Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 356/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] stwierdzającą, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2001 r., nr [...] wydana została z naruszeniem prawa, jednakże nie podlega uchyleniu ze względu na upływ pięciu lat od jej doręczenia.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z [...] czerwca 1959 r., utrzymanym w mocy orzeczeniem Ministra Rolnictwa z [...] marca 1960 r. stwierdziło, że nieruchomość [...], położona w gminach katastralnych [...], podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.).

Po rozpoznaniu wniosku [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] czerwca 2000 r., utrzymaną w mocy decyzją tego organu z dnia [...] września 2001 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej wydanej przez Ministra Rolnictwa dnia [...] marca 1960 r.

Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] sierpnia 2015 r. stwierdził w trybie wznowienia postępowania, że jego decyzja z dnia [...] września 2001 r. wydana została z naruszeniem prawa, jednak nie uchylił tej decyzji ze względu na upływ pięciu lat od dnia jej doręczenia.

Pismem z dnia [...] maja 2008 r. [...] wnieśli o wznowienie postępowania nieważnościowego zakończonego ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2001 r. Powołując się na art. 145 § 1 pkt 4, art. 148 § 2 i art. 151 § 2 kpa wnieśli o wydanie decyzji stwierdzającej, że decyzje nieważnościowe Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2000 r. oraz dnia [...] września 2001 r. zostały wydane z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnili, że są rodzeństwem [...], który nie powiadomił ich o złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizujących majątek wspólnie odziedziczony po [...]. Dlatego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pominął ich w postępowaniu nieważnościowym, co wypełnia przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. [...] wyjaśnili, że wiedzę o niekorzystnej decyzji nieważnościowej powzięli od [...] dnia [...] kwietnia 2008 r. w toku postępowania o zasiedzenie wnioskowanych działek. Wskazali na upływ pięciu lat od doręczenia [...] decyzji nieważnościowej z dnia [...] września 2001 r. i dlatego wnieśli o stwierdzenie wydania tejże decyzji z naruszeniem prawa. Po rozpatrzeniu wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, wznowił postępowanie nieważnościowe, zakończone decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2001 r. Następnie organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. stwierdził w trybie wznowienia postępowania, że jego decyzja nieważnościowa z dnia [...] września 2001 r. wydana została z naruszeniem prawa, lecz nie uchylił tej decyzji ze względu na upływ pięciu lat od dnia jej doręczenia. Prawomocnym wyrokiem z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt SA/Wa 1278/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność obu decyzji wznowieniowych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2017 r. i z dnia [...] sierpnia 2015 r., jako skierowanych do zmarłej dnia [...] lutego 2015 r. strony postępowania [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powołaną wyżej decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. uznał, że nieważnościowa decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2001 r. została wydana z naruszeniem prawa, jednak nie uchylił tej decyzji ze względu na upływ pięciu lat od jej doręczenia, stosownie do art. 146 § 1 kpa.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, [...] wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wyjaśnili, że w ich ocenie decyzja z [...] września 2001 r. nikomu nie była doręczona, toteż bezpodstawnie został stwierdzony upływ 5 lat od jej doręczenia. Ich zdaniem należało uchylić decyzję z 2001 r., a nie tylko stwierdzić jej wydanie z naruszeniem prawa. Odwołujący się zażądali także uchylenia w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy decyzji z [...] kwietnia 2018 r., uchylenia decyzji z dnia [...] września 2001 r. oraz w trybie wznowieniowym decyzji z dnia [...] września 2000 r., co w konsekwencji pozwoliłoby stwierdzić nieważność orzeczeń nacjonalizacyjnych z dnia [...] czerwca 1960 r. i z dnia [...] czerwca 1959 r. Według odwołujących się "organ domniemał, a właściwie oparł ustalenia na domyśle zaistnienia faktu doręczenia wadliwej decyzji stronie". W ich ocenie konieczne jest dysponowanie przez organ pokwitowaniem odbioru decyzji z dnia [...] września 2001 r. wystawionym przez adresata. "Brak dowodu doręczenia wyklucza w ogóle (a limine) możliwość ustalenia, iż termin 5-cio letni, jako negatywna przesłanka uchylenia oczywiście wadliwej (w sposób kwalifikowany) decyzji rozpoczął bieg i jako taki nie jest możliwy do ustalenia."

