Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 532/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 81, 72, 75 ust. 3, 76 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech Sędziowie sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 824/08 w sprawie ze skargi L. N. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażeń za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia do służby 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, 2. zasądza od L. N. na rzecz Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 824/08, po rozpoznaniu skargi L. N., uchylił decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. z dnia [...] września 2008 r., nr[...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...], wydane w przedmiocie odsetek od uposażeń za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia do służby.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...]grudnia 2002 r. nr [...]Kadr Dowódca P. Okręgu Wojskowego w B. wypowiedział skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, wskutek czego skarżący został zwolniony ze służby w dniu 31 stycznia 2003 r. Następnie Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z [...] marca 2006 r. nr [...]Pers. stwierdził nieważność decyzji z dnia[...]grudnia 2002 r., wskutek czego skarżący, po uchyleniu pkt 43 rozkazu personalnego nr [...]Dowódcy POW z dnia [...] stycznia 2003 r. dotyczącego zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej (rozkaz Dowódcy POW nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r.) z dniem 8 maja 2006 r. został ponownie ujęty w ewidencji Wojskowej Komendy Uzupełnień w B., gdzie poprzednio pełnił służbę, po czym skarżącemu wypłacono uposażenie za okres od 1 lutego 2003 r. do 31 maja 2006 r.

L. N. wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w B. o zasądzenie kwoty 17.201,69 zł z tytułu odsetek od zaległego uposażenia. Postępowanie w tej sprawie zakończone zostało postanowieniem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 10 czerwca 2008 r. sygn. akt VI Pa 54/08 uchylającym wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 20 grudnia 2007 r. i odrzucającym pozew wobec niedopuszczalności drogi sądowej.

Powołując się na powyższe postanowienie skarżący pismem z dnia 25 czerwca 2008 r. wezwał organ do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odsetek od sumy uposażeń wypłaconych po przywróceniu do służby. Wojskowy Komendant Uzupełnień w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...]odmówił przyznania skarżącemu odsetek ustawowych od uposażenia za okres od zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do dnia "przywrócenia" do tej służby. Komendant stwierdził, że skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy POW z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu służby skarżącemu było reaktywowanie stosunku służbowego. Tym niemniej w okresie od 1 lutego 2003 r. do 8 maja 2006 r. skarżący nie pełnił zawodowej służby wojskowej, lecz pozostawał w stosunku służbowym. Prawo do uposażenia powstaje zaś, stosownie do art. 76 ust. 1 ustawy pragmatycznej, z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej. Ponadto odsetki ustawowe przysługują w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności (art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej). Komendant zwrócił także uwagę, iż nie wydał decyzji o przyznaniu skarżącemu prawa do uposażenia za okres od 1 lutego 2003 r. do 8 maja 2006 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...]września 2008 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r., podzielając pogląd organu pierwszej instancji, że reaktywowanie stosunku służbowego skarżącego, wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o jego zwolnieniu, nie oznacza, że w okresie od 1 lutego 2003 r. do 8 maja 2006 r. pełnił on zawodową służbę wojskową. W rezultacie skarżącemu nie przysługiwało uposażenie za ten okres. Prowadzi to także do przyjęcia, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu odsetek ustawowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy L. N. wniósł o stwierdzenie nieważności obu wydanych w sprawie decyzji lub o ich uchylenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylając zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą stwierdził, że dla rozstrzygnięcia sporu istotne jest przede wszystkim określenie skutków prawnych stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy POW w B. z dnia [...] grudnia 2002 r. wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, wskutek czego nastąpiło jego zwolnienie ze służby. Zdaniem Sądu niezasadne jest stanowisko organu odwoławczego, że w sytuacji, gdy stwierdzono nieważność ww. decyzji brak było podstaw do wypłaty skarżącemu uposażenia wraz z dodatkami za okres od 1 lutego 2003 r. do 8 maja 2006 r., wobec niepełnienia przez niego w tym czasie służby, a w konsekwencji – braku wymagalności wskazanych należności. Nietrafne jest także powoływanie się przez organ odwoławczy, w kontekście zaistnienia wymagalności uposażenia, na unormowania ustawy pragmatycznej określające moment powstania prawa do uposażenia w nawiązaniu do pełnionej przez żołnierza służby – w niniejszym przypadku do ponownego przystąpienia przez skarżącego do wykonywania obowiązków służbowych i przyjęcia go na stan ewidencyjny Wojskowej Komendy Uzupełnień w wyniku rozkazu z dnia [...] marca 2006 r.

