Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 264/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 4, 120, 149 par. 1, 1a, 151, 200, 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. T. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie zaświadczenia 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku P. T. o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że budynek położony w [...] przy ul. [...], z wyłączeniem lokali mieszkalnych o numerach [...],[...],[...],[...] i [...] znajdujących się w budynku, odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku o wydanie zaświadczenia miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz P. T. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] lipca 2021 r. (data prezentaty) P. T. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że budynek położony w [...], przy ulicy [...] (działka ewidencyjna nr [...], obręb [...]), z wyłączeniem lokali mieszkalnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...] znajdujących się w budynku, odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...].

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.

Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako "dekret". Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.

Wnioskiem z [...] maja 2018 r. (data prezentaty) P. T. zwrócił się do Prezydenta [...] o wydanie - na podstawie art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów - zaświadczenia stwierdzającego, że budynek położony w [...] przy ul. [...] (działka ewidencyjna nr [...], obręb [...]), z wyłączeniem lokali mieszkalnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...] znajdujących się w budynku, odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...].

Pismem z [...] czerwca 2018 r. organ poinformował skarżącego, że wydanie zaświadczenia nie jest możliwe z uwagi na brak akt własnościowych nieruchomości.

W dniu [...] września 2018 r. skarżący wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ponaglenie na bezczynność Prezydenta [...], które postanowieniem z [...] października 2018 r. stwierdziło, że ponaglenie jest uzasadnione, a Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrywaniu sprawy objętej ponagleniem. Nadto, Kolegium wyznaczyło Prezydentowi [...] termin załatwienia sprawy do dnia [...] grudnia 2018 r.

Następnie P. T. pismem z [...] kwietnia 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że budynek położony w [...], przy ulicy [...] (działka ewidencyjna nr [...], obręb [...]), z wyłączeniem lokali mieszkalnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...] znajdujących się w budynku, odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...].

Prezydent [...] postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. nr [...] odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści - o czym poinformował Sąd pismem z [...] czerwca 2020 r., a następnie w dniu [...] lipca 2020 r. przesłał do Sądu akta przedmiotowego postępowania.

Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], uchyliło powyższe postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie został poinformowany o treści powyższego postanowienia Kolegium - dlatego też wyrokiem z 7 października 2020 r. w sprawie sygn. akt I SAB/Wa 150/20 stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w rozpatrzeniu wniosku o wydanie zaświadczenia miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Prezydenta [...] do wydania aktu w określonym terminie, oddalił skargę w pozostałej części i zasądził od Prezydenta [...] na rzecz P. T. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Następnie P. T. pismami z [...] lipca 2021 r. (data prezentaty):

- złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] - w trybie art. 37 k.p.a. - ponaglenie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie zaświadczenia,

- wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że budynek położony w [...], przy ulicy [...] (działka ewidencyjna nr [...], obręb [...]), z wyłączeniem lokali mieszkalnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...] znajdujących się w budynku, odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...].

W skardze zarzucił organowi naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 217 § 2 pkt 1 w zw. z art. 37 § 6 pkt 2 lit. a k.p.a. polegające na niewydaniu zaświadczenia o żądanej treści.

W związku z powyższym skarżący wniósł:

- o stwierdzenie, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w postępowaniu mającym za przedmiot wydanie zaświadczenia i bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- o zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania przedmiotowego zaświadczenia w terminie tygodnia od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy,

- o zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych,

- na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 51.674,70 zł,

- na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi przedstawił stan faktyczny sprawy stwierdzając, że mimo zakreślenia terminu przez Kolegium, Prezydent nadal pozostaje w bezczynności.

Dodał, że istniejący stan rzeczy uznać należy za wysoce niepożądany zwłaszcza, iż postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez niego nie miało przymiotu sprawy szczególnie skomplikowanej, a do jej załatwienia wymagane było tylko posiadanie akt własnościowych nieruchomości.

Podkreślił też, że uzależnianie wydania zaświadczenia od innych czynników czy kryteriów, w szczególności oczekiwania na zakończenie postępowania sądowo-administracyjnego, czy braku akt administracyjnych z powodu przekazania ich do sądu administracyjnego czy innego organu, pozostaje w sprzeczności z istotą postępowania zaświadczeniowego i z tego względu nie korzysta z ochrony prawnej.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie.

