Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 122/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9, 10 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 6 ust 8
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art 31
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 28 ust 2 i art. 48 uat 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 51 ust 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu i miasta S. z siedzibą w S. z dnia [...] Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu


UZASADNIENIE

W dniu 20 maja 2005r. K. K. złożył w Biurze Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W dniu 29 sierpnia 2005r. Kierownik Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w P. wezwał stronę do usunięcia braków w w/w wniosku. K. K. w piśmie z dnia 12 września 2005r. oświadczył, iż jego wniosek jest wolny wad, zaś Agencja jest w błędzie.

W dniu 26 września 2005r., w dniu 30 stycznia 2006r. oraz w dniach od 1 do 6 lutego 2006r. inspektorzy terenowi przeprowadzili kontrolę działek rolnych zgłoszonych we wniosku i stwierdzili szereg uchybień. Z kontroli sporządzono dwa protokoły i dokumentację zdjęciową.

Pismem z dnia 3 kwietnia 2006r. Kierownik Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień

z uwagi na wykryte nieścisłości, lecz K. K. ich nie złożył.

W piśmie z dnia 18 czerwca 2006r. Kierownik Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. zawiadomił stronę na podstawie art. 10 § 1 Kpa o możliwości zaznajomienia się z zebranym materiałem dowodowym oraz prawie do wypowiedzenia się co do zebranego materiału i zgłoszeniu ewentualnych żądań.

Pismem z dnia 9 lipca 2007r. K. K. zwrócił się do Agencji

o skserowanie wszystkich pism oraz zdjęć w sprawie, gdyż zapoznanie się z aktami zabrałoby mu dużo czasu, zaś zapoznanie się z nimi w biurze Agencji byłoby czasochłonne i uciążliwe.

Pismem z dnia 13 lipca 2007r. Kierownik Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. powiadomił stronę, że akta są dostępne w biurze Agencji i strona może je przeglądać i sporządzać z nich notatki

i odpisy. Pouczył, że organ sporządza uwierzytelnione odpisy z akt sprawy, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony, zaś strona takiego ważnego interesu nie przedstawiła.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. decyzją z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej /Dz. U. z 2007r., Nr 35 poz. 217/ art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych / Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 z późn. zm./, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./ oraz art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia

29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. z UE, Nr L 345 z 20 listopada 2004r.), art. 143b ustęp 4 oraz ustęp 5 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003

z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemu wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE)

nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE)

nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001, art. 22, art. 25 pkt 1 oraz art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia

21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004r.), art. 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej /Dz. U. Nr 65, poz. 600

z późn. zm./ odmówił K. K. przyznania płatności na rok 2005

z tytułu:

1. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...]zł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny był uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności;

2. uzupełniającej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...]zł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny był uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Z uzasadnienia decyzji wynika, iż gospodarstwo strony jest gospodarstwem rozproszonym położonym na terenie województwa zachodniopomorskiego

i lubuskiego. Strona zgłosiła do dopłat działki o powierzchni 521,25 ha. Organ wezwał stronę do podania odnośnie części działek wymienionych we wniosku pełnej nazwy obrębu i gminy. Ponieważ strona tego nie uczyniła twierdząc, iż wniosek jest prawidłowo wypełniony, organ wykluczył działki rolne o identyfikatorach BP, BR, BS, BT, BU, BW, BX, BY, BZ, CA, CB, EX z przyznania płatności do powierzchni 13,73ha. W toku postępowania organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień odnośnie części działek, które nie figurują w ewidencji gruntów i budynków, albo powierzchnia ich widniejąca w tejże ewidencji jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej, lub też powierzchnia działek jest większa od powierzchni dopuszczalnych typów użytków występujących na działce w ewidencji gruntów.

