Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2233/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2007 r. sprawy ze skargi A.K., M.K., I.F., L.Z. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę –


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r, znak: [...], Minister Gospodarki działając na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 157 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu wniosku A.K., M.K., I.F., L.Z. - reprezentowanych przez adwokata W.N., odmówił stwierdzenia nieważności:

I. orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] listopada 1949 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. D.

II. orzeczenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] sierpnia 1956 r. w

sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo — odbiorczego przedsiębiorstwa pn.

D., w części dotyczącej zabudowanej nieruchomości o powierzchni 612 m2 /księga wieczysta R. [...]/

Organ orzekający stwierdził, że ww. decyzje nacjonalizacyjne zostały wydane zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawnymi. Powyższe uzasadniono tym, że przedsiębiorstwo pn. D. spełniało kryteria jego nacjonalizacji wskazane w ustawie z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej /Dz. U. R.P. Nr 3, poz. 17 zwanej dalej: ustawa nacjonalizacyjna/ w kontekście rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. w sprawie określenia kategorii przedsiębiorstw przemysłu poligraficznego i drukarń, przechodzących na własność Państwa oraz trybu postępowania przy przekazywaniu drukarń w użytkowanie, a więc istniały przesłanki do przejęcia na własność Państwa omawianej drukarni. Natomiast w odniesieniu do nieruchomości, położonej w R. przy ul. B. ustalono, iż w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, stanowiła ona składnik majątkowy ww. drukarni i była niezbędna do jej prawidłowego funkcjonowania.

Pismem z dnia 4 lipca 2006 r. pełnomocnik A.K., M.K., I.F., L.Z. , wniósł "o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] czerwca 2006 i wydanie decyzji odnośnie zwrotu prawa własności zgodnie z wnioskiem z dnia 16 maja 2002, ewentualnie z uwagi na zakup nieruchomości przez B i E. K. ustalenie, iż orzeczenie Ministra Przemysłu Drobnego Rzemiosła z dnia [...] czerwca 1955 jak i zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 o przejęciu na własność nieruchomości zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa". Ponadto pełnomocnik skarżący w uzasadnieniu ww. wniosku podniósł, iż "zarówno ilość dwóch maszyn w miesiącu lutym 1946 r. jak i późniejsze sprowadzenie maszyn (niewiadomo przez kogo sprowadzono te maszyny) nie mogły stanowić o przesłankach dopuszczalności nacjonalizacji — małego zakładu rzemieślniczego jakim była drukarnia. Nie można zgodzić się, aby zasada wyrażona (...) "super ficies solo cedit" mogła być zastosowana dla celów nacjonalizacji, albowiem chodzi w danym przypadku wyłącznie o zasady nacjonalizacji. Dokonane zatem ustalenia co do wykorzystania nieruchomości i dla jakich celów bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy uzasadnia wątpliwości, których nie można pominąć. Należy również wskazać, iż nacjonalizacja odnośnie realizacji w PRL była przeprowadzona niezgodnie z prawem. W praktyce Państwo przejęło mały zakład pracy i to bez żadnego odszkodowania po dzień dzisiejszy. Powoływanie się na wyznaczony kierunek orzecznictwa Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego nie może mieć decydującego wpływu na prawidłowe rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, gdyż istotnie rażąco naruszono prawo". Równocześnie w omawianym wniosku pełnomocnik skarżących wskazał, iż nie zostały jeszcze ujawnione w dotychczasowej sprawie wszystkie dowody, w związku z tym wniósł "o dopuszczenie dowodu odnośnie informacji Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego w R. celem ustalenia czy zabudowany budynek był przemysłowym czy mieszkalnym, a nadto o dopuszczenie dowodu z przesłuchania M.K. na okoliczność, iż budynek był mieszkalny, stanowił centrum życiowe rodziny państwa K. i mieścił się w budynku warsztat pracy — drukarnia, w której były zatrudnione dwie lub trzy osoby".

W wyniku rozpoznania niniejszego wniosku Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] września 2006r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 127 § 3 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ w skazał, iż po ponownym przeanalizowaniu całości zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego — organ orzekający nie znalazł podstaw do zmiany swojej decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r.

W dacie bezpośrednio poprzedzającym nacjonalizację przedsiębiorstwo pn. D. stanowiło wyłączną własność M.K. i zorganizowane było na nieruchomości położonej w R. ul. [...], objętej księgą wieczystą R., [...]/ o łącznej powierzchni 612 m2. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] lutego 1951 r., prawo własności przedmiotowej nieruchomości było zapisane na rzecz M.K.

Mocą zarządzenia Ministra Informacji i Propagandy z dnia [...] marca 1947 r. przedsiębiorstwo pn. D., zostało umieszczone w trzecim wykazie przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa na zasadzie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej /Dz. U. R.P. Nr 3, poz. 17/ /dalej: ustawa nacjonalizacyjna/ ogłoszonym w Monitorze Polskim z dnia [...] marca 1947 r. /Nr [...]/. Stosownie do art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej /w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 20 grudnia 1946 r. o zmianie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej /Dz. U. Nr 72, poz. 394/ "orzeczenie w trybie niniejszego artykułu mogło nastąpić tylko wówczas, jeżeli przed dniem 31 marca 1947) zostało wszczęte postępowanie o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa". Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2001 r. sygn. akt III RN 176 00 OSNAP 2001/16/503/ datą wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego wobec przedsiębiorstwa na podstawie przepisów art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej jest data ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa wykazu przedsiębiorstw przechodzących na rzecz Państwa lub innych osób prawnych prawa publicznego oraz przejmowanych na własność Państwa /17 i 24 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16 poz. 62 ze zm.). Skoro za datę wszczęcia postępowania administracyjnego "z urzędu" należy uważać dzień, w którym strona została poinformowana przez organ

