Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 125/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek od należności składkowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., o nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej u.s.u.s.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 18 września 2018 r., nr 154/2018 o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 30 lipca 2018 r. P.J. złożył wniosek o umorzenie odsetek od należności z tytułu składek, za które jest odpowiedzialny zgodnie z decyzją [...]znak [...] o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania płatnika na spadkobierców tj. żonę płatnika E.S.-J. oraz skarżącego jako syna płatnika. We wniosku skarżący zaznaczył, że zadłużenie figurujące na koncie tragicznie zmarłego ojca nie jest zadłużeniem za osobę fizyczną, ale wynika z faktu, iż jego ojciec był właścicielem zakładu produkcyjnego i zatrudniał dużą liczbę pracowników. Podkreślił, że przekształcenie działalności ojca w podmiot prawa handlowego (z przekazaniem całego majątku zakładu produkcyjnego) nie uchroniło spadkobierców od odpowiedzialności za zobowiązania wobec ZUS. Skarżący zaznaczył także, że wspólnie z matką, jest zdeterminowany spłacić całą należność główną w ramach układu ratalnego. Mając jednak na uwadze powyższe oraz fakt, iż jego ojciec zatrudniał wielu pracowników zwrócił się z prośbą o umorzenie odsetek za zwłokę.

ZUS decyzją z dnia 18 września 2018 r. odmówił umorzenia odsetek od należności z tytułu składek, w tym odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne finansowanych przez ubezpieczonych.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie w całości lub części odsetek od należności wynikających z decyzji z 30 stycznia 2015 r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy A.J. skarżący wskazał, że poza zobowiązaniami wobec ZUS posiada do uregulowania zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego a ponadto zakwestionował datę naliczenia odsetek, wskazując że decyzja o odpowiedzialności spadkobierców została zaskarżona 18 lutego 2015 r., a wyrok w tej sprawie zapadł dopiero 19 czerwca 2017 r. Naliczanie odsetek za okres toczącego się postępowania odwoławczego nie jest zgodne z obowiązującymi przepisami.

Organ ustalił, że skarżący wraz z E. S.-J., odpowiedzialny jest za zobowiązania płatnika składek A.J. na podstawie decyzji z [...] r. (znak sprawy [...]). Decyzja ta została przez spadkobierców zaskarżona do Sądu, który wyrokiem z dnia 19 czerwca 2017 r. sygn. akt V U 720/15 oddalił odwołanie. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, nie powiązaną z działalnością spadkodawcy, z której według swego oświadczenia osiąga dochody w kwocie 10.000 zł miesięcznie. Zadeklarowaną wysokość dochodów potwierdza wyciąg z KPiR za okres styczeń-czerwiec 2018 r. według którego osiągnął dochód w łącznej kwocie 61021,89 zł. Ponadto, według informacji zawartych w KRS, skarżący pełni funkcję Prezesa Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Producentów Okien. Skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji lekarskiej na temat swojego stanu zdrowia lub stanu zdrowia członków rodziny. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną A. J. lat 41 i synem M. lat 13. Jego żona nie osiąga dochodów, a w KSI nie posiada żadnego tytułu do ubezpieczeń. Według oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą 900 zł, w tym opłaty eksploatacyjne 800 zł, leczenie 100 zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada własnych zobowiązań pieniężnych jak również nie pobiera świadczeń z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Jako spadkobierca posiada również zobowiązania względem Urzędu Skarbowego. Jest właścicielem domu o pow. 700 m2 położonego w miejscowości L. w ½ części i w ¼ części lasu o pow. 150.000 m2 położonego w miejscowości Z.. Innych praw majątkowych oraz wierzytelności Skarżący nie posiada. Wobec Skarżącego jako spadkobiercy ZUS nie prowadzi postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika w sprawie wysokości naliczonych odsetek organ zauważył, że pismem o znaku [...] z [...] r. Oddział ZUS w K. poinformował o zasadach naliczania odsetek w przypadku decyzji o odpowiedzialności spadkobierców. Wskazał, że bieg terminu naliczania odsetek przerywa m.in. wniosek o rozłożenie zaległości na raty i w przypadku podpisania umowy nie są one naliczane dalej. Zaznaczył, że zarówno skarżący jak i jego matka E. S.-J. za zobowiązania A.J. odpowiadają jako spadkobiercy, a z kolei spółka z o.o. J. M. O. odpowiada jako nabywca przedsiębiorstwa.

