Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1148/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74,, art. 74d par. 1, art. 74e par. 2, art. 74f par. 1, art. 74h par. 1 i par. 16
journal: Dz.U. 2016 poz 1796
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J. C. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] marca 2017 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 1796 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. C. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2016 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w G. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja wyjaśniła, iż wskazaną wyżej uchwałą został ustalony negatywny wynik z egzaminu notarialnego- zdający z pierwszego projektu aktu notarialnego otrzymał ocenę niedostateczną z drugiego projektu aktu notarialnego ocenę dobrą natomiast z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności ocenę dostateczną. Zgodnie zaś z treścią art. 74 f § 1 ustawy Prawo o notariacie pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części osiągnął wynik pozytywny.

Komisja przytoczyła treść zadania egzaminacyjnego i wyjaśniła, że zadaniem zdających było uzupełnienie brakujących elementów stanu faktycznego według swojego uznania i sporządzenie projektu aktu notarialnego obejmującego umowę sprzedaży. W projekcie aktu zdający zobowiązani byli do wskazania dokumentów, stanowiących podstawę należytego zabezpieczenia interesów stron oraz do dokonania czynności i opisania ich w taki sposób, aby na podstawie samej treści projektu aktu notarialnego można było ustalić formę i treść tych dokumentów. Ponadto w projekcie aktu należało wskazać krąg spadkobierców po Janie Krakowskim i wysokość ich udziałów w spadku.

W ocenie Komisji na akceptację zasługuje wystawienie przez egzaminatorów końcowej oceny niedostatecznej za projekt pierwszego aktu notarialnego. W projekcie znajdują się na tyle ważne uchybienia przepisom prawa, że nie uzasadniają one podwyższenia oceny.

Odnosząc się do argumentów zdającego, podnoszonych w odwołaniu, Komisja stwierdziła, że nie zasługuje na uwzględnienie argument, że skoro jedna komisja egzaminacyjna (mająca siedzibę w K.) traktowała błąd polegający na ustaleniu wysokości udziałów spadkowych jako niedyskwalifikujący pracy, to wszyscy zdający winni zostać ocenieni tak samo. Argument ten można odwrócić i stwierdzić, że skoro większość komisji egzaminacyjnych w Polsce oceniła ten błąd jako dyskwalifikujący, to oceny oparte na powyższej zasadzie, wystawione przez komisję egzaminacyjną w K., winny zostać obniżone co jest prawnie niedopuszczalne. Zdaniem Komisji Odwoławczej dostosowanie kryteriów oceny pracy zdającego do kryteriów zastosowanych przez Komisję Egzaminacyjną przy sprawdzaniu prac innych zdających (niezależnie od tego, czy zdający w ogóle ma rację twierdząc, że popełnił on podobne uchybienia, co inni zdający) stanowiłoby odejście od zasady obiektywizmu i w istotny sposób ograniczało swobodę uznania administracyjnego, przysługującego Komisji Odwoławczej.

Zarzut naruszenia art. 32 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wydaje się również nietrafny. Zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W tym przypadku prawem, które reguluje zasady zdawania egzaminu notarialnego jest ustawa Prawo o notariacie, które w art. 74 § 3 stanowi, że egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Natomiast zasada równego traktowania przez władze publiczne nie może być interpretowana jedynie jednokierunkowo, tzn. nie może (ze względu na zagwarantowany prawem zakaz reformationis in peius) nakazywać jedynie łagodzenia warunków zdawalności egzaminu notarialnego ze względu na stanowisko jednej z komisji egzaminacyjnych.

Komisja przyznała rację częściowo zdającemu jedynie w zakresie zarzutu pominięcia przy firmie spółki Genius Loci S.A. dodatku: "w likwidacji", uznając że w większości przypadków, gdy było to wskazane, i we wszystkich przypadkach składania oświadczeń woli, firma tej spółki została określona prawidłowo z tym dodatkiem.

Odnosząc się do zarzutu utrudnionego dostępu do systemu informatycznego LEX, Komisja, na podstawie opisu sytuacji zawartego w odwołaniu oraz pisma Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w G. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, uznała, że choć dostęp do tego systemu mógł być chwili utrudniony, to jednak nie można uznać, że zdający nie miał możliwości ustalenia przy jego pomocy prawa spadkowego właściwego w chwili otwarcia spadku po Janie Krakowskim. Argumentacja zdającego, iż trudności w dostępie do systemu LEX skutkowały błędnym ustaleniem udziałów spadkowych po Janie Krakowskim jest tym bardziej niezasadna, iż zdający mimo tego, że jak sam przyznaje, miał dostęp do aktualnej treści prawa spadkowego, udziały te ustalił w wysokości po 3/16 zarówno dla Teofili Krakowskiej jak i Mateusza Krakowskiego. Zliczenie tych ułamków nie daje całości spadku, a zatem ustalenie powyższych ułamków nastąpi poza wszelkimi zasadami wyrażonymi w prawie spadkowym zarówno przed jak i po 28 czerwca 2009 roku, w którym to dniu prawo spadkowe się zmieniło. Co więcej, na podstawie takiego wyliczenia udziałów spadkowych zdający przyjmuje, że spadkobiercy ci nabyli ze spadku po Janie Krakowskim takie same udziały we współwłasności nieruchomości, w której Janowi Krakowskiemu i Annie Krakowskiej przysługiwały, przed śmiercią Jana Krakowskiego udziały we współwłasności tej nieruchomości dające łącznie ¾ części. Komisja stanęła na stanowisku, że jest to błąd tak istotny, iż sam w sobie stanowi podstawę do wystawienia pracy oceny niedostatecznej.

