Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 239/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Oceniając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej organ nie może uchylić się od oceny prawdopodobieństwa wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej dotrzymanie terminu. Innymi słowy, uprawdopodobnienie powinno przekonywać, być wiarygodne co do wystąpienia faktu niemożliwej do pokonania przeszkody, w tym niemożności posłużenia się inną osobą w dokonaniu czynności procesowej.

TEZY

Oceniając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej organ nie może uchylić się od oceny prawdopodobieństwa wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej dotrzymanie terminu. Innymi słowy, uprawdopodobnienie powinno przekonywać, być wiarygodne co do wystąpienia faktu niemożliwej do pokonania przeszkody, w tym niemożności posłużenia się inną osobą w dokonaniu czynności procesowej.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. sprawy ze skargi "A.-E." Sp. z o.o. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odmówiło A. Spółce z o.o. w Ł. – K. (dalej: Spółka) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza D. z dnia [...] października 2016 r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary za usunięcie drzew i krzewów bez zgody posiadacza nieruchomości.

Postanowienie Kolegium zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wyżej wymienioną decyzją z dnia [...] października 2016 r. wymierzono Spółce karę pieniężną w wysokości 981 530, 98 zł za usunięcie drzew i krzewów bez zgody posiadacza nieruchomości. Z uwagi na reprezentowanie Spółki przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego T. D., decyzja została doręczona na adres pełnomocnika i jej odbiór pokwitowała w dniu [...] października 2016 r. Alicja D. jako dorosły domownik (k. 93).

W dniu [...] lutego 2017 r. Spółka, reprezentowana przez pracownika G. B., wniosła odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wskazała, że o decyzji dowiedziała się w dniu [...] lutego 2017 r., kiedy to otrzymała upomnienie z dnia [...] lutego 2017 r. wzywające do uregulowania należności wynikających z decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej. Wywodziła, że decyzja ta nie została jej doręczona, co wykluczało możliwość złożenia odwołania, zaś wobec braku doręczenia strona nie zawiniła w uchybieniu terminu.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. SKO w B. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania powołując przepisy art. 59 § 1 i 2 w związku z art. 58 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.). Zdaniem Kolegium, strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy. Była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i na adres pełnomocnika prawidłowo doręczono decyzję, zatem podważanie doręczenia jest nieskuteczne. Kolegium wyjaśniło, że profesjonalny pełnomocnik skarżącej usprawiedliwiał uchybienie terminu "procesem chorobowym", jednakże nie przedstawił żadnych dowodów na jego potwierdzenie, zaś uzyskane przez SKO informacje z portalu społecznościowego z konta pełnomocnika wskazują, że nie istniały obiektywne, nagłe przeszkody w dochowaniu terminu do złożenia odwołania.

Wyrokiem z dnia 28 września 2017 r. w sprawie II SA/Bk 451/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uwzględnił skargę Spółki i uchylił postanowienie odmowne SKO z dnia [...] maja 2017 r. (oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Burmistrza D. z dnia [...] marca 2017 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania) z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Sąd wydał wyrok po przeprowadzeniu rozprawy, na której pełnomocnik Spółki (pracownik) wyjaśnił, że radca prawny T. D. w okresie od jesieni 2016 r. do wiosny 2017 r. zmagał się z chorobą, prawdopodobnie o podłożu nerwowym. Powołał się na rozmowę z ww. radcą prawnym, który nie chciał wyjawić nazwy choroby i z jakiej przyczyny przebywał w szpitalach. Natomiast jesienią 2016 r. ten sam radca prawny, który prowadził też inne sprawy skarżącej, wypowiedział pełnomocnictwa tłumacząc to złym stanem zdrowia. Wskazał, że skarżąca Spółka nie ma możliwości wglądu w dokumentację lekarską pełnomocnika, przez co nie potrafi udowodnić braku zawinienia pełnomocnika, którego już nie zatrudnia.

W uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Bk 451/17 sąd wskazał przede wszystkim na uchybienia proceduralne i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, które mogły mieć wpływ na jej wynik, czym doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. Sąd wskazał, że w jego ocenie profesjonalny pełnomocnik Spółki w postępowaniu przed Burmistrzem, które to postępowanie dotyczyło kary pieniężnej za usunięcie drzew, był prawidłowo umocowany do działania w imieniu Spółki na etapie postępowania administracyjnego. Dlatego sąd wskazał, że doręczenie decyzji Burmistrza z dnia [...] października 2016 r. dorosłemu domownikowi pełnomocnika było prawidłowe i strona nie może się na brak tego doręczenia skutecznie powoływać. Natomiast jeżeli niezachowanie terminu do dokonania czynności wynika z zaniedbań pełnomocnika strony, to bada się czy pełnomocnik uprawdopodobnił swój brak winy w uchybieniu terminu. Ciężar wykazania tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy przywrócenia terminu. Odnośnie okoliczności sprawy sąd wskazał, że Kolegium zbyt formalistycznie potraktowało brak uprawdopodobnienia winy w niedochowaniu terminu, podczas gdy powinno było przeprowadzić postępowanie dowodowe poprzez zażądanie od pełnomocnika skarżącej przedłożenia zaświadczeń lekarskich i szpitalnych kart informacyjnych na okoliczność problemów zdrowotnych. Sąd wskazał, że radca prawny w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. wyraził gotowość przedstawienia takich dokumentów na żądanie organu, ale organ ich nie zażądał, zaś skarżąca nie jest w posiadaniu takiej dokumentacji. Jak wskazał sąd, powołując się w tym względzie na wypowiedź pracownika Spółki z rozprawy z dnia [...] września 2017 r., wykazanie przez skarżącą braku winy pełnomocnika w dochowaniu terminu było utrudnione również z tego względu, że radca prawny wypowiedział Spółce wszelkie pełnomocnictwa jesienią 2016 r., zrywając kontakty z mocodawcą, zaś istnieje podejrzenie złego psychicznego stanu zdrowia tej osoby. Sąd zalecił przeprowadzenie postępowania dowodowego w powyższym zakresie, a w razie konieczności przesłuchanie byłego pełnomocnika oraz osoby, która pokwitowała odbiór decyzji. Sąd podkreślił, że stan faktyczny każdej sprawy podlega indywidualnej ocenie organu, zaś niedopełnienie przez profesjonalnego pełnomocnika obowiązku uprawdopodobnienia niezawinionego uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, w świetle art. 58 § 1 K.p.a., nie zawsze stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy przywrócenia terminu bez wcześniejszego wyjaśnienia wątpliwości, które w sprawie wystąpiły.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Kolegium w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. zwróciło się do r.pr. T. D. z wezwaniem o przedłożenie, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, dowodów na które pełnomocnik ten wskazał w piśmie z dnia [...] marca 2017 r., tj. zaświadczeń lekarskich i kart informacyjnych dotyczących schorzenia, na okoliczność potwierdzenia choroby uniemożliwiającej złożenie odwołania w ustawowym terminie.

Po przedłużeniu terminu na złożenie ww. dokumentów, pełnomocnik złożył organowi pismo z dnia [...] stycznia 2018 r., do którego załączył zaświadczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2018 r. W piśmie wskazał, że "istnieje dodatkowa możliwość przedstawienia stosownego zaświadczenia wystawionego przez drugiego z lekarzy prowadzących", zaś w jego ocenie nie istnieje możliwość złożenia dokumentacji medycznej z uwagi na wrażliwy i osobisty charakter zawartych tam danych, jak też z uwagi na brak kompetencji organu do dokonywania oceny takiej dokumentacji. W przedłożonym zaświadczeniu z dnia [...] stycznia 2018 r. wystawionym przez lekarza specjalistę hipertensjologa wskazano, że pacjent od końca września 2016 r. do końca lutego 2017 r. przechodził proces chorobowy o ostrym przebiegu klinicznym, miał wówczas ograniczone możliwości poznawcze, a kontakt z nim był utrudniony. Konsekwencją powyższego, jak wskazał lekarz, był również brak możliwości wykonywania obowiązków służbowych związanych z prowadzoną przez pacjenta działalnością gospodarczą.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. SKO w B. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 59 § 2 i art. 58 § 1 i 2 K.p.a. Oceniło, że nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Kolegium wskazało następujące okoliczności:

- przedstawione zaświadczenie potwierdza około pięciomiesięczny proces chorobowy profesjonalnego pełnomocnika, jednakże nie jest wystarczającą przyczyną do uznania, że wystąpił brak winy w dokonaniu czynności procesowej, bowiem długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności w postępowaniu administracyjnym;

- z wpisu działalności gospodarczej profesjonalnego pełnomocnika w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej nie wynika, by od momentu wpisu zawieszał działalność gospodarczą. Dane z CEIDG są objęte domniemaniem prawdziwości zgodnie z art. 33 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej;

- pełnomocnictwo udzielone przez Spółkę obejmowało prawo substytucji, z której skorzystania choroba nie wykluczała;

- we wniosku o przywrócenie terminu Spółka nie wskazała na wypowiedzenie pełnomocnictw jesienią 2016 r. i na zerwanie kontaktów z pełnomocnikiem;

- radca prawny składał zażalenie z dnia [...] marca 2017 r. na postanowienia Burmistrza D. wydane w tej sprawie, zatem fakt wypowiedzenia pełnomocnictwa nie został ujawniony;

- nie wystąpiła konieczność przesłuchania A. D. i samego profesjonalnego pełnomocnika, bowiem wystąpienia procesu chorobowego Kolegium nie kwestionuje, zaś fakt odbioru korespondencji przez dorosłego domownika jest bezsporny i niepodważalny, bowiem ocenił go WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 451/17;

- materiały zebrane przez Kolegium z publicznego profilu pełnomocnika zaprzeczają twierdzeniom o wystąpieniu nagłej, obiektywnej przeszkody nie do przezwyciężenia.

