Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1213/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 107 par. 3, art. 11
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 41 ust. 3, art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit a i b, art. 61 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1,  art. 145 par. 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędzia WSA Marzena Milewska - Karczewska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. M. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2016r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej WITD) z [...] października 2015r. nr [...] o nałożeniu na A. M. prowadzącego działalność gospodarcza pod firmą [...] (dalej skarżący), kary pieniężnej w wysokości 1500 złotych.

Jako podstawę prawną skarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz.U. z 2016r. poz. 23 – dalej "k.p.a.") oraz art. 2 ust. 35a, art.. 64 ust. 1, 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1,3 pkt 1 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 1, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.- dalej "p.r.d."), a także art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 460 ze zm.- dalej "u.d.p.").

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] września 2015r. w miejscowości [...] na drodze wojewódzkiej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował P. C., który wykonywał międzynarodowy przejazd na trasie z Francji do Polski ([...]) z ładunkiem celulozy w balach (96 sztuk) w imieniu przedsiębiorcy A. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...].

W trakcie kontroli dokonano ważenia i mierzenia pojazdu i stwierdzono, iż kontrolowany pojazd członowy poruszając się po drodze wojewódzkiej nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych parametrów.

W wyniku pomiarów kontrolnych pojazdu członowego, stwierdzono przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej 10,2t. (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) tj. przekroczenie o 2,2t. Stwierdzono również, że podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego.

Powyższe ustalenia stanowiły podstawę nałożenia przez WITD kary pieniężnej decyzją z dnia [...] października 2015r. [...] na A. M. prowadzącego przedsiębiorstwo pod firmą: [...], w wys. 1.500 zł.

Od wskazanej decyzji odwołanie wniósł A. M. zarzucając decyzji [...] z dnia [...] października 2015r., że narusza ona: art. 140aa ust.4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d., poprzez niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy zaszły przesłanki do niewszczynania postępowania, a w razie jego wszczęcia do jego umorzenia; art. 7, 77, 80 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, art. 24 Traktatu z dnia 16 kwietnia 2003 r. w zw. z pkt 3 załącznika, w zw. z załącznikiem nr I Dyrektywy Rady nr 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. zmienioną Dyrektywą 2002/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 lutego 2002 r. w sytuacji zagwarantowania możliwości poruszania się po sieci polskich dróg tranzytowych pojazdów o dopuszczalnym nacisku 11,5 t na oś. Skarżący w odwołaniu wniósł również o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność: dochowania należytej staranności podczas procesu załadunku towaru, obowiązywania zasad i procedur w firmie kontrolowanego a także na okoliczność przestrzegania i pouczania pracowników o prawidłowym postępowaniu podczas załadunku. Zdaniem skarżącego podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności, nie miał wpływu na powstanie naruszenia, gdyż specyfika przewożonego towaru narzuciła taki, a nie inny sposób jego rozmieszczenia. Czynności załadunkowe zostały wykonane przez pracowników innego podmiotu, natomiast pracownik skarżącego mógł jedynie, starać się wpływać na cały proces załadunku, co też czynił. Podniesiono również że w firmie dokonującej załadunku nie występowała możliwość weryfikacji nacisku osi pojazdu, strona współdziałała z załadowcą w zakresie swoich możliwości, a sposób załadunku był jedynym z możliwych. Kontrolne ważenie całego pojazdu członowego nie wskazywało na nieprawidłowości i przeciążenia, a masa całkowita nie przekraczała 40 t. Mając na uwadze zawartą w treści odwołania argumentację skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.

Organ odwoławczy po rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r., o numerze wskazanym na wstępie, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na ustalony stan faktyczny sprawy, przywołał brzmienie obowiązujących w sprawie przepisów, oraz podał, że droga którą poruszał się pojazd tj. droga wojewódzka nr [...] została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. (stosownie do art. 41 ust.3 u.d.p.).

