Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1095/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 11, § 30
journal: Dz.U. 2021 poz 1390
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 2 pkt 8, art. 20, art. 23 ust. 1 - 3, 7, art. 24 ust. 1 i 2, 2b pkt. 1 i 2, ust. 2c
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Dnia 12 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska Protokolant: asystent sędziego Beata Drożdż po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi S. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w rejestrze ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] o nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) w związku z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2056 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania S.B. (dalej: strona, wnioskodawca lub skarżący) od decyzji Starosty [...] z dnia [...]znak: [...] o odmowie wprowadzenia zmiany w rejestrze ewidencji gruntów i budynków polegającej na ujawnieniu Państwa W. i S.K. oraz ich następców prawnych jako właścicieli działki położonej w obrębie K. o nr 230/1, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Strona w dniu 25 czerwca 2020 r. przedstawiła Staroście [...] zgłoszenie zmian danych ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany właściciela w odniesieniu do działki nr 230 w miejscowości K. zgodnie z załączonymi postanowieniami sądów dotyczącymi nabycia spadków (podanie z dnia 24 czerwca 2020 r.).

W kolejnych pismach z dnia 9 lipca 2020 r., z dnia 10 sierpnia 2020 r. oraz z dnia 5 września 2020 r. strona wskazała, iż przedmiotem wniosku jest ujawnienie właścicieli ówczesnej działki nr 13 z 1934 r., tj. małżonków W. K. i S.K., a następnie ich spadkobierców zgodnie z postanowieniami sądów, według załączonego sprawozdania technicznego geodety do części działki nr 230 tj. do działki nr 230/1 według mapy prawnej [...] zaewidencjonowanej w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 17 czerwca 2020 r.

Dla potwierdzenia własności działki nr 230/1 (działka nr 13 z rep. hip. nr [...]) spadkobierców W. i S.K. wnioskodawca załączył następujące dokumenty:

1) kserokopie kilku kart księgi pod nazwą A rep. hip. nr [...] spisanych w dniu 20 czerwca 1934 r. w Sądzie Okręgowym w Ł.;

2) orzeczenie Starosty [...] z dnia 24 sierpnia 1934 r. z informacją, iż działka nr 13 nadal jest objęta księgą rep. hip. nr [...[, a na stronie nr 16 wskazanej księgi W. i S. K. wpisani są jako właściciele połowy działki nr 13 o powierzchni 5,5987 ha;

3) sprawozdanie techniczne geodety M.B., które uzasadnia prawo własności W. i S.K. do działki nr 230/1 według rep. hip. nr [...] dla działki nr 13;

4) mapę do celów prawnych nr [...] wykonaną przez geodetę M.B. z zaznaczoną działką nr 230/1;

5) wykaz współwłaścicieli (spadkobierców) działki nr 230/1 zgodnie z postanowieniami sądów.

Wnioskodawca wskazał, że z kart księgi pod nazwą A rep. hip. nr [...] jednoznacznie wynika, iż z chwilą wyjścia ze współwłasności na wyłączną własność W. i S.K. przejdzie połowa działki nr 13 przylegająca do działki nr 14 (aktualnie działka nr 229) przez całą jej długość, ze wszystkim, co na połowie tej działki się znajduje. Co oznacza, jak wskazuje strona, iż właścicielami połowy działki nr 13 o powierzchni 5,5987 ha, leżącej przy działce nr 14 (aktualnie działka nr 229), oznaczonej na mapie prawnej nr [...] pod nr 230/1 o powierzchni 2,7993 ha są W. i S. K.

Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] 2020 r. znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie ujawnienia W. i S.K. wraz z ich spadkobiercami do działki nr 230/1 obręb K.. Wskazane postanowienie nie zostało zaskarżone – jak bowiem wynika z akt sprawy nie złożono nań zażalenia, w konsekwencji czego stało się ono ostateczne.

Pismem z dnia 21 grudnia 2020 r. strona wniosła do Starosty [...] o podjęcie na nowo postępowania w przedmiotowej sprawie w oparciu o zgromadzone do tej pory dokumenty oraz zawnioskowanych świadków.

