Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2321/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 14 par. 4, art. 121 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 7 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w większym stopniu przenosi obowiązki związane z prowadzeniem postępowania podatkowego na strony i ogranicza funkcję ochronną realizowaną przez organ orzekający.

TEZY

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w większym stopniu przenosi obowiązki związane z prowadzeniem postępowania podatkowego na strony i ogranicza funkcję ochronną realizowaną przez organ orzekający.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Miasta Stołecznego W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 20 lipca 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za listopad 1998 r. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pierwszy Urząd Skarbowy W.-Ś., decyzją z dnia 14 lipca 1999 r. (...), wydaną na podstawie art. 207 i art. 79 par. 2 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w związku z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, po rozpatrzeniu wniosku Wiceprezydenta Miasta Stołecznego W., reprezentującego Zarząd Miasta Stołecznego W., odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za listopad 1998 r. w wysokości 174.132 zł oraz jej zwrotu.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że podatnik wystąpił z żądaniem stwierdzenia nadpłaty w związku z wpłatą do Urzędu Skarbowego ww. podatku od sprzedaży budynku położonego na ul. F. J.-C. 26. Zdaniem strony ta sprzedaż była zwolniona od podatku gdyż spełniała wszystkie wymogi określone w art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Zapłata podatku nastąpiła natomiast na skutek pisemnej informacji Urzędu Skarbowego z dnia 19 listopada 1998 r., który na pytanie strony poinformował ją, że przy sprzedaży tej nieruchomości, zwolnienie nie przysługuje.

Ustosunkowując się do tego stanowiska organ pierwszej instancji stwierdził, że zwolnienie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy nie ma zastosowania w przypadku sprzedaży towarów będących przedmiotem umowy najmu, dzierżawy bądź innych umów o podobnym charakterze, gdyż sprzedawca nie jest w tym przypadku użytkownikiem. Dlatego sprzedaż tej nieruchomości podlegała opodatkowaniu 22 procent stawką, zgodnie z art. 18 ust. 1 powołanej ustawy i nie wystąpiła nadpłata, której zwrotu domagał się podatnik.

W odwołaniu do Izby Skarbowej w W. od tej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i stwierdzenie ww. nadpłaty. Uzasadniając swoje stanowisko podniosła, że nie podziela dokonanej przez Urząd Skarbowy interpretacji pojęcia użytkownik, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Wykładnia wyłączająca użytkowanie budynku w przypadku jego wynajęcia jest jej zdaniem nieuzasadniona, co potwierdza wyrok NSA z dnia 11 marca 1997 r. W dniu sprzedaży budynek, choć nie był w posiadaniu miasta stołecznego W., był użytkowany przez właściciela, w sposób polegający na jego wynajęciu.

Po rozpatrzeniu odwołania Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia 20 lipca 2000 r. (...), wydaną z powołaniem na art. 233 par. 1 pkt 1, art. 79 par. 1 i 2 pkt 1 lit. "b" Ordynacji podatkowej, art. 7 ust. 1 pkt 5, art. 33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Izba Skarbowa stwierdziła, że z akt sprawy wynika, że podatnik sprzedając budynek wystawił rachunek uproszczony z wykazanym podatkiem należnym, który został ujęty zarówno w ewidencji sprzedaży jak i w deklaracji podatkowej VAT-7 za listopad 1998. Podatek wynikający z tego rachunku został odprowadzony na konto Urzędu Skarbowego. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług sam fakt wystawienia dokumentu - faktury albo rachunku uproszczonego - z wykazaną kwotą podatku rodzi obowiązek jego zapłaty, nawet gdy dana sprzedaż nie była objęta obowiązkiem podatkowym lub była zwolniona od podatku. W związku z tym nie miało znaczenia czy sprzedaż przedmiotowego budynku była zwolniona czy opodatkowana, gdyż samo wystawienie rachunku z wykazaniem podatku spowodowało powstanie obowiązku podatkowego. W tym stanie rzeczy nie można uznać, że wystąpiła nadpłata i rozstrzygnięcie Urzędu Skarbowego było zgodne z prawem.

W skardze do NSA Miasto Stołeczne W. zarzuciło ww. decyzji Izby Skarbowej naruszenie art. 9 Kpa, wniosło o jej uchylenie oraz o stwierdzenie w trybie art. 79 par. 1 Ordynacji podatkowej nadpłaty w podatku od towarów i usług.

Uzasadniając skargę skarżący podniósł, że przed dokonaniem sprzedaży budynku na ul. J.-C. 26 wystąpił do Pierwszego Urzędu Skarbowego z zapytaniem czy sprzedaż tej nieruchomości podlega zwolnieniu na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W odpowiedzi Pierwszy Urząd Skarbowy W.-Ś. stwierdził, że sprzedawana nieruchomość była przedmiotem najmu. Tym samym jej sprzedaż podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według stawki 22 procent. Dlatego na okoliczność jej sprzedaży Miasto Stołeczne W. wystawiło rachunek uproszczony z wykazanym podatkiem należnym, a także ujęło go w ewidencji sprzedaży i deklaracji VAT-7 za listopad 1998 r. oraz odprowadziło podatek.