o wszczęciu postępowania administracyjnego /postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 1981 r. SA 654/81/ - w omawianym wypadku byłby to dopiero dzień [...] marca 1947 r, czyli data publikacji Monitora Polskiego Nr [...], w którym opublikowano trzeci wykaz podlegających nacjonalizacji przedsiębiorstw, a pośród nich także firmy: D. Oznacza to, że postępowanie w sprawie nacjonalizacji przedmiotowego przedsiębiorstwa zostało wszczęte przed dniem 31 marca 1947 r., a więc zgodnie z wymaganiem prawnym określonym w art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej /w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 20 grudnia 1946 r.. Pismem z dnia 7 czerwca 1947 r. M.K., wniósł, za pośrednictwem Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej odwołanie do Głównej Komisji do spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw "w związku z upaństwowieniem, według zarządzenia Kierownika Ministerstwa Informacji i Propagandy z dnia [...] (...) drukarni w R. Następnie pismem z dnia 23 czerwca 1947 r. adwokat J.L., działający /zgodnie z załączonym pełnomocnictwem z dnia 4 czerwca 1947 r./ w imieniu M.K. podtrzymał ww. podanie M.K., Po rozpatrzeniu tych zarzutów i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w dniu 9 września 1949 r. Główna Komisja do spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. postanowiła przedstawić Ministrowi Przemysłu Lekkiego wniosek o wydanie orzeczenia o przejęciu omawianej drukarni na własność Państwa, uznając, iż spełnia ona kryteria wskazane w ustawie nacjonalizacyjnej. Orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] listopada 1949 r. wydanym w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego przejęte zostało na własność Państwa m.in. przedsiębiorstwo pn. D. Jako podstawę prawną przejęcia omawianego zakładu powołano art. 3 ust. 1 lit. A pkt 17 i ust. 5 art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Zgodnie z ww. art. 3 ust. 1 lit. A pkt 17 ustawy nacjonalizacyjnej, za odszkodowaniem przejmuje Państwo na własność przedsiębiorstwa górnicze i przemysłowe, stanowiące przemysł poligraficzny i drukarnie. Zawarte zaś w art. 3 ust. 1 lit. A in fine tej ustawy upoważnienie ustawowe, zobowiązywało Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia m. in., które kategorie wielkiego i średniego przemysłu

poligraficznego przechodzą na własność Państwa, a co do drukarń również, które z nich mają być przekazane na własność organizacji politycznych lub społecznych. Stosowne rozporządzenie w tej mierze wydała Rada Ministrów w dniu 22 kwietnia 1949 r. i weszło ono w życie z dniem ogłoszenia, tj. 30 kwietnia 1949 r. /rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. w sprawie określenia kategorii przedsiębiorstw przemysłu poligraficznego i drukarń, przechodzących na własność Państwa oraz trybu postępowania przy przekazywaniu drukarń w użytkowanie (Dz. U. Nr 26, poz. 193). Rozporządzenie to w 1 ust. 1 lit. A określa kategorie zakładów graficznych, drukarnie oraz litografie posiadające: maszynę rotacyjną lub maszynę do składania /linotyp, monotyp i intertyp/ albo maszynę płaską

0 formacie cm długości i 86 cm szerokości, bądź też większym /pkt a/, ewentualnie

posiadające więcej niż dwie maszyny płaskie o formacie mniejszym niż 61 cm

długości i 86 cm szerokości /pkt b/, które podlegają przejęciu na własność Państwa.

W kontekście zarzutów skarżącego należy podnieść zatem, iż żaden z ww. przepisów nie wskazywał, iż podstawą ustaleń kryteriów nacjonalizacji drukarń miało być zaliczenie ich do wielkiego czy średniego przemysłu poligraficznego lub też zdolność zatrudnienia. Zarzut wnioskodawcy w tym zakresie jest zatem w sposób oczywisty nietrafny. Zgromadzone w sprawie materiały archiwalne dokumentują, że przedmiotowa drukarnia posiadała w dniu 5 lutego 1946 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, maszyny drukarskie kwalifikujące ją do nacjonalizacji zgodnie z kryteriami przyjętymi w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. w sprawie określania kategorii przedsiębiorstw przemysłu poligraficznego i drukarń przechodzących na własność Państwa /1 ust. 1 lit. A pkt a/. W szczególności zgodnie z kwestionariuszem, sporządzonym według stanu na dzień 5 lutego 1946 r., na stan zamaszynowienia przedsiębiorstwa, składały się m.in. 2 maszyny płaskie pełnoformatowe. Niezależnie od powyższego należy dodać, iż z treści ww. kwestionariusza dodatkowo wynika, że po dniu 5 lutego 1946 r. przybyły dodatkowo do przedmiotowego przedsiębiorstwa m.in.: 1 maszyna płaska pełnoformatowa z R. oraz 1 maszyna płaska pełnoformatowa — własność Drukarni Barwika w R.. Okoliczność ta nie może być jednak brana pod uwagę, bowiem wszelkie ustalenia w omawianym zakresie winny być dokonywane na dzień wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, tj. 5 lutego 1946 r. Fakt nie wzięcia pod uwagę tych dodatkowych maszyn przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy był wyraźnie

