Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 792/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia Głównej Komisji Weryfikacyjnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez K. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 154 § 1 i 2 k.p.a., art. 1 ust. 2 pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 4 oraz art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. z 2002 r. Dz. U. Nr 42, poz. 371 ze zm.), którą odmówiono uchylenia orzeczenia Głównej Komisji Weryfikacyjnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] r. i poprzedzającego go orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego we Wrocławiu Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

W motywach decyzji pierwszo-instancyjej organ wskazał, że kwestia uprawnień kombatanckich K. L. została rozstrzygnięta orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego we Wrocławiu Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] r. utrzymanym w mocy orzeczeniem Głównej Komisji Weryfikacyjnej ZBoWiD z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania jej uprawnień z tytułu udziału w Powstaniu Warszawskim, z uwagi na fakt, że dzieci w wieku 8 lat nie wykorzystywano do udzielania pomocy rannym w czasie Powstania. Opisane przeżycia - zdaniem organu - nie dają uprawnień do świadczeń na podstawie ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16 poz. 122). Z art. 3 ust. 1 tej ustawy wynika, że do kompetencji ZBoWiD jako organizacji społecznej wykonującej określone zadania z zakresu administracji publicznej należało wydanie decyzji w przedmiocie uprawnień kombatanckich obywateli. Działania dokonane przez podmiot nie będący organem administracji traktowane są tak jak działania państwa i zachowują moc obowiązującą niezależnie od bytu samej organizacji, która wydała dany akt, nawet jeżeli podmiot, które je wydał ulegnie likwidacji. Organ podkreślił, że regulacje prawne w zakresie wyposażania konkretnych organów w kompetencje do rozstrzygania o uprawnieniach kombatanckich - również w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2004 r. (sygn. akt V SA 4433/03) - pozwalają przyjąć istnienie kontynuacji pomiędzy właściwością rzeczową ZBoWiD na podstawie powołanej wyżej ustawy z dnia 26 maja 1982r., a aktualnymi kompetencjami Kierownika Urzędu wynikającymi z art. 7, art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Z tych względów w ocenie Kierownika Urzędu jest on również kompetentny do rozstrzygania w trybach nadzwyczajnych , dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych wydanych przez ZBoWiD. Z kolei rozpoznając merytorycznie wniosek strony organ przywołał treść art. 154 § 1 kpa, według którego decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W ocenie Kierownika Urzędu w sprawie zachodzi tylko jedna przesłanka zastosowania przepisu art. 154 § 1 kpa, a mianowicie okoliczność, że decyzja ZBoWiD jest ostateczna. Natomiast pozostałe przesłanki nie zachodzą, bowiem strona nie wykazała, że za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub jej ważny interes. Przyznał organ ,że słuszny interes strony niewątpliwe przemawiałby za przyznaniem jej uprawnień kombatanckich, jednak stosownie do art. 6 kpa wyrażającego zasadę praworządności organy administracji publicznej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. Powoływanie się przez stronę na jej słuszny interes nie może w takiej sytuacji prowadzić do obchodzenia prawa polegającego na przyznaniu zainteresowanej osobie uprawnień kombatanckich z innych tytułów niż wymienione w przepisach ustawy o kombatantach . Dalej wskazał organ, że dla zastosowania trybu uregulowanego przepisem art. 154 § 1 kpa konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek, a to : 1) decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania; 2) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony; 3) przepisy prawa nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej. Przy czym dla wydania decyzji zmieniającej lub uchylającej decyzję ostateczną konieczne jest kumulatywne ziszczenie się wskazanych przesłanek. W rozpatrywanej sprawie – zdaniem organu - po ustaleniu bezspornej kwestii, że decyzja o odmowie przyznania uprawnień jest decyzją ostateczną i nie tworzy prawa najistotniejszego znaczenia nabiera kwestia odnosząca się do istnienia lub nieistnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, które miałyby uzasadniać i przekonywać o konieczności zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej. Przepisy art. 6 i 7 k.p.a., wykluczają możliwość subiektywnego działania organów. Natomiast analiza zgromadzonych w sprawie dowodów – w ocenie organu - prowadzi do wniosku, że K. L. z uwagi na wiek i charakter spełnianych czynności