Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 489/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par.1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7; art. 77 par.1; art. 80; art. 107 par.3; art. 126; art. 127; art. 113 par.1 i par.3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 par.2
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu własności ziemi I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia J. P., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy R. z dnia [...] lutego 2018 r. znak [...] odmawiające sprostowania aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1976 r. nr UG [...]

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. J. P. wystąpił o sprostowanie numeru ewidencyjnego działki [...] w Akcie Własności Ziemi z dnia [...] listopada 1976 r. znak UG [...] poprzez wpisanie na stronie 1. w wierszu 12. od góry ww. aktu nr działki: "[...]" zamiast: "[...]". Skarżący uzasadnił swój wniosek zamiarem zakupu ww. działki.

Jak wskazał organ skarżący do wniosku załączył:

- akt własności ziemi (dalej również: "AWZ");

- protokół z ustalenia stanu posiadania gospodarstwa z dnia [...] września 1976 r.;

- wypis aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2017 r. sporządzony przez notariusza H. Ż.-M. w Kancelarii Notarialnej w P. Rep A Nr [...] poświadczający dziedziczenie po zmarłym C. Ł.;

- wypis aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2017 r. r. sporządzony przez notariusza H. Ż.-M. w Kancelarii Notarialnej w P. Rep A Nr [...] obejmujący udzielenie pełnomocnictwa dla J. P.;

- orzeczenie Sądu Okręgowego w L. II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] października 2017 r. w sprawie II Ca [...] zmieniające postanowienie Sądu Rejonowego L. w L. z siedzibą w Ś. z dnia [...] września 2016 r. sygn. I Ns [...] w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej W. Ł..

Według ustaleń organu pierwszej instancji, skarżący ma interes prawny do złożenia przedmiotowego wniosku, ponieważ jest on jednym ze współwłaścicieli wpisanym w ewidencji gruntów dla działki nr [...] na podstawie postanowienia spadkowego po W. Ł., zamierzającym odkupić udziały w tej nieruchomości od pozostałych współwłaścicieli.

W ramach postępowania wyjaśniającego organ uzyskał z Wydziału Geodezji Starostwa Powiatowego w Ś. następujące dokumenty:

- Rejestr gruntów wsi R. z dnia [...] marca 1962 r.;

- Rejestr pomiarowo-klasyfikacyjny wsi R. z 1962 r. cz. I i II;

- Rejestr gruntów wsi R. tom XIII z 1976 r.;

- Rejestr pomiarowo- klasyfikacyjny wsi R. T. 2 z dnia [...].12.1993 r. (przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...].1994 r.);

- Operat techniczny z pomiarów powierzchni gruntów w gminie R. z 1962 r. i z 1994 r.;

- Akt Własności Ziemi nr UG [...] z dnia [...].11.1976 r. dot. działki nr [...] wystawiony na C. Ł.;

- Akt Własności Ziemi nr [...] z dnia [...].1975 r. dot. m.in. działki nr [...] wystawiony na S. W.;

- Protokół z dnia [...]1975 r. z ustalenia posiadania gospodarstwa rolnego według stanu na dzień [...] 1971 r. wystawiony na S. W.;

- dobrowolna umowa kupna-sprzedaży nieruchomości z dnia [...].1968 r. zawarta pomiędzy W. Ł., a S. W.;

- zawiadomienie z dnia [...].[...]2018 r. wydane z up. Starosty [...] dot. zmiany właściciela działki oznaczonej nr ew. [...] w Rybczewicach;

Następnie, na podstawie zgromadzonych dokumentów organ stwierdził, że nie jest możliwe sprostowanie AWZ zgodnie ze złożonym wnioskiem. Szczegółowe badanie dokumentacji nie dostarczyło bowiem w ocenie organu jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy działka, co do której C. Ł. otrzymał akt własności ziemi posiadała faktycznie nr [...]. Organ wskazał, że najstarszy dokument zalegający w sprawie tj. Rejestr pomiarowo-klasyfikacyjny wsi R. z 1962 r. wskazuje w pozycji rejestru nr [...]., że C. Ł. posiadał w tym okresie działkę nr [...] o łącznej powierzchni 1,92 ha.