Wobec powyższego Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] 2021 r. znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie ujawnienia W. i S.K. wraz z ich późniejszymi spadkobiercami do działki nr 230/1 obręb K.

Strona złożyła zażalenie na wskazane postanowienie Starosty [...], wnosząc o jego uchylenie i wszczęcie postępowania.

Zażalenie okazało się skuteczne, gdyż [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z dnia [...] 2021 r. znak: [...] uchylił zaskarżone doń postanowienie Starosty [...] z dnia [...] 2021 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał m.in., że Starosta [...] jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków powinien merytorycznie rozpatrzeć wniosek skarżącego mając na uwadze obowiązujące przepisy w zakresie Prawa geodezyjnego i kartograficznego, jak również przepisy dotyczące wychodzenia ze współwłasności nieruchomości oraz przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego operat nr [...], którego wynikiem jest mapa do celów prawnych – i w konsekwencji dokonać żądanej zmiany lub wydać decyzję o odmowie jej dokonania.

Starosta [...] decyzją z dnia [...]znak: [...] odmówił wprowadzenia zmiany w rejestrze ewidencji gruntów i budynków polegającej na ujawnieniu Państwa W. i S.K. oraz ich następców prawnych jako właścicieli działki położonej w obrębie K. o nr 230/1.

Strona złożyła odwołanie od wskazanej decyzji Starosty [...] z dnia [...], wnosząc o jej zmianę poprzez dokonanie wpisu polegającego na ujawnieniu S. i W. K. oraz ich następców prawnych jako właścicieli działki nr 230/1 w obrębie K. Skarżonej decyzji Starosty [...] zarzucono:

1) Naruszenie przepisów postępowania polegające na nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, w szczególności dokonanych i zarejestrowanych w tutejszym urzędzie zmian w zakresie numeracji działek, jak i stanu praw własności z okresu przed rokiem 1939, a także pominięcie dokumentów wypisu z rejestru gruntów i aktu notarialnego sporządzonego przez rokiem 1939, a tym samym wydanie orzeczenia sprzecznego z art. 107 § 3 kpa;

2) Nieuwzględnienie wytycznych co do sposobu rozpoznania sprawy, zawartych w postanowieniu organu II instancji z dnia 12 marca 2021 r.;

3) Naruszenie prawa materialnego w postaci rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 393) poprzez nieuwzględnienie treści aktu notarialnego w oparciu o który nastąpiło nabycie prawa własności nieruchomości przez S.K. (de domo C.) i W. K.

W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że we wniosku z dnia 21 grudnia 2020 r. wykazała swój interes prawny i faktyczny dotyczący wpisania praw własności działki nr 230/1 na rzecz małżonków S. i W. K., jak również dołączyła dokumenty potwierdzające prawo do przedmiotowej nieruchomości tj.:

- zawiadomienie o czynnościach wznowienia znaków granicznych z dnia 24 marca 2014 r. nr [...];

- mapki do celów geodezyjnych z października 2019 r. z zaznaczonym wpisem działki do rej. hip. nr [...] prowadzonego dla A;

- odpis repertorium Sądu Rejonowego w Z., V Wydziału Ksiąg Wieczystych oznaczony jako A rep. [...] i rep. nr [...].

Skarżący zaznaczył, że działka nr 230/1 powstała w wyniku podziału pierwotnej, zarejestrowanej jeszcze przed rokiem 1939 działki nr 13, której właścicielami byli W. i S. K.. W związku z tym i w świetle załączonych dokumentów, jak również ze śledzenia historii powyższych nieruchomości wynika, że wskazana działka, jako niezbyta i stanowiąca uprzednio fragment działki nr 13, wchodzi w skład masy majątkowej po zmarłych: W. i S.K.. Działka nr 230/1 została wydzielona z działki nr 230, co wynika z mapy geodezyjnej. Wnioskodawca wniósł także o przesłuchanie geodety M.B. posiadającego wiedzę w zakresie zmian gruntowych i numeracji działek celem wyjaśnienia wszelkich wątpliwości.

