Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 302/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "organ" lub "Prezes ZUS") decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm., dalej jako "ustawa o emeryturach i rentach z FUS"), odmówił przyznania S.K. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ww. ustawy jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia łącznie wszystkie warunki wymienione w tym przepisie. Z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni [...] lat życia, tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawca udokumentował [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni łącznego okresu ubezpieczenia. W 10-leciu przypadającym przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia trybie zwykłym - wnioskodawca nie udokumentował jednak żadnego z tych okresów. W latach 1999-2000 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Ponadto z dniem [...] czerwca 2001 r. wnioskodawca zaprzestał zatrudnienia i do czasu ustalenia całkowitej niezdolności do pracy w dniu [...] listopada 2011 r., tj. przez ponad 10 lat nie wykonywał on zatrudnienia ani innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

W ocenie organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionej przerwie wobec wnioskodawcy nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem, w tym czasie, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że wykonywał on prace bez zgłoszenia tego faktu do ubezpieczenia społecznego. Podejmowanie pracy bez ubezpieczenia nie może być uznane za szczególną okoliczność, która uniemożliwiła nabycie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Osoba decydująca się na taką formę wykonywania pracy winna liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w sferze uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Brak jest więc podstaw do przyznania wnioskodawcy świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Prezes ZUS dodatkowo wyjaśnił, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

S. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, prosząc o przyznanie mu wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że oznaczenie wcześniejszego terminu powstania u niego niezdolności do pracy przez lekarza orzecznika nie było możliwe z uwagi na brak odpowiedniej całościowej dokumentacji w tym zakresie. Podkreślił, że przez niespełna [...] lat nie miał żadnej przerwy w zatrudnieniu. W momencie zaś gdy ustało jego ostatnie zatrudnienie miał prawie [...] lat, nie był więc osobą atrakcyjną zawodowo dla potencjalnego pracodawcy. Pomimo prób nie znalazł pracy odpowiedniej z uwagi na stan zdrowia. Ten pechowy, aczkolwiek niezależny od niego i wyjątkowy splot okoliczności, spowodował, że zabrakło mu tak niewiele do osiągnięcia stażu pracy wymaganego do uzyskania renty na warunkach ogólnych. Podjąłby się każdej pracy, którą tylko byłby w stanie wykonać bez uszczerbku dla zdrowia. Nie ponosi odpowiedzialności za cudze działania czy też zaniechania, tzn. za to, że pracodawca nie odprowadzał za niego składek na ubezpieczenie społeczne, pomimo iż faktycznie wykonywał na jego rzecz pracę.

W ocenie wnioskującego o ponowne rozpoznanie sprawy, szczególne okoliczności w jego przypadku stanowi utrata pracy w momencie, gdy zaczął ciężko chorować, wiek stanowiący barierę na rynku pracy oraz brak szczególnych, poszukiwanych przez pracodawców kwalifikacji i umiejętności. Wymóg posiadania pięcioletniego stażu ubezpieczeniowego przed powstaniem niezdolności do pracy został tak naprawdę przez niego wypełniony, gdyż niezdolny do pracy był nie dopiero od dnia [...] listopada 2011 r., czyli w dacie określonej przez lekarza orzecznika ZUS jako data powstania niezdolności do pracy, lecz od momentu, gdy faktycznie był niezdolny do pracy, tj. już w 2001 r. Tak więc, wcześniej wykonując pracę, bez żadnych przerw w zatrudnieniu, wypełnił ustawowe kryterium dotyczące 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, gdyż art. 58 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS stanowi wprost, że 5 - letni staż ubezpieczeniowy w dziesięcioleciu przypadającym przed powstaniem niezdolności do pracy, należy liczyć nie od dnia wskazanego w orzeczeniu o całkowitej niezdolności do pracy, lecz od dnia, w którym ta niezdolność rzeczywiście powstała, nawet jeśli nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy w tym okresie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], Prezes ZUS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako "K.p.a.") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 15 listopada 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawca nie wykazał, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które ubezpieczony nie miał wpływu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty jest powszechnie pogląd, że za szczególną okoliczność, na potrzeby stosowania art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uważa się tylko zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Okolicznością szczególną może być jedynie zdarzenie lub trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli danej osoby.

