ zauważył, iż przepisy regulujące proces budowlany obligowały J. K. do wcześniejszego zgłoszenia rozbudowy części budynku mieszkalnego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Naruszając prawo w tym zakresie, musiał liczyć się z poniesieniem określonych konsekwencji. Niewiedza i brak znajomości przepisów nie tłumaczy podatnika i nie stanowi przesłanki do umorzenia należności. Poza tym wnioskodawca nie wykazał woli i chęci zapłaty choćby minimalnej kwoty na poczet opłaty legalizacyjnej, którą został obciążony z tytułu nieprzestrzegania przepisów Prawa budowlanego.

Za umorzeniem opłaty legalizacyjnej nie przemawia także interes publiczny, albowiem nie można utożsamiać interesu publicznego z subiektywnym przekonaniem strony o potrzebie umorzenia należności. Interes publiczny to dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe terminowo, to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo.

Zdaniem organu, należy więc mieć również na względzie interes innych podatników, którzy pomimo trudnej sytuacji materialnej wywiązują się ze swoich zobowiązań z tytułu ustalonych opłat legalizacyjnych. Ulga w postaci umorzenia należności stanowi wyjątek od powszechnie obowiązującej zasady płacenia danin publicznych. Rezygnacja z należnego prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem strony w stosunku do innych podmiotów w zakresie równego traktowania pod względem praw i obowiązków.

W ocenie Wojewody [...], całokształt zebranego materiału dowodowego oraz ogół występujących w sprawie okoliczności nie stanowi dostatecznej i wystarczającej podstawy do podjęcia decyzji o umorzeniu opłaty legalizacyjnej. Jak wynika z dokumentacji, J. K. osiągnął w 2009 r. roku dochody w wysokości 13.215,08 zł, co stanowi miesięczny dochód w wysokości 1.101,26 zł. Miesięczne koszty utrzymania wykazane przez stronę wynoszą ok. 660,- zł zaś oszczędności na koncie bankowym i gotówka na dzień rozpatrzenia wniosku 1.764,74 zł. Wojewoda [...] podał, iż dochody strony są zbyt niskie na jednorazowe uregulowanie opłaty legalizacyjnej, jednakże możliwa jest zapłata należności przez zobowiązanego. Istnieją realne możliwości jej uregulowania w oparciu o art. 67a § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. przy rozłożeniu zaległości na dogodne dla podatnika raty. O ten rodzaj ulgi zobowiązany może wnioskować po złożeniu stosownego podania.

Jednocześnie organ zauważył, iż J. K. ma stałe źródło utrzymania (dochody z gospodarstwa, dopłaty z ARiMR), jest człowiekiem zdrowym i zdolnym do pracy. Gospodarstwo ogrodnicze J. K. funkcjonuje tak jak każde inne przeciętne gospodarstwo tego typu na terenie kraju. W związku z małą opłacalnością produkcji, wysokimi kosztami prowadzenia gospodarstwa oraz tym, że jest ono narażone na anomalia pogodowe, często znajduje się w trudnej sytuacji. Jednakże problem ten dotyczy wszystkich prowadzących gospodarstwa, którzy przy ograniczonych możliwościach finansowych ponoszą koszty swej działalności i regulują terminowo swoje zobowiązania. Stosowanie ulg podatkowych do każdego przypadku, gdy sytuacja dłużników jest trudna, doprowadziłoby do przyjęcia za powszechną zasadę korzystania z nich, co byłoby sprzeczne z ich wyjątkowym i nadzwyczajnym charakterem.

Dodatkowo organ wyjaśnił, iż jednym z etapów procedury legalizacyjnej jest naliczenie opłaty legalizacyjnej, bowiem aby proces legalizacji samowoli budowlanej mógł być zakończony wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu, budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót, podatnik jest zobowiązany do uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Jednakże strona nie ma bezwzględnego obowiązku jej uiszczenia, bowiem przedmiotowa opłata nie podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Procedura legalizacji obiektu budowlanego rozbudowanego lub nadbudowanego bez pozwolenia na budowę jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem strony. Podatnik, jeżeli nie odpowiada mu opłata legalizacyjna, legalizacji przeprowadzać nie musi, licząc się z konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki dobudowanej części budynku.