Kolejny chronologicznie dokument to dobrowolna umowa kupna-sprzedaży zawarta [...] [...] 1968 r. pomiędzy W. Ł. (z treści umowy i pozostałych dokumentów wynika, że była to żona C. Ł.), a S. W., na podstawie której S. W. kupił od W. Ł. 28 arów ziemi ornej położonej w [...]. Sprzedany obszar gruntu był - zgodnie z umową - wydzielony z działki gruntu o łącznej powierzchni 1,90 ha, którą W. i C. małżonkowie Ł. mieli otrzymać z reformy rolnej. Umowa nie zawiera żadnej informacji ani o numerze działki pierwotnej, której właścicielami byli małżonkowie Ł., ani o numerze działki "wyodrębnionej o pow. 28 arów sprzedanej S. W..

Po przeanalizowaniu umowy sprzedaży, organ stwierdził, że sprzedawany obszar gruntu znajdował się w K. (a nie w R. - jak wynika z AWZ wydanego w 1975 r. na S. W.), a powierzchnia pierwotnej działki (tj. działki sprzed sprzedaży) wynosiła według deklaracji C. Ł. 1,90 ha (a nie 1,92 ha - jak wynika z rejestru pomiarowo-klasyfikacyjnego wsi R. z 1962 r.). Ponadto brak jest, jak podnosi organ jakichkolwiek dokumentów dotyczących podziału działki [...] Organ wskazuje także, że nie wiadomo kiedy, na jakiej podstawie i na jakich warunkach podział ten nastąpił. Brak tych dokumentów w jego ocenie jest jedną z okoliczności przesądzających o niemożliwości potraktowania za oczywistą omyłkę wpisu nr [...] w AWZ wystawionym na C. Ł..

Ponadto, jak podnosi organ w protokole z dnia [...] [...] 1975 r. z ustalenia posiadania gospodarstwa rolnego według stanu z dnia [...] [...] 1971 r. dotyczącego S. W. wynika, że osoba ta władała w tym czasie m.in. działką nr [...] o pow. 0,31 ha. W pozycji tabeli zatytułowanej "od kiedy i na jakiej podstawie użytkuje poszczególne działki" wpisano: "kupione /nieczytelne/ od Ł. C. poz. [...] użytkuje od 1968 r."

Organ analizując treść zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazał na następujące rozbieżności: po pierwsze, istnieje różnica 3 arów pomiędzy obszarem działki wskazanym w umowie sprzedaży (0,28 ha) i podanym w protokole stanu władania (0,31 ha). Ponadto, protokół stanu władania wydany w 1975 r. dla S. W. odsyła w miejscu dotyczącym działki nr [...] do poz. [...]. Tymczasem działka nr [...], z której miałaby być wydzielona działka nr [...] wykazana została w rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym z 1962 r. pod poz. [...].

W ocenie organu, nie można uznać, że wpisanie nr [...] do Aktu Własności Ziemi wydanego na C. Ł. nie stanowi błędu/omyłki o charakterze oczywistym. Na skutek porównania treści decyzji administracyjnej (AWZ) z zawartymi w aktach sprawy dokumentami, nie ustalono czy rzeczywiście w AWZ wydanym na C. Ł. winna widnieć działka o nr [...] (jak tego oczekiwał J. P.), a nie [...]. Ponadto organ zauważa, że analiza dokumentów geodezyjnych wykazuje, iż począwszy od 1962 roku na terenie R. była działka o nr [...] i jest ona do dnia dzisiejszego przy czym właścicielami tej działki byli i są osoby inne niż wskazane w decyzji AWZ.

Organ podniósł także, że w toku postępowania ustalono, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] o pow. 1,59 ha położoną w obrębie nr [...] R. gm. R. nie ma założonej księgi wieczystej.

Organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie występują niejasności, których nie sposób uznać za oczywiste omyłki i odmówił sprostowania aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1976 r. w zakresie numeracji działek.

Na powyższe postanowienia J. P. wniósł zażalenie, podnosząc, że w jego ocenie we wskazanym akcie własności ziemi wystąpiła oczywista omyłka pisarska polegająca na błędnym wpisaniu nr działki "[...]" zamiast "[...]", która powinna zostać sprostowana w trybie art. 113 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. DZ.U z 2017 r., poz.1257 - dalej jako "k.p.a.").

