Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1727/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.89
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Waldemar Śledzik Asesor WSA Michał Sułkowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lipca 2022 r. znak: [...] w przedmiocie negatywnej opinii o zamiarze przekształcenia szkoły 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2022 r. znak: [...]; 2. zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz Gminy [...] kwotę 580 (słownie: pięciuset osiemdziesięciu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Rada Miejska w S. [...] grudnia 2021 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru przekształcenia z dniem 31 sierpnia 2022 r. Publicznej Szkoły Podstawowej w R.. W uchwale wskazano, że:

1. z dniem 31 sierpnia 2022 r. zamierza się przekształcić Publiczną Szkołę Podstawową w R. - dalej "SP w R." w szkołę podstawową o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-III (§ 1);

2. od dnia 1 września 2022 r. SP w R. będzie szkołą podstawową o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-III (§ 2);

3. z dniem 31 sierpnia 2022 r. zamierza się odpowiednio zmienić obwód SP w R. wyznaczając uczniom dotychczasowego obwodu, uczęszczającym lub mającym uczęszczać do klas IV-VIII SP w R., obwód Publicznej Szkoły Podstawowej w S. - dalej "SP w S." (§ 3);

4. od dnia 1 września 2022 r. dla uczniów dotychczasowego obwodu uczęszczających lub mających uczęszczać do klas IV-VIII SP w R., szkołą obwodową będzie SP w S. (§ 5).

W uzasadnieniu uchwały podano, że zachodzą uzasadnione przesłanki określone miejscowymi warunkami, aby przekształcić SP w R. w szkołę obejmującą strukturę organizacyjną klas I-III. Wskazano, że obecnie w szkole uczy się 78 uczniów w 7 oddziałach. Zajęcia odbywają się w pięciu salach, w tym w dwóch przechodnich.

Dalej podniesiono, że SP w R. do prowadzenia zajęć wychowania fizycznego wykorzystuje pomieszczenie na parterze o wymiarach 53,4 m2, którego wysokość została mocno ograniczona przez zamontowanie wentylacji. Wskazano, że ze względu na brak pomieszczeń uczniowie, żeby nie uczyć się do późnych godzin popołudniowych mają większość przerw 5 minutowych. Podano, że w szkole nie ma świetlicy, gabinetu pedagoga, biblioteki i pracowni informatycznej.

Następnie wywiedziono, że analiza wykonalności sporządzona przez firmę zewnętrzną jednoznacznie wskazała, że budynek SP w R. nie spełnia warunków dla 8 klasowej szkoły, ponieważ m.in.:

1. ograniczone są możliwości konstrukcyjne budynku,

2. jest zbyt mała wysokość pomieszczeń na kondygnacji II piętra,

3. nie są spełnione wymagania WTOB dla klatki schodowej od strony północnej,

4. nie są spełnione wymagania sal w zakresie nasłonecznienia światłem dziennym,

5. brak jest pomieszczeń do zapewnienia koniecznych sanitariatów,

6. nie ma możliwości zapewnienia dróg ewakuacyjnych.

W uzasadnieniu uchwały zaznaczono również, że układ funkcjonalny i przestrzenny budynku umożliwia realizację programu funkcjonalno-użytkowego wyłącznie bloku nauczania wczesnoszkolnego I-III bez strefy sportu, przy zlokalizowanym na parterze przedszkolu. Jak wywiedziono, pozostawienie w budynku w R. klas I-III umożliwi zapewnienie najmłodszym dzieciom bliskiego dostępu do szkoły i stanowi wyjście naprzeciw oczekiwaniom środowiska.

Wyjaśniono również, że uczniowie klas IV–VIII SP w R. będą mieli zagwarantowane warunki do nauki w dobrze wyposażonej, przestronnej szkole w miejscowości [...] oddalonej zaledwie o 5 km, która dysponuje 9 klasami lekcyjnymi, świetlicą, biblioteką i salą gimnastyczną. Uczniowie będą mieli zapewniony dowóz i opiekę podczas dowozu do szkoły.

Skonstatowano, że analizy wskazują, iż w kolejnych latach liczba dzieci w szkole w S. po przeniesieniu dzieci z klas IV-VIII SP w R. nie przekroczy 120 uczniów. Oddziały klasowe będą liczyć średnio około 19 uczniów, co też jest korzystne dla dzieci.

[...] Kurator Oświaty (dalej również "Kurator") postanowieniem z [...] marca 2022 r. znak: [...] negatywnie zaopiniował zamiar przekształcenia.

Kurator nie znalazł uzasadnienia dla planowanej zmiany. Uznał, że baza lokalowo-dydaktyczna SP w R. umożliwia realizację podstawy programowej kształcenia ogólnego określonej dla szkoły podstawowej. Zauważył, że z protokołów kontroli przeprowadzonych przez uprawnione podmioty wynika, iż budynki obu szkół, zarówno w R., jak i w S., nie znajdują się w należytym stanie technicznym, lecz nie zagrażają życiu lub zdrowiu, bezpieczeństwu mienia lub środowiska, natomiast wymagają wykonania niezbędnych remontów. W ocenie Kuratora, zasoby lokalowe SP w R. mogłyby zostać znacząco zwiększone po ewentualnym zaadaptowaniu na potrzeby szkoły pustych pomieszczeń po byłych lokatorach. Zdaniem Kuratora, przekształcenia szkoły nie uzasadniają również stabilne prognozy demograficzne dla obwodów obu szkół. W ocenie Kuratora, gdyby doszło do przekształcenia, dwukrotne zwiększenie liczebności w klasie VIII, jak również zupełnie nowe środowisko edukacyjne, mogą mieć negatywny wpływ na kondycję społeczną i emocjonalną uczniów SP w R., co może przełożyć się na osiągnięcia uczniów. Zdaniem Kuratora, za pozostawieniem dotychczasowej struktury organizacyjnej przemawia również wydłużenie drogi uczniów do szkoły i związane z tym wydłużenie czasu ich pobytu poza domem. Istotnym dla Kuratora był również fakt, że planom Gminy sprzeciwią się rodzice uczniów, pracownicy szkoły, rodzice dzieci uczęszczających do przedszkola w R. oraz społeczność lokalna. Istotny był również brak gwarancji dalszego zatrudnienia nauczycieli.

Przede wszystkim jednak Kurator uznał, że nie wszyscy rodzice uczniów SP w R. zostali skutecznie poinformowani przez organ prowadzący o zamiarze przekształcenia szkoły.

Gmina S. wniosła zażalenie na postanowienie Kuratora z [...] marca 2022 r. do Ministra Edukacji i Nauki (dalej również "Minister").

Organ odwoławczy postanowieniem z [...] lipca 2022 r. znak: [...]utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W pierwszej kolejności Minister odniósł się do kwestii powiadomienia rodziców uczniów SP w R. o planowanym przekształceniu. Zauważył, że z wyjaśnień strony wynika, iż organ prowadzący:

1. skierował pisma do każdego z rodziców uczniów przekształcanej szkoły posiadających (zgodnie z wiedzą organu) prawa rodzicielskie;

2. przy doręczeniu zawiadomień organ zastosował formę przesyłki poleconej rejestrowanej;

3. dokonał zawiadomienia rodziców z odpowiednim wyprzedzeniem.

Odnosząc się do stanowiska Gminy w powyższej kwestii, Minister zauważył przede wszystkim, że uchwała Rady Miejskiej w S. z [...] grudnia 2021 r. nr [...] została podjęta na podstawie art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego. W przepisie tym ustawodawca sformułował nakaz powiadomienia, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji szkoły, przez organ prowadzący szkołę, o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Jak zaznaczył Minister, stosownie do treści art. 89 ust. 9 Prawa oświatowego, przepisy te stosuje się odpowiednio w przypadku przekształcenia szkoły.