Organ wskazał, że kontrola w części gospodarstwa położonego

w województwie lubuskim została przeprowadzona w dniu 26 września 2005r.,

o czym strona została powiadomiona telefonicznie zgodnie z art. 25 pkt 1 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2004r. (WE) nr 796/2004, zaś część gospodarstwa położoną w województwie zachodniopomorskim skontrolowano

w dniach od 30 stycznia do 6 lutego 2006r. W wyniku kontroli dla części działkę zastosowano kod nieprawidłowości DR10, co spowodowało ich wykluczenie

z płatności. Na zdjęciach dołączonych do protokołu kontroli widać, iż powierzchnia działek była pokryta bardzo starymi suchymi trawami, samosiejkami drzew

i kilkuletnimi drzewami, co świadczy że działki nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.

Organ przytoczył treść art. 143b ust. 4 i 5 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 oraz art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru /Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 z późn. zm./. Ponadto organ stwierdził, iż dla działki objętej identyfikatorem EJ o powierzchni 3,43ha już w 2004r. zastosowano kod DR10.

W związku z w/w kontrolą powierzchnia działek o kodzie DR10 wykluczona

z jednolitej płatności obszarowej wyniosła 205,60 ha, natomiast dla uzupełniającej płatności 123,11 ha.

Dla części działek wskazanych jako ugór, łąka trwała i pastwisko zastosowano kod DR3, oznaczający że na działce stwierdzono rodzaj rolniczego użytkowania nie kwalifikujący się do przedmiotowych płatności. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 11 lutego 2005r. nr 239/2005 zmieniającego

i sprostowującego rozporządzenia 796/2004 ustanawiające wdrażanie wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemu wsparcia dla rolników, trwałe użytki zielone oznaczają grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianej), niewłączony do płodozmianu przez pięć lat lub dłużej, wyłączeniem gruntu objętego systemami odłogowymi. Organ przytoczył treść art. 1 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, z którego wynika, iż grunt orny był ugorowany, jeżeli podlegał co najmniej raz w roku w terminie do 15 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu

i rozpowszechnianiu się chwastów. Organ stwierdził, że na podstawie zdjęć wynika, iż powierzchnia działek pokryta była bardzo starymi zdrewnianymi trawami w niczym nie przypominającej trwałej łąki. Łąka trwała to teren pokryty zwartym porostem traw (wiechlina łąkowa, kostrzewa łąkowa, tymotka itp.), roślin motylkowych (koniczyna biała, lucerna itp.), ziół dających dużą wartość pokarmową przeznaczonych na siano lub zielonkę. Tym samym strona, zdaniem organu, nie dokonała terminowego koszenia okrywy roślinnej oraz nie zastosowała innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozpowszechnianiu się chwastów. W związku

z powyższym organ wykluczył działki o kodzie DR3 o powierzchni łącznej 199,34 ha z jednolitej płatności obszarowej oraz o powierzchni 172,62ha z uzupełniającej płatności obszarowej.

W wyniku kontroli części działek przypisano kod DR-13, tj. zadeklarowana działka rolna jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej, a dla części kod DR+13, tj. zadeklarowana powierzchnia działek jest większa od powierzchni stwierdzonej. Organ dokonał kompensacji działek rolnych z kodem DR-13 i DR+13 ( za wyjątkiem działek EI i EU) na mocy pkt 58 preambuły rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2004r. Rady (WE) NR 796/2004.

Powierzchnia działek EI i EU została wykluczona z płatności wobec niezłożenia wyjaśnień przez stronę na wezwanie organu z dnia 3 kwietnia 2006r.

Dla działki EM zastosowano kod DR6, bowiem stwierdzono na działce uprawę jęczmienia, która należy do wyższej płatności niż zadeklarowana uprawa.

Części działek nadano kod DR21, tj. deklarowana powierzchnia działki rolnej nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni (0,10ha) i nie jest uprawniona do płatności. Organ przytoczył treść art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 8 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji gruntów producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wobec faktu, iż producent rolny wykazał we wniosku działki o powierzchni mniejszej niż 0,10 ha, organ pominął te działki przy obliczaniu powierzchni deklarowanej i zaznaczył, iż z tego tytułu nie są nakładane sankcje.

