Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 723/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 234
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.),, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2021 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 18 lutego 2020 r. E. K. (dalej "skarżąca") zwróciła się do Wójta Gmina P. o przywrócenie stosunków wodnych na działce o nr ew. 1, stanowiącej jej własność, położonej w K. przy ulicy[...] , które to stosunki wodne zostały zmienione przez eksploatowanie przydomowych oczyszczalni ścieków przez właścicieli nieruchomości położonych w K. przy ul. [...] i ul. [...].

Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] w której odmówił nakazania A. G., R. S., R. S., jako właścicielom wskazanych powyżej nieruchomości, przywrócenia stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce o nr ew.1, położonej w K., stanowiącej własność skarżącej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na przeprowadzony w toku postępowania dowód z opinii biegłego z zakresu stosunków wodnych (dalej zwanego "biegłym hydrologiem"). Biegły ten został powołany w celu ustalenia, czy zostały naruszone stosunki wodne poprzez działanie oczyszczalni przydomowych zlokalizowanych na działkach o nr ew. 2 i 3 obręb K. oraz czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie i czy naruszenie to szkodliwie oddziałuje na nieruchomość sąsiednią, a także w celu ustalenia potrzeby ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Organ wskazał ponadto, że w dniu [...] odbyły się oględziny przy udziale stron postępowania oraz biegłego hydrogeologa i geodety. Organ wyjaśnił przy tym, że według sporządzonej przez biegłego hydrogeologa opinii pojawiania się wody w piwnicach budynku na działce 1 nie można wiązać z faktem wybudowania na działkach 2 i 3 oczyszczalni przydomowych. Podtopienia piwnic budynku na działce 1 należy natomiast wiązać z warunkami gruntowo-wodnymi występującymi na analizowanym terenie, a pojawienie się wody w piwnicach tego budynku wskazuje na brak szczelności fundamentów. Powołując się na treść powyższej opinii organ stwierdził, ze na analizowanym gruncie nie doszło do zmiany stanu wód.

W odwołaniu pełnomocnik skarżącej domagał się sporządzenia przez inny podmiot ponownej opinii hydrologicznej celem ustalenia stosunków wodnych. Ponadto domagał się przeprowadzenia dowodu ze sporządzonej przez biegłą sądową dr. inż. R. P. opinii w sprawie zakłócania stosunków wodnych na działkach o nr ewid. 4, 5, 6, 2 ze szkodą dla działki o nr 1 poprzez działkę o nr 8.

W ramach postępowania odwoławczego Kolegium zwróciło się na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. do organu I instancji o uzupełnienie materiału dowodowego, w tym o wystąpienie do biegłego hydrogeologa o ustosunkowanie się do złożonej przez skarżącą opinii prywatnej w sprawie zakłócenia stosunków wodnych. Zaś po uzupełnieniu materiału dowodowego i zapoznaniu się przez pełnomocnika skarżącej z aktami sprawy Kolegium w dniu [...] wydało decyzję nr [...] w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium zreferowało przebieg dotychczasowego postępowania oraz przybliżyło treść decyzji organu I instancji wraz z treścią wniesionego od niej odwołania.

Kolegium przytoczyło również art. 234 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 624 ze zm), dalej w skrócie "PrWod".

Według Kolegium materiał dowodowy, po jego uzupełnieniu w toku postępowania odwoławczego, jest wystarczający i nie zachodzi konieczność zlecenia wykonania przez inny podmiot ponownej opinii hydrologicznej.

Kolegium ustaliło, iż działka skarżącej przy ul. [...] (nr ewid. 1) położona jest niżej niż działki przy ul. [...] (nr ewid. 4 i 6) i ul. [...] (nr ewid. 2). Na działkach o nr ewid. 2 i 6 zlokalizowane są przydomowe oczyszczalnie ścieków, odprowadzające do ziemi oczyszczone ścieki z budynków mieszkalnych z posesji nr x i y przy ul.[...]. Na posesji nr y oczyszczalnia znajduje się na działce o nr ew.6. Pomiędzy działkami o nr ew. 2 i 6, a działką wnioskodawczyni znajduje się działka o nr ew. 8, która jest niezabudowana. Ponadto działka o nr ew. 5 została następnie podzielona na działki o nr 6 i 8.

