Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 296/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Określono, że zaskarżony akt nie może być wykonany
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.2, 3 i 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Marzena Łozowska Protokolant Referent stażysta Magdalena Benedyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 10 stycznia 2012r., R. D. (dalej skarżący, wnioskodawca, zobowiązany) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu (dalej Zakład) o umorzenie za okres od kwietnia 2003 r. do sierpnia 2006 r. należności wraz z odsetkami z tytułu: składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 35.852,53 zł, zdrowotnych w kwocie 7.359,59 zł oraz na Fundusz Pracy w kwocie 2.329,08 zł.

Uzasadniając złożony wniosek skarżący wskazał na okoliczności, które według niego spowodowały powstanie zadłużenia, jak również zwrócił uwagę na poniesione już konsekwencje związane z zaleganiem z należnościami wobec zakładu, gdyż okres od kwietnia 2003 r. do sierpnia 2006r. nie został uwzględniony do podstawy wymiaru otrzymywanej emerytury.

Uważał też, że skoro Zakład nie wliczył tego okresu do podstawy emerytury otrzymanej w 2008 r., a także od tego czasu nie podejmował tez żadnych działań zmierzających do wyegzekwowania zaległości, przestała ona istnieć, a jedyną konsekwencją jej wcześniejszego istnienia była niższa wysokość pobieranego świadczenia. Gdyby też, od momentu przyznania mu emerytury pobierano z niej spłatę zaległości, to nie doszłoby do tak znaczącego wzrostu od nich odsetek za zwłokę, w czym upatrywał winy Zakładu.

Decyzją z dnia 21 lutego 2012 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po przeprowadzeniu postępowania oraz dokonaniu oceny aktualnej sytuacji finansowej, majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego, nie stwierdził istnienia przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. i odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 43.460,18 zł, w tym z tytułu: ubezpieczenia społecznego łącznej kwocie 33.744,51 zł; ubezpieczenia zdrowotnego w łącznej kwocie 7.380,59 zł; Funduszu Pracy w łącznej kwocie 2.335,08 zł.

Przy czym weryfikacja kwot zaległości jak i okresu ich powstania, dokonana w stosunku do pierwotnego żądania wniosku, wynikała z faktu umorzenia decyzją z dnia 21.02.2012r nr [...], pewnego zakresu postępowania, z uwagi na niestwierdzenie faktu zalegania w niektórych z objętych wnioskiem strony okresów rozliczeniowych. Dlatego też pozstępowanie w takim zakresie uznano za bezprzedmiotowe.

Uzasadniając swoje stanowisko w kwestii odmowy umorzenia pozostałych zaległości, organ uznał, że w przypadku wnioskodawcy nie wystąpiła całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Wskazano bowiem, że w stosunku do zobowiązanego wdrożone zostało postępowanie egzekucyjne poprzez zajecie jego rachunku bankowego. Wprawdzie z uwagi na brak środków na tym koncie egzekucja prowadzona następnie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie również okazała się nieskuteczna, jednakże ponieważ aktualnie płatnik pobiera świadczenie emerytalne, istnieje możliwość wdrożenia egzekucji poprzez jego częściowe zajęcie. Dlatego też w zaistniałej sytuacji nie jest możliwe stwierdzenie, czy w wyniku wdrożenia postępowania egzekucyjnego nie odzyska się całości bądź części zobowiązania składkowego.