Wyjaśnił, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii I, które stosownie do lp. 1 załącznika nr 1 do p.r.d. jest wydawane na przejazd pojazdów nienormatywnych poruszających się po drogach gminnych, powiatowych, wojewódzkich wskazanych w zezwoleniu:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnych,

b) o nacisku osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5t.

Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 1 p.r.d., karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 1500 zł, - kara za brak zezwolenia kategorii I-II.

Z tego też względu, zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji w niniejszej sprawie ustalił, w sposób prawidłowy, karę w wysokości 1500 złotych.

Organ odwoławczy zauważył przy tym, mając na względzie podnoszone zarzuty oraz zgłoszone wnioski o dopuszczenie dowodów z zeznań świadków, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym z punktu widzenia przewoźnika kwestie załadunkowe nie są istotne dla odpowiedzialności administracyjnej. Czynności załadunkowe niewątpliwie wywierają wpływ na sposób przewożenia ładunku, jednak jako takie nie są związane z odpowiedzialnością podmiotu wykonującego przejazd, o której mowa w art. 140aa ust.1, ust.3 pkt 1 oraz ust. 4 p.r.d. Podmiot wykonujący przejazd odpowiada bowiem za przejazd i tylko w związku z tą czynnością związana jest jego odpowiedzialność określona w art. 140aa ust.1 p.r.d. Ze względu na powyższe zdaniem organu kwestie związane z tym kto dopuścił się niewłaściwego rozmieszczenia towaru w pojeździe, jak kształtował się proces załadunku i rozmieszczania towaru, okoliczność braku możliwości aktywnego uczestnictwa kierowcy w czynnościach załadunkowych, nie są okolicznościami istotnymi dla uwolnienia się przez podmiot wykonujący przejazd z odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 140aa ust.4 p.r.d.. Z tego tez względu zdaniem organu brak było podstaw do przeprowadzenia dodatkowego postepowania, w tym przesłuchania osób wskazanych przez stronę w powyższym zakresie.

Organ wskazał również, że w ocenie organu, dyrektywa 96/53/WE z dnia 15 lipca 1996r. zmieniona dyrektywą 2002/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady nie obliguje państw członkowskich UE do budowy wszystkich dróg publicznych o dopuszczalnej nośności 11,5t na oś. Wskazał przy tym, że na drogach, na których w Polsce odbywa się ruch międzynarodowy (transgraniczny), dopuszczalna nośność dróg wynosi 11,5t na oś, co oznacza że spełnione są wymagania art.3 ust.1 tiret pierwszy dyrektywy 96/53/WE w związku z załącznikiem I tej dyrektywy. Organ wskazał również, że obowiązek nałożony na państwa członkowskie w art. 3 dyrektywy 96/53/WE został wdrożony w prawie polskim w art. 41 ust.1 u.d.p. Ustęp 2 wskazanego przepisu wprowadza delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw transportu do ustalenia w drodze rozporządzenia wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10t i dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Natomiast drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. pkt 1, drogi powiatowe oraz gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (art. 41 ust. 3 u.d.p.). Podniósł, że art. 7 dyrektywy 96/53/WE wskazujący, iż dyrektywa ta nie stanowi przeszkody do stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych- niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów, co obejmuje również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń , w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym. W ocenie zatem organu w zakresie, w jakim przepis art. 7 odnosi się do art. 3 ust.1 tiret pierwszy, można stosować takie przepisy przede wszystkim na tych drogach, na których zasadniczo nie odbywa się ruch międzynarodowy.

Organ podkreślił przy tym, że zgodnie z art. 64a ust.1 p.r.d. zezwolenie kategorii I na przejazd pojazdu nienormatywnego jest wydawane w celu umożliwienia dojazdu do i ze wskazanego w zezwoleniu miejsca i uprawnia do ruchu po drodze wskazanej w zezwoleniu. Dlatego też stwierdzić należy, że podmiot wykonujący przejazd miał możliwość wystąpienia i uzyskania zezwolenia kategorii I , czego jednak zaniechał. Zaniechanie to zdaniem organu świadczy o niedochowaniu należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz wpływie na powstałe naruszenie.