Odnośnie działek AK i AL przyjęto kod DR5, tj. działka nie zlokalizowana

i skontrolowana. Z uwagi na brak powyższych działek w ewidencji gruntów, strona została wezwana do złożenia wyjaśnień , lecz tego nie uczyniła, tym samym działki te o łącznej powierzchni 2,07 ha zostały wykluczone z przedmiotowych płatności.

W stosunku do działek CU i CH zastosowano kod DR25, przyjmując prawo strony do płatności dla powierzchni deklarowanej.

Działki DY, DZ i EA wykluczono z przedmiotowych płatności, wobec niezłożenia przez producenta wyjaśnień w związku z wezwaniem z dnia 3 kwietnia 2006r.

Organ podał, że rolnik składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, podpisując go w sekcji IX, zobowiązuje się, m.in. do niezwłocznego informowania Agencji o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich, o każdej zmianie powstałej

w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności, jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw. Organ wskazał, że strona miała możliwość wycofania całości lub części wniosku zgodnie z art. 22 Rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 21 kwietnia 2004r.

nr 796/2004.

Podsumowując organ podał, że producent zgłosił do jednolitej płatności obszarowej działki o powierzchni 507,09ha, zaś stwierdzona w toku kontroli powierzchnia uprawniona do płatności wyniosła 81,41ha. Z uwagi, iż różnica między zgłoszoną powierzchnią działek we wniosku a uprawnioną do dopłat wyniosła 425,68 ha, czyli 522,88% zgodnie z art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 nie przyznano żadnej pomocy obszarowej. Organ podał, że z powodu wystąpienia w/w różnicy obszarowej nałożył na stronę sankcje w wysokości [...]zł.

Odnośnie uzupełniającej płatności obszarowej, organ podał, że producent zgłosił powierzchnię 338,28 ha, zaś stwierdzona w toku kontroli powierzchnia uprawniona do płatności wyniosła 40,48 ha. Z uwagi, iż różnica między zgłoszoną powierzchnią działek we wniosku a uprawnioną do dopłat wyniosła 297,43 ha, czyli 735,50% zgodnie z art. 51 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 nie przyznano żadnej pomocy obszarowej. Organ podał, że z powodu wystąpienia w/w różnicy obszarowej nałożył na stronę sankcje w wysokości [...]zł i przedstawił wzór jej wyliczenia.

Z uwagi na niewydanie stronie kserokopii dokumentów i zdjęć, organ wskazał, że Kierownik Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w P. powiadomił producenta, że akta są dostępne w biurze Agencji i strona może je przeglądać i sporządzać z nich notatki i odpisy. Pouczył, że organ sporządza uwierzytelnione odpisy z akt sprawy, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony, zaś strona takiego ważnego interesu nie przedstawiła.

K. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji i wskazał, że

w decyzji wystąpiły błędy w ustaleniach faktycznych i podano w niej nieprawdziwe dane co do stanu i powierzchni upraw. Zarzucił organowi, że odmawiając mu skserowania dokumentów, uniemożliwił mu dokładne zapoznanie się ze sprawą.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych / Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 z późn. zm./, art. 138 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców, art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE)

Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że organ I instancji przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy iż godny z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wskazał, że jedynym błędem organu I instancji było podanie różnicy procentowej pomiędzy deklarowaną powierzchnią do uzupełniającej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w wysokości 735,50% zamiast prawidłowej 734,80 %. Organ stwierdził, że jest to pomyłka rachunkowa, która na gruncie obowiązujących przepisów nie ma wpływu na wysokość naliczonych sankcji.

Odnosząc się do zarzutu strony o uniemożliwieniu ma zapoznania się

z aktami, Dyrektor stwierdził, że jest on bezzasadny, gdyż powyższe nie miało miejsca, bowiem stronę informowano o prawie zaznajomienia się z materiałem dowodowym, sporządzaniu notatek i odpisów z akt oraz zgłoszenia żądań. Organ

I instancji nie odmówił stronie sporządzenia kserokopii dokumentów i zdjęć, lecz to strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień.

