Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1803/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka - sprawozdawca, Protokolant: starszy referent sądowy Katarzyna Trzęsicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. w Wydziale I sprawy ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 29 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości z tytułu pobranego i niewypłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od lutego do września 2009 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P.M. (dalej: skarżący, strona) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. (dalej: organ odwoławczy, organ podatkowy drugiej instancji) z dnia 29 kwietnia 2014 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: organ podatkowy pierwszej instancji) z dnia 13 listopada 2013 r. nr [...], orzekającą o odpowiedzialności podatkowej skarżącego - jako byłego prezesa zarządu - za zaległość podatkową A. spółki z o. o. w likwidacji z siedzibą we W. (dalej: spółka) z tytułu pobranego i niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od lutego do września 2009 r. w łącznej wysokości 6.324,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 3.323,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, że strona została powołana na stanowisko prezesa jednoosobowego zarządu spółki w dniu 5 grudnia 2001 r. i stanowisko to pełniła nieprzerwanie do dnia 7 lipca 2010 r. Decyzją z dnia 17 czerwca 2013 r. nr [...] organ podatkowy orzekł o odpowiedzialności podatkowej spółki jako płatnika z tytułu pobranego i niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od lutego do września 2009 r. i określił wysokość tych nalezności. Zaległości podatkowe spółki z tytułu pobranego i niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od lutego do września 2009 r. powstały więc w okresie pełnienia przez stronę obowiązków członka zarządu spółki. Egzekucja z majątku spółki powyższych zaległości podatkowych okazała się bezskuteczna, ponieważ komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dla W. postanowieniem z dnia 30 grudnia 2011 r. umorzył prowadzone wobec spółki postępowanie egzekucyjne. Spełnione zostały dwie pozytywne przesłanki warunkujące orzeczenie o odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe spółki. Organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził również, że wartość rynkowa wskazywanych przez stronę zapasów magazynowych w 2010 r. wynosiła 40.000,00 zł, co ustalił Sąd Rejonowy dla W. w postanowieniu z dnia 1 kwietnia 2010 r. sygn. akt [...]. Obecnie wartość tych zapasów jest jeszcze niższa. Ponadto nie można stwierdzić, czy spółka jest w ich posiadaniu, ponieważ sprawa z powództwa cywilnego przeciwko wynajmującemu spółce pomieszczenie magazynowe jest w toku. Strona nie wykazała więc realnego, istniejącego i wymagalnego mienia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki. W ocenie organu pierwszej instancji strona nie złożyła także skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie, ponieważ Sąd Rejonowy dla W. w postanowieniu z dnia 1 kwietnia 2010 r. sygn. akt [...] oddalił wniosek spółki sporządzony w dniu 18 grudnia 2009 r. o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej, ponieważ majątek spółki nie był wystarczający na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Wniosek spółki złożony w grudniu 2009 r. należy uznać za spóźniony, ponieważ już od marca 2008 r. spółka trwale zaprzestała regulowania zobowiązań publicznoprawnych. Za rok 2008 r. spółka wykazała stratę w kwocie 110.411,61 zł, a za rok 2009 r. stratę w kwocie 126.924,54 zł. W latach 2007 – 2008 spółka wykazała ujemny kapitał własny, co również stanowi przesłanką ogłoszenia upadłości spółki.