Nie zasługują na uwzględnienie argumenty zdającego odnoszące się do skutków niewłaściwego wyliczenia przez niego udziałów spadkowych spadkobierców ustawowych przy jednoczesnym właściwym ustaleniu kręgu spadkobierców. Okoliczność, że zdający właściwie określił krąg spadkobierców i wprowadził do projektu oświadczenie sprzedających, że sprzedają całą działkę nr 12 a nie udziały w jej współwłasności nie skutkuje tym, ze spadkobiercy ci sprzedali skutecznie nieprawidłowo określone udziały we współwłasności sprzedanej nieruchomości, ustalone w oparciu o wadliwie ustalone udziały spadkowe. Według koncepcji przyjętej przez zdającego, sprzedający nie reprezentowali wszystkich udziałów we współwłasności sprzedawanej działki numer 12. Przy założeniu, że w skład spadku po Janie Krakowskim wchodziła połowa udziału wynoszącego % części, przysługującego łącznie Janowi i Annie Krakowskim (czego zdający w projekcie nie rozstrzyga), a zatem udział do 3/8 części we współwłasności nieruchomości, ponieważ zgodnie z projektem Teofila Krakowska i Mateusz Krakowscy nabyli w spadku po Janie Krakowskim udziały wynoszące po 3/16 części, stali się współwłaścicielami nieruchomości w udziałach wynoszących po 9/128 części, a zatem ich udziały, łącznie z udziałami Anny Krakowskiej i spółki Genius Loci S.A., dają łącznie 98/128 części. Ponieważ spadkobiercy Jana Krakowskiego nie są wpisani do księgi wieczystej prowadzonej dla sprzedawanej nieruchomości, zastosowanie znajdzie zasada "nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet", co oznacza, że na podstawie aktu notarialnego objętego projektem zdającego została przeniesiona na rzecz spółki pod firmą Osada Świętego Gotarda spółka z o.o. z siedzibą w Poznaniu jedynie część udziałów we współwłasności nieruchomości. Trudno się też zgodzić ze zdającym, że określił właściwie essentialia negotii czynności prawnych objętych projektem. Nie da się przyjąć, że przedmiotem sprzedaży była działka nr 12, skoro były nim udziały w jej współwłasności. Także sprzedawcy nie stanowili, in corpore, jednej osoby, a zatem nie mogły one sprzedać razem działki. Wymagałoby to wykreowania po stronie sprzedających związku o charakterze solidarności wierzycielsko- dłużniczej, co w przedstawionym zadaniu egzaminacyjnym nie ma miejsca. Nadto sprzedaż każdego z udziałów może potencjalnie nieść ze sobą konieczność uzyskania różnych dokumentów (jak uchwała walnego zgromadzenia, zgoda ministra do spraw skarbu państwa w przypadku państwowych osób prawnych, czy zezwolenia naczelnika urzędu skarbowego), może być różnie opodatkowana podatkiem od towarów i usług, a jej skuteczność może zależeć np. od potwierdzenia małżonka jednego ze sprzedających.

Rangę tego błędu wzmacnia wprowadzenie od dnia 2 października 2008 roku nowej czynności notarialnej do ustawy Prawo o notariacie, tj. sporządzanie aktów poświadczenia dziedziczenia, co jest szczególnym wyrazem zaufania Państwa do zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód notariusza.

Dlatego też w każdej rozporządzającej czynności prawnej dotyczącej rzeczy stanowiącej współwłasność, powinny bezwzględnie zostać określone udziały objęte tą czynnością prawną. Jeżeli rozporządzenie przekroczyłoby wielkość udziału przypadającego współwłaścicielowi, to umowa będzie bezskuteczna w części przekraczającej udział nabywcy w danej rzeczy ( np. uchwałę SN z dnia 6 sierpnia 1991 r., III CZP 67/91, Biul. SN 1991, nr 8, s. 10).

Nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja dotycząca zastosowania art. 468 § 1 k.s.h. W projekcie aktu zamieszczono opis uchwały walnego zgromadzenia spółki Genius Loci spółka akcyjna w likwidacji, z którego wynika, że walne zgromadzenie tej spółki wyraziło zgodę na sprzedaż działki nr 12 za cenę 160.000 zł spółce Osada Świętego Gotarda Sp. z o.o.. Taka zgoda jest wadliwa zarówno co do przedmiotu zgody (winna dotyczyć zbycia udziału do 1/4 części działki nr 12), jak i jej treści (zgoda na zbycie z wolnej ręki za cenę nie niższą, niż - maksymalnie - 40.000 zł).