1 jednoznacznie stwierdzony w skarżonej decyzji, zatem niezrozumiałe i całkowicie nietrafne są dywagacje pełnomocnika wnioskodawców na temat braku wpływu tych maszyn na dopuszczalność nacjonalizacji przedmiotowej drukarni. Jednakże w załączniku Nr 2 do protokołu zdawczo — odbiorczego z przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. D. sporządzonym [...] kwietnia 1950 r., obejmującym wykaz maszyn i urządzeń produkcyjnych stanowiących własność M.K., wykazano, iż w dniu 5 lutego 1946 r. w przedmiotowym przedsiębiorstwie znajdowała się 1 maszyna płaska A. o formacie 103 x 73, Nr [...], rok budowy 1914, a dodatkowo 1 maszyna płaska U., o formacie 14 x 68, rok budowy 1907.

Mając powyższe na uwadze należy organ uznał, iż przedsiębiorstwo pn. D. spełniało kryteria jego nacjonalizacji wskazane w art. 3 ust. 1 lit. A pkt 17 ustawy nacjonalizacyjnej w kontekście rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 1949 r. w przedmiocie określenia kategorii przedsiębiorstw poligraficznych i drukarń przechodzących na własność Państwa, a więc istniały przesłanki do przejęcia na własność Państwa omawianej drukarni. W tym stanie rzeczy, Minister Gospodarki stwierdził, że orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] listopada 1949 r. wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. D. zostało wydane zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami, a zatem nie było dotknięte wadliwością stanowiącą przesłankę stwierdzenia jego nieważności.

W związku natomiast z faktem, iż wnioskodawcy wystąpili pismem z dnia 16 maja 2002 r.,, o wydanie stosownych decyzji umożliwiających zwrot prawa własności (...) odnośnie nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] a zapisanej w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w R . ", żądanie to, mając na uwadze art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, zostało potraktowane przez Ministra jako podanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] sierpnia 1956 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo — odbiorczego przedsiębiorstwa pn. D, w części dotyczącej zabudowanej nieruchomości o powierzchni 612 m2 /księga wieczysta R. [...] /. W związku z tym należało stwierdzić co następuje.

Zarządzeniem Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r. [...] Zakłady Graficzne w K. zostały wyznaczone do objęcia ww. drukarni wraz z nieruchomością, na której funkcjonowało omawiane przedsiębiorstwo. Objęcie poszczególnych składników majątkowych ww. przedsiębiorstwa nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] kwietnia 1950 r. Ogłoszenie o terminie jego sporządzenia zostało opublikowane, na podstawie § 73 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62), w [...] Dzienniku Urzędowym z dnia [...] marca 1950 r., Nr [...]. Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1956 r. Minister Przemysłu Drobnego i Rzemiosła zatwierdził powyższy protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa pn. D., stwierdzając, że składniki majątkowe nim objęte stanowią część składową przedmiotowej drukarni i przechodzą na własność Państwa. Tym samym wskazany wyżej protokół zdawczo-odbiorczy stał się integralną częścią orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] listopada 1949 r. Na jego podstawie na własność Państwa wraz z omawianym przedsiębiorstwem przeszła m.in., jako jego integralna część, nieruchomość położona w R., przy ul. [...], oznaczona Nr. hip. w księdze wieczystej [...], stanowiąca własność M.K. Podstawę prawną omawianego orzeczenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] sierpnia 1956 r., stanowił 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r., w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa /Dz. U. R. P. Nr 16 poz. 62/, wydanego na podstawie wskazanej wyżej ustawy nacjonalizacyjnej, stanowiący, że osoba lub organizacja gospodarcza wyznaczona do sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego winna przedstawić właściwemu ministrowi do zatwierdzenia protokół zdawczo-odbiorczy wraz ze zgłoszonymi uwagami i zarzutami. Zgodnie z pkt 2 w/w " zatwierdzając protokół zdawczo-odbiorczy, właściwy Minister zobowiązany był do rozpatrzenia zgłoszonych uwag i zarzutów oraz ustalenia, które składniki majątkowe objęte tym protokołem stanowią część składową przedsiębiorstwa i przechodzą lub zostają przejęte wraz z nim na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego. Zatwierdzony protokół zdawczo-odbiorczy stawał się integralną częścią orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego. Analiza całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że przy podejmowaniu ww. orzeczenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła, w części dotyczącej nieruchomości położonej w R., przy ul. [...], oznaczonej nr. hip. w księdze wieczystej [...], stanowiącej własność M.K., nie zostało rażąco naruszone prawo. Przywołany w orzeczeniu ww. Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] listopada 1949 r. art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej wskazywał, że przedsiębiorstwa przejęte na zasadzie przepisu art. 2 lub art. 3 przechodzą na rzecz Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego w całości wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami (prawo do firmy, patenty, licencje, znaki towarowe, użytkowe itp.), wolne jednak od obciążeń i zobowiązań z wyjątkiem zobowiązań o charakterze publiczno-prawnym, zobowiązań na rzecz polskich osób prawnych prawa publicznego, zobowiązań na rzecz osób prawnych, stanowiących własność polskich osób prawnych prawa publicznego, służebności gruntowych oraz zobowiązań, mających swe źródło w stosunku najmu pracy lub odpowiedzialności za czyny niedozwolone.

