Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 152/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji w części
Uchylono postanowienie I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 102 § 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 130a
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lipca 2017 r. sprawy ze skargi M. O., R. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdów 1. uchyla pkt II postanowienia Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]; 2. uchyla postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w zakresie, w jakim utrzymuje w mocy pkt II postanowienia Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących M. O. i R. O. kwotę [...]zł (sześćset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Po 16/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi M. O. i R. O. – wspólników spółki cywilnej "[...]" w P. uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2015r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdów.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż zaskarżonym postanowieniem utrzymane zostało w mocy postanowienie Starosty [...] przyznające M. i R. małż. O. zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdów usuniętych w trybie art. 130a cyt. ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Podmiotami wskazanymi w omawianym postanowieniu, od których przyznano zwrot poniesionych wydatków oraz wynagrodzenie za dozór pojazdów są Starosta W. (pkt I Postanowienia) oraz Skarb Państwa – W. W. (pkt II Postanowienia). Wynika z powyższego, że wymienione wyżej podmioty były stronami postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem. Obciążenie Skarbu Państwa – W. W. obowiązkiem zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem przez skarżących dozoru oraz wynagrodzeniem za dozór pojazdów umieszczonych na prowadzonym przez nich strzeżonym parkingu jednoznacznie wskazuje, że W. W. był stroną omawianego postępowania. Z akt administracyjnych wynika, że W. W. występował jako strona postępowania przed organem I instancji i doręczono mu postanowienie Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2015r. Z akt administracyjnych nie wynika jednak by W. W. został zawiadomiony o zakończeniu postępowania przed SKO ani też by doręczono mu zaskarżone postanowienie tego organu. W zażaleniu na postanowienie wydane przez Starostę W. , M. i R. O. kwestionują zgodność z prawem tego postanowienia również odnośnie punktu II, w którym zwrotem wydatków za dozór i przechowywanie pojazdów obciążono Skarb Państwa – W. W.. Wynika stąd, że zaskarżone postanowienie SKO, którego nie doręczono W. W. jako stronie postępowania i którego nie zawiadomiono o zakończeniu postępowania administracyjnego, wydane zostało z naruszeniem art. 7, 10 Kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] nr [...], z [...] stycznia 2015 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotem postępowania jest kwestia przyznania wnioskodawcom kosztów związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzeniem za dozór pojazdów umieszczonych na należącym do nich parkingu strzeżonym. Koszty te winny przysługiwać od dnia umieszczenia danego pojazdu na parkingu do dnia uprawomocnienia się postanowień sądu o przepadku takiego pojazdu na rzecz powiatu. Podstawą prawną przyznania wynagrodzenia jest tu art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 130a ust. 5f i ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a ponadto art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Starosta W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. orzekł:

- w pkt I o przyznaniu od Starosty W. M. i R. O. prowadzącym gospodarczą pod firmą: Firma O. , [...] [...], [...], konieczne wydatki związane z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdów umieszczonych na parkingu strzeżonym przez nich prowadzonym na podstawie art. 130a ust. 1 i 4 Prawo o ruchu drogowym, powstałych w okresie od dnia umieszczenia pojazdu na parkingu strzeżonym, z wyłączeniem okresu, przechowania pojazdów o którym mowa w art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, do dnia uprawomocnienia się postanowień Sądu Rejonowego w W. przepadku pojazdów na rzecz Powiatu W. , w wysokości łącznej [...] zł, na którą składają się: kwota za usunięcie łącznie [...] zł, kwota za przechowanie łącznie: [...] zł.

- w pkt II o przyznaniu od Skarbu Państwa - W. W. na podstawie art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, Marii i R. O. prowadzącym działalność gospodarcza pod firmą: Firma O. , [...] 8, [...], zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdów umieszczonych na parkingu strzeżonym przez nich prowadzonym na podstawie art. 130a ust. 1 i 4 ustawy prawo o ruchu drogowym, które powstały po upływie terminu, o którym mowa art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, w wysokości [...] zł.

Dalej organ wskazał, iż ustalając wysokości kosztów podlegających zwrotowi organ przeprowadził analizę rynku zarówno w odniesieniu do usługi przechowania pojazdu na parkingu strzeżonym, jak i usług związanych z ich holowaniem, dojazdem i załadunkiem. W ocenie Kolegium przedstawiona analiza i ustalenie przeciętnej ceny przechowywania pojazdów na kwotę [...]zł miesięcznie oddaje rzeczywisty koszt, który ponosi przedsiębiorca zajmujący się dozorem pojazdów. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem odwołującego, że koszt ten winien być większy, bo nadzór nad pojazdami powierzonymi mu przez powiat, w wielu przypadkach uszkodzonymi lub nawet rozbitymi, wymaga dodatkowych nakładów związanych ze specjalistycznym zabezpieczeniem (np. poprzez zadaszenie, grodzenie, monitoring). W ocenie Kolegium wnioskodawca nie udowodnił, że poniesione przez niego koszty wyniosły więcej niż występujące na identyczne tego typu usługi w regionie, ani też nie uprawdopodobnił, że jego nakłady były ponadprzeciętne.