Komisja uznała, że zarzut dotyczący nieprawidłowego przywołania zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego w trybie art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn, w przypadku nabycia spadku przez spółkę akcyjną stanowi błąd, który choć nie jest dyskwalifikujący ani wpływa na ważność czynności prawnej, winien jednak wpłynąć na obniżenie oceny z tego względu, że świadczy o niepełnej znajomości przepisów regulujących obowiązki notariusza jako płatnika podatku od spadków i darowizn.

Komisja dostrzegła również, że wbrew uzasadnieniom ocen wystawionych przez egzaminatorów, praca nie spełnia wszystkich wymogów formalnych aktu notarialnego. Omawiany projekt nie zawiera bowiem przekreślenia wolnych miejsc, wymaganych zgodnie z art. 94 § 2 UPoN oraz nie zawiera wskazania podstawy naliczenia wynagrodzenia notariusza, podatku od czynności cywilnoprawnych i opłaty sądowej, co stanowi naruszenie art. 89 § 2 UPoN.

Komisja nie przychyliła się do argumentacji zdającego, iż właściwie rozwiązał problem wynikający z faktu, że Teofila Krakowska była głucha. Pouczenie jej o treści art. 87 § 2 UPoN z wyjaśnieniem, że dotyczy on możliwości przywołania do czynności biegłego z języka migowego wpisanego na sądową listę tłumaczy języka migowego i przyjęcie oświadczenia, iż osoba ta z prawa tego zrezygnowała, wbrew twierdzeniu odwołującego się, nie wyczerpuje obowiązków notariusza wynikających z art. 87 § 1 pkt 3) ustawy Prawo o notariacie. Zdaniem odwołującego się pouczenie o treści art. 87 § 2 UPoN konsumuje pouczenie o treści art. 87 § 1 pkt 2 UPoN. Tymczasem z art. 87 § 2 wynika jedynie, że: "O zachowaniu warunków przewidzianych w § 1 pkt 2 i 3, a także o sposobie stwierdzenia okoliczności, o których mowa w § 1, bądź o niemożności złożenia podpisu lub tuszowego odcisku - notariusz czyni stosowną wzmiankę w treści sporządzonego dokumentu.". Nie jest to więc przepis skierowany do uczestników czynności notarialnej, kreujący ich uprawnienia, takie jak to wynikające z art. 87 § 1 pkt 3) uprawnienie do przywołania osoby zaufanej. Problemu tego zdający nie dostrzega także w odwołaniu, podnosząc jedynie iż zachował obowiązki wynikające z art. 87 § 1 pkt 2) UPoN. Tymczasem również ten ostatni przepis skierowany jest do notariusza ("Jeżeli osoba biorąca udział w czynnościach: (...) 2) jest głucha lub głuchoniema, notariusz jest obowiązany przekonać się, że treść czynności jest jej dokładnie znana i zrozumiała, z tym że notariusz może przywołać do czynności biegłego;") i kształtuje z jednej strony obowiązek notariusza przekonania się, że treść czynności jest osobie głuchej lub głuchoniemej dokładnie znana i zrozumiała, a z drugiej strony uprawnienie notariusza przywołania do aktu biegłego.

Komisja nie przychyliła się do argumentacji zdającego, iż właściwie przyjął cenę działki nr 12 jako podstawę obliczenia podatku od czynności cywilnoprawnych i wynagrodzenia notariusza w maksymalnej wysokości. Odwołujący podnosi, że zadanie egzaminacyjne nie wskazuje daty sporządzenia wyceny działki nr 12 i mogła być ona sporządzona ponad 12 miesięcy przed dniem sporządzenia aktu notarialnego, i w związku z tym na podstawie art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mogła być wykorzystana w celu, dla którego był sporządzony. Tymczasem zdający w swojej pracy przywołuje tę wycenę z datą 1 kwietnia 2016 roku, a zatem w chwili sporządzania projektu aktu opinia ta była aktualna i winna być wzięta przez zdającego przy obliczaniu powyższych należności. Ponadto zdający obliczył wynagrodzenie notariusza w maksymalnej wysokości od całej wartości działki, zamiast od wartości każdego sprzedawanego udziału osobno.

Komisja dostrzegła również błąd, niepodniesiony w uzasadnieniach ocen, polegający na wadliwym przyjęciu opłaty sądowej za wpis własności w kwocie 100 zł, zamiast 200 zł - zgodnie z art. 42 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Komisja wbrew opinii jednego z egzaminatorów dostrzegła również, że zdający nie przeprowadził weryfikacji uprawnień tłumacza przysięgłego, przywołanego do aktu.

Komisja wzięła pod uwagę również i to, że zdający nie ustalił stanu cywilnego Teofili Krakowskiej w chwili otwarcia spadku po Janie Krakowskim. Zdający w komparycji przyjmuje jedynie oświadczenie Teofili Krakowskiej, że jest wdową, nie wyjaśniając, jakiego stanu cywilnego była w chwili nabycia przedmiotowego udziału i później oraz czy nie zawierała umów majątkowych małżeńskich, co w przypadku wprowadzenia do jej małżeństwa ustroju rozszerzonej wspólności majątkowej skutkowałoby objęciem tego udziału wspólnością majątkową małżeńską. Zarzut ten należy odnieść także do zbyt wąskiego opisu historii stanu cywilnego Anny Krakowskiej, która oświadcza jedynie, że jest stanu wolnego, nie wyjaśniając, czy między nabyciem przedmiotowego udziału a jego sprzedażą nie zmieniała stanu cywilnego. Jedynie oświadczenie Mateusza Krakowskiego, iż jest kawalerem, jest wystarczające.