Organ wskazał również, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 140aa ust. 4 p.r.d., a strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia. Organ podkreślił przy tym, że to w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia.

Reasumując organ uznał, że wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia, tj. wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii I było okolicznością, na którą strona miała wpływ, a przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem, stąd nałożenie kary było prawidłowe.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się A.M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: [...], wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zaskarżając wskazaną decyzję GITD w całości. W skardze zarzucił:

1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 140aa ust.4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d., poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię i nałożenie kary pieniężnej, w sytuacji, gdy zaszły przesłanki niewszczynania postępowania lub - w razie wszczęcia - jego umorzenia;

2/ naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci Artykułu 24 Traktatu z dnia 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej w zw. z pkt. 3 Załącznika nr XII w przedmiocie polityki transportowej z Załącznikiem nr I Dyrektywy Rady nr 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. w sprawie określenia maksymalnych wymiarów poszczególnych pojazdów kołowych w ruchu krajowym i ponadgranicznym na obszarze Wspólnoty oraz określenia maksymalnych ciężarów w ruchu ponadgranicznym, zmienionej Dyrektywą 2002/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 lutego 2002, zmieniającą dyrektywę Rady 96/53/WE ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalnie dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym poprzez ich niezastosowanie i nałożenie kary pieniężnej w wysokość zbyt wysokiej, w sytuacji traktatowego zagwarantowania możliwości poruszania się po polskiej sieci dróg głównych transportowych i innych, dla celów załadunku i rozładunki, wszędzie tam, gdzie jest to technicznie możliwe, pojazdów określonych w załączniku nr I pkt. 3.4.1 i 3.4.2 Dyrektywy nr 96/53/WE, o dopuszczalnym nacisku 11.5 tony na oś. w międzynarodowym ruchu drogowym;

3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnieni wyjaśnień kierowcy pojazdu ciężarowego w wydawaniu decyzji w obu instancjach, co oznacza brak spełnienia przesłanki zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i konieczności dążenia przez organ drugiej instancji do wyjaśnienia prawdy obiektywnej;

4. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.. poprzez przekroczeń zasady swobodnej oceny dowodów i nieuwzględnienie przytoczonych w odwołaniu wyjaśnień kierowcy pojazdu ciężarowego o dochowaniu należytej staranności i braku wpływu na powstałe naruszenia i w konsekwencji - niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym powodów, dla których organ II instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wyjaśnieniom kierowcy o dochowaniu należytej staranności w zakresie załadownia pojazdu i braku wpływu na zakres naruszeń z uwagi na brak możliwości wejścia na skrzynie ładunkową oraz brak przekroczeń, co wynikało z wręczonych mu dokumentów przewozowych.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji GITD w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący obszernie uargumentował podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w skarżonym orzeczeniu.

W dniu 17 października 2016r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe strony skarżącej zawierające uzupełniającą argumentację do zarzutów podniesionych w skardze, w którym skarżący zwrócił uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2016r. sygn. II GSK 2993/14 oraz zawartą w nim informację co do stanowiska GITD zawartego w piśmie z dnia [...] października 2015r. znak: [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt.Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi, jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jt.Dz.U. z 2016r. poz. 718 z późn. zm. dalej: p.p.s.a.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego narusza prawo.

W ocenie Sądu, rację ma strona skarżąca, że w niniejszej sprawie organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązany jest na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody ocenił z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 k.p.a., tj. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienie wydanej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art.107 § 3 k.p.a.

