Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1185/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 157 par. 2,  art. 28,  art. 156 par. 1 pkt 2,  art. 105 par. 1,  art. 138 par. 1 pkt 1,  art. 7-8,  art. 28,  art. 77 par. 1,  art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 200,  art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz J. B. kwotę 1025 (jeden tysiąc dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] umarzającą w całości postępowanie prowadzone z wniosku J. B. i H. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody L. z dnia [...] maja 1991 r., nr [...], w części dotyczącej uwłaszczenia L. "[...]" w L. nieruchomością położoną w L przy ul. [...], ujawnioną w księdze wieczystej KW Nr [...], oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 na mapie geodezyjnej zaewidencjonowanej za nr [...] w dniu [...] listopada 1982 r. (obecnie działka nr [...] o powierzchni [...] ha przy ul. [...]).

Decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wojewoda L. decyzją z dnia [...] maja 1991 r. stwierdził nabycie, z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r., przez L. "[...]"w L. m. in. prawa użytkowania wieczystego opisanej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] nr [...] oraz odpłatne nabycie znajdujących się na tej nieruchomości urządzeń i budynków.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2011 r., uzupełnionym pismami z dnia [...] czerwca 2011r., J. B. i H. K. wystąpiły z wnioskami o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji Wojewody jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego zakończonego tą decyzją Podniosły, że kwestionowana decyzja narusza w sposób rażący art. 28 i art. 28a ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. w sprawie zasad organizowania przetargu na zbycie środków trwałych przez przedsiębiorstwa państwowe oraz warunków odstąpienia od przetargu.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] umorzył w całości postępowanie prowadzone z wniosku J. B. i H. K. wskazując, że wnioskodawczynie nie posiadają interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody L. z dnia [...] maja 1991 r. w części dotyczącej uwłaszczenia L. "[...]" w L. wywłaszczoną nieruchomością położoną w L. przy ul. [...] (dawniej ul. [...] nr [...]). Na podstawie akt sprawy ustalono, że wnioskodawczynie nie były stronami postępowania uwłaszczeniowego, jak również nie przysługują im obecnie prawa rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła J. B., podnosząc, że jej spadkodawcy, tj. S. K. i H. K. powinni być uznani za stronę postępowania uwłaszczeniowego, jako osoby mające pierwszeństwo w wykupie wywłaszczonej nieruchomości oraz brać udział w postępowaniu uwłaszczeniowym i zostać poinformowani o toczącym się postępowaniu.

Minister Infrastruktury i Rozwoju, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r. Wskazał, że merytoryczne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić dopiero po zbadaniu przez organ, że zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące dopuszczalność wszczęcia tego postępowania z wniosku skarżącego.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Przy czym bezprzedmiotowość postępowania występuje wówczas, gdy brak jest któregoś z podmiotowych lub przedmiotowych elementów materialnoprawnego stosunku prawnego, w związku z czym nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Stosownie do art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony (w rozumieniu art. 28 k.p.a.) lub z urzędu. W rozumieniu art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jednocześnie interes prawny wynikać musi z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Zatem interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego.

Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego lub obowiązku trzeba odróżnić interes lub obowiązek faktyczny, tj. stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego poprzeć żadnymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. W takim wypadku wnioskodawcy nie przysługują atrybuty strony postępowania administracyjnego.