Zdaniem Kolegium, strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, zaś jako zaniedbanie pełnomocnika należy traktować brak wskazania substytuta oraz niepoinformowanie mocodawcy o przeszkodzie we wniesieniu odwołania. To zaś odnosi skutek w sferze prawnej mocodawcy.

Skargę na postanowienie Kolegium z dnia [...] lutego 2018 r. złożyła do sądu administracyjnego Spółka, która zarzuciła naruszenie:

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności odstąpienie od przesłuchania T. D. i A. D., a także niewłaściwą ocenę zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] stycznia 2018 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ nie ustalił rzeczywistego obrazu sprawy pozwalającego na trafne zastosowanie art. 58 §1 K.p.a.;

- art. 10 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pozbawienie strony skarżącej możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, zgłoszenia wniosków dowodowych w celu obiektywnego wyjaśnienia sprawy;

- art. 58 K.p.a. poprzez uznanie, że strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy o braku winy świadczy brak wiedzy strony o odebraniu decyzji przez domownika pełnomocnika oraz długotrwała choroba pełnomocnika uniemożliwiająca wykonywanie obowiązków zawodowych. Skutkowało to pozbawieniem strony odwołania od decyzji o dotkliwych skutkach finansowych.

Skarżąca sformułowała wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań T. D. i A. D. na okoliczności braku winy strony w uchybieniu terminu.

Spółka wywodziła, że postanowienie SKO zamyka drogę do odwołania od bardzo dotkliwej finansowo decyzji i jest krzywdzące. Wskazała, że SKO w dniu [...] lutego 2018 r. przesłało pełnomocnikowi skarżącej Spółki pismo informujące, że sprawa zostanie załatwiona w terminie do dnia [...] marca 2018 r., zaś zaskarżone postanowienie wydało w dniu [...] lutego 2018 r. Zdaniem skarżącej, na skutek nieprzesłuchania świadków uniemożliwiono pełnomocnikowi wyjaśnienie przyczyn odmowy przedłożenia kart informacyjnych dotyczących schorzenia i nie mógł on szczegółowo przedstawić okoliczności, z powodu których nie podjął czynności zmierzających do prawidłowej reprezentacji klienta. Odstąpiono także od przesłuchania A. D. mimo wskazywania, że bezpośrednią przyczyną uchybienia terminu był brak przekazania przez nią korespondencji i w ogóle nie ustalono, czy do przekazania korespondencji doszło, podczas gdy brak fizycznego przekazania korespondencji wskazuje ewidentnie na brak winy pełnomocnika. Odnośnie zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] stycznia 2018 r. skarżąca wskazała, że wynika z niego ostry przebieg kliniczny choroby, co powodowało brak możliwości wykonywania obowiązków służbowych. Organ błędnie ocenił treść tego zaświadczenia i jego znaczenie w sprawie. Za nieistotne skarżąca uznała rozważania organu o wpisie do CEIDG, skoro wpis do tej Ewidencji ma charakter deklaratoryjny. Jako niemające znaczenia w sprawie są, w ocenie skarżącej Spółki, dowody dotyczące pozazawodowej działalności pełnomocnika, bowiem nie ustalono jednoznacznie, czy była to osobista aktywność pełnomocnika.

W piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. precyzującym skargę Spółka powtórzyła argumenty sformułowane w skardze oraz dodatkowo wywodziła, że wyjazd profesjonalnego pełnomocnika na narty wynikający z dokumentów z portalu społecznościowego był elementem rekonwalescencji, zaś fakt niezdolności do pracy nie jest tożsamy z niezdolnością do podejmowania innych czynności. Wskazała, że zaburzenie zdolności poznawczych wyłączało możliwość ustanowienia substytuta, zaś Kolegium – któremu nie przedstawiono kart informacyjnych ze szpitala – powinno było przesłuchać profesjonalnego pełnomocnika w charakterze świadka.

Podczas rozprawy w dniu 20 września 2018 r. pełnomocnik skarżącej Spółki wyjaśnił, że w momencie zapoznawania się z aktami sprawy w siedzibie SKO w aktach tych znajdowało się wezwanie do pełnomocnika o przedłożenie dokumentacji lekarskiej oraz odpowiedź pełnomocnika i zaświadczenie. Nie wie dlaczego w administracyjnych aktach sprawy nie ma informacji organu, że zapoznawano się z aktami sprawy. Jak wskazał pełnomocnik, w tym czasie w aktach nie było zażalenia oraz zdjęć z Facebooka, na które SKO powołuje się w swoim postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku

zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie, mimo wystąpienia uchybień procesowych przy jego wydawaniu, nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Kwestia uprawdopodobnienia braku winy w spóźnionym wniesieniu odwołania od decyzji Burmistrza D. jest powtórnie przedmiotem kontroli tutejszego sądu. W poprzedniej sprawie o sygnaturze II SA/Bk 451/17 ze skargi Spółki na postanowienie SKO w B. z dnia [...] maja 2017 r., sąd uchylił postanowienie uznając sprawę za niedostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia. Sąd stwierdził, dokonując merytorycznej oceny postanowienia i przesądzając tym samym spełnienie warunków formalnych rozpoznania prośby o przywrócenie terminu, że nie umożliwiono profesjonalnemu pełnomocnikowi T. D. przedłożenia dokumentów (zaświadczeń lekarskich i szpitalnych kart informacyjnych) na okoliczność problemów zdrowotnych, jak też sąd zalecił "w razie konieczności przesłuchać byłego pełnomocnika oraz osobę, która pokwitowała odbiór decyzji – A. D." (s. 6 uzasadnienia). Podkreślić należy, że zalecenie sądu w sprawie II SA/Bk 451/17 sformułowano w związku z pismem ww. profesjonalnego pełnomocnika z dnia 13 marca 2017 r., w którym potwierdził "okoliczności zawarte w treści odwołania" od decyzji z dnia [...] października 2016 r. "a dotyczące wniosku o przywrócenie terminu" oraz wskazał w sposób następujący: "W przypadku jakichkolwiek wątpliwości pozostaję w gotowości do przedłożenia zaświadczeń lekarskich, względnie kart informacyjnych dotyczących choroby" (k. 56).

Ponowne rozpoznanie sprawy przez organ i sąd, po wyroku uchylającym zaskarżone orzeczenie, jest obwarowane warunkiem związania oceną prawną sformułowaną przez sąd. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Wykonując zalecenie sądu ze sprawy II SA/Bk 451/17, SKO w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. wezwało profesjonalnego pełnomocnika do przedłożenia dokumentów zadeklarowanych w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. Następnie, na prośbę pełnomocnika, przedłużyło termin na wykonanie tego obowiązku (termin upływał w dniu [...] stycznia 2018 r., prośba została nadana w urzędzie pocztowym [...] stycznia 2018 r., przedłużono wykonanie obowiązku, pełnomocnik złożył dokumenty w dniu [...] lutego 2018 r. i były to: pismo informacyjne z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz zaświadczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2018 r.). Dysponując tak zebranym materiałem dowodowym SKO w B. ponownie odmówiło przywrócenia terminu uznając nieprawdopodobnienie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Ocenę tę sąd podziela jako sformułowaną bez naruszenia prawa materialnego i należycie uzasadnioną.

Nie może przy tym ujść uwadze, że w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Bk 451/17 sąd przesądził kwestię prawidłowego doręczenia stronie skarżącej decyzji z dnia [...] października 2016 r., tj. zgodnego z art. 40 § 1 i art. 43 K.p.a. (na adres pełnomocnika, pod którym przesyłkę odebrał dorosły domownik). Sąd w ww. sprawie wskazał również, że "strona nie może udowadniać braku swej winy z tego powodu, że nie otrzymała osobiście decyzji z dnia [...].10.2016r.". Tą oceną prawną SKO i sąd w sprawie niniejszej pozostawały związane.

Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W sprawie niniejszej wystąpiła sytuacja, w której strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wniosła w terminie odwołania z przyczyn leżących po stronie tego profesjonalnego pełnomocnika (umocowanie r.pr. T. D. do reprezentowania Spółki w postępowaniu przed Burmistrzem, w tym do odebrania decyzji z dnia [...] października 2016 r. jest bezsporne, vide pełnomocnictwo k. 100). W takiej sytuacji dla uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminu należy wskazać okoliczności występujące po stronie pełnomocnika, pamiętając że przepis art. 58 § 1 K.p.a. należy rozumieć jako obciążający stronę odpowiedzialnością za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje ona czynności procesowych, a odpowiedzialność za działania tych osób jest oceniana pod względem należytej staranności działań samej strony. Dodać należy, że każdy pełnomocnik strony, także nieprofesjonalny, ma obowiązek działania na korzyść strony, którą reprezentuje. Strona ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika, a działania lub brak działania po jego stronie obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę, w tym przede wszystkim w zakresie zawinionych działań pełnomocnika (vide np. wyrok z dnia 16 stycznia 2015 r., II OSK 3031/13; z dnia 2 lutego 2018 r., II OSK 3049/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od podmiotu należycie dbającego o własne interesy. Stąd też przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona (pełnomocnik) nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar czy nagłą chorobę, przy czym jeśli chodzi o chorobę to wykluczającą winę jest tylko taka choroba, która jest przeszkodą uniemożliwiającą jej przezwyciężenie, w tym posłużenie się inną osobą przy dokonaniu czynności procesowej. Jak wskazał WSA w Krakowie w uzasadnieniu wyroku w sprawie I SA/Kr 871/14 z dnia 9 września 2014 r., "Co do zasady nie każda bowiem choroba uniemożliwia dokonanie czynności, lecz tylko taka która albo uniemożliwia dokonanie jej z powodu fizycznej lub psychicznej ułomności (w tym konieczności podjęcia leczenia) w sporządzeniu pisma procesowego, lub nadania takiego pisma, przy czym od należycie dbającego o swoje sprawy należy wymagać, aby w miarę możliwości przy nadaniu pisma posłużył się inną osobą, jeśli samodzielnie nie może tego dokonać. Zasada ta powinna jednak uwzględniać wszystkie dodatkowe okoliczności konkretnej sprawy" (CBOSA).

