Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 3974/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
658
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 1 § 3, art. 3 § 2 pkt 8 i 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 września 2020 r., sygn. akt IV SAB/Po 60/20 odrzucające skargę P.W. na bezczynność Zarządu Związku Międzygminnego [...] w [...] w przedmiocie obowiązku zapewnienia odbierania odpadów komunalnych postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 8 września 2020 r., sygn. akt IV SAB/Po 60/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P.W. (skarżący) na bezczynność Zarządu Związku Międzygminnego [...] w [...] w przedmiocie obowiązku zapewnienia odbierania odpadów komunalnych.

Uzasadniając powyższe postanowienie wskazał, że pismem z [...] lutego 2020 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Zarządu Związku Międzygminnego [...] w [...] w przedmiocie obowiązku zapewnienia odbierania odpadów komunalnych z terenu nieruchomości zamieszkałej, położonej w [...], przy ul. [...], gm. [...]. Wyjaśnił, że jest właścicielem wspomnianej nieruchomości, która położona jest na terenie gminy [...], będącej uczestnikiem Związku Międzygminnego [...] w [...]. Związek ten realizuje zaś zadania własne gminy [...] w imieniu i na jej rzecz w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi.

W treści skargi skarżący zarzucił Związkowi niewykonywanie od [...] lutego 2019 r. czynności zapewnienia mu pozbywania się z przedmiotowej nieruchomości odpadów komunalnych, wskazując, iż obowiązek wykonania tych czynności wynika wprost z przepisów art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i 4, art. 6c ust. 1 i 2, art. 6r ust. 2d i 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2018 r., poz. 1454 ze zm.), dalej: "u.u.c.p.g.". Podniósł, iż nieruchomość położona jest bezpośrednio przy drodze gminnej (odległość 1-1,5 m od granicy działki do jezdni), jej teren jest nieogrodzony, a pojemniki na odpady komunalne ustawione są na granicy działki, od strony drogi gminnej, bezpośrednio za licznikami na prąd i gaz, zatem przedsiębiorca uprawniony do odbioru odpadów komunalnych ma nieograniczony dostęp do wystawionych w ten sposób pojemników na odpady. Nie wymaga to otwierania bramy czy furtki i przekraczania ogrodzenia. Ponadto wyjaśnił on, że w okresie kilkunastu lat, do [...] lutego 2019 r., odbieranie odpadów komunalnych z terenu nieruchomości odbywało się ze wskazanego miejsca. Skarżący przed tym terminem kilkukrotnie zgłaszał firmie A. sp. z o.o. z siedzibą w P. – przedsiębiorcy uprawnionemu do odbioru odpadów nieprawidłowości związane z odbiorem odpadów komunalnych przez jej pracowników (brak odbioru w terminie lub nieodstawianie pojemników na miejsce). Z uwagi na brak poprawy w odbiorze odpadów komunalnych przez pracowników spółki A. skarżący [...] lutego 2019 r. zgłosił uchybienia Związkowi, który w odpowiedzi wyjaśnił, że uwagi przekazał Prezesowi spółki, który zobowiązał się pouczyć swych pracowników co do prawidłowego odbioru odpadów. Pismem z [...] lutego 2019 r. Dyrektor Biura Związku poinformował skarżącego, że pojemniki na odpady przed wywozem odpadów powinny być wystawione przed nieruchomość. Po zgłoszeniu uwag co do sposobu odbioru odpadów od [...] lutego 2019 r., przestały być one odbierane przez Spółkę pomimo że pojemniki z odpadami są tak samo dostępne jak wcześniej.