W ocenie skarżącego, dokumenty załączone do akt sprawy spełniają wymagania określone w § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Nadto strona wskazał na wszelkie powiązania i koligacje rodzinne, które uzasadniają treść złożonego wniosku. Zdaniem skarżącego, organ I instancji dokonał niewłaściwej oceny zebranego materiału dowodowego, nie sprawdził historii zmian w numeracji działki oznaczonej nr 230/1, pomimo posiadania z urzędu wiedzy w tym zakresie, jak również nie przeprowadził wywiadu u geodety M.B.

Organ II instancji po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz dokonywania w niej zmian regulują przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz akty wykonawcze do tej ustawy. Zaznaczył przy tym, iż z regulacji tych wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach i budynkach. Zgodnie bowiem z obowiązującymi w tej mierze przepisami prawnymi, każda zmiana danych objętych ewidencją gruntów i budynków musi być udokumentowana. Dalej zaznaczono, iż wnioskowana przez stronę zmiana w rejestrze ewidencji gruntów i budynków polegająca na ujawnieniu Państwa W. i S.K. oraz ich następców prawnych jako właścicieli działki położonej w obrębie K. o nr 230/1 nie może zostać wprowadzona i to z kilku różnych powodów. W pierwszej kolejności organ II instancji wskazał na to, że w rejestrze ewidencji gruntów i budynków w obrębie K. brak jest działki nr 230/1. Dalej organ ten zaznaczył, iż zgodnie z § 30 ust. 1 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390), przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:

1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:

a) postępowania rozgraniczeniowego,

b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,

c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,

d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,

e) podziału nieruchomości,

f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;

2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;

3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.

Organ II instancji wskazał następnie, iż operat sporządzony przez geodetę M.B., zaewidencjonowany przez Starostę [...] w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym pod nr [...], którego wynikiem jest mapa do celów prawnych, nie jest dokumentacją, o której mowa w treści przywołanego § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Dalej stwierdził on, że w świetle obowiązujących przepisów możliwy jest tzw. geodezyjny podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, o ile dokonanie podziału nie spowodowałoby wydzielenia działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha. Jednakże podział taki możliwy jest do przeprowadzenia na zgodny wniosek wszystkich współwłaścicieli nieruchomości podlegającej podziałowi. Przedmiotem pracy geodezyjnej powinno być natomiast sporządzenie operatu (mapy) podziału nieruchomości. Wskazano też, iż nie jest również możliwe, zgodnie z wnioskiem skarżącego, ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków S. i W. K. jako właścicieli działki o nr 230/1 (czyli połowy działki nr 13 o powierzchni 5,5987 ha) z uwagi na fakt, iż są to osoby nieżyjące, a jednocześnie ustaleni zostali ich spadkobiercy. Zaznaczono przy tym, iż przepis art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości) – rozumie się przez to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Istotą rejestru ewidencji gruntów i budynków jest jego aktualność – ciągła, bieżąca aktualizacja informacji w nim zawartych odzwierciedlająca stan prawny (lub faktyczny) z ostatnich znanych dokumentów. Skoro więc S. i W. K. są osobami nieżyjącymi, a jednocześnie znani są ich spadkobiercy, to nie można ujawnić ich w ewidencji gruntów i budynków jako właścicieli. Ponadto, jak dalej wywiódł organ II instancji, wykazanie w rejestrze ewidencji gruntów i budynków działki nr 230/1 i ujawnienie do niej właścicieli ówczesnej działki nr 13 z roku 1934, tj. małżonków W. K. i S.K., a następnie ich spadkobierców, czy też nawet samych aktualnie żyjących spadkobierców, stanowiłoby niedopuszczalne tj. z pominięciem obowiązujących trybów, zniesienie współwłasności nieruchomości. Zgodnie bowiem z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, zniesienie współwłasności nieruchomości może nastąpić w dwóch trybach: umownym lub sądowym. W pierwszym przypadku zniesienie współwłasności następuje, gdy strony dojdą do porozumienia co do samego faktu zniesienia współwłasności, jak i zastosowanego sposobu zniesienia. W przypadku braku porozumienia co do którejkolwiek z kwestii konieczne jest skorzystanie z trybu sądowego. Do umowy o zniesienie współwłasności mają zastosowanie przepisy ogólne o czynnościach prawnych i dalsze, zwłaszcza o przeniesieniu własności. Zniesienie współwłasności jest postacią rozporządzenia prawem. W przypadku nieruchomości konieczne jest zatem zachowanie formy aktu notarialnego. Jeśli chodzi o tryb sądowy, to zniesienie współwłasności następuje przez postanowienie sądu wydane w trybie nieprocesowym (art. 617 - 625 Kodeksu postępowania cywilnego). Z wnioskiem o zniesienie współwłasności może wystąpić każdy ze współwłaścicieli. Dalej organ II instancji wskazał, iż strona, poprzez złożenie wniosku o ujawnienie właścicieli ówczesnej działki nr 13 z roku 1934 tj. małżonków W.K. i S.K., a następnie ich spadkobierców zgodnie z postanowieniami sądów, według załączonego sprawozdania technicznego geodety do części działki nr 230 tj. do działki nr 230/1 według mapy prawnej nr [...], chce dokonać zniesienia współwłasności nieruchomości z pominięciem obowiązujących w tym zakresie trybów. Nadto zaznaczono, iż przywołany przez stronę zapis z kart księgi pod nazwą A rep. hip. nr [...], iż z chwilą wyjścia ze współwłasności na wyłączną własność W. i S.K. przejdzie połowa działki nr 13 przylegająca do działki nr 14 (aktualnie działka nr 229) przez całą jej długość, ze wszystkim co na połowie tej się znajduje, może być wzięty pod uwagę przez sąd w sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości. Nadto, odnosząc się do wniosku skarżącego o przesłuchanie geodety M.B., organ II instancji wskazał, że prawo własności do nieruchomości musi wynikać wprost z odpowiednich dokumentów, żeby móc je ujawnić w ewidencji gruntów i budynków, a nie z zeznań geodety.