Minister podniósł, że w postępowaniu administracyjnym to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania interesu prawnego we wszczęciu postępowania. Organ administracji jest wprawdzie, na podstawie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale w zakresie wykazania interesu prawnego we wszczęciu postępowania nadzorczego zasada ta doznaje istotnego ograniczenia. Należy bowiem zaznaczyć, iż wnioskodawca, który nie był stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją uwłaszczeniową, winien wykazać prawa, które uwłaszczenie mogło naruszyć, skoro to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż posiada on interes prawny, który jednocześnie powinien być konkretny i realny. To bowiem wnioskodawca dysponuje najpełniejszą możliwością przedstawienia wszelkich okoliczności istotnych dla udokumentowania przysługujących mu praw, jak również przedstawienia, czy choćby wskazania, dowodów, które ten interes prawny wykażą. Tym samym obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w powyższym zakresie, nie należy rozumieć w ten sposób, iż to organ administracji publicznej jest zobligowany do wyszukiwania faktów uzasadniających twierdzenia stron, czy poszukiwania i zbierania dowodów mających wykazać istnienie tych faktów. Rozważenia zatem wymagało, czy wnioskodawczynie mogą powołać się skutecznie na przepis prawa materialnego, stwarzający uprawnienie do zainicjowania postępowania nadzorczego wobec decyzji Wojewody L. z dnia [...] maja 1991 r.

Stroną postępowania uwłaszczeniowego jest podmiot reprezentujący Skarb Państwa oraz przedsiębiorstwo państwowe, które jest uwłaszczane. Osoba trzecia w tym postępowaniu może uczestniczyć tylko wówczas, gdy wykaże, iż przysługują jej prawa, które uwłaszczenie mogło naruszyć.

Wnioskodawczynie swój interes prawny we wszczęciu niniejszego postępowania nadzorczego upatrują w naruszeniu ich prawa do zwrotu wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium [...] L. z dnia [...] lipca 1968r., nr [...] nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] (dawniej ul.[...]), stanowiącej przed wywłaszczeniem współwłasność B. K., S. K., A. K. i F. K. Jednocześnie podkreślić należy, iż S. K. pismem z dnia [...] października 1990r. o wystąpił z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium [...] m. L. z dnia [...] lipca 1968r., nr [...] nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] (aktualnie ul.[...]). Spadkobierczynią S. K. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla L. [...] w L. z dnia [...] października 2007 r., sygn. akt [...] jest J. B.

Wojewoda L. ostateczną decyzją z dnia [...] maja 1993 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 1993 r., nr [...] o odmowie zwrotu, na rzecz H. K. i S. K. oraz M. S. (jako następcy prawnego B. K.), udziału [...] części przedmiotowej nieruchomości. Wskazał, że zwrot nieruchomości nie może nastąpić z uwagi na ustanowienie na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego oraz z uwagi na fakt, iż nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Wobec czego w wyniku powyższego ostatecznego rozstrzygnięcia wnioskodawczynie utraciły prawo, które przysługiwało im do spornej nieruchomości, a które dokonane uwłaszczenie mogłoby naruszać. Skoro bowiem zgłoszone roszczenie o zwrot nieruchomości zostało ostatecznie rozstrzygnięte poprzez odmowę zwrotu nieruchomości, to właściciele (bądź ich następcy prawni) przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości nie mogą skutecznie powoływać się na interes prawny wynikający z uprawnienia do zwrotu nieruchomości. Z tego powodu brak jest zatem po stronie wnioskodawczyń bezpośredniego i aktualnego interesu prawnego, legitymującego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej. Wnioskodawczynie nie wykazały również, aby przysługiwało im jakiekolwiek prawo (roszczenie) do pozostałych działek, wchodzących w skład uwłaszczonej nieruchomości, jak również, aby obecnie posiadały jakiekolwiek prawo rzeczowe do ww. nieruchomości. Skoro więc wnioskodawczynie nie legitymują się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a., wszczęte na ich wniosek postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Natomiast odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku, wskazać należy, iż brak udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym może stanowić jedynie podstawę do żądania wznowienia postępowania. W tym miejscu podkreślić należy, iż tryby nadzwyczajne wskazane w przepisach k.p.a. opierają się na zasadzie niekonkurencyjności. W orzecznictwie ugruntowane jest bowiem stanowisko, zgodnie z którym z uwagi na rozdzielność obu trybów postępowania - trybu stwierdzenia nieważności i trybu wznowienia postępowania, te same okoliczności nie mogą stanowić jednocześnie przesłanki wznowienia postępowania i przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