Skarżący zarzucił Zarządowi Związku bezczynność w zakresie zapewnienia mu jako właścicielowi nieruchomości pozbywania się odpadów komunalnych poprzez pozwolenie podmiotowi uprawnionemu do odbioru odpadów na ich nieodbieranie wg dotychczasowych zasad, a także poprzez faktyczną odmowę zapewnienia odbierania odpadów z nieruchomości skarżącego. W skardze skarżący wniósł o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do wykonania czynności, tj. zapewnienie skarżącemu pozbywania się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych z częstotliwością wynikającą z przepisów odrębnych oraz w terminach ustalanych w każdym roku kalendarzowym w gm. [...] dla zabudowy jednorodzinnej, jak również stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzeczenie o istnieniu obowiązku Związku zapewnienia skarżącemu w zamian za uiszczoną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi pozbywania się wszystkich rodzajów tychże odpadów w przypadku ustawienia pojemników w dniu odbioru odpadów w wybranym przez właściciela nieruchomości miejscu przed linią zabudowy oraz obligatoryjności zapewnienia przez organ zapewnienia realizacji tego obowiązku przez właściwy nadzór nad przedsiębiorcą uprawnionym do odbioru odpadów komunalnych. Jednocześnie zwrócił się o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Zarządu Związku wyjaśnił, że po otrzymaniu skargi skierował ją do Komisji Skarg, Wniosków i Petycji Związku. Jednocześnie [...] maja 2020 r. poinformował skarżącego, iż w związku ze stanem epidemii wirusa COVID-19 skarga zostanie rozpatrzona w terminie późniejszym. Następnie [...] czerwca 2020 r. organ wyjaśnił, że Zgromadzenie Związku wydało uchwałę nr [...], którą ustosunkowano się do skargi, uznając, że oczekiwany przez skarżącego efekt jest niezgodny z prawem miejscowym – przepisami regulaminu utrzymania czystości i porządku obowiązującym na terenie Związku (uchwała Zgromadzenia Związku z [...].01.2018 r. nr [...]).

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyjaśnił, iż skarga wniesiona w niniejszej sprawie okazała się niedopuszczalna, albowiem Sąd nie stwierdził, by organ, któremu skarżący zarzuca bezczynność, zobowiązany był do dokonania czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Podniósł, że przedmiotem skargi jest bezczynność Zarządu Związku w realizacji jego zadań polegających na nadzorowaniu gospodarowania i zapewnieniu selektywnego zbierania oraz zorganizowaniu odbierania odpadów komunalnych z nieruchomości skarżącego zlokalizowanej na terenie m.in. gminy [...], która to gmina należący do Związku. Skarżący zarzucił Zarządowi Związku zaniechanie wykonywania czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących obowiązku zapewnienia jemu jako właścicielowi nieruchomości zamieszkałej przy ul. [...] w [...] gm. [...], pozbywania się odpadów komunalnych.

W ocenie Sądu nie można było uznać, że w sprawie mamy do czynienia z bezczynnością organu administracji publicznej co do obowiązku wydania aktu albo podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków skarżącego wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Wyjaśnił, iż materialnoprawną podstawę stosunków prawnym pomiędzy stronami w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zaś w myśl jej art. 3 utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy.

Sąd wskazał, że u.u.c.p.g. w sposób kompleksowy i precyzyjny reguluje nie tylko zadania, prawa i obowiązki poszczególnych podmiotów – uczestników procesu odbioru odpadów komunalnych (organów administracji publicznej, właścicieli nieruchomości oraz podmiotów wykonujących działalność regulowaną w zakresie odbioru odpadów komunalnych), ale i tryby rozstrzygania sporów pomiędzy tymi podmiotami. Stwierdził, iż z przepisów u.u.c.p.g. nie wynika, by w przypadku ewentualnych nieprawidłowości w zakresie odbioru odpadów komunalnych po stronie Związku Międzygminnego leżały jakiekolwiek obowiązki dokonania czynności lub wydania aktu z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., prowadzące do naprawienia tego stanu rzeczy. Zatem jeżeli skarżący dostrzega nieprawidłowości w odbiorze odpadów komunalnych z jego nieruchomości może – w zależności od tego, czy leżą one po stronie Związku Międzygminnego, czy przedsiębiorstwa wywozowego A. sp. z o.o. - albo przekazać odpady komunalne spółce A. na koszt Związku albo zgłosić uchybienia spółki A. Zarządowi Związku celem podjęcia stosownych działań naprawczych, a gdy te nie przyniosą rezultatu, wydania decyzji o zakazie prowadzenia działalności w omawianym zakresie.