Skargę na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniosła strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie prawa w postaci:

1. art. 80 kpa w związku z art. 75 § 1 kpa i art. 83 § 1 kpa poprzez nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności faktu, iż ustalenia zostały poczynione w oparciu o dokumenty, które dla organów obu instancji okazały się niewystarczające dla ujawnienia stanu faktycznego w dokumentacji geodezyjnej;

2. art. 7d pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo Geodezyjne i Kartograficzne w przedmiocie dokonywania naniesień zmian w dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, polegających na utrwaleniu i ujawnieniu stanu własnościowego i kartograficznego kształtu działki numer 230, położonej w obrębie m. K.;

3. art. 7b ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy poprzez nieuwzględnienie okoliczności wyrażonych w pkt 1 jako pozwalających na zmianę, czy też uchylenie decyzji organu I instancji;

4. art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 kpa poprzez nieuwzględnienie, że organ I instancji nie zrealizował zaleceń organu II instancji w zakresie sposobu rozpoznania materiału dowodowego i jego znaczenia dla sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz obciążenie organu II instancji kosztami postępowania sądowego, z kosztami zastępstwa prawnego włącznie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności nalży zaznaczyć, iż w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) - dalej: ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia tj. ich zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji lub postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić ich nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do art. 145 § 1 ppsa, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa skarga - zgodnie z art. 151 ppsa - podlega oddaleniu. Równocześnie odnotować trzeba, że zgodnie z art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa). Z przepisów tych wynika, że Sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji lub postanowienia, a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa w stopniu, który obliguje do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Wręcz przeciwnie kontrola ta, dokonana na płaszczyźnie jej zgodności z prawem, prowadzi do konstatacji, iż jest ona z prawem zgodna, co czyni skargę bezzasadną.

Przedmiot kontroli sądowej w rozstrzyganej sprawie stanowiła decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Starosty [...] z dnia [...] odmawiająca skarżącemu wprowadzenia zmiany w rejestrze ewidencji gruntów i budynków polegającej na ujawnieniu Państwa W. i S.K. oraz ich następców prawnych jako właścicieli działki położonej w obrębie K. o nr 230/1. A zatem przedmiotem sprawy było żądanie wprowadzenia zmian w rejestrze ewidencji gruntów i budynków przez ujawnienie – jako właścicieli działki o nr 230/1 w obrębie K. W. i S.K. oraz ich następców prawnych. Natomiast przedmiotem skargi jest odmowa wprowadzenia wnioskowanych przez stronę zmian przez organy prowadzące wskazany rejestr.

