Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1376/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 1 i 2, art. 13i, art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13l ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] maja 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego L. S. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego - działając na podstawie przepisów art. 127 § 3 w zw. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013, poz. 267 - dalej jako: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 260 - dalej także: "u.d.p.") oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013, poz. 1263 ze zm.), a także art. 50 pkt 1 lit. j i art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 - dalej także: "u.t.d.") - po rozpoznaniu wniosku Ł. S. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.000 (trzy tysiące) złotych za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] maja 2013 r., na drodze krajowej nr 92, na odcinku skrzyżowanie z drogą wojewódzka nr 305 - granica m. Poznań, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki Man o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki Stokota o nr rej. [...]. Pojazdem samochodowym kierował skarżący Ł. S.. Z analizy okazanych do kontroli dokumentów wynikało, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t.

Kontrola dokonana za pośrednictwem urządzenia DSRC (skaner), zainstalowanego w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego wykazała, iż zatrzymany pojazd została wyposażony w urządzenie pokładowe viaBox o nr [...], służące do naliczania i pobierania opłat elektronicznych. W toku przeprowadzanej kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej stwierdzono, iż w dniu [...] maja2013 r., o godzinie 15:12:51, kontrolowany zespół pojazdów poruszał się po drodze krajowej nr 92, na odcinku skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr 305 - granica m. Poznań, objętym elektronicznym systemem poboru opłat, bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej. Przejazd odcinkiem drogi płatnej bez uiszczenia opłaty elektronicznej został zarejestrowany przez bramownicę nr DK92_0164,1_PEF_0(3193) w postaci komunikatu o treści: "brak środków na koncie Pre-pay". Wyżej opisane naruszenie braku środków zostało zarejestrowane w systemie elektronicznego poboru opłat pod nr ER 2013135475710319355.

Z ustaleń wynika, że odcinek drogi krajowej, po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu samochodowego został wyszczególniony w załączniku nr 2 pkt 8 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

W konsekwencji, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego uznał, że zachodzą podstawy do nałożenia kary pieniężnej na kierującego pojazdem, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Skarżący kierowca, pouczony podczas kontroli o możliwości złożenia wyjaśnień w sprawie, nie ustosunkował się w toku kontroli do stawianych zarzutów (vide: Protokół kontroli nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. - w aktach administracyjnych sprawy).

W wyniku powyższych ustaleń Główny Inspektor Transportu Drogowego - działając na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 4 i art. 13l ust. 1 pkt 2 u.d.p. oraz załącznika nr 2 pkt 8 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, a także art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a. - decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] nałożył na skarżącego Ł. S. karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że kontrolowany pojazd poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Organ ustalił, że powodem zatrzymania był fakt, iż w trakcie przejazdu pod drodze krajowej nr 92, na odcinku skrzyżowania z drogą wojewódzką nr 305 - granica m. Poznań, skaner urządzenia kontrolnego (urządzenie DSRC) zainstalowany w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego (Mobilnej Jednostki Kontrolnej o nr rej. [...]), po pobraniu danych z bazy systemu elektronicznego poboru opłat wykazał istnienie incydentu z dnia [...] maja 2013 r. W związku z powyższym, organ wykazał wystąpienie naruszenia w dniu [...] maja2013 r., o godzinie 15:12:51, na płatnym odcinku drogi krajowej nr 92 - przejazd pod bramownicą do poboru opłat nr DK92_0164,1_PEF_0(3193) w postaci komunikatu o treści: "brak środków na koncie Pre-pay". Wyżej opisane naruszenie braku środków zostało zarejestrowane w systemie elektronicznego poboru opłat pod nr ER 2013135475710319355.

Organ wskazał, że na podstawie wydruku z tachografu cyfrowego oraz okazanych dokumentów i oświadczenia samego kierowcy, ustalono, iż spornym dniu i czasie kontrolowany zespół pojazdów prowadził skarżący kierowca Ł. S.