Następnie organ odwoławczy zauważył, że w przepisach prawa nie określono formy, w jakiej powinno nastąpić zawiadomienie rodziców uczniów, aby można było uznać je za skuteczne. Stwierdził, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego aktualna jest teza, iż zawiadomienie o przekształceniu szkoły, skierowane do rodziców uczniów może być dokonane w dowolnej formie, choć oczywiście powinno ono do nich rzeczywiście dotrzeć i to w przewidzianym w ustawie terminie, np. w formie pisemnej, poprzez powiadomienie na zebraniu, na którym rodzice podpisali listę obecności lub poprzez złożenie przez rodzica oświadczenia, że powyższy fakt jest mu wiadomy.

Minister wskazał też, że w odniesieniu do powiadomienia rodziców za pomocą poczty Naczelny Sąd Administracyjny (w wyroku z 17 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 861/14) wyraził stanowisko, iż nadanie przesyłek w formie listów poleconych zawierających informacje o zamiarze likwidacji szkoły nie jest tożsame z zawiadomieniem rodziców uczniów, o którym mowa w art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty.

Odwołując się z kolei do poglądów doktryny, Minister zaznaczył, że zawiadomienie o zamiarze likwidacji szkoły jest dokonane skutecznie wówczas, gdy dotarło do wszystkich osób lub organów, które powinny były zostać poinformowane o zamierzonej likwidacji, najpóźniej w terminie, o którym mowa w tym przepisie (liczy się jednak realna możliwość zapoznania się z zamiarem likwidacji, np. poprzez awizowanie listu, a nie to, czy dany adresat - organ lub osoba - faktycznie z tej możliwości skorzystał).

Organ odwoławczy podzielił stanowisko Gminy, że art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego pozostawia organowi prowadzącemu swobodę wyboru sposobu zawiadomienia rodziców o zamiarze likwidacji (tutaj przekształcenia) szkoły. Podkreślił jednak, że pomimo nieokreślenia w ustawie formy powiadomienia rodziców uczniów o zamiarze likwidacji szkoły, nie jest uprawnione domniemanie o skutecznym powiadomieniu rodziców uczniów. Odwołując się do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 2826/14, z 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1024/12 i z 24 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1096/13, Minister stwierdził, że forma zawiadomienia musi umożliwiać rodzicom uczniów zapoznanie się z przekazaną informacją, a ponadto powinna umożliwiać weryfikację dokonania zawiadomienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zaznaczył, że forma zawiadomienia nie powinna być wybierana bez uwzględnienia daty podjęcia uchwały i czasu, który pozostał do rozpoczęcia biegu sześciomiesięcznego terminu. Możliwe jest zatem przyjęcie formy doręczenia za pośrednictwem poczty. Wówczas niepodjęcie przez rodzica ucznia przesyłki w terminie, w warunkach tzw. awizowania, przy zastosowaniu norm stosowanych w polskim systemie prawa pozwala na ocenę, że organ wywiązał się z obowiązku zawiadomienia.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, Minister stwierdził, że Gmina w celu realizacji obowiązku zawiadomienia rodziców uczniów, nadała przesyłki w formie listów poleconych ekonomicznych wspólnie dla obojga rodziców uczniów w dniu 30 grudnia 2021 r. oraz dodatkowo 1 lutego 2022 r. za pośrednictwem operatora Poczta Polska S.A. Organ odwoławczy zauważył też, że strona podała, iż oprócz przesyłek poleconych stosowne zawiadomienia sformułowane zostały również w dzienniku elektronicznym, ponadto rodzice byli informowani o zamiarze przekształcenia szkoły podczas bezpośrednich spotkań z Burmistrzem [...] i jego przedstawicielami, jak również poprzez lokalne media (m.in. lokalna prasa, portale społecznościowe). Gmina nie przedstawiła jednak dowodów na potwierdzenie dokonania tej formy powiadomień. W aktach sprawy znajdują się jedynie materiały wskazujące na wysłanie zawiadomień o zamiarze przekształcenia szkoły rodzicom uczniów za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. oraz wydruki potwierdzające doręczenie przesyłki poleconej ekonomicznej.

Minister zauważył też, że Gmina, dowodząc skuteczności doręczenia rodzicom uczniów SP w R. powiadomień o przekształceniu szkoły w formie listów poleconych ekonomicznych, zakwestionowała znajdujące się w aktach sprawy, przesłane pocztą elektroniczną do Kuratorium Oświaty w [...], wyjaśnienie zastępcy dyrektora Regionu [...] Poczty Polskiej S.A. z dnia 21 marca 2022 r. dotyczące doręczeń. Organ odwoławczy wskazał, że zdaniem strony, wyjaśnienia te należy uznać za dowolne i niczym niepoparte, tym bardziej, że ich autor pełni jednocześnie funkcję radnego Rady Miejskiej w S., a tym samym jest osobiście zaangażowana w sprawę przekształcenia szkoły i jako radny opowiedział się przeciwko przekształceniu SP w R..

Minister stwierdził jednak, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia rodziców uczniów SP w R., w tym przesłane bezpośrednio do organu odwoławczego pismo z 21 kwietnia 2022 r. informujące, że podpisani pod pismem rodzice uczniów SP w R. nie zostali w jakikolwiek sposób poinformowani przez organ prowadzący o zamiarze "reorganizacji" szkoły.

Odwołując się do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 3363/18 i z 27 września 2019 r. sygn. akt I OSK 2173/17, organ odwoławczy podniósł dalej, że przesyłka polecona to przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną (czyli taką, która została przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczana za pokwitowaniem odbioru), przemieszczana i doręczana w sposób zabezpieczający ją przed utratą, ubytkiem zawartości lub uszkodzeniem. Dodatkowym elementem (usługą) takiej przesyłki może być zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki. Niezależnie jednak od tego, czy wysłanie przesyłki następuje listem poleconym, czy też listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w każdym przypadku odbiorca (adresat) takiej przesyłki rejestrowanej kwituje jej odbiór. Skierowanie przesyłki do doręczenia listem poleconym bez zwrotnego potwierdzenia odbioru nie dyskwalifikuje tego doręczenia, a jedynie ewentualnie może rodzić trudności dowodowe co do podpisu i daty.

W ocenie organu odwoławczego, taka sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie sprawie. Organ prowadzący wybrał formę doręczenia zawiadomień rodziców uczniów SP w R. przesyłką poleconą ekonomiczną bez zwrotnego potwierdzenia odbioru, zaś datę ich doręczenia ustalił w oparciu o informację Poczty Polskiej zawartą na stronie internetowej elektronicznego śledzenia przesyłek. Minister wskazał, że od kwietnia 2020 r. obowiązuje zmiana przepisów ustawy - Prawo pocztowe (art. 37 ust. 4a), która wprowadziła możliwość doręczenia przesyłek rejestrowanych (listów poleconych) poprzez pozostawienie ich w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, bez konieczności pokwitowania odbioru (zasada ta nie dotyczy przesyłek wysłanych przez sądy, prokuraturę i inne organy ścigania oraz komornika sądowego, a także wysyłanych do tych instytucji). Organ odwoławczy skonstatował, że taki sposób doręczenia, tj. pozostawienie listu poleconego w skrzynce pocztowej adresata powoduje, że organ, który nadał przesyłkę nie jest w stanie ustalić, kto i kiedy ją odebrał. Zdaniem Ministra, wybrana przez stronę forma doręczenia nie pozwala na ustalenie, czy została stworzyła rodzicom uczniów przekształcanej szkoły możliwość zapoznania się z wyrażonym w uchwale zamiarem przekształcenia.

W ocenie organu odwoławczego, w sytuacji zatem, gdy część rodziców uczniów SP w R. kwestionuje doręczenie i wskazuje na brak jakiegokolwiek powiadomienia, a organ prowadzący w istocie nie dysponuje dowodami potwierdzającymi doręczenie zawiadomień tym rodzicom, to stanowisko Kuratora dotyczące niespełnienia przez organ prowadzący warunku formalnego, o którym mowa w art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego poprzez brak skutecznego powiadomienia rodziców uczniów, należał uznać za uzasadnione.

Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, że Gmina spełniła pozostałe warunki formalne wynikające z art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego, związane z określeniem właściwego terminu przekształcenia SP w R. (tj. na dzień 31 sierpnia 2022 r.), zawiadomieniem kuratora oświaty (pismo z dnia 22 lutego 2022 r. znak: [...]) oraz wskazaniem miejsca kontynuowania nauki uczniom klas IV-VIII przekształcanej szkoły (SP w S.).

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że pomimo faktu, iż ze względów formalnych uzasadniona była negatywna opinia zaplanowanego przez stronę przekształcenia SP w R., postanowił poddać ocenie także inne, merytoryczne aspekty planowanej zmiany.

Szczegółowo opisawszy na podstawie akt sprawy organizację i warunki funkcjonowania SP w R., w szczególności warunki lokalowe, Minister dostrzegł, że szkoła nie ma sali gimnastycznej, a jedynie pomieszczenie zaadaptowane na potrzeby sali gimnastycznej, które wymaga wcześniejszego wyniesienia stolików i krzesełek przed zajęciami wychowania fizycznego.

Odnosząc się do powyższego, Minister odwołał się do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (dalej "rozporządzenie"). Stwierdził m.in., że w świetle jego przepisów wychowanie fizyczne powinno być prowadzone w sali sportowej, w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu zastępczym, bądź na boisku szkolnym, szczególnie istotne są zajęcia ruchowe na zewnątrz budynku szkolnego, w środowisku naturalnym, również w okresie jesiennozimowym. Wywiódł, że w świetle przepisów rozporządzenia, brak sali gimnastycznej, co do zasady, nie oznacza braku możliwości realizacji podstawy programowej wychowania fizycznego. Zauważył, że z akt sprawy wynika natomiast, iż brak sali gimnastycznej w SP w R. rekompensowany jest prowadzeniem zajęć wychowania fizycznego w pomieszczeniu zaadaptowanym na potrzeby sali gimnastycznej (wyposażonym w drabinki gimnastyczne oraz sprzęt niezbędny do realizacji wychowania fizycznego), ponadto uczniowie mają dostęp do terenów zielonych i boisk sportowych, których wyposażenie pozwala przy sprzyjających warunkach atmosferycznych realizować zajęcia ruchowe na zewnątrz budynku.

Odnosząc się z kolei do podniesionej przez stronę kwestii stanu technicznego budynku SP w R., Minister wskazał, że z przesłanej do organu odwoławczego dokumentacji sprawy nie wynika, aby obiekt ten stanowił zagrożenie dla przebywających w nim uczniów, czy pracowników szkoły. Odwołał się do art. 10 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa oświatowego, wskazując, że do zadań organu prowadzącego należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki, wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie. Minister dostrzegł, że dokumentacja sprawy potwierdza potrzebę wykonania licznych prac remontowych i modernizacyjnych. Zaznaczył jednak, że to na organie prowadzącym ciąży obowiązek zachowania budynku szkoły w odpowiednim stanie techniczno-sanitarnym i przeciwpożarowym, w tym przeprowadzenie niezbędnych remontów i inwestycji w sposób gwarantujący bezpieczeństwo uczniom i innym użytkownikom budynku szkolnego. Zalecenia wskazane w protokołach kontroli podmiotów uprawnionych do oceny stanu technicznego obiektu, czy zabezpieczenia przeciwpożarowego budynku, powinny zostać więc wykonane, tym bardziej, że gmina planuje dalsze funkcjonowanie klas I-III w dotychczasowej siedzibie, co jest związane z koniecznością dostosowania budynku szkoły do wymagań określonych przepisami prawa.

Następnie, odnosząc się do przewidzianej w uchwale nr [...] możliwości kontynuowania nauki przez uczniów klas IV-VIII SP w R. od dnia 1 września 2022 r. w SP w S., Minister wywiódł, że zarówno szkoła w R., jak i szkoła w S. dysponują bazą lokalowo-dydaktyczną zapewniającą możliwość realizacji postawy programowej kształcenia ogólnego określonej dla ośmioklasowej szkoły podstawowej. Organ odwoławczy skonstatował, że niewątpliwie baza SP w R. jest skromniejsza niż baza SP w S., jednak jest wystarczająca na potrzeby szkoły, w której poszczególne oddziały liczą od 9 do 15 uczniów.

Dalej Minister odwołał się do przekazanych przez stronę danych demograficznych po czym stwierdził, że zdaje sobie sprawę, iż prognozowana liczba uczniów to dane szacunkowe, co oznacza, że w przyszłości część dzieci może nie podjąć nauki w SP w R., czy w SP w S.. Jak skonstatował, nie można jednak wykluczyć sytuacji odwrotnej, to znaczy takiej, w której rzeczywista liczba uczniów będzie wyższa od szacowanej przez organ prowadzący, co ma miejsce np. w bieżącym roku szkolnym.

Minister odniósł się także do zawartej w uchwale [...] deklaracji zapewnienia uczniom klas IV-VIII SP w R. bezpłatnego transportu wraz z opieką w trakcie dowozu do SP w S.. Podzielił stanowisko Kuratora, że pokonanie dodatkowych 3 lub 4 km stanowić będzie dla uczniów klas IV-VIII wydłużenie drogi do szkoły, a ponadto zwrócił uwagę, iż droga do szkoły ulegnie wydłużeniu na tyle, że niezbędne stanie się zapewnienie wszystkim uczniom klas VII-VIII SP w R. transportu do nowej szkoły i opieki świetlicowej w oczekiwaniu na zajęcia lub autobus powrotny, co nie jest dla uczniów korzystnym rozwiązaniem.

Odnosząc się do podniesionych przez Gminę argumentów natury ekonomicznej, dotyczących kosztów funkcjonowanie SP w R., Minister stwierdził, że kwestie ekonomiczne nie mogą stanowić przesłanki do przekształcenia szkoły.

W konkluzji Minister nie podzielił stanowiska Gminy co do naruszenia przez Kuratora przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zaznaczył, że wydając przedmiotową opinię kurator oświaty musi odnosić się do przepisów prawa nakładających na organ prowadzący szkołę określone obowiązki, zaś ocena, zwłaszcza w zakresie obejmującym aspekty związane z nadzorem pedagogicznym, nie sprowadza się tylko do wskazania konkretnych działań, o których mowa w art. 89 ust. 1, czy art. 39 ust. 3 Prawa oświatowego, ale do oceny skutków likwidacji szkoły w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki. W związku z tym, jeżeli nawet gmina spełniałaby wszystkie wymogi określone w art. 89 i art. 39 Prawa oświatowego, to nie nakłada to na kuratora oświaty obowiązku wydania pozytywnej opinii co do zamiaru likwidacji (przekształcenia) szkoły, gdy inne okoliczności przemawiają przeciwko likwidacji szkoły, bowiem kurator opiniuje przede wszystkim sam zamiar likwidacji szkoły, a nie spełnienie tylko wymogów formalnych.

Gmina S., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z [...] lipca 2022 r. znak: [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:

1. art. 7 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące niewłaściwym zbadaniem istniejącego stanu faktycznego oraz nieuwzględnieniem interesu społecznego poprzez pominięcie faktu, iż za przekształceniem szkoły przemawia dobro ucznia i perspektywy demograficzne, a także pominięcie argumentacji organu prowadzącego dotyczącej kosztów utrzymania placówki;

2. art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia bez wyjaśnienia motywów zajętego stanowiska (brak wyczerpującego uzasadnienia prawnego zaskarżonej opinii oraz wskazania, jakie konkretne przepisy prawa stoją na przeszkodzie w zaakceptowaniu projektowanych zmian), jak również niezawierającego rozważenia wszystkich argumentów podnoszonych przez stronę w toku postępowania;

3. art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie wystąpiły wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie warunkujące wyrażenie pozytywnej opinii co do zamiaru przekształcenia szkoły, podczas gdy wszechstronna analiza i ocena okoliczności faktycznych sprawy wskazują, że zostały spełnione wszystkie przesłanki do przekształcenia szkoły wymienione w tym przepisie;

4. art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego w zw. z art. 171 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przekroczenie przyznanych organowi kompetencji w zakresie nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego.