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 116 § 1 i § 2, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy pominął bowiem wierzytelność przysługującą spółce od firmy B. T.C. o wartości 124.185,85 zł, pomimo że spółka w dniu 22 stycznia 2013 r. wystąpiła do Sądu Okręgowego we W. z powództwem przeciwko tej firmie. Zdaniem strony postępowanie dotyczące orzeczenia odpowiedzialności za zobowiązania spółki jest przedwczesne. Organ podatkowy nie dokonał również analizy pojęcie "we właściwym czasie" w odniesieniu do wniosku o wszczęcie postępowania układowego, a wniosek ten został złożony przez spółkę w roku 2003. Od wdrożenia postępowania układowego w 2003 r. spółka funkcjonowała w obrocie gospodarczym bez problemów finansowych aż do roku 2008. Dopiero wystąpienie problemów finansowych w latach 2008 – 2009 spowodowało utratę płynności finansowej i doprowadziło do złożenia wniosku o upadłość.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając że strona pełniła funkcję członka zarządu spółki w dniu powstania zaległości podatkowych, a egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Strona nie wskazała majątku spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Organ podatkowy zauważył, że wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia 13 grudnia 2013 r. sygn. akt [...] w sprawie z powództwa spółki przeciwko T.C., oddalający powództwo w zakresie żądania wydania rzeczy i zasądzający na rzecz spółki kwotę 124.185,85 zł, nie uprawomocnił się, ponieważ pozwany złożył apelację od wyroku. Wierzytelność spółki jest nadal sporna i nie ma możliwości przeprowadzenia z niej egzekucji. Strona nie wykazała również, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie. Spółka posiada zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za lata 2003 – 2008 i wobec organu podatkowego za lata 2008 – 2009 w łącznej wysokości 243.161,23 zł. Ponadto spółka jedynie częściowo wykonała zawarty z wierzycielami układ i zobowiązania z tytułu niespłaconych rat układowych wynoszą 369.778,50 zł. Wartość zobowiązań spółki w latach 2006 – 2008 przekraczała wartość aktywów spółki, co wskazuje że spółka była niewypłacalna. W ocenie organu odwoławczego, przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wystąpiły najpóźniej w 2008 r., tj. w dacie upływu terminu płatności zobowiązań w podatku od towarów i usług.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 116 § 1 i § 2, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 181, art. 182, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Niewątpliwie w sprawie została spełniona przesłanka egzoneracyjna, określona w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej, ponieważ w trakcie toczącego się względem spółki postępowania układowego, skarżący był członkiem zarządu tej spółki. W związku z tym bez znaczenia jest badanie, czy wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony w terminie. Ponadto sąd przed wydaniem orzeczenia w postępowaniu układowym zobowiązany jest do ustalenia, że przyczyny utraty zdolności płatniczej dłużnika leżą poza sferą jego zawinienia i dłużnik zdolny jest do sanacji swojej sytuacji finansowej. Dlatego też nie jest istotne z punktu widzenia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, czy po otwarciu postępowania układowego doszło ostatecznie do wykonania układu. Przesłanką egzoneracyjną jest już samo wszczęcie postępowania układowego. Natomiast organy podatkowe pominęły fakt wdrożenia postępowania układowego w 2003 r. i uznały, że nie występuje przesłanka egzoneracyjna. Wniosek o wszczęcie postępowania układowego został złożony we właściwym czasie, ponieważ spółka funkcjonowała przez kolejne 5 lat bez większych problemów finansowych. Nie ma też znaczenia, że odpowiedzialność skarżącego dotyczy zobowiązań podatkowych za lata 2008 – 2009, ponieważ skuteczne wdrożenie postępowania układowego nigdy nie chroniłoby członka zarządu przed odpowiedzialnością. Wystąpienie problemów finansowych w latach 2008 – 2009 było nie do przewidzenia w roku 2003. Organy podatkowe pominęły też wierzytelność przysługującą spółce od firmy B. o wartości 124.185,85 zł. Co prawda wyrok Sądu Okręgowego został uchylony przez Sąd Apelacyjny i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia, to jednak nie może to przesądzać o nieistnieniu majątku spółki, z którego będzie możliwa egzekucja. W związku z tym zasadne jest złożenie wniosku o zawieszenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do czasu prawomocnego zakończenia sporu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola,