nie pełniła służby w organizacji podziemnej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, lecz jedynie wykonywała czynności pomocnicze na rzecz osób chorych oraz rannych w związku z udziałem w walkach Powstania Warszawskiego. Tym samym działalność strony ograniczała się do udzielania pomocy osobom zaangażowanym w działalność konspiracyjną. W okresie wskazywanej działalności wnioskodawczyni miała 8 lat i z tego względu - z uwagi na regulacje obowiązujące w Armii Krajowej - nie mogła być zaprzysiężonym jej członkiem. W ZWZ-AK obowiązywała w kwestii wieku Instrukcja gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939r., która w pkt 5a stanowiła, że członkiem ZWZ-AK może być każdy Polak (każda Polka) nieposzlakowanej czci, poczynając od lat 17-tu, który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń jej regulaminowi oraz złoży przepisana przysięgą (Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945, t. 1, Warszawa 1990, s. 12). W późniejszym okresie granicę wieku dla osób wstępujących do organizacji obniżono do 16 roku życia. Wprowadzenie granicy wiekowej spowodowane było obawą, że osoby młodsze z uwagi na mniejszą odporność fizyczną i psychiczną na metody śledcze stosowane przez okupanta mogą doprowadzić do dekonspiracji. Zdaniem organu pomaganie partyzantom było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Między uczestnikami ruchu oporu a osobą działającą na rzecz ruchu oporu występuje zasadnicza różnica. W tym drugim przypadku chodzi o cenną, ale świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny wojskowej obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych. Obowiązująca ustawa nie przyznaje uprawnień kombatanckich osobom, które wspierały walkę z hitlerowskim najeźdźcą, a nie działały w warunkach opisanych w jej przepisach. Z akt sprawy wynika, że strona nie była członkiem Armii Krajowej. Tymczasem przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje właśnie pełnienie służby w wymienionych w nich formacjach. Wymaga zatem sformalizowania działalności w ramach tychże jednostek. Eksponowana przez stronę działalność sanitariuszki, nie odpowiada tym kryteriom. Działalność strony nie mogła być również uznana za działalność równorzędną z działalnością kombatancką w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach, który przewiduje możliwość przyznania uprawnień za: pełnienie funkcji cywilnych we władzach powstań narodowych oraz w administracji podziemnego Państwa Polskiego w okresie wojny 1939-1945, a także w podziemnych niepodległościowych organizacjach cywilnych w latach 1945-1956. Przepis ten podobnie jak art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy wymaga sformalizowania stosunku łączącego uczestnika z wymienionymi w nim podmiotami, lecz z pewnością nie dotyczy osoby, która w czasie Powstania Warszawskiego mając 8 lat pełniła funkcje pomocnicze zbliżone do obowiązków sanitariuszki. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że strona składając w grudniu 2003r. wniosek o przyznanie uprawnień podała, że w 1954 roku podczas pracy w fabryce P. we W. została aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa i przewieziona na Komisariat MO, gdzie przez kilka dni była więziona i przesłuchiwana. W tym miejscu została również zgwałcona przez funkcjonariusza. Powodem aresztowania był zarzut prowadzenia działalności wrogiej państwu i podrywanie autorytetu kierownictwa zakładu. Czyn K. L. polegał na rozpowszechnianiu satyrycznego w swej wymowie wierszyka opisującego stosunki panujące w miejscu pracy. Strona podawała także, że była represjonowana i inwigilowana przez UB z uwagi na bliskie stosunki z klerem, o czym miał świadczyć jej pobyt do 1950r. w Domu Dziecka prowadzonym przez siostry zakonne. Powyższe okoliczności rozpatrywano w kontekście przepisu art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach, według którego represjami w rozumieniu ustawy są również okresy przebywania: w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Mając na uwadze dyspozycję art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. a) organ administracji wezwał stronę do przedstawienia decyzji Prezesa IPN potwierdzającej okoliczności, o których mowa w przywołanym powyżej przepisie. Na tę okoliczność strona przedłożyła decyzję z dnia 7 września 2004r. Nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia 20 października 2004r. Nr [...], w których Prezes Instytutu Pamięci Narodowej odmówił potwierdzenia, że K. L. została aresztowana dnia 12 stycznia 1954 r. i przebywała na komisariacie MO za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. L. podniosła, że nie zgadza się z wydaną decyzją, lecz nie przytoczyła żadnej argumentacji na poparcie swojego stanowiska.

Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji w pierwszej kolejności wskazał na to , że kwestia uprawnień kombatanckich K. L. została rozstrzygnięta orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej ZW ZBoWiD we Wrocławiu z dnia [...] r. utrzymanym w mocy orzeczeniem Głównej Komisji Weryfikacyjnej ZBoWiD z dnia [...] r. Tym samym prawidłowo zakwalifikowano wniosek o przyznanie uprawnień jako wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej. Kierownik Urzędu rozpatrując wniosek w ramach przesłanek wskazanych w art. 154 § 1 kpa stwierdził, że strona nie wykazała, aby za uchyleniem bądź zmianą decyzji przemawiał interes społeczny lub jej słuszny interes. Nie można uznać za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania. Według organu dążenie do zmiany decyzji w oparciu o słuszny interes strony lub interes społeczny może być aktualne w przypadku zmiany okoliczności faktycznych lub zmiany obowiązującego prawa, które nastąpiły po dniu wydania decyzji ostatecznej - musi być to jednak zmiana na tyle istotna, że będzie miała bezpośredni wpływ na kształt wydanego uprzednio rozstrzygnięcia, przemawiająca zarazem za koniecznością jego zmiany. Organ ponownie przeanalizował zgromadzone w sprawie dowody i doszedł do wniosku, że strona z uwagi na wiek oraz charakter spełnianych czynności nie prowadziła działalności kombatanckiej, opisanej w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, ale jedynie wykonywała w wyjątkowych okolicznościach Powstania Warszawskiego czynności pomocnicze na rzecz członków organizacji konspiracyjnej i ludności cywilnej. W okresie swojej aktywności (sierpień-wrzesień 1944r.) wnioskodawczyni miała 8 lat i z tego względu - z uwagi na regulacje obowiązujące w Armii Krajowej - nie mogła być jej zaprzysiężonym członkiem. Zdaniem Kierownika działalność strony nie mogła być utożsamiana z pełnieniem służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, nie wyczerpuje również dyspozycji art. 2 pkt 1 tej ustawy, bowiem pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi, co mogło sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych, zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności. Niezależnie od tego przedmiotowy wniosek strony rozpoznano również w kontekście art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach, zwracając uwagę na to ,że w aktach sprawy znajduje się decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 7 września 2004r. Nr [...] utrzymana w mocy decyzją z dnia 20 października 2004r. Nr [...], odmawiająca potwierdzenia faktu aresztowania K. L. w dniu 12 stycznia 1954 r. i przebywania na komisariacie MO za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Zdaniem organu bezspornym jest fakt pozbawienia wolności strony przez organy porządku publicznego, jednakże nie można uznać, że fakt ten był wynikiem prowadzonej przez K. L. działalności politycznej lub religijnej o suwerenność i niepodległość Polski. Natomiast w świetle treści przepisu art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o kombatantach Kierownik Urzędu nie może samodzielnie oceniać okoliczności związanych z przyczynami aresztowania strony i jej przetrzymywania na komisariacie MO.

W skardze na decyzję ostateczną K. L. podniosła, że w czasie Powstania Warszawskiego była podporządkowana organizacyjnie formacji kościelnej świadczącej usługi rannym żołnierzom, którzy po zniszczeniu szpitala wojskowego zostali przeniesieni do pomieszczeń sierocińca prowadzonego przez kościół. Jej zdaniem powyższa działalność może być utożsamiania z pełnieniem służby w organizacjach niepodległościowych. Według skarżącej również w kontekście art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy spełnia ona warunki ubiegania się o przyznanie uprawnień kombatanckich, bowiem 12 stycznia 1954 r. została aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa pod zarzutem wrogiej działalności przeciwko socjalistycznemu państwu polskiemu, za przepisywanie i rozdawanie ulotek wrogich państwu. Wskazała, że poddana była również innym represjom za wymienioną działalność na potwierdzenie których przedłożyła stosowne dokumenty. Natomiast decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej odmawiająca potwierdzenia doznanych przez nią represji jest decyzją samowolną , świadcząca o nadużyciu prawnym .