Zdaniem sądu, przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu organ nie może uchylić się od oceny prawdopodobieństwa wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej dotrzymanie terminu. O ile przepis art. 58 § 1 K.p.a. wymaga od strony uprawdopodobnienia braku winy, o tyle obowiązkiem organu jest ocena okoliczności wskazanych przez stronę. Istotnie, uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danym fakcie. Jednak wyjaśnienia strony (pełnomocnika) powinny być przekonujące, wskazujące na wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Innymi słowy, uprawdopodobnienie powinno przekonywać, być wiarygodne co do wystąpienia faktu niemożliwej do pokonania przeszkody, w tym niemożności posłużenia się inną osobą w dokonaniu czynności procesowej.

W kontekście powyższego podkreślenia również wymaga, że to strona wnosząca o przywrócenie terminu powinna wskazać przyczynę niedokonania czynności procesowej w terminie i uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu, zaś rolą organu jest ocena przedstawionych przez stronę okoliczności w kontekście przesłanek z art. 58 § 1 K.p.a. Zdaniem sądu, organ nie może wyręczać strony w powoływaniu powyższych okoliczności, natomiast – realizując zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) oraz obowiązek wszechstronnego rozpoznania sprawy (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) – jest uprawniony, a nawet zobowiązany, jeśli dysponuje możliwościami i stosowną wiedzą, zweryfikować wiarygodność twierdzeń o braku winy w uchybieniu terminu. A zatem organ jest zobowiązany przede wszystkim odnieść się do treści wniosku o przywrócenie terminu i w jej kontekście ocenić pozostały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, oceniając wiarygodność wyjaśnień strony.

Zdaniem sądu, SKO prawidłowo zrealizowało i zastosowało przepis art. 58 § 1 K.p.a.

Przede wszystkim wniosek o przywrócenie terminu z dnia [...] lutego 2017 r. (k. 87) został umotywowany wyłącznie niedoręczeniem Spółce decyzji z dnia [...] października 2016 r., a w konsekwencji brakiem wiedzy Spółki o treści tej decyzji i możliwości wniesienia odwołania. We wniosku tym pełnomocnik Spółki (pracownik G. B.) nie wspomina o sytuacji związanej z profesjonalnym pełnomocnikiem r.pr. T. D. Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu wyłącznie na podstawie treści tego wniosku wykluczało przywrócenie terminu. W sprawie zaś dopiero w toku dalszych czynności procesowych uzupełniono w postępowaniu materiał dowodowy o pismo profesjonalnego pełnomocnika z dnia [...] marca 2018 r., zaś SKO po wpływie sprawy zebrało materiały z portalu społecznościowego. A zatem w trakcie postępowania administracyjnego ujawniano coraz to nowe fakty, nie wskazane we wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem sądu, w tej sytuacji uzasadniona była aktywność SKO w celu zweryfikowania okoliczności sprawy, bowiem istotnie budziły one poważne wątpliwości co do uwiarygodnienia braku możliwości wniesienia przez pełnomocnika odwołania, nawet mimo choroby.

Zauważyć należy, na co trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że pełnomocnictwo z dnia [...] czerwca 2016 r. obejmowało prawo udzielenia substytucji, zaś profesjonalny pełnomocnik zadeklarował chorobę trwającą od końca września 2016 r. (pismo z dnia [...] stycznia 2018 r.) lub od dnia [...] października 2016 r. (k. 56) do końca lutego 2017 r. Decyzję w przedmiocie kary za usunięcie drzew doręczono w dniu [...] października 2016 r., a więc co najmniej miesiąc od rozpoczęcia procesu chorobowego. Zdaniem sądu, ten czas był wystarczający do podjęcia działań zmierzających do udzielenia substytucji lub do przekazania stronie skarżącej informacji o doręczeniu decyzji celem umożliwienia wniesienia odwołania. Trafnie wskazuje SKO, że w czasie doręczenia decyzji choroba pełnomocnika nie była już chorobą nagłą, ale długotrwałą, wykluczającą przyjęcie, że mamy do czynienia z przeszkodą nie do przezwyciężenia.