W odniesieniu do zarzutów odwołania o pozbawieniu w wyniku wydania decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 1991 r. wnioskodawczyń możliwości dochodzenia zwrotu nieruchomości Minister zauważył, że podstawą odmowy zwrotu nieruchomości było potwierdzenie, ostateczną i niekwestionowaną decyzją dnia [...] maja 1993 r., iż na ww. nieruchomości został zrealizowany cel uwłaszczenia, co stanowi negatywną przesłankę ustawową zwrotu nieruchomości. Tym samym wnioskodawczynie nie mogą wywodzić interesu prawnego w postępowaniu w sprawie oceny legalności decyzji uwłaszczeniowej z faktu, iż powstałe prawo użytkowania wieczystego stanowiło przeszkodę w uzyskaniu przez nich pozytywnego rozstrzygnięcia zwrotowego.

Ze skargą na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wystąpiła J. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości w związku z naruszeniem przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz inne naruszenie przepisów postępowania, ponieważ miało istotny wpływ na wynik sprawy na zasadzie art. 145 pkt 1 lit. a i c.

Skarżąca kwestionowanej decyzji zarzuciła rażące naruszenie prawa oraz interesu prawnego tj.:

1. art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, iż skarżące nie posiadają statusu strony w postępowaniu w przedmiocie uwłaszczenia L. "[...]" w L. nieruchomością położoną w L. przy ul. [...] (obecnie ul. [...] oraz ul.[...]) pomimo okoliczności, iż H. K. została bezpośrednio wywłaszczona decyzją Prezydium [...] w L. z dnia [...] lipca 1968 roku, natomiast J. B. jest wyłącznym Spadkobiercą wywłaszczonego S. K., do którego to naruszenia doszło w związku z rażącym naruszeniem prawa w postaci:

2. art. 28 i art. 28a ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. 1989 nr 14 poz 74, dalej jako u.g.g.w.n.) ustanawiającego procedurę uwłaszczania podmiotów prawa nieruchomościami należącymi do Skarbu Państwa lub zarządu gminy, a w szczególności art. 28 ust. 4 przedmiotowego artykułu ustanawiającego prawo pierwszeństwa w ich nabyciu przez byłych właścicieli przedmiotowych nieruchomości oraz art. 28a ust. 4 o sposobie wykonania prawa pierwszeństwa, co stanowi jednoznacznie o okoliczności, iż byli właściciele oraz ich spadkobiercy posiadają status strony w postępowaniu uwłaszczeniowym.

3. art. 145 § 1 k.p.a. poprzez brak wznowienia postępowania uwłaszczeniowego w przypadku, gdy m.in. byli właściciele wywłaszczonej nieruchomości nie brali udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym bez własnej winy, lecz z uwagi na bezprawne zaniechanie organu, które polegało na niezawiadomieniu byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości o toczącym się postępowaniu uwłaszczeniowym.

4. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji

uwłaszczeniowej w przypadku, gdy zostało wykazane, iż decyzja uwłaszczeniowa

została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju, jak też poprzedzająca ją decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] maja 2013 r. o umorzeniu postępowania prowadzonego z wniosku J. B. i H. K. o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody L. z dnia [...] maja 1991 r., w części dotyczącej uwłaszczenia L. "[...]" w L. nieruchomością położoną w L. przy ul. [...] nr [...], wydane zostały z naruszeniem prawa.

W sprawach o stwierdzenie nieważności (o ile nie są one wszczynane z urzędu) z uwagi na treść art. 157 § 2 k.p.a., przewidującego możliwość inicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna na żądanie strony. O tym zaś, kto jest stroną postępowania rozstrzyga art. 28 k.p.a., z którego wynika, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istoty interesu prawnego należy z kolei – jak słusznie zauważał Minister, choć wyprowadził z tego wadliwe wnioski - upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. W konsekwencji stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Postępowanie nieważnościowe, którego przeprowadzenia żądały J.B. i H. K. dotyczyło decyzji uwłaszczeniowej Wojewody L. z dnia [...] maja 1991 r., w części dotyczącej uwłaszczenia L. "[...]" w L. nieruchomością położoną w L. przy ul. [...] nr [...] - co do której pozostawał wówczas nierozpoznany złożony przez S. K. wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, popierany w toku postępowania zwrotowego także przez A. K.