Konkludując Sąd stwierdził, że skoro Zarząd Związku nie był zobowiązany na mocy przepisów u.u.c.p.g. do podjęcia jakichkolwiek czynności lub wydania aktu z zakresu administracji publicznej w zakresie odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości skarżącego, to skarga na bezczynność organu w tym przedmiocie okazał się niedopuszczalna. Wskazał, iż zważywszy, że przepisy obowiązującego prawa nie nakładały na Zarząd Związku działania władczego w niniejszej sprawie, nie można stwierdzić, by dopuszczalna była skarga na ewentualną bezczynność organu co do podjęcia takich działań.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący i w skardze kasacyjnej zarzucił mu:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 101a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 2020 r., poz. 713 ze zm.), dalej: "u.s.g.", mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez odrzucenie skargi na bezczynność organu na podstawie wadliwego przyjęcia, że skarga ta nie dotyczy sprawy, która należy do właściwości sądu administracyjnego, podczas gdy skarga na bezczynność organu złożona przez skarżącego kasacyjnie w dniu [...] lutego 2020 r. należy do właściwości sądu administracyjnego - co wynika zarówno z przedmiotu skargi, jak i z przepisów postępowania powołanych przez skarżącego kasacyjnie w części poprzedzającej petitum skargi oraz bardziej szczegółowo w treści jej uzasadnienia, w tym w szczególności expresis verbis z art. 3 § 3 p.p.s.a. oraz art. 101a ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. — a w konsekwencji, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powinien stwierdzić brak podstaw do odrzucenia skargi na bezczynność;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez odrzucenie skargi na bezczynność organu na podstawie wadliwego przyjęcia, że skarga ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego, podczas gdy skarga na bezczynność organu złożona przez skarżącego kasacyjnie w dniu [...] lutego 2020 r. należy do właściwości sądu administracyjnego — co wynika zarówno z przedmiotu skargi, jak i z przepisów postępowania powołanych przez skarżącego kasacyjnie w części poprzedzającej petitum skargi oraz bardziej szczegółowo w treści jej uzasadnienia, w tym w szczególności z art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. - a w konsekwencji, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powinien stwierdzić brak podstaw do odrzucenia skargi na bezczynność.

W oparciu o przytoczone zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumentację świadczącą, zdaniem skarżącego kasacyjnie, o zasadności podniesionych w niej zarzutów.

Pismem z [...] listopada 2020 r. skarżący kasacyjnie wniósł o przeprowadzenie rozprawy oraz przedstawił w załączonym do niego piśmie z [...] listopada 2020 r. doprecyzowanie treści zarzutów skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku o rozpoznanie na rozprawie skargi kasacyjnej od wyżej wskazanego postanowienia odrzucającego skargę, wskazać należy, że z treści art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wynika, iż Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Należy zauważyć, że w art. 182 § 1 p.p.s.a. ustawodawca używa zwrotu "może rozpoznać", natomiast w § 2 "rozpoznaje", co świadczy, że w przypadku postanowień rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest fakultatywne, a w sytuacjach opisanych w § 2 obligatoryjne. W rozpoznawanej sprawie przedmiot sprawy nie uzasadniał przeprowadzenia rozprawy i w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wystarczające będzie rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż kognicja sądu administracyjnego do orzekania w sprawach skarg na bezczynność organu administracji publicznej wynika z przepisów art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. i obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4. Tym samym przedmiotem rozważań sądu administracyjnego będzie bezczynność organu administracji w sprawach załatwianych przez wydanie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W konsekwencji merytoryczne rozpatrzenie skargi na bezczynność organu administracji publicznej przez sąd administracyjny jest możliwe wyłącznie ww. przypadkach.

Oś sporu w przedmiotowej sprawie stanowi zatem ustalenie czy organ zobowiązany był do wydania decyzji, postanowienia bądź innego aktu albo podjęcia czynności, w związku z wniesioną przez skarżącego. Wskazać należy, że w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Jak wynika bowiem z art. 3 ust. 1 u.u.c.p.g. utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Zgodnie natomiast z ust. art. 3 u.u.c.p.g. gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności:

1. tworzą warunki do wykonywania prac związanych z utrzymaniem czystości i porządku na terenie gminy lub zapewniają wykonanie tych prac przez tworzenie odpowiednich jednostek organizacyjnych;

2. zapewniają budowę, utrzymanie i eksploatację własnych lub wspólnych z innymi gminami:

a) instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, w tym instalacji komunalnych, o których mowa w art. 38b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach,

b) stacji zlewnych, w przypadku gdy podłączenie wszystkich nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest niemożliwe lub powoduje nadmierne koszty,

c) instalacji i urządzeń do zbierania, transportu i unieszkodliwiania zwłok zwierzęcych lub ich części,

d) szaletów publicznych;

3. obejmują wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi;

4. nadzorują gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym realizację zadań powierzonych podmiotom odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości;

5. zapewniają selektywne zbieranie odpadów komunalnych obejmujące co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady;

6. tworzą punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób umożliwiający łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy, które zapewniają przyjmowanie co najmniej odpadów komunalnych: wymienionych w pkt 5, odpadów niebezpiecznych, przeterminowanych leków i chemikaliów, odpadów niekwalifikujących się do odpadów medycznych powstałych w gospodarstwie domowym w wyniku przyjmowania produktów leczniczych w formie iniekcji i prowadzenia monitoringu poziomu substancji we krwi, w szczególności igieł i strzykawek, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, zużytych opon, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz odpadów tekstyliów i odzieży;