Wniosek J. K. nie był rozpatrywany i badany pod kątem ewentualnego zastosowania art. 67b Ordynacji podatkowej, gdyż nałożona na stronę opłata legalizacyjna, jak wynika jednoznacznie z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2008 r., znak [...], została ustalona w wyniku samowolnej rozbudowy części budynku mieszkalnego. Samowola a w konsekwencji opłata legalizacyjna nie pozostaje zatem w związku z prowadzoną przez stronę działalnością rolniczą.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r., znak [...] Minister Finansów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r., znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000,00 zł – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Janusz Kotowski wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 2308/10 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra Finansów.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania Pana J. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...], Minister Finansów decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie prowadzone przez ten organ.

W uzasadnieniu organ zauważył, iż uzasadniając wyrok z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 2308/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem wskazań zawartych w wyroku tego Sądu z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1921/09. Uchybienie organu I instancji w tym zakresie zostało ponowione przez organ odwoławczy, co zdaniem Sądu, musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji ze względu na naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.).

Stosownie do postanowień art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Powyższy przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, zaś wynikający z niego obowiązek podporządkowania się przez organ ocenie prawnej wyrażonej w wyroku może być wyłączony tyko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych. Rozpatrując ponownie sprawę organ powinien zastosować się do oceny prawnej zawartej w wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w innych orzeczeniach sądowych bądź orzeczeniach organów administracji.

Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 2308/10, ocena prawna zawarta w wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1921/09 jest wiążąca w niniejszej sprawie zarówno dla Sądu, jak i dla organu.

Stanowisko zawarte w wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1921/09 stwierdza, iż nie jest do przyjęcia pogląd, że do opłaty legalizacyjnej rozumianej jako alternatywne (a więc dobrowolne) świadczenie w zamian za odstąpienie od nakazania rozbiórki, będą miały odpowiednie zastosowanie, na podstawie art. 59 g ust. 5 Prawa budowlanego, przepisy Ordynacji podatkowej, o których mowa w dziale III, w szczególności możliwość umorzenia tej opłaty.

Mając powyższe na względzie Minister Finansów uznał, że brak w niniejszej sprawie możliwości zastosowania w stosunku do opłaty legalizacyjnej instytucji umorzenia należności. Niemożność rozpatrywania wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej powoduje zatem konieczność umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Minister Finansów podkreślił, iż co do zasady strona ma prawo do merytorycznego załatwienia sprawy czyli wydania przez organ administracji publicznej decyzji pozytywnej albo negatywnej. Umorzenie postępowania administracyjnego jest instytucją stanowiącą wyjątek od tej zasady, albowiem stanowi formalne zakończenie postępowania, tj. bez merytorycznego rozstrzygnięcia z uwagi na brak przedmiotu.

Powyższym przedmiotem jest konkretna sprawa administracyjna, w której organ administracji publicznej jest zarazem władny i zobowiązany rozstrzygnąć o uprawnieniach lub obowiązkach strony postępowania. Wobec braku możliwości stosowania w niniejszej sprawie przepisów działu III Ordynacji podatkowej, odnoszących się do możliwości umorzenia ustalonej opłaty legalizacyjnej, jakiekolwiek merytoryczne rozstrzygnięcie pozytywne bądź negatywne jest prawnie niedopuszczalne. Organ nie może bowiem ani umorzyć opłaty legalizacyjnej ani odmówić jej umorzenia, gdyż przepisy Ordynacji podatkowej stanowiące materialną podstawę rozpatrywania wniosku o umorzenie należności nie mają w sprawie zastosowania.

W takim wypadku zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję oraz umarza postępowanie pierwszej instancji, albowiem merytoryczne rozpatrzenie wniosku o umorzenie ustalonej opłaty legalizacyjnej jest niemożliwe.

