Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 259/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska WSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2005 r sprawy ze skargi Z. Spółka Akcyjna z siedziba w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Z. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwotę 458,45 (czterysta pięćdziesiąt osiem 45/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka Z. Spółka Akcyjna w W. wnosiła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] października 2003 r. nr [...] - obu wydanych w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1971 r. nr [...] odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ulicy [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

Jak wynika ze zgromadzonego przez organ w niniejszej sprawie materiału dowodowego Spółka [...] Spółka Akcyjna w Warszawie była właścicielem nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], a prawo własności ujawnione było wpisem do księgi wieczystej nr hip. [...] prowadzonej przez Oddział Ksiąg Wieczystych Sądu Grodzkiego w W., z zastrzeżeniem, że Spółka odstąpiła Gminie W. część gruntu pod ulicą [...].

Z chwilą wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) wyżej opisana nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Gminy W., a następnie w 1950 r. przeszła na własność Skarbu Państwa.

Wnioskiem z dnia 10 lutego 1949 r. Spółka wystąpiła o ustanowienie na jej rzecz – w trybie przepisu art. 7 cyt. dekretu – prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu.

Zgodnie z wpisem do Rejestru Handlowego Dział B. Nr [...] przedsiębiorstwa Spółki zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa z dniem 10 maja 1956 r.

Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został rozpoznany dopiero w 1971 r. i wówczas decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1971 r. odmówiono uwzględnienia w/w wniosku uzasadniając to rozstrzygnięcie przeznaczeniem nieruchomości "pod użyteczność publiczną – zgodnie z postanowieniem z dnia [...] stycznia 1971 r. wydanym przez [...]- przewidując oddanie gruntu dla Zarządu Dróg i Mostów pod budowę parkingu.

Jednocześnie decyzja z [...] lutego 1971 r. stwierdzała przejście na własność Skarbu Państwa wszystkich budynków usytuowanych na tej nieruchomości.

Wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa został ujawniony w księdze wieczystej w dniu [...] marca 1971 r. [...].

Pismem z dnia 2 lipca 1992 r. Spółka zgłosiła do Burmistrza Dzielnicy – Gminy W. roszczenia m. in. do przedmiotowej nieruchomości, a wnioskiem z dnia 8 lipca 2002 wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1971 r. o odmowie ustanowienia własności czasowej zarzucając jej rażące naruszenie prawa oraz domagała się też rozwiązania umowy ustanawiającej użytkowanie wieczyste na opisanym na wstępie gruncie na rzecz H. S.A. oraz kolejnej umowy przenoszącej to prawo na rzecz H. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Decyzją z dnia [...] października 2003 r. Kolegium odmówiło uwzględnienia wniosku podnosząc, że przepis art. 7 dekretu warszawskiego przewidywał dwa tryby dla rozpoznawania przewidzianych w nim roszczeń. W ustępie 2 tegoż artykułu ustalono ocenę możliwości ustanawiania prawa własności czasowej na rzecz byłego właściciela, który był osobą fizyczną, tylko w odniesieniu do założonego przeznaczenia gruntu wg planu zabudowania. Natomiast odmiennie były oceniane wnioski pochodzące od byłych właścicieli, którzy byli osobami prawnymi. W tym przypadku dodatkowo nakazano organowi rozpoznającemu wniosek dokonanie także analizy zgodności dotychczasowego korzystania z gruntu z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby.

W ocenie organu, ponieważ Spółka – choć z formalnego punktu widzenia istniała – została pozbawiona jednak przedsiębiorstwa za pomocą którego mogła wykonywać

swoje zadania. W związku z tym organ uznał, że podmiot ten w rzeczywistości nie posiadał w ogóle możliwości użytkowania przedmiotowego gruntu i z tych powodów odmowa ustanowienia prawa własności czasowej, zawarta w decyzji z 1971 r. była uzasadniona.

Rozpoznając sprawę w trybie przepisu art. 138 § 1 k.p.a. Kolegium decyzją z dnia 31 grudnia 2003 r. utrzymało w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie podzielając w całości zawarte w nim ustalenia i oceny.

Dodatkowo w decyzji tej organ dokonując wykładni przepisu art. 156 § 1 k.p.a. podkreślił, że ponieważ stwierdzenie nieważności decyzji pociąga za sobą skutek ex tunc, sprawa winna być rozpoznawana w zakresie stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania kwestionowanej decyzji i obowiązującego wówczas porządku prawnego.