o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia odpowiedzialności skarżącego, jako prezesa jednoosobowego zarządu spółki z o. o. za zaległości spółki z tytułu pobranego i niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od lutego do września 2009 r. w łącznej wysokości 6.324,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 3.323,00 zł.

W prawie podatkowym obowiązek zapłaty podatku, a co za tym idzie towarzysząca mu odpowiedzialność, ciąży co do zasady na podatniku,przy czym pobór podatku od podatnika odbywa się w niektórych sytuacjach za pośrednictwem płatnika. Zasada ta jednak doznaje istotnego wyjątku, ponieważ przepisy rozdziału 15 działu III Ordynacji podatkowej przyznają organom podatkowym prawo do orzekania o odpowiedzialności osób trzecich. Odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe ma miejsce w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika (płatnika) lub jego następcę prawnego. Odpowiedzialność osób trzecich ma charakter akcesoryjny, gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku wobec pierwotnego dłużnika. Jest to także odpowiedzialność subsydiarna (posiłkowa), ponieważ wierzyciel podatkowy nie ma swobody w kolejności zgłaszania roszczenia do podatnika lub osoby trzeciej, lecz kolejność ta jest ściśle określona przez przepisy prawa podatkowego. Możliwość orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej warunkowana jest wcześniejszym niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, a prowadzenie wobec niej egzekucji dopuszczalne jest jedynie w przypadku, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Osoby trzecie odpowiadają za należności podatnika całym swoim majątkiem, co oznacza, że ich odpowiedzialność ma charakter osobisty. Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich ukształtowana została jako solidarna z podatnikiem (por. R. Dowgier w: C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier,

P. Pietrasz, Sł. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, wydanie I, str. 443).

Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich uzależniona jest od spełnienia wymogów ogólnych wskazanych w przepisach art. 107 – 109 Ordynacji podatkowej, natomiast krąg podmiotów, które ponoszą odpowiedzialność z tytułu cudzych zaległości podatkowych został określony w art. 110 – 117 Ordynacji podatkowej.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że organ odwoławczy zasadnie przyjął, że do odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe z tytułu pobranego i niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od lutego do września 2009 r. zastosowanie ma art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym po 31 grudnia 2008 r., zgodnie z którym odpowiedzialność członków zarządu (...) obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Zasadą w prawie podatkowym jest stosowanie przepisów prawa materialnego (a takim niewątpliwie jest art. 116 Ordynacji podatkowej), obowiązujących w dacie wystąpienia zdarzenia, rodzącego określone konsekwencje podatkowe. W konsekwencji do zaległości podatkowych za okres od lutego do września 2009 r., zastosowanie mają przepisy prawa materialnego obowiązujące w tym okresie. Odpowiedzialność członków zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki obejmuje również zaległości z tytułu podatków niepobranych oraz pobranych, a niewpłaconych przez spółkę jako płatnika (art. 107 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej).

Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się

w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku

o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, bądź też nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Stosownie do brzmienia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zobowiązany jest wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zaległości podatkowej oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko tej osobie. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Takie rozłożenie ciężaru dowodu nie zwalnia jednak organu podatkowego od obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy – art. 122 Ordynacji podatkowej, wyczerpującego rozpatrzenia i oceny okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego sprawy – art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej.

W niniejszej sprawie bezsporne pomiędzy stronami jest, że skarżący pełnił

w okresie powstania zaległości podatkowych z tytułu pobranego i niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od lutego do września 2009 r. funkcję członka jednoosobowego zarządu spółki (od 5 grudnia 2001 r. do 7 lipca 2010 r.). Nie jest sporna również kwestia bezskuteczności egzekucji wobec spółki (postępowanie egzekucyjne wobec spółki zostało umorzone postanowieniem komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. z dnia 30 grudnia 2011 r. sygn. akt [...]).

Skarżący powołał się natomiast na przesłanki uwalniające go, jego zdaniem, od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Mianowicie wskazał, że we właściwym czasie, tj. w dniu 25 sierpnia 2003 r., wszczęto wobec spółki postępowanie układowe, zakończone zatwierdzeniem przez sąd układu z wierzycielami, a także wskazał mienie spółki w postaci wierzytelności przysługującej od T.C., z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Natomiast organ podatkowy uznał, że skarżący winien zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości spółki najpóźniej w 2008 r., tj. w dacie upływu terminu płatności zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące tego roku. Natomiast wskazana przez skarżącego wierzytelność jest sporna, a więc nie umożliwia zaspokojenia zaległości podatkowych spółki w postępowaniu egzekucyjnym.