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymało postanowienie pierwszej instancji w mocy wskazując, że żądanie skarżącego w zakresie zmiany numeracji działek w akcie własności ziemi wykracza poza granice "sprostowania", o którym mowa w art. 113 § 1 k.p.a. Zmiana numeru działki w akcie własności ziemi - z nr "[...]" na nr "[...]" - prowadzi do merytorycznej zmiany decyzji - aktu własności ziemi (uwłaszczenia na innej nieruchomości), nie zaś do sprostowania oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 Kpa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. J. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy R. zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie art. 7, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 113 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie tych przepisów i bezpodstawne utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy.

Skarżący wskazał, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu zażalenia oraz do załączonego do owego zażalenia dowodu z dokumentu rejestru gruntów wsi R. tom III, z którego wynika, że w 1976r. C. Ł. s. P. był wpisany jako właściciel działki nr [...] o pow., 1,61 ha, która to powierzchnia odpowiada zarówno areałowi gruntu ujawnionemu w protokole z ustalenia stanu posiadania z dnia [...] 1976 r., jak również widniejącemu w spornym akcie własności ziemi.

Zdaniem skarżącego odmowa sprostowania aktu własności ziemi w żądanym zakresie nastąpiła z naruszeniem przepisu art. 113 §1 K.p.a. Zwraca przy tym uwagę, że pomimo uchylenia ustawy z [...] [...] 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych oraz późniejszego wyłączenia możliwości wzruszania w trybach nadzwyczajnych aktów własności ziemi wydanych przed dniem [...] 1982 r. to jednak została zachowana dopuszczalność sprostowania oczywistych omyłek pisarskich w aktach własności ziemi.

W ocenie skarżącego protokół z ustalenia stanu posiadania gospodarstwa C. Ł. z dnia [...] 1976 r. dowodzi, że na dzień [...] [...] 1971r. w skład jego gospodarstwa wchodziła działka [...] o po w. 1,61 ha. Wskazuje, że ograny zarówno pierwszej jak i drugiej instancji były w posiadaniu owego dokumentu, bowiem skarżący dołączył go do wniosku. Rozbieżność ta, jak podnosi skarżący uniemożliwia mu założenie dla nieruchomości księgi wieczystej, a także dokonanie w formie prawem przewidzianej (akt notarialny) działu spadku.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje.

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego uchylenie, gdyż przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa, podejmując - także z urzędu - wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

Z obowiązkiem tym koresponduje treść art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

W przedmiotowej sprawie organ drugiej instancji naruszył powyższe zasady albowiem przy rozstrzyganiu nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak też nie zebrał i nie rozpatrzył wyczerpująco całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wynikających z niego okoliczności faktycznych.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika w sposób jednoznaczny, czy skarżący składając wniosek w dniu [...] [...] 2018 r. o sprostowanie Aktu Własności Ziemi z dnia [...] [...] 1976 r. wykazał przy tym interes prawny. Zastosowanie w tym zakresie ma przepis z art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W uzasadnieniu wniosku o sprostowanie aktu własności ziemi skarżący wskazał jedynie, że jego zamiarem jest zakup przedmiotowej działki. Tego rodzaju okoliczności świadczą o tym, iż skarżący posiada obecnie jedynie interes faktyczny, który jednak nie może być utożsamiany z interesem prawnym. Co prawda pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w kodeksie postępowania administracyjnego, jednak analiza orzecznictwa i literatury przedmiotu pozwala na przyjęcie, iż "interes prawny" jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania (por. m.in. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r. sygn. akt I SA 1719/92, OSP 1994, nr 10, poz. 199). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Przy tym przyjmuje się, że podmiot ma interes prawny w konkretnym postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem tego postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego, realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go bezpośrednio "zainteresowanym" w tym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r. II GSK 163/2006 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podkreślić należy, że o tym, czy jest się stroną danego postępowania, nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby lub organu, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny" (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 116/08 dostępny w CBOSA).

Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest zbadanie, czy taki interes strona wykazuje. Interes prawny strony powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1332/16 dostępny w CBOSA). Organ drugiej instancji nie przeprowadził własnej pełnej analizy i nie wyraził, jednoznacznego i należycie umotywowanego stanowiska w kwestii posiadania (bądź nie) przez skarżącego interesu prawnego legitymującego do udziału w przedmiotowym postępowaniu.

W uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji wskazano, że skarżący ma interes prawny do złożenia wniosku albowiem jest jednym ze współwłaścicieli wpisanym w ewidencji gruntów dla działki nr [...] na podstawie postanowienia spadkowego po W. Ł..

Jednakże w aktach administracyjnych brak jest dowodów potwierdzających takie okoliczności.

Co więcej w aktach tych znajdują się dokumenty, które pozostają w sprzeczności z takimi ustaleniami.

W aktach administracyjnych znajdują się bowiem kopie orzeczenia Sądu Rejonowego L. w L. z siedzibą w Ś. z dnia [...] września 2016 r., sygn. I Ns [...] (k.3 i 12akt administracyjnych), z którego wynika, że spadek po W. Ł. nabyła G. R..

Z powyższego wynikałoby, że spadkobiercą W. Ł. jest G. R., a nie skarżący. Powyższa okoliczność przeczyłaby zatem posiadaniu przez skarżącego interesu prawnego w żądaniu sprostowania przedmiotowego aktu własności ziemi.

Wprawdzie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazał, że skarżący załączył do wniosku także orzeczenie Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] października 2017 r. w sprawie sygn. akt II Ca [...] zmieniające postanowienie Sądu Rejonowego L. w L. z siedzibą w Ś. z dnia [...] września 2016 r., sygn. I Ns [...], jednakże w aktach sprawy administracyjnej brak jest takiego orzeczenia Sądu Okręgowego w L..

Organ drugiej instancji całkowicie pominął te okoliczności.

Organ ten nie zbadał zatem w ogóle kwestii posiadania przez skarżącego interesu prawnego w żądaniu sprostowania aktu własności ziemi, ani też w żaden sposób nie wyjaśnił kwestii złożenia przez skarżącego orzeczenia Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] października 2017 r. wydanego w sprawie sygn. akt II Ca [...].

Zagadnienie posiadania przez wnoszącego podanie interesu prawnego do zgłoszenia określonego żądanie jest badane przez organy z urzędu. Nie wyjaśnienie tej kwestii, w sytuacji, gdy posiadanie przez skarżącego interesu prawnego w żądaniu sprostowania aktu własności ziemi, budzi istotne wątpliwości jest uchybieniem tego rodzaju, które samo w sobie, przesądza o konieczności uchylenia postanowienia organu drugiej instancji.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że za uchyleniem rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przemawiają także inne względy.

Podstawą odmowy sprostowania Aktu Własności Ziemi z dnia [...] l. 1976 r. znak UG [...] wydanego przez Naczelnika Gminy w R. był art. 113 § 1 k.p.a., który umożliwia sprostowanie z urzędu i na wniosek błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez ten organ decyzjach. Organ odwoławczy, podtrzymując stanowisko organu pierwszej instancji uznał, że w realiach niniejszej sprawy sprostowania aktu własności ziemi z [...] listopada 1976 r. poprzez zmianę numeru działki nie można traktować jako oczywistej omyłki. Zmiana numeru działki w akcie własności ziemi - z nr "[...]" na nr "[...]" – to, w ocenie organu merytoryczna zmiana decyzji, która nie może podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a.

Tego rodzaju prosta konstatacja organu drugiej instancji nie jest jednakże wystarczająca do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Oczywistym jest, że sprostowanie omyłki w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie może być traktowane jako sposób zmiany nieprawidłowego orzeczenia organu administracji.

O ile zatem organ wydał rozstrzygnięcie zgodne ze swym zamiarem to nawet gdyby okazało się ono błędne nie można go sanować w drodze sprostowania, o którym mowa w art. 113 § 1 k.p.a. Tryb ten nie może bowiem prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego sprawy.

Powyższe nie oznacza jednakże, że nie jest możliwe sprostowania aktu organu administracji, które dotyczy treści samego rozstrzygnięcia.

Przeciwnie, sprostowanie ze swej istoty dotyczy także treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji lub innym akcie organu administracji.

Możliwe jest zatem również sprostowanie treści zawartych w rozstrzygnięciach organów administracji o ile mają one charakter błędów pisarskich i rachunkowych lub innych oczywistych omyłek, w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a.

