Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 401/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją orzeczenie.
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3 i 5, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca),, Sędziowie WSA Jerzy Drwal,, WSA Ewa Kowalczyk, Protokolant Referent stażysta Michał Białowski, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz A. K. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] wymierzającą A. K. karę pieniężną w kwocie 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie o nazwie [...] o numerze rejestracyjnym 610, poza kasynem gry.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

W dniu [...] czerwca 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w L. przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612 ze zm. - dalej powoływanej jako: "ustawa o grach hazardowych" lub "u.g.h."), w lokalu gastronomicznym "[...]" przy ul. [...] w Ż., prowadzonym przez skarżącą. W wyniku kontroli stwierdzono, że w lokalu znajduje się wyżej wymieniony automat do gier.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął z urzędu postępowanie wobec skarżącej w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

Na podstawie oględzin, przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych eksperymentu w postaci gier kontrolnych i opinii biegłego sądowego ustalono, że badany automat służył do celów komercyjnych, a zainstalowane na nim gry miały charakter losowy, niezależny od zręczności grającego. Rozpoczęcie gry było możliwe dopiero po zakredytowaniu automatu kwotą pieniężną, natomiast wygrana w postaci punktów umożliwiała kontynuowanie gry bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Urządzenie umożliwiało również wypłatę wygranych punktów. Na tej podstawie Naczelnik Urzędu Celnego w L. uznał, że strona postępowania urządzała gry na automacie udostępniając lokal pod jego wstawienie i decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na wyżej wymienionym automacie poza kasynem gry.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. W niniejszej sprawie skarżąca pomimo posługiwania się urządzeniem umożliwiającym gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, nie legitymowała się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jej działania (art. 6 i 7 u.g.h.).

W ocenie organu, kwestią sporną było ustalenie, czy skontrolowany automat umożliwiał grę na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Organ odwoławczy dokonał wykładni przepisów art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., w których określono cechy gier na automatach. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że zebrane dowody w postaci eksperymentu procesowego przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych oraz opinii biegłego sądowego jednoznacznie wskazują, że skontrolowane urządzenie umożliwia prowadzenie gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Odnosząc się do mocy dowodowej eksperymentu podkreślił, że eksperyment kontrolny został przeprowadzony w ramach czynności kontrolnych, na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie kontroli wykonywanych przez Służbę Celną w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych (Dz. U. Nr 226, poz. 1820) i jest dowodem legalnym.

W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby Celnej odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ za bezzasadne uznał zarzuty dotyczące braku możliwości zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, jako przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.204 z 21.07.1998 r., str. 37, z późn. zm., zwanej dalej dyrektywą 98/34 lub zamiennie "dyrektywa 98/34/WE").

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że z uwagi na treść art. 7 Konstytucji organy władzy publicznej nie mogą w sposób dowolny odmawiać stosowania prawa. Taka możliwość musi mieć podstawę konstytucyjną, jaką stanowi art. 91 Konstytucji. W ocenie organu przepis ten nie ma zastosowania w przypadku niedochowania obowiązku notyfikacji projektu regulacji prawnej mającej charakter przepisu technicznego. Treść regulacji uchwalonej bez spełnienia obowiązku notyfikacji nie pozostaje "w kolizji" z obowiązkiem notyfikacji, bowiem odnosi się on do fazy procesu legislacyjnego i jego adresatem są odpowiednie organy państwa odpowiedzialne za ten proces.

Organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt P 4/14, w którym Trybunał orzekł, że tryb notyfikacji nie jest elementem krajowej procedury ustawodawczej i stwierdził, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 i art. 7 oraz art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Organ nie uznał również za zasadne zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia art. 2 Konstytucji poprzez dwukrotne wymierzanie sankcji wobec tych samych osób za ten sam czyn. W tym kontekście organ przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, zgodnie z którym art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (...) w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2013 r. poz. 186, ze zm.), jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając:

1) rażący błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że to skarżąca urządzała gry na automatach w lokalu, o którym mowa w zaskarżonej decyzji;

2) naruszenie fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dnia 13.12.2007 r., (Dz. U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569) oraz naruszenie art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji, a zatem z naruszeniem procedury ustawodawczej i jako taka nie może być stosowana;

3) ewentualnie, w razie nieuwzględnienia powyższych zarzutów, naruszenie prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w związku z art. 89 ust. 1 pkt 1 poprzez ich niezastosowanie i tym samym błędne przyjęcie, że postępowanie prowadzone było wobec podmiotu prowadzącego kasyno, który urządzał gry na automatach poza kasynem, podczas gdy okoliczności sprawy w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wskazują, że postępowanie prowadzone było wobec podmiotu urządzającego gry bez koncesji lub zezwolenia bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry, czyli wobec podmiotu o jakim mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł, z tytułu urządzania gier na automacie, poza kasynem gry. Istota sporu sprowadza się zatem do oceny legalności nałożenia na skarżącą kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.