Zgodnie z art. 6 ustawy nacjonalizacyjnej na przedsiębiorstwo składa się majątek ruchomy i nieruchomy i wszelkie prawa, tj. prawo do firmy, licencje, znaki użytkowe, towarowe. Wskazany przepis w ocenie organu dawał podstawę do przejęcia całego majątku przedsiębiorstwa, który obejmował wszystkie składniki niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania, niezależnie od tego czyją stanowiły własność. Brzmienie powołanego przepisu przewiduje bowiem wprost przejście na własność Państwa "całości" przedsiębiorstwa wraz z nieruchomym ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami. Jeżeli zatem określony składnik mienia wchodził w skład struktury przedsiębiorstwa, to niezależnie od stosunków własnościowych reguł jego wprowadzenia do przedsiębiorstwa podlegał on nacjonalizacji. Zamiarem ustawodawcy zmierzającym do przejęcia przedsiębiorstw, wynikającym wprost z art. 1 w związku z art. 6 ustawy nacjonalizacyjnej, było objęcie upaństwowieniem przedsiębiorstwa jako jednostki organizacyjnej zdolnej do prowadzenia działalności gospodarczej w podstawowej gałęzi gospodarki narodowej w warunkach zabezpieczających jego dalsze funkcjonowanie i zdolność produkcyjną. Zdecydowanego odróżnienia wymaga więc zdaniem organu, pojęcie struktury

przedsiębiorstwa od zagadnienia własności jego poszczególnych elementów. Uregulowania zawarte w § 75 w/w rozporządzenia wykonawczego, przewidywały w szczególności, konieczność wymienienia w protokole zdawczo-odbiorczym wszystkich składników przedsiębiorstwa oraz praw, zobowiązań przedsiębiorstwa, możliwości włączenia przed dniem wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej składników majątkowych innego przedsiębiorstwa lub stanowiącego własność osoby nie podpadającej pod przepis art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej ( § 75 ust. 2), potrzebę wzmianki szczegółowo określającej składniki przedsiębiorstwa. Dla właścicieli tych składników majątkowych rozporządzenie przewidywało ( § 75 ust. 3) wypłatę odszkodowania, jak dla wierzycieli przedsiębiorstwa (art. 6 ust. 2 ustawy nacjonalizacyjnej).

W tym stanie rzeczy, przedmiotem oceny dokonywanej przez Ministra Gospodarki w aspekcie wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanki art. 156 § 1 pkt 2 Kpa była okoliczność, czy przedmiotową nieruchomość można uznać za włączoną do składników przedsiębiorstwa przed dniem wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej oraz, czy była ona niezbędna do jego prawidłowego funkcjonowania.

Minister Gospodarki w ramach postępowania nieważnościowego zobowiązany był do oceny orzeczenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] sierpnia 1956 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo — odbiorczego przedsiębiorstwa pn. D., w części dotyczącej zabudowanej nieruchomości o powierzchni 612 m2, w zakresie ewentualnego występowania naruszeń prawa, określonych w art. 156 § 1 Kpa, stanowiącym, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotknięta jest kwalifikowaną wadliwością, a zwłaszcza, gdy wydana została bez podstawy prawnej bądź z rażącym naruszeniem prawa.

Z protokołu zdawczo — odbiorczego z dnia [...]kwietnia 1950 r., sporządzonego zgodnie z § 75 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r., wynika, iż "przejmowane przedsiębiorstwo jest drukarnią, położoną w R., przy ul. [...] i stanowi własność M.K., Drukarnia ta położona jest w nieruchomości, oznaczonej Nr. hip. w Ks. wiecz. [...] domy, stanowiącej również własność M.K., przebywającego stale za granicą (we Francji). Na nieruchomości tej znajdują się: masywny budynek przemysłowy — częściowo podpiwniczony, jednopiętrowy. Budynek posiada dwie kondygnacje, przykryty papą. Budynek posiada 519,2 m 2. Na parterze budynku mieszczą się: zecernia ręczna i maszynowa, hala maszyn, magazyn papieru i biura drukarni. Na 1-szym piętrze mieści się: introligatornia, świetlica, kuchnia, łazienka dla pracowników, pokój służbowy dla kierownika oraz jedno mieszkanie używane również na magazyn". Dodatkowo, przedmiotowy protokół zdawczo — odbiorczy z dnia [...] kwietnia 1950 r. potwierdza fabryczny charakter omawianej nieruchomości oraz to, że była ona niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedmiotowego przedsiębiorstwa, bowiem wskazuje również, że "do wojny 1939 r. drukarnia wykonywała druki akcydensowe i częściowo wydawnictwa. W czasie okupacji drukarnia prowadzona była przez komisarza, wyznaczonego przez okupanta, wykonując te same roboty. W marcu 1945 r. drukarnia została przejęta pod zarząd państwowy i wykonuje druki akcydensowe dla przemysłu i handlu". W tym stanie rzeczy organ orzekający stwierdza, że bez znaczenia dla oceny, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła składnik przedsiębiorstwa pn. D. [...], jest okoliczność, iż we wniosku z dnia 16 maja 2002 r., adwokat W.N., działający w imieniu A.K., M.K., I.F., L.Z. , podniósł, że przedmiotowa "nieruchomość stanowiła budynek, który częściowo był lokalem mieszkalnym, a częściowo mieściła się w tym budynku drukarnia", bowiem cały budynek stanowił wraz z nieruchomością, na której był posadowiony pod względem własnościowym niepodzielną całość /zgodnie z zasadą super ficies solo cedit/ i tylko z uwzględnieniem powyższej zasady przedmiotowa zabudowana nieruchomość położona w R., ul. [...] mogła przejść na własność Państwa jako integralny składnik przedmiotowego przedsiębiorstwa, niezbędny do jego prawidłowego funkcjonowania. Lokal mieszkalny nie stanowił przy tym odrębnego prawa własności od pozostałej części przedmiotowej nieruchomości. Bez omawianej nieruchomości znacjonalizowane przedsiębiorstwo nie mogło zatem funkcjonować w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, bowiem był to jedyny budynek, w którym zorganizowana była drukarnia /w szczególności obejmowała ona cały parter oraz część drugiej kondygnacji/. Należy przy tym nadmienić, iż nieruchomość ta stanowiła składnik majątkowy omawianego przedsiębiorstwa jeszcze przed II wojną światową i w jej trakcie. Stan ten istniał również w dniu 5 lutego 1946 r. W niniejszym postępowaniu nieważnościowym istotny jest charakter i przeznaczenie zabudowanej nieruchomości w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, tj. w dniu 5 lutego 1946 r., a zgodnie ze wskazanym wyżej materiałem dowodowym była to nieruchomość, ze względu na swój charakter zabudowy, niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa i wykorzystywana dla jego potrzeb.