W kontekście wielkości kosztów przechowania Kolegium nie może się również zgodzić z oczekiwaniem wnioskodawcy, by koszty przechowania wyliczone zostały z uwzględnieniem stawek opłat wynikających z załącznika do uchwały Rady Powiatu W. Nr [...], z dnia 25 kwietnia 2007 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie z drogi i [...] pojazdów. Bogate orzecznictwo z tego zakresu (np wyroki NSA z dnia 15.05.2007 r., sygn. akt I OSK 768/06, Lex nr 347847 oraz z dnia 10.03.2009 r., sygn. akt I OSK 1399/08, a także WSA w Gliwicach z dnia 29.05.2014 r. sygn. akt II SA/G1 28/14, Lex nr 1522557, z dnia 14.04.2014 r. sygn. akt II SA/G1 1784/13, Lex nr 1519781 oraz z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt II SA/G1 1006/12, Lex nr 1437346, czy WSA w Łodzi z dnia 06.03.2012 r. sygn. akt III SA/Łd 40/12, Lex nr 1139543) potwierdza, że opłaty za parkowanie ustalone przez radę powiatu w trybie art. 130a ust. 6 ustawy - Prawa o ruchu drogowym nie odnoszą się do Skarbu Państwa (powiatu), lecz do właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach. Ustalone w taki sposób stawki opłat mogą stanowić jedynie jeden z elementów ustalania kosztów dozoru. Organ ustalający wynagrodzenie za tę usługę pomocniczo może posiłkować się tymi danymi, biorąc pod uwagę parametry stawek miesięcznych, ale nie dobowych, które z natury rzeczy są wyższe. Kolegium uważa również, że organ I instancji prawidłowo do wyliczenia kosztów usunięcia pojazdów przeanalizował koszty usług dojazdu i holowania, załadunku i rozładunku wraz z dodatkiem za pracę w dni wolne od pracy, w powiązaniu do stawek przyjętych w uchwale Rady Powiatu W. z dnia 25 kwietnia 2007 r. Badając rynek lokalny i regionalny organ ustalił przeciętny koszt dojazdu na [...] zł/km, koszt holowania na [...] zl/km, a koszt załadunku i rozładunku na kwotę [...]zł. Ponieważ stawki te przekraczały stawki zawarte w uchwale, organ przyjął za bardziej odpowiadające rzeczywistym kosztom, stawki zaczerpnięte z uchwały nr [...] na poziomie [...] zł/km (za dojazd), [...] zł/km (za holowanie), [...] zł (za załadunek/rozładunek) oraz 50% łącznych kosztów usunięcia (jako dodatek nocno - świąteczny). Kolegium uznaje te stawki za odpowiednie ponieważ ich wielkości brutto odpowiadają kosztom wolnorynkowym, udokumentowanym przez organ.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli M. O. oraz R. O. zarzucając jej naruszenie:

1) przepisu § 1 uchwały nr [...] Rady Powiatu W. z dnia 25 kwietniu 2017 r. oraz stanowiącego integralną część powyższej uchwały załącznika, w którym wyszczególnione są stawki opłat za czynności związane z usuwaniem i parkowaniem pojazdów poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji przyznanie skarżącym kwot stanowiących wynagrodzenie oraz zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorowaniem poszczególnych pojazdów w zaniżonej wysokości;

2) art. 130a ust. 2 ustawy z dnia z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż opłaty ustalane w drodze uchwały rady powiatu dotyczą wyłącznie właścicieli usuniętych pojazdów, nie zaś skarżących, którym zlecono usuwanie i dozorowanie pojazdów;

3) art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U 2014 r., poz. 1619) o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego zastosowanie i uznanie, że ww. przepis stanowi podstawę prawną przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za świadczone usługi przez Skarżących;

4) art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr, 152, poz. 1018) poprzez jego zastosowanie i uznanie, iż za okres po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu do dnia 4 września 2010 r. tj. do dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym odpowiedzialność w przedmiocie ustalenia wysokości i zapłaty wynagrodzenia i zwrotu wydatków ponosi Skarb Państwa;

5) art. 7 Kpa poprzez pobieżne wyjaśnienie sprawy, bowiem postanowienie Organu jest lakoniczne i praktycznie powiela treść decyzji Organu I instancji.

Wskazując na powyższe strona wniosła na podstawie art. 145a Ppsa o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części tj. w zakresie nieprzyznającym skarżącym kwoty [...]zł i wskazanie organowi rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie przez organ postanowienia o przyznaniu i zapłacie na rzecz skarżących wynagrodzenia i zwrotu wydatków od Starosty [...] w Wągrowcu w części niezapłaconej kwoty ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż zgodnie z najnowszym orzecznictwem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 maja 2015 r., II SA/Sz 209/15, "ze względu na zmianę ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. właściwości organu orzekającego w sprawie zapłaty wynagrodzenia i zwrotu wydatków z tytułu dozoru pojazdów usuniętych z drogi, nie jest właściwe rozstrzyganie tych kwestii na podstawie art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych. Kompletną i wystarczająca podstawę do prowadzenia postępowania pomiędzy starostą i podmiotem, świadczącym usługi w zakresie usuwania pojazdów i ich parkowania, stanowi przepis art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym".