Pismem z dnia 24 maja 2013 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż urządzenie nie informowało go o kończących się środkach na koncie. Ponadto, skarżący zauważył, że również podczas kontroli urządzenie viaBox błędnie sygnalizowało obecność środków na koncie, przy jednoczesnym ustaleniu ich braku. Strona skarżąca podniosła, że kierując się sugestią inspektora Inspekcji Transportu Drogowego, który przeprowadzał czynności kontrolne, dokonała wymiany urządzenia viaBox i uzupełniła stan konta. Skarżący stwierdził w konsekwencji, że do naruszenia nie doszło z jego winy, ani z chęci oszustwa, czy też dla uniknięcia kosztów. Skarżący podkreślił, iż w momencie zawierania umowy otrzymał informacje, z której wynikało, iż urządzenie viaBox będzie go informowało o ilości dostępnych na koncie środków, wysyłając stosowne komunikaty. Jednocześnie, skarżący poinformował, że wystąpił do firmy [...]Sp. z o.o. z pisemnym wnioskiem o udzielnie informacji w zakresie niesprawności urządzenia viaBox i wyjaśnienia okoliczności, w jakich doszło do naruszenia przepisów.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy, w celu uzupełnienia materiału dowodowego, Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 12 czerwca 2013 r. wezwał podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat - spółkę [...]Sp. z o.o. do udzielania informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy opłata za sporny przejazd wskazany w protokole kontroli została uiszczona.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie organu, spółka [...]Sp. z o.o. w piśmie z dnia 17 czerwca 2013 r. wskazała, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdem o nr rej. [...]po płatnym odcinku drogi krajowej nr 92, w dniu [...] maja 2013 r., o godzinie 15:12:51 nie została uiszczona. Firma [...]Sp. z o.o. poinformowała, że przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie pre-pay użytkownika. Z informacji wynikało, że stan salda konta użytkownika w systemie w dniu [...] maja2013 r. o godzinie 15:12:51 wynosił 0,00 złotych. Ponadto, [...]Sp. z o.o. wskazała, że umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu, albowiem było to umowa do konta w trybie przedpłaconym. Z udzielonej organowi informacji wynikało również, że w spornym dniu bramownice i system viaToll działały prawidłowo. Ponadto, spółka [...]Sp. z o.o. wskazała, że użytkownik pojazdu o ww. numerze rejestracyjnym składał reklamację urządzenia viaBox następującej treści: "Kończyły się środki na koncie a urządzenie sygnalizowało cały czas jednym sygnałem. Podczas kontroli ITD na koncie było 0 zł, a urządzenie sygnalizowało jednym sygnałem na zielono". Z informacji wynikało, że skarżącemu udzielona została następująca odpowiedź na zgłoszenie reklamacyjne: "Informujemy, ze w związku z chwilowymi przerwami w łączności miedzy bramownicami a systemem centralnym w dniach 14/15 maja2013 r. urządzenia mogły nieprawidłowo sygnalizować stan konta użytkownika. Był to jedynie błąd sygnalizacji nie mający wpływu na poprawność naliczanych opłat za przejechane odcinki. Przypominamy, iż podpisując umowę, użytkownik potwierdza świadomość obowiązku terminowego uiszczania opłaty w należytej wysokości oraz kontrolowania stanu konta przed wjazdem na drogę płatną". Do informacji z dnia 17 czerwca 2013 r. zostało załączone zestawienie opłat uiszczonych i nieuiszczonych za okres od dnia 1 maja 2013 r. do dnia 30 maja 2013 r. dla wszystkich pojazdów zarejestrowanych na umowie oraz dokumentacja fotograficzna przejazdu (dowód: pismo [...]Sp. z o.o. - w aktach administracyjnych sprawy).

Ponadto, celem uzupełnienia materiału dowodowego, organ przesłuchał w charakterze świadka B. Ż. - Koordynatora Wsparcia Operacyjnego w Dziele Obsługi Klienta [...]Sp. z o.o. Podczas przesłuchania przeprowadzonego w dniu 19 listopada 2013 r. świadek wyjaśniła, iż opłata elektroniczna za przejazd pojazdu marki Man o numerze rejestracyjnym [...]po drodze krajowej nr 92, na odcinku skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr 305 - granica m. Poznań w dniu [...] maja 2013 r., o godzinie 15:12, nie została uiszczona. Według świadka, przyczyną nieuiszczenia był brak środków na koncie pre-pay użytkownika. Świadek potwierdziła podczas przesłuchania, że użytkownik składał reklamację w związku z nieprawidłowym sygnalizowaniem przez urządzenie viaBox niskiego stanu konta. Świadek w toku przesłuchania przyznała, że użytkownik został poinformowany przez firmę [...]Sp. z o.o., że w związku z chwilowymi przerwami w łączności miedzy bramownicami a systemem centralnym dnia 14 i [...] maja2013 r. urządzenia mogły nieprawidłowo sygnalizować stan konta użytkownika. Z informacji miało ponadto wynikać, że był to jedynie błąd sygnalizacji, który nie miał wpływu na poprawność naliczania opłat. Z informacji posiadanej przez świadka wynikało ponadto, że konto zostało doładowane przez użytkownika w dniu [...] maja2013 r. o godzinie 17:24 kwotą 300 złotych. Świadek zobowiązała się jednocześnie przekazać w terminie 14 dni informację, czy użytkownik był na liście ostrzeżeń związanej z niskim stanem konta (dowód: protokół przesłuchania świadka z dnia 19 listopada 2013 r. - w aktach administracyjnych sprawy).

W dniu 20 listopada 2013 r. do organu wpłynęło pismo z odpowiedzią na postawione podczas przesłuchania pytanie odnośnie obecności użytkownika na liście ostrzeżeń związanej z niskim stanem konta. Operator Systemu Elektronicznego Poboru Opłat poinformował organ, że użytkownik w dniu 14 maja 2013 r. o godzinie 13:29 znalazł się na liście ostrzeżeń związanej z niskim stanem konta. Z informacji tej wynikało również, że użytkownik określił w umowie kwotę 100 złotych, jako próg minimalny, po osiągnięciu którego będzie otrzymywał powiadomienia informujące o niskim stanie konta. Do pisma został załączony szczegółowy wykaz operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika od dnia 13 maja 2013 r. do dnia 21 maja 2013 r.