Zakład przeanalizował sprawę również pod kątem umorzenia zadłużenia w przypadku braku całkowitej nieściągalności (art. 28 a ust. 3a u.s.u.s.) mając na uwadze treść § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) / dalej Rozporządzenie/

Zgodnie z tym przepisem Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tym względzie wskazano na poczynione w sprawie ustalenia faktyczne z których wynikało, że skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej od dnia 31.08.2006 r. Obecnie mieszka z bezrobotnym synem i ponosi koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego w wysokości ok. 500,00 zł miesięcznie (czynsz - 303,11 zł, gaz - 98,78zł, energia - ok. 120,00zł). Dodatkowo wnioskodawca określił kwotę 200,00 zł. jako stały wydatek zawiązany z leczeniem, co jednak nie zostało przez niego na etapie postępowania udokumentowane. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazał, że nie pracuje, pobiera świadczenie emerytalne w kwocie netto 1717,00 zł, a także posiada zobowiązanie w firmie "V" reprezentowanej przez Kancelarię Radcy Prawnego A. Z. w J., które spłaca w miesięcznych ratach po 500,00 zł. Nie korzysta też z pomocy pieniężnej i rzeczowej świadczonej przez Ośrodek Pomocy Społecznej, na co wskazywano w piśmie Dyrektora OPS w N. z dnia 03.02.2012r. Skarżący nie dysponuje majątkiem ruchomym (pismo CEPiK-u z dnia 01.02.2012r.) i nieruchomym (pismo Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w N. z dnia 30.01.2012r.), który mógłby stanowić zabezpieczenie istniejącego długu.

Równocześnie ustalono, że nie posiada on zaległości podatkowych w Urzędzie Skarbowym, co potwierdzone zostało pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 31.01.2012 r.

Dokonując oceny tych poczynionych ustaleń w zakresie sytuacji osobistej, majątkowej i zdrowotnej skarżącego, Zakład nie stwierdził podstaw do udzielenia skarżącemu dochodzonej przez niego udzielenia mu ulgi w formie umorzenia zaległości.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że wpływ na powstanie zadłużenia miała powódź w 1997 r., która spowodowała znaczne zmniejszenie obrotów w handlu, co spowodowało przeterminowanie zmagazynowanych towarów spożywczych i częściowe ich zalanie. Podkreślił jednocześnie, że nie regulował terminowo zobowiązań wobec dostawców co w rezultacie spowodowało wszczęcie postępowań gospodarczych przed sądem. Dodatkowo wskazywał na to, że w okresie od 20.10.2004 r. do 20.04.2005 r. przebywał na chorobowym bez prawa do zasiłku chorobowego, a w wyniku wypadku drogowego doznał złamania lewej kończyny dolnej. Dolegliwości z tym związane miały znaczący wpływ na zakończenie jego działalności gospodarczej i powstanie dalszego zadłużenia. Ponownie tez podkreślał, że po przyznaniu mu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawa do świadczenia emerytalnego był przekonany, że przyznając mu te świadczenie w ograniczonym zakresie, równocześnie doszło do umorzenia zaległych składek.

Końcowo odniósł się do swojej sytuacji materialnej i rodzinnej, która nie uległa poprawie i brak jest znamion jej poprawy w perspektywie, a uregulowanie należności spowoduje zbyt uciążliwe skutki dla niego samego jak i jego syna.

Jednocześnie przedłożył do akt sprawy:

• kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 3.11.2004 r. z której wynika, że przebywał w szpitalu w okresie od 24.10. 2004r. do 3.11.2004 r.;

• kserokopię zaświadczeń lekarskich ZUS ZLA z następujących dni: 3.11.2004 r., 3.12.2004 r., 20.01.2005 r. , 21.02.2005 r. oraz 22.03.2005 r.;

• kserokopie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9.06.2008 r. o przyznaniu świadczenia emerytalnego.

Dodatkowo w toku ponownego rozpoznania sprawy uzupełniono materiał dowodowy o wywiad środowiskowy Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z którego wynikało, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem G. D., uzyskując stały dochód w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości 1.700,00 zł. Natomiast jego syn jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w N. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 538,37 zł.

