Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 913/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J.B. i K.B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia[...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej także "kpa"), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej także "prd"), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460 ze zm., dalej także "udp"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia na J. B. oraz K. B. wspólników spółki cywilnej: P.P.H.U. "B." s.c. J. B. K. B., ul. L. [...], B. (dalej także "skarżący" lub "strona") kary pieniężnej w wysokości 5 000 złotych.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

W dniu 28 czerwca 2013 r. w miejscowości B. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował S. T., który w imieniu strony wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie K. – T. z ładunkiem wyrobów stalowych (ładunek podzielny). Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z 28 czerwca 2013 r.

W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:

- nacisk na pojedynczej osi napędowej 10,75 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,75 t,

- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] września 2013 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 5000 złotych, od której strona złożyła odwołanie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, na którą strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt. VI SA/Wa 1205/14 uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego i stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.

Sąd stwierdził, iż wydając zaskarżoną decyzję nie wystarczająco wyjaśniono stan faktyczny sprawy, a w szczególności prawidłowości przeprowadzonego ważenia i wiarygodności uzyskanych wyników. W ocenie Sądu, aby rozstrzygnięcie organu administracji ocenić w sposób prawidłowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek oceny), które należy sprawdzić, analizując, czy okoliczności sprawy dawały organom inspekcji przesłanki do wymierzenia kary administracyjnej na podstawie prawidłowo ocenionego materiału dowodowego.

Sąd w szczególności wskazał na fakt naruszenia przepisów postępowania, tj. zasady czynnego uczestniczenia strony, gdyż organ nie odniósł się w jakikolwiek sposób do wniosku skarżących o przesłuchanie kierowcy kontrolowanego zespołu pojazdów. Wskazał również na brak w aktach administracyjnych sprawy podstawowych dokumentów, mających zasadnicze znaczenie dla wyjaśnienia kwestii poprawności przeprowadzonych w toku kontroli pomiarów, tj. świadectwo homologacji i instrukcję użytkowania wag SAW 10 C, opracowaną przez producenta.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 10 lipca 2015 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

W wyniku ponownie prowadzonego postępowania [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2015 r. nałożył na stronę kary pieniężnej w wysokości 5 000 złotych.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii IV. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego.

Skarżący od powyższej decyzji się odwołali. Zwrócili uwagę, że w piśmie z dnia 3 sierpnia 2015 r. strona złożyła wyjaśnienia, do których organ I instancji odniósł się w sposób wybiórczy. Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, iż kierowca został pouczony o możliwości dokonania o powtórnego ważenia kontrolowanego pojazdu i osobiście odczytywał wyniki pomiarów z urządzeń pomiarowych, podczas gdy w załączniku do protokołu znalazło się sformułowanie, iż kierowca po przeprowadzeniu ważenia pojazdów, został poinformowany o naruszeniach i o możliwości powtórnego ważenia, celem weryfikacji wyników i z takiej możliwości nie skorzystał. Ponadto mając na uwadze treść decyzji organu II instancji z dnia 10 lipca 2015 r. i kwestii ewentualnej możliwości przesłuchania kierowcy, w ocenie strony nie wyjaśniano zaistnienia przesłanek do umorzenia postępowania w tej sprawie.

Strona podniosła, iż brak przesłuchania w charakterze świadka kierowcy S. T. na okoliczność odpowiedzialności załadowcy oraz w kontekście ww. wyroku Sądu, iż postępowanie nie zostało przeprowadzone w sposób wystarczający gdyż organ nie przeprowadził dowodu z przesłuchania w charakterze świadka załadowcy, powoduje niewyjaśnienie zaistnienia przesłanek do umorzenia postępowania. Strona ponownie wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka kierowcy kontrolowanego pojazdu S. T. na tę okoliczność. Mając powyższe na uwadze argumentację strona wniosła o uchylenie lub umorzenie decyzji organu I instancji.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wydając zaskarżoną decyzję stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, a kara pieniężna została nałożona na stronę zgodnie z obowiązującym prawem.