Skarżący podnieśli, iż wobec tego nietrafna jest ocena organu, iż skarżący są zobowiązani do szczegółowego wykazania rzeczywistych wydatków związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdów, bowiem taki obowiązek został przez organ powiązany z art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który nie stanowi podstawy prawnej rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Skarżący wskazali, iż udowodnili rzeczywisty koszt oraz wartość wynagrodzenia na podstawie dokumentów wskazanych w pkt II. 3 niniejszej skargi oraz poprzez sam fakt zlecenia przez Starostę [...] skarżącym świadczenia usług usuwania i przechowywania pojazdów na rzecz powiatu [...], co w konsekwencji pozwala stwierdzić, iż skarżący spełnili kryteria, od których zależne jest ustalenie wynagrodzenia i zwrot wydatków (pkt II. 2 praż pkt II. 3 niniejszej skargi).

W ocenie skarżących ustalone stawki uchwałą nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. odpowiadają rzeczywistym kosztom, jaki jest związany z usuwaniem pojazdów i ich przechowywaniem. Ponadto określone stawki nie mają charakteru represyjnego dla kierowców przechowywanych pojazdów, nie stanowią grzywny czy kary administracyjnej, dlatego też nie można uznać, iż na stawki objęte ww. uchwałą składaj.) się inne składniki poza właśnie rzeczywistym kosztem wykonania czynności usuwania i przechowania pojazdów oraz wynagrodzenia za ww. usługi.

Zdaniem skarżących organ bezzasadnie stwierdził, iż po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu do dnia 4 września 2010 r. tj. do dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy z dnia z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym odpowiedzialność w przedmiocie ustalenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków ponosi Skarb Państwa - w myśl przepisu art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr, 152, poz. 1018).

Zdaniem skarżących jedynym podmiotem obowiązanym do uiszczenia wynagrodzenia jest Starosta W..

Dalej skarżący wyjaśnili, iż organ niesłusznie uznał, że przyrównanie stawek miesięcznych obowiązujących na parkingach prywatnych i uśrednienie ww. stawki, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia stawki [...] zł miesięcznie, jest adekwatną metodą wyliczenia stawki dla wynagrodzenia na rzecz skarżących. Zdaniem skarżących nie sposób zrównywać ceny za świadczenie usług parkingowych samochodów prywatnych z dozorem pojazdów, które najczęściej zostały porzucone przez właścicieli lub orzeczono wobec nich przepadek jako przedmiotów służących do popełnienia przestępstwa. Usługi parkingowe są świadczone na podstawie umowy cywilnoprawnej, gdy tymczasem dozorowanie usuniętych pojazdów stanowi wykonywanie czynności administracyjnych, poprzedzone odpowiednią procedurą, a mianowicie wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu i późniejszym wydaniem przez Sąd Rejonowy postanowienia o przepadku pojazdu. Należy również pamiętać, iż organ nie wziął pod uwagę w zaskarżonym postanowieniu specyfiki parkingu skarżących, który jest lepiej uzbrojony i zaopatrzony w odpowiedni sprzęt, aniżeli parkingi, których stawki opłat Starosta W. wziął do porównania. Parking pojazdów dozorowanych musi być zaopatrzony w monitoring, odpowiednie oświetlenie, instalację odprowadzającą ścieki z parkingu do separatora (zgodnie z przepisami o ochronie środowiska). Na parkingu muszą znajdować się miejsca dla odpowiedniej liczby pojazdów, w tym miejsca dla samochodów ciężarowych. Nadto na parkingu umieszczane są zniszczone w wypadkach drogowych, niesprawne technicznie, spalone, niezdolne do samodzielnego. Pojazdy uszkodzone lub rozbite obowiązkowo powinny zostać umieszczone w pomieszczeniach zamkniętych bez dostępu osób trzecich. Powyższe warunki spełniał parking skarżących, które to wymogi nie dotyczą parkingów dla samochodów prywatnych. Należy pamiętać, że zwykły parking miejski nie przyjmie samochodu uszkodzonego czy rozbitego.

Ponadto skarżący rozpoczęli świadczenie usług dozorowania i usuwania pojazdów w 2008 r., a więc w okresie obowiązywania art. 130a ust. 5b i 5d ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W ocenie skarżących średnia stawka w wysokości [...] zł za miesiąc parkowania jest nie do zaakceptowania. Organ bezpodstawnie uznał, iż koszt przechowania i dozorowania pojazdów ustalony w Załączniku do Uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 roku nie dotyczy skarżących, mimo że w uzasadnieniu ww. uchwały stwierdzono, iż "Jednostki wyznaczone są zobowiązane usuwać pojazdy z drogi i umieszczać je na wyznaczonym parkingu, w przypadkach wyszczególnionych w art. 130a ust 1, 2 wymienionej ustawy (ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - prawo o ruchu drogowym) za opłatą ustaloną przez Radę Powiatu [...] (...)".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentacje zawarta w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z nia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalek "Ppsa" polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy postanowienia Starosty [...] przyznającego M. i R. małż. O. zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdów usuniętych w trybie art. 130a cyt. ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

W pierwszej kolejności Sąd postanowił wyjaśnić co legło u podstaw częściowego uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Starosty.