Podniósł, że postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. rozpoznał wniosek skarżącego i odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia.

Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. uchyliło powyższe postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Następnie pismem z [...] lipca 2020 r. akta przedmiotowego postępowania zostały przesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w związku z wezwaniem z [...] lipca 2020 r., do sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 150/20 i do dzisiaj nie zostały zwrócone.

W związku z brakiem akt nie ma on możliwości zakończenia postępowania o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że budynek położony w [...], przy ulicy [...] (działka ewidencyjna nr [...], obręb [...]), z wyłączeniem lokali mieszkalnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...] znajdujących się w budynku, odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...].

Do dnia 24 listopada 2021 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa

w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem - co prawda w tym samym dniu, co skargę na bezczynność Prezydenta [...] - złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Sąd pragnie zauważyć, że przepisy działu VII k.p.a. odnoszące się do trybu wydawania zaświadczeń wskazują, że postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie zaświadczenia cechuje się szczególną, uproszczoną procedurą. Przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia jest wąski, nie obejmuje on bowiem kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w dyspozycji organu.

Stosownie do art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli:

1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;

2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

Organ może zatem zaświadczyć tylko o tym, co w bezpośredni sposób wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego ustawowych kompetencji.

Po złożeniu wniosku o wydanie zaświadczenia, strona powinna uzyskać albo zaświadczenie o żądanej treści, albo postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia bądź postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści.

W świetle art. 217 § 3 k.p.a. wniosek ten powinien być rozpoznany przez organ bez zbędnej zwłoki, nie później jednak, jak stanowi powołany przepis, niż w terminie siedmiu dni. W tym kontekście podkreślenia jednocześnie wymaga, że powyższa regulacja jest przepisem o charakterze legi speciali względem terminów wskazanych w art. 35 k.p.a. przewidzianych na załatwienie sprawy administracyjnej. Tak określony termin nakłada na organ, do którego został złożony wniosek, duży rygoryzm co do sprawności prowadzonego postępowania związanego z rozpatrzeniem żądania wydania zaświadczenia, albowiem podstawowym nakazem dla organu jest w tym przypadku działanie nieujawniające zbędnej zwłoki.

Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie wyznaczonym na podjęcie wymaganego przez prawo działania. Dla uznania bezczynności nie ma przy tym znaczenia to, z jakiego powodu bezczynność zaistniała i czy była przez organ zawiniona.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem nie budzi wątpliwości fakt, iż Prezydent m.st. Warszawy nie tylko w terminie wskazanym w art. 217 § 3 k.p.a., ale również do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd, nie wydał żądanego przez skarżącego zaświadczenia, jak i nie wydał, pomimo takiego obowiązku, postanowienia, o którym mowa w art. 219 k.p.a. - co czyni skargę na bezczynność organu uzasadnioną.

Przy czym okoliczność wydania przez Prezydenta postanowienia z [...] czerwca 2020 r. o odmowie wydania wnioskowanego zaświadczenia, nie ma większego znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż Kolegium postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. uchyliło powyższe postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zatem od powyższej daty jest on nadal w zwłoce odnośnie rozpoznania wniosku o wydanie zaświadczenia.

Oceniając prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] należy stwierdzić, że organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków, wynikających z przepisów k.p.a. i znacznie przekroczył termin załatwienia sprawy.

Uwzględniając zatem okres przekroczenia powyższego terminu, określonego w k.p.a., charakter prowadzonej przez Prezydenta sprawy oraz fakt, iż postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zaświadczenia nie wymaga co do istoty prowadzenia postępowania w zakresie gromadzenia dowodów, Sąd uznał, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - miało miejsce.

Art. 149 p.p.s.a. nie wskazuje kryteriów, jakimi powinien kierować się sąd administracyjny, określając organowi termin do wykonania wyroku. Oznacza to, iż

w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami,

o jakich mowa w art. 35 k.p.a. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy.

Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin jednego miesiąca na rozpatrzenie wniosku o wydanie zaświadczenia będzie adekwatny i realny.

Sąd oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny - uznając, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną i dyscyplinującą funkcję spełni samo stwierdzenie, iż Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 151 orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.