Organ odwoławczy zauważył, iż [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 18 lipca 2013 r. poinformował stronę, że w przypadku zaistnienia okoliczności świadczących, że dochowała ona należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia powinna stosowne dowody przedstawić. Strona pismami z dnia 25 listopada 2013 r., 30 stycznia 2014 r., 17 lutego 2014 r., 27 lutego 2014 r., 3 sierpnia 2015 r., złożyła wyjaśnienia, które w ocenie organu odwoławczego nie stanowią dowodów świadczących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że podmiot wykonujący przejazd posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować powinien był przedsięwziąć takie działania, aby pojazd był normatywny na drodze po której wykonuje przejazd. Sposób doboru określonych środków celem zachowania normatywności pojazdu (stworzenie własnych procedur, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu) stanowi kwestię indywidualną, gdyż ustawodawca nie narzuca w tym względnie gotowych rozwiązań. W gestii podmiotu wykonującego przejazd pozostaje zatem takie zorganizowanie przejazdu i czynności mu towarzyszących, aby mając na względzie wynikające z przepisów prawa obowiązki nie narazić siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją naruszenia norm transportu drogowego.

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy bowiem jedynie zakwestionować swojej odpowiedzialności, gdyż to podmiot wykonujący przejazd decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przejazdu i musi on uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport jak i innych uczestników ruchu drogowego.

Organ II instancji podkreślił, iż obowiązujące przepisy obligują podmiot wykonujący przejazd do podjęcia odpowiednich starań, w tym zapewnienia środków do weryfikowania wielkość ładunku przed rozpoczęciem przejazdu tak, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych parametrów, bądź może on wystąpić i uzyskać stosowne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego, jeżeli będzie to możliwe. W ocenie tego organu, w zebranym materiale dowodowym sprawy zostały udowodnione okoliczności popełnienia zarzucanego stronie naruszenia, tj. wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii IV, co było okolicznością, na którą strona miała wpływ, a przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z dokonywanym przejazdem.

Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił należycie obowiązek wynikający z art. 7, art. 8 oraz art. 77 kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Strona postępowania administracyjnego została również ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd jest nią podmiot, który wykonywał przejazd.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2016 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 14aa ust. 3 pkt 2, art. 140 aa ust. 4 lit. a 1b prd w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym, art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe, poprzez zaniechanie wszczęcia postępowania wobec załadowcy tj. S. Spółka jawna, odpowiedzialnego za wadliwe rozmieszczenie ładunku podzielonego w kontrolowanym pojeździe i wszczęcia postępowania wobec strony mimo zachowania przez nią należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, w tym załadunku, gdyż za wadliwe rozmieszczenie ładunku odpowiada załadowca,

- przepisów postępowania administracyjnego: art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 w zw. z art. 81, art. 75 § 1, art. 77 § 1, § 2 i § 3, art. 78 § 1, art. 80 kpa.

W ocenie skarżących rozstrzygnięcie podjęte w przedmiotowej sprawie zostało podjęte niezgodne z ww. ogólnymi zasadami kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący wskazali, iż już w odwołaniu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r. wyjaśnili, że po dokonanym załadunku kierowca otrzymał od załadowcy Wydanie Magazynowe [...], wystawione w K. w dniu 28 czerwca 2013 r. dotyczące wydania wyrobów stalowych o łącznej wadze 24. 406.28 kg. W załączniku do protokołu kontroli w dniu 28 czerwca 2013 r. jest także wyraźnie wskazane, że zgodnie z przedstawionym przez kierowcę dokumentem przewozowym, na skrzyni ładunkowej znajdował się ładunek podzielony-wyroby stalowe w ilości 20,058 t.

Skarżący do skargi dołączyli kopię zaskarżonej decyzji, wyroku z 10 grudnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1205/14, skargi na decyzję z [...] lutego 2014 r., decyzji z [...] lipca 2015 r., stanowiska z 3 sierpnia 2015 r., zawiadomienia z 7 sierpnia 2015 r. oraz wniosków z 20 sierpnia 2015 r.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Skarżący pismem z 4 listopada 2016 r. uzupełnili i poparli stanowisko przedstawione w odwołaniu oraz w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej także: "p.p.s.a.").

Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Rozpatrując skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jak również decyzja organu I instancji nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Zdaniem Sądu, organy Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, nie dopuściły się naruszenia zarówno wskazanych przez stronę przepisów postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego, w tym art. 14aa ust. 3 pkt 2 i art. 140 aa ust. 4 lit. a 1b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, dalej także "p.r.d.".

Przechodząc do oceny legalności skarżonych decyzji, należy na wstępie zauważyć, że w wyniku ponownego rozpoznania niniejszej sprawy organy administracji zrealizowały zalecenia zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1205/14, przeprowadzając postępowanie w szerszym niż dotychczas zakresie, uzupełniając materiał dowodowy o niezbędne dokumenty dotyczące użytych do pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów wag SAW 10C/II, w szczególności na okoliczność prawidłowości przeprowadzonego ważenia kontrolowanego pojazdu i wiarygodności uzyskanych w ten sposób wyników. Wystarczająco wyjaśniły przy tym stan faktyczny sprawy, umożliwiając dokonanie przez Sąd oceny rozstrzygnięcia organu administracji pod względem zgodności z prawem. Tym samym organy administracji w należytym stopniu wypełniły nakaz wynikający z art. 153 p.p.s.a.

Definicja pojazdu nienormatywnego, zawarta w art. 2 ust. 35a ustawy - Prawo o ruchu drogowym stanowi, że pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy.

Jak stanowi przepis art. 64 ust. 2 cyt. ustawy, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 ww. ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści ust. 3 pkt 1 ww. artykułu karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd.

Odnosząc się do zarzutów i okoliczności podnoszonych przez stronę skarżącą zauważyć trzeba, że odpowiedzialność przedsiębiorcy przewozowego, w takich sprawach jak niniejsza, może zostać wyłączona na mocy art. 140aa ust. 4 p.r.d., co stanowi szczególny przypadek (wyjątek od zasady), który zgodnie z prawidłami wykładni przepisów musi być interpretowany w sposób ścisły. Wymaga on zatem wykazania w toku postępowania administracyjnego istotnych okoliczności wynikających z hipotezy tego przepisu, których w ocenie Sądu strona skarżąca nie wskazała. Podkreślić przy tym należy, że to strona, a nie organ, jest właściwa dla wskazania takich okoliczności egzoneracyjnych.

Skarżący podniósł zarzut braku odpowiedzialności przewoźnika za stwierdzone naruszenie, z uwagi na dochowanie przez niego należytej staranności w realizowanym przewozie drogowym i brak wpływu na przekroczenie dopuszczalnych norm wskazując w tym zakresie na odpowiedzialność załadowcy za dokonywany przejazd pojazdem nienormatywnym.

W tym kontekście Sąd wyjaśnia, że z treści obecnie obowiązującego art. 140aa ust. 3 prd jednoznacznie wynika, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej na podmiot wykonujący przejazd, a także na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Przepis ten przewiduje odrębną odpowiedzialność załadowcy, jeżeli zostanie dowiedziony jego wpływ na stwierdzone naruszenie, co jednak nie ogranicza odpowiedzialności przewoźnika za ten sam przejazd. Eliminuje jedynie możliwość nałożenia takiej kary pieniężnej na kierowcę.

Także treść art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe, nie stanowi formalnej podstawy do uwolnienia się od odpowiedzialności przewoźnika za wykazane przekroczenie norm transportu drogowego (nacisku osi) w wyniku, jak stwierdzi strona, wadliwego rozmieszczenia ładunku przez załadowcę, gdyż nie zwalnia to przewoźnika z zachowania należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Ponadto jak wynika z akt administracyjnych sprawy (protokołu kontroli), kierowca pojazdu był obecny przy jego załadunku.