Organ II instancji dokonał ponownego wyliczenia powierzchni uprawnionej do przedmiotowych płatności, wskazał na wysokość różnic pomiędzy zadeklarowaną we wniosku powierzchnią działek a powierzchnią stwierdzoną w toku kontroli oraz przedstawił wzory wyliczenia sankcji. Organ przytoczył również treść art. 138 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców oraz art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia

21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników.

K. K. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. i wniósł o jej uchylenie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 73 § 2 Kpa oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności

z tytułu cukru. Wskazał, że organ uniemożliwił mu zapoznanie się z aktami poprzez niedokonanie ich skserowania o co wnosił. Ponadto protokoły z kontroli są nieprawidłowe, zawierają liczne omyłki i nie mogą być podstawą do odmowy poznania mu należnej płatności.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że kontrole na miejscu zostały przeprowadzone prawidłowo, tak jak wyliczenia dotyczące powierzchni działek.

Pismem z dnia 30 czerwca 2008r. K. K. uzupełnił skargę

o następujące zarzuty:

- kontrole Agencji były przeprowadzone w 2005 r. i 2007r., zaś z ich treści wynika, iż część działek nie była wykorzystywana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r., co nie jest możliwe do ustalenia z uwagi na upływ lat;

- organ II instancji przedłużał dwukrotnie termin do wydania decyzji, a i tak go nie dotrzymał;

- powierzchnia działek EI i EU nie została zawyżona, gdyż została wskazana na podstawie umów dzierżawy z Agencja Nieruchomości Rolnych;

- w decyzji stwierdzono, że działki EH, ER, FG, FJ, FK, FL, FM i FS otrzymały kod DR10 i DR3, zaś w protokole kontroli z 30 stycznia do 6 lutego 2006r. nie stwierdzono żadnych uchybień.

Strona dołączyła kopie umów dzierżawy działek z Agencją Nieruchomości Rolnych i kopię części protokołu kontroli ze stycznia i lutego 2006r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 9 Kpa, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych

i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Z tej zasady wynika bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli lub przerzucanie skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli. Obowiązek informowania

i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany tak szeroko jak tylko możliwe. Z zasady informowania wywiedziono wiele szczegółowych obowiązków organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie, w tym m.in. obowiązek zwrócenia się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska, jaki charakter i zakres żądania ma pismo złożone przez stronę, jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r.,

I SA 2188/00).

W niniejszej sprawie strona zwróciła się, o wydanie jej kserokopii akt sprawy. Organ I instancji pismem powiadomił stronę, że akta są dostępne w biurze Agencji

i strona może je przeglądać i sporządzać z nich notatki i odpisy. Pouczył, że organ sporządza uwierzytelnione odpisy z akt sprawy, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony, zaś strona takiego ważnego interesu nie przedstawiła.

Powyższe działanie organu było niezgodne z art. 9 Kpa, bowiem organ winien wyjaśnić stronie, że przepisy nie upoważniają go do wykonania kopii akt na żądanie strony, chyba, że żąda ona wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, lecz wówczas musi swoje żądanie uzasadnić ważnym interesem. Winien także wezwać stronę do sprecyzowania żądania, czy chodzi jej o wszystkie dokumenty /również te które zostały jej wcześniej doręczone, zwrotki, zdjęcia, szkice, notatki służbowe, kopie mejli służbowych itp./ czy też o określone dokumenty i wówczas wezwać

o podanie numerów kart akt sprawy, na których się znajdują. Strona winna mieć możliwość wypowiedzenia się i sprecyzowania swojego żądania.

W niniejszej sprawie organ autorytarnie przyjął, że strona nie ma ważnego interesu żądając odpisów akt sprawy, bez zapytania jej czy w ogóle wnosi o wydanie uwierzytelnionych odpisów akt. W przypadku gdyby strona wnosiła o wydanie uwierzytelnionych odpisów, odmowa udostępniania akt przez organ następuje

w drodze postanowienia, na które służy zażalenie /art. 73 § 2 i art. 74 § 2 Kpa/.