Podnosząc powyższe zarzuty, Gmina wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Kuratora z [...] marca 2022 r.;

2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Minister Edukacji i Nauki wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej powoływana jako "P.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do treści, art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem skargi Gminy S. jest postanowienie Ministra Edukacji i Nauki (dalej również "Minister") z [...] lipca 2022 r. znak: [...], którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie [...] Kuratora Oświaty (dalej również "Kurator") z [...] marca 2022 r. znak: [...] w sprawie negatywnej opinii o zamiarze przekształcenia szkoły. Postanowienie to jest zatem postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty.

W związku z powyższym, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 89 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 ze zm. – stan prawny na dzień wydania zaskarżonego postanowienia; dalej "Prawo oświatowe"), szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu.

Stosownie natomiast do treści art. 89 ust. 3 zd. 1 Prawa oświatowego, szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty. Jak zaś wynika z art. 89 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego, opinia, o której mowa w ust. 3, jest wydawana w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.

Mocą art. 89 ust. 9 Prawa oświatowego powołane przepisy stosuje się odpowiednio w przypadku przekształcenia szkoły lub placówki.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jednoznacznie wynika, że zasadniczym powodem negatywnej opinii o zamiarze przekształcenia Publicznej Szkoły Podstawowej w R. (dalej również "SP w R.") było stwierdzenie tak przez [...] Kuratora Oświaty, jak i przez Ministra Edukacji i Nauki, że organ prowadzący nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 89 ust. 1 zd. 2 Prawa oświatowego, tj. nie zawiadomił wszystkich rodziców uczniów SP w R. o zamiarze przekształcenia szkoły co najmniej na 6 miesięcy przed terminem przekształcenia.

W ocenie Sądu, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że powyższe ustalenie nie zostało poprzedzone podjęciem wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii doręczenia zawiadomień o zamiarze przekształcenia, a rozstrzygające w sprawie organy nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący zebranego w toku postępowania materiału dowodowego. Niedopełnienie przez Gminę S. obowiązku wynikającego z art. 89 ust. 1 zd. 2 Prawa oświatowego zostało zatem stwierdzone przedwcześnie, bez należytej oceny całokształtu materiału dowodowego, a w konsekwencji bez uzupełnienia go o dowody niezbędne do prawidłowego ustalenia, czy w istocie doszło do naruszenia wskazanego przepisu.

Ocela legalności obu wydanych w sprawie postanowień doprowadziła tym samym do stwierdzenia naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec bowiem niewykazania tak przez Ministra, jak i przez Kuratora, że wyrażając zamiar przekształcenia SP w R., Gmina naruszyła jakiekolwiek inne przepisy powszechnie obowiązującego prawa (o czym w dalszej części uzasadnienia), stwierdzenie, że w istocie nie doszło do naruszenia art. 89 ust. 1 zd. 2 Prawa oświatowego skutkowałoby brakiem podstaw do wydania negatywnej opinii o zamiarze przekształcenia.

W pierwszym rządzie należy zatem zaznaczyć, że celem instytucji zawiadomienia przewidzianej obecnie w art. 89 ust. 1 zd. 2 Prawa oświatowego jest umożliwienie rodzicom uczniów likwidowanej (przekształcanej) szkoły obserwowania procesu likwidacji włącznie z możliwością kwestionowania odpowiedniej uchwały oraz dokonania wyboru między kontynuowaniem przez dziecko obowiązku szkolnego w szkole wskazanej przez organ prowadzący a kontynuowaniem nauki w innej szkole. Nie budzi więc wątpliwości, że zawiadomienie rodziców oznacza uzyskanie przez nich informacji o zamiarze likwidacji szkoły przez organ prowadzący szkołę. Chodzi bowiem o zapewnienie rodzicom przez organ realnej możliwości uzyskania informacji o zamiarze likwidacji (przekształcenia) szkoły w terminie 6 miesięcy przez planowanym terminem likwidacji (przekształcenia) (zob. też np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1096/13 – niepublikowany; dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawiadomienie o zamiarze likwidacji (przekształcenia) może być zatem dokonane w dowolnej formie, np. w formie pisemnej, poprzez powiadomienie na zebraniu, na którym rodzice podpisali listę obecności lub poprzez złożenie przez rodzica oświadczenia, że powyższy fakt jest mu wiadomy. Liczy się natomiast realna możliwość zapoznania się z zamiarem likwidacji (przekształcenia) np. poprzez awizowanie listu, a nie to, czy adresat faktycznie z tej możliwości skorzystał (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 26 października 2017 r. sygn. akt I OSK 1007/17, z 29 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 372/17, z 19 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 2629/12

– niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdym przypadku należy indywidualnie, na podstawie okoliczności konkretnej sprawy, ocenić prawidłowość wybranej formy zawiadomienia oraz stworzenie rodzicom realnej możliwości uzyskania informacji o zamiarze likwidacji (przekształcenia) szkoły w terminie co najmniej 6 miesięcy przed terminem likwidacji (przekształcenia).

Jak wynika z akt sprawy, w przedmiotowej sprawie Gmina S. wybrała formę przesyłki poleconej bez zwrotnego potwierdzenia odbioru.

Stosownie do treści art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896 ze zm.; dalej "Prawo pocztowe"), przesyłka polecona to przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną, przemieszczaną i doręczaną w sposób zabezpieczający ją przed utratą, ubytkiem zawartości lub uszkodzeniem. Wedle zaś art. 3 pkt 23 Prawa pocztowego, przesyłka rejestrowana to przesyłka pocztowa przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru. Dodatkowym elementem (usługą) takiej przesyłki może być usługa potwierdzenia odbioru. Jak jednak trafnie zauważył Minister Edukacji i Nauki na str. 7 zaskarżonego postanowienia, odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2019 r. sygn. akt I OSK 2173/17 (niepublikowany; dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), niezależnie od tego, czy wysłanie przesyłki następuje listem poleconym, czy też listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w każdym przypadku odbiorca (adresat) takiej przesyłki rejestrowanej kwituje jej odbiór. Skierowanie przesyłki do doręczenia listem poleconym bez zwrotnego potwierdzenia odbioru nie dyskwalifikuje więc tego doręczenia, a jedynie ewentualnie może rodzić trudności dowodowe co do podpisu i daty.

Na kartach 502 – 509 akt sprawy znajduje się – obejmująca 105 osób – lista rodziców uczniów, do których listami poleconymi nadanymi 1 lutego 2022 r., skierowano zawiadomienia o zamiarze likwidacji SP w R.. Na kartach 512 – 517 akt sprawy znajdują się natomiast dowody nadania przesyłki do każdego z rodziców z numerami nadawczymi poszczególnych przesyłek. Z kolei na kartach 518 – 571 akt sprawy znajdują się wydruki ze strony internetowej Poczty Polskiej tzw. "śledzenia przesyłek" dla każdego z numerów nadawczych. Wedle danych znajdujących się na wydrukach, poza jedną przesyłką wszystkie zostały doręczone adresatom następnego dnia po dniu nadania, tj. 2 lutego 2022 r. W przypadku jednej przesyłki (karta 552 akt sprawy), z informacji zawartych na wydruku wynika, że była ona dwukrotnie awizowana w dniach 2 i 10 lutego 2022 r.

Organy obu instancji uznały wyżej wymienione dokumenty za niewystarczające do stwierdzenia, że rodzice uczniów SP w R. zostali zawiadomieni o zamiarze przekształcenia szkoły z dniem 31 sierpnia 2022 r.