Dochód na osobę w rodzinie stanowi kwota 1.119,19 zł, zaś do stałych obciążeń finansowych należą: czynsz - 303,1 1 zł, energia elektryczna 141,24 zł, gaz - 197,55zł, spłata zadłużenia "V" - 500,00 zł, leki - 300,00 zł; łącznie 1.441,90 zł. Ponadto jak wskazał pracownik socjalny OPS w N. skarżący choruje i stale musi przyjmować leki. Do wywiadu środowiskowego dołączono:

• kserokopię decyzji Starostwa N. z dnia 18.01.2012 r. orzekającej o przyznaniu G. D. prawa do zasiłku na okres 6 miesięcy od dnia 18.01.2012 r. w wysokości 609,20 zł miesięcznie brutto w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku oraz przez kolejne miesiące, tj. od dnia 18.04.2012 r. w wysokości 478,40 zł brutto;

• zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w N., z którego wynika, że G. D. pobrał świadczenia za okres od 18.01.2012 r. do 31.01.2012 r. w kwocie 279,30 zł netto tj. 284,30 zł brutto oraz za okres od 01.02.2012 r. do 29.02.2012 r. w kwocie 538,37zł netto tj. 609,20 zl brutto;

• oświadczenie R. D. z którego wynika, że zobowiązany posiada rozdzielność majątkową z żoną, z którą od 3 lat nie utrzymuje żadnych kontaktów;

• oświadczenie z dnia 30.03.2012 r. z którego wynika, że rodzina zobowiązanego posiada dochody z emerytury w kwocie 1.700,00 zł oraz świadczenia dla bezrobotnych w kwocie 400,00zł.

Do akt sprawy przedłożono też kartę informacyjną z leczenia szpitalnego R. D. w okresie od 12.04.2012r. do 14.04.2012 r.

Rozpoznając ponownie sprawę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 21 czerwca 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Dokonując ponownej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji co do braku podstaw do udzielenia skarżącemu dochodzonej formy ulgi w płatności zaległości, poprzez ich umorzenie wraz z odsetkami za zwlokę.

Zważono bowiem, iż analizowanej sprawie nie wystąpi sytuacja, w której zapłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez wnioskodawcę pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocowych (zgodnie z wyrokiem WSA w Opolu z dnia 27.01.2012.r. sygn. akt I SA/Op 470/11), gdyż uzyskiwany dochód w rodzinie nie kwalifikuje jej do pomocy udzielanej ze środków pomocy społecznej. Rodzina nie spełnia również przesłanki ubóstwa, gdzie podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny tego kryterium jest kwota określająca minimum socjalne wynoszące dla gospodarstwa dwuosobowego kwotę 726,31 zł na osobę tj. 1,452,62 zł na dwie osoby. W rodzinie skarżącego dochód netto na dwie osoby wynosi bowiem 2.153,36 zł, a zatem nie można jej zakwalifikować do kategorii ubóstwa.

Przyznano także, że wprawdzie skarżący dokonuje spłaty zobowiązania wobec swego wierzyciela w formie miesięcznych rat w wysokości 500,00 zł, jednakże jak zauważono, spłacił on już zgodnie z nakazem sądu należność główną w kwocie 7.400,00 zł, a obecnie do uregulowania pozostały jedynie poniesione przez wierzyciela koszty egzekucyjne oraz koszty sądowe.

W sprawie nie wystąpiła też przesłanka poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych nadzwyczajnych zdarzeń powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, gdyż zobowiązany, wskazując co prawda, że poniósł straty w wyniku klęski żywiołowej jaką była powódź w 1997r., jednakże nie udokumentował tego faktu, jak również nie udowodnił, że powódź dotyczyła prowadzonej działalności. Wskazano także na to, że ówcześnie obowiązujące przepisy pozwalały na wystąpienie zobowiązanemu z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek w wyniku powodzi. Ponadto zadłużenie obejmuje także składki za miesiące późniejsze niż lipiec 1997 r. a zatem nie można było uznać, że bezpośrednią przyczyną kłopotów finansowych zobowiązanego była powódź.