Zdający nie odniósł się też do możliwości ustalenia innych niż po 1/2 udziałów w majątku wspólnym Jana i Anny małżonków Krakowskich (art. 43 § 2 k.r.o.).

Zdający przyjmuje prawidłowo oświadczenie sprzedających, że w stosunku do majątku wspólnego Jana i Anny małżonków Krakowskich nie dokonano uprzednio podziału majątku wspólnego, jednak pomija ustalenie, czy nie nastąpił uprzednio dział spadku po Janie Krakowskim.

Komisja podniosła, że zdający nie rozwiązał należycie konieczności zapewnienia dostępu do drogi publicznej działki 12 i 13 przez zbadanie treści decyzji zatwierdzającej projekt podziału, w wyniku którego działki te powstały lub poprzez analizę innych dokumentów, jeśli działki te powstały bez konieczności wydawania takiej decyzji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2015 roku Sygn. akt. CSK 411/14).

W opinii Komisji, przywołanie jedynie wypisu z rejestru gruntów dla przedmiotowej nieruchomości, i to bez adnotacji, iż dokument ten stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej, bez przywołania wypisów i wyrysów dla działek nr 12 i 13 z adnotacją, iż dokumenty te stanowią podstawę wpisu do księgi wieczystej, w świetle § 114 w zw. § 78 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym, może stanowić podstawę oddalenia wniosku wieczystoksięgowego.

Komisja zwróciła także uwagę na to, że zdający nie odniósł się do możliwości wystąpienia prawa pierwokupu w trybie art. 37a ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach (t.j. Dz.U.2015.2100 ze zm.). Prawidłowe rozwiązanie tej kwestii wymagałoby przywołania zaświadczenia Prezydenta Miasta Poznania stwierdzającego, że działka numer 12 nie jest objęta uproszczonym planem urządzenia lasu, ani decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z przeznaczeniem do zalesienia ani decyzją, o której mowa w art. 19 ust. 3 ustawy o lasach. Jedynie z opisanego w projekcie wypisu z rejestru gruntów wynika, że działka ta w ewidencji gruntów nie jest oznaczona jako lasy. Zgodnie z art. 599 § 2 k.c., wystąpienie takiego prawa pierwokupu i zawarcie bezwarunkowej umowy sprzedaży skutkuje jej nieważnością.

Komisja uznała również, że opis uchwał walnego zgromadzenia spółki Genius Loci S.A. w likwidacji, przywołanych w projekcie na potwierdzenie otwarcia jej likwidacji i uprawnienia do jej reprezentacji przez likwidatora jest niewystarczające. Z opisu tego nie wynika, że uchwała o rozwiązaniu tej spółki została podjęta wymaganą większością głosów (art. 415 § 1 k.s.h.), czy uchwała o wyborze likwidatora została podjęta w głosowaniu tajnym (art. 420 § 2 k.s.h.) oraz Adam Uściański jest jedynym likwidatorem spółki. Także przywołując umowę spółki Osada Świętego Gotarda spółka z o.o. oraz statut spółki Genius Loci S.A. w likwidacji zdający nie przyjął oświadczenia ich organów, że od ich podpisania nie uległy one zmianie. Jeśli notariusz wypełniając obowiązek wynikający z art. 80 § 2 pr. o not. ma stwierdzić, czy umowa lub statut danej spółki nie przewiduje wymogu uzyskania zgody żadnego innego niż zarząd organu na zbycie (nabycie) nieruchomości, to stwierdzenie to powinno nastąpić w oparciu o aktualny tekst umowy bądź statutu.

Zdający nie zamieścił także wzmianki o pouczeniu stron o treści art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym (braku przewidzianych w nim domniemań wynikających z dokonanego wpisu).

Komisja uznała także, że błędem zdającego było niewskazanie w projekcie adresów spółek uczestniczących w akcie notarialnym i oznaczenia sądów rejestrowych, w których przechowywana jest ich dokumentacja. Stanowi to naruszenie art. 206 i art. 374 k.s.h, art. 62612 k.p,c. i art. 9 ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j.dz.U.2016.199).