Jak również wyżej wskazywano, profesjonalny pełnomocnik ma obowiązek działania na korzyść strony. Podjęto zatem w sprawie, na skutek pisma r.pr. T. D. z dnia [...] marca 2018 r., próbę wyjaśnienia okoliczności jego procesu chorobowego mając na uwadze, wyrażoną w tym piśmie, jednoznaczną deklarację przedstawienia stosownych zaświadczeń lekarskich, "względnie kart informacyjnych". SKO, zgodnie z zaleceniem sądu w sprawie II SA/Bk 451/17, wezwało do przedstawienia ww. dokumentów, na co pełnomocnik przedstawił oświadczenie z dnia [...] stycznia 2018 r. i zaświadczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2018 r. Trafnie SKO oceniło, że choć przewlekły (trwający na przestrzeni około 5 miesięcy) proces chorobowy został w ten sposób uprawdopodobniony, to jednak nie uwiarygodniono wystąpienia takiej niedyspozycji, która uniemożliwiała wyręczenie się inną osobą, w tym udzielenie substytucji. Przede wszystkim profesjonalny pełnomocnik nie przedłożył kart leczenia szpitalnego, które zadeklarował się złożyć. Nie wskazał nawet czy w szpitalu faktycznie przebywał i w jakim okresie, co – mając na uwadze, że są to działania pełnomocnika profesjonalnego – podważa wiarygodność "ostrego przebiegu klinicznego" choroby wskazanego w zaświadczeniu lekarskim. Zdaniem sądu, twierdzenia o braku możliwości oceny dokumentacji medycznej przez SKO są niezrozumiałe. Informacja o dacie pobytu w szpitalu (nawet bez wskazania jaki to szpital, jaki oddział, jaki lekarz przyjmujący, jakie rozpoznanie) podlega ocenie organu, zaś wskazanie tej daty nie ujawnia danych wrażliwych. Zdaniem sądu, informacja taka mogła również wynikać ze zanonimizowanych kart leczenia szpitalnego wskazujących wyłącznie datę oraz imię i nazwisko pacjenta. Tych nie złożono, mimo deklaracji w tym zakresie w piśmie z dnia [...] marca 2017. Z kolei z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] stycznia 2018 r. wynikają "ograniczone możliwości poznawcze", "utrudniony kontakt z pacjentem", "brak możliwości wykonywania obowiązków służbowych". Podkreślić jednak należy, jak trafnie i przekonująco wskazało SKO, że proces chorobowy pełnomocnika był długotrwały, ale w dacie doręczenia decyzji Burmistrza nie był już okolicznością nagłą. Zaś z zaświadczenia nie wynika, czy ograniczone możliwości poznawcze trwały cały czas czy okresowo. Dodać trzeba, że w toku postępowania nie przedstawiono ani jednego zwolnienia lekarskiego wystawionego profesjonalnemu pełnomocnikowi, nie wskazano również, aby pełnomocnik także w sprawach innych podmiotów z uwagi na stan zdrowia zrezygnował z reprezentacji, co uwiarygadniałoby treść przedłożonego zaświadczenia lekarskiego, wystawionego prawie rok po ustaniu deklarowanej niedyspozycji i niebędącego ani zwolnieniem lekarskim, ani kartą leczenia szpitalnego. Uwiarygodnienia tego zabrakło, przy czym sąd podkreśla, że budzi poważne wątpliwości fakt, iż nie wskazano innych spraw pełnomocnika, w których również wystąpiła podobna sytuacja. Wskazuje to na jednostkowy przypadek i wyklucza uprawdopodobnienie braku winy w tej konkretnej sprawie. Co prawda na etapie sądowym pracownik Spółki wskazał na podjęcie działań zmierzających do wypowiedzenia pełnomocnictwa przed sądem powszechnym (k. 116), jednakże informacja ta pochodzi z lutego 2017 r., a więc już po powzięciu przez Spółkę wiadomości o zaniechaniach pełnomocnika w sprawie niniejszej. Nie wskazuje również, aby podobne zaniechanie nastąpiło w sprawie przed sądem powszechnym. Wskazuje wyłącznie na sprawę niniejszą dotyczącą uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Także z tej informacji wynika, że Spółka nie uzyskała jednoznacznej informacji od pracowników kancelarii o niemożności reprezentacji, a jedynie o zwolnieniu lekarskim (którego w sprawie niniejszej nie przedłożono) oraz o przebywaniu na wczasach poza granicami kraju.

W tych okolicznościach, przy powzięciu poważnych wątpliwości odnośnie wiarygodności twierdzeń strony o braku winy w uchybieniu terminu, SKO trafnie wykorzystało własne możliwości poszukiwania informacji. Uczyniło to poprzez sięgnięcie do publicznie dostępnych materiałów z portalu społecznościowego. Istotnie, nie sposób jednoznacznie wskazać, jak twierdzi pełnomocnik skarżącej Spółki, że upublicznienie tych materiałów jest wynikiem osobistej aktywności pełnomocnika. Jednakże materiały te zostały dołączone do akt sprawy przed wydaniem poprzedniego postanowienia przez SKO (z dnia [...] maja 2017 r.), zaś do chwili obecnej brak jest w aktach sprawy jakiejkolwiek informacji, poza twierdzeniami obecnego pełnomocnika Spółki, że nie była to osobista aktywność profesjonalnego pełnomocnika. Poza tym sąd wskazuje, że w materiałach znajduje się informacja o wyjeździe na narty w styczniu 2017 r. i w lutym 2017 r. (k. 64-67), zaś na tę okoliczność wskazuje również pismo z dnia [...] lutego 2017 r. kierowane przez Spółkę do sądu powszechnego (k. 116). Podważa to wiarygodność zaświadczenia lekarskiego o ograniczonych możliwościach poznawczych i utrudnionym kontakcie z profesjonalnym pełnomocnikiem w tym okresie, a potwierdza ustalenie SKO o nieuwiarygodnieniu prawdopodobieństwa wystąpienia przyczyn wykluczających winę strony w uchybieniu terminu. Odnośnie zaś sformułowanych w tym kontekście twierdzeń Spółki zawartych w piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. wskazać należy, że o ile niezdolność do pracy nie wyklucza podejmowania innych czynności, to niezdolność do pracy wykazuje się stosownym zwolnieniem lekarskim lub orzeczeniem lekarza orzecznika. Tej w sprawie, w kontekście powyższych materiałów ocenianych w zestawieniu z całokształtem materiału dowodowego, nie uprawdopodobniono w sposób przekonujący. Zarzut skargi dotyczący błędnej oceny zaświadczenia lekarskiego jest tym samym niezasadny.