Kolegium przedstawiło i omówiło opinię biegłego wskazując m.in., że przeprowadzone przez biegłego sondowania badawcze, nie wykazały, aby oczyszczone ścieki z działek o nr 7 i 6 dopływały do działki o nr 1. Z wyjaśnień biegłego wynika zaś, że podtopienia piwnic budynku na działce nr 1należy wiązać z warunkami gruntowo-wodnymi tego terenu. W okresach mokrych w przypowierzchniowej warstwie osadów piaszczystych pojawiają się wody gruntowe pochodzące z opadów atmosferycznych. Podniesienie się ich poziomu (w okresach po intensywnych opadach) powoduje podtopienia w budynku na działce o nr1. Podobne zjawisko obserwuje się również w budynkach na działkach o nr 7 i o nr4. Pojawiania się wody w piwnicach budynku na działce wnioskodawczyni nie można wiązać z faktem wybudowania na działkach o nr 7 i 6 przydomowych oczyszczalni. Jeśli by tak było, to piwnice budynku na działce o nr 1 zalewane byłyby ciągłe, a nie tylko okresowo. Biegły hydrogeolog wskazał, że skarżąca twierdzi, iż piwnice zalewane są ciągłe. Jednak w okresie luty-marzec 2018r. (okres suchy) oraz 16 czerwca 2020r. (poza okresem intensywnych opadów) piwnica była sucha. Według biegłego hydrogeologa pojawianie się wody w piwnicach budynku wskazuje na brak szczelności fundamentów. Ponadto wskazał on, że w sprawie problemem jest brak w sąsiedztwie budynku wnioskodawczyni odbiornika (rowu), do którego mogłaby być odpompowywana woda.

Kolegium odniosło się także załączonej do odwołania opinii prywatnej. Organ odwoławczy przedstawił istotne tezy postawione w tej opinii, a także związane z nimi dodatkowe wyjaśnienia biegłego hydrogeologa, powołanego przez organ I instancji, a które organ odwoławczy uznał za wyczerpujące i logiczne. Porównując opinię prywatną oraz opinię i wyjaśnienia biegłego powołanego przez organ I instancji organ odwoławczy doszedł do wniosku, że opinia prywatna nie podważyła wniosków wynikających z powołanej przez organ I instancji opinii biegłego hydrogeologa i dotyczących przyczyn podtapiania budynku skarżącej.

Odnosząc się zaś do kwestii legalności posadowienia przydomowych oczyszczalni ścieków na wskazanych działkach Kolegium wyjaśniło, że w prowadzonym postępowaniu nie zajmuje się oceną, czy właściciele działek mieli prawo wybudować oczyszczalnie i czy działanie Wójta w procesie wznoszenia tych obiektów było prawidłowe.

W posumowaniu Kolegium zaakcentowało, że problem podtapiania budynku wnioskodawczyni istnieje, jednakże analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wykazała, żeby działanie przydomowych oczyszczalni ścieków było przyczyną podtapiania budynku wnioskodawczyni.

W skardze wniesionej w imieniu skarżącej przez fachowego pełnomocnika zarzucono:

1. naruszenie art. 234 ust. 1,2 oraz 3 PrWod "poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż nie każda zmiana stosunków wodnych stanowi ich naruszenie, podczas gdy każda zmiana stosunków wodnych powoduje ich dotychczasową zmianę, a zgodnie z ww. przepisami, w takiej sytuacji koniecznym jest ustalenie czy zmiana ta jest szkodliwa dla innych nieruchomości";

2. naruszenie art. 234 ust. 1, 2 oraz 3 PrWod poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie nakazania przywrócenia stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, pomimo iż doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla nieruchomości skarżącej,

3. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i usunięcia wątpliwości związanych ze zmianą stosunków wodnych w związku z eksploatowaniem przydomowych oczyszczalni ścieków. W szczególności pominięto, iż jeżeli nieruchomości skarżącej jest zalewana, to niemożliwym jest, iż jest zalewana wyłącznie wodami opadowymi, albowiem wody opadowe, które docierają do nieruchomości skarżącej zasilane są również przez przydomowe oczyszczalnie ścieków, a fakt ten powoduje, iż eksploatowanie przydomowych oczyszczalni ścieków ma negatywny wpływ na zalewanie nieuchronności skarżącej, gdyż zasila wody opadowe docierające i zalewające nieruchomość skarżącej;

4. naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na pominięcie wyjaśnienia najważniejszej okoliczności, tj. wyjaśnienia na jakiej podstawie organ II instancji stwierdził, iż do nieruchomości skarżącej nie docierają oczyszczone ścieki z przydomowych oczyszczalni ścieków, skoro jak to podkreślono w prywatnej opinii "przydomowe oczyszczalnie ścieków z systemem rozsączającym nie powinny zostać na przedmiotowych działkach zabudowane", natomiast hydrogeolog działający na zlecenie organu I instancji przeprowadził badania sondami badawczymi, stwierdzając również ten fakt, wskazując, iż do skarżącej dociera woda i ścieki z przydomowych oczyszczalni ścieków "przy czym ilość ta w stosunku do ilości wody opadowej jest tak znikoma, że nie ma żadnego znaczenia",

5. naruszenie art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. oraz 75 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie dopuszczenia dowodu z kolejnej opinii z zakresu hydrogeologii celem ustalenia, o ile zwiększona została ilość docierających wód i ścieków do nieruchomości skarżącej, która to okoliczność wymaga wiadomości specjalnych, a lakoniczne stwierdzenie przez autora operatu hydrogeologicznej wykonanej na zlecenie organu I instancji, iż "ilość ta w stosunku do ilości wody opadowej jest tak znikoma że nie ma żadnego znaczenie" jest niewystarczające do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w zakresie negatywnego wpływu zmiany stosunków wodnych związanych z rozpoczęciem eksploatacji przydomowych oczyszczani ścieków,

6. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy prawidłowe było jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy.

W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, oraz zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji, wskazując sposób załatwienia sprawy,

W uzasadnieniu skargi zaakcentowano, że skarżąca nie mogła brać udziału w postępowaniach dotyczących zgłoszeń budowy obu oczyszczalni, a właściwy organ w sposób błędny nie wniósł sprzeciwu do zgłoszeń dotyczących ich budowy, gdyż jedna z nich została posadowiona na nieruchomości w stosunku, do której inwestor nie dysponował żadnym tytułem prawnym. Ponadto w odniesieniu do obu oczyszczalni organ nie dokonał oceny interesów osób trzecich. We wszczętych zaś z urzędu postępowaniach dotyczących oceny legalności budowy przedmiotowych przydomowych oczyszczalni ścieków skarżącej odmówiono udziału. W istocie cały spór ma źródło w wadliwe przeprowadzonym postępowaniu zgłoszeniowym oraz w braku po stronie skarżącej odpowiednich instrumentów prawnych do domagania się dokonania weryfikacji legalności oczyszczalni. Według zaś prywatnej opinii oczyszczalnie nie powinny zostać posadowione w tych miejscach, w których aktualnie się znajdują

Podniesiono także, że skoro działający na zlecenie organu hydrogeolog stwierdził, że znikome ilości ścieków docierają do nieruchomości skarżącej, to okoliczność ta powinna zostać wnikliwie i szczegółowo wyjaśniona. Wskazał przy tym, że każda z przydomowych oczyszczalni ścieków umożliwia odprowadzenie do 5 m3/dobę co stanowi około 37% opadów w zlewni. Nie można się więc opierać tylko na normach zużycia wody i na rachunkach za jej dostawę, gdyż faktyczne zużycie może być inne.

Zdaniem skarżącej organ bezkrytyczne przyjął, iż nieruchomość skarżącej zalewana jest wyłącznie przez wody opadowe i roztopowe. Jednocześnie z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. nie wyjaśnił, jakie dowody stanowiły podstawę do przyjęcia takiego ustalenia. Tymczasem przydomowe oczyszczalnie ścieków posiadają drenaże rozsączające ustawione dokładnie w kierunku nieruchomości skarżącej, która jest położona niżej niż nieruchomości z przydomowymi oczyszczalniami ścieków. Ponadto bezpodstawnie przyjęto, że nieczystości odprowadzane z przydomowych oczyszczalni ścieków "omijania" nieruchomość skarżącej, a docierają do niej jedynie wody opadowej

Ponadto występowanie okresów suchych, nie oznacza, że nieruchomość skarżącej jest zalewana wyłącznie wodami opadowymi czy roztopowymi. Wręcz przeciwnie, jeżeli bowiem w okresach, mokrych występuje zwiększone zalewanie nieruchomości skarżącej, tak tym bardziej w okresie tym jakiekolwiek odprowadzanie ścieków z przydomowych oczyszczalni ścieków zwiększa stopień zalania nieruchomości skarżącej.