W sprawie nie jest kwestią sporną, że w dniu [...] września 2015r. w miejscowości [...] na drodze wojewódzkiej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr. rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował P. C., który wykonywał międzynarodowy przejazd na trasie z Francji do Polski ([...]) z ładunkiem Celulozy w balach (96 szt.) w imieniu przedsiębiorcy A. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...]. Nie kwestionowany jest również pomiar kontrolny wskazujący, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosił 10,2t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę), oraz fakt że pojazd poruszał się po drodze wojewódzkiej nr [...], na której w myśl przepisu art. 41 ust.3 u.d.p. obowiązuje dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej do 8 t. Powyższe dane wskazują zatem, że pojazd przekroczył dopuszczalny nacisk na drogę o 2,2t (27,50%). Z ustaleń dokonanych podczas kontroli, czemu również nie przeczy strona skarżąca, wynika także że podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Strona skarżąca podnosi jednak, że jej zdaniem w sprawie zaistniały przesłanki ekskulpacyjne, o których mowa w przepisie art. 140 aa ust.4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d. bowiem wykonując przejazd dochowała ona należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Nadto skarżący podniósł, że organ rozstrzygając niniejszą sprawę nie uwzględnił m. in. dyrektywy Rady nr 96/53/WE zmienionej dyrektywą 2002/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, które gwarantują możliwość poruszania się po polskiej sieci dróg głównych tranzytowych i innych, dla celów załadunku i rozładunku wszędzie tam, gdzie jest to technicznie możliwe, o dopuszczalnym nacisku do 11,5t na oś, w międzynarodowym ruchu drogowym. Strona skarżąca wskazała przy tym na wyrok NSA z dnia 19 maja 2016r. sygn. II GSK 2993/14 oraz wskazane w tym wyroku pismo GITD z dnia [...] października 2015r. kierowane do wszystkich Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego dot. niewłaściwego wdrożenia dyrektywy Rady 96/95/WE w którym to GITD polecił podległym służbom modyfikację dotychczasowych zasad sankcjonowania naruszeń w zakresie przekroczeń dopuszczalnej masy i nacisków na oś pojazdu w transporcie międzynarodowym, nakazując odstępowanie od nakładania kar pieniężnych za przekroczenie nacisków na osie m.in. w przypadku nieprzekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, gdy stwierdzony podczas pomiaru nacisk przekracza wartości dopuszczalne dla danej drogi, ale nie przekracza 11,5 tony.

Mając na względzie podnoszone w skardze zarzuty a także fakt, iż w aktach przesłanych do sądu nie znajdowało się wskazane wyżej pismo GITD, sąd znając z urzędu treść wskazanego pisma postanowił dopuścić z urzędu dowód z tego dokumentu, który znajdował się w aktach sprawy o sygn. VI SA/Wa 432/16 (sprawa rozpoznawana na sesji w tym samym dniu), mając na względzie, iż strona skarżąca odwołuje się w treści skargi oraz pisma z dnia [...] października 2016 a także w treści odwołania kierowanego do GITD, do zagadnień w nim poruszanych.

W piśmie tym bowiem GITD, który jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach transportu drogowego, zauważa problem dotyczący prawidłowości wdrożenia dyrektywy 96/53/WE do polskiego porządku prawnego polecając podległym służbom modyfikację dotychczasowych zasad sankcjonowania naruszeń w zakresie przekroczeń dopuszczalnej masy i nacisków na oś pojazdu w transporcie międzynarodowym. W piśmie tym wprost nakazano odstępowanie od nakładania kar pieniężnych za przekroczenie nacisków na osie m.in. w przypadku nieprzekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, gdy stwierdzony podczas pomiaru nacisk przekracza wartości dopuszczalne dla danej drogi, ale nie przekracza 11,5 tony - a zatem w podobnych sprawach jak niniejsza.