Jednocześnie Minister Finansów wskazał, że opinia prawna zawarta w wyroku WSA z dnia 21 stycznia 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1921/09, stanowi odosobniony pogląd. Liczne późniejsze orzecznictwo nie poddawało w wątpliwość kwestii umarzania w całości lub w części opłaty legalizacyjnej - por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 lutego 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1949/09; z dnia 4 marca 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 2334/09; z dnia 1 lipca 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 503/10; z dnia 28 lipca 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1912/09; z dnia 29 lipca 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 860/10; z dnia 9 września 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 859/10; z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 831/10; z dnia 22 listopada 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 896/10; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Ponadto, Minister Finansów zauważył, że ocena prawna zawarta w wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1921/09 jest wiążąca w niniejszej sprawie, czyli sprawie wszczętej wnioskiem strony z dnia 15 grudnia 2008 r. Nie wyklucza to jednak możliwości złożenia przez stronę kolejnego wniosku, inicjującego nowe postępowanie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2011 r. złożył J. K. wnosząc o jej uchylenie.

Decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] i umorzenie postępowania w pierwszej instancji, podczas gdy w rozpatrywanej sprawie istniały przesłanki do uchylenia ww. decyzji i jej zmiany poprzez umorzenie opłaty legalizacyjnej nałożonej na skarżącego postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2008 r., znak: [...];

- art. 6, 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a wskazanych przez skarżącego w toku niniejszego postępowania, podczas gdy ich wszechstronna ocena pozwala na przyjęcie, że skarżący spełnił przesłanki uzasadniające umorzenie nałożonej na niego opłaty legalizacyjnej;

- art. 67a § 1 pkt 3 w zw. z art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji stwierdzenie, że nałożona na Skarżącego opłata legalizacyjna nie podlega umorzeniu na zasadach określonych w ww. przepisie, podczas gdy z normy prawnej wypływającej z treści ww. przepisu wynika, iż przesłanki dotyczące umorzenia przedmiotowej opłaty zostały przez skarżącego spełnione;

- art. 153 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w niniejszej sprawie, z uwagi na zarzuty opisane wyżej, nie zachodzą przesłanki uzasadniające konieczność stosowania zasady wynikającej z treści przepisu art. 153 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga J. K. nie jest zasadna.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie została uwzględniona.

W niniejszej sprawie istotne jest to, że sprawa odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000,- zł z tytułu samowolnej rozbudowy części budynku mieszkalnego wymierzonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia [...] października 2008 r. była badana przez tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 21 stycznia 2010 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1921/09 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie umorzenia wyżej wymienionej opłaty legalizacyjnej.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a ocena prawna i "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą stanu faktycznego jak i prawnego.

Od zasady tej można odstąpić wyłącznie w razie zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w drodze skargi kasacyjnej (taka sytuacja nie miała w niniejszej sprawie miejsca).

Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W jej zakresie mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym, jak i wyjaśnienie, dlaczego zastosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem.

Podkreślić należy, że w wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyraźnie stwierdził ,że " nie jest do przyjęcia pogląd, że do opłaty legalizacyjnej (...) będą miały odpowiednie zastosowanie, na podstawie art. 59 g ust. 5 Prawa budowlanego, przepisy Ordynacji Podatkowej, o których mowa w jej dziale III, w szczególności możliwość umorzenia tej opłaty...".

Mimo tak wyraźnego stanowiska Sądu Wojewoda [...] po ponownym rozpatrzeniu wniosku J. K. z dnia 15 grudnia 2008 r. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. ponownie odmówił odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000,- zł z tytułu samowolnej rozbudowy części budynku mieszkalnego, a Minister Finansów decyzją z dnia [...] września 2010 r. utrzymał tę decyzję w mocy.

Skarga J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spowodowała, że Sąd ten wyrokiem z dnia 9 marca 20110r. w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 2308/10 uchylił decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2010 r. powołując się na związanie wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 21 stycznia 2010 r.

Rozpoznając sprawę ponownie Minister Finansów decyzją z [...] czerwca 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji.

Takie rozstrzygnięcie jest w przedmiotowej sprawie prawidłowe.

Jeszcze raz należy podkreślić, że związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

Również art. 170 wskazanej wyżej ustawy wskazuje, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Brak możliwości zastosowania w przedmiotowej sprawie w stosunku do opłaty legalizacyjnej instytucji umorzenia przewidzianej w art. 67 a§ 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej podniesiony przez Sąd w wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r, musiał skutkować umorzeniem postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość, bowiem niemożliwe jest merytoryczne rozpoznawanie wniosku w przedmiocie tego rodzaju ulgi.

W tym stanie rzeczy i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.