Skarżąca podniosła również, że wystąpienie dłuższego okresu, w którym zalewanie nie miało miejsca jest spowodowane tym, że poprzedni właściciel przez okres około 1 roku nie przebywał na swojej nieruchomości (od marca 2019 r do lutego 2020 r.).

Podniesiono także, że czynności biegłego hydrogeologa miały miejsce w dniu 16 czerwca 2020 r., czyli w okresie drugiej przerwy w intensywnym zalewaniu skarżącej, która trwała od kwietnia 2020 r. do 21 czerwca 2020 r. Natomiast tuż przed czynnościami biegłego opróżniano zbiorniki przy pomocy pojazdu asenizacyjnego, tj. w dniu 2 kwietnia 2020 r. Natomiast od dnia 21 czerwca 2020 r. skarżąca zmuszona jest codziennie wypompowywać ścieki docierające do jej nieruchomości.

W skardze podniesiono również, że według prywatnej opinii przydomowe oczyszczalnie ścieków nie powinny zostać posadowione w miejscach gdzie aktualnie się znajdują, co zostało pominięte przez hydrogeologa i organ II instancji. Tymczasem wybrane miejsce posadowienia oczyszczalni ma bezpośredni związek z zalewaniem nieruchomości skarżącej. Zachodzi też prawdopodobieństwo, że podczas budowy oczyszczalni nie zostały zachowane właściwe parametry

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, przedstawiając argumentację zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji.

Obecny na rozprawie w dniu 27 października 2021 r. pełnomocnik skarżącej zaakcentował, że problemy zalewania wodą piwnicy skarżącej pojawiły się z chwilą uruchomienia przydomowych oczyszczalni ścieków na nieruchomościach sąsiednich. Organy zaś prowadziły postępowanie niestarannie i pobieżnie. Oświadczył także, że podstawą skargi jest art. 234 ust. 1 pkt 1 i 2 PrWod.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd, w oparciu o wskazane powyżej kryteria, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, wykazała, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organu nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną, w oparciu o którą rozpatrywano sprawę zakończoną wydaniem przez Kolegium zaskarżonej decyzji był przepis art. 234 PrWod. Zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 2 PrWod). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 ust. 3 PrWod). Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane (art. 234 ust. 4 PrWod). Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (art. 234 PrWod).

W kontekście przytoczonego powyżej przepisu szczególną doniosłość przypisać należy interpretacji użytego ust. 3 pojęcia zmiany stanu wody na gruncie. Pojęcie to już wielokrotnie analizowane było w orzecznictwie sądów administracyjnych. Jest to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (tj. zwiększenie bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to zatem takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi.

Z przytoczonego przepisu wynika zarazem, że nie każda zmiana stanu wody na gruncie będzie skutkowała nakazaniem właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Musi to być zmiana szkodliwie wpływająca na grunty sąsiednie. W konsekwencji sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze organu do tego, aby uwzględnił on żądania strony i wydał decyzję na podstawie art. 234 ust. 3 PrWod. Dla wydania takiej decyzji konieczne jest bowiem wykazanie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, a po drugie, czy zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, tzn. czy pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą na nieruchomości sąsiedniej istnieje związek przyczynowo skutkowy.

Zdaniem Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy organy zgromadziły materiał dowodowy, który jest wystarczający do oceny, czy spełnione zostały wskazane powyżej przesłanki, od których uzależnione jest wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 Pr.Wod.

Zmiany stanu wody skarżąca dopatruje się w wybudowaniu i funkcjonowaniu dwóch przydomowych oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym, zlokalizowanych na działkach na 7 i 6. Szkodą zaś ma być zalewanie piwnic jej budynku położonego na działce nr 1 oczyszczonymi ściekami z tych oczyszczalni. W związku z tym organ I instancji zlecił biegłemu hydrogeologowi sporządzenie opinii, a następnie w związku z zastrzeżeniami skarżącej do sporządzonej opinii zwrócił się do biegłego o ustosunkowanie się do tych zastrzeżeń. Dodatkowo na etapie postępowania odwoławczego w związku z przedstawieniem przez stronę skarżącą opinii prywatnej Kolegium zwróciło się do biegłego hydrogeologa o ustosunkowanie się do tej opinii. Uzyskany w ten sposób materiał dowodowy Kolegium poddało szczegółowej ocenie oraz analizie i na tej podstawie, zasadnie zdaniem Sadu, oparło się na postawionych przez biegłego tezach.