Podniesione przez stronę zarzuty wymagają przybliżenia istoty postępowania ewidencyjnego, w którym zapadła zaskarżona decyzja.

Przede wszystkim należy odnotować, że ustawa z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne – dalej: uPGiK zawiera definicję legalną ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości), stanowiąc w art. 2 pkt 8 uPGiK, iż pod pojęciem tym rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Zgodnie z art. 20 uPGiK ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali – ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej (art. 20 ust. 1 uPGiP). Co więcej w myśl art. 20 ust. 2 uPGiP w ewidencji gruntów i budynków wskazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego – oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli – osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania; 2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1. Ustawodawca zaznaczył przy tym, że wykazanie w ewidencji gruntów i budynków podmiotów, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. b, może nastąpić w wyniku przeprowadzenia modernizacji tej ewidencji lub w ramach bieżącej jej aktualizacji przeprowadzonej w drodze decyzji administracyjnej (art. 20 ust. 2b uPGiK). Z art. 20 uPGiK wynika obowiązek aktualizacji danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Zgodnie z wolą ustawodawcy, podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 20 ust. 2 uPGiK). Obowiązek przekazywania dokumentów w celu aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków ciąży, jak stanowi art. 23 ust. 1, 2 i 3 uPGiK, na sądach, notariuszach, a także organach administracji publicznej. Przy czym jak to wynika z treści art. 23 ust. 7 uPGiK starosta niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania dokumentów, o których mowa w ust. 1 – 3, wpisuje dane z nich wynikające do ewidencji gruntów i budynków oraz do rejestru cen nieruchomości w zakresie wynikającym z tej ewidencji lub rejestru. Należy jeszcze odnotować, że nośnikiem informacji, o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2 uPGiK, jest operat ewidencyjny. Zgodnie z art. 24 ust. 1 uPGiK operat ewidencyjny składa się z bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2 uPGiK. Informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne (art. 24 ust. 2 uPGiK) i podlegają aktualizacji. Przy czym aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i udynków następuje: po pierwsze, jak stanowi art. 24 ust. 2b pkt 1) uPGiK, w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego – orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b; oraz po drugie, jak stanowi art. 24 ust. 2b pkt 2) uPGiK, w drodze decyzji administracyjnej – w pozostałych przypadkach. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c uPGiK). Na tym tle w judykaturze wątpliwości nie budzi fakt, że decyzja w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności. Zatem wszelkie spory powstałe w wyniku przeprowadzonych zmian ewidencyjnych dotyczące zasięgu prawa własności, w tym m.in. przebiegu granic i ustalenia powierzchni działki, nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym, lecz w ramach innych prawem przewidzianych procedur (por. np. wyrok NSA z dnia 7 września 2021 r., I OSK 4359/18, Lex nr 3265022). W orzecznictwie wskazuje się również, iż w postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów nie można ustalać ani rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego. Zapisy w ewidencji mają charakter techniczno-deklaratoryjny (por. np. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2007 r. sygn. I OSK 1488/06; czy też wyrok NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. I OSK 1044/08, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Organy ewidencyjne rejestrują więc jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Wielokrotnie także podkreślano, że organy ewidencyjne nie są uprawnione do weryfikacji dokumentów, na podstawie których dokonują zmian w ewidencji i do rozstrzygania sporów o posiadanie, własność i granice działki (por. np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 657/18, Lex nr 2627798). Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można zatem w rzeczywistości dążyć do rozstrzygnięcia spornych kwestii pomiędzy właścicielami działek ewidencyjnych, dotyczących np. przebiegu granicy, powierzchni działek ewidencyjnych, a więc w istocie sporu dotyczącego zasięgu prawa własności. Organ ewidencyjny nie jest bowiem właściwy do rozstrzygania takich sporów, a w konsekwencji prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie i oceniania dowodów (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1116/21, Lex nr 3337913). Również w doktrynie wskazuje się, iż nie można dokonywać żadnych zmian własnościowych poprzez samoistne zmiany w ewidencji gruntów. Ewidencja ta jest bowiem jedynie publicznym rejestrem, obejmującym dane o gruntach wynikające z odpowiedniej dokumentacji urzędowej, który powinien być utrzymywany w stałej aktualności co do stanu faktycznego i prawnego. Zmiany w stanie prawnym zapisanych w ewidencji gruntów dokonuje się w szczególności na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych (por. E. Stefańska, Komentarz do art. 24 [w:] J. Lang (red.), J. Maćkowiak (red.), T. Myśliński (red.), E. Stefańska (red.), M. Krzymiński, G. Lang, W. Potrapeluk, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Warszawa 2018 r., Lex/el oraz wskazane tam poglądy judykatury).

