Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 965/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art.4 ust.1 pkt 2, pkt 5
journal: Dz.U. 2014 poz 782
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity
article: art.96 ust.4
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 2 ust.1
journal: Dz.U. 2013 poz 932
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa - tekst jednolity.
article: art. 61 ust.1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.) Sędziowie WSA Anna Mierzejewska Olga Żurawska – Matusiak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Okręgowy Sąd Dyscyplinarny [...] Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej do rozpatrzenia punktu 1, 2, 3 wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. z dnia [...] lutego 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2015 r. Prezes Stowarzyszenia [...] zwrócił się do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Architektów RP w [...]. o udostępnienie, w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, danych w zakresie następujących pytań:

1) ile postępowań dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz odpowiedzialności zawodowej w roku 2013 i 2014 toczyło się przed Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym [...] Okręgowej Izby Architektów RP,

2) ile postępowań dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz odpowiedzialności zawodowej, które toczyły się przed Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym [...] Okręgowej Izby Architektów RP w roku 2013 i 2014, zakończyło się prawomocnym orzeczeniem,

3) ile postępowań dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz odpowiedzialności zawodowej, które toczyły się przed Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym [...] Okręgowej Izby Architektów RP zakończyło się prawomocnym ukaraniem obwinionego w roku 2013 i 2014.

4) kiedy i gdzie planowane są posiedzenia przed Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym [...] Okręgowej Izby Architektów RP w roku bieżącym.

Pytany podmiot odmówił odpowiedzi na powyższe pytania. Wnioskodawca wywiódł skargę do tutejszego Sądu na bezczynność organu.

W uzasadnieniu, powołując przepisy Konstytucji RP oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej, a także orzeczenia sądów administracyjnych, przekonywał, że całość żądania, zawartego w spornym wniosku, dotyczy materii informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Organ podniósł, że:

- pytanie nr 1 jest niejasne, bo nie jest wiadomym, czy dotyczy postępowań w toku, zakończonych, czy wszystkich wszczętych,

- pytanie nr 2 jest niejasne, bowiem postępowania w trybie odpowiedzialności zawodowej nie kończą się orzeczeniami,

- pytanie nr 3 jest niejasne, bowiem w postępowaniach w trybie odpowiedzialności zawodowej nie występuje obwiniony,

- odpowiedź na pytanie 4 nie może być udzielona, gdyż rozprawy dyscyplinarne są jawne tylko dla członków izby, a nadto planowanie rozpraw odbywa się w każdej sprawie indywidualnie i nie ma listy wszystkich wokand na dany rok kalendarzowy.

Organ pytany zwrócił nadto uwagę na fakt, że nie gospodaruje on mieniem publicznym, ani nie wykonuje zadań władzy publicznej, a co za tym idzie, nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługiwała częściowo na uwzględnienie.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu, w jego realiach faktycznych, sprowadzała się do oceny tego, czy organ pytany, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji publicznej.

Zgodnie z art. 4 ust.1 pkt 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782) obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne, oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy samorządów gospodarczych i zawodowych.

Z przywołanej regulacji wynika, iż ustawodawca w zakresie obowiązku udzielania informacji publicznej, zrównał organy samorządów zawodowych i gospodarczych z władzami publicznymi.

Omawiany przepis wywodzi się bezpośrednio z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przywołany przepis Konstytucji RP potwierdza więc generalne uprawnienie obywateli do dostępu do informacji m.in. o działalności organów samorządu zawodowego.

Wbrew twierdzeniom pytanego organu, z art. 61 ust. 1 Konstytucji nie sposób skutecznie wywieść, iż dostęp do omawianych informacji uzależniony jest od kumulatywnego spełnienia przez organ samorządu zawodowego dwóch przesłanek, tj. wykonywania zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Ustawodawca spełnienie ww. wymogów połączył jedynie z uprawnieniem do uzyskiwania informacji o działalności innych osób oraz jednostek organizacyjnych. Nie połączył ich zaś z uprawnieniem do uzyskiwania informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego.

Materia uregulowania dostępu do informacji o działalności ww. organów samorządowych została bowiem opisana w pierwszej części drugiego zdania ust. 1 art. 61 Konstytucji RP. Zwrot użyty w tej części, tj. "prawo to obejmuje również ..." w sposób jednoznaczny wskazuje na intencję ustawodawcy zrównania problematyki dostępu do informacji o działalności organów samorządu zawodowego i gospodarczego z dostępem do informacji o działalności organów władzy publicznej.

Regulacja odnosząca się do innych osób oraz jednostek organizacyjnych, została zaś umiejscowiona w dalszej części zdania drugiego omawianego przepisu, po przecinku. Taki zabieg stylistyczny, w myśl zasad prawidłowej legislacji, wskazuje, w sposób niebudzący wątpliwości, na wolę ustawodawcy wyodrębnienia tej regulacji od unormowań odnoszących się do organów samorządu gospodarczego i zawodowego.