Z uwagi na fakt, iż dokumentacja zgromadzona w sprawie w sposób pełny i jednoznaczny wyjaśniała charakter oraz sposób użytkowania i wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości przez ww. drukarnię w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, organ orzekający uznał, iż niecelowym byłoby dopuszczenie/wnioskowanego przez pełnomocnika skarżących/ dowodu z przesłuchania M.K. — syna właściciela, czyli osoby zainteresowanej niniejszym rozstrzygnięciem, pozwalającego na określenie w jakim stopniu w dacie 5 lutego 1946 r. zabudowany budynek położony w R. na nieruchomości o powierzchni 612 m2 /księga wieczysta R. [...] był budynkiem mieszkalnym, a w jakim stopniu był to budynek przemysłowy - gdyż, nie mogłoby to wnieść niczego nowego do sprawy.

Mając na uwadze przedstawiony powyżej stan faktyczny i prawny sprawy, organ stwerdził, iż przy wydawaniu ww. decyzji nacjonalizacyjnej /w części dotyczącej omawianej nieruchomości/ nie zostały rażąco naruszone przepisy prawa materialnego, czy proceduralnego. Jak bowiem wyżej ustalono przedmiotowa nieruchomość była niezbędna do prawidłowego funkcjonowania ww. drukarni i stanowiła jej składnik majątkowy w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej. Wobec powyższego Minister Gospodarki stwierdził, iż przedmiotowe orzeczenie Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] sierpnia 1956 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo — odbiorczego przedsiębiorstwa pn. D. w części dotyczącej zabudowanej nieruchomości o powierzchni 612 m2 /księga wieczysta R., [...]/, nie nosi cech rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

W tym stanie rzeczy, organ orzekający uznał wszystkie zarzuty strony skarżącej za bezzasadne i nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosków A.K.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik wnioskodawców A.K., M.K., I.F., L.Z. Zarzucił on niniejszej decyzji błędne przyjęcie, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej drukarni M.K. położonej w R. przy ulicy [...] bowiem w ocenie pełnomocnika skarżących istnieją podstawy do stwierdzenia, iż orzeczenie numer 22 Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 15.11.1949 oraz orzeczenie Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia 10.08.1956 odnośnie zabudowanej nieruchomości położonej w R. ul. [...] o powierzchni 612 m2, zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, a to wskutek nie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron, a w szczególności M.K. zamieszkałego w L. we Francji. Zachodzą zatem warunki do stwierdzenia, iż zaskarżone orzeczenia zostały wydane z naruszeniem prawa. Wobec naruszenia prawa i interesu prawnego wnioskodawców wnoszę o uchylenie zaskarżonych decyzji celem wyjaśnienia w sposób prawidłowy zarówno stanu prawnego jak i faktycznego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazał, iż jak wynika z przeprowadzonego postępowania brak jest poza dokumentami znajdującymi się w aktach niniejszej sprawy jakichkolwiek innych dowodów na podstawie których można ustalić stan faktyczny odnośnie przedsiębiorstwa drukarni " M.K. położonej w R. ul. [...], z tych właśnie względów został złożony wniosek w postępowaniu z daty 25.09.2006 celem przesłuchania M.K. (syna ) w charakterze strony. Powołane wyżej decyzje nie ustosunkowały się i nie wyjaśniły przyczyn odmowy przeprowadzenia tego wniosku dowodowego.