Organ wyjaśnił, że podstawą rozpoznania wniosku stanowią przepisy art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy u.s.u.s. Przedstawił przesłanki nieściągalności określone w art. art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Ustalił, że w przypadku skarżącego jako spadkobiercy - nie mają zastosowania przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b, nie wystąpiła też z przyczyn oczywistych przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1. Wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący uzyskuje dochody z własnej działalności gospodarczej w kwocie 10 000 zł, posiada majątek: ½ część domu o pow. 700 m położonego w miejscowości L. i ¼ część lasu o pow. 150 000 m² położonego w miejscowości Z.. Wobec skarżącego nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, bowiem skarżący osiąga miesięczne dochody w kwocie ok. 10000 zł. Oznacza to, że w przypadku wdrożenia postępowania egzekucyjne realnym jest uzyskanie kwot przekraczających poniesione wydatki egzekucyjne. Nie zostały przez organ rentowy wyczerpane możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek. Organ rozważał, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek. W ocenie organu skarżący nie jest w stanie jednorazowo uregulować zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek wraz z należnymi odsetkami za zwłokę bez zagrożenia zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast dochody jego umożliwiają spłatę zadłużenia w ramach układu ratalnego, bez ponoszenia powyższego ryzyka. Skarżący nie posiada własnych zobowiązań pieniężnych. Natomiast jako spadkobierca posiada również zobowiązania względem innych wierzycieli, jednak nie ujawnił ich wysokości. Skarżący nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form wsparcia ze strony państwa. W cenie organu rentowego sytuacja materialno-bytowa Skarżącego jest bardzo dobra, ale ze względu na wysokość zobowiązania wobec ZUS w kwocie ok. 880.000 zł (w tym odsetki w kwocie ok. 240.000 zł), jednorazowa ich spłata może być niemożliwa. Organ rentowy zauważył także, że zgodnie z art. 29 u.s.u.s dłużnik ma możliwość wystąpienia do ZUS z wnioskiem o rozłożenie na raty ciążących na nim zobowiązań, co oznacza, że splata zadłużenia w ramach układu ratalnego nie zagrozi egzystencji Skarżącego i jego rodziny. Takie też działania Skarżący podjął i 30 lipca 2018 r. złożył stosowny wniosek, deklarując spłatę należności głównej po 4.000 zł miesięcznie. Skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia oraz członków jego rodziny, tym samym nie wykazał, że ze względu na przewlekłą chorobę lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny nie ma możliwości uzyskiwania dochodów umożliwiających opłacenie należności. Zdaniem organu nie stanowi przesłanki do umorzenia należności argument dotyczący konieczności spłaty zobowiązań nie tylko za spadkodawcę A.J. jako osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, ale także wynikających z przekształcenia jej w podmiot prawa handlowego. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, a możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem tylko dla przypadków szczególnych.

P.J. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. nie zgodził się z w/w decyzją ZUS. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej oraz o umorzenie w całości lub części odsetek wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania płatnika na spadkobierców zmarłego A.J..

Skarżący zakwestionował początkową datą naliczania odsetek tj. dzień 20 lutego 2015 r. wskazując, że od wydanej w dniu 30 stycznia 2015 r. decyzji ZUS o przeniesieniu odpowiedzialności zostało złożone w dniu 18 lutego 2015 r. odwołanie. Wyrok Sądu Okręgowego w K. został wydany w dniu 19 czerwca 2017 r. W ocenie skarżącego naliczanie przez ZUS odsetek od zobowiązań spadkobierców A.J. za okres toczącego się sądowego postępowania odwoławczego nie jest zgodne z obowiązującymi przepisami i orzecznictwem sądowym obowiązującym w tym zakresie. Wydana przez ZUS decyzja z 30 stycznia 2015 r. skierowana do spadkodawców zmarłego A.J., do czasu uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego, który orzekał w wyniku odwołania od tej decyzji, nie była prawomocna i jako taka nie stanowiła podstawy do zapłaty/egzekucji wskazanej w niej kwoty. Trudno zatem w tym wypadku mówić o "zwłoce" zobowiązanych albo o ich "zaległościach" wobec ZUS do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd.

Okoliczność ta miała znaczenie bowiem w stosunku do tych samych zobowiązań, do tych samych kwot, ZUS wydał decyzję w której nałożył obowiązek zwrotu zaległych składek na inny podmiot - spółkę "J.M. O.". Istotnym było określenie faktycznej kwoty, do zapłaty której wyłącznie są zobowiązani spadkobiercy A.J., a do jakiej kwoty odpowiadają oni solidarnie ze spółką. W tym zakresie skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 841/15.

Skarżący dodatkowo podniósł, że rozważając możliwość złożenia wniosku o zawarcie układu ratalnego, w celu spłaty zobowiązania, które odziedziczyli po zmarłym A.J. zwracał się pismem z 28 lipca 2017 r. do ZUS O/K. o podanie aktualnej kwoty zadłużenia. Wobec braku odpowiedzi na to pismo, pełnomocnik skarżącego kilkukrotnie telefonicznie i pisemnie interweniował w ZUS O/Kielce. Zdaniem Skarżącego nie można uznać że także w tym okresie pozostawał on w zwłoce z zapłatą ciążących na nim zobowiązań. Byłoby to bowiem wymierzenie mu dotkliwej "kary finansowej" za zwłokę ZUS w udzieleniu niezwłocznej odpowiedzi na otrzymane pismo.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał stanowisko w sprawie zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j.t. Dz.U.2018.1302), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak

i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca umorzenia odsetek od należności składkowych po zmarłym. A.J., za które P.J. jako spadkobierca, odpowiedzialny jest wraz z E.S. – J..