Sąd zauważa jednak, że mimo, iż strona jak to wskazano wyżej powoływała się na w/w pismo GITD już w treści odwołania to jednak organ odwoławczy nie zajął w tym zakresie żadnego stanowiska, ani też nie odniósł się do zarzutów skarżącego podniesionych w tym zakresie. Powstaje zatem uzasadniona wątpliwość w niniejszej sprawie, która w żaden sposób nie został wyjaśniona przez organy, dlaczego przy występowaniu w niniejszej sprawie sytuacji, która została nakreślona w/w piśmie GITD organ nie odstąpił od karania skoro spełnione zostały przesłanki określone w tym piśmie do odstąpienia od wymierzenia kary. Pojazdem był wykonywany transport międzynarodowym z Francji do Polski. Jedyny parametr pojazdu jaki został przekroczony to nacisk pojedynczej osi napędowej na drogę. Wynosił on 10,2 t. (dopuszczalny nacisk na drodze wojewódzkiej [...] wynosił 8t.) ale nie przekraczał 11,5t. Droga na której zatrzymano do kontroli pojazd, jak wynika z oświadczenia skarżącego zawartego w odwołaniu (str. 6), stanowiła trasę przejazdu do miejsca docelowego tj. rozładunku. Od kontroli do miejsca rozładunku dzieliło pojazd ok. 5 km a nadto jak twierdzi skarżący "w pobliżu nie ma innej drogi umożliwiającej dostanie się do miejsca docelowego".

W orzecznictwie podkreśla się, że obowiązek odniesienia się do stawianych przez stronę postępowania zarzutów wiąże się z regułą "uczciwego procesowania", która według Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza powinność wyczerpującego odniesienia się do wszystkich wysuniętych przez odwołujący się podmiot zarzutów i żądań (II GSK 1758/12, LEX nr 1495108).

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, mimo że okoliczność ta nie jest podnoszona przez stronę skarżącą, że w aktach sprawy, które zostały przekazane do sądu, brak jest opracowanej przez producenta instrukcję użytkowania wag użytych do pomiarów w tej sprawie a ze świadectwa legalizacji ponownej jednej z wag o nr fabr. [...] wynika, że pojedynczą wagą SAW 10C/II można dokonać pomiaru obciążenia max do 10 000 kg (tj. 10 t.). Powyższa okoliczność oraz zapisy znajdujące się w protokole kontroli wskazują zatem, że pomiaru dokonano dwoma wagami tego typu o wskazanych w protokole numerach ( nr [...] i [...]). Jednak brak instrukcji oraz brak analizy dokonanej w tym zakresie co do prawidłowości dokonanego ważenia w skarżonej decyzji nie pozwalają sądowi na skontrolowanie prawidłowości warunków ważenia, a zarazem ocenę legalności uzyskanych w ten sposób jego wyników.

Za niezasadny natomiast, sąd uznał zarzut dot. naruszenia przez organ art. 140aa ust.1 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d. zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

W ocenie Sądu organy słusznie przyjęły, że w sprawie nie zaistniały przesłanki (nie zostały one bowiem wykazane przez stronę skarżącą) do umorzenia postępowania administracyjnego, w oparciu o wskazany przepis.

Wbrew twierdzeniom strony w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisu art. 140aa ust.4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d. organ bowiem w sposób prawidłowy uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki ekskulpacyjne, o których mowa w tym przepisie, które pozwalają na niewszczynanie postępowania a w razie wszczęcia na jego umorzenie. Sąd podziela stanowisko organu, że skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Podkreślić w tym miejscu należy, że okoliczności wyłączające odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie powinien udowodnić podmiot wykonujący przejazd, bowiem to on wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki.

W wyroku sygn. akt VI SA/Wa 1125/12 tut. Sąd , odnosząc się do regulacji art. 5 ust. 2. ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 roku o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (przepisu tożsamego z treścią art. 140aa ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym), wskazał, iż "wykazanie przesłanek, uzasadniających umorzenie postępowania w sprawie leżało po stronie skarżącego ". Należy bowiem podkreślić, że nie wystarczy zakwestionowanie swojej odpowiedzialności, należy przedstawić jeszcze dowody na dochowanie w powyższym zakresie należytej staranności. Brak winy musi zatem realnie zaistnieć, a podmiot prowadzący działalność musi wykazać dołożenie należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej zgodnie z prawem. W niniejszej sprawie, jak wynika z protokołu kontroli, dmc pojazdu nie zostało przekroczone, został przekroczony jedynie nacisk na oś. Jak wynika z treści art. 61 ust. 1 i 2 pkt 1 p.r.d. ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