Pierwsza z nich sprowadza się do stwierdzenia, że oczyszczone ścieki z działek 7 i 6 nie dopływają do działki skarżącej w okresach o niskich stanach wód gruntowych (w tzw. okresach suchych). Ponadto ilość oczyszczonych ścieków pochodzących ze spornych oczyszczalni nie może w istotny sposób wpłynąć na stan wód na gruncie. Druga zaś dotyczy przyczyn zalewania piwnic w budynku skarżącej, posadowionym na tej działce i sprowadza się do stwierdzenia, że podtapianie piwnic w tym budynku związane jest z warunkami gruntowo-wodnymi występującymi na przedmiotowym terenie. Pojawiania się wody w piwnicach nie można zaś wiązać z wybudowaniem i eksploatacją wskazanych powyżej przydomowych oczyszczalni ścieków.

Jak wynika z opinii biegły hydrogeolog przeprowadził sondowania badawcze (opisane na str. 14 i 15), które nie wykazały, aby oczyszczone ścieki dopływały do działki nr 1 w okresach niskich poziomów wód gruntowych. Biegły w załączniku nr 8 przedstawił dokładne położenie poszczególnych otworów badawczych, zaś w załącznikach nr 9 i 10 przedstawił je na przekrojach hydrogeologicznych. Co istotne, badanie zostało przeprowadzone w okresie, w którym nie występowały opady atmosferyczne, a co zostało wykazane na wykresie nr 1 na str. 15 obrazującym historyczne wielkości opadów. Dodatkowo biegły przywołał wyniki badań z opinii sporządzonej w 2018 r. poza ramami obecnego postępowania (opinia ta znajduje się także w aktach sprawy).

Jednocześnie należy zaakcentować, że według biegłego przy wysokich stanach wód gruntowych oczyszczone ścieki z przydomowych oczyszczalni również spływają w strumieniu wód gruntowych. Jednak od razu należy zastrzec, że według kategorycznego stwierdzenia biegłego ilość wprowadzonych do ziemi oczyszczonych ścieków nie jest w stanie w istotny sposób wpłynąć na stan wód (poziom wody gruntowej). Zdaniem Sądu z opinii jednoznacznie wynika, że brak istotnego wpływu to nic innego jak stwierdzenie, że z powodu spływu oczyszczonych ścieków poziom wód gruntowych nie ulega podwyższeniu w sposób, który skutkowałby zalewaniem piwnic w domu skarżącej ani zwiększeniem skali tego zalewania. Wskazują na to liczby podane przez biegłego hydrogeologa, według którego średnia wielkość wód opadowych wynosi dla analizowanej zlewni ok. 60 m3. Dziennie zaś z przydomowych oczyszczalni odprowadzane jest średnio około 500 litrów, co stanowi około 1 % spływu wód opadowych.

Biegły nie ograniczył się jednak tylko do stwierdzenia, że pochodzące z przydomowych oczyszczalni oczyszczone ścieki nie zalewają piwnic domu skarżącej, lecz także poddał szczegółowej analizie i ocenie zjawisko owego zalewania, a następnie w oparciu o wiedzę specjalistyczną wskazał przyczyny takiego stanu rzeczy. Wyjaśnił, że w okresach mokrych (szczególnie po długotrwałych opadach i w okresach roztopów) w przypowierzchniowej warstwie osadów piaszczystych pojawiają się wody gruntowe, pochodzące z opadów atmosferycznych. Podniesienie się poziomu wód gruntowych w okresach po intensywnych opadach powoduje podtopienia w budynku na działce o nr ewid. 1. Zauważył przy tym, że podobne zjawisko obserwuje się również w budynkach na działkach o nr ewid. 7 i o nr ewid 4. Biegły kategorycznie stwierdził, że pojawiania się wody w piwnicach budynku skarżącej nie można wiązać z faktem wybudowania na działkach o nr 7 i 6 przydomowych oczyszczalni. Za przekonujące uznać należy stwierdzenie biegłego, że jeśli by tak było to piwnice budynku na działce o nr 1 zalewane byłyby ciągłe, a nie tylko okresowo. Reasumując z opinii biegłego hydrogeologa, zdaniem Sądu jednoznacznie wynika, że to warunki gruntowo-wodne terenu a nie sporne przydomowe oczyszczalnie ścieków są powodem opisywanego przez stronę skarżącą zalewania.