Nie stwierdzono także istnienia u zobowiązanego przesłanki przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiających go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wprawdzie skarżący informował o wypadku drogowym jakiemu uległ w 2004 r., jednakże w ocenie Zakładu, przedstawione w postępowaniu okoliczności związane z tym wypadkiem drogowym nie stanowią podstawy do umorzenia należności, albowiem powyższa przesłanka umożliwia umorzenie należności jedynie w sytuacji, gdy stan zdrowia uniemożliwia uzyskiwanie zobowiązanemu dochodów, a jak wynika z akt sprawy uzyskuje on stały dochód z emerytury, której pobieranie nie jest uzależnione od stanu jego zdrowia. W tej sytuacji niemożność podjęcia pracy i uzyskania dodatkowych dochodów będąca konsekwencją złego stanu zdrowia, nie stanowi podstawy umorzenia zaległości.

Zobowiązany ani nie wskazał ani nie udowodnił istnienia konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która to opieka uniemożliwia zobowiązanemu uzyskiwanie dochodów, a w załączonej dokumentacji brak było aktualnych dokumentów medycznych świadczących o stanie zdrowia jego syna.

Odniesiono się też do kwestii przyczyn ciążenia na skarżącym zaległości, wskazując, że po wykreśleniu działalności gospodarczej z ewidencji tj. od dnia 31.08.2006 r. dysponował on okresem 6 lat, aby podejmować odpowiednie kroki zmierzające do uregulowania przedmiotowego zadłużenia np. poprzez dobrowolną spłatę lub wnioskowanie o udzielenie ulgi w formie układu ratalnego. Brak reakcji zobowiązanego w stosunku do zadłużenia spowodował dalsze generowanie zadłużenia poprzez naliczanie odsetek. Na podstawie Kompleksowego Sytemu Informatycznego ZUS stwierdzono, że po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej zobowiązany w okresie od 1.02.2007 r. do 14.06.2008r. oraz od 7.07.2008 r. do 1.02.2009 r. osiągał dochody z tytułu zatrudnienia, z których bez uszczerbku dla własnej egzystencji mógł spłacać zadłużenie z tytułu składek w formie dobrowolnych wpłat lub w dogodnym układzie ratalnym.

Końcowo, odnosząc się do podniesionej przez skarżącego kwestii dotyczącej decyzji o przyznaniu mu prawa do emerytury, podkreślono, że obecna decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, a zatem nie jest decyzją wymiarową określającą okres stażu pracy czy też wysokość świadczenia emerytalnego. Stąd też nie może być w ramach niniejszego postępowania rozpatrywana kwestia prawidłowości naliczenia i wydania decyzji o przyznaniu emerytury. Dlatego też zagadnienie, dotyczące nieuwzględnienia w decyzji o przyznaniu emerytury okresów od 1.06.2001 r. do 31.12.2003 r. oraz od 1.04.2004 r. do 31.08.2006 r. nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania.

Nie godząc się z powyższą decyzją skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji, ewentualnie nienaliczanie odsetek za zwłokę od dnia przyznania mu emerytury oraz nienaliczania składek za okres od 20.10.2004 r. do 20.04.2005 r., gdy przebywał na zwolnieniu lekarskim, niebędąc zobowiązanym do uiszczania składek.

W uzasadnieniu skargi podtrzymał swoje stanowisko zawarte już we wcześniej kierowanych pismach do organu, ponowie zwracając uwagę na zawinienie Zakładu w powstaniu tak znacznych odsetek za zwłokę w czasie gdy Zakład wypłacał już emeryturę i możliwe było pokrywie z niej istniejącego zadłużenia.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i w podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz prezentowaną argumentację.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu skarżący wyjaśnił dodatkowo, że zwolnienia lekarskie za okres od 20.10.2004 r. do 20.04.2005 r., przedłożył organowi ubezpieczeniowemu dopiero na etapie obecnego postępowania o ukorzenienie zaległości, jednakże uważa, że w związku z nimi winno dojść do weryfikacji wysokości zaległości oraz odsetek za zwłokę za ten okres, skoro w czasie przebywania na zwolnieniu nie był on obowiązany do uiszczania składek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej jako [p.p.s.a]., lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w tak określonym zakresie kognicji, skargę w rozpoznawanej sprawie należy uznać za zasadną.