Pismem z dnia 26 listopada 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę skarżącą o nowym materiale dowodowym i poinformował jednocześnie, że przed wydaniem decyzji strona ma prawo do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań, wskazując, że brak odpowiedzi na powyższe zawiadomienie spowoduje wydanie decyzji w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, strona skarżąca w piśmie z dnia 4 grudnia 2013 r., podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, załączyła ponadto otrzymaną przez siebie odpowiedź na zgłoszenie reklamacyjne odnośnie braku sygnalizacji niskiego stanu konta przez urządzenie viaBox otrzymane z Centrum Obsługi Klienta systemu viaToll.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2013 r. wydaną w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że - mając na względzie zarówno treść art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., jak i wyniku dodatkowego postępowania dowodowego - należy uznać, iż w spornej decyzji z dnia [...] maja 2013 r. prawidłowo ustalono stan faktyczny. Organ zauważył, że z analizy pisma spółki [...]Sp. z o.o. z dnia 17 czerwca 2013 r. w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że nie została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd pojazdem marki Man o numerze rejestracyjnym [...]po drodze krajowej nr 92, na odcinku skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr 305 - granica m. Poznań w dniu [...] maja2013 r., o godzinie 15:12, co zostało zarejestrowane przez bramownicę do poboru opłat nr DK92_0164,1_PEF_0(3193) w postaci komunikatu o treści: "brak środków na koncie Pre-pay". Organ wskazał, że z informacji spółki [...]Sp. z o.o. wynika ponadto, że stan salda konta użytkownika w systemie viaToll w chwili przejazdu w dniu [...] maja2013 r. wynosił 0,00 zł. Organ zauważył również, że z powyższej informacji wynika także, iż bramownica, która zarejestrowała sporny przejazd, działała prawidłowo. Ponadto, organ wskazał, że z informacji [...]Sp. z o.o. wynika, że skarżący składał reklamację, w treści której wskazywał, że pomimo, iż kończyły się środki na koncie, to urządzenie viaBox sygnalizowało cały czas jednym sygnałem na zielono. Jednocześnie, organ stwierdził, że z udzielonej stronie skarżącej odpowiedź operatora systemu wynikało, że "(...) w związku z chwilowymi przerwami w łączności miedzy bramownicami a systemem centralnym w dniach 14/15 maja 2013 r. urządzenia mogły nieprawidłowo sygnalizować stan konta użytkownika. Był to jedynie błąd sygnalizacji nie mający wpływu na poprawność naliczanych opłat za przejechane odcinki. Przypominamy, iż podpisując umowę, użytkownik potwierdza świadomość obowiązku terminowego uiszczania opłaty w należytej wysokości oraz kontrolowania stanu konta przed wjazdem na drogę płatną".

Mając na względzie powyższe ustalenia, Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że skoro spółka [...]Sp. z o.o., jako podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat, poinformowała, że opłata nie została uiszczona, to należy dać wiarę tej informacji pochodzącej bezpośrednio od podmiotu obsługującego elektroniczny system poboru opłat. Zdaniem organu, w toku postępowania nie ustalono, aby opłata za sporny przejazd została uiszczona. Organ zauważył, że dowodu na taką okoliczność nie przedstawił również sam skarżący kierowca.

Organ uznał, że nie może przyjąć wyjaśnień strony skarżącej, jako wystarczających do umorzenia przedmiotowego postępowania, albowiem firma [...]Sp. z o.o. jednoznacznie podkreśliła, że stan salda konta użytkownika w dniu [...] maja 2013 r. o godzinie 15:12 wynosił 0 złotych, zaś z przesłanego przez operatora systemu zestawienia operacji wynikało, że użytkownik uzupełnił środki pieniężne na koncie w dniu [...] maja2013 r. dopiero o godzinie 17:24, czyli po powstaniu naruszenia. W tej sytuacji, zdaniem organu, dokonanie przedpłaty po wykonaniu przejazdu, za który powinna zostać uiszczona opłata elektroniczna, nie konwaliduje stwierdzonego podczas kontroli naruszenia. W związku z tym, organ nie może uznać powyższego za okoliczność wyłączającą odpowiedzialność strony za popełnienie naruszenia.