Jak bowiem stwierdził [...] Kurator Oświaty na str. 16 postanowienia z [...] marca 2022 r., 21 marca 2022 r. do Kuratorium, pocztą elektroniczną zaczęły napływać oświadczenia podpisane przez część rodziców/opiekunów prawnych uczniów uczęszczających do SP w R., w których autorzy informowali, że nie otrzymali jakiejkolwiek informacji/korespondencji w sprawie zamiaru przekształcenia. Wobec tego (str. 17 postanowienia), organ pierwszej instancji wystąpił z zapytaniem (skierowanym 21 marca 2022 r. pocztą elektroniczną - e-mail), do przedstawiciela Poczty Polskiej (wicedyrektora sieci województwa [...] Poczty Polskiej), celem ustalenia ewentualnej skuteczności przy doręczaniu "listów poleconych ekonomicznych". W uzyskanej odpowiedzi, również udzielonej pocztą elektroniczną, stwierdzono, że "List polecony ekonomiczny jest przesyłką pocztowa rejestrowaną. Oznacza to, że nadanie listu jak i forma dostarczenia do adresata jest zarejestrowana w systemie pocztowym. Jednakowoż ten rodzaj przesyłki (list polecony ekonomiczny) nie ma formy potwierdzenia odebrania go przez adresata. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie covidowym dostarczanie w/w przesyłek do adresata odbywa się przez wrzut do skrzynki oddawczej. Nie można zatem stwierdzić, że daną przesyłkę konkretny adresat odebrał. Właściwą formą jednoznacznie stwierdzającą odebranie przez konkretnego odbiorcę przesyłki jest nadanie listu poleconego z potwierdzeniem odbioru. Ta forma nadania przesyłki gwarantuje odebranie przez właściwego odbiorcę gdyż potwierdza on odebranie podpisem na formularzu zwrotnym do nadawcy".

Z kolei Minister Edukacji i Nauki, odnosząc się do podniesionej przez Gminę okoliczności, że wicedyrektor sieci województwa [...] Poczty Polskiej jest radnym Rady Gminy S., który opowiedział się przeciwko przekształceniu SP w R., po pierwsze stwierdził (str. 6 zaskarżonego postanowienia), że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia rodziców uczniów SP w R., w tym przesłane bezpośrednio do organu odwoławczego pismo z dnia 21 kwietnia 2022 r. informujące, że nie zostali oni w jakikolwiek sposób poinformowani przez organ prowadzący o zamiarze "reorganizacji" szkoły. Po drugie, zauważając, że organ prowadzący ustalił datę doręczenia zawiadomień w oparciu o informację Poczty Polskiej zawartą na stronie internetowej elektronicznego śledzenia przesyłek, zaznaczył, że od kwietnia 2020 r. obowiązuje zmiana przepisów ustawy - Prawo pocztowe (art. 37 ust. 4a), która wprowadziła możliwość doręczenia przesyłek rejestrowanych (listów poleconych) poprzez pozostawienie ich w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, bez konieczności pokwitowania odbioru. Minister skonstatował, że taki sposób doręczenia (tj. pozostawienie listu poleconego w skrzynce pocztowej adresata) powoduje, iż organ, który nadał przesyłkę nie jest w stanie ustalić, kto i kiedy ją odebrał.

Mając powyższe na uwadze, należy przypomnieć, że celem instytucji zawiadomienia rodziców o zamiarze likwidacji (przekształcenia) szkoły jest umożliwienie im obserwowania procesu przekształcenia i podjęcie odpowiednich kroków włączenie z możliwością zaskarżania uchwały oraz dokonania wyboru między kontynuowaniem przez dziecko obowiązku szkolnego w szkole wskazanej przez organ prowadzący, a kontynuowaniem nauki w innej szkole. Nie chodzi natomiast o wykorzystywanie instytucji zawiadomienia jako instrumentu służącego do zablokowania procesu likwidacji (przekształcenia) (zob. powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 2883/13).

Uwzględniając z kolei powyższe, należy zauważyć, że w aktach sprawy (karta 203) znajduje się skierowane do Kuratora pismo z 2 marca 2022 r. zawierające protest rodziców wobec niepoinformowania ich o zamiarze przekształcenia z dniem 31 sierpnia 2022 r. SP w R.. Do pisma tego dołączono (karta 204 akt sprawy) listę rodziców uczniów SP w R., którzy nie zostali skutecznie poinformowaniu o uchwale nr [...]. Lista ta została podpisana przez 44 osoby.

W aktach sprawy znajduje się również (karta 218) wydruk wiadomości elektronicznej przesłanej z adresu elektronicznego [...] zawierającej zacytowane wyżej stanowisko w sprawie doręczeń listów poleconych. Wiadomość dotarła na adres poczty elektronicznej [...] Kuratorium Oświaty 21 marca 2022 r. o godzinie 9:34 i zawiera informację, że została wysłana przez J.C. – Zastępcę Dyrektora [...]. J.C. jest radnym obecnej kadencji Rady Gminy S. (https: [...]), który głosował przeciwko uchwale o zamiarze przekształcenia SP w R., wyrażając uprzednio w trakcie posiedzenia Rady swoje niezadowolenie w sprawie projektu uchwały (https [...]).

Również 21 marca 2022 r., pomiędzy godziną 13:30 a godziną 22:08, na adres poczty elektronicznej [...] Kuratorium Oświaty wpłynęło 48 wiadomości e-mail od rodziców uczniów (karty 212 – 270) zawierających jednobrzmiące oświadczenie, że w związku z planowaną reorganizacją/likwidacją SP w R., do której uczęszcza ich dziecko/dzieci, informują, że nie zostali o tym fakcie poinformowani, jak również nie otrzymali żadnego listu, ani przesyłki w tej sprawie.

Cześć rodziców, którzy złożyli wskazane oświadczenie drogą elektroniczną podpisała się również pod powołanym wyżej pismem z 2 marca 2022 r. Zestawienie listy osób podpisanych pod rzeczonym pismem i osób, które 21 marca 2022 r. wysłały do Kuratorium wiadomości e-mail prowadzi do wniosku, że co najmniej 60 ze 105 adresatów miałoby nie otrzymać przesyłek poleconych skierowanych do nich przez Gminę 1 lutego 2022 r. Tym samym obowiązany do świadczenia usług powszechnych operator wyznaczony w rozumieniu art. 3 pkt 13 Prawa pocztowego nie wykonałby tej usługi wobec prawie 60% przesyłek nadanych przez organ prowadzący w dniu 1 lutego 2022 r. do rodziców uczniów SP w R..

Wobec tak dużej liczby niedoręczonych – wedle twierdzeń rodziców – przesyłek rejestrowanych, rozstrzygające w sprawie organy powinny były zweryfikować wiarygodność złożonych oświadczeń, nie opierając się na wiadomości e-mail otrzymanej od osoby (radnego gminy S.) osobiście zaangażowanej w podjęcie uchwały w sprawie przekształcenia, lecz zwracając się bezpośrednio do placówki oddawczej, która doręczała przedmiotowe przesyłki, tj. do Urzędu Pocztowego S.

Należy zauważyć, że wedle akt sprawy, wskazana placówka pocztowa dokonywała doręczeń wszystkich przesyłek nadanych 1 lutego 2022 r. na adresy rodziców uczniów SP w R. i przypomnieć, że ze znajdujących się aktach sprawy wydruków z tzw. "śledzenia przesyłek" wynika, że w przypadku jednej przesyłki miało miejsce dwukrotne awizowanie. Wedle natomiast § 34 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1026; dalej "rozporządzenie"), jeżeli w chwili doręczania przesyłki rejestrowanej stwierdzono nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do jej odbioru, o których mowa w art. 37 ustawy, zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana, operator wyznaczony pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Awizowanie przesyłki wymaga zatem stwierdzenia przez doręczyciela nieobecności adresata (ewentualnie innej osoby uprawnionej do odbioru przesyłki) pod adresem doręczenia.