Należy też zauważyć, że uPGiK nie reguluje szczegółowo trybu i zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków – problematykę tę pozostawiono materii aktu wykonawczego. W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywało już rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390) – dalej: rozp.2021., które weszło w życie w dniu 31 lipca 2021 r. zastępując poprzednio obowiązujące w tym zakresie rozporządzenie – tj. rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 393), które z dniem 31 lipca 2021 r. zostało uchylone. W myśl § 11 rozp.2021. ewidencja obejmuje zarówno dane przedmiotowe jak i podmiotowe. Te pierwsze – dane przedmiotowe dotyczą: a) działek ewidencyjnych, b) budynków, c) lokali. Natomiast dane podmiotowe dotyczą: a) właścicieli oraz przysługujących im wielkości udziałów albo samoistnych posiadaczy, b) opisu prawa własności lub stanu posiadania osób, o których mowa w lit. a, c) daty nabycia prawa własności, d) informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania, o którym mowa w lit. b, e) adresów zameldowania na pobyt stały albo siedziby podmiotów, o których mowa w lit. a).

W kontekście powyższego należy zauważyć, że jak wynika z akt sprawy W. i S. małżonkowie K. niewątpliwie byli w połowie właścicielami ówczesnej działki nr 13 o pow. 5,5987 ha (a w połowie działka ta była własnością J.A.P.). Okoliczność ta wynika z załączonych przez stronę do akt sprawy dokumentów – tj. zarówno z orzeczenia Starosty [...] z dnia 24 sierpnia 1934 r., jak również z rep. hip. nr [...], gdzie jako właściciele A – ówczesna działka nr 13 - wpisani są W. i S. małżonkowie K. w połowie i J.A.P. w połowie. Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika również, że z chwilą wyjścia z niepodzielności na wyłączną własność W. i S.K. przejdzie połowa działki – o nr 13 – przylegająca do działki nr 14 przez całą jej długość, ze wszystkim, co na połowie tej się znajduje – tak bowiem wskazano w dokumencie z dnia 1 września 1934 r. sporządzonym przed B.W. notariuszem przy Wydz. Hipotecznym Sądu Okręgowego w Ł. Dalszych dokumentów w tym zakresie jednak nie załączono. Wnioskodawca wykazał również - za pomocą stosownych dokumentów – spadkobierców W. i S.K.. Należy jednak zaznaczyć, że - jak wynika z akt sprawy - przedmiotowa działka, której współwłaścicielami byli W. i S. małżonkowie K. oznaczona w 1934 r. nr 13 (jak to wynika z dokumentów z 1934 r.) nie figuruje aktualnie w prowadzonym przez organ rejestrze. Strona przedstawiła operat sporządzony przez geodetę (zaewidencjonowany przez Starostę [...] pod nr [...]) w oparciu, o który identyfikuje ona działkę nr 13 jako część uwzględnionej aktualnie w rejestrze działki nr 230 w obrębie K. o pow. 8,9341 ha, stanowiącej użytek oznaczony jako LsV. Przy czym z załączonego do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów dla działki nr 230 wynika, że wpisane są tam następujące osoby: C.T. (współwładanie na zasadach samoistnego posiadania) oraz T.G. (współwładanie na zasadach samoistnego posiadania). Dla porządku trzeba też zaznaczyć, że z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, iż T.C. był drugim mężem S.K. i jednym z jej spadkobierców. W oparciu o wskazany operat strona wywodzi, iż do W. i S. małżonków K. należała – wyodrębniona przez geodetę we wskazanym powyżej operacie działka nr 230/1 (którą wyodrębniono z zaewidencjonowanej obecnie działki nr 230), czyli jak wskazuje strona połowa działki nr 13 o powierzchni 5,5987 ha. Jak jednak słusznie wskazał organ administracji operat, na który powołuje się strona nie może być uznany za dokumentację, o której mowa w § 30 rozp.2021. W myśl bowiem tego przepisu, który określa podstawy wykazania w ewidencji granic działek ewidencyjnych, przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie: 