Podstawę materialnoprawna zapadłej w niniejszej sprawie decyzji stanowił m.in. art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że od wielu już lat obowiązuje w Prawie o ruchu drogowym zasada, iż to właściciel ponosi koszty usunięcia pojazdu z drogi. Dotyczy to zwłaszcza przypadku nieokazania przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu (art. 130a ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym). Wedle obecnego brzmienia odpowiedzialność właściciela (dysponenta pojazdu) jest dodatkowo skonkretyzowana w art. 130a ust. 10h i 10i, które wskazują zakres owej odpowiedzialności oraz stanowią podstawę prawną do orzekania o niej przez starostów.

Odrębnie należy rozważać problem rozliczeń z podmiotami realizującymi usługi w zakresie usuwania pojazdów.

Przed przystąpieniem do szczegółowych rozważań Sąd pragnie wskazać na okoliczność wielokrotnego nowelizowania art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, który reguluje zagadnienia związane z usuwaniem pojazdu z drogi na koszt właściciela.

Zauważyć bowiem trzeba, iż zgodnie z pierwotnym brzmieniem tegoż przepisu, dodanego do ustawy Prawo o ruchu drogowym z dniem 1 stycznia 2002 r. (Dz. U. Nr 129, poz. 1444 z 2001 r.) w przypadkach określonych w ust. 1 i 2 art. 130a pojazd jest usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę (art. 130a ust. 5), usunięty pojazd umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, wysokość opłat ustala rada powiatu (art. 130a ust. 6), zaś wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 6 (art. 130a ust. 7). Jednocześnie w art. 130a ust. 10 prawodawca ustalił, że pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.

Następnie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 2005 r. (Dz.U. Nr 109, poz. 925 z 2005 r.) art. 130a ust. 5 i ust. 6 zdanie pierwsze zostały uznane za niezgodne z art. 2 i art. 22 Konstytucji RP. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis utracić miał moc z dniem 30 czerwca 2006 r.

Zasadniczą przesłanką stwierdzenia przez Trybunał sprzeczności powyższej regulacji z Konstytucją RP było naruszenie przez nią zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej, ze względu na to, iż brak w ustawie jakichkolwiek przesłanek materialnoprawnych, które determinowałyby treść decyzji rozstrzygnięć podejmowanych przez starostę zarówno co do wyznaczenia podmiotu gospodarczego, który z wyłączeniem innych uczestników tej sfery rynku usług byłby uprawniony do usuwania pojazdów z drogi w sytuacjach opisanych w art. 130a ust. 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym, jak i podmiotu prowadzącego parking strzeżony, na którym następnie umieszczany byłby usunięty pojazd.

Stąd też Trybunał skonstatował, że regulacja (także ta, zawarta w ustawie), która ustanawia ograniczenie w korzystaniu z wolności działalności gospodarczej nie może poprzestawać na określeniu tylko formalnych elementów tego ograniczenia. Samo więc przyznanie staroście kompetencji do podejmowania działań o charakterze reglamentacyjnym, bez jednoczesnego doprecyzowania merytorycznych przesłanek jej realizacji nie może być uznane za spełniające konstytucyjny wymóg ustawowej podstawy ograniczenia. Brak bowiem materialnych przesłanek wykonywania przez starostę kompetencji określonych w art. 130a ust. 5 i 6 zd. 1 prawa o ruchu drogowym skutkuje niemożnością precyzyjnego określenia charakteru, jak i treści wprowadzanego ograniczenia.

Niezależnie od powyższego w uzasadnieniu swojego orzeczenia Trybunał wskazał, że inną okolicznością budzącą wątpliwości z punktu widzenia art. 2 Konstytucji jest niejasność co do charakteru prawnego stosunków pomiędzy starostą a podmiotem wyznaczonym do wykonywania czynności określonych w art. 130a ust. 5 i 6 ustawy oraz między właścicielem pojazdu a tym podmiotem. Taka sytuacja ułatwia "manipulowanie statusem", co oznacza możliwość rozmaitej kwalifikacji prawnej tych stosunków i przypisanie im diametralnie odmiennych reżimów prawnych.

W związku z powyższym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego doszło z dniem 19 października 2006 r. do wprowadzonej ustawą z dnia 22 września 2006 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 190, poz. 1400) nowelizacji art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. (Dz. U. Nr 100, poz. 649 z 2008 r.) art. 130a ust. 10 ustawy prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, został uznany za niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis we wskazanym zakresie utracił moc z dniem 12 czerwca 2009 r.

Do kolejnej znaczącej nowelizacji art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym doszło ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 z 2010 r.).

Ustawa ta dokonała szeregu zmian w art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, które jednakże weszły w życie w różnych terminach.

W szczególności z dniem 4 września 2010 r. weszła w życie zmiana art. 130a ust. 10 ustawy Prawo drogowe zgodnie z którą starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Nadto w tej samej dacie weszły w życie dodane do art. 130a ust. 10a do 10l, stanowiące między innymi, że jednostka prowadząca parking strzeżony, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w ust. 10, powiadamia o tym fakcie właściwego miejscowo starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu (ust. 10g) oraz, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta (ust.10h).