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim sądem Administracyjnym we Wrocławiu skarżąca podniosła, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zawisłe są sprawy, których przedmiotem jest odmowa potwierdzenia przez Prezesa IPN prowadzenia przez nią działalności politycznej. Z informacji uzyskanej z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynika , że skarga K. L. na decyzję Prezesa IPN z dnia 20 października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia represji została prawomocnie odrzucona postanowieniem z dnia 13 września 2005 r. w sprawie o sygn. akt V Sa/Wa 3359/04 . Natomiast skarga K. L. o wznowienie postępowania sądowo-administracyjnego w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 3359/04 została prawomocnie odrzucona postanowieniem z dnia 9 listopada 2007 r. w sprawie o sygn. akt V Sa/Wa 2686/07.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Oznacza to, że Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej.

Analizując pod tym kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia zasad i przepisów postępowania.

Przede wszystkim zauważyć należy, że decyzja pierwszo-instancyjna wydana została po uruchomieniu nadzwyczajnego trybu postępowania jakim jest zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. W tym zakresie – ze względu na przepis art. 19 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej - istotne jest to , że kwestia uprawnień kombatanckich K. L. została już rozstrzygnięta decyzją Głównej Komisji Weryfikacyjnej ZBoWiD z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego we Wrocławiu Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] r., którą odmówiono jej przyznania wnioskowanych uprawnień. Wskazać w tym miejscu trzeba, że właściwość organów administracyjnych w zakresie wzruszenia decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. należy określać według aktualnego stanu struktury administracji publicznej oraz rozdziału w niej właściwości w sprawach indywidualnych (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 2006 r., str. 702). W tym aspekcie zaaprobować należy stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, według którego z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16 poz. 122) wynika, że do kompetencji ZBoWiD jako organizacji społecznej wykonującej określone zadania z zakresu administracji publicznej należało wydanie decyzji w przedmiocie uprawnień kombatanckich obywateli. Trafnie również zwrócił uwagę na to, że regulacje prawne w zakresie wyposażania konkretnych organów w kompetencje do rozstrzygania o uprawnieniach kombatanckich pozwalają przyjąć istnienie kontynuacji pomiędzy właściwością rzeczową ZBoWiD na podstawie ustawy z dnia 26 maja 1982r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów a aktualnymi kompetencjami Kierownika Urzędu wynikającymi z art. 7, art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. z 2002 r. Dz. U. Nr 42, poz. 371 ze zm.) (zwanej dalej ustawą o Kombatantach). Podobny pogląd wyrażony został w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2004 r. sygn. akt V SA 4433/03 ( niepublikowany). Nie ulega zatem wątpliwości, że Kierownik Urzędu ma również kompetencje do orzekania w trybach nadzwyczajnych dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych wydanych przez ZBoWiD. Wypada w tym miejscu przypomnieć ,że przepis art.154 § 1 ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie dla skutecznego wzruszenia decyzji ostatecznej. Po pierwsze musi być to decyzja, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, a po drugie za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słuszny interes strony. Oznacza to, że postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. ma za przedmiot ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji. Przy czym stosując tryb wzruszenia decyzji nietworzącej praw nabytych organ administracji orzeka w ramach uznania administracyjnego, co wymaga respektowania przezeń postanowień art. 7 k.p.a. i pozytywnego załatwienia sprawy, jeżeli nie sprzeciwiają się temu konkretne racje interesu społecznego.