W rozpatrywanej sprawie należy zgodzić się z organami podatkowymi, że skarżący nie wskazał przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, ponieważ nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie ani też nie wskazał mienia spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odnośnie pierwszej z przesłanek egzoneracyjnych, tj. wykazania, że zgłoszenie wniosku o upadłość (układ) nastąpiło we właściwym czasie, albo za niezgłoszenie takiego wniosku skarżący nie ponosi winy, należy wskazać, że zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Z treści art. 11 § 1 wskazanego aktu wynika, iż dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, zaś art. 11 § 2 ww. ustawy stanowi, że dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Zgodnie z art. 21 ust. 1 dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. W sytuacji, gdy dłużnikiem jest osoba prawna, jak w niniejszej sprawie, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami - w niniejszej sprawie podmiotem takim jest członek zarządu spółki. Obie wymienione przesłanki są alternatywne i równorzędne, wobec czego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości przedsiębiorców, a tym samym obliguje reprezentantów tych przedsiębiorców do złożenia stosownego wniosku w terminie dwóch tygodni od dnia wystąpienia przynajmniej jednej z tych przesłanek, licząc początek biegu terminu od dnia pojawienia się pierwszej z przesłanek. Wyjaśnienia wymaga tu pojęcie "niewypłacalność dłużnika". Niewypłacalność dłużnika - zaprzestanie płacenia długów, jako przesłanka ogłoszenia upadłości, musi mieć względnie trwały charakter, a powołana w tym zakresie ustawa wskazuje na dwutygodniowy termin, co oznacza, że dłużnik nie tylko od dwóch tygodni nie płaci długów, ale także nie będzie tego czynił w przyszłości z powodu braku niezbędnych środków. Jeżeli dłużnik nie wykonuje wymagalnych zobowiązań, nawet wobec tylko jednego spośród kilku wierzycieli a niespłacanie zobowiązania występuje przez okres co najmniej dwóch tygodni, wówczas występuje sytuacja uzasadniająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn (zob. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003, s. 41 i 42).

Mając na względzie przywołane regulacje prawa upadłościowego i naprawczego wskazać należy, że z przytoczonych przepisów wynika, iż każda z przesłanek niewypłacalności dłużnika obliguje go do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. O "właściwym czasie" do zgłoszenia upadłości decydują obiektywne przesłanki, a nie subiektywne przekonanie członka zarządu spółki. Należy zauważyć, że "właściwym czasem" do wszczęcia postępowania upadłościowego jest przede wszystkim czas odpowiedni ze względu na ochronę wierzycieli. Właściwy czas na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości to czas, w którym złożenie wniosku zapewnia wszystkim wierzycielom możliwość uzyskania równomiernego, chociaż tylko częściowego, zaspokojenia z majątku danego dłużnika. Każdy zatem z członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinien zadbać z należytą starannością o ochronę interesów wszystkich wierzycieli zagrożonych stanem niewypłacalności spółki i nie dopuścić, aby niektórzy z wierzycieli zostali zaspokojeni ze szkodą dla innych. Wniosek o ogłoszenie upadłości, może być, zatem uznany za zgłoszony we właściwym czasie, gdy wykazane zostanie, że zgłaszając go członek zarządu uczynił ze swej strony wszystko, by nie dopuścić do zniweczenia celu postępowania upadłościowego poprzez stworzenie sytuacji, w której tylko niektórzy wierzyciele są zaspokajani kosztem innych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2007 r. sygn. III SA/Wa 96/07). Niezbędne jest również posiadanie przez podmiot gospodarczy środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości rozpatrywać należy w odniesieniu do okresu pełnienia przez dany podmiot funkcji w zarządzie spółki. Jeżeli w tym okresie wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość, to zgłoszenie takiego wniosku jest obowiązkiem członka zarządu, którego zaniedbanie skutkuje odpowiedzialnością w trybie i na zasadach przewidzianych dla osób trzecich (wyrok NSA z dnia 13 lutego 2008 r., FSK 1605/06, LEX nr 449973).