Odnosząc postawione w opinii biegłego hydrologa tezy do art. 234 ust. 3 PrWod, zdaniem Sądu, stwierdzić należy, że wybudowanie i funkcjonowanie spornych przydomowych oczyszczalni ścieków nie powoduje zmiany stanu wód na gruncie ze szkodą dla gruntu sąsiedniego tj. działki nr 1. Zgłaszane zaś przez skarżącą zalewanie piwnic nie ma związku z tymi oczyszczalniami. W konsekwencji brak było podstaw do tego, aby wskazanym na wstępie właścicielom działek nakazać przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W art. 234 ust. 1 pkt 2 PrWod mowa jest o zakazie odprowadzania wód oraz wprowadzania ścieków na grunty sąsiednie. W kontekście stwierdzenia przez biegłego, że w okresach opadów ze względu na podniesienie poziomu wód gruntowych wraz ze spływem tych wód oczyszczone ścieki docierają do działki skarżącej zaakcentować należy, że okoliczność ta nie może być kwalifikowana jako wprowadzanie ścieków na grunt sąsiednie, o którym mowa w tym przepisie. W przypadku przydomowej oczyszczalni ścieki są wprowadzane na teren tej działki, na której zamontowano system rozsączający. Gdyby ten system został poprowadzony w taki sposób, że przekroczyłby granicę działki i dokonywał rozsączenia ścieków już na terenie innej działki, to wówczas byłoby to działanie podlegające zakwalifikowaniu jako wprowadzanie ścieków na grunty sąsiednie. Natomiast jeżeli w ramach tej samej działki oczyszczone ścieki poprzez system rozsączający mieszają się z wodami gruntowymi i następnie te wody gruntowe (które już przecież ściekami nie są) migrują na tereny innych działek, to taka sytuacja nie może być już kwalifikowana jako wprowadzanie ścieków na grunty sąsiednie w rozumieniu art. 234 ust. 1 pkt 2 PrWod. Przyjęcie odmiennego założenia oznaczać by musiało, że w przypadku każdej przydomowej oczyszczalni ma miejsce wprowadzenie oczyszczonych ścieków na grunty sąsiednie w kierunku, w którym przemieszczają się wody gruntowe. W konsekwencji ustalone w opinii biegłego hydrogeologa okoliczności dotyczące funkcjonowania spornych przydomowych oczyszczalni, zdaniem Sądu, nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie ma miejsca zakazane przez art. 234 ust. 1 pkt 2 PrWod, wprowadzenie ścieków na grunty sąsiednie, w tym w szczególności na działkę skarżącej.

Odnosząc się do zarzutów skargi zaakcentować należy, że stanowią one wyłącznie polemikę z stanowiskiem biegłego hydrogeologa, przy czym przedstawione w jej ramach argumenty strony skarżącej nie są w stanie, zdaniem Sądu, skutecznie podważyć zasadności tez postawionych przez tego biegłego. Co więcej, zarzuty te w istocie stanowią powtórzenie wcześniejszego stanowiska skarżącej przedstawianego w toku postępowania administracyjnego, do którego biegły hydrogeolog odnosił się szczegółowo, zarówno w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w toku postępowania odwoławczego w związku z prowadzonym przez Kolegium uzupełniającym postępowaniem dowodowym. Zarzuty te nie zostały poparte wiedzą specjalistyczną. Co prawda przedstawiono prywatną opinię, jednak nie podważono w niej skutecznie zasadniczych tez opinii hydrogeologa.

W świetle dotychczasowych rozważań, nie budzi wątpliwości Sądu to, że wbrew zarzutom skargi (zarzuty w pkt 1 i 2) organy dokonały prawidłowej wykładni art. 234 ust. 1 i 3 PrWod i prawidłowo zastosowały te przepisy. Bezprzedmiotowy jest przy tym zarzut dotyczący naruszenia art. 234 ust. 2 PrWod, gdyż stan faktyczny sprawy nie mieści się w hipotezie normy prawnej wynikającej z tego przepisu, dotyczącego przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na skutek przypadku lub działania osób trzecich.