Prezes ZUS dokonując ponownej analizy zebranego materiału dowodowego nie stwierdził istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Wnioskodawca nie wykazał, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które nie miał on wpływu. Z przedłożonej dokumentacji rentowej wynika, że od [...] stycznia 1999 r. do [...] sierpnia 2000 r. oraz od [...] czerwca 2001 r. do [...] listopada 2011 r., tj. przez okres wynoszący łącznie ponad 12 lat wnioskodawca nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Przeprowadzona analiza akt sprawy nie wskazuje, aby w wykazanych przerwach wnioskodawca nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została u wnioskodawcy ustalona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS w dniu [...] lutego 2013 r. dopiero od [...] listopada 2011 r. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia lub inne szczególne okoliczności, które uniemożliwiały wnioskodawcy kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

W ocenie organu podejmowanie zatrudnienia bez umowy o pracę było wynikiem powstania okoliczności, które sam wnioskodawca kształtował. Podejmowanie zatrudnienia bez zgłoszenia do ubezpieczenia i odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne ma ten skutek, że osoba, która podejmie takie zatrudnienie, świadomie godzi się z powstaniem negatywnych konsekwencji w zakresie przyszłych uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Świadczenie z przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie jest zaś świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. K. (dalej jako "skarżący") wnosząc o przyznanie renty.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że od dnia [...] listopada 2011 r. jest całkowicie niezdolny do pracy. Udowodnił [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni okresów składkowych. Z powodu likwidacji zakładu w 2001 r. utracił zatrudnienie i został bez pracy. Był bliski spełnienia wymogów ustawowych do przyznania renty. Nie miał wpływu na pracodawców, którzy dbając o swoje zyski nie zgłaszali go do ubezpieczenia społecznego. Zamieszkuje w mieście o wysokim stopniu bezrobocia. Poszukiwanie przez niego pracy w innych miastach było bezskuteczne. Obecnie nie posiada żadnych środków do życia. Korzystał z pomocy syna, który wydał już jednak swoje oszczędności na chorobę skarżącego i jego żony. Zdaniem skarżącego, organ winien mu przyznać rentę o niższej wysokości za okres [...] lat zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ZUS wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej z uchybieniem wskazanego terminu, względnie o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wniosku o odrzucenie skargi wskazał, że w toku postępowania przed organem, skarżący wniósł pismo zatytułowane jako "zażalenie" do którego to dołączył kopię zaskarżonej decyzji z własnoręczną adnotacją "otrzymałem [...].01.2014 r." Powyższe zdaniem pełnomocnika oznacza, że pośrednio organ dysponuje datą potwierdzoną przez samego skarżącego, w jakiej otrzymał on zaskarżoną decyzję. Skarga do sądu została złożona dopiero w dniu [...] lutego 2014 r., a zatem po upływie 30 dniowego terminu do jej wniesienia, liczonego od daty otrzymania decyzji. Skarżący nie wnosił zaś o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi pełnomocnik organu co do zasady podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministarcyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania przed właściwymi organami. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny posiada wyłącznie uprawnienia kasacyjne, nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków.

W pierwszej kolejności, przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy odnieść się należy do wniosku pełnomocnika organu o odrzucenie skargi. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia ww. wniosku, bowiem z przekazanych przez organ akt sprawy nie wynika, aby skarga została wniesiona po upływie terminu 30 dni od otrzymania przez skarżącego zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim organ nie przedstawił zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącego zaskarżonej decyzji. Organ, wbrew temu co podnosi jego pełnomocnik, nie dysponuje również dowodem pośrednim z którego by wynikało, że skarżący otrzymał przedmiotową decyzję już w dniu [...] stycznia 2014 r. Na kopii zaskarżonej decyzji, na którą to powołuje się organ, a w zasadzie na odwrocie ostatniej ze stron tej decyzji znajduje się jedynie zapis "odebrane [...].01.2014 r.", bez jakiegokolwiek podpisu kto dokonał tego zapisu. Z powyższego nie wynika zatem, tak jak to wywodzi pełnomocnik organu, że na kopii zaskarżonej decyzji znajduje się własnoręczna adnotacja skarżącego "otrzymałem [...].01.2014 r."

