Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1028/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.80 ust 1 i art.81ust 1
journal: Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: § 10a ust 1,3,4 i 5
journal: Dz.U. 2004 nr 141 poz 1497
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak Protokolant: specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 1019/13 w sprawie ze skargi P.W. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie dodatku specjalnego za bezpośrednią obsługę statków powietrznych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 1019/13 oddalił skargę P.W. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w P. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie dodatku specjalnego za bezpośrednią obsługę statków powietrznych.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 12 marca 2013 r. (data wpływu do organu: 22 marca 2013 r.) [...] P.W., powołując się na § 10a ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.; dalej w skrócie: rozp.dod.uposaż.), zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w P. (dalej: "Dowódca J.W. [...]" lub "organ I instancji") o przyznanie dodatku za bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych wraz ze wszystkimi uprawnieniami z tym związanymi, tj. m.in. o:

– zaliczenie okresu przysługiwania dodatku od dnia 1 kwietnia 2008 r. oraz uwzględnienie wykonywania bezpośredniej obsługi sprzętu lotniczego w okresie od dnia 28 października 1997 r. do dnia 30 czerwca 2004 r., za którą otrzymywał dodatek BOS w wysokości 25%;

– wypłacenie wyrównania trzy lata wstecz od dnia przyznania dodatku;

– zwiększonego o 0,10 mnożnika kwoty bazowej za wykonywanie bezpośredniej obsługi samolotu wielozadaniowego F-16.

Uzasadniając wniosek podał, że zgodnie z rozkazem Dowódcy [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. został wyznaczony na stanowisko [...], które objął w dniu [...] kwietnia 2008 r. Wyjaśnił, że powodem niezłożenia przez niego wcześniejszego wniosku w sprawie w/w dodatku był fakt mylnej interpretacji przepisów powołanego rozporządzenia przez radcę prawnego, personel sekcji [...] i bezpośrednich przełożonych.

Dowódca Jednostki Wojskowej [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej w skrócie K.p.a.) w związku z art. 80 ust. 1 i art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm., dalej w skrócie u.s.w.z.z.) oraz § 4 ust. 1a, § 10a ust. 1, 3, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.), odmówił przyznania starszemu sierżantowi P.W., pełniącemu zawodową służbę wojskową w J.W. [...] na stanowisku służbowym [...] o specjalności [...] (korpus osobowy sił powietrznych, grupa osobowa inżynieryjno-lotnicza, eksploatacja lotniczych urządzeń radioelektronicznych) i [...] (korpus osobowy sił powietrznych, grupa osobowa inżynieryjno-lotnicza, eksploatacja osprzętu lotniczego), dawniej [...], dodatku specjalnego za bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych od dnia [...] kwietnia 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji podał, że w karcie opisu stanowiska służbowego zajmowanego przez wnioskodawcę nie ma wpisu, aby wykonywał on bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych. Wpisana w kartę opisu stanowiska służbowego obsługa urządzeń treningowych nie jest bezpośrednią obsługą wojskowych statków powietrznych. Urządzenie treningowe nie jest wojskowym statkiem powietrznym, a zatem brak jest podstawowej przesłanki wymienionej w § 10a ust. 1 cyt. rozporządzenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji P.W. wskazał, że wystarczającą podstawą do przyznania mu przedmiotowego dodatku jest § 10a ust. 3 powołanego rozporządzenia. Przepis ten wymienia stanowiska służbowe objęte prawem do dodatku, określone oprócz nazwy stanowiska, symbolami specjalności wojskowych. W ocenie odwołującego, skoro posiada on jedną z wymienionych tam specjalności, to z urzędu tego rodzaju dodatek powinien otrzymać. Jego zdaniem, do przyznania mu przedmiotowego dodatku nie jest konieczny wpis w opisie zajmowanego stanowiska służbowego o wykonywaniu bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych, ani faktyczne ich wykonywanie.

Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w P. (dalej: "Dowódca J.W. [...]" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 80 ust. 1 i art. 81 ust. 1 u.s.w.z.z., a także § 4 ust. 1a oraz § 10a ust. 1, 3, 4 i 5 rozp.dod.uposaż., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji podał, że wbrew stanowisku odwołującego, przepis § 10a ust. 3 rozp.dod.uposaż nie jest przepisem samodzielnym, zamykającym całą problematykę podstaw przyznania dodatku za bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych. W świetle tego przepisu stanowiskami służbowymi objętymi prawem do dodatku, o którym mowa w ust. 1, są stanowiska służbowe w pododdziałach technicznych jednostek wojskowych, w których dokonuje się obsługi wojskowych statków powietrznych. Nie można go zatem rozpatrywać bez uwzględnienia treści ust. 1, który podaje definicję przesłanki uprawniającej do otrzymania dodatku. Przesłanką tą jest wykonywanie bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych, a do tego wykonywanie to musi wynikać z opisu zajmowanego stanowiska służbowego. W przypadku odwołującego przesłanka ta nie występuje. Urządzenia treningowe nie są wojskowymi statkami powietrznymi, niemożliwym jest zatem klasyfikowanie ich obsługi jako obsługi wojskowego statku powietrznego.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P.W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Przedstawił stan sprawy i powtórzył argumentację podaną w odwołaniu. Ponadto wskazał, że rozporządzenie w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych nie definiuje pojęcia "bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych", lecz określa stanowiska służbowe objęte prawem do dodatku. Zdaniem skarżącego, nie potrzebuje on żadnych dodatkowych wpisów w karcie opisu stanowiska, gdyż karta ta zawiera tylko podstawowe obowiązki i nie wymienia wszystkich czynności, które on faktycznie wykonuje, takich jak obsługa kasety DTC, która jest integralną częścią samolotu. Podstawą opisu stanowiska jest symbol specjalności wojskowej, a sama karta jest jedynie dokumentem pomocniczym.

Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że dokonując kontroli wydanych w sprawie decyzji nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby ich uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności. W ocenie Sądu pierwszej instancji, organy administracji dostatecznie wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podzielił i uczynił integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań.

Wskazał, że w sprawie jest niesporne, że skarżący obsługuje bezpośrednio wyłącznie urządzenia treningowe. Istota sporu między stronami dotyczy wykładni przepisów określających przesłanki przyznania żołnierzowi dodatku za bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych. Zdaniem skarżącego, dla przyznania przedmiotowego dodatku wystarczające jest samo posiadanie określonej specjalności wojskowej. Natomiast organy wojskowe uznają, że niezbędne jest spełnienie dalszych warunków, w postaci odpowiedniego wpisu w karcie opisu stanowiska służbowego oraz faktycznego wykonywania bezpośredniej obsługi wojskowego statku powietrznego.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, analiza przepisów ustawy o służbie żołnierzy zawodowych oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych, prowadzi do wniosku, że dla uzyskania przez żołnierza prawa do dodatku specjalnego za bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych nie wystarcza samo zajmowanie stanowiska służbowego spośród wyszczególnionych w art. 10a ust. 3 rozp.dod.uposaż., niezbędne jest ponadto rzeczywiste wykonywanie bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych w rozumieniu § 4 ust. 1a rozp.dod.uposaż.

Za takim stanowiskiem przemawiają następujące argumenty.

Zgodnie z art. 80 ust.1 pkt 1 u.s.w.z.z. (powołanego w podstawie prawnej obu decyzji) żołnierze zawodowi otrzymują do uposażenia zasadniczego dodatek specjalny – za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej. Literalne brzmienie cytowanego przepisu wskazuje, że prawo do dodatku specjalnego zostało przez ustawodawcę powiązane ze "szczególnymi właściwościami" lub "szczególnymi warunkami" służby, a więc nie (tylko) z nominalnym zajmowaniem określonego stanowiska. Tę generalną zasadę należy mieć na względzie także przy wykładni szczegółowych unormowań zawartych w akcie wykonawczym do analizowanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jakim jest rozporządzenie w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji zamieszczonej w art. 80 ust. 6 u.s.w.z.z., upoważniającej Ministra Obrony Narodowej, aby w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy określił, w drodze rozporządzenia: (1) szczegółowe warunki i tryb otrzymywania, przyznawania, zawieszania, obniżania i wstrzymywania dodatków do uposażenia zasadniczego oraz ich wysokość, (2) sposób ustalania wysokości dodatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, w ostatnim miesiącu pełnienia służby wojskowej, (3) szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej uprawniające żołnierzy zawodowych do otrzymywania dodatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, (4) stanowiska służbowe, których zajmowanie, i jednostki wojskowe, w których pełnienie służby uprawnia do dodatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 – uwzględniając charakter wykonywanych czynności, zakres obowiązków służbowych i ich specyfikę, kwalifikacje niezbędne przy wykonywaniu obowiązków służbowych i miejsce pełnienia służby oraz zapewniając sprawność postępowania w tych sprawach.