W ocenie Komisji - w świetle powyższych uwag, brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania zdającego i podwyższenia oceny za projekt pierwszego aktu notarialnego na ocenę pozytywną. Kardynalnym błędem popełnionym przez zdającego wyliczenie udziałów spadkowych nie dających łącznie całości spadku. Ponadto zdający udziały we współwłasności nieruchomości ustalił w oderwaniu od ustalonych udziałów w spadku. Ustalenie prawidłowego stanu prawnego wobec podanej w zadaniu daty śmierci Jana Krakowskiego było głównym problemem w kazusie, a sam kazus nie zawierał poza sporządzeniem umowy sprzedaży żadnych dodatkowych poleceń dotyczących udokumentowania w akcie innych czynności prawnych, jak chociażby w postaci obowiązku ustanowienia służebności gruntowej, zabezpieczenia wierzytelności o zapłatę ceny i czy zabezpieczenia obowiązku wydania nieruchomości (cena była zapłacona a nieruchomość już wydana). Zgodnie z zadaniem brak też było obowiązku sporządzenia wniosku wieczystoksięgowego. Powyższy błąd zdającego dyskwalifikuje pracę wobec niewykonania zadania egzaminacyjnego (nieustalenie prawidłowych udziałów spadkowych, udziałów w nieruchomości i brak prawidłowych cen sprzedaży) i świadczy o rażącej nieznajomości prawa spadkowego. Błąd ten uniemożliwia nawet ustosunkowanie się do kwestii znajomości przez dającego przepisów dotyczących dziedziczenia ustawowego przy spadkach otwartych przed 28 czerwca 2009 roku, nieznajomość art. 3 k.c. i przepisów wprowadzających ustawę kodeks cywilny w zakresie właściwości przepisów w sprawach spadkowych (data otwarcia spadku). Rangę tego błędu wzmacnia wprowadzenie nowej czynności notarialnej do ustawy Prawo o notariacie (od dnia 2 października 2008 roku), tj. sporządzanie aktów poświadczenia dziedziczenia.

Pozostałe błędy popełnione przez zdającego, a w szczególności:

- sposób sformułowania rozporządzenia udziałami we współwłasności działki nr 12 jako całą działką,

- nieustalenie cen za każdy ze sprzedawanych udziałów,

- niewyjaśnienie kwestii stanu cywilnego Teofili Krakowskiej w chwili otwarcia spadku po Janie Krakowskim i po jego śmierci i ustroju majątkowego małżeńskiego obowiązującego ewentualnie w jej małżeństwach,

- niewyjaśnienie kwestii stanu cywilnego Anny Krakowskiej po śmierci Jana Krakowskiego i ustroju majątkowego małżeńskiego obowiązującego ewentualnie w jej małżeństwach,

- nieustalenie, czy nie nastąpił uprzednio dział spadku po Janie Krakowskim,

- nieustalenie, czy nie ustalano innych niż po połowie udziałów w majątku wspólnym Jana i Anny Krakowskich,

- nieprzywołanie w akcie wypisów i wyrysów dla działek 12 i 13,

- niezbadanie, czy nie wystąpił obowiązek ustanowienia służebności zapewniającej dostęp do drogi publicznej dla działek numer 12 i 13 będących przedmiotem podziału nieruchomości,

- przywołanie wadliwej uchwały walnego zgromadzenia spółki akcyjnej w likwidacji, wyrażającej zgodę na sprzedaż całej działki nr 12, nieodpowiadającej treścią przepisowi art. 468 § 1 k.s.h.,

- niedoniesienie się do możliwości wystąpienia prawa pierwokupu w trybie art. 37a ustawy o lasach,

- niewskazanie sposobu ustalenia uprawnień tłumacza przysięgłego,

- naruszenie art. 87 § 1 pkt 3) UPoN poprzez niepouczenie Teofili Krakowskiej o możliwości przywołania na jej życzenie osoby zaufanej,

- niewskazania podstawy naliczenia wynagrodzenia notariusza, podatku od czynności cywilnoprawnych oraz opłaty sądowej oraz niezakreślenie wolnych miejsc w akcie,

- naliczenie opłaty sądowej za wpis własności w kwocie 100,00 zł,

- niewskazanie w projekcie adresów i oznaczenia sądu rejestrowego, w którym przechowywana jest dokumentacja spółek, spółek uczestniczących w akcie notarialnym,

- przywołanie statutu spółki akcyjnej i umowy spółki z o.o. bez przyjęcia zapewnienia osób reprezentujących te spółki, że od chwili ich sporządzenia nie uległy one zmianie,

- niezamieszczenie wzmianki o pouczeniu stron o treści art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym i art. 277 Kodeksu spółek handlowych,

powodują, że ocena pracy zdającego podlega dalszemu obniżeniu i w efekcie praca ta nie zasługuje na ocenę pozytywną.

Następnie Komisja Odwoławcza dokonała analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu rozpatrywania odwołania.

Reasumując Komisja stwierdziła, że brak jest podstaw do podwyższenia oceny za projekt pierwszego aktu notarialnego, a w konsekwencji do zmiany oceny końcowej z egzaminu notarialnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, J. C., wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały Komisji II stopnia i zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący podniósł zarzuty naruszenia:

I. przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 74h § 14 pr. not. w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie Komisji Egzaminacyjnej Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia 16 lipca 2009 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie i podniesienie przez organ odwoławczy nowych zarzutów odnośnie ocenianej pracy egzaminacyjnej skarżącego, które nie zostały przez niego podniesione w odwołaniu, ani nie były również ujęte w ocenach pracy skarżącego dokonanych przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w G.

II. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w wyniku tego dowolne i błędne uznanie, pomimo argumentów podnoszonych w uzasadnieniu odwołania, że w pracy egzaminacyjnej skarżącego znajdują się na tyle ważne uchybienia przepisom prawa, że nie uzasadniają one podwyższenia oceny, co w konsekwencji doprowadziło do niezastosowania art. 74f § 1 pr. not.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i szczegółowo uzasadnił podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała i uchwała utrzymana nią w mocy nie naruszają prawa.

Egzamin notarialny podlega zasadom określonym przepisami ustawy prawo o notariacie i jak wynika z art. 74 § 3 polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza.

Stwierdzić zatem należy, iż ustawodawca wymaga od kandydata na notariusza zarówno posiadania wiedzy, jak i umiejętności jej praktycznego zastosowania, zaś egzamin polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Wymóg ten jest oczywisty, skoro z istoty zawodu wynika, że notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych), w zakresie swoich uprawnień działa jako osoba zaufania publicznego, zaś czynności notarialne, dokonane przez niego zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego (art. 1 § 1, 2 § 1 i § 2 prawa o notariacie). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 293/13 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), liczne ustawy określają warunki uprawniające do wykonywania zawodów wymagających wysokich kwalifikacji, w tym - Prawo o notariacie. Ustanowienie warunków polegających na zdobyciu odpowiedniego wykształcenia potwierdzonego sprawdzianem zdobytych kwalifikacji nie stanowi ograniczenia dostępu do zawodu, bowiem każdy obywatel jest uprawniony, po zdobyciu stosownego wykształcenia, do poddania się sprawdzeniu kwalifikacji i uzyskaniu dostępu do zawodu notariusza. Bezpieczeństwo podmiotów korzystających z pomocy notariusza wymaga obiektywnego sprawdzenia kwalifikacji osób wykonujących zawód określany jako "zawód zaufania publicznego". Zatem konieczne jest ustanowienie barier uniemożliwiających dostęp do zawodu osób, które nie wykazały się niezbędną do tego wiedzą. W takiej sytuacji przepisy dotyczące przeprowadzania egzaminu notarialnego należy wykładać i stosować, mając na względzie cel, któremu służyło ich ustanowienie. Tym celem jest zapewnienie wysokiego stopnia profesjonalizmu osoby dopuszczonej do wykonywania zawodu notariusza. Egzamin notarialny nie może cechować się tolerancją dla popełnionych błędów.

Przepis art. 74 reguluje też zasady przeprowadzania egzaminu notarialnego. Jak stanowi § 1 egzamin notarialny przeprowadzają komisje, o których mowa w art. 71b § 1 lub § 2. Przepisy art. 71h stosuje się odpowiednio.

W myśl § 4 egzamin notarialny składa się z trzech części pisemnych.

Minister Sprawiedliwości powołuje przed każdym egzaminem notarialnym, w drodze zarządzenia, zespół do przygotowania zadań na egzamin notarialny w skład którego wchodzi 7 osób, w tym 4 przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości oraz 3 przedstawicieli delegowanych przez Krajową Radę Notarialną spośród osób, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię prawidłowego przygotowania egzaminu notarialnego (§ 7 i 8).

Zgodnie z wolą ustawodawcy zawartą w § 18 art. 74 Minister Sprawiedliwości został upoważniony, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, do określenia w drodze rozporządzenia min.: trybu i sposobu działania zespołu a także trybu i sposób zgłaszania propozycji zadań wraz z opisami istotnych zagadnień na egzamin notarialny oraz ich przygotowania, przechowywania i przekazywania komisjom kwalifikacyjnym zadań na egzamin notarialny.

W myśl art. 74d § 1 pierwsza i druga część egzaminu notarialnego polegają na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanych przypadków.

§ 2. Trzecia część egzaminu notarialnego polega na opracowaniu projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności albo na opracowaniu projektu czynności notarialnej innej niż akt notarialny.

§ 3. Członkowie komisji dokonują oceny za poszczególne części egzaminu notarialnego z zastosowaniem następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

Zróżnicowanie ocen pozytywnych wskazuje na wyraźną wolę ustawodawcy do odejścia od ocen dwuwartościowych (ocena pozytywna i ocena negatywna; 0/1), a ustawodawca dopuszcza myśl, że mogą powstawać prace w różnym stopniu odbiegające - z jednej strony - od prac zasługujących na ocenę pozytywną, z drugiej zaś - nie zasługujące wyłącznie na ocenę negatywną.

Zgodnie z art 74e § 2 oceny rozwiązania każdego z zadań z części egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu. (§ 3) Każdy z członków komisji sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu notarialnego. (§ 4) Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z każdego z zadań z części egzaminu notarialnego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną, przy czym:

1) oceny pozytywne to:

a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 6,00,

b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 5,00 lub 5,50,

c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 4,00 lub 4,50,

d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 3,00 lub 3,50;

2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 2,00 lub 2,50.

Stosownie do art. 74f § 1 pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną.