Ustosunkowując się z kolei do podniesionych przez stronę skarżącą okoliczności związanych z niesprawnie działającym urządzeniem viaBox, Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że kierowca prowadzący pojazd, co do którego istnieje obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej, przed rozpoczęciem jazdy po tej drodze winien podjąć wszelkie możliwe czynności zmierzające do wyeliminowania istniejących nieprawidłowości mających wpływ na elektroniczny pobór opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi. Zdaniem organu, kierujący pojazdem samochodowym nie powinien w sytuacji braku środków pieniężnych na koncie dokonywać przejazdu po odcinkach płatnych dróg krajowych, bowiem świadomie naraża się na odpowiedzialność administracyjnoprawną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Organ wskazał, że skarżący kierowca przed wjazdem na odcinek płatny powinien sprawdzić, czy takie środki znajdują się na koncie i czy urządzenie działa prawidłowo, a w razie jakichkolwiek wątpliwości, ma obowiązek zjechania z drogi płatnej i kontynuowania podróży drogą alternatywną. W ocenie organu, użytkownik zobowiązany jest przed każdym wjazdem na odcinek drogi płatnej sprawdzić, czy ilość środków na koncie na przejazd odcinkiem drogi płatnej jest wystarczająca, niezależnie od dodatkowego wsparcia w postaci powiadomień emitowanych przez urządzenie viaBox. Organ uznał, że brak sygnału dźwiękowego informującego o kończących się środkach na koncie nie jest przesłanką do umorzenia postępowania, albowiem strona skarżąca mogła dokonać weryfikacji stanu środków w inny sposób.

Odnosząc się z kolei do kwestii reklamacji urządzenia viaBox, na którą powoływał się skarżący, Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że fakt wymiany wspomnianego urządzenia nie jest równoznaczny z tym, że było ono wadliwe, gdyż - wedle wiedzy organu - wymiana urządzenia viaBox następuje na każde żądanie strony. Ponadto, organ stwierdził, że wadliwość urządzenia viaBox nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem istotny jest tylko fakt uiszczenia, bądź nie elektronicznej opłaty drogowej. Organ podkreślił również, że błąd w sygnalizacji urządzenia nie miał wpływu na poprawność naliczanych opłat za przejechane odcinki, co potwierdził operator systemu w odpowiedzi na zgłoszenie reklamacyjne strony skarżącej. W tej sytuacji, organ uznał, że jedynym powodem nieuiszczenia opłaty za przejazd był brak środków na koncie użytkownika.

Organ uznał ponadto, że instrukcja obsługi urządzenia viaBox, na którą powołuje się strona skarżąca, nie ma mocy prawnej, gdyż stanowi tylko informację uzupełniającą. Zdaniem organu, zasady postępowania strony zostały określone w umowie z użytkownikiem (vide: "Ogólne warunki korzystania z konta w trybie przepłaconym w sprawie potwierdzenia warunków korzystania z dróg płatnych oraz w sprawie warunków i zasad udostępniania viaBox"). Organ zauważył, że w § 6 pkt 7 wspomnianej umowy wyraźnie wskazano, że "w przypadku, gdy na koncie użytkownika nie ma środków na pokrycie kosztów przejazdu droga płatną przez użytkownika, użytkownik jest zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, przez przedpłatę na konto użytkownika, przed rozpoczęciem jazdy po drodze płatnej".

Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że obowiązek posiadania urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej zaopatrzonego w odpowiednią ilość środków pieniężnych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym. W przypadku, gdy na koncie użytkownika nie znajduje się wystarczająca ilość środków pieniężnych, kierujący nie powinien poruszać się po drogach krajowych, za które pobierana jest opłata elektroniczna. Organ wskazał również, że w rozpatrywanej sprawie zarówno wina, jak i stopień ewentualnego zawinienia, nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej, albowiem wyłączną przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Organ uznał, że do odpowiedzialności administracyjnej wystarczy jedynie, że organ stwierdzi naruszenie przepisu prawa materialnego obligującego go do wydania decyzji, w której określi karę administracyjną. Organ podkreślił bowiem, iż odpowiedzialność administracyjna skonstruowana jest na zasadzie ryzyka, co w konsekwencji oznacza, że nieważne jest, czy podmiot, który ma być ukarany zawinił w danej sytuacji, czy też po prostu nastąpiło określone zdarzenie.

Konkludując, Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że skarżący, jako korzystający z drogi publicznej, wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym, był zobowiązany do uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Zdaniem organu, skoro powyższy obowiązek nie został dopełniony, zaistniała podstawa do nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych, na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

W piśmie z dnia 24 marca 2014 r. skarżący Ł. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia[...] lutego 2014 r.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zwrot kosztów postepowania sądowego, skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych z uwagi na niewłaściwe jego zastosowanie i w konsekwencji naruszenie interesu prawnego skarżącego z uwagi na jego zobowiązanie do zapłaty kary za zdarzenie od niego niezależne.