1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby: a) postępowania rozgraniczeniowego, b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, e) podziału nieruchomości, f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych; 2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic; 3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji (§ 30 ust 1 rozp.2021.). Słusznie też wskazano w zaskarżonej decyzji, iż geodezyjny podział nieruchomości jest możliwy na zgodny wniosek wszystkich współwłaścicieli nieruchomości podlegającej podziałowi – w takim przypadku przedmiotem pracy geodezyjnej powinno być sporządzenie operatu (mapy) podziału nieruchomości. Dalej wskazać należy, że racje ma organ administracji również i w tym zakresie, że skoro W. i S. K. już nie żyją (okoliczność niesporna), a równocześnie znani są ich spadkobiercy, to nie mogą być oni – tj. W. i S. K. – ujawnieni w ewidencji gruntów i budynków jako właściciele. Nadto, nawet przy założeniu zgodnego z przepisami prawa wyodrębnienia działki nr 230/1 ujawnienie - w rejestrze ewidencji gruntów i budynków – do niej właścicieli ówczesnej działki nr 13 z 1934 r. tj. W. i S.K., a następnie ich spadkobierców, czy też nawet samych aktualnie żyjących spadkobierców stanowiłoby niedopuszczalne, bo dokonane z pominięciem obowiązujących trybów, zniesienie współwłasności. Baczyć bowiem należy, że w myśl przywoływanego już § 11 pkt 2) rozp.2021. dane podmiotowe, których dotyczy ewidencja, dotyczą m.in. właścicieli oraz przysługujących im wielkości udziałów albo samoistnych posiadaczy. Zauważyć przy tym należy, że już z przedstawionych przez stronę dokumentów z 1934 r. wynika, że W. i S. K. nie byli właścicielami całej ówczesnej działki nr 13 – była ona bowiem ich własnością w połowie, a właścicielką drugiej połowy była J.A.P.

W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym nie budzi wątpliwości Sądu, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zaś żądanie strony nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. W świetle powyższego, jak bowiem słusznie przyjęły organy administracji obydwu instancji, przedłożone przez stronę dokumenty nie stanowią jeszcze wystarczającej podstawy do dokonania wpisu w ewidencji. A co za tym idzie – wbrew zarzutom skargi – nie ulega wątpliwości, że organy ewidencyjne zasadnie odmówiły dokonania zmiany w ewidencji gruntów. Należało uznać, że postępowanie przed organami administracji zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy (Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych przez stronę przepisów kpa), zgromadzony materiał dowodowy został oceniony właściwie, a przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały zinterpretowane poprawnie (Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych przez stronę przepisów uPGiK). Strona niezasadnie dopatruje się też naruszeń w zakresie niezrealizowania przez organ I instancji zaleceń organu II instancji w zakresie sposobu rozpoznania materiału dowodowego i jego znaczenia dla sprawy. Należy bowiem zauważyć, że organ II instancji uwzględniając zażalenie strony wyraźnie wskazał przekazując sprawę do ponownego rozpoznania (postanowienie z dnia 12 marca 2021 r.), iż w zależności od poczynionych ustaleń organ I instancji ma dwie możliwości: dokonać żądanej przez stronę zmiany lub odmówić jej dokonania. Wnioski strony wyciągnięte z tego rozstrzygnięcia są zatem zbyt daleko idące. Tym samym zarzuty skargi Sąd uznał za nieuprawnione. Jednym słowem Sąd nie doszukał się naruszeń ani przepisów prawa procesowego, ani przepisów prawa materialnego – które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Resumując, z wyżej przytoczonych względów należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak sentencji – oddalił skargę.

k.ż.