W aspekcie zastrzeżenia, że uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich w orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie przyjmuje się pierwszeństwo praw poprzednich właścicieli dochodzących roszczeń do nieruchomości objętej uwłaszczeniem. Tytułem przykładu można tu przywołać pogląd wyrażony w uzasadnieniu do uchwały Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 15 lutego 1999 r. sygn. akt I OPS 15/98 (ONSA 1999/3/75), gdzie rozważano problem wzajemnych relacji postępowania uwłaszczeniowego i postępowania zwrotowego. Wywodzono w niej, że prawo byłych właścicieli korzysta z zasady pierwszeństwa przed prawami państwowej osoby prawnej, ponieważ zostało im przyznane znacznie wcześniej niż uprawnienie państwowych osób prawnych do przekształcenia prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego w trybie art. 2 ust 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464). Argumentowano także, iż przekształcenie zarządu (prawa znacznie słabszego) w prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz prawo własności wzniesionych na tym gruncie budynków i urządzeń, nie może odbywać się kosztem utraty przez byłego właściciela prawa do przywrócenia własności (prawa znacznie silniejszego), gdyż godziło by to w konstytucyjną zasadę ochrony własności. Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Stąd osoby takie, jako osoby trzecie, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, mają niewątpliwie interes prawny kreujący ich przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu uwłaszczeniowym. A skoro tak to legitymują się one również tego rodzaju interesem w postępowaniu mającym na celu zweryfikowanie legalności wydanej w tym przedmiocie w trybie zwykłym decyzji Mając zaś na względzie to, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny (a więc potwierdza określony stan, który zaistniał ex lege w przeszłości), bez znaczenia dla oceny interesu prawnego (a więc także statusu strony) jest fakt, że po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, a przed złożeniem wniosku o stwierdzenie jej nieważności, w przedmiocie zgłoszonych roszczeń zwrotowych podjęto już negatywne rozstrzygnięcie.

Stąd powoływana przez Ministra Rozwoju i Infrastruktury okoliczność wygaśnięcia roszczeń do opisanej nieruchomości, będąca konsekwencją ostatecznej decyzji Wojewody L. z dnia [...] maja 1993 r. o odmowie zwrotu na rzecz H. K. i S. K. oraz M. S. udziału [...] przedmiotowej nieruchomości objętej uwłaszczeniem, nie mogła rzutować na ocenę statusu stron w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody L. z dnia [...] maja 1991 r. Kwestia negatywnego załatwienia roszczenia o zwrot, po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej nie ma znaczenia dla oceny interesu prawnego do bycia stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Może mieć natomiast znaczenie dla oceny, czy załatwienie sprawy uwłaszczeniowej z pominięciem roszczenia o zwrot (praw osób trzecich w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 29 września 1990 r.) miało charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skoro wniosek o zwrot został i tak załatwiony negatywnie wobec m.in. zrealizowania celu wywłaszczenia na spornym gruncie.