Istotnie natomiast SKO w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób nieuzasadniony powołało się na wniesienie przez r.pr. T. D. zażalenia z dnia [...] marca 2017 r. na postanowienie Burmistrza D., co miało wskazywać na nieodwołanie pełnomocnictwa. Na żądanie sądu przedmiotowego zażalenia podpisanego przez ww. profesjonalnego pełnomocnika nie przedstawiono (k. 117), jak też sąd nie stwierdził, aby znajdowało się ono w aktach administracyjnych niniejszej sprawy wypożyczonych z sądu powszechnego (k. 45). Nie ma to jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem trwanie pełnomocnictwa w dacie doręczenia decyzji z dnia [...] października 2017 r. jest bezsporne, zaś wskazywane przez SKO zażalenie pochodzi z marca 2017 r., a więc z daty kiedy Spółka była już zorientowana co do uchybienia pełnomocnika. Kwestia zaś daty odwołania pełnomocnictwa, czy w ogóle dokonania tej czynności, budzi zasadnicze wątpliwości i nie jest możliwe jednoznaczne przesądzenie, że to pełnomocnictwo skutecznie odwołano. Zauważyć należy, że podczas rozprawy w sprawie II SA/Bk 451/17 pełnomocnik Spółki (pracownik) wskazał, że to radca prawny jesienią 2016 r. wszelkie pełnomocnictwa Spółce wypowiedział. Na wezwanie sądu w sprawie niniejszej wycofał to oświadczenie wskazując, że to Spółka wypowiedziała pełnomocnictwo. Na dowód prawdziwości tego ostatniego oświadczenia załączył pismo z dnia [...] listopada 2016 r. o wypowiedzeniu pełnomocnictwa (k. 115 akt sądowych). Nie może jednak ujść uwadze, że wraz z pismem nie przedłożono potwierdzenia nadania czy potwierdzenia odbioru (k. 51 akt II SA/Bk 451/17 oraz k. 115 akt sprawy niniejszej), zaś o wypowiedzeniu pełnomocnictwa zawartym w tymże piśmie Spółka nie wspomina w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, sporządzonego kilka miesięcy po dacie pisma z dnia [...] listopada 2016 r.

Odnośnie niezgłoszenia faktu zawieszenia działalności gospodarczej przez profesjonalnego pełnomocnika do CEIDG to podzielić należy twierdzenia skarżącej Spółki, iż istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko wpisom w tej Ewidencji, co wynika ze wskazanych w uzasadnieniu skargi orzeczeń. Wykazane niezawieszenie działalności przez r.pr. T. D. nie ma jednak wpływu na wynik sprawy niniejszej. Okoliczność nieuprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu wynika z prawidłowo i zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów przeprowadzonej przez SKO analizy, odnośnie której sąd nie ma zasadniczych zastrzeżeń z punktu widzenia jej zgodności z prawem.

Spółka odrębnie akcentuje również, jako powód braku winy w uchybieniu terminu, niemożność nie tylko wniesienia odwołania wywołaną stanem zdrowia pełnomocnika, ale również przekazania korespondencji radcy prawnemu z uwagi na jego stan zdrowia. W tym kontekście aktualna pozostaje powyższa ocena prawna sądu i skontrolowana przez sąd ocena organu odnośnie zastosowania art. 58 § 1 K.p.a. Dodać należy, że profesjonalny pełnomocnik jest również odpowiedzialny za osoby, którymi się posługuje. Zaniedbania tych osób obciążają pełnomocnika i nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Zapewnienie prawidłowego działania osób, którymi pełnomocnik się posługuje, jest obowiązkiem osoby prowadzącej kancelarię (vide np. wyrok z dnia 23 stycznia 2018 r., II SA/Op 561/17, CBOSA).

