Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 504/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Asesor WSA Ewa Kamieniecka ( spr. ) Protokolant: Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...]r. Z. H. złożył do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej przez III Rzeszę. Wnioskodawca wyjaśnił, że w [...] r. jako [...]chłopiec został wraz z rodzicami deportowany do pracy przymusowej z terenów województwa w. do miejscowości C. D., gmina K. w okolicach L.. Wnioskodawca poinformował również, że otrzymał z tego tytułu odszkodowanie ze środków niemieckiej Fundacji "Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość".

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 pkt 2 lit. a) i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR ( Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm. ) odmówił Z. H. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej, podając że strona nie spełniła warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II Rzeczypospolitej Polskiej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca zarzucił, że decyzja jest krzywdząca, ponieważ jego rodzina deportowana była z miejsca zamieszkania do pracy przymusowej na teren okupowany przez III Rzeszę. Inne osoby, które otrzymały odszkodowanie otrzymały również dodatki do emerytury. Wnioskodawca wskazał, że otrzymuje skromną emeryturę nauczycielską po [...] latach pracy i dodatek do emerytury poprawiłby jego byt materialny.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. nr [...]. W motywach uzasadnienia podano, że z zaświadczenia Archiwum Państwowego w L. z dnia [...] r. oraz z relacji strony wynika, że strona deportowana była z województwa w. na teren Generalnej Guberni i pracowała przymusowo w miejscowości C. D. w gminie K., a zatem na terenie II Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Praca wykonywana na terenie państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. nie jest represją w rozumieniu ustawy i świadczenie za jej wykonywanie nie przysługuje. Represji nie stanowi nie związane z deportacją ( wywiezieniem ) przymusowe zatrudnienie w latach 1939 – 1945 obywatela polskiego ( także małoletniego ) w gospodarstwie rolnym osadnika niemieckiego, położonym w miejscowości będącej dotychczasowym miejscem zamieszkania obywatela polskiego, znajdującym się na terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., a po tej dacie okupowanym przez III Rzeszę ( uchwała NSA z dnia 12 października 1998 r. OPS 5/98, ONSA 1999/1/1 ). Natomiast Fundacja "Polsko – Niemieckie Pojednanie", przyznając jednorazową pomoc finansową kieruje się własnymi odrębnymi przepisami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił, że w uzasadnieniu są nieścisłości dotyczące deportacji jego rodziny, konwojowanej przez Niemców z W. do L. z przeznaczeniem na M.. Z peronu dworca kolejowego w L. skarżącego wraz z rodzinną zabrała rodzina osadnika niemieckiego z C. D. koło L., gdzie pracowali w gospodarstwie ogrodniczo – hodowlanym, produkującym żywność dla wojska niemieckiego. Nie była to miejscowość będąca dotychczasowym miejscem zamieszkania rodziny skarżącego. Fundacja "Polsko – Niemieckie Pojednanie" przyznała skarżącemu i jego matce odpowiednie odszkodowanie na podstawie podobnych przepisów. Dodatek do emerytury pokryłby częściowo wydatki na zakup lekarstw.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r., utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] r. odmawiającą przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm. ).

Stosownie do art. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym ( ... ) świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które podlegały represjom określonym w tej ustawie. Świadczenie to nie przysługuje więc wszystkim osobom, które dotknęły represje okresu wojennego i powojennego i nie dotyczy wszystkich rodzajów represji, którym poddawani byli obywatele państwa polskiego. Świadczenie przysługuje tylko określonym w ustawie grupom osób z tytułu doznania konkretnie wyszczególnionych rodzajów represji.

Rodzaje represji, których doznanie uprawnia do ubiegania się o przyznanie świadczenia pieniężnego, zostały wymienione enumeratywnie w art. 2 ustawy i obejmują:

1. osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych;

2. deportację ( wywiezienie ) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium:

a. III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945;

b. Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Treść cytowanego przepisu wskazuje, że sam fakt wykonywania pracy w warunkach przymusowych, bez faktu deportacji, nie stanowi wystarczającej przesłanki przyznania świadczenia. W przypadku unormowanym w art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy, prawo do świadczenia z tytułu pracy przymusowej przysługuje osobom deportowanym ( wywiezionym ) do tej pracy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.

Z powyższego wynika, że prawem do świadczenia przewidzianego w ustawie objęto przypadki represji w postaci deportacji z terytorium państwa polskiego. Ustawodawca uznał, że sytuacja osób deportowanych poza terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. była z reguły gorsza od sytuacji innych przymusowo zatrudnionych osób, i to nawet wówczas, gdy warunki pracy były porównywalne.

W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżący pracował przymusowo w gospodarstwie rolnym położonym w miejscowości C. D. w gminie K. ( okolice L. ). Skoro skarżący pracował przymusowo na terytorium państwa polskiego w granicach sprzed 1 września 1939 r., to nie można mówić o tym, że został deportowany ( wywieziony ) z terytorium państwa polskiego. Niezwiązane z deportacją ( wywiezieniem ) przymusowe zatrudnienie skarżącego w [...] r. w niemieckim gospodarstwie rolnym położonym na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. nie stanowi represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" cyt. ustawy o świadczeniu pieniężnym ... i nie uprawnia do przewidzianego w tej ustawie świadczenia pieniężnego. Do otrzymania powyższego świadczenia nie uprawnia także otrzymanie odszkodowania ze środków niemieckiej Fundacji "Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość", które przyznawane jest na mocy odrębnych przepisów.

Bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje nie trafne powołanie w zaskarżonej decyzji tezy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącej zatrudnienia w miejscowości będącej dotychczasowym miejscem zamieszkania obywatela polskiego, a więc nieadekwatnej do stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.