6a. działania informacyjne i edukacyjne w zakresie prawidłowego gospodarowania

8. odpadami komunalnymi, w szczególności w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych;

9. udostępniają na stronie internetowej urzędu gminy oraz w sposób zwyczajowo przyjęty informacje o:

a) podmiotach odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z terenu danej gminy, zawierające firmę, oznaczenie siedziby i adres albo imię, nazwisko i adres podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości,

b) miejscach zagospodarowania przez podmioty odbierające odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z terenu danej gminy niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych, bioodpadów stanowiących odpady komunalne oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania,

c) osiągniętych przez gminę oraz podmioty odbierające odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, w danym roku kalendarzowym, wymaganych poziomach recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania,

d) punktach selektywnego zbierania odpadów komunalnych, zawierające:

- firmę, oznaczenie siedziby i adres albo imię, nazwisko i adres prowadzącego punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych,

- adresy punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych na terenie danej gminy wraz ze wskazaniem rodzajów przyjmowanych odpadów oraz dni i godzin ich przyjmowania,

e) zbierających zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny pochodzący z gospodarstw domowych, o których mowa w ustawie z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. z 2019 r. poz. 1895 oraz z 2020 r. poz. 150, 284 i 875), zawierające:

- firmę, oznaczenie siedziby i adres albo imię, nazwisko i adres zbierającego zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny,

- adresy punktów zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego na terenie danej gminy,

f) adresach punktów zbierania odpadów folii, sznurka oraz opon, powstających w gospodarstwach rolnych lub zakładów przetwarzania takich odpadów, jeżeli na obszarze gminy są położone gospodarstwa rolne;

10. dokonują corocznej analizy stanu gospodarki odpadami komunalnymi, w celu weryfikacji możliwości technicznych i organizacyjnych gminy w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi;

11. zapobiegają zanieczyszczaniu ulic, placów i terenów otwartych, w szczególności przez: zbieranie i pozbywanie się, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4, błota, śniegu, lodu oraz innych zanieczyszczeń uprzątniętych z chodników przez właścicieli nieruchomości oraz odpadów zgromadzonych w przeznaczonych do tego celu pojemnikach ustawionych na chodniku;

12. utrzymują czystość i porządek na przystankach komunikacyjnych, których właścicielem lub zarządzającym jest gmina oraz które są położone na jej obszarze przy drogach publicznych bez względu na kategorię tych dróg;

13. określają wymagania wobec osób utrzymujących zwierzęta domowe w zakresie bezpieczeństwa i czystości w miejscach publicznych;

14. zapobiegają bezdomności zwierząt na zasadach określonych w przepisach o ochronie zwierząt;

15. zapewniają zbieranie, transport i unieszkodliwianie zwłok bezdomnych zwierząt lub ich części oraz współdziałają z przedsiębiorcami podejmującymi działalność w tym zakresie;

16. znakują obszary dotknięte lub zagrożone chorobą zakaźną zwierząt.

Stosownie zaś do treści ust. 2a art. 3 u.u.c.p.g. w razie wykonywania przez związek międzygminny zadań, o których mowa w ust. 2, określone w ustawie prawa i obowiązki organów gminy, w tym uchwalanie aktów prawa miejscowego, wykonują właściwe organy tego związku.

Po myśl natomiast art. 5 ust. 1 u.u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez:

1. wyposażenie nieruchomości w worki lub pojemniki, przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych, utrzymanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym oraz utrzymanie w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów, chyba że na mocy uchwały rady gminy, o której mowa w art. 6r ust. 3, obowiązki te w całości lub w części przejmie gmina jako część usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za uiszczoną przez właściciela opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

2. przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych;

3. zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1;

3a. gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych;

3b. pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi;

4. uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych;

5. realizację innych obowiązków określonych w regulaminie.

W art. 6c ust. 1 u.u.c.p.g. wskazano natomiast, że gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (ust. 1) oraz że w drodze uchwały może postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (ust. 2).

Niewątpliwie ustawodawca przewiduje, że mogą wystąpić sytuację, w której bądź właściciele nieruchomości bądź gmina nie będą wywiązywać się z obowiązków pozbywania się, selektywnego zbierania lub odbierania odpadów. Związane z tym kwestie unormowano zatem w art. 6ka ust. 1 u.u.c.p.g., który odnosi się do obowiązku informowania przez podmiot odbierający odpady wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości ciążących na nim obowiązków. Zauważyć również należy, że stosownie do ust. 2 art. 6ka u.u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a następnie w drodze decyzji określa wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zgodnie z wytycznymi zawartymi w ust. 3 tego artykułu.