Minister Edukacji i Nauki trafnie wprawdzie odwołał się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do art. 37 ust. 4a Prawa pocztowego. Pominął jednak, że wskazany przepis daje tylko możliwość doręczania (m.in. w okresie stanu epidemii i stanu zagrożenia epidemicznego) przesyłek listowych będących przesyłkami rejestrowanymi w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a, tj. poprzez wydanie adresatowi do jego oddawczej skrzynki pocztowej. Przepis ten bynajmniej nie wprowadza jednak takiego obowiązku, a stworzenie operatorowi pocztowemu możliwości doręczenia w powyższy sposób nie oznacza jeszcze, że przesyłki nadane do rodziców uczniów zostały doręczone przez Urząd Pocztowy S. poprzez wydanie do skrzynek pocztowych adresatów.

Wobec zatem, z jednej strony wynikającej z oświadczeń rodziców uczniów z 2 i 21 marca 2022 r., a także 21 kwietnia 2022 r., skali niedoręczonych przesyłek rejestrowanych, a z drugiej strony okoliczności, że przynajmniej w przypadku jednej z nich miała miejsce próba doręczenia za pokwitowaniem doręczenia, konieczne było wyjaśnienie, jaki był rzeczywisty sposób doręczeń pozostałych przesyłek. Oparcie się w tym zakresie nie na informacji placówki oddawczej, ale na wiadomości e-mail otrzymanej przez Zastępcę Dyrektora Regionu [...], która wskazuje na stosowanie w "okresie covidowym" praktyki doręczenia poprzez "wrzut do skrzynki oddawczej", nie może być uznane za wywiązanie się przez rozstrzygające w sprawie organy z obowiązków płynących z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Po pierwsze bowiem wiadomość ta pochodzi od osoby bezpośrednio zainteresowanej wstrzymaniem procesu przekształcenia, a po drugie może być traktowana wyłącznie jako wskazanie określonej praktyki stosowanej na podstawie art. 37 ust. 4a Prawa pocztowego, a nie jako potwierdzenie, jaka forma doręczenia została zastosowana w realiach rozpoznanej sprawy. W celu wyjaśnienia tej okoliczności należało w pierwszej kolejności zwrócić się do placówki oddawczej.

Ponadto należy zauważyć, że o ile miała miejsce sytuacja wynikająca z oświadczeń rodziców z 2 i 21 marca 2022 r. oraz 21 kwietnia 2022 r., w której tak znacznemu odsetkowi adresatów nie doręczono przesyłek rejestrowanych, doszło do niewykonania usługi pocztowej, co w świetle art. 92 ust. 1 pkt 1 i u st. 3 Prawa pocztowego daje nadawcy prawo wniesienia - nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia nadania przesyłki – reklamacji, którą wedle § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 474) operator pocztowy rozpatruje niezwłocznie i udziela odpowiedzi w terminie nie dłuższym niż 30 dni. Zasadne było wobec tego przed stwierdzeniem, że nie doszło do skutecznego zawiadomienia rodziców o zamiarze przekształcenia SP w R., zobowiązanie nadawcy niedoręczonych wedle oświadczeń rodziców przesyłek (tj. Gminy) do złożenia reklamacji i przedstawienia organowi odpowiedzi na nie.

Oparcie ustalenia o niedopełnieniu przez organ prowadzący obowiązku wynikającego z art. 89 ust. 1 zd. 2 Prawa oświatowego na oświadczeniach rodziców z 2 i 21 marca 2022 r. oraz z 21 kwietnia 2022 r. i wiadomości e-mail Zastępcy Dyrektora Regionu [...] z 21 marca 2022 r., pomimo przedstawienia przez organ prowadzący dokumentów potwierdzających nadanie przesyłek listowych, które wedle przepisów Prawa pocztowego, powinny być przemieszczane i doręczane w sposób zabezpieczający je przed utratą, ubytkiem zawartości lub uszkodzeniem oraz doręczane zasadniczo za pokwitowaniem odbioru, a także wydruków dla każdej z nadanych przesyłek wskazujących na to, że doręczania miały miejsce, jawi się jako przedwczesne, niepoparte wyczerpującą oceną materiału dowodowego, także w świetle porównania list osób podpisanych pod oświadczeniem z 2 marca 2022 r. oraz wiadomościami e-mail z 21 marca 2022 r. z listą osób podpisanych pod powołanym już w postanowieniu Kuratora z [...] lutego 2022 r. pismem z 23 lutego 2022 r. (karta 410 akt sprawy).

Otóż pismo to, wystosowane do Kuratora już po skierowaniu do rodziców uczniów zawiadomień o zamiarze przekształcenia SP w R., zawiera sprzeciw wobec reorganizacji SP w R.. Do pisma dołączono natomiast m.in. (karty 413

– 415 akt sprawy) podpisaną przez 69 osób listę rodziców uczniów SP w R., którzy "optują za pozostawieniem ośmioklasowej szkoły podstawowej w R.". Znaczna cześć rodziców podpisanych na tej liście podpisała się również na powołanej wyżej liście rodziców uczniów SP w R., którzy nie zostali skutecznie poinformowani o uchwale nr [...] lub skierowała do Kuratorium opisane wyżej wiadomości e-mail z 21 marca 2022 r. Dotyczy to w szczególności osób podpisanych pod pozycjami 1 i 2, 5 i 6, 7, 8 i 9, 10 i 11, 13 i 14, 15, 16 i 17, 18 i 19, 22 i 23, 25, 26 i 27, 30, 37 i 38, 50 i 51, 54 i 55, 56 i 57, 59 i 60, 65 listy dołączonej do pisma z 23 lutego 2022 r. Co najmniej zatem 33 rodziców, którzy w oświadczeniach złożonych w marcu 2022 r. stwierdzili, że nie zostali skutecznie poinformowani o uchwale z [...] grudnia 2021 r. nr [...], w lutym 2022 r., po skierowaniu przez organ prowadzący zawiadomień o zamiarze przekształcenia szkoły, podpisało się pod petycją, w której wyrażono sprzeciw wobec reorganizacji szkoły, optując za pozostawieniem w R. ośmioklasowej szkoły podstawowej.

Wszystkie wyżej opisane, wynikające z akt sprawy, okoliczności prowadzą do wniosku, że stwierdzenie niedopełnienia przez Gminę S. obowiązku zawiadomienia rodziców uczniów o zamiarze przekształcenia szkoły nie zostało poprzedzone przez organy obu instancji podjęciem wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zaś rozstrzygające organy nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący zebranego w toku postępowania materiału dowodowego. Stwierdzenie niedopełnienia obowiązku wynikającego z art. 89 ust. 1 zd. 2 Prawa oświatowego było w ocenie Sądu przedwczesne, z jednej wobec strony przedstawienia przez organ prowadzący dowodów nadania przesyłek listowych, które wedle przepisów Prawa pocztowego, powinny być przemieszczane i doręczane w sposób zabezpieczający je przed utratą, ubytkiem zawartości lub uszkodzeniem oraz doręczane zasadniczo za pokwitowaniem odbioru, a także wydruków dla każdej z nadanych przesyłek wskazujących na to, że doręczania miały miejsce, a z drugiej strony wobec budzących wątpliwości - ze względu na wynikającą z nich skalę niedoręczonych przesyłek oraz niespójność z oświadczeniem z 23 lutego 2022 r. – oświadczeń rodziców uczniów z 2 i 21 marca 2022 r., a także z 21 kwietnia 2022 r. oraz informacji przekazanej w wiadomości e-mail przez przedstawiciela Poczty Polskiej będącego zarazem radnym Gminy S. sprzeciwiającym się zamierzonemu przekształceniu.