Przede wszystkim podnieść należy, iż decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności.

Zatem istota problemu sprowadza się do należycie przeprowadzonego postępowania dowodowego i właściwej oceny jego wyników oraz należytego, wnikliwego uzasadnienia decyzji. Organ dla podjęcia prawidłowej decyzji musi mieć bowiem jasność co do istnienia samego zadłużenia w określonej wysokości, a następnie dokonać oceny, czy jej opłacenie rzeczywiście pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Rację ma organ, że obecnie zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, a zatem nie jest decyzją wymiarową określającą okres stażu pracy czy też wysokość świadczenia emerytalnego, a zatem nie może być w obecnych ramach niniejszego postępowania rozpatrywana kwestia prawidłowości naliczenia i wydania decyzji o przyznaniu emerytury. Jednakże, równocześnie nie zauważa on, że podniesiona przez skarżącego kwestia braku obowiązku uiszczania przez niego składek na ubezpieczenie w okresie gdy przebywał on na zwolnieniu lekarskim, nie ma na celu weryfikacji wysokości samego przyznanego mu świadczenia emerytalnego, ale weryfikację wysokości ciążącego na nim zadłużenia, mającego podlegać umorzeniu. Ta zaś kwestia niewątpliwie jest istotnym zagadnieniem, mający wpływ na prawidłowe określenie przedmiotu niniejszego postępowania, którym przecież jest wysokość zaległości oraz powstałych od niej odsetek za zwłokę, której wnioskodawca domaga się umorzenia.

Przedmiot postępowania prowadzonego w oparciu o art. 28 u.s.u.s. stanowią nieuregulowane należności z tytułu składek, a zatem, aby móc mówić o istnieniu określonych zaległości, w pierwszej kolejności bezspornym musi być okoliczność istnienia samego obowiązku opłacania składki za dany okres rozliczeniowy.

W skardze skarżący ponownie podniósł zarzut wadliwego naliczenia mu składek i związanych z nimi odsetek za zwłokę za okres, w którym przebywał na zwolnieniu lekarskim, nie pobierając także z tego tytułu zasiłku chorobowego. Jeszcze na etapie postępowania przed organem ubezpieczeniowym przedłożył druki zwolnień ZUS ZLA z dnia 3.11.2004 r., 3.12.2004 r., 20.01.2005 r., 21.02.2005 r. oraz 22.03.2005 r. wykazujące jego niezdolność do pracy w okresie od 20.10.2004r. do 20.04.2005r. Zwolnienia te, jak sam wskazywał na rozprawie nie były wcześniej przedłożone organowi ubezpieczeniowemu, gdyż i tak z uwagi na istniejące wówczas zaległości nie uzyskałby prawa do zasiłku chorobowego. Nie mniej uważa jednak, że ten okres niezdolności do pracy nie powinien być objęty obowiązkiem składkowym, a zatem nie powinien być także ujmowany w obliczeniu wysokości zadłużenia.

Ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu "stany należności płatnika" z dnia 14.02.2012 r. wynika, że okres objęty powyższymi zwolnieniami lekarskimi wykazany został jako okres składkowy, a nieuregulowane w tym czasie składki wykazano jako zaległości.

Wydając zaskarżoną decyzję, organ w ogóle nie odniósł się do tej kwestii, a w szczególności nie wyjaśnił, czy było prowadzone postępowanie w przedmiocie ustalenia prawidłowej wysokości zadłużenia, pomimo, że rozstrzyganie w przedmiocie umorzenia powinno być poprzedzone ustaleniem (wyliczeniem) wysokości samej należności głównej oraz związanych z nią odsetek. Niewątpliwie, w sytuacji gdy zobowiązany kwestionuje wysokość zadłużenia, winna ona wynikać z rozstrzygnięcia określającego jego wysokość.