Stwierdzając nieważność decyzji organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji obarczającą ją z mocy prawa od dnia wydania tejże decyzji, to jest ze skutkiem ex tunc Decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 K.p.a. korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą, dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie to (o charakterze deklaratoryjnym) ma moc wsteczną, co oznacza, że eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta.

Zdaniem Sądu, w świetle powyższego stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej oznacza, że wypowiedzenie nie było skuteczne, a więc skutecznie nie został zwolniony, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego po dniu 31 stycznia 2003 r. przez cały czas służby. Aktualne stało się także prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługujące skarżącemu na dzień zwolnienia,prawidłowo więc Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. rozkazem dziennym nr [...]z dnia [...] maja 2006 r. stwierdził, iż skarżącemu przysługują należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej od dnia 31 stycznia 2003 r., co prowadzi do wniosku, że uposażenie skarżącego oraz dodatki do niego były wymagalne w spornym okresie w poszczególnych miesiącach począwszy od lutego 2003 r. (w dniach wynikających z art. 81 ustawy pragmatycznej).

Data wymagalności świadczenia pieniężnego ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy nastąpiło opóźnienie w jego spełnieniu, a w konsekwencji, czy należne są odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie. Odsetki mają charakter należności ubocznej, akcesoryjnej, obowiązek ich płacenia nie może powstać bez obowiązku zapłaty sumy głównej. Jeżeli zaległe uposażenie wraz z dodatkami wypłacono w efekcie bezskutecznej, wadliwej z winy organu, od momentu wydania decyzji administracyjnej, to stosownie do art. 75 ust 3 ustawy pragmatycznej – winien on otrzymać odsetki ustawowe za czas od dnia wymagalności w marcu 2003 r. do dnia wypłaty w czerwcu 2006 r. wymienionych należności.

Uznając, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił wydane w sprawie decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ P.p.s.a.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i zastosowanie, tj.:

1) art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że skarżący w okresie, za który żąda wypłaty odsetek ustawowych od uposażenia, pełnił zawodową służbą wojskową, skoro w tym czasie był emerytem wojskowym w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), otrzymując z tego tytułu świadczenie emerytalne z Wojskowego Biura Emerytalnego w B., co wyklucza prawo do uposażenia (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 11 września 2008 r., podjętej w składzie siedmiu sędziów, sygn. akt III UPZ 1/08);

2) art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przez błędne z kolei przyjęcie, że skarżącemu przysługuje także prawo do odsetek ustawowych od "rzekomego uposażenia" za okres od 1 lutego 2003 r. do 31 maja 2006 r., a nie odszkodowanie w rozumieniu art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego, skoro skarżący w spornym okresie nie pełnił zawodowej służby wojskowej lecz pozostawał na zaopatrzeniu emerytalnym Wojskowego Biura Emerytalnego w B.;

3) art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez bezpodstawne, niczym nieuprawnione z punktu obowiązującego prawa różnicowanie sytuacji prawnej osób zwolnionych z zawodowej służby wojskowej i następnie "przywróconych" do tej służby oraz osób, które nie zostały zwolnione z zawodowej służby wojskowej Iadal ją pełnią w zakresie ilości przysługującym im świadczeń pieniężnych za ten sam okres.