Natomiast z dniem z dniem 21 sierpnia 2011 r. ustawa nowelizacyjna z dnia 22 lipca 2010 r. między innymi uchyliła art. 130a ust. 5a, 5b, 5d i 5e upoważniające starostę do władczego wyznaczania jednostki organizacyjnej upoważnionej do usuwania pojazdów z drogi oraz prowadzenia parkingu strzeżonego, na którym pojazdy te są przechowywane i ustalające kryteria jakimi winien się przy tym wyznaczaniu Starosta kierować, wprowadzając w to miejsce art. 130a ust. 5f ustawy prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, należy do zadań własnych powiatu, zaś starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż, powierzenie wykonywania tego rodzaju zadań zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych oznacza konieczność przeprowadzenia odpowiedniej, przewidzianej tymi przepisami procedury zmierzającej do wyłonienia podmiotu zewnętrznego, który będzie je realizował, a następnie zawarcie z nim umowy cywilnej.

Powyższe wynika wprost z regulacji zawartych w ustawie z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r., nr 113, poz. 759 ze zm.), gdzie na zamawiającego nałożono obowiązek przygotowania i przeprowadzenia odpowiadającego wymogom ustawy postępowania o udzielenie zamówienia, a jako jedyna formę udzielenia zamówienia przewidziano zawarcie umowy, przy czym w art. 139 ust. 1 tej ustawy wprost wskazano, że do umów w sprawach zamówień publicznych, zwanych dalej "umowami", stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Z tą samą datą, to jest z dniem 21 sierpnia 2011 r. weszła także w życie zmiana art. 130a ust. 6, który stanowił dotąd, że wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, ustala rada powiatu, zaś po nowelizacji wskazywał, że rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1 i 2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a. Nową regulację uzupełniały zapisy zawarte w dodanych ust. 6a do 6e, ustanawiające maksymalną dopuszczalną wysokość opłat oraz zasady ich waloryzacji oraz wskazanie, że opłaty te stanowią dochód własny powiatu (ust. 6e).

W świetle przytoczonych wyżej regulacji oraz ich zmian w czasie dokonać należy oceny charakteru stosunków prawnych, które powstają w następstwie usunięcia pojazdu z drogi w trybie przewidzianym w art. 130a ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym i umieszczenia go na parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i oparkowanie, względnie usunięcia go z parkingu w przypadku orzeczenia przepadku nieodebrane pojazdu na rzecz właściwego powiatu.

Zauważyć bowiem należy, iż w następstwie powyższego usunięcia pojazdu z drogi dochodzi każdorazowo do powstania stosunku pomiędzy podmiotem faktycznie usuwający pojazdy z drogi i prowadzący parking strzeżony, a organem administracji, do zadań którego należy realizacja tych zadań.

Do relacji tej nie znajdą jakiegokolwiek zastosowania regulacje dotyczące ustalenia opłat obciążających właściciela pojazdu o jakich mowa w art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, co obejmuje zarówno decyzyjny tryb ustalania tych opłat, jak i wysokości opłat ustalanych przez radę powiatu na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym (por. wyrok 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 4/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. I OSK 3079/12).

W tym miejscu warto wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10 (ONSAiWSA z 2011 r. Nr 1, poz. 4) stanął na stanowisku, że: "jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130 a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449)".

W uchwale I OPS 1/10 zwrócono uwagę, że zgodnie z 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449) przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące przechowania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie darowizny, zrzeczenia się, dziedziczenia ustawowego oraz objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ten przepis jest zatem podstawą zastosowania art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacji, o której mowa w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

Warto w tym miejscu podkreślić, że rozporządzenie z dnia 23 kwietnia 2002 r. stanowiło nie tylko o możliwości stosowania art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacjach określonych w art. 130a Prawa o ruchu drogowym, ale również wyznaczało właściwość naczelników urzędów skarbowych – jako "organów egzekucyjnych" w takich sytuacjach (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Przechodząc do obecnego stanu prawnego zauważyć należy, że ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. znacząco zmieniono art. 130a Prawa o ruchu drogowym. Istotą nowelizacji było dostosowanie ustawy do wspomnianego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., P 4/06. Niejako przy okazji skorygowano jednak w dużej mierze procedurę związaną z usuwaniem pojazdów, w tym także regulacje dotyczące zadań i kompetencji organów. Wedle znowelizowanego art. 130a ust. 5f Prawa o ruchu drogowym usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych z dróg stało się zadaniem własnym powiatu. Z kolei w myśl art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym starosta został obowiązany w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi do występowania do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu.

Mając na względzie powyższe można oczywiście postawić pytanie, czy nadal aktualna pozostaje uchwała I OPS 1/10 i czy art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinien stanowić nadal podstawę orzekania o kosztach należnych przedsiębiorcom świadczącym usługi usunięcia i dozoru pojazdów w sytuacjach wskazanych w art. 130a Prawa o ruchu drogowym? Pytanie to jest o tyle zasadne, że powstaje wątpliwość, czy od daty wystąpienia skutków wyroku P 4/06 (12 miesięcy od ogłoszenia – tj. 11 czerwca 2009 r.), a już na pewno od daty wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r., można nadal powoływać się na rozporządzenie rozciągające stosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w celu uzasadnienia stosowania art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do pojazdów usuniętych z dróg. Wątpliwość wynika z tego, że na skutek tych zdarzeń (wyroku Trybunału i zmiany ustawy) nie można już twierdzić, że pojazdy porzucone nie stają się własnością Skarbu Państwa (a to przecież – jak wskazano – uzasadniało stosowanie przepisów egzekucyjnych).