Nie negując zatem słusznego co do zasady stanowiska, że sprostowanie nie jest sposobem na dokonanie merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, wskazać należy, że każda sprawa powinna być rozpatrywana indywidualnie, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych.

Pojęcie oczywistej omyłki nie zostało zdefiniowane w przepisach. Z uwagi na jego nieostry charakter podlega ono zatem wykładni. Zgodnie z powołanym przepisem, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że oczywista omyłka pisarska to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa (tak: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 9 Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 551). W analogiczny sposób błędy pisarskie i rachunkowe, stanowiące rodzaj oczywistych omyłek objętych wskazanym wyżej przepisem, postrzegane są w orzecznictwie. Przykładowo, przez błąd pisarski rozumie się widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię, czy też niezamierzone opuszczenie wyrazu. Natomiast inne oczywiste omyłki, to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co jest niezgodne z myślą organu; oczywista omyłka to błąd, który jednoznacznie wynika z zestawienia zabranego materiału dowodowego z treścią decyzji. (zob. np. wyrok NSA z dnia 30 maca 2005 r. sygn. OSK 1333/04, czy z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. II GSK 812/11- CBOS).

Należy przy tym wskazać, że nie ma możliwości wzruszenia w trybie administracyjnym aktu własności ziemi, a także niedopuszczalne jest wydawanie nowych aktów własności ziemi (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1996 r., sygn. akt II SA 432/95, Lex nr 27874). Wyłączenia te wynikają z przepisu art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1991 r. Nr 107, poz. 464). Natomiast artykuł 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) nie wyłączył dopuszczalności stosowania art. 113 § 1 i 3 k.p.a. o sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do decyzji (aktów własności ziemi), wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 z późn. zm.) (vide: wyrok NSA z dnia 21 marca 1996 r. - II SA 432/95 - ONSA 1997/1/34; wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 1994 r. SA/Ka 2240/93 - ONSA 1995/2/96, dostępne w CBOS).

Ponownie należy przy tym podkreślić, że instytucja sprostowania oczywistej omyłki nie może być wykorzystywana do konwalidowania popełnionego przez organ błędu proceduralnego.

Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że w ocenie Sądu organ odwoławczy co najmniej przedwcześnie stwierdził, że wniosek skarżącego o sprostowanie numeru działki w AWZ prowadzi do merytorycznej zmiany treści decyzji z dnia [...] listopada 1976 r., bowiem ustalenia organu drugiej instancji w zakresie zebranej dokumentacji są lakoniczne i niepełne.

Wniesienie zażalenia przenosi na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej.

Organ odwoławczy jest zatem wyposażony przede wszystkim w kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a tylko w ograniczonym zakresie ma on kompetencje kasacyjne. Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu (zażaleniu) w stosunku do decyzji organu I instancji.

W tej sytuacji obowiązkiem Samorządowego Kolegium odwoławczego było ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy administracyjnej.

Organ odwoławczy powinien zatem dokonać oceny zgłoszonego żądania w świetle okoliczności faktycznych wynikających z zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

W szczególności w przypadku żądania z art. 113 § 1 k.p.a. organ powinien dokonać oceny czy twierdzona przez stronę omyłka jest błędem, którego oczywisty charakter wynika z zestawienia zabranego materiału dowodowego z treścią podlegającej sprostowaniu decyzji.

Organ odwoławczy zaniechał tak rozumianego rozpoznania sprawy na nowo poprzestając jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, że zmiana numeru działki w akcie własności ziemi to merytoryczna zmiana decyzji, która nie może podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a., co było niewystarczające do rozstrzygnięcia sprawy.

Nadto należy wskazać, że obowiązkiem organu drugiej instancji oprócz ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w całości była także kontrola zasadności zarzutów podniesionych w zażaleniu w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji oraz odniesienie się do tych zarzutów w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a.).