Stosownie do § 4 pkt 1a rozp.dod.uposaż., do szczególnych właściwości lub warunków pełnienia służby, uprawniających żołnierza zawodowego do otrzymywania dodatku specjalnego, zalicza się "wykonywanie bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych".

Z kolei z § 10a ust. 1 rozp.dod.uposaż. wynika, że żołnierz zawodowy, który w ramach obowiązków wynikających z opisu zajmowanego stanowiska służbowego wykonuje bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych, otrzymuje miesięczny dodatek specjalny ustalony przy zastosowaniu mnożników kwoty bazowej: (1) do 0,10 – który pełnił służbę wojskową na stanowiskach objętych prawem do dodatku do 10 lat; (2) do 0,20 – który pełnił służbę wojskową na stanowiskach objętych prawem do dodatku od 10 do 20 lat; (3) do 0,30 – który pełnił służbę wojskową na stanowiskach objętych prawem do dodatku powyżej 20 lat. Mnożniki kwoty bazowej, o których mowa w ust. 1, zwiększa się o 0,10 żołnierzom zawodowym wykonującym bezpośrednią obsługę samolotów wielozadaniowych F-16 lub śmigłowców pokładowych lotnictwa Marynarki Wojennej RP albo statków powietrznych przeznaczonych do wykonywania zadań transportu powietrznego o statusie HEAD (§ 10a ust. 2 rozp.dod.uposaż.).

W świetle § 10a ust. 3 rozp.dod.uposaż., stanowiskami służbowymi objętymi prawem do dodatku, o którym mowa w ust. 1, są stanowiska służbowe w pododdziałach technicznych jednostek wojskowych, w których dokonuje się obsługi wojskowych statków powietrznych, oznaczone w etatach jednostek wojskowych cechą korpusu osobowego sił powietrznych – 22, cechą grupy osobowej inżynieryjno-lotniczej – J oraz symbolem specjalności wojskowej:

1) eksploatacja lotniczych urządzeń radioelektronicznych - 04 lub 24;

2) eksploatacja osprzętu lotniczego - 05 lub 27;

3) eksploatacja samolotów - 06 lub 28;

4) eksploatacja śmigłowców - 07 lub 33;

5) eksploatacja uzbrojenia lotniczego - 10 lub 38;

6) eksploatacja lotniczych urządzeń fotograficznych - 22;

7) eksploatacja lotniczych urządzeń noktowizyjnych - 23;

8) obsługa osprzętu lotniczego - 65;

9) obsługa lotniczych urządzeń fotograficznych - 61;

10) obsługa lotniczych urządzeń radioelektronicznych - 62;

11) obsługa techniczna samolotów poddźwiękowych - 67;

12) obsługa techniczna samolotów naddźwiękowych - 68;

13) obsługa techniczna samolotów transportowych - 69;

14) obsługa techniczna śmigłowców - 74;

15) obsługa uzbrojenia lotniczego - 78.

Natomiast art. 10a ust. 4 rozp.dod.uposaż. wylicza przykładowo szczegółowe kryteria, jakie należy brać pod uwagę przy przyznawaniu żołnierzowi zawodowemu dodatku specjalnego – tj. przy ustalaniu jego konkretnej wysokości – wskazując, że w szczególności są nimi: poziom wyszkolenia specjalistycznego żołnierza oraz posiadane przez niego uprawnienia w zakresie obsługi statków powietrznych, stopień trudności i złożoności wykonywanych zadań, liczbę podległych lub nadzorowanych żołnierzy, a także uciążliwości i zagrożenia związane z realizacją zadań wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego.

