Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 61/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia O. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2247/21 o odmowie wstrzymania wykonania postanowień w sprawie ze skargi O. M. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 września 2021 r., nr 1400/2021 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2247/21, po rozpatrzeniu wniosku O. M., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 września 2021 r., nr 1400/2021 oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 22 lipca 2021 r., nr 31/2021, nakładające na ww. skarżącą grzywnę w wysokości 10.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 czerwca 2013 r., nr 838/2013, w zakresie robót budowlanych, obejmujących zmiany w budynku usługowo-mieszkalnym, zlokalizowanym na działce nr ewid. [...] przy ul. S. [...] w S. oraz w zakresie czynności dotyczących ww. budynku.

Sąd podał, że w skardze na ww. postanowienie organu wojewódzkiego skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania ww. postanowień, podnosząc, że jest na utrzymaniu rodziców i nie osiąga żadnych dochodów.

Sąd uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania postanowień w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia nie zasługiwał na uwzględnienie. Podkreślił m.in., że w sytuacji, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - chodzi o postanowienie rodzące obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenie majątkiem skarżącej, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek, wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnił także, że akt administracyjny zobowiązujący do uiszczenia należności pieniężnych, pociągający za sobą dolegliwość, sam z siebie nie uzasadnia zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."), orzekł jak w sentencji.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła O. M., wnosząc o jego zmianę, poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonych postanowień do czasu prawomocnego zakończenia niniejszego postępowania sądowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez odmowę przez WSA wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia MWINB nr 1400/2021 oraz poprzedzającego go postanowienia PINB nr 31/2021, w sytuacji gdy zostały one wydane z naruszeniem prawa (a żaląca składając przedmiotową skargę wykazała spełnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia);

2) art. 141 § 4 w zw. z art. 163 w zw. z art. 166 p.p.s.a., polegającym na braku wskazania przez WSA w uzasadnieniu indywidualnych przyczyn, powodów, okoliczności, prawidłowego wyjaśnienia, dlaczego żaląca zdaniem WSA nie wykazała spełnienia przesłanek umożliwiających wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia MWINB nr 1400/2021 oraz poprzedzającego go postanowienia PINB nr 31/2021;

3) art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia żalącej spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonego postanowienia MWINB nr 1400/2021 oraz poprzedzającego go postanowienia PINB nr 31/2021, podczas gdy żaląca w przedmiotowej skardze przedstawiła/wykazała przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania ww. postanowień.

Skarżąca wskazała, że w złożonej skardze zawarł stosowny wniosek oraz podała okoliczności, które jednoznacznie przemawiają za zasadnością wniosku. Do dnia dzisiejszego jej sytuacja materialna nie uległa poprawie tzn. nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada środków finansowych niezbędnych do spłaty należności oraz nadal pozostaje na utrzymaniu rodziców. Obecnie ma ukończone 19 lat, a ewentualna egzekucja przedmiotowej należności w przypadku wykonania zaskarżonego postanowienia może wywrzeć nieprzewidziane skutki nie tylko w sferze majątkowej, czyniąc ją niewypłacalnym dłużnikiem, ale również w sferze psychicznej, odbijając się negatywnie na zdrowiu. Z ostrożności wskazała, że jej rodzice również nie dysponują środkami finansowymi pozwalającymi na zapłatę przedmiotowej należności. Skarżąca podkreśliła nadto, że Sąd dokonał jedynie pobieżnej oceny stanu faktycznego i w uzasadnieniu swego postanowienia nie zawarł niezbędnych informacji uzasadniających i wyjaśniających decyzję odmowną w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonych postanowień. Dodatkowo wskazała, że mając na uwadze chęć realizacji nałożonych obowiązków zwróciła się w 2021 r. do W. i A. M. o wyrażenie zgody na wejście na ich działkę i dokonanie niezbędnych prac. Niestety zgody takiej nie otrzymała, co spowodowało konieczność złożenia wniosku do Starosty [...] o wydanie decyzji zezwalającej na wejście na ich nieruchomość. Sprawa w tym przedmiocie nie została zakończona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Wyżej wymieniony przepis, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na wniosek strony, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (postanowienia). Uprawdopodobnienie przesłanek nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony, gdyż sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji (postanowienia), a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a.

W sytuacji gdy chodzi o postanowienie rodzące obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, choć Sąd Wojewódzki ograniczył się zasadniczo jedynie do przywołania poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym bez odniesienia do zindywidualizowanych okoliczności występujących w sprawie, a przedstawionych przez skarżącą, to jednakże należy uznać, że rozstrzygnięcie odpowiadało prawu, gdyż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o udzielenie ochrony tymczasowej. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu zażalenia nie zmienia powyższego zapatrywania. W tym miejscu wypada zaznaczyć, że i tak zachodziłaby przeszkoda, aby uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, albowiem w wyniku wydania wyroku (oddalającego skargę) Sąd ten utracił kompetencje do ponownego rozpatrywania wniosku. Jak wyżej wskazano, uprawdopodobnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony, gdyż sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. W niniejszym przypadku skarżąca ograniczyła się do wskazania, że jest studentką i nie osiąga żadnych dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziców. W zażaleniu podała, że jej sytuacja materialna nie uległa poprawie. Zauważyć należy, że są to twierdzenia gołosłowne nie poparte żadną dokumentacją, np. zaświadczeniem z uczelni, urzędu skarbowego o nieosiąganiu żadnych dochodów (w okresie przynajmniej dwóch ostatnich lat). Nie sposób jest więc ocenić, czy w przypadku wnioskodawczyni wystąpiły szczególne okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Toczące się postępowanie w przedmiocie udzielenia zgody na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości nie jest okolicznością, z którą można byłoby wiązać wystąpienie niebezpieczeństw z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Tym samym, podniesione w zażaleniu zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Na marginesie, w tym postępowaniu wpadkowym Sąd I instancji nie mógł stosować przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a., zatem nie mógł ich naruszyć.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.