Organ drugiej instancji nie dokonał oceny zasadności zarzutów podniesionych w zażaleniu, jak też – w uzasadnieniu postanowienia – w żaden sposób do tych zarzutów się nie odniósł. Organ nie odniósł się także do załączonego do zażalenia rejestru gruntów, jak też nie uwzględnił przy rozstrzyganiu sprawy znajdującego się w aktach protokołu z ustalenia posiadania gospodarstwa rolnego według stanu na dzień [...] 1971 r., a sporządzonego i podpisanego w dniu [...] 1976 r., z którego wynika, że w skład gospodarstwa C. Ł. s. P. wchodziła działka nr [...] o pow. 1.61 ha. Zauważyć należy, że protokół w sprawie ustalenia stanu faktycznego i prawnego gospodarstwa rolnego jest zgodny z danymi zawartymi w rejestrze gruntów z 1976 r. wsi R. tom. XIII, na podstawie którego można stwierdzić, że C. Ł. s. P. jest właścicielem działki nr [...] o pow. 1,61 ha. Niewątpliwie z dokumentów tych wynika, że powierzchnia przedmiotowej działki odpowiada zarówno areałowi gruntu ujawnionemu w protokole z ustalenia stanu posiadania na dzień [...] listopada 1971 r. jak i widniejącemu w spornym akcie własności ziemi. Organy pominęły całkowicie te okoliczności, czym naruszyły dyspozycje art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a.

Zdaniem Składu orzekającego w niniejszej sprawie może to świadczyć o oczywistej omyłce, polegającej na niezamierzonym wskazaniu w akcie własności ziemi z dnia [...] [...] 1976 r. działki o numerze [...] zamiast [...].

Dla oceny tej okoliczności organy powinny przeprowadzić postępowanie wyjaśniające pozwalające na stwierdzenie, jakie znaczenie dla ustalenia prawidłowego numeru działki w akcie własności ziemi miały w tym zakresie dane ujawnione w protokole z ustalenia posiadania gospodarstwa rolnego według stanu na dzień [...] [...] 1971 r. oraz rejestrze gruntów wsi R. z 1976 r. tom XIII.

Nadto analizując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej, Sąd zauważył, że w aktach sprawy znajduje się protokół z ustalenia stanu posiadania gospodarstwa rolnego według stanu posiadania na dzień [...] [...] 1971 r., a sporządzony w dniu [...] maja 1975 r., z którego wynika, że działka oznaczona numerem [...] o pow. 0,56 ha znajdowała się w tym czasie w użytkowaniu W. Z. od 1950 r. Organ w żaden sposób nie odniósł się do tego dokumentu i pominął go przy rozpatrywaniu sprawy. Ponadto, w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest orzeczenia Sądu Okręgowego w L. II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] 2017 r. w sprawie sygn. akt II Ca [...] zmieniającego postanowienie Sądu Rejonowego L. w L. z siedzibą w Ś. z dnia [...] września 2016 r. sygn. I Ns [...] w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej W. Ł. oraz zawiadomienia z dnia [...] stycznia 2018 r. wydane z up. Starosty [...] dot. zmiany właściciela działki oznaczonej nr ew. [...] w R. , na które organ pierwszej instancji powoływał się w wydanym w dniu [...] 2018 r. postanowieniu.

Przedstawione powyżej argumenty uzasadniają wniosek, że sprawa nie została w sposób wyczerpujący wyjaśniona dla merytorycznego jej rozstrzygnięcia. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie zebrały całego materiału dowodowego i nie oceniły należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności naruszając art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., co przesądza o konieczności wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Rozpatrując sprawę ponownie organy powinny uwzględnić powyższe wskazówki, dokładnie przeanalizować i ocenić sprawę z uwzględnieniem zgromadzonych w sprawie dokumentów, w świetle obowiązujących przepisów z daty wydania spornego aktu własności ziemi.

Organ w pierwszej kolejności powinien zbadać, czy podmiot wnoszący żądanie określonej treści posiada legitymację (poprzez zbadanie, czy ma interes prawny), a dopiero w drugiej kolejności, podejmując czynności wyjaśniające sprawę, czy żądanie takie zasługuje na uwzględnienie.

Rozstrzygając wniosek merytorycznie organ oceni, czy przy wydawaniu przedmiotowego aktu własności ziemi doszło do omyłki i czy omyłka ta ma charakter oczywisty, w świetle zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach.

Wymienione wyżej naruszenia prawa procesowego, jako że miały istotny wpływ na wynik sprawy spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.