W powyższym zakresie konieczne było uzyskanie informacji o faktycznym sposobie doręczenia (czy rzeczywiście następowało w trybie art. 37 ust. 4a Prawa pocztowego) bezpośrednio z placówki oddawczej. Jeżeli doręczenia następowały za pokwitowaniem odbioru placówka ta powinna dysponować takimi pokwitowaniami. Nadawca przesyłek (Gmina S.) może natomiast wystąpić do Urzędu Pocztowego S. 1 o wydanie ich kopii. Jest też uprawniony (w terminie 12 miesięcy od nadania) do wystąpienia z reklamacją usługi pocztowej. Kurator mógł zaś zobowiązać Gminę do przedłożenia kopii pokwitowań i odpowiedzi na reklamacje.

Przy uwzględnieniu wywiedzionego wyżej celu instytucji zawiadomienia przewidzianej w art. 89 ust. 1 zd. 2 Prawa oświatowego, niezbędne też było zweryfikowanie, czy w świetle akt sprawy, w szczególności powołanego wyżej pisma z 23 lutego 2022 r. - nawet jeśli doręczenia zawiadomień o zamiarze przekształcenia SP w R. następowały w trybie art. 37 ust. 4a Prawa pocztowego - uprawnione jest przyjęcie, że rodzice, którzy złożyli oświadczenia z 2 i 21 marca 2022 r. i z 21 kwietnia 2022 r. rzeczywiście nie mieli faktycznej możliwości zapoznania się z informacją o zamiarze przekształcenia szkoły.

W toku postępowania odwoławczego, działając w oparciu o art. 136 K.p.a., przeprowadzono wprawdzie dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów (pismo z 5 maja 2022 r. – karta 87 akt sprawy), niemniej nie miało ono na celu wyjaśnienia powyższych niejasności, lecz uzupełnienie materiału dowodowego o potwierdzenie dokonania zawiadomienia o zamiarze przekształcenia za pośrednictwem dziennika elektronicznego.

Odnosząc się natomiast do pozostałej argumentacji mającej zadaniem, tak Ministra Edukacji i Nauki, jak i [...] Kuratora Oświaty, przemawiać za wydaniem negatywnej opinii o zamiarze przekształcenia SP w R., należy przede wszystkim pokreślić, że zasadniczym elementem wyznaczającym pozycję ustrojową jednostek samorządu terytorialnego jest ich samodzielność, podlegająca ochronie sądowej (art. 163 i 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz. U. z 2022 r. poz. 559 ze zm.; dalej "u.s.g."). Gwarancją tej samodzielności jest również ograniczenie zakresu nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego do kryterium legalności (art. 171 Konstytucji i art. 85 u.s.g.).

Gmina wykonuje więc zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 u.s.g.). Do zadań własnych gminy należą m.in. sprawy edukacji publicznej (art. 7 ust. 1 pkt 8 u.s.g.). Potwierdza to art. 8 pkt 15 Prawa oświatowego, zgodnie z którym zakładanie i prowadzenie m.in. szkół podstawowych należy do zadań własnych gminy, a także art. 11 ust. 2 tej ustawy stanowiący, że zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki m.in. w szkołach jest zadaniem oświatowym gmin.

Przepis art. 51 ust. 1 Prawa oświatowego stanowi, że kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na obszarze województwa, a w szczególności (pkt 1) sprawuje nadzór pedagogiczny nad publicznymi i niepublicznymi przedszkolami, innymi formami wychowania przedszkolnego, szkołami, placówkami oraz kolegiami pracowników służb społecznych, które znajdują się na obszarze danego województwa. Przedmiotem nadzoru kuratora jest głównie działalność szkół i placówek (art. 55 Prawa oświatowego), zaś jedynie w ograniczonym zakresie środki nadzoru mogą być kierowane do organu prowadzącego szkołę (art. 56 ust. 1 i ust. 6 Prawa oświatowego).

Prawo oświatowe określa również granice tego nadzoru. W zakresie działalności dydaktyczno-wychowawczej i opiekuńczej organ sprawujący nadzór pedagogiczny może ingerować w działalność szkoły lub placówki wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w ustawie (art. 58 Prawa oświatowego).

Kompetencja kuratora określone w art. 89 ust. 3 Prawa oświatowego kwalifikuje się do kategorii działań określonych w ustawie o samorządzie gminnym jako zatwierdzanie, uzgadnianie lub opiniowanie rozstrzygnięć organu gminy przez inny organ, o których mowa w art. 89 u.s.g. Przepis ten stanowi, że jeżeli prawo uzależnia ważność rozstrzygnięcia organu gminy od jego zatwierdzenia, uzgodnienia lub zaopiniowania przez inny organ, zajęcie stanowiska przez ten organ powinno nastąpić, co do zasady, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego rozstrzygnięcia lub tego projektu.

Jakkolwiek zatem kurator oświaty nie jest organem nadzoru nad działalnością gminy w świetle art. 171 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, to jednak powołany wyżej przepis art. 89 został zamieszczony w rozdziale 10 ustawy o samorządzie gminnym "Nadzór nad działalnością gminną" (zob. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3274/19

– niepublikowany; dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Unormowany w art. 89 ust. 3 u.s.g. środek prawny nie jest postrzegany jednolicie. Określa się go niekiedy jako środek nadzoru o charakterze korygującym (B. Dolnicki, Samorząd terytorialny. Zagadnienia ustrojowe, Kraków 1999, s. 388), czy jako nowa prawna forma działania organów administracji publicznej nazywana aktami zajęcia stanowiska (K. M. Ziemski, Indywidualny akt administracyjny jako forma prawna działania administracji, Poznań 2005, s. 219). Zauważając ten spór, K. Jaroszyński (w: Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz z odniesieniami do ustaw o samorządzie powiatowym i samorządzie województwa. pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2011, s. 715) stwierdza, że istota uprawnień wynikających z zatwierdzania, uzgadniania i opiniowania rozstrzygnięć gminy wykazuje zasadnicze podobieństwo do uznanych (tj. "niekontrowersyjnych") środków nadzoru (nadzoru ustrojowego), które opiera się na uprawnieniu podmiotu zewnętrznego wobec gminy do władczego korygowania jej działalności, co może skutkować pozbawieniem mocy niektóre rozstrzygnięcia gminy (zob. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3360/19 – niepublikowany; dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, środek w postaci wiążącej opinii kuratora oświaty ma cechy środka nadzorczego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że opinia kuratora oświaty w sprawie likwidacji (przekształcenia) szkoły decyduje jednostronnie o skuteczności (ważności) działania organu prowadzącego. Z tego też powodu podlega kontroli sądowej na zasadach dotyczących kontroli rozstrzygnięć organu nadzoru (art. 98 u.s.g.). Za takim znaczeniem tego środka przemawia także, poza wykładnią systemową - usytuowaniem w ramach rozdziału 10 u.s.g. dotyczącego nadzoru nad działalnością gminną, fakt, że należy do kompetencji organu, który w tym zakresie działa w imieniu wojewody (art. 51 ust. 1 Prawa oświatowego), a więc organu nadzoru w znaczeniu konstytucyjnym (art. 171 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Pozwala to na wniosek, że kompetencje kuratora oświaty określone w art. 89 ust. 3 Prawa oświatowego w zw. z art. 89 u.s.g. - podmiotu działającego w imieniu wojewody, w ramach jednostki organizacyjnej wchodzącej w skład zespolonej administracji rządowej w województwie (art. 4 pkt 17 i art. 51 ust. 1 Prawa oświatowego) podlegają, poza Prawem oświatowym, regule nadzoru sprawowanego (zgodnie z kryterium legalności) nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego, określonego w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i w odniesieniu do gmin - w ustawie o samorządzie gminnym.