Odpowiadając na powyższe pytanie należy wskazać, że uchwała I OPS 1/10 rzeczywiście straciła obecnie na aktualności o tyle, że w świetle obowiązujące treści Prawa o ruchu drogowym powiat obejmuje własność porzuconych pojazdów, a rozporządzenie z 2002 r. rozciągające stosowanie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do takich tylko sytuacji się odnosiło.

Nie może jednak ujść uwadze, że konkluzja zawarta w uchwale I OPS 1/10 została przez ustawodawcę obecnie świadomie "przekuta" w obowiązujące przepisy prawa. Otóż ustawą zmieniającą z dnia 22 lipca 2010 r. skorygowano art. 174 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (delegacja ustawowa) wskazując, że Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, rozciągnąć stosowanie w całości lub w części przepisów działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie przechowywania, oszacowania i sprzedaży zajętych ruchomości na określone ruchomości, które stały się własnością "Skarbu Państwa albo powiatu" (a nie jak dotychczas – tylko Skarbu Państwa). Zmiana upoważnienia ustawowego otworzyła drogę do uchwalenia przez Radę Ministrów nowego rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237 ze zm.), w którym wyraźnie zaznaczono, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w tym art. 102 § 2) mogą być stosowane także względem ruchomości, które stały się własnością powiatu na podstawie m.in. objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej (§ 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia). Bardzo istotne jest też to, że w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2011 r. określono, że jako "organ egzekucyjny" na potrzeby stosowania działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy uznać "starostów w zakresie: [...] likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.)".

Podsumowując powyższe wskazać należy, że do rozliczania kosztów pojazdów usuniętych z drogi art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji niegdyś stosowano w oparciu o § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002r., a co za tym idzie prawodawca naczelników urzędów skarbowych uznawał za "organ egzekucyjny" właściwy do wydawania rozstrzygnięć (§ 4 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia). Z kolei obecnie z całą pewnością art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być stosowany w sytuacjach określonych w art. 130a Prawa o ruchu drogowym w oparciu o § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r., a organem właściwym ("organem egzekucyjnym") jest wprost wskazany w tym rozporządzeniu starosta (§ 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia).

Z powyższych względów zarzut strony skarżącej naruszenia 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego zastosowanie i uznanie, że ww. przepis stanowi podstawę prawną przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za świadczone usługi przez skarżących nie zasługiwał na uwzględnienie.

Ustaliwszy, że art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest podstawą rozstrzygnięcia o rozliczeniu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów (przyznawanych na rzecz przedsiębiorcy świadczącego usługi w tym zakresie) należy rozważyć, jaka kompetencja płynie dla organu z tego właśnie przepisu.

Zgodnie z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "Organ egzekucyjny [a więc obecnie jednoznacznie starosta – zob. § 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r.] przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1". Przepis ten odczytywać należy wespół z ogólnym przepisem ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – art. 64b § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że "wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności na opłacenie [...] przewozu, załadowania, rozładowania, przechowania, utrzymania [...] ruchomości odebranych albo usuniętych z opróżnionych budynków, lokali i pomieszczeń" oraz art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym "Opłaty [...] wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne [...] obciążają zobowiązanego".

Z powyższego wynika, że wedle modelowego schematu stosowania art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydatki dozorcy stanowią wydatki egzekucyjne, a te z kolei stanowią wydatki, które zasadniczo "ponosi organ egzekucyjny" (art. 64b § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), które wtórnie obciążają zobowiązanego.

Należy więc stwierdzić, że stosując art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w oparciu o odesłanie z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r.) na potrzeby rozliczenia przedsiębiorcy świadczącego usługi usunięcia i przechowywania pojazdów starosta uprawniony jest tylko i wyłącznie do przyznania temu przedsiębiorcy (dozorcy) usprawiedliwionych okolicznościami sprawy kwot. Nie może natomiast orzekać od jakiego podmiotu te koszty będą pochodzić, czyniąc tym samym podmiot trzeci podmiotem zobowiązanym. Art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera bowiem upoważnienia do tego rodzaju rozstrzygnięcia. Reguluje on jedynie stosunek administracyjnoprawny pomiędzy organem egzekucyjnym a dozorcą.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, iż W. W. nie powinien zostać zobowiązany do pokrycia kwot wskazanych w pkt 2 postanowienia Starosty. .

Jak wskazano wyżej – z perspektywy art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma znaczenia podmiot zobowiązany. Rozstrzygnięcie wydawane w oparciu o ten przepis (na podstawie odesłania z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r.) służy wypłacie wydatków dozorcy ruchomości i są to wydatki doraźnie ponoszone przez organ egzekucyjny, którym zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. jest starosta.