Przechodząc od tych ogólnych uwag do realiów badanej sprawy zauważyć należy, że wniosek skarżącej oparty został na dwóch, niezależnych podstawach przyznania uprawnień kombatanckich, określonych w przepisach art. 1 ust. 2 pkt 3 i art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a mianowicie: na pełnieniu służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945 (art. 1 ust.1 pkt 3) i na przebywaniu w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polski, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku – za działalność polityczną bądź religijną związana z walką o suwerenność i niepodległość. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dokonana przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ocena wskazywanych przez skarżącą okoliczności faktycznych i potwierdzających je dowodów – w świetle przesłanek o których mowa w art. 154 k.p.a.- nie nasuwa żadnych wątpliwości. Organ administracji przeanalizował całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej. Jako trafną należy ocenić konstatację Kierownika Urzędu, zgodnie z którą skarżąca z uwagi na wiek oraz charakter spełnianych czynności nie prowadziła działalności kombatanckiej opisanej w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, ale jedynie wykonywała w wyjątkowych okolicznościach Powstania Warszawskiego czynności pomocnicze na rzecz członków organizacji konspiracyjnej i ludności cywilnej. Wskazywana przez nią działalność nie wiązała się bowiem z pełnieniem służby w organizacji konspiracyjnej, z którą to służbą związane jest złożenie przysięgi, otrzymanie stopnia wojskowego, pseudonimu, stałego przydziału organizacyjnego, a polegała jedynie na ewentualnej współpracy, co w świetle art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, nie stanowi podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich. Natomiast w odniesieniu do drugiej z podstaw przytoczonych przez stronę we wniosku, a przewidzianą w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach, zauważyć należy, że okoliczności, o których mowa w tym przepisie, czyli przebywanie w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polski, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku – za działalność polityczną bądź religijną związana z walką o suwerenność i niepodległość, wymagają - zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o kombatantach- potwierdzenia przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w drodze decyzji. Z powołanych przepisów wynika jednoznacznie, że przyznanie przez Kierownika Urzędu uprawnień kombatanckich z uwagi na wskazane okoliczności możliwe jest wyłącznie po formalnym potwierdzeniu ich wystąpienia przez właściwy organ. Unormowanie w tym zakresie nie nasuwa żadnych wątpliwości interpretacyjnych, a to oznacza, że Kierownik Urzędu w żadnym przypadku – również w ramach postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej – nie jest uprawniony do samodzielnej oceny okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kombatantach. Jak zasadnie wskazał organ w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja ostateczna Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 12 października 2004 r. Nr [...] odmawiająca potwierdzenia faktu aresztowana strony w dniu 12 stycznia 1954 r. i przebywania na komisariacie MO za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Wobec tego dokonanie odmiennej oceny wskazanych przez skarżącą okoliczności faktycznych - niekwestionowanych zresztą przez Kierownika Urzędu - spowodowałoby naruszenie przepisu art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o kombatantach. Prawidłowo zatem organ stwierdził brak podstaw do uznania, że za uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny. Interpretacja pojęcia interesu społecznego w rozumieniu art. 154 k.p.a. nie może bowiem sprowadzać się do naruszania obowiązujących przepisów art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o kombatantach, skoro warunkiem dopuszczalności wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem.

Wymaga też podkreślenia, że subiektywne poczucie krzywdy skarżącej nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 k.p.a., a tym samym stanowić przesłanki wzruszenia ostatecznej decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 1952/05). Ma również rację organ administracji, kiedy wywodzi, że można uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 k.p.a. jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy, ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa(por. wyrok WSA w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 1526/04). Poza tym za niedopuszczalne należałoby uznać różnicowanie obywateli względem przyznania, bądź odmowy przyznania uprawnień kombatanckich w kontekście warunków sprecyzowanych w ustawie.

Konkludując Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, bowiem argumenty skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła okoliczności umożliwiających wzruszenie decyzji ostatecznej ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Tryb postępowania przewidziany w art. 154 k.p.a. służy organom administracji do usuwania takich decyzji ostatecznych, które organy te uważają za niecelowe bądź sprzeczne z zakreśloną linią postępowania w sprawach danego rodzaju. Kierownik Urzędu wydając zatem zaskarżoną decyzję, działał w granicach prawa, a podjęte rozstrzygnięcie na podstawie art. 154 k.p.a. nie wykracza poza granice uznania administracyjnego.

Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako niezasadną należało oddalić.