Mając powyższe na względzie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej odwołano się do wypowiedzi Sądu Najwyższego na temat sytuacji, w jakiej znaleźli się żołnierze "przywróceni" do służby wojskowej po stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu im stosunku służbowego i wskazano, że np. w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt III UPZ 1/08, uznano: "Stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie powoduje obowiązku zwrotu emerytury wypłaconej po zwolnieniu ze służby (art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, Dz. U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 ze zm.)."

Z kolei w wyroku z dnia 11 października 2007 r. w sprawie III UK /07, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że: "Okoliczność, że dana decyzja administracyjna działa ex tunc nie przesądza jeszcze o tym, że jest ona pod każdym względem, zarówno w sferze materialnoprawnej, jak i formalnoprawnej, aktem o charakterze deklaratoryjnym. Usunięcie z obrotu prawnego nieważnej decyzji (zwolnienia ze służby) nie powoduje absolutnego przywrócenia pierwotnego stanu prawnego, lecz ma służyć dopiero usunięciu szeregu następstw jego obowiązywania.

Stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej usunęło ją z obrotu prawnego i nie tylko przywróciło stan poprzedni, lecz zniosło jej skutki prawne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2006 r., I SA/Wa 1122/06). Od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby powstała okoliczność powodująca ustanie prawa do emerytury.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie nie do przyjęcia z punktu widzenia obowiązującego prawa jest aby skarżącemu, jako osobie "przywróconej" do zawodowej służby wojskowej za ten sam okres miały przysługiwać aż dwa świadczenia pieniężne, tj. emerytura i uposażenie. Sytuacja skarżącego kreowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wydanym wyrokiem jest korzystniejsza od osób, które w ogóle nie zostały zwolnione z zawodowej służby wojskowej, pełniąc ją nadal, gdyż w ich przypadku należy się wyłącznie uposażenie. Takie różnicowanie sytuacji prawnej obywateli ewidentnie narusza art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

B. Adamiak i J. Borkowski w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego, (Wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2005, s. 754,) słusznie stwierdzają, a czego także nie dostrzegł Wojewódzki Sad Administracyjny w Bydgoszczy: "Decyzja stwierdzająca nieważność ciężko wadliwej decyzji nie jest wyłącznie deklaracją stanu istniejącego wcześniej skuteczna ex tunc, lecz tworzy z dniem jej doręczenia doniosłe elementy nowego stanu prawnego, otwiera drogę do dochodzenia na drodze sądowej roszczeń odszkodowawczych, wywiera jeszcze inne skutki w obrocie prawnym (np. co do bytu prawnego innych decyzji lub stosunków cywilnoprawnych)."

Przyjęcie przez Sąd za skarżącym założenia, że z tytułu stwierdzenia nieważności decyzji automatycznie przysługuje prawo do uposażenia, a w rezultacie także prawo do odsetek ustawowych, stosownie do postanowień art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), jest nietrafne i godzi w obowiązujący porządek prawny. Odmienne stanowisko organu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 767/05 (lex nr 227645) i utrzymującym w mocy ten wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 1298/05 (lex nr 266495).

W związku z tym, że skarżący w przedziale czasowym od 1 lutego 2003 r. do 8 maja 2006 r. nie pełnił zawodowej służby wojskowej, bo nie mógł jej pełnić, ponieważ był wówczas emerytem wojskowym, przeto za okres ten – wbrew Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, ani prawo do uposażenia stosownie do art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ani też prawo do ewentualnych odsetek ustawowych od tego uposażenia (art. 75 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003 r.) nie przysługuje, lecz tylko prawo do dochodzenia odszkodowania (art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego).

L. N. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty – z uwagi na sposób ich sformułowania – mogły być uznane za skuteczne. Podnieść bowiem należy, że zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w sprawie niniejszej nie występowała. W tej sytuacji zakres rozpoznania sprawy zakreślony został granicami skargi kasacyjnej. W skardze tej zarzucono wyłącznie naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i zastosowanie. Takie sformułowanie zarzutów oznacza, że kasator nie kwestionuje ustaleń faktycznych, w oparciu o które rozpatrzyły sprawę organy wojskowe, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę L. N.