Ustawa o grach hazardowych określa warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach (art. 1). Stosownie do art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy (art. 2 ust. 5 u.g.h.). Wygraną rzeczową w rozumieniu art. 2 ust. 4 ustawy jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry. Zgodnie natomiast z przepisami art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h., prowadzenie działalności polegającej na urządzaniu gier na automatach możliwe jest na podstawie koncesji i wyłącznie w kasynach gry. Pobocznie należy tylko zauważyć, że działalność ta może być kontynuowana na podstawie zezwoleń uzyskanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 z późn. zm.), aż do czasu ich wygaśnięcia, stosownie do uregulowania z art. 129 ust. 1 u.g.h. Sytuacja taka nie wystąpiła jednak w rozpoznawanej sprawie, zatem bezcelowe jest omawianie tej kwestii.

Stosownie zaś do art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry.

Z powyższego wynika, że podstawę wydania przez organ celny decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowi prawidłowe określenie podmiotu urządzającego gry na automatach oraz ustalenie faktu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Zgodnie z przepisem art. 8 u.g.h., do postępowań w sprawach określonych w ustawie o grach hazardowych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 poz. 613 z późn. zm.), dalej: "Ordynacja podatkowa". Natomiast w myśl art. 122 tej ustawy, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, której realizacji służą przepisy o postępowaniu dowodowym. Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz na podstawie całego zebranego materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Stosownie więc do obowiązującej w kontrolowanym postępowaniu zasady prawdy obiektywnej, podstawowym obowiązkiem organu było zebranie i ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie. Dopiero szczegółowe i wyczerpujące ustalenie okoliczności stanu faktycznego sprawy, w oparciu o ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego przez organ, pozwala na dokonanie kwalifikacji ustalonego stanu faktycznego, zarówno pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym.

W świetle uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można uznać, aby organ celny w niniejszej sprawie sprostał temu obowiązkowi w odniesieniu do podmiotowej przesłanki wymierzenia kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że podstawę ustalenia, iż skarżąca urządzała gry na automatach, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., stanowił w istocie fakt umiejscowienia automatu do gier w prowadzonym przez nią lokalu, który nie był kasynem gry, a skarżąca nie posiadała zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych. Motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego ograniczają się do lakonicznego stwierdzenia, że okoliczność urządzania gier na automacie poza kasynem gry została udowodniona, wobec faktu znajdowania się w lokalu automatu do gry. W żadnym fragmencie uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił jednak, z jakich konkretnych okoliczności faktycznych wyprowadził ustalenie przyjęte za podstawę orzekania. W toku czynności organ w szczególności nie ustalił do kogo należą automaty do gry znajdujące się w lokalu, nie wyjaśnił, czy w rozpoznawanej sprawie zachodził element sprawowania przez skarżącą jakiegokolwiek faktycznego władztwa nad urządzeniem, bądź wykonywania czynności związanych z jego obsługą lub zapewnieniem bezpieczeństwa, np. objaśnianiem zasad gier i wypłacaniem wygranych lub też wykonywaniem jakichkolwiek innych czynności związanych z funkcjonowaniem automatu i korzystaniem z niego przez graczy, co świadczyłoby o aktywności skarżącej w zakresie urządzania gier na tych automatach.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w lokalu, na terenie którego funkcjonariusze celni odnaleźli skontrolowany automat do gier. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie wynika jednak, aby właścicielką tego automatu była skarżąca. Z materiału dowodowego nie wynika także, by to skarżąca wydzierżawiała badany automat od ich właściciela, czy też by stała się posiadaczem samoistnym lub zależnym automatu na podstawie jakiegokolwiek innego stosunku prawnego. Z żadnego z przeprowadzonych dowodów nie wynika również, by to skarżąca wyposażyła skontrolowany lokal w przedmiotowy automat, czy też umieściła automat na terenie lokalu. Organy nie dysponowały również pisemną umową najmu i nie przeprowadziły żadnych czynności wyjaśniających na okoliczność umowy łączącej skarżącą z właścicielem automatu.