Jedynym dokumentem są protokoły zdawczo-odbiorcze przejmowania nieruchomości, odnośnie której to treści protokołów ustosunkowano się w piśmie z dnia 25.09.2006. Gdyby dopuszczono dowód z przesłuchania stron- M.K. to okazałoby się "iż stan faktyczny odnośnie nieruchomości jak i tzw. drukarni przedstawia się następująco: zmarły M.K. w roku 1919 był wydawcą gazety,, [...]" w G.. Po [...] miasto G. pozostało po niemieckiej stronie. W związku z powyższą sytuacją w 1921 roku M.K. ( ojciec) zakupił w R. stary budynek "który przebudował dostosowując go do swych potrzeb . W budynku tym mieściła się redakcja gazety "[...]" i " [...]", była maszyna drukarska dla potrzeb, wydawnictwa tych gazet, a nadto mieszkanie dla rodziny M.K.. A zatem nie była to drukarnia w rozumieniu przedsiębiorstw poligraficznych i drukarń, o których jest mowa w ustawie nacjonalizacyjnej. M.K. udał się na emigrację do Francji w 1927 roku i tam zaczął wydawać gazetę "[...]", redakcję gazety w R. pozostawił redaktorowi naczelnemu I. K. " który obecnie nie żyje, potem nastąpiła wojna i losy budynku są znane. W tej sytuacji skoro nieruchomość została sprzedana, nastąpił nieodwracalny skutek. Pozostaje jedynie stwierdzenie, iż nacjonalizacja i przejęcie nieruchomości jak i rzekomej "drukarni" nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie .

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zrn), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2006r. utrzymująca w mocy poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2006r., odmawiająca stwierdzenia nieważność:

I. orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] listopada 1949 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. D. oraz,

II. orzeczenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] sierpnia 1956 r. w

sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo — odbiorczego przedsiębiorstwa pn.

D., w części dotyczącej zabudowanej nieruchomości o powierzchni 612 m2 /księga wieczysta R., powiat R., tom [...] wykaz [...].

Dokonanie oceny zgodności tej decyzji z prawem, poddane jest więc specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma bowiem w prawie bardzo istotne znacznie. Przede wszystkim z tego powodu, że jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Przepis art. 156 § 1 k.p.a. nakłada zatem na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004r. Sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994r. sygn. akt V SA 535/94) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne -skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż w ocenie Sądu zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki , jak również poprzedzająca ją decyzja tegoż organu z dnia [...] czerwca 2006r.. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym konieczność ich uchylenia. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm), Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne

naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu okoliczności sprawy wskazują, iż kwestionowane w skardze rozstrzygnięcia Ministra Gospodarki orzekające o odmowie stwierdzenia nieważności wymienionego wyżej orzeczenia nr 22 Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 15 listopada 1949 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Drukarnia M.K. — Rybnik, ul. [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia 10 sierpnia 1956 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo — odbiorczego przedsiębiorstwa pn. D., w części dotyczącej zabudowanej nieruchomości o powierzchni 612 m2 /księga wieczysta R. [...]/. są zasadne.

Jak wynika z akt sprawy w dacie bezpośrednio poprzedzającym nacjonalizację przedsiębiorstwo pn. D. stanowiło wyłączną własność M.K. i zorganizowane było na nieruchomości położonej w R., ul. [...] /następnie ul. [...]/, objętej księgą wieczystą R. [...], o łącznej powierzchni 612 m2. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] lutego 1951 r., prawo własności przedmiotowej nieruchomości było zapisane na rzecz M.K..

Mocą zarządzenia Ministra Informacji i Propagandy z dnia 4 marca 1947 r. przedsiębiorstwo pn. Drukarnia M.K. — Rybnik, ul. [...], zostało umieszczone w trzecim wykazie przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa na zasadzie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej /Dz. U. R.P. Nr 3, poz. 17/ /dalej: ustawa nacjonalizacyjna/ ogłoszonym w Monitorze Polskim z dnia 25 marca 1947 r. /Nr 40/. Stosownie do art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej /w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 20 grudnia 1946 r. o zmianie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej /Dz. U. Nr 72, poz. 394/ "orzeczenie w trybie niniejszego artykułu mogło nastąpić tylko wówczas, jeżeli przed dniem 31 marca 1947) zostało wszczęte postępowanie o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa". W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego za datę wszczęcia postępowania administracyjnego "z urzędu" należy uważać dzień,

w którym strona została poinformowana przez organ o wszczęciu postępowania administracyjnego /postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 1981 r. SA 654/81/ - w omawianym wypadku byłby to dzień 25 marca 1947 r, czyli data publikacji Monitora Polskiego Nr 40, w którym opublikowano trzeci wykaz podlegających nacjonalizacji przedsiębiorstw, a pośród nich także firma: Drukarnia M.K.. Jak słusznie podniósł organ orzekający w niniejszej sprawie oznacza to, że postępowanie w sprawie nacjonalizacji przedmiotowego przedsiębiorstwa zostało wszczęte przed dniem 31 marca 1947 r, a więc zgodnie z wymaganiem prawnym określonym w art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej /w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 20 grudnia 1946 r..

Przedsiębiorstwo to przejęte zostało na własność Państwa orzeczeniem nr 22 Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 15 listopada 1949 r. wydanym w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Orzeczenie to wydane zostało napodstawie art. 3 ust. 1 lit. A pkt 17 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17). Przepis ten stanowił, że Państwo przejmuje na własność za odszkodowaniem przedsiębiorstwa poligraficzne i drukarnie.