Również ustawodawca, tworząc ustawę o dostępie do informacji publicznej, w sposób zgodny z powyższymi konkluzjami zinterpretował art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Dopiero bowiem w pkt 5 ust. 1 art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej zawarł uregulowania dotyczące innych osób lub jednostek organizacyjnych i połączył uprawnienie do uzyskania informacji o ich działalności od kumulatywnego spełnienia przesłanki wykonywania zadań publicznych i dysponowania majątkiem publicznym.

Stąd też, wbrew twierdzeniom organu pytanego, jakie można wywieść z treści odpowiedzi na skargę, art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie rozszerza ustalonego w Konstytucji RP zakresu podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej. Ustawodawca tworząc omawianą ustawę nie przekroczył umocowania zawartego w art. 61 ust. 4 Konstytucji RP.

W świetle powyższego, w ocenie tutejszego Sądu, przepis art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782) jest kompatybilny z uregulowaniem zawartym w przepisie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Regulacje konstytucyjne zostały bowiem w pełni inkorporowane do ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stąd bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawała kwestia tego, że podmiot pytany nie gospodaruje mieniem komunalnym, czy majątkiem Skarbu Państwa. Dla powstania po stronie organu obowiązku udzielenia informacji publicznej, wystarczającym jest bowiem spełnienie jednej z przesłanek wyżej omówionych.

Przechodząc zaś do meritum niniejszej sprawy, wskazać należało, iż okolicznością niesporną było to, że Okręgowy Sąd Dyscyplinarny [...] Okręgowej Izby Architektów RP jest organem samorządu zawodowego.

Okolicznością wynikającą z uregulowań prawnych jest też to, że wykonuje on w zakresie objętym żądaniem, zadania publiczne.

Samo pojęcie "zadania publiczne", jest sformułowaniem niezwykle szerokim i pojemnym. Najogólniej więc rzecz ujmując, zadania takie charakteryzują się użytecznością dla wszystkich obywateli Państwa. Dotyczą bowiem dobra powszechnego, w zakresie sfery innej, niż sfera prywatna. Jedną z takich zaś właśnie sfer publicznych, jest niewątpliwie kultura. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa, wykonywanie zawodu architekta polega na współtworzeniu kultury.

Z powyższej regulacji w sposób niezbity wynika więc, że architekci tworząc kulturę, wykonują zadania, w których obrębie znajduje się materia dobra powszechnego, a więc mającego charakter dobra publicznego.

Należy także mieć na względzie to, że architekci projektując obiekty budowlane (art. 2 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy), wpływają na tworzenie ładu przestrzennego, mającego niewątpliwie charakter dobra publicznego. De facto swoją pracą architekci wykonują więc zadania publiczne.

Za trafnością powyższej konkluzji przemawia również to, że wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, przysługuje wyłącznie osobom wpisanym na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego (art. 6 ust. 1 cyt. ustawy). Stąd też działania samorządu architektów, polegające na zrzeszaniu architektów, jak też polegające na nadawaniu i pozbawianiu uprawnień budowlanych, noszą znamiona zadań publicznych.

W sposób szczególnie jaskrawy widoczne jest zaś wykonywanie zadań publicznych przez organ Okręgowych Izb Architektów, jakim jest m.in. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny (§ 15 ust. 2 Statutu Izby Architektów). Jedną z kar, jakie może bowiem orzec ten organ, jest skreślenie z listy członków Izby.

Zestawiając zaś przedmiotowe uprawnienie z treścią art. 6 ust. 1 omawianej ustawy, jako oczywista jawi się konkluzja, iż Okręgowy Sąd Dyscyplinarny, mając wpływ na skład Izby, decyduje o tym, czy dana osoba może wykonywać zadania publiczne jako architekt.

Uzupełnienie powyższych konkluzji znaleźć można w treści Statutu Izby Architektów. Zgodnie z jego § 7 pkt 3 samorząd architektów traktuje swój zawód jako zawód zaufania publicznego. To zaś również świadczy o tym, że samorząd zawodowy architektów, a zwłaszcza jego organ w postaci Sądu Dyscyplinarnego, wykonuje zadania publiczne. Ma bowiem bezpośredni wpływ na skład Izby, a więc na to, czy dana osoba będzie mogła wykonywać zadania publiczne jako architekt.

Stąd, wobec treści art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie budzi zatem wątpliwości fakt, że organ pytany, jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej.

Przechodząc zaś już do materii oceny tego, czy organ, zajmując stanowisko w odpowiedzi na skargę, uwolnił się od zarzutu bezczynności, to wskazać należało, iż o takiej ekskulpacji można mówić wyłącznie w odniesieniu do pytania nr 4. Organ podał bowiem, że nie posiada planu wokand na bieżący rok. Skoro zaś nie dysponował informacją określoną we wniosku, to oczywistym jest, że nie mógł jej udostępnić stronie. Materia niesprecyzowanych zamierzeń na przyszłość wyłączona jest zaś z kręgu informacji publicznej. W takiej sytuacji, wystarczającym działaniem organu zobowiązanego, było poinformowanie o powyższym podmiotu pytającego. Skoro jednak takiej odpowiedzi organ udzielił pytającemu dopiero w odpowiedzi na skargę, to prowadzi to do konkluzji, iż na dzień składania skargi organ pytany pozostawał w bezczynności. Z tych względów postępowanie w zakresie pytania nr 4, na mocy art. 161 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało umorzyć, gdyż dopiero w trakcie jego trwania, stało się bezprzedmiotowe z uwagi na udzielenie odpowiedzi.