Co do charakteru uchwały w sprawie wyniku egzaminu notarialnego wskazać należy, że nie jest ona odpowiednikiem decyzji administracyjnej o charakterze uznaniowym. Organy ją podejmujące, tj. obie komisje egzaminacyjne, nie mają "luzu decyzyjnego", co oznacza, że jeżeli praca egzaminacyjna jest oceniona pozytywnie, zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 74f § 1 ustawy Prawo o notariacie, wynik egzaminu musi być pozytywny.

Pamiętać należy, że kryterium, zgodnie z którym egzaminatorzy oceniają pracę, jest obiektywne, bowiem stanowią je przepisy prawa.

Podkreślenia wymaga, że specyfika postępowania w sprawach ustalenia wyniku egzaminu notarialnego wyraża się w tym, że dokonywana przez egzaminatora ocena pracy zawsze będzie zawierała w sobie element subiektywny, stąd dla wyważenia tego czynnika i uzyskania możliwie obiektywnej oceny, ustawodawca przewidział, że każda praca sprawdzana jest niezależnie przez dwóch egzaminatorów, a ostateczna ocena stanowi średnią ocen cząstkowych przyznanego przez każdego z egzaminatorów.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była uchwała o negatywnym wyniku egzaminu notarialnego, zatem kontrolą powinna być objęta prawidłowość i rzetelność oceny pracy egzaminacyjnej skarżącego.

Odwołanie służy od uchwały o wyniku egzaminu notarialnego. Zakres procedury odwoławczej uregulowany jest na podstawie upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 74h § 14 Prawa o notariacie w rozporządzeniu z dnia 16 lipca 2009 r. i jest on ograniczony do oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu (por. § 5 ust.2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia). W postępowaniu przed komisją odwoławczą nie chodzi zatem o ponowne przeprowadzenie procedury egzaminacyjnej, ani o ponowne sprawdzenie całej pracy egzaminacyjnej, której ocenę zdający/-a zakwestionował/-ła, tylko o skontrolowanie zasadności postawionych przez niego/nią zarzutów w stosunku do oceny pracy. Może się jednak zdarzyć, że przy ocenie zarzutów postawionych przez zdającego/-ą, przedstawiając konkretny problem prawny występujący w pracy (która stanowi przecież całość), Komisja II stopnia dostrzeże inne wady i wskaże je w uzasadnieniu uchwały. Takie działanie komisji nie dyskwalifikuje jej działania jeżeli, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, nie oprze swego rozstrzygnięcia na tych właśnie dodatkowo zauważonych błędach. Powołanie się organu na takie uchybienie nie narusza zakazu refomationis in peius, gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lipca 2017 r. w sprawie o sygn. akt. II GSK 3247/15 wyjaśnił, że skoro zgodnie z art. 74h § 1 ustawy - Prawo o notariacie zdającemu przysługuje odwołanie od wyniku egzaminu, a w myśl art. 74f § 1 powołanej ustawy, pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego (przewidzianej art. 74d) otrzymał ocenę pozytywną, to znaczy, że przedmiotem zaskarżenia do komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości mogą być oceny z poszczególnych części egzaminu. Zatem to zdający egzamin notarialny - przez wskazanie, jakiej części egzaminu dotyczy wnoszone przez niego odwołanie – ustala zakres zaskarżenia uchwały o negatywnym wyniku egzaminu i tym samym zakreśla granice rozpoznania sprawy w sposób wiążący komisję egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości.

NSA stwierdził, że tak rozumianego zakresu rozpoznawania odwołania nie można natomiast utożsamiać z podnoszonymi przez zdającego zarzutami, co do zasadności oceny rozwiązania zadań z zaskarżonej części egzaminu. Z żadnej z regulacji przewidzianych w ustawie - Prawo o notariacie nie można bowiem wywieść, że rozpoznając odwołanie i podejmując uchwałę w przedmiocie wyniku egzaminu notarialnego komisja egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości jest związania zarzutami podnoszonymi przez zdającego egzamin. Zarzuty stawiane w odwołaniu w istocie stanowią bowiem tylko przedstawienie zastrzeżeń odwołującego się co do prawidłowości tych ocen, dokonanych przez członków komisji sprawdzających prace.

Stosownie do art. 74h § 9 Prawa o notariacie, do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu notarialnego. W postępowaniu administracyjnym, co do zasady przyjmuje się, że celem odwołania jest doprowadzenie do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Do postępowania przed komisją odwoławczą - według art. 74h § 12 Prawa o notariacie - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jednak odpowiednio. Ale odpowiednie stosowanie może polegać nie tylko na odmowie jego zastosowania, lecz także na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost lub z modyfikacją. Ocena odpowiedniego zastosowania przepisu musi uwzględniać specyfikę sytuacji, do której odpowiednio stosowane przepisy mają być aplikowane (por. uchwała SN z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt III ZP 25/01).

NSA stwierdził, że postępowanie przed komisją egzaminacyjną II stopnia jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Mimo, że przewidziane ustawą odwołanie przysługuje od wyniku egzaminu, celem tego postępowania nie jest jednak skontrolowanie całego przebiegu egzaminu i ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych. Komisja egzaminacyjna II stopnia kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez zdającego.