Sąd zaznacza, że czyniąc powyższe rozważania miał na względzie treść przepisu przejściowego – art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. Zgodnie z nim "Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy". Innymi słowy Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010 r., z tym że chodzi tylko o koszty za okres od usunięcia do 4 września 2010 r.

Art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. jest przepisem, który nie łączy się z żadną inną regulacją, która wskazywałaby w jaki sposób, ewentualnie jaki podmiot (statio fisci) miałby realizować obowiązki Skarbu Państwa z niego wynikające.

Aby zrozumieć sens analizowanej regulacji zwrócić należy uwagę na przepisy ją poprzedzające. Z art. 11 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. wynika, że pojazdy, wobec których rozpoczął się, ale trwa nadal termin mający skutkować ich przepadkiem, w efekcie tego przepadku stają się własnością powiatu. Z kolei art. 12 odnosi się do postępowań w sprawie przejęcia pojazdów nie odebranych przez osoby uprawnione – postępowania te w całości przechodzą do właściwości starostów. Jedynie wskazany wyżej art. 13 ustawy reguluję skutki faktyczne zaistniałe, a mianowicie wskazuje na Skarb Państwa jako generalnie odpowiedzialny za koszty powstałe z tytułu przechowywania pojazdów, które generowane były w czasie obowiązywania dawnych regulacji, ale od 11 czerwca 2009 r. nie mogły przejść na własność Skarbu Państwa. Art. 13 ustawy koresponduje zatem z nowym (obecnym) brzmieniem art. 130a ust. 5f Prawa o ruchu drogowym ("Usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, należy do zadań własnych powiatu") zabezpieczając możliwość domagania się przez powiaty od Skarbu Państwa zwrotu kwot wypłaconych przedsiębiorcom za okres przechowywania pojazdów przed 4 września 2010 r.

Podobnie rolę art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. zdaje się postrzegać również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 13 kwietnia 2015r., I OPS 4/14 (orzeczenia.nsa.gov.pl). W jej uzasadnieniu wyjaśniono, iż "w przepisach międzyczasowych ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. [...] nie rozstrzygnięto, które organy są właściwe do rozstrzygania odnośnie kosztów przechowywania pojazdu za okres sprzed wejścia w życie nowych przepisów. W art. 13 ustawy zmieniającej wskazano jedynie, iż koszty powstałe po terminie do odebrania pojazdów i dotyczące przechowywania pojazdów, dla których okres ten upłynął pomiędzy 11 czerwca 2009 r. i 4 września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. Decyzja ustawodawcy o przejęciu przez Skarb Państwa obowiązku poniesienia kosztów przechowywania pojazdów w tym okresie ma jedynie taki skutek, że zobowiązanym stał się Skarb Państwa".

Sąd w tym składzie wskazuje, że tożsame stanowisko z wyrażonym w niniejszym wyroku zawarte zostało już w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2016 r., III SA/Po 1261/15. Wskazano w nim, że "konstrukcja stosunku administracyjnoprawnego, pod rządami Prawa o ruchu drogowym po dniu 11 czerwca 2009 r., nie stoi w kolizji z kwestią odpowiedzialności prawnej za koszty przechowania pojazdów, która zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej spoczywa na Skarbie Państwa. Na podstawie normy wypływającej z tego przepisu Starosta [...] może wystąpić do właściwego statio fisci Skarbu Państwa z roszczeniem regresowym i w razie konieczności wystąpić do sądu powszechnego z powództwem o zapłatę wskazanych kosztów". Sąd stwierdził dalej, że nie istnieją podstawy do obciążenia Naczelnika Urzędu Skarbowego obowiązkiem wypłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu opisanego. Wyjaśnił, iż "wbrew stanowisku Naczelnika Urzędu Skarbowego podmiotem obowiązanym do zapłaty tego wynagrodzenia nie jest właściwy wojewoda, który jakkolwiek – zgodnie z art. 3 ust. pkt. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 525 ze zm.) – jest reprezentantem Skarbu Państwa, jednak wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach. Analiza przepisów ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 154 – uprzednio Dz.U. Nr 106, poz. 493) nie pozwala na przyjęcie, iż wojewoda wykonuje jakikolwiek obowiązki związane z ponoszeniem kosztów usuwania i przechowywania pojazdów. Takich zaś obowiązków nie można domniemywać z przepisów prawa administracyjnego".

W konkluzji wyroku III SA/Po 1261/15 stwierdzono, że istnieją podstawy do przyjęcia, iż podmiotem obowiązanym do wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie wszystkich pojazdów oznaczonych w zakwestionowanym akcie jest Starosta. Wynika to z charakteru prawnego stosunku łączącego ten organ ze skarżącym i z rodzaju obowiązków spoczywających na stronach tego stosunku. W opozycji do tak ukształtowanego stosunku prawnego nie stoi dopuszczalność wystąpienia przez Starostę do właściwej jednostki organizacyjnej reprezentującej Skarb Państwa z roszczeniem o zwrot poniesionych kosztów na podstawie art. 13 ustawy nowelizującej.