Zgodnie z treścią art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a i b prd, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

W ocenie Sądu, z przytoczonych wyżej przepisów wynika reguła, zgodnie z którą podmiot wykonujący przejazd ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym i że odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lipca 2011 r. (sygn. akt II GSK 716/10), za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. Odpowiedzialność przedsiębiorcy prowadzącego usługi w zakresie transportu drogowego za czyny osób wykonujących transport drogowy w jego imieniu nie jest odpowiedzialnością absolutną za cudze czyny. Jak wynika dalej z cytowanego orzeczenia NSA, okoliczności uwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi z skutki prawne wynikające z przepisu regulującego tę kwestię.

Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 404/11, w którym stwierdził wyraźnie, że istnieje tutaj domniemanie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę. Przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór. Ponosi on ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne, aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców tak, aby nie dochodziło do naruszenia prawa. Oczywiście, należy zauważyć, że NSA stwierdził w tym wyroku, że domniemanie odpowiedzialności przewoźnika może być obalone i ciężar udowodnienia okoliczności to uzasadniających spoczywa na przedsiębiorcy. Oba orzeczenia dotyczą wprawdzie naruszeń przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, ale mają znaczenie również na gruncie ustawy - Prawo o ruchu drogowym, co potwierdza aktualne orzecznictwo tego Sądu.

Zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, w okolicznościach dokonanego przejazdu pojazdem nienormatywnym nie budzi wątpliwości stwierdzenie przez organy Inspekcji Transportu Drogowego naruszenia zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d., co prowadzi do zastosowania art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. Zgodnie bowiem z art. 140 ab ust. 1-2 ww. ustawy:

"1. Karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:

1) 1.500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II;

2) 5.000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI;

3) za brak zezwolenia kategorii VII:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach;

4) 5.000 zł - za przejazd pojazdu nienormatywnego przez most lub wiadukt bez potwierdzonego zawiadomienia zarządcy drogi, o którym mowa w art. 64c ust. 9;

5) 3.000 zł - za przejazd pojazdu nienormatywnego przez most lub wiadukt niezgodnie z warunkami określonymi przez zarządcę drogi, o którym mowa w art. 64c ust. 9;

6) 6.000 zł - za przejazd pojazdu nienormatywnego przez most lub wiadukt przy zgłoszonym przez zarządcę drogi sprzeciwie, o którym mowa w art. 64c ust. 10;

7) 2.000 zł - za niedotrzymanie warunków przejazdu określonych dla zezwolenia kategorii VII lub podanych w tym dokumencie.

2. W przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia".

Jak wyżej wskazano, w przypadku naruszenia tego zakazu za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Użycie słowa "jak" w przytoczonym wyżej przepisie sprawia, iż kara w przypadku, jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, tj. naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 p.r.d., jest ustalana w taki sam sposób, jak w przypadku przejazdu bez zezwolenia odpowiedniej kategorii. Biorąc pod uwagę parametry pojazdu, który podczas dokonywanego przejazdu był pojazdem nienormatywnym oraz fakt przejazdu po drodze krajowej o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t, organy Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo wymierzyły karę, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii IV, mając na uwadze sposób oraz wysokość przekroczenia dopuszczalnych norm transportu drogowego.

Nie zmienia tej oceny okoliczność skierowania przez GITD w dniu 30 października 2015 r. pisma (znak [...]) do wszystkich Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego i zalecenia modyfikacji zasad sankcjonowania naruszeń w zakresie przekroczenia dmc oraz dopuszczalnego nacisku osi pojazdów w transporcie międzynarodowym, gdyż zalecenie to nie stanowi obowiązującego źródła prawa, jak również nie dotyczy transportu drogowego o zasięgu krajowym, co ma miejsce w przypadku przedmiotowej sprawy.