NSA podniósł, że trzeba mieć na uwadze, cel jakiemu - w świetle regulacji art. 17 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 74 § 3 Prawa o notariacie - służy ustanowienie egzaminów, czyli zapewnienie wysokiego stopnia profesjonalizmu osób dopuszczanych do wykonywania zawodu. Komisja egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, rozpoznając odwołanie w zakresie kwestionowanej części egzaminu, ma obowiązek obiektywnego sprawdzenia przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (por. też powołane wyroki NSA z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 293/13, z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 602/13). Tak więc przepisy regulujące zarówno przeprowadzenie egzaminu notarialnego, jak i rozpoznawanie odwołań należy wykładać, mając na względzie cel ich ustanowienia. Nie bez znaczenia jest przy dokonywaniu tej oceny i to, że ustawodawca organ uprawniony do rozpoznania odwołania od uchwały o wyniku egzaminu określił mianem komisji egzaminacyjnej II stopnia.

W konsekwencji komisja egzaminacyjna II stopnia - rozpoznając odwołanie od uchwały o wyniku egzaminu dotyczące wskazanej w odwołaniu części tego egzaminu - nie jest związana wyłącznie podniesionymi przez zdającego zarzutami. Tym samym dostrzeżenie błędu w zadaniu - z zakresu części egzaminu objętej odwołaniem - nie może być uznane za przekroczenie granic zaskarżenia odwołania i wyjście przy rozpoznaniu sprawy poza jej granice, mając na względzie cel ich ustanowienia. NSA zwrócił uwagę, że czym innym od przekroczenia granic sprawy przy rozpoznawaniu odwołania jest naruszenie zasady zakazu reformationis in peius, to jest zakazu pogorszenia sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza bowiem zestawienie sentencji decyzji organu I instancji z sentencją decyzji organu odwoławczego (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; G. Łaszczyca i in.; LEX 2010, komentarz do art. 139, teza 1-3.).

NSA wyjaśnił, że stanowiska o braku związania komisji odwoławczej wyłącznie zarzutami odwołania nie podważa też regulacja § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego. Unormowanie zawarte w § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 tego aktu wykonawczego - zgodnie z którym sporządzana jest opinia dotycząca zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania - żadną miarą nie może bowiem przesądzać granic rozpoznawania odwołania od wyniku egzaminu notarialnego. Przede wszystkim powołane rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 74h § 14 ustawy - Prawo o notariacie i zgodnie z zawartą tam delegacją określa m. in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej.

Ustanowiony w powołanym § 5 rozporządzenia tryb i sposób działania komisji co do zasady nie może zatem wprowadzać - i faktycznie nie wprowadza - niemającej oparcia w ustawie podstawy prawnej do określenia granic sprawy rozpoznawanej wskutek odwołania od uchwały o wyniku egzaminu notarialnego. Ponadto ten sam akt wykonawczy stanowi dość jednoznacznie, że komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną z tej części egzaminu notarialnego, która została zakwestionowana w odwołaniu - nie zaś nad zasadnością zarzutów podnoszonych w odwołaniu - a następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości o wyniku egzaminu notarialnego.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione należy podkreślić, że egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego ustalają wyniki zdających w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy. Należy mieć na uwadze tę okoliczność, że Sąd nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

Sądowa kontrola uchwały Komisji, polega na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia odniosła się do w sposób wystarczający do zarzutów podnoszonych w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2016 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w G. uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. Komisja II Stopnia szczegółowo opisała projekt aktu notarialnego sporządzonego przez skarżącego wskazując na uchybienia, które nie kwalifikowały do podwyższenia oceny egzaminacyjnej oraz nie dały podstaw do wystawienia oceny pozytywnej (w punktacji 3 do 6) .

Nie dokonując oceny pracy skarżącego, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II Stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy sporządzonej przez skarżącego. Organ szczegółowo wymienił i uzasadnił, które z wad pracy egzaminacyjnej zostały uznane jako przesadzające o wystawionej ocenie.

Egzamin notarialny, do którego przystąpił skarżący jest egzaminem zawodowym i złożenie go z pozytywnym wynikiem daje prawo do wykonywania zawodu notariusza, który jest zawodem zaufania publicznego i powinien być wykonywany jedynie przez te osoby, które w sposób należyty są przygotowane do jego wykonywania. Egzamin notarialny stanowi zatem formę sprawdzenia czy osoba do niego podchodząca zdobyła umiejętności i wiedzę wymaganą do pełnienia obowiązków notariusza.

Reasumując Sąd stwierdził, że Komisja II stopnia rozpoznała odwołanie skarżącego w zakresie określonym w odwołaniu i wbrew twierdzeniom skargi nie można jej postawić zarzutu, aby swym działaniem naruszyła art. 77 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcia organów zostały wydane na podstawie kompletnego i prawidłowo zebranego materiału dowodowego. Sąd nie dopatrzył się przy tym naruszenia art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a., obie Komisje egzaminacyjne dokonały wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a w uchwałach uzasadniły swoje stanowisko w sposób wymagany przez przepisy k.p.a. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się zatem naruszenia przepisów prawa procesowego jak i materialnego.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu, na podstawie art 151 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) Sąd orzekł o jej oddaleniu.

-----------------------

1