Zawarte w art. 3 ust. 1 lit. A tej ustawy upoważnienie ustawowe, zobowiązywało Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia m. in., które kategorie wielkiego i średniego przemysłu poligraficznego przechodzą na własność Państwa, a co do drukarń również, które z nich mają być przekazane na własność organizacji politycznych lub społecznych. Stosowne rozporządzenie w tej mierze wydała Rada Ministrów w dniu 22 kwietnia 1949 r. i weszło ono w życie z dniem ogłoszenia, tj. 30 kwietnia 1949 r. /rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. w sprawie określenia kategorii przedsiębiorstw przemysłu poligraficznego i drukarń, przechodzących na własność Państwa oraz trybu postępowania przy przekazywaniu drukarń w użytkowanie (Dz. U. Nr 26, poz. 193)/. Rozporządzenie to w § 1 ust. 1 lit. A określa kategorie zakładów graficznych, drukarnie oraz litografie posiadające: maszynę rotacyjną lub maszynę do składania /linotyp, monotyp i intertyp/ albo maszynę płaską o formacie cm długości i 86 cm szerokości, bądź też większym /pkt a/, ewentualnie posiadające więcej niż dwie maszyny płaskie o formacie mniejszym niż 61 cm długości i 86 cm szerokości /pkt b/, które podlegają przejęciu na własność Państwa.

Przyjąć zatem należy, iż warunkiem przejęcia drukarni było spełnienie przez nią wskazanych wyżej kryteriów posiadania w/w maszyn.

Zgromadzone w sprawie materiały archiwalne wskazują, zaś że przedmiotowa drukarnia posiadała w dniu 5 lutego 1946 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, maszyny drukarskie kwalifikujące ją do nacjonalizacji zgodnie z kryteriami przyjętymi w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. w sprawie określania kategorii przedsiębiorstw przemysłu poligraficznego i drukarń przechodzących na własność Państwa / 1 ust. 1 lit. A pkt a/. W szczególności zgodnie z kwestionariuszem, sporządzonym według stanu na dzień 5 lutego 1946 r., na stan zamaszynowienia przedsiębiorstwa, składały się m.in. 2 maszyny płaskie pełnoformatowe. Jednocześnie w załączniku Nr 2 do protokołu zdawczo — odbiorczego z przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. D. , sporządzonym [...] kwietnia 1950 r., obejmującym wykaz maszyn i urządzeń produkcyjnych stanowiących własność M.K., wykazano, iż w dniu 5 lutego 1946 r. w przedmiotowym przedsiębiorstwie znajdowała się 1 maszyna płaska A., o formacie 103 x 73, Nr [...], rok budowy 1914, a dodatkowo 1 maszyna płaska U., o formacie 14 x 68, rok budowy 1907.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż przedsiębiorstwo pn. D. spełniało kryteria jego nacjonalizacji wskazane w art. 3 ust. 1 lit. A pkt 17 ustawy nacjonalizacyjnej w kontekście rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. w przedmiocie określenia kategorii przedsiębiorstw poligraficznych i drukarń przechodzących na własność Państwa, a więc istniały przesłanki do przejęcia na własność Państwa omawianej drukarni. W tym stanie rzeczy, brak jest podstaw do przyjęcia, tak jak domaga się tego pełnomocnik skarżących, iż w/w przedsiębiorstwo nie było drukarnią w rozumieniu ustawy nacjonalizacyjnej a jedynie stanowiło ono siedzibę redakcji gazety "[...]" i "[...]". Uznać więc należy, iż Minister Gospodarki właściwie stwierdził, że orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] listopada 1949 r. wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. D. zostało wydane zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami, a zatem nie było ono dotknięte wadliwością stanowiącą przesłankę stwierdzenia jego nieważności.

Odnosząc się zaś do kwestii odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] sierpnia 1956 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo — odbiorczego przedsiębiorstwa pn. D., w części dotyczącej zabudowanej nieruchomości o powierzchni 612 m2 /księga wieczysta R. [...]/, należy wskazać, iż Zarządzeniem Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r. [...] Zakłady Graficzne w K. zostały wyznaczone do objęcia ww. drukarni wraz nieruchomością, na której funkcjonowało omawiane przedsiębiorstwo. Objęcie poszczególnych składników majątkowych ww. przedsiębiorstwa nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] kwietnia 1950 r. Ogłoszenie o terminie jego sporządzenia zostało opublikowane, na podstawie § 73 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62), w [...] Dzienniku Urzędowym z dnia [...] marca 1950 r., Nr [...]. Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1956 r. Minister Przemysłu Drobnego i Rzemiosła zatwierdził powyższy protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa pn. D., stwierdzając, że składniki majątkowe nim objęte stanowią część składową przedmiotowej drukarni i przechodzą na własność Państwa. Tym samym wskazany wyżej protokół zdawczo-odbiorczy stał się integralną częścią orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] listopada 1949 r. Na jego podstawie na własność Państwa wraz z omawianym przedsiębiorstwem przeszła m.in., jako jego integralna część, nieruchomość położona w R., przy ul. [...], oznaczona Nr. hip. w księdze wieczystej [...], stanowiąca własność M.K. Podstawę prawną omawianego orzeczenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] sierpnia 1956 r., stanowił § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r., w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa /Dz. U. R. P. Nr 16 poz. 62/, wydanego na podstawie wskazanej wyżej ustawy nacjonalizacyjnej, stanowiący, że osoba lub organizacja gospodarcza wyznaczona do sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego winna przedstawić właściwemu ministrowi do zatwierdzenia protokół zdawczo-odbiorczy wraz ze zgłoszonymi uwagami i zarzutami. Zgodnie z pkt 2 w/w " zatwierdzając protokół zdawczo-odbiorczy, właściwy Minister zobowiązany był do rozpatrzenia zgłoszonych uwag i zarzutów oraz ustalenia, które składniki majątkowe objęte tym protokołem stanowią część składową przedsiębiorstwa i przechodzą lub zostają przejęte wraz z nim na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego.