W związku z powyższym należało przejść do merytorycznego rozpoznania skargi w świetle wymienionych na wstępie kryteriów. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezesa ZUS nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w myśl którego ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie.

Istotnym jest, że w odróżnieniu od ogólnych zasad określających warunki przyznawania prawa do świadczeń z zabezpieczenia społecznego (tj. świadczeń finansowanych i zależnych od zgromadzonych na ten cel na indywidualnych kontach ubezpieczonych środków pochodzących ze składek ubezpieczeniowych), art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest regulacją szczególną. Pozwala ona na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania prawa do emerytury lub renty w trybie zwykłym. Przewidziane w powołanym przepisie świadczenia finansowane są z budżetu państwa (art. 84 ustawy), nie zaś z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, kwestia ich przyznania pozostawiona została uznaniu Prezesa ZUS. Omawiany przepis posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." świadczenie w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w tym trybie.

Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest więc ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Sąd administracyjny, czego jak wynika z treści skargi, zdaje się, nie rozumie skarżący, nie ma kompetencji czy możliwości przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Powyższe pozostaje bowiem w gestii Prezesa ZUS.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Każda z przesłanek podlega przy tym osobnej ocenie poprzez odniesienie hipotezy normy prawnej do okoliczności faktycznych, istniejących w danej sprawie. Decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia w omawianym trybie podejmowana jest dopiero po ustaleniu, że okoliczności faktyczne odniesione do wymagań normatywnych mogą skutkować przyznaniem uprawnienia w sposób zgodny z celem tego przepisu.

Przesłanka "szczególnych okoliczności" o której mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS określona została przez ustawodawcę w postaci zwrotu ocennego, wymagającego od organu ustalenia odpowiednich faktów oraz ich oszacowania co do skali czy natężenia ich wystąpienia tak, aby można było tym faktom przypisać status okoliczności szczególnych. Dopiero kiedy ma miejsce ustalenie wystąpienia powyższych przesłanek, uruchomiona zostaje konstrukcja decyzji uznaniowej, na gruncie której organ może przyznać przedmiotowe świadczenie. Oznacza to, że nawet wówczas, gdy przesłanki te wystąpią, decyzja organu nie musi być decyzją przyznającą świadczenie, jeśli jakieś inne okoliczności (np. stan środków finansowych) to uniemożliwiają. Ponadto, świadczenie to może być przyznane "na zasadzie wyjątku", co wzmacnia uznaniowy charakter decyzji oraz wskazuje na zaostrzenie sposobu szacowania w ramach oceny faktów "szczególnych okoliczności", stanowiących najistotniejszą przesłankę merytoryczną, decydującą o zaktualizowaniu się możliwości przyznania tego świadczenia (v. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10, publ. CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Za szczególne okoliczności w sprawach z zakresu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS uznaje się jakieś konkretne zdarzenie lub trwały stan, które mogą powodować niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty, czyli wykluczać aktywność zawodową osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków.

Możliwość decydowania według uznania nie oznacza pozostawienia Prezesowi ZUS całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym względzie. Na organie administracyjnym prowadzącym postępowanie administracyjne, również w sytuacji działania w ramach uznania administracyjnego, ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

W ocenie Sądu, decyzjom organu nie można jednak przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Analiza akt sprawy oraz zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Prezes ZUS rozpatrzył wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne sprawy oraz dokonał obiektywnej ich oceny. Organ miał podstawę do przyjęcia, że w sprawie nie zachodzą okoliczności szczególne, które uniemożliwiły skarżącemu przezwyciężenie przeszkód do wykonywania zatrudnienia i nabycia uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż w przypadku skarżącego nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym.

Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika wprawdzie, że na przestrzeni [...] lat życia, tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawca udokumentował [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni łącznego okresu ubezpieczenia. Co istotne jednak - w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia trybie zwykłym – skarżący nie udokumentował żadnego z tych okresów. Po ustaniu w dniu [...] czerwca 2001 r. ostatniego okresu uwzględnionego do stażu pracy, do czasu powstania całkowitej niezdolności do pracy w dniu [...] listopada 2011 r., tj. przez ponad 10 lat skarżący nie udowodnił żadnego okresu zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

Z akt sprawy nie wynika aby w powyższym okresie skarżący nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia lub na skutek innych przeszkód, które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. We wskazanym okresie nie orzeczono wobec skarżącego całkowitej czy choćby nawet częściowej niezdolności do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiały kontynuowanie zatrudnienia, w celu uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Początków niezdolności do pracy nie można opierać na dowolnych przypuszczeniach, lecz konieczne są dowody zawierające dokładne dane, pozwalające na niewątpliwe bądź z przeważającym prawdopodobieństwem ustalenie daty lub czasu jej powstania. W sprawie nie wykazano zaś, że stan zdrowia skarżącego uniemożliwiał mu przed dniem [...] listopada 2011 r. podejmowanie zatrudnienia. Całkowita niezdolność do pracy, oznaczająca niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy w normalnych warunkach winna być bowiem potwierdzona stosownym orzeczeniem (patrz wyroki NSA: z dnia 9 sierpnia 2001 r. sygn. akt II SA 646/01, LEX nr 121924, z dnia 14 listopada 2002 r., sygn. akt II SA 2243/02, LEX nr 142310, z dnia 12 maja 2003 r., II SA 16/03, LEX nr 156910 ).

Brak jednocześnie jakichkolwiek dowodów na to, że skarżący w latach 2001 – 2011 podejmował jakiekolwiek próby znalezienia legalnego zatrudnienia i był w ogóle zainteresowany podjęciem takiej pracy. Tym samym, słusznie organ nie stwierdził zaistnienia żadnych szczególnych, obiektywnych okoliczności, wykluczających u skarżącego aktywność zawodową w latach 2001 - 2011. Powoływanie się przez skarżącego na trudności w znalezieniu pracy jako szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ww. ustawy jest nieprzekonywujące. Takie stanowisko jest uzasadnione tym, że w postępowaniu przed organem nie wykazał on jakichkolwiek dowodów potwierdzających faktyczną aktywność w poszukiwaniu zatrudnienia. Sama zaś rejestracja w charakterze bezrobotnego nie może stanowić szczególnej okoliczności przemawiającej o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku (patrz - wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 540/06, LEX nr 306963). Również sama trudna sytuacja na rynku pracy nie może być podstawą do przyznania świadczenia, jednakże za taką okoliczność może być uznane aktywne poszukiwanie pracy poparte systematycznym podnoszeniem kwalifikacji zawodowych (patrz – wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 866/06, LEX nr 306971). Założenie zaś, że sama trudna sytuacja na rynku pracy jest szczególną okolicznością w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiłoby zaprzeczenie tej przesłance, bowiem przy znanych nagminnie trudnościach w znalezieniu pracy, stałaby się regułą.

Z wyjaśnień skarżącego wynika nadto, że po ustaniu jego ostatniego zatrudnienia, podejmował on prace dorywcze, jednakże pracodawcy nie odprowadzali z tego tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne. Odnosząc się do powyższego trafnie organ zauważył, że osoba decydująca się na taką formę pracy musi mieć świadomość określonych negatywnych konsekwencji w sferze ubezpieczeń społecznych. Podejmowanie pracy zarobkowej bez odprowadzania składek rentowo -emerytalnych nie może być również kwalifikowane jako szczególna okoliczność w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Konkludując, stwierdzić należy, że przyznanie renty w drodze wyjątku jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, że ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia jest zasadne.

Prawidłowo też organ wskazał, że trudna sytuacja materialna nie może stanowić wyłącznej przyczyny uzasadniającej przyznanie wnioskowanego świadczenia. Świadczenie o którym mowa w ww. przepisie nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez stronę skarżącą o świadczenie z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej dla osób znajdujących się w niedostatku.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu wydane przez organ rozstrzygnięcie jest prawidłowe, zostało w wystarczający sposób uzasadnione i nie jest dowolne. Przedstawione w zaskarżonym rozstrzygnięciu stanowisko organu co do stanu faktycznego sprawy i oceny jej skutków na gruncie prawnym jest zasadne, znajduje oparcie w obowiązujących w tej materii przepisach prawa, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd nie stwierdził zaś takiego naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogłoby uzasadniać uchylenie wydanej decyzji.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.