Jednakże pierwszoplanowe znaczenie dla niniejszej sprawy ma to, że aby zbadać omówioną wyżej legitymację strony postępowania nadzorczego organ administracji musi mieć pewność kto jest stroną inicjującą to postępowanie, a w sprawie niniejszej Sąd nie jest w stanie skontrolować na jakiej podstawie organ tę pewność uzyskał. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji zostało sformułowane w piśmie J. B. i H. K. z dnia [...] maja 2011 r. (sprecyzowanym pismem z dnia [...] czerwca 2011 r.) Tymczasem zgodnie z umową darowizny sporządzoną aktem notarialnym z dnia [...] lutego 2009 r. Repertorium A Nr [...] (złożoną do akt sądowych sprawy) H. K. darowała cały swój udział w prawie własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] córce J. B. Natomiast w piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. J. B. wskazała, że nabyła od matki udziały w przedmiotowej nieruchomości (tj. działce nr [...]). Natomiast sprawa nadzorcza dotyczy działki nr [...], a nie działki nr [...]. W ocenie Sądu organ nadzoru nie zbadał zatem wystarczająco wnikliwie, czy H. K. miała prawo do wystąpienia z opisanym wnioskiem w zakresie działki nr [...]. Wobec tego w przedmiotowej sprawie organ nadzoru nie zweryfikował w sposób prawidłowy kręgu stron postępowania, a mimo to wszczął postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji również na wniosek H. K. Ponadto zauważyć również należy, że – zgodnie z oświadczeniem J. B. zawartym w złożonym do Sądu piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. – H. K. zmarła w dniu [...] października 2012 r. Niewykluczone zatem, że postępowanie nadzorcze mogło być prowadzone z udziałem osoby nie posiadającej interesu prawnego w złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji uwłaszczeniowej, a ponadto zmarłej przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] maja 2013 r. Dla niniejszej sprawy znaczenie może mieć także kwestia spadkobrania przez J. B. po H. K., skoro H. K. była współwłaścicielką wywłaszczonej nieruchomości i brała udział w postępowaniu zwrotowym, popierając wniosek S. K. o zwrot. Sąd zwraca uwagę, że roszczenie o zwrot może popierać jedynie spadkobierca właściciela wywłaszczonej nieruchomości, a nie nabywca roszczeń zwrotowych na podstawie umowy cywilnoprawnej, co wynika wyraźnie z przepisu art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W niniejszej sprawie nie wiadomo, czy J, B. popiera wniosek nieważnościowy także jako spadkobierczyni po H. K., jeżeli chodzi o roszczenia zwrotowe dotyczące działki nr [...]

Reasumując decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r. w zakresie dokonanej oceny istnienia podstaw do umorzenia postępowania nadzorczego narusza w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy przepisy art. 28 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 29 września 1990 r. oraz art. 105 § 1 k.p.a. W konsekwencji narusza także przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymująca ją w mocy zaskarżona decyzja Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r. Wobec niewyjaśnienia kwestii dotyczących kręgu stron postępowania nadzorczego rozstrzygnięcie organu nadzoru zostało także wydane z istotnym i mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, 8, 28, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Jeżeli chodzi o podnoszone w sprawie zarzuty z pkt 2 i 3 skargi Sąd zwraca uwagę, że przepisy art. 28 i art. 28a u.g.g.w.n. nie kreują w niniejszej sprawie interesu prawnego do bycia stroną postępowania nadzorczego, tj. prawa pierwszeństwa. Prawo pierwszeństwa dotyczy bowiem sytuacji zbycia przez podmiot publicznoprawny nieruchomości poprzez zawarcie umowy cywilnoprawnej – sprzedaży lub oddania gruntu w użytkowanie wieczyste. Niniejsza sprawa dotyczy zaś kontroli legalności nabycia nieruchomości w trybie tzw. uwłaszczenia, a więc nabycia nieruchomości z mocy samego prawa w dniu [...] grudnia 1990 r., które dokumentuje ostateczna decyzja uwłaszczeniowa. Kwestia wznowienia postępowania jest odrębnym zagadnieniem od kwestii stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Jeżeli podmiot składa wniosek o wznowienie i wniosek o stwierdzenie nieważności, to w pierwszej kolejności rozpoznawana jest sprawa o stwierdzenie nieważności, natomiast postępowanie wznowieniowe winno ulec zawieszeniu, do czasu ostatecznego zakończenia sprawy nieważnościowej. Przesłanki wznowieniowe, także ta z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa nie są badane w postępowaniu o stwierdzenie nieważności i dlatego są dla tej drugiej sprawy nieistotne

Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru zastosuje się do zaprezentowanej w niniejszym wyroku oceny prawnej i wyjaśni podnoszone kwestie dotyczące strony podmiotowej niniejszego postępowania nadzorczego.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.