Sąd pierwszej instancji zauważył, iż brzmienie powołanego wyżej § 4 pkt 1a rozp.dod.uposaż. w kontekście regulacji art. 80 ust. 1 pkt 1 u.s.w.z.z. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że podstawową przesłankę do przyznania analizowanego dodatku stanowi okoliczność faktycznego wykonywania przez żołnierza bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych. Potwierdza to unormowanie art. 80 ust. 5 u.s.w.z.z., z którego wynika, że niewykonywanie zadań uzasadniających wypłacanie dodatku, stwarza podstawę do wydania decyzji o zawieszeniu, obniżeniu albo wstrzymaniu jego wypłacania. W konsekwencji oznacza to, że wypłata tego dodatku jest uzasadniona tylko w przypadku faktycznego wykonywania przedmiotowych zadań, a celem przyznania dodatku jest m.in. zrekompensowanie trudów (obciążeń, specyficznych uciążliwości lub zagrożeń), jakie wiążą się z wykonywaniem zadań w ramach tej konkretnej służby, która – w uznaniu prawodawcy – cechuje się szczególnymi właściwościami lub warunkami. Przemawia za tym również regulacja § 10a ust. 4 rozp.dod.uposaż., która pośród okoliczności, jakie należy uwzględniać przy ustalaniu wymiaru przyznawanego dodatku, wymienia m.in. właśnie okoliczności mogące stanowić źródło dodatkowych obciążeń, jak: stopień trudności i złożoności wykonywanych zadań, liczbę podległych lub nadzorowanych żołnierzy, a także uciążliwości i zagrożenia związane z realizacją zadań wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego

Wskazana podstawowa przesłanka przyznania dodatku – konieczność "wykonywania bezpośredniej obsługi statków powietrznych" – została powtórzona w §10a ust. 1 rozp.dod.uposaż., z tym dodatkowym zastrzeżeniem, że obsługa ta musi być sprawowana "w ramach obowiązków wynikających z opisu zajmowanego stanowiska". Ten ostatni wymóg nie może być jednak interpretowany zbyt rygorystycznie, zwłaszcza w świetle art. 80 ust. 1 pkt 1 u.s.w.z.z., wiążącego wprost prawo do dodatku specjalnego ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby, a więc przede wszystkim z faktycznym wykonywaniem określonych zadań w ramach służby, bez względu na ich formalne umocowanie w opisie stanowiska. W konsekwencji uznać należy, iż analizowany wymóg będzie spełniony w przypadku wykonywania przez żołnierza obsługi statków powietrznych nie tylko w oparciu o jednoznaczny zapis w karcie opisu stanowiska służbowego, ale także w ramach innych zadań zlecanych przez przełożonych, zwłaszcza w sytuacji, gdy zakres obowiązków na danym stanowisku – tak jak ma to miejsce w przypadku skarżącego (pkt 12 jego zakresu obowiązków; k. 16 akt adm.) – wyraźnie przewiduje obowiązek wykonywania także takich "innych zadań".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że w świetle dotychczasowych uwag, § 10a ust. 3 rozp.dod.uposaż. musi być odczytywany jako przepis ustanawiający kolejną (trzecią) – a nie jedyną – przesłankę warunkującą nabycie prawa do dodatku specjalnego, w postaci zajmowania stanowiska służbowego o wymienionej w tym przepisie specjalności. Dopiero łączne spełnienie wszystkich trzech wskazanych wyżej przesłanek uprawnia żołnierza do ubiegania się o dodatek specjalny za bezpośrednią obsługę statków powietrznych.