Biorąc pod uwagę, że to skarżąca jest osobą prowadzącą skontrolowany lokal można domniemywać, że automat został umieszczony w lokalu za jej wiedzą i zgodą. Zgody takiej nie można jednak utożsamiać automatycznie z wyposażeniem przez skarżącą lokalu w automat.

Trafnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji urządzającego gry w związku z czym wykładnia tego pojęcia należy do organów stosujących prawo. Wykładania ta nie może być jednak dowolna. Musi ona uwzględniać powszechnie przyjmowane dyrektywy interpretacji przepisów prawa, w tym w szczególności dyrektywy wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej. Wykładnia językowa prowadzi do wniosku, że w języku polskim zwrot urządzić (urządzać) ma różnorakie znaczenie i oznacza wyposażenie w odpowiednie sprzęty, zaopatrzenie w coś, zagospodarowanie, zorganizowanie jakiejś imprezy, przedsięwzięcia, bądź stworzenie odpowiednich warunków do życia (Słownik Języka Polskiego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989). Powyższe nie oznacza jednakże, że w takim wielorakim znaczeniu termin ten został użyty w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Ponadto przez wzgląd na represyjny charakter powyższej normy, ustawodawca konstruując ten przepis zobowiązany był uwzględniać standard konstytucyjny w zakresie odnoszącym się do zupełności oraz określoności stanowionej regulacji. Z tych też względów przepis art. 89 u.g.h., jako przepis pełniący także funkcje represyjne, nie może być wykładany rozszerzająco.

Powyższe, przy uwzględnieniu dyrektyw wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej prowadzi do wniosku, że użyty w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. zwrot "urządzający gry na automatach" oznacza osobę organizującą gry na automatach.

W konsekwencji też urządzać gry znaczy tyle, co zorganizować tego typu działalność, prowadzić gry na automatach, tj. podejmować bezpośrednio czynności przy prowadzeniu gier hazardowych.

Innymi słowy "urządzanie gier" na automatach obejmuje podejmowanie aktywnych działań dotyczących zorganizowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach, w szczególności czynności polegających na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, utrzymywaniu automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych uzyskanych w trakcie gry (w stosunku do automatów o jakich mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.), czy też podejmowania innych działań związanych z obsługą urządzeń czy zatrudnianiem odpowiedniego personelu obsługującego automaty. Podmiot realizujący te działania, może być uznany za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. Oczywistym jest również, że działalność w zakresie gier na automatach może być realizowana przez zaangażowanie i współdziałanie więcej niż jednego podmiotu. Nie może to jednak oznaczać automatyzmu skutkującego uznaniem, że każdy podmiot, który w jakimkolwiek postaci pojawia się w procesie urządzania gier na automatach objęty jest dyspozycją art. 89 ust. 1 jako "urządzający gry".

Zdaniem Sądu, pojęcie "urządzanie gier" na gruncie art. 89 ustawy nie łączy się automatycznie z samą czynnością oddania do używania powierzchni lokalu pod automaty do gier innemu podmiotowi w ramach umowy najmu lub dzierżawy.

Już na wstępie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 35 pkt 6 u.g.h., wniosek o koncesję na kasyno gry powinien zawierać "odpis dokumentów wskazujących na prawo do władania budynkiem (lokalem) lub umowy zobowiązującej do oddania we władanie budynku (lokalu), w którym będą urządzane gry". Z przepisu tego wynika, że ustawa o grach hazardowych nie utożsamia urządzania gier z zawarciem umowy zobowiązaniowej oddającej prawo do korzystania z lokalu (z jego części).

Nie ma zatem podstaw do tego, aby czynność cywilnoprawną oddania części lokalu do władania innemu podmiotowi pod eksploatację automatów, utożsamiać z urządzaniem (organizowaniem) gier na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Samo bowiem oddanie do używania części nieruchomości na podstawie stosunku cywilnoprawnego, nawet w sytuacji gdy na wydzierżawionej lub wynajętej nieruchomości urządzane są gry na automatach przez dzierżawcę (najemcę), nie jest czynnością podejmowaną bezpośrednio przy prowadzeniu gier hazardowych.