Wobec powyższego przyznanie w pkt II postanowienia Starosty wynagrodzenia ze wskazaniem W. W. jako zobowiązanego do jego wypłaty nastąpiło z naruszeniem art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 Ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł - § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1800)), oraz kwotę uiszczoną tytułem opłaty kancelaryjnej od pełnomocnictwa (34 zł).

Odnosząc się natomiast do kwestii wysokości przysługującego wynagrodzenia Sąd w tym zakresie podziela ustalenia dokonane przez organy administracyjne.

Zgodzić należy się z organami, iż brak jest przepisów prawa określających sposób w jaki należy ustalić koszty usunięcia i przechowywania pojazdu jakie winien organ wypłacić właścicielowi parkingu.

W ocenie skarżących przysługujące im wynagrodzenie winno zostać ustalone w oparciu o stawki określone w uchwale Rady Powiatu [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie z drogi i parkowanie pojazdów.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela powyższego stanowiska. Słusznie wskazał organ, iż opłaty za parkowanie ustalone przez radę powiatu w trybie art. 130a ust. 6 ustawy - Prawa o ruchu drogowym nie odnoszą się do organu, lecz do właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1447/12, wyrok WSA w Łodzi z 6 marca 2012 r., III SA/Łd 40/12, wyroki NSA z 28 stycznia 2011 r., I OSK 464/10 i I OSK 494/10 oraz wyrok tut. Sądu z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 969/12).

Podkreślić należy, iż regulacja art. 130 a Prawa o ruchu drogowym choć dotyczą ustalania kosztów m.in. usunięcia i przechowywania pojazdu, to jednak ogranicza się podmiotowo do kwestii obciążenia nimi właściciela pojazdu (względnie jego dysponenta – zob. art. 130a ust. 10i P.r.d.).

Stąd za oczywiście bezzasadne uznać należało te zarzuty skargi, które sprowadzały się do zakwestionowania możliwości ustalania wysokości wynagrodzenia należnego skarżącym na podstawie innych stawek niż określone w uchwale Rady Powiatu [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r.

W ocenie składu orzekającego wysokość poniesionych wydatków i wynagrodzenia za dozór powinna być ustalona w sposób uwzględniający konkretne okoliczności sprawy. Określając wynagrodzenie, o którym mowa w art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy uwzględniać zakres obowiązków dozorcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości.

Skoro ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia, to należy w tym zakresie posiłkować się art. 836 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Zatem wysokość należnego wynagrodzenia musi odnosić się do skonkretyzowanych "danych stosunków".

W tym miejscu wskazać należy, iż strona nie wskazała jakie poniosła wydatki związane z dozorem samochodu, nie przedstawiła stosownych dokumentów, ani nie wykazała sposobu ich wyliczenia. Dokumentami tymi nie jest przedstawione wyliczenie, które opiera się na stawce określonej w uchwale Rady Powiatu [...], która jak wskazano wyżej nie ma w sprawie zastosowania.

Podkreślić należy, iż strona wyłącznie negowała ustalenia i materiał dowodowy, ale nie przedstawiła dowodów przez wyliczenie koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Takie działanie skarżącego w postępowaniu powodowało przerzucenie na organ ustalenia i wyliczenia koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór. Organ ustalając wydatki i wynagrodzenie oparł swoje rozstrzygnięcie na uzyskanej wcześniej dokumentacji w zakresie miesięcznych stawek abonamentowych za przechowywanie samochodów na parkingach strzeżonych.

Podkreślić należy, na co słusznie zwrócił organ II instancji, iż ustalając wysokości kosztów podlegających zwrotowi Starosta przeprowadził analizę rynku zarówno w odniesieniu do usługi przechowania pojazdu na parkingu strzeżonym, jak i usług związanych z ich holowaniem, dojazdem i załadunkiem.

Z powyższych względów zasadnie uznały organy, iż na kwota [...]zł miesięcznie oddaje rzeczywisty koszt, który ponosi przedsiębiorca zajmujący się dozorem pojazdów.

Można zgodzić się z twierdzeniem odwołującego, że koszt dozoru może być większy niż na opłata za parkowanie, co jak słusznie wskazał skarżący może wynikać z konieczności nadzoru nad pojazdami często uszkodzonymi lub nawet rozbitymi i konieczności poczynienia dodatkowych nakładów związanych ze specjalistycznym zabezpieczeniem. Jednakże w niniejszej sprawie, co wskazano już wyżej, strona nie wykazała jakie wydatki związane z dozorem poniosła. Powtórzyć w tym miejscu należy, iż strona nie przedstawiła dowodów przez wyliczenie koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór.

Z powyższych względów zgodzić należy się z organem odwoławczym, iż skarżący nie udowodnili, że poniesione przez nich koszty wyniosły więcej niż występujące na identyczne tego typu usługi w regionie, ani też nie uprawdopodobnili, że jego nakłady - z konieczności - były ponadprzeciętne.

Z powyższych względów ustalenie przez organ kosztów przechowywania pojazdu w oparciu o analizę rynku oraz kosztów usług dojazdu i holowania, załadunku i rozładunku wraz z dodatkiem za pracę w dni wolne od pracy, w powiązaniu do stawek przyjętych w uchwale Rady Powiatu [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r., uznać należy za prawidłowe.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa orzekł jak w pkt 4 wyroku.