Mając na uwadze treść wyżej przytoczonych przepisów należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów dochodzi do wszczęcia postępowania administracyjnego i w następstwie tego wydania decyzji administracyjnej nakładającej na właściciela opłatę podwyższoną, która zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jest zaskarżalna do sądu administracyjnego.

Jednocześnie zauważyć należy, że z przepisów omawianej ustawy wynikają jasno również obowiązki właściciela nieruchomości w przypadku gdy gmina nie realizuje obowiązku odbierania odpadów komunalnych. Zgodnie bowiem z art. 6s u.u.c.p.g. właściciel nieruchomości jest obowiązany do przekazania odpadów komunalnych, na koszt gminy, podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanemu do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2.

Niewątpliwie, mając na uwadze treść cytowanego wyżej przepisu, w sytuacji kiedy gmina uchyla się od obowiązku odbierania odpadów z nieruchomości obowiązkiem właściciela nieruchomości jest przekazanie odpadów komunalnych podmiotowi odbierającemu odpady, zaś koszty przekazania odpadów przez właściciela takiemu podmiotowi zwraca mu gmina.

Podobnie również w ramach cytowanej ustawy ustawodawca unormował kwestie związane z zaniechaniem odbierania odpadów z nieruchomości przez podmiot do tego zobowiązany. W treści art. 9b ust. 1 u.u.c.p.g. wskazano bowiem, iż działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r., poz. 1292 i 1495), której rejestr prowadzi wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Natomiast w treści art. 9j ust. 1 pkt 3 u.u.c.p.g. wskazano, iż w przypadku, gdy wójt, burmistrz lub prezydent miasta stwierdzi rażące naruszenie warunków wymaganych prawem do wykonywania działalności regulowanej przez przedsiębiorcę wydaje decyzję o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem. Wspomniana decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu i skutkuje wykreśleniem przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta przedsiębiorcy z rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych, stosownie do treści art. 9j ust. 1b i 1c u.u.c.p.g.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że z treści cytowanych wyżej uregulowań ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zawarto szczegółowe i precyzyjne regulacje odnoszące się tak do organów administracji, jak i właścicieli czy podmiotów wykonujących działalności regulowaną w zakresie odbioru odpadów komunalnych, zarówno w zakresie zadań, praw i obowiązków, jak i trybów rozstrzygania sporów pomiędzy tymi stronami. Treść kolejnych przepisów omawianej ustawy pozwala na precyzyjne ustalenie w jakich przypadkach dochodzi do wszczęcia postępowania administracyjnego (niewywiązywanie się przez właściciela nieruchomości z obowiązku selektywnego odbioru odpadów) oraz jakie obowiązki ciążą na właścicielu nieruchomości w przypadku niewywiązywania się gminy z realizacji obowiązku odbierania odpadów (przekazanie odpadów na koszt gminy podmiotowi prowadzącemu działalność regulowaną w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi). Ustawodawca uregulował również tryb postępowania na wypadek niewywiązywania się przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność regulowaną w zakresie odbioru odpadów komunalnych z obowiązków. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami właściciel nieruchomości może zgłosić tego rodzaju uchybienie organowi (wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta, zarządowi związku), który uprawniony jest do wszczęcia postępowania zmierzającego do wydania decyzji o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem, w konsekwencji której następuje wykreślenie z rejestru działalności regulowanej.

Z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie wynika natomiast, aby w przypadku nieprawidłowości w zakresie odbioru odpadów komunalnych po stronie Związku Międzygminnego istniały jakiekolwiek obowiązki dokonania czynności lub wydania aktu z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Brak uregulowań w tym zakresie powoduje, że organ nie był zobowiązany do podjęcia w przedmiotowej sprawie jakichkolwiek czynności lub wydania aktu z zakresu administracji publicznej w zakresie odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości skarżącego. Skoro zatem na organie nie ciążyły ww. obowiązki, to tym bardziej brak jest możliwości złożenia skargi na jego bezczynność w powyższym zakresie do sądu administracyjnego. W konsekwencji stwierdzić należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna.

W tych okolicznościach nieuzasadniony okazał się zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 101a ust. 1 u.s.g. Tym samym nie mógł się również okazać drugi z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczący naruszenia art. 58 § 1 pkt1 w zw. z art. 3 § 2 pkt oraz art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.