Po rozpatrzeniu złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił tryb i zasady wznawiania postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną.

Następnie podtrzymał ocenę, wyrażoną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r., że potwierdziła się przyczyna wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, ale zaktualizowała się również przeszkoda do uchylenia decyzji, która zakończyła wznowione postępowanie. Nadzorowana w trybie wznowieniowym decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2001 r. zakończyła postępowanie, w którym rzeczywiście pozbawione były udziału strony, czyli [...]. Jednak wskutek upływu 5 lat od doręczenia decyzji należało odmówić jej uchylenia, a jednocześnie stwierdzić wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa. Organ dodał, że choć zaskarżona decyzja wznowieniowa z dnia [...] sierpnia 2015 r. nie wywołuje pełnego skutku (nie eliminuje z obrotu prawnego wadliwej decyzji nieważnościowej z dnia [...] września 2001 r. i zamyka tym samym drogę do stwierdzenia nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych z dnia [...] czerwca 1959 r. i z dnia [...] marca 1960 r.), to jednak umożliwia stronom ubieganie się o odszkodowanie w procesie cywilnym.

Minister wyjaśnił, że legitymacja odwołujących się do udziału w sprawie wynika z postanowień Sądu Rejonowego z dnia [...] września 1983 r., sygn. akt [...] i z dnia [...] marca 1984 r., sygn. akt [...] stwierdzających nabycie spadku po [...], także na rzecz [...], a nie samego [...]. Tymczasem [...] nie powiadomił innych członków rodziny o wszczętym na jego wniosek postępowaniu nadzorczym, dlatego czynności w sprawie i sama decyzja z dnia [...] września 2001 r. nie były przez organ kierowane do odwołujących się. Zasadnie zatem odwołujący się podnosili, że bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu nieważnościowym, co wypełnia przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Fakt ten nie jest kwestionowany przez żadną ze stron aktualnego postępowania wznowieniowego. W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaktualizowała się jednak przeszkoda wynikająca z art. 146 § 1 kpa, tj. przedawnienie uchylenia decyzji. Upłynęło bowiem 5 lat od doręczenia decyzji z dnia [...] września 2001 r., która zakończyła nadzorowane postępowanie nieważnościowe. Oznacza to, że na skutek okoliczności wynikających z art. 146 § 1 kpa niedopuszczalne stało się uchylenie ostatecznej decyzji, a organ musiał ograniczyć się do stwierdzenia, że ostateczna decyzja została wydana z naruszeniem prawa (art. 151 § 2 kpa). W ocenie Ministra, wbrew zarzutom wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzja z dnia [...] września 2001 r. skutecznie zakończyła nadzorowane postępowanie nieważnościowe, ponieważ została doręczona i stała się ostateczna. Świadczą o tym w ocenie organu:

- fakt, że zdaniem Ministra odwołujący się przyznali, że decyzja z dnia [...] września 2001 r. "została doręczona wnioskodawcy - [...] - w 2001 r." Ta okoliczność była podstawą do żądania przez odwołujących się stwierdzenia na podstawie art. 151 § 2 kpa, że decyzje nieważnościowe z dnia [...] czerwca 2000 r. oraz dnia [...] września 2001 r. zostały wydane z naruszeniem prawa. Wynika to z zakończenia prośby o wznowienie postępowania, datowanej na dzień [...] maja 2008 r. (K-9 tom VII akt adm.). Obecna próba zmiany stanowiska odwołujących się (str. 5 wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), jest w ocenie organu nie tylko niedopuszczalna, ale i niekonsekwentna. Skoro bowiem odwołujący się w rzeczywistości nie wiedzieli o postępowaniu nadzorczym, które toczyło się bez ich udziału, a tym bardziej nie wiedzieli o fakcie i dacie doręczenia lub niedoręczenia decyzji, to nie mogą przecież tak "kategorycznie zaprzeczać", że na pewno decyzja nie została doręczona komukolwiek. Jest przy tym równie niekonsekwentne to, że odwołujący się negują wyłącznie doręczenie decyzji z dnia [...] września 2001 r., pomimo że zwrotne pocztowe potwierdzenia odbioru nie zachowały się co do wszystkich dawnych orzeczeń wydanych w tej sprawie.