W uzasadnieniu wniesionej skargi strona podniosła, że ustalenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego są błędne. Skarżący zarzucił, że organ w toku postępowania wyjaśniającego ograniczył się jedynie do zapytania operatora systemu poboru opłat - firmy [...] , czy opłata została uiszczona. Zdaniem strony skarżącej, Główny Inspektor Transportu Drogowego, przeprowadzając analizę materiału dowodowego, nie wziął pod uwagę argumentów skarżącego, który przedstawił pismo od operatora systemu poboru opłat, z którego wynikało, iż system nie działał prawidłowo. Strona skarżąca zauważyła, że organ w sposób wadliwy przyjął w decyzji, iż w jego gestii nie jest rozstrzyganie, czy system poboru opłat działał prawidłowo, a jedynie ustalenie, czy za przejazd danym odcinkiem drogi krajowej została pobrana stosowna opłata. Takie stanowisko wskazuje, zdaniem strony skarżącej, iż organ administracji publicznej nie działa zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, takimi jak k.p.a., czy też Konstytucja Rzeczpospolitej Polski, a kieruje się jedynie interesem finansowym organów i Państwa, nie zaś słusznym interesem strony, jako obywatela prowadzącego działalność gospodarczą, z której utrzymuje on siebie i swoją rodzinę oraz odprowadza z tego tytułu podatki. Skarżący podniósł ponadto, że ustawodawca wprowadził obowiązek uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych, równocześnie wyznaczając na operatora systemu prywatną firmę [...]Sp. z o.o., która ma zarządzać systemem i pobierać opłaty w imieniu państwa. Skarżący zarzucił, iż organ nie bierze pod uwagę sprawności działania sytemu, który został wybrany przez Państwo do czerpania korzyści za przejazd po drogach krajowych, a jedynie ogranicza się do ustalenia, czy jest podstawa do nałożenia kary, czy też jej nie ma. Skarżący uznał ponadto, że organ strofuje w decyzji stronę, że powinna sprawdzić przed wjazdem na odcinek płatny, czy posiada wymaganą ilość środków finansowych, gdy tymczasem system, który został wybrany do naliczania opłat ma za zadanie informować o stanie środków pieniężnych dostępnych na koncie. Skarżący uznał, że takie podejście organu do sprawy narusza prawa obywatela zapisane w Konstytucji RP, albowiem ogranicza swobody obywatelskie, zmuszając stronę skarżącą do podejmowania działań, które generują koszty finansowe oraz ograniczają czasowo przedsiębiorcę, który samodzielnie wykonuje pracę. Skarżący uznał, że ze spornej decyzji administracyjnej wynika, że państwo nie ponosi odpowiedzialności za wprowadzenie systemu, który jest wadliwy od samego początku (od kiedy został wprowadzony), a jedynie czerpie korzyści, doprowadzając do sytuacji, które ograniczają swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący podkreślił jednocześnie, że w momencie, kiedy został poinformowany o fakcie braku środków oraz kontrolujący inspektor zasugerował mu, iż urządzenie może być uszkodzone, dokonał on wymiany urządzenia oraz uzupełnił stan konta.

Mając powyższe na uwadze, skarżący uznał, że zaprezentowane w niniejszej sprawie podejście organów Inspekcji Transportu Drogowego świadczy o ich nastawieniu wyłącznie na pozyskanie jak największej ilości środków finansowych w systemie kar, a nie zaś na dbaniu o należyty stan porządku publicznego. Skarżący uznał bowiem, że skoro kontrolujący inspektor stwierdził wadliwość systemu, powinien był - biorąc pod uwagę słuszny interes strony - zobligować skarżącego do wymiany urządzenia i uzupełnienia środków na koncie. Ponadto, skarżący podkreślił, że system naliczania opłat ogranicza przedsiębiorcę co do wysokości wpłaty, jakiej może dokonać jednorazowo, tym samym pozostawiając kierującego na łasce urządzenia viaBox, które powinno informować o wysokości dostępnych na koncie środków.

Mając na względzie powyższe, skarżący wniósł, aby uwzględniając skargę, wzięto pod uwagę również fakt, iż trwają prace nad zmianą systemu naliczania kar, albowiem ustawodawca zauważył, że obecny system jest wadliwy i niezgodny z Konstytucją RP.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, odpowiadając na zarzuty strony skarżącej - wskazał, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów, organ uznał, że przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona, nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Organ podkreślił, że kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1298/12oraz z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 243/12), albowiem wyłączną przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzone naruszenie przez stronę nałożonych prawem obowiązków.

Jednocześnie, Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że - wbrew zarzutom skargi - organ dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, a kara pieniężna za stwierdzone w toku kontroli naruszenie została wymierzona słusznie i zgodnie z przepisami prawa.

W piśmie procesowym z dnia 31 grudnia 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, powołując się na przepis art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonego pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, na okoliczność prawidłowego oznakowania w dniu kontroli odcinka drogi krajowej nr 92 na odcinku skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr 305 - granica m. Poznań.

Na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił wniosek dowodowy zawarty w piśmie procesowym organu z dnia 31 grudnia 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.").

Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, że skarga Ł. S. zasługuje na uwzględnienie, albowiem Główny Inspektor Transportu Drogowego, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2014 r., a także poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja2013 r., nr [...], nakładającą na skarżącego kierowcę karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej - dopuścił się naruszenia przepisów prawa.

Zdaniem Sądu, Główny Inspektor Transportu Drogowego, wydając obie sporne decyzje administracyjne, dopuścił się naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego przede wszystkim na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, jak również na dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej, a w konsekwencji powyższych uchybień - naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa.

Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych wynika, że korzystających z dróg publicznych zobowiązani są do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej (opłaty elektronicznej). Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p., jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Natomiast jej wysokość ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu, według art. 13ha ust. 2 u.d.p.

Należy podkreślić, że przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych przewidują możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 u.d.p.). Zasadą jest, że pobranie opłaty następuje poprzez urządzenie na potrzeby pobierania tych opłat instalowane w pojeździe samochodowym (tzw. viaBOX). Obowiązek oferowania takowego urządzenia spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 u.d.p.

Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a u.d.p., jest obowiązany do: włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę (pkt 1); wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu (pkt 2); używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem (pkt 3).

Zasady wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 u.d.p. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. Nr 91, poz. 524).

Według § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury, przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik: 1. zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną w formie pisemnej; 2. odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie; 3. instaluje urządzenie w pojeździe; 4. wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, czyli w formie przedpłaty; 5. ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2, czyli płatności okresowej za zabezpieczeniem.

Wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości, w myśl § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. Przez wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, na który wnoszona ma być opłata elektroniczna, określony w umowie między użytkownikiem a pobierającym opłatę, zgodnie z § 7 ust. 2 cyt. rozporządzenia.

Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 (art. 13k ust. 4 u.d.p.).

W myśl przepisu art. 13l ust. 1 pkt 2 u.d.p., do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący Ł. S., kierując zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki Man o nr rej. [...]wraz z przyczepą marki Stokota o nr rej. [...] , którego to zespołu dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 t, poruszał się w dniu [...] maja 2013 r. po drodze krajowej nr 92, na odcinku skrzyżowanie z drogą wojewódzka nr 305 - granica m. Poznań, wyszczególnionym w załączniku nr 2 pkt 8 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, a opłata elektroniczna miała być uiszczona w formie przedpłaty.

Sporne natomiast jest, czy podczas przejazdu w dniu [...] maja2013 r., zarejestrowanym o godz. 15:12 przez bramownicę kontrolną nr DK92_0164,1_PEF_0(3193), skarżący dopuścił się naruszenia polegającego na nieuiszczeniu stosownej opłaty, która winna być pobrana w ramach systemu viaToll.

Skarżący kierowca wskazywał w toku postępowania na wadliwe działanie urządzenia viaBox, co potwierdzić miały zarówno czynności sprawdzające dokonane w toku kontroli, jak również późniejsza wymiana przedmiotowego urządzenia.

Z kolei, w ocenie organu, z protokołu kontroli z dnia [...] maja2013 r., a także pisemnych wyjaśnień spółki [...]Sp. z o.o. z siedzibą w W. - operatora systemu viaTOLL (vide: pismo spółki [...] z dnia 17 czerwca 2013 r.) w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że skarżący nie uiścił opłaty za sporny przejazd na odcinku drogi krajowej nr 92 o godzinie 15:12 w dniu [...] maja2013 r.

Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie nie przedstawia pełnej sekwencji, składających się na sprawę uiszczenia opłaty elektronicznej czynności, które pozwoliłyby na jednoznaczne stwierdzenie, czy opłata elektroniczna za sporny przejazd rzeczywiście została poniesiona, czy też do realizacji rzeczonego obowiązku przez skarżącego nie doszło.

Zdaniem Sądu, w toku postępowania poprzedzającego wydanie obu spornych decyzji administracyjnych o nałożeniu kary pieniężnej, organ nie wyjaśnił w sposób niebudzący wątpliwości wszystkich istotnych okoliczności, które uzasadniałyby nałożenie na skarżącego kierowcę kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej, a w szczególności nie uzyskał niebudzących wątpliwości dowodów co do braku uiszczenia spornej opłaty.

W ocenie Sądu, takimi dowodami mogłyby na przykład być dokumenty księgowe spółki [...] (będącej podmiotem obsługującym elektroniczny system poboru opłat), w tym przedstawiające sekwencje zdarzeń od ostatniego uznania rachunku wierzyciela (spółki [...] ) - czyli uzupełnienia konta dłużnika przez wskazanie wszystkich kolejnych ściągnięć opłat z tego rachunku ze wskazaniem, z jakiego tytułu dana opłata była ściągana, aż do wykazania stanu konta w chwili spornego przejazdu. Należy zauważyć, że spółka [...]Sp. z o.o. co prawda nie jest stroną tego postępowania, jednak dysponując pieniędzmi użytkowników dróg wpłacanymi na konta pre-pay z pewnością dochowywać musi szczególnej staranności w poborze opłat i księgowym rejestrowaniu tytułów, z mocy których opłaty są ściągane.