Bezpodstawny okazał się także zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 art. 80 k.p.a. (zarzut w pkt. 3). Zdaniem Sądu w toku postępowania przy udziale biegłego w oparciu o jego fachową wiedzę wyjaśnione zostały wszelkie wątpliwości, dotyczące stanu faktycznego. Zaakcentować należy, że na wezwanie organów (w tym na wezwanie Kolegium) biegły szczegółowo i wyczerpująco odniósł się do zastrzeżeń zgłaszanych przez skarżącą, nie pomijając przy tym żadnej istotnej, z punktu widzenia podstawy prawnej prowadzonego postępowania i wydanego w nim rozstrzygnięcia, okoliczności.

Nie mógł także odnieść skutku sformułowany w pkt. 4 skargi zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. W świetle opinii biegłego hydrogeologa nie budzi wątpliwości, że okoliczność niedocierania do działki skarżącej oczyszczonych ścieków ze spornych oczyszczalni dotyczy wyłącznie tzw. okresów suchych, gdy wody gruntowe nie migrują w kierunku tej działki. Natomiast w okresach tzw. mokrych, gdy dochodzi do spływu wód gruntowych po nieprzepuszczalnej warstwie glin, oczyszczone ścieki docierają do tej działki niesione przez spływające wody gruntowe i z tymi wodami zmieszane. Według Sądu nie ma przy tym wątpliwości, że ilekroć organy wskazują na okoliczność niedocierania do działki skarżącej oczyszczonych ścieków, to dotyczy to właśnie tych tzw. suchych okresów.

W kontekście zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania odnotowania również wymaga, że formułując te zarzuty nie wskazano, że objęte nimi naruszenia przepisów mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Nie mogła też odnieść skutku przedstawiona w uzasadnieniu skargi argumentacja strony skarżącej zmierzająca do wykazania, że funkcjonowanie spornych oczyszczalni ścieków podnosi poziom wód gruntowych na działce skarżącej ze skutkiem zalewania pomieszczeń w posadowionym tam budynku. Wykonane w okresach suchych sondowania badawcze nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że oczyszczone ścieki w okresach tych nie docierają w ogóle do działki skarżącej. Szczegółową argumentację w tym zakresie przedstawił biegły hydrogeolog w opinii i dodatkowych wyjaśnieniach. Zdaniem Sądu jest ona przekonująca i w przeciwieństwie do zarzutów skarżącej oparta o wiedzę specjalistyczną. Jednocześnie biegły hydrogeolog wyjaśnił, że podczas opadów, zwłaszcza intensywnych i bezpośrednio po nich, poziom wód gruntowych podnosi się, a woda pojawia się na warstwie glin również w miejscach gdzie w okresach suchych nie występuje. Są to wody gruntowe pochodzące z opadów atmosferycznych i spływają one po warstwie glin w kierunku [...]. Zdaniem Sądu z opinii biegłego hydrogeologa oraz z dodatkowych jego wyjaśnień jednoznacznie wynika, że poziom tych wód gruntowych okresowo znajduje się powyżej posadzki w budynku na działce skarżącej.

Zwrócić przy tym należy uwagę na zawarte na str. 6 pisma biegłego z dnia 14 grudnia 2020 r. stwierdzenie, że stan wód gruntowych w analizowanym terenie zależy od intensywności i długości trwania opadów atmosferycznych, a ilość wód z tych opadów odprowadzanych z działek 4 i 2 (odprowadzanych na tereny zielone – co opisano na str. 2 tych wyjaśnień) nie wpływa w sposób istotny na poziom tych wód. Wody gruntowe napływają również z terenów wyżej położonych, a problem podtapiana podpiwniczeń dotyczy również posesji przy ul. [...] i[...] . Biegły przy tym wyraźnie stwierdza, że gdyby nawet tereny położone powyżej działki skarżącej nie były w ogóle zabudowane, to i tak podpiwniczenia na działce skarżącej byłyby zatapiane.

W kontekście zaś zarzutów, że to oczyszczone ścieki, pochodzące z przydomowych oczyszczalni są powodem zalewania pomieszczeń w budynku skarżącej lub przynajmniej przyczyniają się do zwiększania tego zjawiska, zwrócić uwagę należy na jednoznaczne stwierdzenie biegłego zawarte na str. 27 opinii z 2020 r., wedle którego pojawianie się wody w piwnicach budynku na działce 1 nie można wiązać z faktem wybudowania na działce nr 7 i na działce nr 5 (obecnie nr 6) oczyszczalni przydomowych. Stwierdzenie to stanowi podsumowanie, opartej na wiedzy specjalistycznej i przeprowadzonych badaniach, konsekwentnej i przekonującej argumentacji biegłego. Jego trafność potwierdzają zaś dodatkowe wyjaśnienia biegłego.