Odnośnie pozostałych zarzutów skargi należy wskazać, że:

- niezasadny jest zarzut niedostatecznego wyjaśnienia sprawy poprzez odstąpienie od przesłuchania T. D. i A. D. Sąd w sprawie II SA/Bk 451/17 wskazał, że przesłuchanie to powinno nastąpić "w razie konieczności" i trafnie oceniło SKO w zaskarżonym postanowieniu, że taka konieczność nie wystąpiła przy ponownym rozpoznaniu sprawy na etapie administracyjnym. Wbrew uzasadnieniu tego zarzutu, pozostały materiał dowodowy, jak oceniło SKO bez naruszenia prawa, "umożliwiał uzyskanie podstawy do trafnego zastosowania art. 58 § 1 K.p.a." Przesłuchanie T. D. nie było niezbędne celem wyjaśnienia "przyczyn odmowy przedłożenia kart informacyjnych dotyczących schorzenia", bowiem przyczyny te profesjonalny pełnomocnik wyjaśnił w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. i nie mają one wpływu na wynik sprawy, jak sąd powyżej wyjaśniał. Zaś wyjaśnienie podczas przesłuchania pełnomocnika dlaczego "nie podjął czynności koniecznych do prawidłowego reprezentowania klienta" nie było konieczne, skoro pełnomocnik miał taką możliwość przed SKO i mógł to uczynić w formie pisemnej. Przesłuchanie A. D. również nie było niezbędne, bowiem fakt choroby pełnomocnika i jej wpływu na dochowanie terminu do wniesienia odwołania został już oceniony, zaś w toku postępowania przed SKO nie wskazywano innych okoliczności, istniejących po stronie A. D., które wskazywałyby na niemożność przekazania korespondencji.

Odnośnie wniosku dowodowego zawartego w skardze należy wskazać, że zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd administracyjny przeprowadza wyłącznie dowody z dokumentów, natomiast nie przeprowadza dowodu z zeznań czy wyjaśnień stron postępowania. Dlatego wniosek dowodowy skargi podlegał oddaleniu, o czym sąd orzekł postanowieniem na rozprawie w dniu [...] września 2018 r.;

- niezasadny jest zarzut naruszenia art. 10 K.p.a., bowiem choć naruszenie tej regulacji wystąpiło, to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. Istotnie, nie wynika z akt, aby przed wydaniem zaskarżonego postanowienia wystosowano do Spółki lub jej pełnomocnika zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Jednakże na rozprawie w dniu [...] września 2018 r. pełnomocnik Spółki przyznał, iż zapoznawał się z aktami sprawy, w których znajdowało się wezwanie do pełnomocnika wystosowane po wyroku w sprawie II SA/Bk 451/17 oraz odpowiedź pełnomocnika i zaświadczenie lekarskie. Wyłącznie o ten materiał dowodowy uzupełniono po wyroku w sprawie II SA/Bk 451/17 postępowanie wyjaśniające, zatem z uzupełnionym materiałem pełnomocnik się zapoznał. Wskazał co prawda, że nie było w aktach zażalenia (chodzi o zażalenie z dnia [...] marca 2017 r. wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia) oraz zdjęć z Facebooka, jednakże – jak ustalono – zażaleniem SKO nie dysponuje i nie znajduje się ono w dostępnych aktach administracyjnych sprawy (k. 117, punkt 2 zarządzenia z dnia 18 maja 2018 r., k. 45) i jak ocenił już sąd w sprawie niniejszej, nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Zdjęcia z portalu społecznościowego znajdowały się w aktach sprawy dołączonych do postanowienia zaskarżonego w sprawie II SA/Bk 451/17 (powoływało się na nie SKO w uzasadnieniu tego postanowienia oraz ich kserokopie wykonał sąd do sprawy niniejszej przy okazji wypożyczenia akt – k. 58-68). Nadto, w piśmie procesowym z dnia 24 lipca 2017 r. złożonym do sprawy II SA/Bk 451/17 pełnomocnik G. B. powołuje się na materiały z portalu społecznościowego (k. 47 ww. akt). Także w sprawie niniejszej, po dołączeniu do akt sądowych kserokopii tych materiałów, ww. pełnomocnik (G. B.) trzykrotnie zapoznawał się z aktami sprawy ([...] maja 2018 r., [...] czerwca 2018 r. i [...] lipca 2018 r., k. 113, 120, 127). Nawet zatem jeśli pełnomocnik nie miał możliwości zapoznania się z ww. materiałami przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, to mógł to uczynić później (na etapie sądowym) i wskazać, w jaki sposób uchybienie SKO dotyczące art. 10 K.a.p. mogło mieć wpływ na prawa procesowe Spółki, czego nie uczynił.

Reasumując wskazać należy, że w sprawie o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, gdy strona powołuje się na chorobę pełnomocnika, konieczne jest uprawdopodobnienie, że choroba uniemożliwiła dopełnienie reguł należytej staranności. Uprawdopodobnienie to, choć nie stanowi udowodnienia, powinno być uwiarygodnione. W sprawie uwiarygodnienie to nie wystąpiło z przyczyn wskazanych przez sąd, co skutkowało zaakceptowaniem oceny SKO, iż nie doszło do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Innymi słowy, nie uprawdopodobniono nadzwyczajnej przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu. W konsekwencji SKO prawidłowo zastosowało przepis art. 58 § 1 K.p.a., co prowadziło do oddalenia skargi.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.