Organ administracji szeroko odniósł się do okoliczności wyłączających odpowiedzialność przewoźnika i wyjaśniał, jak należy rozumieć dochowanie należytej staranności i brak wpływu na powstanie naruszenia. Argumenty organu w tym zakresie nie można uznać za chybione lub nieprawidłowo wskazane. Oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności. Zaostrzony wzorzec staranności wpływa więc na zwiększenie wymagań wobec podmiotu wykonującego przewozy. Przewoźnik musi mieć świadomość obowiązków jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą przewoźnika i wyłącza możliwość zastosowania umorzenia o którym mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1 ww. ustawy. Naruszenie norm prawa bezwzględnie obowiązującego świadczy o niedochowaniu przez stronę należytej staranności oraz o jej wpływie na powstanie naruszenia. Należy bowiem mieć na względzie fakt, że to przewoźnik podejmuje się transportu, a tym samym może transport ten rozpocząć po upewnieniu się, czy przewożony ładunek nie powoduje naruszenia obowiązujących przepisów. Dodać przy tym wypada, na co również wskazywał organ, że odpowiedzialność załadowcy jest odpowiedzialnością odrębną od odpowiedzialności przewoźnika, stąd przewoźnik nie może zwolnić się od odpowiedzialności własnej, jedynie przez wskazywanie na nieprawidłowe załadowanie towaru przez załadowcę lub też wskazanie, że działał w zaufaniu do profesjonalizmu tego drugiego.

Prawidłowo również organ dokonał wykładni użytego przez ustawodawcę terminu "braku wpływu" przyjmując zgodnie z przyjętymi w orzecznictwie poglądami, że brak wpływu na powstanie naruszenia ma miejsce, gdy naruszenie następuje na skutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot przy dochowaniu należytej staranności nie mógł przewidzieć (vide np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 989/08, wyrok z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt 404/10). Brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, a podmiot prowadzący działalność gospodarczą zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności, aby prowadzona działalność gospodarcza była wykonywana zgodnie z przepisami prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2165/12 oraz z dnia 24 czerwca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 604/13). W ocenie Sądu skarżący nie przedstawił w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ani okoliczności, ani tym bardziej dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Za takowe nie można bowiem uznać faktu, że czynności załadunkowe zostały dokonane przez pracowników innego podmiotu a pracownik skarżącego miał jedynie możliwość interweniowania przy załadunku. Szczególnie, że z zeznań kierowcy przesłuchanego w charakterze świadka wynika że był on obecny przy załadunku a po załadowaniu to on zabezpieczał towar. Nadto nie zgłaszał żadnych uwag co do ułożenia towaru, gdyż uważał, że jest on dobrze załadowany. Kierowca wskazał także, że przed wyjazdem dokonał ważenia pojazdu na wadze całościowej a ponieważ masa pojazdu była prawidłowa to uznał że "wszystko jest dobrze". Przyznał przy tym, że nie wiedział, iż droga nr [...] w miejscowości [...] jest drogą 8 tonową. A zatem nie można mówić w niniejszej sprawie o dołożeniu przez przewoźnika należytej staranności oraz o braku wpływu na powstałe naruszenie.

Mając jednak na względzie, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę. Dlatego za niezbędne Sąd uznał uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi administracji publicznej.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym organ drugiej instancji uwzględniając wyrażone powyżej stanowisko Sądu będzie zobligowany do załączenia do akt sprawy dokumentów, które pozwolą na ustalenie, że sposób ważenia oraz wyniki ważenia były dokonane w sposób prawidłowy oraz będzie zobligowany do rozważenia i zajęcia stanowiska względem przywoływanego przez stronę skarżącą stanowiska w zakresie pisma GITD z dnia [...] października 2015r. w oparciu o które strona skarżąca m. in. wywodzi, iż brak jest podstaw do nałożenia na nią kary

A zatem mając na uwadze przedstawione przez Sąd stanowisko co do braku odniesienia się przez organ do zarzutów odwołania oraz że zadaniem sądu administracyjnego nie jest wyręczania organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach, sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. .