Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 217/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 2, art. 15 § 1 pkt. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 22 § 2 i 3 pkt. 2, art. 22 § 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 101 ust. 1, art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. R. o skierowanie i dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy [...] zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jaki zaistniał pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta [...] w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. R. o skierowanie i dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z [...] lipca 2018r. J. R. zameldowana w [...] ul. [...], zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) w [...] z prośbą o skierowanie i dofinansowanie jej pobytu w Domu Pomocy Społecznej w [...], Gmina [...]. Podczas pobytu u siostry w miejscowości [...], Gmina [...], uległa ona w dniu [...] lipca 2018r. nieszczęśliwemu wypadkowi i złamała obie nogi. Po pobycie w szpitalu w ZOZ [...] w dniu [...] lipca 2018 r. została skierowana do Oddziału ZOZ Zakładu Opiekuńczo - Leczniczego w Straszęcinie gmina [...], gdyż wymagała nadal po wypadku całodobowej opieki.

Następnie MOPS w [...] pismem z dnia [...] lipca 2018r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gminie [...] na terenie której przed wypadkiem przebywała J. R. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Przed wypadkiem J. R. zamieszkiwała u swojej siostry na terenie gminy [...], co wynika m.in. z pisma ZUS dotyczącego waloryzacji emerytury, która to korespondencja była tam przesyłana.

Następnie MOPS w [...] przekazał następnie sprawę do GOPS w [...], który to pismem z dnia [...] września 2018 r nr [...] na podstawie art. 65 k.p.a. przekazał dokumenty do MOPS w [...] według właściwości.

W dniu [...] września 2018 r. J. R. złożyła oświadczenie, z którego wynikało, że jej centrum życiowe znajduje się w [...], tam mieszka i żyje. Ponadto posiada mieszkanie komunalne które stale opłaca. Nieszczęśliwy wypadek uniemożliwił jej powrót do domu w [...]. Siostra z uwagi na wiek nie mogła jej zapewnić opieki.

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], nie wszczynając sporu kompetencyjnego, przekazał dokumenty dotyczące skierowania do domu pomocy społecznej J. R. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...].

Wójt Gminy [...] wskazał, że aktualnie Zakład Opiekuńczo - Leczniczy w [...] jest miejscem gdzie przebywa J. R., a stan ten trwa od lipca 2018r. Przebywa tam z powodu nieszczęśliwego wypadku - złamania obu kości udowych. Pobyt w Zakładzie jest wynikiem nieszczęśliwego wypadku i uniemożliwia jej powrót do domu. J. R. złożyła oświadczenie z którego wynika, że jej centrum życiowe znajduje się w [...], tam ma mieszkanie i tam jest jej centrum życiowe.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Prezydent Miasta [...] wskazał, że J. R. w marcu 2018 r. przebywała u swojej siostry w [...]. Ponadto Prezydent Miasta [...] wskazał na decyzję ZUS z [...] marca 2018 r. z aktualnym adresem w [...] - do przekazywania świadczenia pielęgnacyjnego. Wybór placówki leczniczej w [...] gmina [...] był, zdaniem Prezydenta Miasta [...] świadomym i logicznym wyborem J. R..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kwestie dotyczące sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych jakie powstają między organami administracji publicznej reguluje przepis art. 22 k.p.a. oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.")

Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Spór taki może powstać w sprawie załatwianej przez organy administracji, należącej do spraw z zakresu administracji publicznej.

W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy [...] i Prezydentem Miasta [...] jest sporem negatywnym o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku J. R. o skierowanie i dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej.

Zasady ustalania właściwości miejscowej w sprawach z zakresu pomocy społecznej określa przepis art. 101 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508, dalej powoływanej jako u.p.s.) stwierdzający, że generalnie właściwość ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei art. 59 ust.1 u.p.s. przyznający gminie kompetencje w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej stanowi, że decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Oba przepisy korespondują ze sobą i wynika z nich, że właściwy miejscowo jest organ gminy miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" i w tej kwestii należy odwołać się do przepisów kodeksu cywilnego. Art. 25 k.c. przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej nakazuje rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o aktualne centrum życiowej działalności człowieka. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w której koncentrują się jej czynności życiowe i to bez względu na adres jej zameldowania. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, a mianowicie ześrodkowania aktywności życiowej w określonej miejscowości.

Nie budzące wątpliwości okoliczności faktyczne sprawy są takie, że J. R. jest zameldowana w [...], gdzie według jej oświadczenia miała swoje centrum życiowe. W czasie odwiedzin u rodziny w miejscowości [...] na terenie Gminy [...] w dniu [...] lipca 2018r. uległa jednak poważnemu wypadkowi, który uniemożliwił jej samodzielne poruszanie się. Bezpośrednio po wypadku przebywała w szpitalu w [...], a następnie w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym w [...] położonym na terenie Gminy [...]. Już [...] lipca 2018r., jeszcze w czasie pobytu w szpitalu w [...] zwróciła się z wnioskiem o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w [...].

Powyższe okoliczności wskazują na to, że pobyt J. R. w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym w [...] nie wiąże się z zamiarem stałego pobytu w tym miejscu. Jej obecność w tym Zakładzie jest przejściowa i wiąże się z obrażeniami, których doznała w wyniku wypadku oraz koniecznością leczenia i opieki, a jej zamiarem, jasno sformułowanym we wniosku, jest zamieszkanie w Domu Pomocy Społecznej w [...].

Sam fakt wskazania w decyzji ZUS z [...] marca 2018r. miejscowości Braciejowice, będącej miejscem zamieszkania siostry J. R., jako jej adresu - nie może skutecznie podważyć twierdzenia wnioskodawczyni o tym, że jej miejscem zamieszkania jest [...].

Wnioskodawczyni jest bowiem osobą w podeszłym wieku i racjonalne było wskazanie przez nią adresu aktualnego pobytu u siostry w celu doręczania świadczeń emerytalnych w czasie nieobecności w miejscu zamieszkania. Nie jest to natomiast wystarczająca przesłanka, by uznać, że przebywanie u siostry wiązało się z zamiarem zmiany miejsca stałego pobytu, którym było Miasto [...].

W tej sytuacji uznać należało, że nie doszło do zmiany miejsca zamieszkania wnioskodawczyni w rozumieniu art. 25 k.c. i organem właściwym do rozpoznania jej wniosku jest Prezydent Miasta [...].

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.