Skarżący wskazuje ponadto na naruszenie przez organy Inspekcji Transportu Drogowego przepisów prawa UE – art. 3 Dyrektywy Rady nr 96/53 WE poprzez nakładanie kar za przekroczenie nacisku osi pojazdów na drogach poniżej 11,5 t., jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie (droga krajowa nr [...] o dopuszczalnym nacisku do 10 t). Odnosząc się do tego zarzutu zauważyć trzeba, że możliwość zróżnicowania dopuszczalnego nacisku dla poszczególnych kategorii dróg publicznych przez ustawodawcę krajowego nie narusza postanowień ww. Dyrektywy, co znajduje potwierdzenie w szczególność w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo patrz wyrok z dnia 19.05.2016, znak II GSK 2993/14). Należy także stwierdzić, iż zamieszczenie wykazu dróg krajowych i wojewódzkich o dopuszczalnym nacisku do 10 t, w akcie podustawowym – rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. o którym wyżej mowa, zostało wydane na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, tj. art. 41 ust. 2 ustawy o drogach publicznych.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dostrzegł także błędów w działaniach organów Inspekcji Transportu Drogowego w obszarze powtórnie przeprowadzonego postępowania dowodowego powodujących naruszenie przepisów postępowania w istotny sposób, jak również w zakresie subsumpcji ustalonego na tej podstawie stanu faktycznego pod wskazaną normę prawa materialnego - ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli, w protokole kontroli. Zasadniczo jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy nastąpiło określone naruszenie przepisów powołanej wyżej ustawy oraz na kwalifikację tego przekroczenia.

Jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Orzecznictwo sądowe przywiązuje istotne znaczenie do funkcji dowodowej protokołu z kontroli drogowej (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 września 2005 r., VI SA/Wa 1224/04 (LEX nr 205475).

W rozpoznawanej sprawie protokół z ważenia kontrolowanego pojazdu zawiera informację, że na drodze obowiązywał nacisk do 10 t,. a w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono:

- nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wyniósł - 10,75 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,75 t,

- kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii IV.

Sąd zauważa, że wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego zespołu pojazdu jest pomiar dokonany w toku kontroli drogowej, na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych, w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Tylko taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania, pod warunkiem że Inspektorzy Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej używając wyłącznie urządzeń o ważnej legalizacji.

Mając to na uwadze Sąd uznał, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, w tym instrukcji obsługi użytych wag, że kontrola drogowa, w toku której dokonano ważenia pojazdu, została przeprowadzona sposób prawidłowy, pomiarów dokonano za pomocą wag przenośnych do pomiarów statycznych posiadających stosowną legalizację Urzędu Miar, przed rozpoczęciem czynności kontrolnych kierowca miał możliwość sprawdzenia zgodności numerów fabrycznych wagi ze świadectwami legalizacji, został zapoznany z instrukcją ważenia a odczytu wskazań dokonano w jego obecności, miejsce w którym dokonano kontroli legitymuje się odpowiednim dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków osi. Pojazd został zważony tylko raz, gdyż kierujący nie wnosił o ponowne ważenie, która to okoliczność została wskazana w protokole kontroli podpisanego przez kierowcę bez zastrzeżeń.

W ocenie Sądu nie znajdują uzasadnienia także podniesione w skardze zarzuty naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynikających z art. 6, art. 7 i art. 10 kpa, a także innych przepisów postępowania, w szczególności art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy, przy czym odniosły się do podniesionych w postępowaniu administracyjnym przez skarżącego wątpliwości, zaś sam wynik ważenia, ze względu na znaczne przekroczenie dopuszczalnych w transporcie drogowym norm, nie wskazywał na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w tej sprawie. Sąd nie stwierdza ponadto, aby na wynik sprawy mógł mieć istotny wpływ brak kolejnego przesłuchania kierowcy kontrolowanego zespołu pojazdów (który został przesłuchany w charakterze świadka w dniu kontroli na okoliczność stwierdzonych naruszeń, co obrazuje Załącznik do Protokołu kontroli), na okoliczność winy załadowcy, z uwagi na odrębną (niezależną) od przewoźnika odpowiedzialność załadowcy za stwierdzone naruszenie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.