Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 846/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 215 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2019 r. sprawy ze skarg A. M., D. O., G. B., I. O., J. G., K. G., M. G., M. G., R. G., S. G., T. B., Z. B. oraz O. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta [...] z dnia [...]stycznia 2016 r. nr [...]; zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz A. M., D. O., G. B., I. O., J. G., K. G., M. G., M. G., R. G., S. G., T. B., Z. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, zasądza od Wojewody [...] na rzecz O. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2018 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2016 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Działka [...] o powierzchni [...] m2 położona w W. w dzielnicy [...], w rejonie ulic: [...], [...] i [...], pochodząca z nieruchomości niehipotekowanej " [...]", znajdowała się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1946 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie tego dekretu grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.

Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z [...] stycznia 1961 r., nr [...] ustaliło odszkodowanie na rzecz S. O. za objęty decyzją z [...] stycznia 1958 r., nr [...] o lokalizacji szczegółowej i przejęty pod zabudowę przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" grunt. Kolejną decyzją z [...] grudnia 1964 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] ustaliło na rzecz S. O. odszkodowanie za grunt o powierzchni [...] m2, położony w W. - [...], zapisany w tabeli likwidacyjnej "[...]", działka [...], oraz za rośliny i uprawy na tej części gruntu. Po czym orzeczeniem z [...] października 1968 r., nr [...], organ ten ustalił odszkodowanie na rzecz J. O. i M. O. za zabudowania i rośliny na gruncie położonym w W. przy ul. [...], pochodzącym z tabeli likwidacyjnej nr [...]. Zaś decyzją z [...] marca 1971. r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] ustaliło odszkodowanie za nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną przy ul. [...], pochodzącą z tabeli likwidacyjnej [...], działka nr [...]. Odszkodowanie zostało ustalone na rzecz J. O., M. O., A. S. i S. R.

T. S., będący następca prawnym dawnych właścicieli nieruchomości, wnioskiem z 4 maja 2004 r. wystąpił o ustalenie odszkodowania za ww. działkę nr [...], stanowiącą gospodarstwo rolne.

Decyzjami z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] i nr [...] Prezydent [...] ustalił odszkodowanie za część ww. gospodarstwa rolnego, położonego na [...], w rejonie ulic: [...], [...] i [...], o powierzchni [...] m2, wchodzącą obecnie w skład działek ewidencyjnych: nr [...] i nr [...], w obrębie [...], nr [...], nr [...] i nr [...], w obrębie [...], nr [...] i nr [...], w obrębie [...], nr [...], w obrębie [...] oraz nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], w obrębie [...]. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] Prezydent ustalił odszkodowanie za część przedmiotowego gospodarstwa o powierzchni [...] m2, wchodzącą obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...], w obrębie [...].

Z kolei orzeczeniem z [...] stycznia 2016 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił przyznania odszkodowania za grunt o powierzchni [...] m2, wchodzący obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...], w obrębie [...].

Rozpoznając w kolejnej części uprzednio opisany wniosek z 2004 r., wskazaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2016 r. Prezydent [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące pozostałej części wskazanej powyżej działki nr [...], wchodzącej obecnie w skład działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...], nr [...] i [...], w obrębie [...] oraz nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], w obrębie [...].

Organ uzasadnił, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha [...] m2 stanowiła współwłasność I. R. (w 1/4 części), A. S. (w 1/4 części) i S. R. (w 2/4 częściach). Obecnie stanowi ona własność:

- Skarbu Państwa w odniesieniu do gruntu wchodzącego w skład działek ewidencyjnych: nr [...], w obrębie [...] oraz nr [...], nr [...], nr [...] i [...], w obrębie [...] i

- Miasta [...] w odniesieniu do działek ewidencyjnych: nr [...] i nr [...], w obrębie [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w obrębie [...], nr [...] i nr [...], w obrębie [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], w obrębie [...] oraz nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], w obrębie [...].