W ocenie tutejszego Sądu, organ popadł zaś w bezczynność w zakresie objętym pozostałymi pytaniami wniosku.

Wbrew twierdzeniom organu, pytania te były bowiem czytelne i nie mogły nastręczać obiektywnych trudności w zrozumieniu intencji pytającego podmiotu, jak też ich zakresu przedmiotowego.

Z treści pytania nr 1 wynika wprost intencja pytanego, otrzymania odpowiedzi odnośnie wszystkich postępowań, których tok obejmował wskazane w pytaniu lata. Wnioskodawca posłużył się bowiem sformułowaniem "ile postępowań ... toczyło się". Skoro pytający nie nawiązywał do materii zakończenia postępowań, organ pytany nie powinien mieć obiektywnych kłopotów ze zrozumieniem zakresu przedmiotowego pytania. Nie istniały bowiem obiektywne przesłanki do formułowania wątpliwości oznaczonych w odpowiedzi na skargę.

W pełni czytelny był też zakres przedmiotowy pytań nr 2 i 3. Okoliczność, że postępowania toczące się w trybie odpowiedzialności zawodowej nie kończą się orzeczeniami, nie sprawiała aby odpowiedź na pytanie w tym zakresie miała być niemożliwa. Pytający wprost nawiązywał bowiem do materii zakończenia postępowań. To, że posłużył się sformułowaniem "orzeczenie", zamiast "decyzja", nie zmieniało jasno wyartykułowanej intencji wnioskodawcy, nawiązania do materii prawomocnych rozstrzygnięć kończących dane postępowania.

Nadto zwrócić należało uwagę na to, że mimo tego, iż organ o odpowiedzialności zawodowej rozstrzyga w formie decyzji, to w ustawie z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - w art. 96 ust. 4, mowa jest o "orzeczeniu" kary. Skoro więc sam ustawodawca, odnosząc się do tematyki odpowiedzialności zawodowej, posługiwał się sformułowaniem "orzeczenie", to sprawiało to, że pytający także mógł w sposób uprawniony sformułowaniem tym się posługiwać, nie obawiając się, że nie zostanie zrozumiany przez adresata wniosku.

W świetle powyższego, nie mogło budzić obiektywnych wątpliwości organu to, że pytanie nr 2 w zakresie odnoszącym się do odpowiedzialności zawodowej, dotyczyło kończących rozstrzygnięć wydawanych w ramach procedury opisanej w Rozdziale nr 10 ustawy – Prawo budowlane.

Również to, że pytający w pytaniu nr 3 posłużył się sformułowaniem "obwiniony", nie sprawiało obiektywnie trudności w zrozumieniu pytania i jego zakresu. Ustawodawca tworząc Rozdział nr 10 ustawy – Prawo budowlane, nie posłużył się żadnym sformułowaniem określającym osobę, wobec której zostało wszczęte postępowanie dotyczące odpowiedzialności zawodowej. Stąd posłużenie się we wniosku określeniem "obwiniony", było dopuszczalne. Sformułowanie to dotyczy przecież osoby, wobec której toczyło się postępowanie. Nie mogło więc nastręczać organowi trudności, czy kłopotów w ustaleniu zakresu przedmiotowego również tego pytania.

Niezależnie od powyższych konkluzji dodać należało, że wątpliwości organu co do czytelności pytań nr 2 i 3, dotyczyły jedynie materii odpowiedzialności zawodowej. Takich wątpliwości organ nie wysnuł zaś w odniesieniu do materii odpowiedzialności dyscyplinarnej, a mimo to nie udzielił w tym zakresie żadnej odpowiedzi. Tym samym w tym też zakresie popadł w bezczynność.

Odnosząc się do kwestii oceny bezczynności organu pod kątem posiadania przez nią cech rażącego naruszenia prawa, to podkreślić należało, ze materia przyczyn leżących u podstaw braku uwzględnienia wniosku strony, ma wpływ na ocenę tego, czy bezczynność organu nosiła cechy bezczynności kwalifikowanej. W ocenie tutejszego Sądu, w realiach faktycznych sprawy nie sposób dopatrzyć się takiego kwalifikowanego rodzaju bezczynności po stronie organu. Nieuwzględnienie wniosku strony wynikało bowiem z odmiennej interpretacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W tym stanie sprawy, uznając iż organ, popadł w bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej, w zakresie opisanym w pkt 1 wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Rozstrzygnięcie ujęte w pkt 2 wyroku wydane zostało na mocy art. 161 § 1 pkt 3 cytowanej już wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach Sąd rozstrzygnął zgodnie z dyspozycją art. 200 powołanej ustawy z dnia – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.