- nowe stanowisko odwołujących się jest sprzeczne ze stanowiskiem adresata kwestionowanej decyzji [...], który w trakcie postępowania w sprawie cywilnej toczącej się w Sądzie Rejonowym (sygn. akt [...]) przyznał, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2001 r. była mu doręczona i nigdy nie kwestionował tego faktu,

- [...] na rozprawie w sprawie cywilnej w dniu [...] maja 2008 r., sprzeciwiając się zawieszeniu postępowania cywilnego, podniósł, że składał już wniosek o unieważnienie decyzji z dnia [...] marca 1960 r. i "został on oddalony" decyzją z dnia [...] września 2001 r.,

- gdyby decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2001 r. nie została wcale doręczona, to nie byłaby ostateczna, a wówczas odwołujący się nie mogliby uzyskać wznowienia postępowania (bez doręczenia decyzji wznowienie byłoby przedmiotowo niedopuszczalne). Stanowisko odwołujących się jest zatem niekonsekwentne i sprzeczne z ich własnymi działaniami oraz uprzednimi oświadczeniami, które wielokrotnie składali na potrzeby procesu cywilnego.

- decyzja nieważnościowa Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2001 r. bezspornie została doręczona drugiemu adresatowi - [...] Urzędowi Wojewódzkiemu w [...]. Wynika to z prezentaty wpływu decyzji do Zakładu Obsługi [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] Kancelarii Urzędu, z datą [...] września 2001 r. (k- 73 tom II akt adm.).

- we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego z dnia [...] maja 2008 r. obecnie odwołujący się wnosili o stwierdzenie, że decyzja nieważnościowa z dnia [...] września 2001 r. została wydana z naruszeniem prawa.

W tej sytuacji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał ocenę, że decyzja z dnia [...] września 2001 r. bez wątpienia była doręczana i nie jest to okoliczność "prawdopodobnego" doręczenia decyzji, weszła do obrotu prawnego, skoro decyzję ewidentnie otrzymał jeden z adresatów - [...] Urząd Wojewódzki, a jeżeli [...] Urząd Wojewódzki został błędnie potraktowany jako strona decyzji z dnia [...] września 2001 r., to byłaby to ewentualnie przyczyna nieważności decyzji opisana w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, która także jest ograniczona 10-letnim terminem przedawnienia. Skutek zastosowania art. 146 § 1 kpa i art. 156 § 2 kpa byłby więc identyczny. Minister podkreślił, że fakt doręczenia decyzji z dnia [...] września 2001 r. organ ustalił na podstawie: oświadczeń wiedzy (przyznania) [...], a także z analizy dokumentu urzędowego (egzemplarza decyzji, na pewno doręczonej co najmniej do [...] Urzędu Wojewódzkiego). W ocenie Ministra samo niezachowanie zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji z dnia [...] września 2001 r. nie oznacza, że aktualne zarzuty o braku doręczenia decyzji są wiarygodne. Od wydania decyzji minęło przeszło 17 lat, zaś akta podlegały brakowaniu w toku archiwizowania, a wtedy zwrotne potwierdzenia odbioru są usuwane z akt i niszczone. Organ zwrócił uwagę, że nie zachowały się także zwrotne pocztowe potwierdzenia odbioru, dokumentujące doręczenie pierwszoinstancyjnej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2000 r., a jednak adresat [...] bezspornie decyzję tę otrzymał, skoro wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy (k-10 tom III akt adm.). Dlatego sama utrata zwrotnego potwierdzenia odbioru nie dowodzi, że decyzja z dnia [...] września 2001 r. nie została doręczona [...].