Na wstępie należy wskazać, że decyzja w sprawie ulg w spłacie należności pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Redakcja przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s. w brzmieniu: "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...)", daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust. 2-4 oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne dalej jako "rozporządzenie". W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć należy, że wybór nie może być dowolny lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. i wyjaśniać w uzasadnieniu przesłanki, którym organ się kierował. Sądowej kontroli legalności decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz wymogi formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają bowiem organy administracji, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji organu.

Podsumowując, organ zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy.

Z treści art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei całkowita nieściągalność, o której mowa wyżej, zachodzi w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s.

Organ dokonał oceny sytuacji skarżącej w aspekcie wszystkich przesłanek nieściągalności. Zasadnie wskazał, że Skarżący uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z której osiąga dochody w wysokości 10.000 zł miesięcznie, ponadto dysponuje majątkiem nieruchomym udział w ½ części domu o pow. 700 m² oraz ¼ lasu 150000 m², co oznacza, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6, jak również określone pkt 2, 4, 4a, 4b u.s.u.s., dotychczas żaden z organów egzekucyjnych nie stwierdził też braku majątku umożliwiającego opłacenie zaległości z tytułu składek. Oznacza powyższe, co zasadnie stwierdził, że w odniesieniu do zobowiązanego nie zachodzi warunek całkowitej nieściągalności należności, a zatem przesłanka wyrażona w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.

Wobec ustalenia braku przesłanki nieściągalności ZUS przeprowadził postępowanie w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia. Zgodnie z wskazanym unormowaniem w przypadku należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach określonych w § 3 rozporządzenia. Są nimi w szczególności sytuacje, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędne jest ustalenie przez organ sytuacji finansowej, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.

W ocenie Sądu ZUS sprostał stawianym mu wymaganiom. Jako prawidłowe należy ocenić ustalenia organu w zakresie braku przesłanek wymienionych w rozporządzeniu, tj. takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, które powodują, że nie jest on w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Organ przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające w wyniku którego ustalił sytuację finansową i rodzinną skarżącego przedstawiając ją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Oparł się w tym zakresie między innymi na oświadczeniu skarżącego, o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, wydruku z księgi przychodów i rozchodów, zeznaniu podatkowym PIT-36 L za rok 2017. Uwzględniając stan rodzinny, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która nie osiąga dochodów i 13 letnim synem, wysokość dochodów, około 10000 zł miesięcznie oraz wysokość stałych miesięcznych wydatków (według oświadczenia 800 zł tytułem opłat eksploatacyjnych i 100 zł – koszty leczenia) należy podzielić ocenę organu, że sytuacja finansowa skarżącego nie odpowiada przesłance określonej w § 3 pkt 1 rozporządzenia. Nie można jej bowiem rozpatrywać w kategoriach ubóstwa; skarżący posiada majątek, uzyskuje dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Nie bez znaczenia pozostaje również, że odpowiedzialność skarżącego ma charakter solidarny z innymi członkami rodziny, Sąd potwierdza zasadność stwierdzenia, że sytuacja ta umożliwia skarżącemu spłatę; otwarta pozostaje również jej forma, skoro jak wynika z uzasadnienia decyzji odwoławczej 5 października 2018 r. doszło do zawarcia umowy z ZUS o rozłożenie na raty należności w tym odsetek, z których I i II rata zostały spłacone w terminie. Zdaniem Sądu, dysponowanie stałym źródłem dochodu umożliwia planowanie i racjonalne gospodarowanie środkami przez skarżącego, tym bardziej w kontekście dogodnego układu ratalnego

Powyższe ustalenia prawidłowo doprowadziły ZUS do wniosku, że brak jest podstawy do umorzenia zobowiązań skarżącej zarówno na podstawie art. 28 ust. 2,3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia.

Ocena okoliczności, które determinuje konstrukcja normatywna przesłanek prawnych umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, została dokonana na podstawie całego ujawnionego przez skarżącego materiału dowodowego sprawy i nie narusza granic tzw. swobodnej oceny dowodów. Jest ona prawidłowa, logiczna i konsekwentna. Organ nie pominął żadnej podnoszonej przez skarżącego okoliczności faktycznej. Zakład przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa, a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. i znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniach obu decyzji.

