Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 130/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 § 2 a
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2018 r. sprawy ze skargi A. B. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 12 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 grudnia 2017 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej jako "kpa"), art. 29 § 2a w związku z art. 17 § 1 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm. – dalej jako "u.p.e.a."); po rozpatrzeniu zażalenia Prezydenta Miasta G. – dalej jako "Skarżący" lub "Prezydent" na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej jako "Naczelnik US") z dnia 31 października 2017 r. nr [...], którym nie przystąpiono do egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]z dnia 14 grudnia 2016 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Prezydent jako wierzyciel wystawił w dniu 14 grudnia 2016 r. na zobowiązanego - Skarb Państwa - Prezydenta wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej działającego jako starosta (następcę prawnego m.in. Spółdzielni A – dalej jako "Spółdzielnia A" i Własnościowej Spółdzielni Mieszkaniowej "B"– dalej jako "Spółdzielnia B"), tytuły wykonawcze, obejmujące należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2011-2015 r., a następnie przekazał przedmiotowe tytuły wykonawcze wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej do Naczelnika US.

Pismem z dnia 30 grudnia 2016 r. Prezydent poinformował o ograniczeniu wniosku do egzekucji ze wskazanych nieruchomości.

Postanowieniem z dnia 31 października 2017 r. Naczelnik US orzekł o nieprzystąpieniu do egzekucji administracyjnej z uwagi na niespełnienie przez wskazane tytuły wykonawcze wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z treści tytułów wykonawczych nie sposób określić majątku, do którego organ egzekucyjny powinien skierować egzekucję, przedmiotowe tytuły zawierają braki w postaci niewskazania danych zobowiązanego, u którego powstał obowiązek oraz rodzaju odpowiedzialności Skarbu Państwa jako następcy prawnego.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, Prezydent złożył zażalenie, w którym zarzucił niezgodność z prawem polegającą na naruszeniu przepisów prawa poprzez ich niewłaściwą interpretację i zastosowanie, w szczególności naruszenie przepisów art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a. oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy.

W uzasadnieniu wierzyciel wskazał, iż z dniem 1 stycznia 2016 r. Spółdzielnia A i Spółdzielnia B na mocy art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 1997 r., nr 121, poz. 770 ze zm.) – dalej jako "ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r.", zostały wykreślone z KRS, a Skarb Państwa z mocy prawa nabył nieodpłatnie mienie tych podmiotów, przy czym odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania tych podmiotów przeszła na Skarb Państwa. WW. Spółdzielnie nie złożyły deklaracji dotyczącej podatku od nieruchomości za lata 2011-2015, w związku z czym decyzjami o nr [...] i [...]Prezydent ustalił kwotę do zapłaty zobowiązania podatkowego Skarbowi Państwa - Prezydentowi wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej, działającemu jako starosta.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 18, art. 27 § 1 i 2, art. 29 § 1 u.p.e.a. i stwierdził, że przedmiotowy tytuł wykonawczy nie spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika US co do błędnego wypełnienia części D tytułów (dane zobowiązanego, u którego powstał obowiązek) oraz pola 2 części A.1 (rodzaj odpowiedzialności zobowiązanego), tj. zaznaczeniu rubryki "podmiot, u którego powstał obowiązek", zamiast rubryki "następca prawny". Dodatkowo organ odwoławczy stwierdził niezauważone przez organ I instancji nieprawidłowości tytułów wykonawczych polegające na wadliwym wskazaniu podstawy prawnej (art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) w polach 1 oraz 2 części E (akt normatywny, rodzaj należności pieniężnej).

Wskazując na treść art. 9 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. organ uznał, że w polu 2 części E tytułu wykonawczego zamiast podatku od nieruchomości, należało wskazać odpowiedzialność Skarbu Państwa z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 2a wskazanej ustawy.

Odnosząc się do kwestii aktu normatywnego, jaki powinien był zostać wskazany w tytule wykonawczym, organ odwoławczy stwierdził, że w polu 1 części E tytułu, prawidłowym byłoby wskazanie ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. zamiast ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 716).

Zdaniem organu, za nieuzasadnione należy uznać pominięcie przez wierzyciela wypełnienia części rubryk dotyczących danych zobowiązanego, u którego powstał obowiązek.

W tytułach nie wskazano też prawidłowo okresu, którego dotyczyły należności pieniężne – nie wskazano daty końcowej okresu, w którym powstała należność pieniężna. Daty wskazane przez wierzyciela są datami wymagalności zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, a nie okresem, którego dotyczy należność pieniężna.

Zdaniem organu, zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Skarb Państwa jest uprawniony do nabycia mienia, które pozostało po wykreślonym z rejestru KRS podmiocie, ale ponosi odpowiedzialność jedynie z nabytego mienia. Wierzyciel nie określił wysokości zobowiązania podatkowego odrębnie dla każdego z podmiotów wskazanych w poszczególnych decyzjach z dnia 9 grudnia 2016r., tylko łącznie dla wszystkich podmiotów, po czym podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania tych należności z majątku innych podmiotów. Powoduje to, że organ egzekucyjny nie jest w stanie ustalić ograniczenia zobowiązania Skarbu Państwa zgodnie z art. 9 ust. 2b ww. ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisane wyżej postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej Skarżący zarzucił mu mającą wpływ na wynik sprawy niezgodność z prawem polegającą na naruszeniu przepisów prawa poprzez niewłaściwą ich interpretację i zastosowanie, w szczególności przepisów art. 29 § 2 pkt 3 w związku z art. 27 § 1 u.p.e.a. oraz art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r.

W związku z tym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii, czy organ egzekucyjny zasadnie nie przystąpił do egzekucji.