Przypomnieć więc trzeba, że decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. (nr [...]Kadr) Dowódca P. Okręgu Wojskowego w B. wypowiedział L.N. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, wskutek czego skarżący został zwolniony ze służby w dniu 31 stycznia 2003 r. Następnie Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...]Pers stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. Na skutek powyższego skarżący, po uchyleniu pkt 43 rozkazu personalnego nr [...]Dowódcy POW z dnia [...] stycznia 2003 r. dotyczącego zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, rozkazem z dnia [...] kwietnia 2006 r., z dniem 8 maja 2006 r., został ponownie ujęty w ewidencji Wojskowej Komendy Uzupełnień w B., gdzie poprzednio pełnił służbę. Po ponownym ujęciu w ewidencji skarżącemu wypłacono uposażenie za okres od 1 lutego 2003 r. do 31 maja 2006 r.

Zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymano w mocy decyzję odmawiającą przyznania L. N. żądanych przez skarżącego odsetek od uposażenia za okres od zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do dnia "przywrócenia" do tej służby. Kwestionując takie rozstrzygnięcie L. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Bydgoszczy. Wyrok tego Sądu z dnia 2 grudnia 2008 r. wydany został w przedmiocie odsetek od uposażeń za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia do służby, bo taki był wynikający z żądania L. N. przedmiot postępowania zakończonego decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. z dnia [...] września 2008 r.

Ponadto podnieść należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiskiem poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, zaś skarga kasacyjna zawiera jedynie zarzuty materialnoprawne.

Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, za bezskuteczny uznać należało zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący w okresie za który żąda wypłaty odsetek ustawowych od uposażenia, pełnił zawodową służbę wojskową, skoro w tym czasie był emerytem wojskowym i otrzymywał z tego tytułu świadczenie emerytalne. Wskazany przez organ przepis brzmi: "Prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej". Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut dotyczy w istocie ustaleń faktycznych. Skoro organy wojskowe wypłaciły L. N. uposażenie za okres od 1 lutego 2003 r. do 31 maja 2006 r., a postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] września 2008 r., która oceniana była w wyniku skargi L. N. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, dotyczyło jedynie żądania odsetek od wypłaconych już kwot z tytułu uposażenia, to zarzuty podnoszone w skardze kasacyjnej nie mogą wykraczać poza przedmiot postępowania w rozpoznawanej sprawie. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł dokonać oceny zasadności wypłaty uposażenia za okres od 1 lutego 2003 r. do 31 maja 2006 r.

W tej sytuacji rozważyć należało kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w myśl którego to przepisu: "W razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne".

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej oznacza, że wypowiedzenie nie było skuteczne, a więc skutecznie nie został on zwolniony, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego po dniu 31 stycznia 2003 r. przez cały czas służby. Aktualne stało się także prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługujące skarżącemu na dzień zwolnienia, co prowadzi do wniosku, że uposażenie skarżącego oraz dodatki do niego były zatem wymagalne w spornym okresie w poszczególnych miesiącach począwszy od lutego 2003 r. (w dniach wynikających z art. 81 ustawy pragmatycznej) i skarżący winien otrzymać odsetki ustawowe za czas od dnia wymagalności w marcu 2003 r. do dnia wypłaty w czerwcu 2006 r. wymienionych należności.

Słusznie w skardze kasacyjnej powyższe stanowisko Sądu pierwszej instancji zostało zakwestionowane.

Przedstawiając stanowisko w powyższym względzie w pierwszej kolejności nawiązać trzeba do rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy dotyczących skutków stwierdzenia nieważności decyzji, w tym przypadku decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia[...]marca 2006 r., którą stwierdzono nieważność decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego w B. wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.

Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji decyzja stwierdzająca nieważność danego rozstrzygnięcia jest aktem o charakterze deklaratoryjnym, działającym wstecz (ex tunc) i eliminującym skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie ostała podjęta.