Ustalenia i ocena nie są kwestionowane w skardze. Zarzuty skargi koncentrują się na wadliwym zdaniem skarżącego wyliczeniu przez organ wysokości odsetek. Zdaniem skarżącego odsetki nie powinny być naliczane przez okres postępowania sądowego związanego z zaskarżeniem decyzji z 30 stycznia 2015 r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania płatnika składek na spadkobierców. Wyrok w sprawie został bowiem wydany 19 czerwca 2017 r.

Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem sprawy jest decyzja o odmowie umorzenia odsetek od należności składkowych. Fakt prawidłowego wyliczenia wysokości odsetek może być, co do zasady, przedmiotem badania w postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu prowadzonym z wniosku o umorzenie należności wysokość zadłużenia może mieć znaczenie jako element stanu faktycznego w sytuacji, gdy zachodzi wątpliwość, co do istnienia należności składkowych wynikająca z upływu terminu przedawnienia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może bowiem zapaść jedynie wówczas, kiedy należności - umorzenia których domaga się strona - nie uległy przedawnieniu. Stwierdzenie przedawnienia skutkowałoby bowiem koniecznością umorzenia takiego postępowania. Podnoszona okoliczność nie stanowi natomiast istotnej przesłanki w świetle unormowania art. 28 ust. 2-4 u.s.u.s. oraz rozporządzenia.

Zgodnie z przepisem art. 31 u.s.u.s. do należności składkowych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, w tym przepisy regulujące odpowiedzialność spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy. Sformułowanie w języku prawnym nakazu "odpowiedniego" stosowania wymaga bowiem od organu stosującego prawo dokonania umotywowanego aksjologicznie wyboru, pośród możliwych desygnatów tego pojęcia. Odpowiednie stosowanie oznacza szeroki wachlarz możliwości, poczynając od stosowania wprost przepisów, których dotyczy odesłanie, poprzez stosowanie tych przepisów z pewnymi modyfikacjami usprawiedliwionymi odmiennością stanu "podciąganego" pod dyspozycję stosowanego przepisu, aż do całkowitego wykluczenia stosowania regulacji objętych odesłaniem.

Decyzja w przedmiocie odpowiedzialności spadkobierców ma charakter decyzji deklaratoryjnej. Na deklaratoryjny charakter decyzji wskazał NSA w uchwale z 23 maja 2016 r. sygn. akt II FPS 6/15. Z powyższego wynika, że decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania płatnika należności składkowych nie kreuje zobowiązania spadkobiercy ale określa należności spadkodawcy istniejące w dniu otwarcia spadku oraz stan i zakres przedmiotowy odpowiedzialności spadkobierców z datą wsteczną. Zgodnie z art. 100 § 3 Ordynacji podatkowej (mającym zastosowanie na podstawie art. 31 u.s.u.s.) termin płatności zobowiązań wynikających z decyzji o zakresie odpowiedzialności wynosi 14 dni od dnia jej doręczenia. Wskazany przepis w sposób precyzyjny i jednoznaczny określa termin płatności, po upływie którego występuje stan obiektywny, od którego wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia. Stosownie do treści art. 16 § 1 zd. 1 k.p.a. w związku z art. 180 § 1 k.p.a. decyzja wydana przez ZUS jest w administracyjnym toku instancji decyzją ostateczną. Zgodnie z przepisem art. 180 ust. 1 sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. W myśl art. 83 ust. 2 u.s.u.s. od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i na zasadach określonych w przepisach prawa cywilnego. Od momentu wniesienia odwołania do sądu powszechnego sprawa wszczęta przez ubezpieczonego staje się sprawą cywilną i podlega rozpoznaniu według zasad właściwych dla tej kategorii spraw. Z powyższego wynika, że sporne składki stały się wymagalne w terminie ich płatności, a odwołanie od decyzji mającej przymiot ostateczności do sądu powszechnego (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.) nie ma żadnego wpływu na dopuszczalność ich egzekucji (por. wyrok WSA w Lublinie z 13 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 914/18 dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec zarzutu odwołania obowiązkiem organu było wyjaśnienie sposobu wyliczenia odsetek – daty początkowej naliczania w uzasadnieniu decyzji, nie w piśmie, do którego odwołuje się organ. Okoliczność powyższa, jak wskazano wyżej, nie stanowi istoty sprawy o umorzenie należności, lecz winna być przedmiotem ustaleń i oceny postępowania egzekucyjnego. Z powyższych względów wskazane uchybienie nie ma istotnego wpływu na wynik postępowania.

W związku z wnioskiem zawartym w skardze o ewentualne umorzenie należności z tytułu odsetek należy wyjaśnić, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga organ administracji i rozstrzygnięcie, co do umorzenia przedmiotowych należności, należy do wyłącznej kompetencji organu. Sąd nie stosuje prawa materialnego a tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa może wyeliminować zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego. Zatem wniosek w tym zakresie nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd.

Z powyższych względów Sąd nie podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. skargę oddalił.