Według Sądu, powyższe naruszenie przepisów postępowania przez organ mogło mieć istotny wpływ ma wynik sprawy.

Ponadto, na podstawie art. 10 § 1 Kpa, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania,

a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasada czynnego udziału strony

w postępowaniu nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować szereg uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (np. art. 78 § 1, art. 79), natomiast

w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. art. 81).

W niniejszej sprawie jedynie organ I instancji przed wydaniem decyzji wezwał stronę o wypowiedzenie się co do całości zebranego materiału dowodowego w trybie art. 10 Kpa.

Jednakże, zdaniem Sądu, organ powołując się na powyższy artykuł nie może odstąpić od ciążącego na nim obowiązku dostarczenia stronie protokołu kontroli obszarowej działek wraz z załącznikami. Załącznikami tymi są najczęściej zdjęcia, które organ winien przekazać stronie bądź w formie czytelnych odbitek na papierze, bądź ich kopii w formie elektronicznej.

Powyższy obowiązek wynika bezpośrednio z art. 28 ust. 2 i art. 48 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 21 kwietnia 2004r. nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów

w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004r.). Powoływanie się przez organ na treść art. 25 w/w rozporządzenia, z którego wynika, iż rolnik nie musi być obecny w toku kontroli, nie powoduje zwolnienia organu

z obowiązku doręczenia stronie kopii raportu w przypadku wykrycia nieprawidłowości. Według Sądu, doręczenie kopii raportu musi wiązać się

z umożliwieniem przez organ rolnikowi wypowiedzenia się co do jego treści w celu zabezpieczenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Zaznaczyć należy także, iż w przypadku, gdy kontrola działek przeprowadzona była metoda teledetekcji i ujawniły się nieprawidłowości, organ na obowiązek umożliwić producentowi rolnemu podpisanie raportu z kontroli, przed wyciągnięciem wniosków z jej wyników co do możliwych zmniejszeń płatności lub wykluczeń z płatności.

Sąd uznał, że powyższa regulacja miała zapewnić stronie czynny udział

w postępowaniu, pomimo iż w świetle przepisów zawiadomienie rolnika przez organ o kontroli nie jest obowiązkowe. W przypadku obecności rolnika w toku kontroli działek może on podpisać raport w celu zaświadczenia o swojej obecności oraz dodać do niego swoje spostrzeżenia.

Świadczy o tym także art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru /Dz. U. Nr 6, poz. 40 z późn. zm./, a następnie art. 31 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej / Dz. U. Nr 35, poz. 217 z późn. zm./

Organ nie dysponuje dowodami doręczenia stronie przedmiotowych protokołów, pomimo podnoszenia faktu, iż w dniu 13 marca 2006r. wysłał je stronie, zaś K.K. na rozprawie oświadczył, że ich nie otrzymał. W aktach sprawy brak jest dowodów ich doręczenia. Domniemanie zastosowane przez organ, iż skoro strona do pisma z dnia 30 czerwca 2008r. dołączyła kopie części protokołu ze stycznia i lutego 2006r. oznacza, iż jest w posiadaniu przedmiotowych raportów, jest za daleko idące. Zdaniem Sądu, w przypadku posiadania przez stronę przedmiotowych protokołów, K. K. po pierwsze nie domagałby się dokonania przez organ skserowania akt, po drugie zarówno jego odwołanie jak

i skarga do sądu zawierałaby merytoryczne zarzuty wobec zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie takie merytoryczne zarzuty pojawiły się dopiero w piśmie skarżącego z 30 czerwca 2008r. po zapoznaniu się przez niego w sądzie z aktami sprawy i wykonaniem z nich zdjęć.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracyjny ustali czy stronie doręczono przedmiotowe protokoły wraz z załącznikami, jeżeli nie- dokona ich doręczenia i umożliwi stronie wypowiedzenie się co do ich treści. Ocena merytoryczna zaskarżonej decyzji przez Sąd jest w tym przypadku przedwczesna.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.b i lit.c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./, orzekł jak w sentencji.