Jednakże trzeba również mieć na względzie, że decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również elementy nowego stanu prawnego, wywiera skutki w obrocie prawnym. Są to elementy konstytutywne decyzji nieważnościowej (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie V, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 737-738; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze Wydanie II, s. 1000-1002).

Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności. Jednakże należy mieć na względzie okoliczność, że nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję nieważną są odwracalne, co dotyczy chociażby upływu czasu, mającego istotne znaczenie w niniejszej sprawie.

Decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek prawny w postaci rozwiązania stosunku służbowego. W efekcie skarżący został przeniesiony do rezerwy, a więc uzyskał status, z którym wiąże się prawo do odprawy i po spełnieniu odpowiednich przesłanek prawo do emerytury wojskowej, który można określić jako status przeniesionego do rezerwy. Oczywistym jest, że w tym samym czasie skarżący nie mógł mieć statusu żołnierza zawodowego jak i statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem dopóki w obrocie prawnym pozostawała decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, dopóty nie mogło powstać roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu stosunku służbowego i uzyskania statusu przeniesionego do rezerwy. W tym czasie w stosunku do skarżącego zaktualizowały się inne uprawnienia wynikające z instytucji prawnych uruchamianych po rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wobec tego w tym okresie zachodziła przedmiotowa niemożność świadczeń z tytułu stosunku zawodowej służby wojskowej, a zatem nie można przyjąć, aby doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia, skoro roszczenie o wypłatę takiego uposażenia w tym okresie nie powstawało.

Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek wsteczny w zakresie stosunku zawodowej służby wojskowej, jednakże nie mogła ona odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do uposażenia. W czasie pozostawania w obrocie prawnym decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej nie istniał między stronami administracyjnoprawny stosunek obligacyjny. Dopiero stwierdzenie nieważności tej decyzji spowodować ewentualnie mogło, że powstało roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej – jako skutek prawny decyzji stwierdzającej nieważność, będący elementem konstytutywnym decyzji nieważnościowej.

W tej sytuacji, skoro uznane przez organ i zaspokojone roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc co do zasady powstać mogło dopiero po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej, to brak jest podstaw by przyjąć tak jak to uznał Sąd pierwszej instancji, że zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 powołanej ustawy, za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący miał status przeniesionego do rezerwy.

Jak słusznie podniesiono w zaskarżonym wyroku data wymagalności świadczenia pieniężnego ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy nastąpiło opóźnienie w jego spełnieniu, a w konsekwencji, czy należne są odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie, bowiem odsetki mają charakter należności akcesoryjnej.

Skoro wymagalność "zaległego" uposażenia wypłaconego skarżącemu jest skutkiem ostatecznej decyzji stwierdzającej nieważność wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej, to odmienne niż wyżej przedstawione stanowisko w kwestii odsetek, jakie zajął w sprawie Sąd pierwszej instancji jest błędne.

W powyższej sytuacji należało uwzględnić skargę kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd pierwszej instancji winien mając na uwadze przedstawione rozważania prawne co do daty wymagalności należności z tytułu "zaległego uposażenia" ocenić, czy organ wypłacając w 2008 r. uposażenie za okres od 1 lutego 2008 r. do 31 maja 2006 r. dopuścił się zwłoki, a w konsekwencji ocenić zasadność odmowy wypłacenia żądanych przez L. N. odsetek.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji, poprzez bezpodstawne i nieuprawnione z punktu widzenia obowiązującego prawa zróżnicowanie sytuacji prawnej osób zwolnionych z zawodowej służby wojskowej i następnie "przywróconych" i pozostałych osób, które nieprzerwanie pełnią służbę zauważyć trzeba, że Sąd pierwszej instancji nie wypowiadał się w tym zakresie. Ponadto wskazać trzeba, że art. 32 Konstytucji nie może stanowić samodzielnej podstawy zarzutu materialnoprawnego, który winien być postawiony w powiązaniu z przepisami normującymi daną materię.

Z przedstawionych względów na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku, zaś o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 203 pkt 2 powołanej ustawy.