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli [...]. W jej uzasadnieniu w zasadzie powtórzone zostały zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący zarzucili organowi mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, czyli art. 146 § 1 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, w związku z art. 80 i art. 77 § 1 kpa w związku z art. 39 i art. 40 § 1 kpa w związku z art. 6-8 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie oraz wadliwe ustalenie istnienia negatywnej przesłanki procesowej w postaci upływu 5-letniego terminu od doręczenia decyzji administracyjnej objętej postępowaniem nadzorczym bez posiadania dowodu doręczenia, jak również poprzez wadliwe ustalenie, że o istnieniu w/w negatywnej przesłanki uchylenia decyzji może świadczyć okoliczność prawdopodobnego doręczenia jej do [...] Urzędu Wojewódzkiego, w szczególności wobec faktu braku zwrotnego potwierdzenia doręczenia decyzji stronie, jak również braku legitymacji procesowej po stronie w/w Urzędu jako strony postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Przede wszystkim przypomnieć należy, że niniejsza sprawa była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt SA/Wa 1278/17 stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji wznowieniowych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2017 r. i z dnia [...] sierpnia 2015 r., jako skierowanych do zmarłej dnia [...] lutego 2015 r. strony postępowania [...]. Organ wykonał zalecenia Sądu i w niniejszym postępowaniu udział brali już następcy prawni [...] – [...].

Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, wyjaśnić należy, że prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z treścią art. 146 § 1 kpa uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Jak wynika z akt sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. wznowił postępowanie nieważnościowe, zakończone decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2001 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku, na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa Minister stwierdził, że jego decyzja z dnia [...] września 2001 r. wydana została z naruszeniem prawa, jednakże nie uchylił tej decyzji ze względu na upływ pięciu lat od jej doręczenia.

Z przyczyn przedstawionych zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze, które zostały przedstawione powyżej, ze stanowiskiem tym nie zgodzili się skarżący, twierdząc, że decyzja z dnia [...] września 2001 r. nie została doręczona stronie postępowania nieważnościowego, za którą skarżący uważają tylko swego brata [...]. W tej zaś sytuacji nie upłynął 5-letni okres o którym mowa w art. 146 § 1 kpa. Z takim stanowiskiem skarżących nie można się zgodzić. Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący bez swojej winy nie brali udziału w postępowaniu nieważnosciowym zakończonym decyzją z dnia [...] września 2001 r. Udział w tym postępowaniu brał brat skarżących [...] oraz Wojewoda [...] jako reprezentant Skarbu Państwa. Wynika to zarówno z treści wydanej decyzji, jak i zawartego w niej rozdzielnika podmiotów, którym decyzja ta została doręczona. Przypomnieć należy, że Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje doręczenia decyzji podmiotom niebędącym stroną postępowania administracyjnego. W szczególności nie przewiduje formy doręczenia zapadłej decyzji "do wiadomości". Zgodnie z treścią art. 109 § 1 kpa decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Fakt, że na decyzji umieszczony jest zapis "do wiadomości", pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej tego doręczenia. Oznacza to, że doręczenie decyzji innemu niż wnioskodawca podmiotowi, nawet w przypadku, gdy owemu podmiotowi przesłano tę decyzję "do wiadomości", powoduje, że decyzja taka weszła jednak do obrotu prawnego i zaczęła wywoływać skutki prawne. Nie były to przy tym skutki "pozorne". W takiej sytuacji uznawanie owej decyzji za akt nieistniejący jest niedopuszczalne (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 453/08). W rozpatrywanej sprawie decyzja z dnia [...] września 2001 r. została doręczona Wojewodzie [...], co wynika z prezentaty wpływu decyzji do Zakładu Obsługi [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] Kancelarii Urzędu, z datą [...] września 2001 r. (k- 73 tom II akt adm.). Od tego zaś czasu niewątpliwie upłynął już 5-letni okres o którym mowa w art. 146 § 1 kpa. Podkreślić przy tym należy, że dla rozpoczęcia biegu terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 kpa, wystarczające jest skuteczne doręczenie decyzji co najmniej jednej ze stron postępowania, przy czym w przypadku większej liczby stron postępowania termin ten należy liczyć od daty ostatniego doręczenia. Oznacza to, że skarżący, składając wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] maja 2008 r., uczynili to po upływie 5 lat od daty doręczenia decyzji z dnia [...] września 2001 r. Natomiast upływ okresu przedawnienia oznaczonego w art. 146 § 1 kpa oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie.