Zagadnienia istnienia obowiązku regulowania składek za poszczególne okresy ubezpieczeniowe jak i ich wysokość nie mieszczą się w zakresie kontroli sądów administracyjnych, których kompetencje ograniczone zostały przez ustawodawcę w tych sprawach wyłącznie do instytucji ulgi w płatności należności. W pozostałym zakresie sporne kwestie należą do właściwości sądów powszechnych (Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych).

Dla obecnie rozpoznawanej sprawy istotnym jest jedynie to, czy w zakresie wysokości składek, od których następnie naliczane zostały odsetki za zwłokę, doszło w sytuacji istniejącego sporu z ubezpieczonym do ustalenia ich wysokości w sposób przewidziany prawem, a tym samym doszło równocześnie do określenia przedmiotu postępowania, który stanowi zaległość mająca podlegać umorzeniu.

Gdyby bowiem w toku postępowania dotyczącego określenia wysokości należności z tytułu składek doszło do określenia jej w niższej wysokości niż zaległość wykazywana przez skarżącego w pierwotnym wniosku, to analogicznie do sytuacji która objęta została decyzją z dnia 21.02.2012 r. nr 35/UM/2011, należałoby w takiej części umorzyć postępowanie, z uwagi na niestwierdzenie faktu zalegania za dany okres rozliczeniowy.

Wysokość mającej podlegać umorzeniu zaległości jest bowiem jednym z elementów mających wpływ na ocenę zasadności żądania wnioskodawcy.

To, że sporna kwestia wysokości należnych składek, a tym samym także samej zaległości, wynikła dopiero na etapie ponownego rozpoznania sprawy, nie zwalniało organu od podjęcia przewidzianych prawem działań oraz co najmniej odniesienia się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Nie chodzi tu przy tym o to, na co słusznie wskazał organ w uzasadnieniu, że w ramach przedmiotu postępowania nie mieszczą się zagadnienia uwzględniania okresów stażu pracy do wymiaru świadczenia emerytalnego i prawidłowości określenia jego wysokości, ale o to, czego nie zauważono, że argumentacja skarżącego w tym, względzie odnosi się także do zakwestionowania wysokości ciążącego na nim zadłużenia, a to już ma znaczenie dla obecnej sprawy.

Dlatego też dopóki nie zostanie w sposób przewidziany prawem rozstrzygnięta kwestia wysokości ciążących na skarżącym składek na ubezpieczenie, rozstrzyganie w przedmiocie ich umorzenia jest przedwczesne. Dopiero ostateczne określenie wysokości zadłużenia z tytułu składek będzie miało moc wiążącą w zakresie zawartych w niej rozstrzygnięć, określając równocześnie zakres przedmiotowy postępowania umorzeniowego.

Powyższe uchybienia zaskarżonej decyzji spowodowały konieczność jej uchylenia przez Sąd celem ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia z uwzględnieniem przedstawionych wyżej rozważań.

Stwierdzona przez Sąd wada postępowania spowodowała, iż na obecnym etapie rozpoznania sprawy nie zachodził potrzeba odnoszenia się do dalszej argumentacji organu o braku przesłanek przemawiającym za uwzględnieniem żądania wniosku. Jednakże celowym wydaje się zwrócenie organowi uwagi, że przywołane przez niego okoliczności w zakresie prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego dotyczą zupełnie innego okresu jego zalegania z płatnościami składek, który nie był objęty obecnym postępowaniem umorzeniowym. Żadne bowiem wskazywane czynności egzekucyjne nie dotyczyły zaległości powstałych w okresie od kwietnia 2003 r. do sierpnia 2006 r. Trudno zatem odnieść się w tej sytuacji do istnienia bądź nieistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności, skoro z przedłożonych sądowi akt sprawy wynika, że organ w ogóle nie wdrożył wobec tego zadłużenia żadnych działań egzekucyjnych.

Mając na uwadze wyżej przytoczoną argumentacje, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd skargę uwzględnił i zaskarżoną decyzję uchylił. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł też o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.