Jeżeli więc organ administracji publicznej przyjmuje za wiarygodne informacje, co do których sama spółka [...] zastrzega, iż są to wyłącznie dane o charakterze informacyjnym, to nie można wskazać bez cienia wątpliwości, że w tym zakresie organ administracji nie dopuścił się jakiegokolwiek naruszenia przepisów postępowania. W tej i podobnych sprawach, spółka [...]Sp. z o.o. nie przedstawia żadnych dowodów stwierdzających, w jaki sposób odbywała się procedura przejazdu pod poszczególnymi bramownicami i w jaki sposób system odnotowywał (w zakresie opłat) te przejazdy - które bramownice odnotowały przejazd bez wniesienia opłaty, a które jej uiszczenie potwierdziły i w jakich wysokościach. Jeżeli zatem Główny Inspektor Transportu Drogowego opiera się na dowodach dostarczonych przez firmę [...] , to powinien domagać się jednocześnie kompletnej dokumentacji w tym zakresie, by przedstawić ją (zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.) w motywach wydanego rozstrzygnięcia. Przyjęcie za dowody w sprawie stwierdzeń firmy [...] niepopartych właściwą dokumentacją, nie można uznać za prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, do którego przeprowadzenia Inspekcja Transportu Drogowego w tego rodzaju sprawie jest bezwzględnie obowiązana.

Warto wskazać, że również w dotychczasowym orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyjmuje się, że organ Inspekcji Transportu Drogowego, jako organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie administracyjne w tego typu sprawach, nie może swoich ustaleń opierać jedynie na informacjach przekazywanych mu przez spółkę [...] , lecz powinien informacje te weryfikować konkretnymi, żądanymi od tej spółki, dokumentami źródłowymi, także dlatego, że jak w wielu tego typu sprawach, informacje te mogą być sprzeczne i w różny sposób interpretowane przez spółkę [...] - operatora systemu viaTOLL (tak m. in. WSA w Warszawie /w:/ wyrok z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 16/13).

Ponadto, należy uznać, że ewentualne wykazanie wadliwości systemu poboru opłat z powodów leżących po stronie podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat (w tym przykładowo: wykazanie braku możliwości połączenia urządzenia viaBox zamontowanego w pojeździe z systemem poboru opłat, czy też nieprawidłowo działająca w spornym dniu łączność pomiędzy bramownicami a systemem centralnym, która - jak w niniejszej sprawie - przejawiała się możliwością nieprawidłowego sygnalizowania stanu konta użytkownika), a w konsekwencji niepobranie środków dostępnych na koncie użytkownika na dany przejazd po drodze płatnej nie powinno stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Zdaniem Sądu, jeżeli niepobranie stosownej opłaty wynika z błędów leżących po stronie elektronicznego systemu poboru opłat, to wymierzenie, na podstawie art. 13k ust.1 pkt 1 cyt. ustawy, kary pieniężnej za brak opłaty elektronicznej jest w istocie konsekwencją niedopełnienia obowiązku należytego zabezpieczenia systemu poboru opłat przez organ realizujący program rządowy viaToll.

W świetle zarzutów podniesionych przez skarżącego kierowcę, należy podkreślić, że osoba kierująca pojazdem wyposażonym w urządzenie viaBox (a z taką sytuacja mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy), ma możliwość uniknięcia kary, jeżeli będzie respektować postanowienia zawarte w art. 13i ust. 4a u.d.p. w związku z art. 13i ust. 4b tego aktu (w brzmieniu obowiązującym na dzień spornego przejazdu). Mianowicie, należy zauważyć, że kierujący pojazdem po włączeniu urządzenia podczas przejazdu po drodze płatnej, wprowadzeniu do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu oraz używaniu urządzenia zgodnie z przeznaczeniem, po usłyszeniu odpowiedniej liczby sygnałów informujących o zbliżającym się braku /lub o braku środków powinien zjechać niezwłocznie z drogi płatnej. Analogicznie, powinien uczynić w przypadku stwierdzenia niesprawności tego urządzenia. Należy w tym miejscu ponownie jednak zauważyć, że możliwość uwolnienia się kierowcy od odpowiedzialności administracyjnej jest ściśle związana z prawidłowością działania systemu poboru opłat elektronicznych, o czym była mowa wyżej.

W ocenie Sądu, brak odpowiedniej informacji o w zakresie niesprawności urządzenia, do czego przyczyniła się występująca w spornym dniu wadliwa łączność systemu poboru opłat, co wykazano w toku postępowania, niewątpliwie uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się, jaki jest stan konta, co w konsekwencji nie powinno obciążać kierowcy odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i prowadzić do wymierzenia kary pieniężnej.

Wprawdzie, jak słusznie zauważył organ, prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących z aktów normatywnych regulujących sposób obsługi urządzenia viaBox i tym samym sposób dokonywania opłaty, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia przez zarządcę systemu viaToll (spółkę [...] ) obowiązku odpowiedniego utrzymania właściwej komunikacji w ramach elektronicznego systemu poboru opłat.

Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, zatem niezgodna z art. 2 Konstytucji RP jest wykładnia tego przepisu, która sankcję administracyjną nakłada na podmiot, który nie naruszył swoim zachowaniem dyrektywy postępowania wynikającej z norm prawnych określających zasady ruchu na drogach publicznych. Wyrażona w powołanym art. 2 Konstytucji RP zasada demokratycznego państwa prawnego opiera się, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą.