Jednak z późniejszych informacji, potwierdzonych wyrokiem NSA z dnia 11 marca 1997 r. III SA 1397/95, Miasto dowiedziało się, że zostało wprowadzone w błąd przez organ podatkowy.

W świetle powyższego należy uznać, że został naruszony art. 9 Kpa, a strona nie ze swojej winy, a na skutek błędnych informacji uzyskanych z Urzędu Skarbowego poniosła szkodę w postaci nienależnie zapłaconego podatku w kwocie 174.132,19 zł.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodała też, że art. 9 Kpa w tej sprawie nie miał w ogóle zastosowania. Natomiast art. 121 par. 2 Ordynacji podatkowej, będący jego odpowiednikiem w postępowaniu podatkowym nie został naruszony. Podatnikowi nie udzielano bowiem informacji w trakcie postępowania, a poza toczącym się postępowaniem, w trybie art. 14 par. 4 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Izby Skarbowej ta informacja była zgodna z prawem. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od towarów i usług zwolnieniu od podatku podlega sprzedaż towaru używanego, jeśli jest dokonywana przez jego właściciela, a jednocześnie jego użytkownika, który go faktycznie używa, a nie tylko pobiera z tego towaru pożytki cywilne i inne przychody. Taki pogląd potwierdzony został w wyroku NSA z dnia 10 listopada 1999 r. I SA/Wr 1697/99. Natomiast wskazany w skardze wyrok NSA dotyczył innego stanu faktycznego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Należy przy tym podkreślić, że oczywiście niezasadny jest podniesiony w niej zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji przez Izbę Skarbową w W. art. 9 Kpa. Sprawa dotycząca ewentualnego stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za listopad 1998 r. była bowiem załatwiana na podstawie przepisów obowiązującej od dnia 1 stycznia 1998 r. Ordynacji podatkowej. Tak więc zasady ogólne postępowania administracyjnego, wynikające z Kpa nie miały do niej zastosowania. Porównując natomiast treść art. 9 Kpa z art. 121 par. 2 Ordynacji podatkowej należy zwrócić uwagę, że regulacja zawarta w Ordynacji stanowi daleko idące odejście od zasady czuwania z urzędu nad interesem stron i innych uczestników postępowania, wynikającej z Kpa. Zastosowane w Ordynacji rozwiązanie przewiduje jedynie przekazanie informacji stronom, tylko na ich wniosek i tylko o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z postępowaniem. Wynika z tego, że Ordynacja w większym stopniu przenosi obowiązki związane z prowadzeniem postępowania podatkowego na strony i ogranicza funkcję ochronną realizowaną przez organ orzekający.

Rację ma zresztą w niniejszej sprawie Izba Skarbowa, która w odpowiedzi na skargę zwróciła uwagę, że skarżącemu Miastu nie udzielano informacji w toku postępowania, tylko w trybie określonym art. 14 par. 4 Ordynacji podatkowej. Oczywiście tego rodzaju informacja także nie może szkodzić podatnikowi, co przede wszystkim wynika z zasady zaufania podatników do organów podatkowych, o której mowa w art. 121 par. 1 Ordynacji podatkowej. Jednak Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w treści pisma Pierwszego Urzędu Skarbowego W.-Ś. z dnia 19 listopada 1998 r., którym poinformowano Miasto, że przy sprzedaży nieruchomości, będącej przedmiotem najmu, nie stosuje się zwolnienia wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Skład orzekający w tej sprawie podziela pogląd wyrażony już w opublikowanym orzecznictwie NSA, że "użytkownikiem" dokonującym sprzedaży towaru używanego w rozumieniu ww. przepisu ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. jest jedynie taki jego właściciel, który w momencie sprzedaży korzysta z niego w ten sposób, że faktycznie go używa, a nie tylko pobiera z tego towaru pożytki cywilne i inne przychody /wyrok OZ NSA we Wrocławiu z dnia 10 listopada 1999 r., I SA/Wr 1697/99 - ONSA 2001 Nr 2 poz. 68 str. 278-295/. Wyrok NSA z dnia 11 marca 1997 r. III SA 1397/95, na który powoływał się podatnik dotyczy innego stanu faktycznego niż występujący w rozpatrywanej sprawie. Dlatego nie może mieć do niej odniesienia.

W tym stanie rzeczy Miasto prawidłowo uiściło ciążące na nim zobowiązanie w podatku od towarów i usług od sprzedaży nieruchomości i brak było podstaw do stwierdzenia nadpłaty, co powoduje, że rozstrzygnięcia zawarte w decyzjach organów orzekających w obu instancjach są zgodne z prawem. Z tego względu nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy naruszenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej w W. art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie analizy art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od towarów i usług i nie ustosunkowanie się w tym zakresie do stanowiska strony zawartego w odwołaniu, a skoncentrowanie się tylko na treści art. 33 ust. 1 tej ustawy. Fakt, że stosowny wywód w tej materii został zamieszczony dopiero w odpowiedzi na skargę nie zmienia podstawowej okoliczności, że zaskarżona decyzja była zgodna z obowiązującym w tej sprawie prawem materialnym.

Wobec powyższego Sąd nie znalazł przesłanek do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ ją oddalił.