W niniejszej sprawie odpowiedzialność za niedopuszczenie do pokrzywdzenia wierzycieli na skutek stanu niewypłacalności spółki spoczywała na jej zarządzie. Skarżący jako jedyny członek zarządu spółki był uprawniony i jednocześnie zobowiązany do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki oraz terminowości regulowania przez nią wymagalnych zobowiązań, jak również do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w przypadku stwierdzenia przesłanek dla ustalenia stanu niewypłacalności spółki. Tymczasem materiał dowodowy wskazuje na nie podejmowanie przez stronę działań mających na celu regulowanie wymagalnych zobowiązań spółki i reakcji na tę sytuację w postaci zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w celu ochrony wierzycieli.

W świetle przytoczonych wyżej uwag, zgodzić się trzeba z organem odwoławczym, że chybione jest twierdzenie skarżącego, iż przesłanką uwalniającą skarżącego od odpowiedzialności jest otwarcie z inicjatywy skarżącego przez Sąd Rejonowy dla W. w dniu 25 sierpnia 2003 r. postępowania układowego wobec spółki, a następnie zatwierdzenie w dniu 30 stycznia 2004 r. przyjętego na zgromadzeniu wierzycieli układu. Odpowiedzialność skarżącego dotyczy bowiem zaległości podatkowych za lata 2008 – 2009. Jeżeli spółka prowadzi wieloletnią działalność gospodarczą, to "właściwy czas" do złożenia stosownych wniosków, o których mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej może wystąpić więcej niż jeden raz. Wystąpienie do sądu o wszczęcie postępowania układowego "we właściwym czasie" w 2003 r. nie zwalnia członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeżeli ponownie wystąpił "właściwy czas" do złożenia kolejnego wniosku, tym razem o ogłoszenie upadłości spółki. Złożenie w trakcie działalności spółki wniosku o otwarcie postępowania układowego "we właściwym czasie" nie zwalnia członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki aż do zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej przez tę spółkę, niezależnie od tego, jak w następnych latach będzie kształtować się sytuacja finansowa spółki i czy ponownie wystąpi "właściwy czas".

Organy podatkowe słusznie uznały, że "właściwy czas" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki wystąpił najpóźniej w roku 2008 r., tj. w momencie zaprzestania regulowania wymagalnych zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2008 r. Natomiast wniosek o ogłoszenie upadłości spółki złożony w dniu 18 grudnia 2009 r. należy uznać za spóźniony, skoro Sąd Rejonowy dla W. postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2010 r. sygn. akt [...] oddalił ten wniosek z uwagi na brak środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania egzekucyjnego. Zgodzić się należy z organem podatkowym, że tylko zgłoszenie skutecznego wniosku może stanowić przesłankę uwalniająca od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu, spółka zaprzestała regulowania zobowiązań w podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2008 r. oraz zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za lata 2003 – 2008. Wskazany przez organy podatkowe w decyzji wykaz zaległości podatkowych spółki już uzasadniał złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Spółka nie zrealizowała również postanowień układu z wierzycielami, zatwierdzonego w dniu 30 stycznia 2004 r., nie spłacając znacznej części zobowiązań objętych układem, tj. 369.778,50 zł. Dodatkowo należy także wskazać, że przeprowadzona analiza danych za lata 2006 - 2008 wykazała, że zobowiązania spółki znacznie przekraczały aktywa spółki. Zasadnie zatem organy podatkowe przyjęły, że już od 2008 r. istniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Rozważenia wymaga również kwestia, czy niezgłoszenie skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nastąpiło bez winy skarżącego. Podkreślenia wymaga przy tym, że przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej nie wprowadza rozróżnienia, czy przesłanka braku winy, jako okoliczność wyłączająca odpowiedzialność osoby wchodzącej w skład zarządu spółki kapitałowej za zaległości podatkowe odnosi się wyłącznie do braku winy umyślnej, czy też braku winy nieumyślnej - przesłanka ta dotyczy obu wskazanych postaci winy. Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki dopiero wówczas, gdy wykaże, iż nie ponosi winy również nieumyślnej, a więc, że nie przewidywał i nie mógł w żaden sposób przewidzieć, iż zaistniała w danym momencie sytuacja finansowa Spółki wymagała zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego w celu zapewnienia ochrony interesów jej wierzycieli przed niewypłacalnością. W rozpatrywanej sprawie takie okoliczności nie zostały przez skarżącego zgłoszone. Natomiast bez znaczenia dla oceny tej przesłanki jest ustalenie, czy skarżący w roku 2003 w momencie wystąpienia o otwarcie postępowania układowego mógł przewidzieć pogorszenie sytuacji finansowej spółki w latach 2008 – 2009.