W świetle powyższego, w ocenie Sądu, uprawnione jest stanowisko, że opinia kuratora oświaty, przewidziana w art. 89 Prawa oświatowego, mieści się w ramach nadzoru sprawowanego przez administrację rządową nad działalnością gminy, którego podstawowe ramy określa art. 171 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ma tym samym żadnych prawnych przesłanek do dopatrywania się w Prawie oświatowym wyjątków od konstytucyjnego kryterium nadzoru i podstaw do wkraczania przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny nad szkołami w działalność jednostek samorządu terytorialnego prowadzących szkoły w ramach swoich zadań własnych, głębiej, niż pozwala na to Konstytucja i samorządowe ustawy ustrojowe. W szczególności usprawiedliwieniem takiej ingerencji nie mogą być wyłącznie przepisy typu zadaniowego, w tym art. 51 ust. 1 pkt 5 Prawa oświatowego mówiący o realizowaniu przez kuratora polityki oświatowej państwa. Odwołanie się do polityki państwa pozwalałoby bowiem na kontrolę działań jednostek samorządu terytorialnego również pod względem celowościowym. Prowadzi to zdaniem Sądu do wniosku, że organ nadzoru pedagogicznego, wydając opinię na podstawie art. 89 ust. 3 Prawa oświatowego działa wyłącznie według kryterium legalności. Zatem może odmówić organowi prowadzącemu szkołę wydania pozytywnej opinii w sprawie likwidacji (przekształcenia) tej placówki tylko wtedy, jeżeli zamiar likwidacji jest sprzeczny z konkretnymi przepisami ustawy.

Należy dodać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 maja 2002 r. sygn. akt K 29/00 (OTK ZU 3A/2002, poz. 30), w którym dokonał oceny konstytucyjności przepisu nakładającego na samorząd terytorialny obowiązek uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty w sprawie zlikwidowania szkoły, wskazał m.in., że brak tej "pozytywnej opinii" jest w pełnym tego słowa znaczeniu faktyczną decyzją, blokującą definitywnie możliwość zlikwidowania szkoły. Wszakże o przekreślającej samodzielność gminy

- w zakresie powierzonego jej zadania własnego i to w odniesieniu do tak fundamentalnej kwestii jak dalsze prowadzenie, czy też likwidacja szkoły - ingerencji organu zewnętrznego można byłoby mówić dopiero wówczas, gdyby przesłanki tak pozytywnej jak i negatywnej opinii w przedmiocie likwidacji szkoły nie były określone przez konkretne przepisy ustawy, a były oparte na swobodnym uznaniu organu administracji rządowej. Tymczasem tak nie jest. Trybunał zaznaczył, że kurator oświaty nie działa w tym przypadku arbitralnie, lecz jest związany konkretnymi normami prawnymi (...). Zdaniem Trybunału, każdorazowa "negatywna opinia" kuratora w przedmiotowej kwestii musi wskazać podstawę prawną nakładającą na organ prowadzący szkołę konkretny obowiązek, związany z zapewnieniem uczniom likwidowanej szkoły zrealizowania wszystkich tych uprawnień, które wynikają z norm prawnych zawartych w ustawie o systemie oświaty (obecnie Prawo oświatowe) lub w innych ustawach. Dopiero bowiem niewykonanie lub realna groźba niewykonania takiego konkretnego, wyraźnie wskazanego w ustawie obowiązku, mogłaby prowadzić do odmowy wydania "pozytywnej opinii". W przeciwnym bowiem wypadku słusznie postawiono by kuratorowi zarzut działania arbitralnego.

W świetle powyższego uprawnione jest stanowisko, że kurator oświaty, wydając opinię w sprawie likwidacji (przekształcenia) szkoły jest związany konkretnymi normami prawnymi, wynikającymi z art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego i innych przepisów prawa.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie skarżąca Gmina wypełniła wymogi określone w art. 89 ust. 1 zd. 1 Prawa oświatowego, co zresztą potwierdził Minister Edukacji i Nauki na str. 8 zaskarżonego postanowienia. W szczególności zapewniła możliwość kontynuowania nauki uczniom klas IV-VIII w przekształcanej Szkole Podstawowej w S.. W uzasadnieniu uchwały z [...] grudnia 2022 r. nr [...] wskazano, że uczniowie klas IV–VIII SP w R. będą mieli zagwarantowane warunki do nauki w dobrze wyposażonej, przestronnej szkole w miejscowości [...] oddalonej zaledwie o 5 km, która dysponuje 9 klasami lekcyjnymi, świetlicą, biblioteką i salą gimnastyczną.

Trzeba przy tym podkreślić, że art. 89 ust. 1 zd. 1 Prawa oświatowego nakłada na organ prowadzący szkołę w razie jej likwidacji jedynie ogólny obowiązek zapewnienia uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej. Nie chodzi tu zatem o gwarancję porównywalnych, czy lepszych warunków kontynuowania nauki. Nie można jednak nie dostrzec podnoszonych w uzasadnieniu uchwały z [...] grudnia 2021 r. okoliczności dotyczących z jednej strony możliwości konstrukcyjnych i lokalowych budynku szkoły w R., w tym braku sali gimnastycznej, a z drugiej strony, liczby sal lekcyjnych, wyposażenia i posiadania tak sali gimnastycznej, jak i świetlicy oraz biblioteki, przez szkołę w S..

Likwidując szkołę, organ prowadzący ma obowiązek spełnić również wymogi z art. 39 ust. 1 Prawa oświatowego, zgodnie z którym sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnienie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem ust. 2, który stanowi, że droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać: 1) 3 km - w przypadku uczniów klas I - IV szkół podstawowych; 2) 4 km - w przypadku uczniów klas V-VIII szkół podstawowych. Jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka przekracza odległości wymienione w ust. 2, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka albo zwrot kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice, a do ukończenia przez dziecko 7 lat - także zwrot kosztów przejazdu opiekuna dziecka środkami komunikacji publicznej (ust. 3 pkt 1).

Z akt sprawy wynika, że Gmina zobowiązała się do spełnienia powyższego warunku poprzez zapewnienie bezpłatnego dowozu i opieki podczas dowozu do szkoły. W uzasadnieniu uchwały podniesiono również, że SP w S. jest oddalona od SP w R. o zaledwie 5 km.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że podnoszone przez Ministra okoliczności, wskazujące na niedogodności związane z koniecznością korzystania z transportu organizowanego przez gminę i opieki świetlicowej, nie mogą mieć przesądzającego znaczenia w sprawie, podobnie jak stanowisko rodziców i środowiska lokalnego wobec przekształcenia SP w R. oraz przesłanki demograficzne.

Jak już bowiem podniesiono, gmina wykonuje zadania w zakresie prowadzenia szkół podstawowych jako zadania własne, działając na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 u.s.g.). Wobec tego ingerencja nadzorcza w jej samodzielność wymaga konkretnej podstawy ustawowej i może być usprawiedliwiona jedynie niezgodnością z prawem zamierzonych działań. Wiążące dla organu stanowiącego stanowisko kuratora w sprawie likwidacji szkoły lub placówki nie może naruszać samodzielności gminy w zakresie wykonywania jej własnych obowiązkowych zadań publicznych w dziedzinie oświaty (zob. też np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2022 r. sygn. akt III OSK 5503/21, z 10 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 258/06 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Tymczasem ani Kurator w postanowieniu z dnia [...] marca 2022 r., ani Minister w zaskarżonym postanowieniu z [...] lipca 2022 r. – poza stwierdzeniem naruszenia art. 89 ust. 1 zd. 2 Prawa oświatowego w zakresie obejmującym obowiązek zawiadomienia rodziców uczniów o zamierzonym przekształceniu SP w R. - nie wskazali konkretnego przepisu prawa, który miałby zostać naruszony przez skarżącą Gminę w związku z planowanym przekształceniem. Argumentacja organów nie została zatem poparta prawnym uzasadnieniem, odwołuje się natomiast do rozważań o charakterze celowościowym. Tym samym nosi cechy dowolności.

W po wyższym zakresie rozstrzygające w sprawie organy dopuściły się zatem naruszenia art. 89 ust. 1 i ust. 3 Prawa oświatowego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Objęły one uiszczony wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego (480 zł) ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).