W konsekwencji też, w takiej sytuacji wydzierżawiającego (wynajmującego) nie można uznać za urządzającego gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. albowiem samo wydzierżawienie (wynajmowanie) części nieruchomości, nawet z przeznaczeniem na prowadzenie tam działalności w postaci gier na automatach, nie jest działaniem polegającym na organizowaniu gier na automatach.

Powyższe oznacza, że samo oddanie lokalu (części jego powierzchni) do używania innej osobie nie może być uznane za wystarczającą przesłankę do kwalifikowania podmiotu wynajmującego lokal pod eksploatację automatów jako urządzającego gry i podlegającego karze pieniężnej.

Reasumując należy stwierdzić, że organ nie dokonał oceny ustalonych okoliczności faktycznych w odniesieniu do wyżej przedstawionego pojęcia urządzającego gry na automatach, a w konsekwencji nie wyjaśnił, z jakich konkretnych okoliczności faktycznych wywodzi, że skarżąca urządzała gry na automatach, co czyni twierdzenie organu w tym zakresie nieprzekonującym i niejednoznacznym.

Jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji urządzającego gry, dlatego ocena, czy dany podmiot winien być adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. leży w kompetencjach organu celnego. W ocenie Sądu nie zwalnia to jednak organu prowadzącego postępowanie z obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia wszystkich okoliczności danej sprawy, które dopiero pozwoliłyby na ocenę, czy określonemu podmiotowi można przypisać cechę urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. W rozpoznawanej sprawie obowiązek ten nie został przez organ spełniony, co skutkuje naruszeniem zasad określonych w przepisach art. 122 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie faktyczne obu zaskarżonych decyzji nie spełnia również wymogów określonych w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak też bez wnikliwej i wszechstronnej oceny jego wyników, za przedwczesne uznać należy przypisanie skarżącej przymiotu urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Dopiero ocena wszystkich, zebranych w sposób wyczerpujący, dowodów pozwoli na stwierdzenie, czy dana okoliczność została udowodniona. Ustalone w takich warunkach fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący podstawą wydania i uzasadnienia decyzji w oparciu o przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Wobec braku poczynienia przez organ celny ustaleń w zakresie niezbędnym do wydania decyzji, należało uchylić zaskarżoną decyzję.

Z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przedwczesna byłaby ocena pozostałych zarzutów skargi.

Ubocznie należy tylko zauważyć, że problem wpływu dyrektywy nr 98/34/WE na możliwość stosowania przepisów sankcjonujących zawartych w ustawie o grach hazardowych (art. 89) został ostatecznie rozstrzygnięty uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, w której stwierdzono, że: "1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych [...] nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego ([...]), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych ([...])".

W kontekście zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenie przepisu art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 89 u.g.h. i art. 24 i art. 107 § 1 k.k.s., poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na niekonstytucyjnym przepisie art. 89 u.g.h. zakładającym wymierzenie finansowej kary pieniężnej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn, co zagrożony grzywną pieniężną czyn penalizowany na gruncie art. 107 § 1 w związku z art. 24 k.k.s. odnotować wypada, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, orzekł, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612 i 1201) w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2013 r. poz. 186, ze zm.), są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

Kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie można utożsamiać z karą grzywny za przestępstwo skarbowe. Kara pieniężna z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest bowiem sankcją administracyjną o znaczeniu prewencyjnym, której istotą pozostaje przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów określonych w przepisach prawa.

Organ rozpoznając sprawę ponownie podejmie stosowne czynności w celu uzupełnienia postępowania dowodowego dla poczynienia ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z przedstawionymi wyżej wskazaniami. Dopiero po przeprowadzeniu ponownego szczegółowego postępowania i wyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych w sprawie możliwa będzie ocena czy zachodzą podstawy do zastosowania w stosunku do skarżącej sankcji przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h..

Wobec naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).

Na poniesione przez skarżącą koszty postępowania składały się kwoty: 17 zł opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (k. 13), 400 zł uiszczonego wpisu od skargi (k. 25) i 4800 zł wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej będącego adwokatem. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej ustalono zgodnie z przepisami § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.