Ponieważ – zdaniem organu – kwestionowana decyzja była zgodna z treścią obowiązującego w dacie jej wydawania prawa, brak było podstaw do stwierdzania jej nieważności.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem niniejszej skargi do Sądu, w której Z. S.A. w W. zarzuciły organowi naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a.

W szczególności podniesiono, że z uwagi na regulację dekretu dotyczącą rozpoznawania wniosków o ustanowienie prawa własności czasowej na rzecz osoby prawnej, należało ustalić jaki był plan zabudowania przedmiotowej nieruchomości w chwili wydawania decyzji w 1971 r. i czy – zgodnie ze statutem Spółki - mogła ona zagospodarować ten grunt zgodnie z tym planem. Wskazano też, iż przedmiotowy grunt nie stanowił składnika przedsiębiorstwa skarżącej a zatem jego nacjonalizacja nie miała żadnego wpływu np. na możliwość wydzierżawienia przez skarżącą spornego gruntu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać czy organy administracji, orzekając w konkretnej sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponieważ w przedmiotowej sprawie tego rodzaju naruszenie prawa miało miejsce, należało uznać skargę za zasadną, co w konsekwencji prowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Obie wyżej wymienione decyzje zostały wydane w postępowaniu nadzwyczajnym jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, co obligowało organ do przeprowadzenia pełnej analizy prawidłowości decyzji z 1971 r. w kontekście przesłanek o których mowa w przepisie art. 156 § 1 k.p.a.

Zwrócić należy uwagę, że przedmiotowa Spółka – co wcześniej zaakcentowano – nigdy nie została wykreślona z rejestru. Objęta zaś wnioskiem nadzorczym decyzja z 1971 r., choć została skierowana do osoby prawnej: Z. w rzeczywistości została odebrana – jak wynika z treści pokwitowania odbioru korespondencji - przez podmiot o nazwie W.

Rozbieżność w nazwie i co do miejsca siedziby obu tych podmiotów nie została przez Kolegium w ogóle wyjaśniona, a była istotną.

Wspomniana rozbieżność budzi bowiem wątpliwości odnośnie skuteczności doręczenia decyzji o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej.

Zgodnie z regulacją zawartą w kodeksie postępowania administracyjnego, obowiązującą w roku 1971 (art. 42 w pierwotnym brzmieniu): "Państwowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom samorządowym, spółdzielczym oraz innym osobom prawnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism." Zatem w pierwszej kolejności należało by ustalić, czy doręczenie stronie decyzji z 1971 r. nastąpiło odpowiednio do brzmienia w/w przepisu.

Ponadto Sąd podzielił argumenty zawarte w skardze, a odnoszące się do naruszenia przez organ przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Odnośnie rozpatrywania wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej składanego przez osobę prawną oprócz ogólnej przesłanki jaką było pogodzenie korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem terenu wg planu zabudowania w tym przypadku konieczne było także ustalenie, że użytkowanie gruntu - zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania - nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej.

W niniejszej sprawie organ nie odniósł się wcale do w/w przesłanek opierając swoje rozstrzygnięcie na dowolnym wniosku, nie mającym dostatecznego uzasadnienia w materiale dowodowym zebranym w sprawie, że ponieważ zostały znacjonalizowane przedsiębiorstwa Spółki to tym samym ta osoba prawna nie posiadała w ogóle możliwości użytkowania spornego terenu, a zatem odmowa ustanowienia prawa własności czasowej była zasadna.

Przypomnieć w tym miejscu należy, iż nieruchomość położona przy ul. [...] nie stanowiła części przedsiębiorstw Spółki, a jej własność jako osoby prawnej. Z tego względu bez przeprowadzenia ustaleń dotyczących m. in. "zadań ustawowych lub statutowych" tego podmiotu wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej nie powinien być rozpoznany.

Odniesienia się do tej przesłanki nie zawiera ani decyzja z 1971 r. ani uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji Kolegium. Bez zbadania natomiast w/w okoliczności, a w związku z tym treści zawartych w statucie Spółki, uznanie decyzji z 1971 r. za nienaruszającej w sposób rażący przepisów prawa, należało uznać za co najmniej przedwczesne.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu zatem będzie ustalenie prawidłowości doręczenia stronie decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej oraz zbadanie tej decyzji pod kątem jej zgodności z przesłankami warunkującymi ustanowienie prawa własności czasowej, a następnie ocenienie dokonanych ustaleń w kontekście przepisu art. 156 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art., 7, 77 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy Sąd – z mocy przepisów art. 145 §1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.