Z przytoczonych wyżej względów Sąd pierwszej instancji nie podzielił odmiennego poglądu prawnego wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 1088/13, w którym przyjęto, że §10a ust. 3 rozp.dod.uposaż. wskazuje wyraźny, zamknięty katalog stanowisk służbowych objętych prawem do dodatku, który nie daje organom możliwości oceny, czy żołnierz spełnia pozostałe dwie przesłanki wymienione w tym przepisie, tj. czy rzeczywiście, w ramach obowiązków wynikających z opisu zajmowanego stanowiska, wykonuje bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie skarżący legitymuje się specjalnościami wymienionymi w § 10a ust. 3 pkt 1 i 2 rozp.dod.uposaż., to jednak nie wykonuje "bezpośredniej obsługi statków powietrznych" w rozumieniu § 4 pkt 1a i § 10a ust. 1 rozp.dod.uposaż. Z treści części V (Podstawowe obowiązki) Karty opisu stanowiska służbowego zajmowanego przez skarżącego (k. 15 akt adm.), jak i z Zakresu obowiązków na tym stanowisku (k. 16 akt adm.) wynika, że wszystkie wykonywane przez niego zadania koncentrują się wokół obsługi urządzeń treningowych (popularnie zwanych niekiedy symulatorami), a nie statków powietrznych. Potwierdza to także treść innych dokumentów (opinii) zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy (k. 9 i k. 11). Ponadto skarżący nie wykazał, aby faktycznie wykonywał bezpośrednią obsługę statków powietrznych, np. w ramach dodatkowych zadań zlecanych przez przełożonych. Z informacji udzielonych przez skarżącego na rozprawie przed Sądem wynika, że nawet obsługiwane przez niego kasety DTC (ang. Data Transfer Cartridge), choć potencjalnie mogłyby zostać wykorzystane przez pilota także w samolocie, faktycznie wykorzystywane nie są, służąc tylko celom treningowym. Sam fakt, że skarżący posiada wiedzę i umiejętności, które mogłyby zostać wykorzystane przy bezpośredniej obsłudze statków powietrznych, nie wystarcza do uznania, że taką obsługę wykonuje. Podobnie jak podnoszona przez skarżącego okoliczność, że obsługuje on kasety DTC, które piloci szkolący się na urządzeniach treningowych potencjalnie mogliby też wykorzystać pilotując statek powietrzny.

Wprawdzie skarżący trafnie zauważył, że przepisy nie definiują pojęcia "bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych", to jednak z definicji legalnej "statku powietrznego" zawartej w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r. poz. 1393 ze zm.) – zgodnie z którą statkiem powietrznym jest urządzenie zdolne do unoszenia się w atmosferze na skutek oddziaływania powietrza innego niż oddziaływanie powietrza odbitego od podłoża – wynika, że analizowane pojęcie nie obejmuje przypadków, gdy bezpośrednio obsługiwane są tylko urządzenia treningowe. Podkreślić należy, iż prawodawca w przepisach § 4 pkt 1a i § 10a ust. 1 rozp.dod.uposaż. posłużył się jednoznacznym sformułowaniem "wojskowe statki powietrzne", bez uzupełniającego zastrzeżenia w rodzaju "lub inne urządzenia podobne" – co nie pozwala na obejmowanie zakresem tego sformułowania także urządzeń treningowych (podobnie: wyrok WSA z 5 października 2005 r., II SA/Wr 92/03, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a w rezultacie na utożsamianie bezpośredniej obsługi urządzeń treningowych z obsługą wojskowych statków powietrznych.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że skoro skarżący na zajmowanym stanowisku nie wykonuje bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych, to nie spełnia podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie wnioskowanego dodatku specjalnego, określonej w nie § 10a ust. 1 ab initio w związku z § 4 pkt 1a rozp.dod.uposaż. oraz z art. 80 ust. 1 pkt 1 u.s.w.z.z. i w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł P.W., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości zarzucił:

1. Naruszenie prawa materialnego:

a) art. 80 ust 1 i art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.),

b) § 4 ust. 1a oraz § 10 ust. 1, 3, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.),

polegające na niewłaściwej interpretacji i subsumcji wskazanych przepisów do stanu faktycznego i przyjęcie że skarżący nie obsługuje wojskowych statków powietrznych oraz zawężającą interpretację pojęcia "bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych";

2. Naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art., 7, art. 75 i art. 77 K.p.a., poprzez niewłaściwą i sprzeczną ocenę materiału dowodowego, polegającą na wybiórczym ustaleniu obowiązków służbowych odpowiadających obsłudze wojskowych statków powietrznych, zaniechaniem ustalenia zakresu czynności technicznych przeprowadzanych przez skarżącego, które zaliczane są do kategorii osprzętu lotniczego, wykluczenie kasety DTC jako urządzenia obsługującego wojskowy statek powietrzny oraz zaniechanie określenia jakie czynności należą do obsługi wojskowych statków powietrznych;

b) art. 7, art. 75 i art. 84 K.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych techniki wojskowej – lotniczej na okoliczność, czy obsługa urządzeń treningowych samolotów należy do obowiązków związanych z "bezpośrednią obsługą wojskowych statków powietrznych".