Wobec trwałego nierealizowania zobowiązań spółki wobec wierzycieli oraz wystąpienia stanu niewypłacalności spółki, jak również niestwierdzenia braku winy strony co do nie złożenia we "właściwym czasie" skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości - uzasadnione jest uznanie, że strona nie wykazała okoliczności, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Należy również zgodzić się z organem podatkowym, że skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, a w szczególności takiego mienia nie stanowi dochodzona przez spółkę wierzytelność od T.C. W dniu wydania orzeczenia w niniejszej sprawie postępowanie z powództwa spółki przeciwko T. C. o zapłatę nie zostało zakończone, ponieważ Sąd Apelacyjny we W. wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt [...] uchylił wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia 13 grudnia 2013 r. sygn. akt [...] w punktach II (zasądzenie od pozwanego kwoty 124.185,85 zł) i III (uiszczenie opłaty sądowej) i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu we W. do ponownego rozpoznania. Nie został natomiast zaskarżony punkt I wyroku Sądu Okręgowego we W., oddalający powództwo spółki w zakresie żądania wydania rzeczy.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2011 r. sygn. akt I FSK 899/10, że wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych wymaga wskazania mienia, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa, co w praktyce oznacza, iż egzekucja ta musi być realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela, a więc za majątek w powyższym rozumieniu nie mogą być uznane wierzytelności sporne. Za uprawnioną Naczelny Sąd Administracyjny uznał konstatację, że członek zarządu winien wskazać konkretny, rzeczywiście istniejący majątek, posiadający określoną wartość i nadający się do egzekucji.

Powyższych warunków nie spełnia natomiast wierzytelność spółki dochodzona w postępowaniu cywilnym. Wierzytelność spółki pozostaje nadal sporna i w konsekwencji nie jest to mienie, które może stanowić przedmiot postępowania egzekucyjnego, umożliwiający zaspokojenie zaległości podatkowych.

Sąd nie stwierdził przesłanek do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zgodnie z tym przepisem sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania, którego wynik będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona (postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt I GZ 27/12, LEX nr 1136610). Natomiast wynik toczącego się postępowania z powództwa spółki o zapłatę wobec jej dłużnika nie ma charakteru prejudycjalnego dla postępowania w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki, ponieważ w postępowaniu cywilnym nie jest rozstrzygane zagadnienie niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej.

Wobec powyższego nieuzasadniony jest zarzut odnośnie naruszenia przez organy podatkowe art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej.

Postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami przewidzianymi w przepisach Ordynacji podatkowej w szczególności z uwzględnieniem art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, albowiem podjęto działania mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy. Zgromadzono i dopuszczono jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie było sprzeczne z prawem, jak też szczegółowo rozpatrzono cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Nie znajduje uzasadnienia postawiony w pkt 2 petitum skargi zarzut naruszenia art. 182 Ordynacji podatkowej (bez wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu), ponieważ w sprawie nie wystąpiła konieczność wystąpienia do instytucji finansowych w celu uzyskania informacji dotyczących strony postępowania, czyli skarżącego. Natomiast szczegółowe i wyczerpujące uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, uwzględniające cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, odpowiada wymogom określonym w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.