Zdaniem Sądu, jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że podmiot, obsługujący w imieniu Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad elektroniczny systemem poboru opłat, zapewni sprawne działanie tego systemu, co umożliwi kierowcy przewidywalność, a także prognozowanie działań własnych tak, aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku.

W niniejszej sprawie organ administracji, stosując wobec skarżącego kierowcy sankcję administracyjną z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., naruszył ten przepis przez wadliwą jego wykładnię, albowiem uznał - co do zasady - za prawnie obojętną dla nałożenia kary pieniężnej na podstawie tego przepisu okoliczność właściwego działania urządzenia viaBox oraz właściwej komunikacji w ramach systemu viaToll

Wprawdzie, skarżący kierowca, korzystając z odcinka drogi publicznej wymienionej w cyt. wyżej rozporządzeniu z dnia 22 marca 2011 r., wykonywał przejazd zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i z tego tytułu był zobowiązany do poniesienia opłaty, jednak w realiach tej sprawy okoliczność ta nie przesądza jeszcze sama w sobie o zgodności z prawem decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Obowiązkiem organu było bowiem wzięcie pod uwagę informacji o "przerwach w łączności między bramownicami a systemem centralnym" i ich wpływie na prawidłowość sygnalizacji stanu konta użytkownika.

W ocenie Sądu, organ nie może się ograniczyć do odnotowania obowiązku skarżącego w zakresie znajomości przepisów dotyczących dróg publicznych (w tym kategorii dróg i ponoszenia opłaty elektronicznej), a także powinności związanej z bieżącym śledzeniem stanu konta, skoro usprawiedliwieniem dla ich naruszenia jest brak sprawnego działania zarówno urządzenia viaBox, jak i samego elektronicznego systemu poboru opłat.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że organ - wbrew wyraźnym nakazom płynącym m. in. z przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. - nie wyjaśnił w toku dotychczasowego postępowania wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, dokonując przy tym całkowicie dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wykazania jakiejkolwiek podstawy do ewentualnego zastosowania sankcji (kary administracyjnej) przewidzianej w ustawie o drogach publicznych z tytułu przejazdu po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Warto zauważyć, że w wyroku z dnia 23 listopada 1994 r, sygn. akt III ARN 55/94, OSNAPiUS z 1995 nr 7, poz. 83, Sąd Najwyższy podkreślił, że: "jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.)".

Tym samym organ administracji, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa, która znajduje zastosowanie również do postępowania administracyjnego, którego stroną jest obywatel państwa obcego.

Według Sądu, naruszenie wspomnianych przepisów procedury administracyjnej mogło mieć w tej sytuacji istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc niewątpliwie stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny obu spornych decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

W tej sytuacji - zdaniem Sądu - brak wszechstronnego odniesienia się przez organ administracji publicznej do powyższych kwestii podnoszonych przez skarżącego kierowcę, a mających niewątpliwie istotne znaczenie dla oceny legalności zastosowanej kary administracyjnej, nie dało stronie skarżącej możliwości właściwego ustosunkowania się do zarzutów (stanowiska) organu. W konsekwencji uchybienie to nie pozwala sądowi administracyjnemu na pełne skontrolowanie legalności spornych decyzji.

W ocenie Sądu, aby zaskarżone rozstrzygnięcia Głównego Inspektora Transportu Drogowego ocenić w sposób prawidłowy, trzeba dysponować stanowiskiem tego organu zawierającym precyzyjne odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) dotyczących podstaw zastosowania sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych z tytułu przejazdu po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Należy zauważyć bowiem, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt administracyjny pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ rozstrzygający sprawę.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że uzasadnienia zarówno zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2014 r., jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja2013 r. - nie spełniają wymogów przewidzianych przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem uzasadnienia tych spornych rozstrzygnięć nie zawierają pełnych wyjaśnień okoliczności branych przez organ Inspekcji Transportu Drogowego pod uwagę przy wydawaniu decyzji o nałożeniu wspomnianej kary pieniężnej.

Wobec powyższego, należy - zdaniem Sądu - uznać, że Główny Inspektor Transportu Drogowego, orzekając w niniejszej sprawie, niezależnie od uchybienia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., dopuścił się w toku postępowania administracyjnego istotnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów Państwa, wyrażonej w przepisie art. 8 k.p.a.

Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Warto zauważyć w tym miejscu, że Naczelny Sąd Administracyjny już w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84 (ONSA z 1984 r., nr 2, poz. 117), wyraźnie podkreślił, iż w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Ponadto, w ocenie Sądu, zasada wynikająca z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Wobec powyższego, Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja2013 r. winny być uchylone, jako wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania.

Mając na względzie powyższe, Sąd uchylił obie sporne decyzje administracyjne, działając w tym zakresie na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że uchylone decyzje nie będą podlegać wykonaniu do daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 120 złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania, Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a.