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz obu wydanych w sprawie decyzji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje na dokonanie zawężonej interpretacji treści § 10a ust. 3 rozp.dod.uposaż., a następnie odniesiono ją do sytuacji skarżącego, dokonując naruszenia prawa. Dodatkowo w sposób wadliwy oceniono dowody, jak i zaniechano przeprowadzenia dowodów, chociażby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakresu techniki wojskowej związanej z lotnictwem, pozwalającej na kategoryczne przyjęcie, czy obsługa urządzeń treningowych (symulatorów lotu) należy do którejś z kategorii wskazanych w § 10a ust 1 i 3 rozp.dod.uposaż. w związku z art. 80 ust 1 pkt 1 u.s.w.z.z.

Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, za słuszne uznać należy stanowisko, że obsługa urządzeń treningowych dla lotników nie należy do kategorii wskazanej w §10a ust 3 rozp.dod.uposaż. Urządzenia te są bowiem tożsame z wyposażeniem wojskowego statku powietrznego i służą przygotowaniu lotnika. Tym samym nienależyta obsługa takiego urządzenia przez skarżącego może prowadzić do późniejszej wadliwej pracy pilota i w najgorszym przypadku do drastycznych konsekwencji. Dlatego też stwierdzenie przez Sąd, że do wykonywania bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych przez skarżącego doszłoby tylko i wyłącznie w oparciu o jednoznaczny zapis w karcie opisu stanowiska służbowego oraz innych zadań zlecanych przez przełożonych, jest zbyt daleko idące i nieuprawnione. W konsekwencji narusza ono wskazane powyżej przepisy.

Autor skargi kasacyjnej, odnosząc się do rozważań Sądu co do wykonywania czynności służbowych przez P.W., w szczególności okoliczności, że nie wykonuje on bezpośredniej obsługi statków powietrznych, stwierdził, że są one nieuzasadnione. Wskazał, iż § 10a ust. 3 rozp.dod.uposaż. zawiera ogólne wskazanie rodzaju czynności technicznych uprawniających do dodatku, a nie enumeratywne wyliczenie. Dlatego też, w ocenie skarżącego, Sąd odnosząc swoje rozważenia do niniejszej sprawy winien zasięgnąć wiedzy specjalistycznej z zakresu techniki wojskowej – lotniczej, czy obsługa urządzeń treningowych mieści się w wymienionym katalogu, a nie dokonywać własnych ustaleń niepopartych żadnymi dowodami. Zdaniem skarżącego ma to istotne znaczenie w sytuacji, kiedy obsługuje on urządzenie DTC, które następnie jest przenoszone do samolotu stanowiąc jego integralną część. Obsługując DTC bezpośrednio odpowiada za bezpieczeństwo lotu i misji, które następnie wykonuje pilot. Z tego względu Sąd pierwszej instancji, w celu dokonania prawidłowych ustaleń, winien co najmniej zasięgnąć wiedzy specjalistycznej w tym zakresie.

Skarżący nie zgodził się również z przedstawioną przez Sąd pierwszej instancji interpretacją pojęcia "bezpośredniej obsługi wojskowego statku powietrznego", dokonaną w oparciu o przepisy ustawy Prawo lotnicze. Wskazany akt prawny normuje inną sferę lotnictwa niż lotnictwo wojskowe i przenoszenie zawartych w nim definicji do niniejszej sprawy jest nieuzasadnione. Ponadto rozstrzygnięcie Sądu stoi również w sprzeczności z zaszeregowaniem skarżącego w ramach pełnionej służby wojskowej, albowiem jego stanowisko odpowiada danym wskazanym w § 10a ust. 3 rozporządzenia.

Skarżący podał także, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu pominął odmienne stanowiska prezentowane w orzecznictwie dotyczące tej kwestii m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 49/10 (LEX nr 619966).

Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w P. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i odnosząc się do podniesionych w niej zarzutów wskazał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu w rozpoznawanej sprawie nie występują. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały oparte na obydwu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a., wynika, że istota sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie, w której przedmiot sądowoadministracyjnej kontroli stanowiła decyzja Dowódcy J.W. [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] w przedmiocie dodatku specjalnego za bezpośrednią obsługę wojskowego statku powietrznego, dotyczy tego, czy uzasadnione jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organ wydał tę decyzję bez naruszenia przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego w ramach którego operował. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w sprawie nie dopatrzono się naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Podniesione zarzuty nie czynią zatem niezasadnym i niezgodnym z prawem podjętego w sprawie rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącemu tego dodatku, zwłaszcza, że organ w kontrolowanej decyzji szczegółowo uzasadnił motywy, którymi się kierował wydając negatywną dla skarżącego decyzję. Natomiast według skarżącego – wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji – zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Jego zdaniem, stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie został prawidłowo ustalony i oceniony przez organ wojskowy, w tym zwłaszcza z punktu widzenia ziszczenia się przesłanek uzasadniających przyznanie mu tego rodzaju dodatku. W konsekwencji, skarżący podważył prawidłowość zaskarżonej decyzji, zarówno w zakresie odnoszącym się do faktycznych podstaw jej wydania, jak i w zakresie odnoszącym się do zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego regulujących uprawnienie żołnierza do otrzymania przedmiotowego dodatku.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Ocenę postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które dotyczą naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przepisów postępowania i do których należy odnieść się w pierwszej kolejności, poprzedzić należy koniecznym w rozpatrywanej sprawie ich wskazaniem – art. 7, art. 75 i art. 77 K.p.a., poprzez niewłaściwą i sprzeczną ocenę materiału dowodowego oraz art. 7, art. 75 i art. 84 K.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych techniki wojskowej.

Sposób sformułowania tych zarzutów i próba ich uzasadnienia wymaga przypomnienia i wyjaśnienia, że o skuteczności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które zostały oparte na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest zatem nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny.

Z punktu widzenia przedstawionych uwag stwierdzić należy, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia określonych w niej przepisów postępowania nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez jej autora.

Przechodząc do podanego wyżej zarzutu naruszenia określonych przepisów postępowania, zauważyć należy, iż przepisy wymienione jako naruszone są stosowane przez organ administracji publicznej, a nie sąd administracyjny, który prowadzi postępowanie w oparciu o przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Adresatem zarzutu naruszenia przepisów postępowania może być tylko Sąd pierwszej instancji. W postępowaniu kasacyjnym przedmiotem kontroli jest wyrok sądu, a nie decyzja administracyjna. W przypadku, gdy Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to sam naruszył przepisy zobowiązujące go do kontroli legalności działalności administracji publicznej. Jako podstawę kasacyjną należy zatem wskazać przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenia nie dostrzegł sąd. Tymczasem w niniejszej sprawie zarzut skargi kasacyjnej został ograniczony wyłącznie do podania wyżej wymienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bez powiązania z odpowiednimi przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Czyni to zarzut naruszenia wskazanych przepisów nietrafnym.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego – art. 80 ust. 1 i art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 4 ust. 1a i § 10 ust. 1, 3, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, poprzez ich błędną wykładnię i w jej następstwie niewłaściwe zastosowanie, stwierdzić należy, iż jest on niezasadny. Wskazać należy, iż w świetle art. 72 ust. 1 u.s.w.z.z., uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia. Rodzaje dodatków, które otrzymują żołnierze zawodowi, określa art. 80 ust. 1 u.s.w.z.z., który w pkt 1 ust. 1 przewiduje dodatek specjalny – za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej. Określenie szczególnych właściwości lub warunków pełnienia służby, uprawniających żołnierza zawodowego do otrzymywania dodatku specjalnego zawiera § 4 pkt 1-9 rozp.dod.uposaż., który w pkt 1a zalicza do nich wykonywanie bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych. Jednocześnie § 10a ust. 1 rozp.dod.uposaż. stanowi, że żołnierz zawodowy, który w ramach obowiązków wynikających z opisu zajmowanego stanowiska służbowego wykonuje bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych, otrzymuje miesięczny dodatek specjalny ustalony przy zastosowaniu określonych mnożników kwoty bazowej. Stanowiska służbowe objęte prawem do tego dodatku określa § 10a ust. 3 rozp.dod.uposaż. Przykładowe wyliczenie kryteriów, które uwzględnia się przy przyznawaniu żołnierzowi zawodowemu dodatku za wykonywanie bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych zawiera § 10a ust. 4 rozp.dod.uposaż.