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 ustawy z 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej przedsiębiorstwa przejęte na zasadzie przepisu art. 2 lub art. 3 przechodzą na rzecz Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego w całości wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami (prawo do firmy, patenty, licencje, znaki towarowe, użytkowe itp.), wolne jednak od obciążeń i zobowiązań z wyjątkiem zobowiązań o charakterze publiczno-prawnym, zobowiązań na rzecz polskich osób prawnych prawa publicznego, zobowiązań na rzecz osób prawnych, stanowiących własność polskich osób prawnych prawa publicznego, służebności gruntowych oraz zobowiązań, mających swe źródło w stosunku najmu pracy lub odpowiedzialności za czyny niedozwolone.

Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1999r. sygn akt IV SA 2484/98) z powyższego przepisu nie wynikało uprawnienie do przejęcia wyłącznie takiego majątku właściciela nacjonalizowanego przedsiębiorstwa, który należał do przedsiębiorstwa podlegającego przejęciu. Przejęcie określonych składników majątkowych objętych protokołem zdawczo-odbiorczym wymagało zatem ustalenia , że stanowią one majątek przedsiębiorstwa.

W skardze pełnomocnik skarżących podnosi, iż orzekający w sprawie organ nie wziął pod uwagę, iż w przejętej na własność Państwa nieruchomości, oznaczonej Nr. Hip. w Ks. wiecz. [...], stanowiącej własność M.K. mieściła się redakcja gazety a nadto mieszkanie rodziny M.K..

Podnieść zatem należy, iż okoliczność, iż w przejętym na własność Państwa budynku mieściła się drukarnia w rozumieniu ustawy nacjonalizacyjnej a nie wydawnictwo zostało wykazane powyżej. Kwestia zlokalizowania w niniejszym budynku mieszkania nie jest zaś kwestionowana przez organ. A zatem uznać należy, iż zarzut pełnomocnika skarżących, iż w trakcie postępowania organ naruszył przepisy postępowania wobec zaniechania przeprowadzenia dowodu z zeznań M.K. (syna właściciela przejętej nieruchomości), w ocenie Sądu stanowi naruszenia przepisów postępowania, ale naruszenie to nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Fakt przejęcia mieszkania potwierdzono również w kontrolowanym w postępowaniu nieważnościowym protokole zdawczo-odbiorczym. Wynika z niego, iż przejęciu podlega przedsiębiorstwo, będące drukarnia, położoną w R. przy ul. [...], stanowiąca własność M.K. Drukarnia ta położona jest w nieruchomości, oznaczonej nr hip. w księdze wieczystej [...], stanowiącej również własność M.K., przebywającego stale za granicą (we Francji). Na nieruchomości tej znajdują się: masywny budynek przemysłowy — częściowo podpiwniczony, jednopiętrowy. Budynek posiada dwie kondygnacje, przykryty papą. Budynek posiada 519,2 m 2. Na parterze budynku mieszczą się: zecernia ręczna i maszynowa, hala maszyn, magazyn papieru i biura drukarni. Na 1-szym piętrze mieści się: introligatornia, świetlica, kuchnia, łazienka dla pracowników, pokój służbowy dla kierownika oraz jedno mieszkanie używane również na magazyn". Dodatkowo wskazuje się w nim, iż do wojny drukarnia wykonywała druki akcydensowe i częściowo wydawnictwa, w czasie okupacji drukarnia prowadzona była przez komisarza i wykonywała te same roboty w marcu 1945r. została ona przejęta pod zarząd państwowy i kontynuuje druki akcydensowe dla przemysłu i handlu.

Mając zatem na uwadze, iż przepis art. 6 ustawy nacjonalizacyjnej stanowił podstawę do przejęcia całego majątku przedsiębiorstwa, który obejmował wszystkie składniki niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania, w rozpoznawanej sprawie istotnym było dokonanie przez organ oceny, czy istniały podstawy do przejęcia w/w nieruchomość, jako stanowiącej integralny składnik przedsiębiorstwa -drukarni przed dniem wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej oraz, czy nieruchomość ta była niezbędna do jego prawidłowego funkcjonowania.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy przejęta na własność państwa nieruchomość, stanowiła jeden budynek wraz działką gruntu na której był on posadowiony. Była to zatem pod względem własnościowym niepodzielna całość. W budynku tym mieściła się drukarnia w rozumieniu ustawy nacjonalizacyjnej /obejmowała ona cały parter oraz część drugiej kondygnacji/. Jak również mieszkanie które jak wynika z protokołu także było wykorzystywane na potrzeby drukarni jako magazyn. Mając zatem na uwadze, iż przejęta na własność Państwa nieruchomość stanowiła integralny składnik przedsiębiorstwa- drukarni, niezbędny do jego prawidłowego funkcjonowania, a lokal mieszkalny nie stanowił przy tym odrębnego prawa własności od pozostałej części przedmiotowej nieruchomości, należy uznać, iż jak słusznie wskazał organ, bez omawianej nieruchomości znacjonalizowane przedsiębiorstwo nie mogło funkcjonować w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, bowiem był to jedyny budynek, w którym zorganizowana była drukarnia. Słusznie zatem organ orzekający w sprawie uznał, iż orzeczenie Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] sierpnia 1956 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo — odbiorczego przedsiębiorstwa pn. D. w części dotyczącej zabudowanej nieruchomości o powierzchni 612 m2 /księga wieczysta R. [...]/, nie nosi cech rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156§ 1 pkt2Kpa.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) orzekł jak w sentencji.