W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie było właściwe, albowiem organ prawidłowo zastosował art. 29 § 2a u.p.e.a. Zgodnie z art. 29 § 1 organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Natomiast zgodnie z art. 29 § 2a u.p.e.a. na wniosek wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji lub przystępuje do egzekucji.

Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Stosownie do art. 26 § 2 wzór, o którym mowa w § 1, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych. Wzór ten zawiera treść określoną w art. 27, a ponadto umożliwia elektroniczne przetwarzanie danych zawartych w tytule wykonawczym.

Wzór tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych określono w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2016, poz. 1305 ze zm.).

Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji (zob. R. Hauser, Z.Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 4. wydanie, C.H.Beck, Warszawa 2008, s. 97).

Elementy tytułu wykonawczego określa art. 27 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym tytuł wykonawczy zawiera:

1) oznaczenie wierzyciela;

1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt. 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. poz. 868);

2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także numeru identyfikacji podatkowej (NIP) lub numeru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), jeżeli zobowiązany taki numer posiada;

3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;

4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;

5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;

8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;

9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;

10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;

11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;

12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku;

13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a;

14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g.

W ocenie Sądu, wskazany tytuł wykonawczy nie spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a.

Wskazać w tym miejscu należy na regulacje zawarte w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.

Na podstawie art. 9 ust. 2a powołanej ustawy podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy, i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznano za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. Art. 9 ust. 2b wskazuje, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie za obowiązek podlegający egzekucji należało uznać odpowiedzialność Skarbu Państwa, który to obowiązek podlega ograniczeniu wyłącznie do majątku nabytego na zasadzie sukcesji wskazanej w art. 9 ust. 2b. Tym samym zasadnie organ uznał, że w polu 2 części E tytułu wykonawczego, zamiast podatku od nieruchomości, należało wskazać odpowiedzialność Skarbu Państwa z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r.

W świetle przytoczonych wyżej przepisów, wskazać należy, że w tytule wykonawczym w polu 1 części E należało wskazać ustawę z dnia 20 sierpnia 1997 r. a nie ustawę o podatkach i opłatach lokalnych.

Tytuły wykonawcze błędnie zostały wypełnione w polu 2, części A.1. Skarb Państwa nie jest podmiotem, u którego powstał obowiązek, lecz jego następca prawnym.

Nie wypełniono również części D tytułów, dotyczącej danych zobowiązanego u którego powstał obowiązek – w tym przypadku Spółdzielni B i Spółdzielni A.

Zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Skarb Państwa jest uprawniony do nabycia mienia, które pozostało po wykreślonym z rejestru KRS podmiocie, ale ponosi odpowiedzialność jedynie z nabytego mienia, tzw. odpowiedzialność cum viribus patrimonii.

W przypadku egzekucji administracyjnej prowadzonej do majątku przejętego przez Skarb Państwa na mocy art. 9 ust. 2b ustawy, przedmiotem decyzji, która staje się podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego, w oparciu o które organ egzekucyjny ma prowadzić egzekucję z tego majątku (nieruchomości), nie mogą być zobowiązania dotyczące innych podmiotów, niż podmiotu, do którego przed 1 stycznia 2016 r. należał przedmiotowy majątek (nieruchomość). Z akt sprawy wynika, że organ podatkowy - Prezydent - określił wysokość zobowiązania podatkowego nie odrębnie dla każdego z podmiotów wskazanych w decyzji z dnia 9 grudnia 2016 r., lecz dla wszystkich podmiotów łącznie, po czym podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania tych należności.

W przypadku, gdy na mocy art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Skarb Państwa przejął majątek podmiotu, który posiadał zaległości względem wierzyciela i wierzyciel zgodnie z art. 9 ust. 2c ustawy uzyskał tytuł egzekucyjny przeciwko podmiotowi, o którym mowa w ust. 2a i złożył wniosek o wszczęcie egzekucji w terminie roku od chwili nabycia mienia przez Skarb Państwa, to zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r., organ egzekucyjny ma prawo prowadzić egzekucję tych należności powstałych u wykreślonego podmiotu od Skarbu Państwa jedynie z mienia, które należało przed 1 stycznia 2016 r. do tego podmiotu. W przeciwnym razie mogłoby dojść do zaspokojenia się wierzyciela ze szkodą dla Skarbu Państwa. Natomiast wystawienie tytułu wykonawczego na podstawie decyzji, w której określono zobowiązania podmiotów, o których mowa art. 9 ust. 2a ustawy, względem wierzyciela w wysokości łącznej, powoduje, że organ egzekucyjny, do którego skierowano wniosek o wszczęcie egzekucji należności wynikających z takiej decyzji, nie jest w stanie ustalić ograniczenia zobowiązania Skarbu Państwa zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy.

Wskazać również należy, że prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w oparciu o decyzje wydane w przedstawiony wyżej sposób, mogłoby spowodować nieuzasadnione przysporzenie majątkowe Prezydentowi kosztem Skarbu Państwa. Przy wydawaniu decyzji dotyczących podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 2a ustawy, organ powinien zachować szczególną staranność, gdyż w niniejszym przypadku mamy do czynienia z tożsamością wierzyciela - Prezydenta oraz zobowiązanego - Prezydenta wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej działającego jako starosta - reprezentujący Skarb Państwa, co powoduje, że nie dochodzi tutaj do zaskarżania aktów wydanych przez Prezydenta.

Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu pierwszej instancji zawierają prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne.

Organy w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć odniosły się do wszystkich okoliczności istotnych w sprawie oraz wskazały i wyjaśniły regulacje prawne mające zastosowanie w tej sprawie.

Z tych też względów, nie znajdując naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, w tym w szczególności naruszenia przepisów wskazanych w skardze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.