Z kolei art. 81 ust. 1 u.s.w.z.z. stanowi, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry, w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do wyjaśnienia, czy fakt posiadania przez st. sierż. P.W. symbolu specjalności wojskowej, wymienionego w § 10a ust. 3 pkt 1 i 2 rozp.dod.uposaż., objętego prawem do dodatku za wykonywanie bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych, stanowi podstawę do przyznania mu przedmiotowego dodatku w sytuacji, gdy zarówno z opisu zajmowanego stanowiska, jak i podejmowanych czynności nie wynika, aby wykonywał on bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych.

Sąd pierwszej instancji dokonując wykładni przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, w tym art. 80 ust. 1 u.s.w.z.z. w zw. z § 4 pkt 1a i § 10a ust. 3 w zw. z ust. 1 i w zw. z ust. 4 rozp.dod.uposaż. przy uwzględnieniu treści art. 80 ust. 5 u.s.w.z.z. trafnie stwierdził, że do przyznania żołnierzowi zawodowemu dodatku specjalnego za wykonywanie bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek:

1) zajmowanie stanowiska służbowego o specjalności wojskowej wymienionej w § 10a ust. 3 rozp.dod.uposaż.,

2) z opisu zajmowanego stanowiska winien wynikać obowiązek wykonywania bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych,

3) wykonywanie bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych.

Wbrew stanowisku skarżącego oznacza to, że dla przyznania prawa do przedmiotowego dodatku specjalnego nie wystarcza posiadanie symbolu specjalności wojskowej, wymienionego w § 10a ust. 3 rozp.dod.uposaż. Gdyby zamiarem ustawodawcy było przyznanie tego rodzaju dodatku wszystkim żołnierzom zajmującym stanowiska służbowe wymienione w tym przepisie, nie wskazałby na ust. 1 § 10a rozp.dod.uposaż., z którego wynika, że tego rodzaju dodatek otrzymują ci żołnierze, którzy w ramach obowiązków wynikających z kart opisu zajmowanego stanowiska służbowego wykonują bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych.

W związku z powyższym, przy ocenie spełnienia bądź niespełnienia przez skarżącego w/w przesłanek uprawniających do przyznania przedmiotowego dodatku, kolejnym zagadnieniem wymagającym rozważenia było wyjaśnienie, czy z karty opisu zajmowanego przez niego stanowiska służbowego wynika, że ma on obowiązek bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych oraz czy faktycznie tego rodzaju obsługę wykonuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględniając definicję "statku powietrznego" zawartą w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze, dokonując analizy Karty opisu stanowiska służbowego i Zakresu obowiązków na stanowisku starszy technik Sekcji Urządzeń Treningowych, zajmowanym przez skarżącego, prawidłowo przyjął, że obsługa przydzielonych urządzeń treningowych – praca na symulatorze lotów nie może być uznana za wykonywanie bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych. Symulator nie jest bowiem wojskowym statkiem powietrznym. Nie spełnia on wymogów definicji wynikającej z przepisów ustawy Prawo lotnicze, która – wbrew twierdzeniom skarżącego – ma zastosowanie w niniejszej sprawie, jak również nie posiada tych cech, które na podstawie § 10a ust. 3 rozp.dod.uposaż. składają się na czynności obsługowe wojskowego statku powietrznego oraz nie uwzględnia wszystkich czynników, które wiążą się z okolicznościami związanymi z realnym lotem statkiem powietrznym. W zakresie powyższych ustaleń nie było zatem potrzeby przeprowadzania dowodu z opinii biegłych, o co wnosił skarżący.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela w konsekwencji stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu powołanego przez skarżącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 49/10.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe rozważania upoważniają do stwierdzenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej wykładni i właściwego zastosowania wskazanych jako naruszone przepisów prawa materialnego.

Z tych względów, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.