Wobec jednoznacznych stwierdzeń biegłego w ocenie Sądu nie było podstaw do dopuszczania dowodu z kolejnej opinii z zakresu hydrogeologii, w celu ustalenia o ile na skutek działania przydomowych oczyszczalni zwiększona została ilość docierających wód do nieruchomości (co czyni bezzasadnym zarzut w pkt. 5 skargi). Gdyby bowiem nawet udało się tą wielkość ustalić, (co przy minimalnych wielkościach mogłoby się okazać i tak niemożliwe) to w świetle jednoznacznego stanowiska biegłego i tak byłaby to wielkość nie mająca wpływu na zalewanie pomieszczeń w budynku skarżącej tj. wielkość, która ani nie stanowi przyczyny zalewania ani nie zwiększa rozmiarów tego zjawiska.

Wbrew stanowisku skarżącego oceniając oddziaływanie przydomowych oczyszczalni nie można się opierać na maksymalnej dopuszczalnej przez obowiązujące przepisy ilości ścieków (5m3 na dobę), jaką można wprowadzić do oczyszczalni. Przeciwnie niż wywodzi skarżąca, to oparcie się na normach zużycia wody w połączeniu z rachunkami za jej dostawę oddaje faktyczne zużycie wody. Na gruncie zaś art. 234 PrWod istotne jest ustalenie faktycznego zakresu ingerencji w stan wód, a nie maksymalnego dopuszczalnego i jedynie teoretycznie możliwego zakresu takiej ingerencji.

Nie ma również racji skarżąca zarzucając bezpodstawne przyjęcie przez biegłego hydrogeologa, że nieczystości odprowadzane z przydomowych oczyszczalni "omijają" działkę skarżącej. Biegły bowiem wyjaśnił, że w obrębie działki nr 8 strop glin jest miejscami wypiętrzony co spowolnia i ogranicza odpływ oczyszczonych ścieków w kierunku działki nr 1 tj. działki skarżącej.

Nie mogły też odnieść skutku twierdzenia skarżącej, że okresie od marca 2019 r. do lutego 2020 r. poprzedni właściciel nie przebywał na swojej nieruchomości, a także, że w dniu 2 kwietnia 2020 r. opróżniano zbiorniki przy pomocy pojazdu asenizacyjnego. Okoliczności te w toku postępowania administracyjnego nie zostały poparte żadnymi dowodami. Przede wszystkim jednak dotyczą okresu wcześniejszego niż data przeprowadzenia sondowań badawczych (16 czerwca 2020 r.). Ponadto wyniki tych sondowań są zbieżne z wcześniejsza opinią biegłego z 2018 r., która co prawda została sporządzona w okresie poprzedzającym wszczęcie kontrolowanego obecnie postępowania administracyjnego, jednak poprzez jej przywołanie przez biegłego nie może być pomijana przy ocenie trafności jego aktualnego stanowiska.

W kontekście zarzutów skarżącej należy też zaakcentować, że przedmiotem obecnie kontrolowanego postępowania nie była ocena zgodności posadowienia spornych oczyszczalni z normami prawa budowlanego ani ocena prawidłowości działania organu administracji architektoniczno-budowlanej, do którego zgłoszono budowę tych obiektów. Okoliczność zaś, że według skarżącej nie miała ona wcześniej formalnej możliwości kwestionowania prawidłowości posadowienia tych oczyszczalni nie poszerza zakresu kontroli sprawowanej przez tutejszy Sąd w związku z wniesioną skargą, a w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym nie mogła być brana pod uwagę przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Pomimo tego nie sposób pominąć, że biegły hydrogeolog wbrew zarzutom skarżącej szczegółowo odniósł się do zagadnienia dopuszczalności budowy oczyszczalni stwierdzając w konkluzji m.in. że są one wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami i spełniają prawne wymagania określone dla tego typu obiektów. Odniósł się przy tym do miejsca posadowienia tych oczyszczalni (str.18-20 opinii).

Skoro zatem żaden z podniesionych w skardze zarzutów nie okazał się skuteczny, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.