Dodatkowo jeszcze, ze względu na podniesione w skardze zarzuty, wyjaśnić należy, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty (protokół z rozprawy z postępowania cywilnego, wniosek skarżących o wznowienie postępowania z dnia [...] maja 2008 r.), na które powoływał się w zaskarżonej decyzji Minister, z których wynika, że decyzja z dnia [...] września 2001 r. doręczona została również bratu skarżących. Potwierdzają ten fakt sami skarżący we wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...] maja 2008 r., w którym na str. 6 reprezentujący skarżących profesjonalny pełnomocnik stwierdził, że w przypadku decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2001 r. "zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 146 § 1 kpa. Niniejsza decyzja została doręczona wnioskodawcy – [...] – w 2001 roku". Dlatego też sami skarżący, odwołując się do tej okoliczności, wnieśli o "wydanie, w trybie art. 151 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 2000 r. (...) oraz z dnia [...] września 2001 roku (...) z naruszeniem prawa" (k-9 tom VII akt adm.). Późniejsze twierdzenia skarżących, przedstawione na etapie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że kwestionowana decyzja z 2001 r. nie została [...] w ogóle doręczona, ponieważ w aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji, są zdaniem Sądu niewiarygodne. Podkreślić przy tym należy, że brat skarżących nigdy nie zaprzeczył, że w 2001 r. kwestionowana decyzja została mu skutecznie doręczona, a skarżący, skoro nie byli stronami tego postępowania, wiedzę swoją w tej sprawie opierają jedynie na analizie akt administracyjnych sprzed 18 lat, które jak wyjaśnił Minister, podlegały już brakowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2737/14 wyjaśnił przy tym, że "Obowiązujący kodeks postępowania administracyjnego przewiduje sformalizowane sposoby doręczania decyzji i dokumentowania takiego doręczania. Gdy jednak aktualnie prowadzone postępowanie dotyczy rozstrzygnięć wydanych przed kilkudziesięcioma laty, ocena skuteczności czynności procesowych ówcześnie podejmowanych musi być dokonywana w sposób wszechstronny, z poszanowaniem także interesu społecznego, związanego z zasadą ochrony trwałości decyzji. W przeciwnym razie, ograniczenie się do stosowania aktualnie wymaganych sposobów dokumentowania doręczenia decyzji mogłoby prowadzić do wzruszania decyzji jedynie ze względu na braki w zachowanych materiałach archiwalnych. Za dopuszczalne i zgodne z ogólnymi zasadami prowadzenia postępowania dowodowego należy wobec powyższego uznać w takich przypadkach ustalanie istotnych dla sprawy okoliczności związanych z doręczeniem decyzji z uwzględnieniem wszelkich danych, które mogą uzasadniać wniosek, że decyzja ta weszła do obrotu prawnego. W tym kontekście wniosków organów administracji nie można traktować jako przyjęcia "fikcji doręczenia", są one bowiem w dopuszczalny sposób oparte na rozumowaniach praktycznych".

Na zakończenie zaznaczyć należy, że postępowanie administracyjne, będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Podstawową funkcją art. 146 § 1 kpa jest zasada ochrony trwałości decyzji administracyjnej. Dlatego też możliwość uchylenia kwestionowanej we wznowionym postępowaniu decyzji i ponowne rozstrzygnięcie istoty sprawy jest możliwe tylko w czasie określonym w tym ostatnim przepisie. Upływ terminu uniemożliwiający uchylenie decyzji w trybie wznowieniowym ma charakter bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały.

Podsumowując, Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie nadzorcze zakończone zaskarżoną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (w tym również przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego powołanych w złożonej skardze) i z uwzględnieniem wiążącej organ oceny prawnej i wskazań co do dalszego sposobu postępowania wynikających z zapadłego w niniejszej sprawie orzeczenia sądu administracyjnego. Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ nadzoru przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu ponownie wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Minister w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia prawidłowo wskazał również fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.