Rozstrzygając zatem w przedmiocie gruntu o powierzchni [...] m2 organ podniósł, że w opracowaniu geodezyjnym uprawnionego geodety mgr inż. K. K. zostały wykreślone granice nieruchomości oznaczonej, jako "[...]", rozliczono powierzchnię ww. nieruchomości, według obecnej ewidencji gruntów oraz zaznaczono tereny, w odniesieniu do których w latach 1960 - 1970 zostały wydane decyzje odszkodowawcze. Zgodnie z powyższym opracowaniem za grunt o powierzchni [...] m2, który wchodzi obecnie w skład działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...], nr [...] (obecnie działka nr [...]), nr [...] (obecnie działka nr [...]), nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], w obrębie [...], ustalone zostało odszkodowanie decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1961 r., nr [...] na rzecz S. O., za grunt objęty decyzją z [...] stycznia 1958 r., nr [...] o lokalizacji szczegółowej i przejęty pod zabudowę przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]". Natomiast pozostały grunt o pow. [...] m2, pochodzący z przedmiotowego gospodarstwa rolnego, który wchodzi w skład obecnych działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...], nr [...] i [...], w obrębie [...], został objęty wydanym przez Prezydium Rady Narodowej w [...] zaświadczeniem o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] września 1961 r., Nr [...], zatwierdzającym lokalizację szczegółową rozbudowy stacji [...] na terenie wzdłuż torów kolejowych [...] i [...] oraz decyzją wydaną przez Prezydium Rady Narodowej [...] o lokalizacji szczegółowej z [...] grudnia 1965 r., nr [...], ustalającą lokalizację szczegółową dla budowy stacji postojowej "[...]" w rejonie ulic [...], [...], [...] i łącznicy [...]. Po czym w odniesieniu do terenu, objętego ww. decyzjami lokalizacyjnymi, wydane zostały następnie:

- decyzja z dnia [...] grudnia 1964 r., nr [...], którą Prezydium Rady Narodowej [...] ustaliło na rzecz S. O. odszkodowanie za grunt o powierzchni [...] m2, położony w [...], zapisany w tabeli likwidacyjnej "[...]", działka [...], oraz za rośliny i uprawy na tej części gruntu,

- decyzja z dnia [...] października 1968 r., nr [...], którą Prezydium Rady Narodowej [...] ustaliło na rzecz J. O. i M. O. odszkodowanie za zabudowania i rośliny na gruncie położonym w W. przy ul. [...], pochodzącym z tabeli likwidacyjnej nr [...],

- decyzja z dnia [...] marca 1971. r., nr [...], którą Prezydium Rady Narodowej [...] ustaliło odszkodowanie za nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną przy ul. [...], pochodzącą z tabeli likwidacyjnej [...], działka nr [...]. Odszkodowanie zostało ustalone na rzecz J. O., M. O., A. S. i S. R.

Organ stwierdził, iż wymienione decyzje odszkodowawcze wydane zostały, na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, tj. zgodnie z art. 50 ust. 1 ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 70), a następnie - po ustaleniu tekstu jednolitego ustawy - art. 53 ust. 1 (Dz. U. Nr 18 z 1961 r. poz. 94). Od dnia 1 stycznia 1998 r. tematykę odszkodowań regulują natomiast przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.). Stosowanie do art. 215 ust. 2 ww. ustawy jej przepisy, dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. (tj. przed 21 listopada 1945 r.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Stan prawny w odniesieniu do odszkodowań za gospodarstwa rolne, przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r., nie zmienił się - biorąc pod uwagę obecnie obowiązujący przepis art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. i odnosząc go do jego odpowiednika z ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (art. 50 ust. 1, potem art. 53 ust. 1).

Skoro postępowanie administracyjne w przedmiocie odszkodowania za grunt stanowiący przedmiot niniejszej decyzji, obecnie wchodzący w skład działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...], nr [...] i [...], w obrębie [...] oraz nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], w obrębie [...], zostało zakończone decyzjami z dnia [...] stycznia 1961 r., [...] grudnia 1964 r. i [...] marca 1971 r., przyznającymi odszkodowanie, przed dniem 4 maja 2004 r., tj. przed złożeniem obecnie rozpatrywanego wniosku o odszkodowanie, to istnieje negatywna przesłanka do ponownego przyznania odszkodowania za przedmiotowy grunt. Powtórne rozpoznanie sprawy, w odniesieniu do tego gruntu, jest niedopuszczalne, gdyż orzeczenie byłoby dotknięte wadą nieważności - jako dotyczące sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Odnosząc się do uwag zgłoszonych przez strony organ I instancji wskazał, że nie ma podstaw do zlecania kolejnego opracowania geodezyjnego w tym samym zakresie.

Natomiast ustosunkowując się do zarzutu, że decyzje z [...] stycznia 1961 r. i z [...] grudnia 1964 r. ustalały odszkodowanie wyłącznie na rzecz S. O., z pominięciem pozostałych stron, podkreślił, iż nie jest właściwy do wzruszania ww. orzeczeń.

Odwołania od powyższego rozstrzygnięcia złożyli T. S., F. G., O. B., B. M., J. M., S. M., C. B., E. G., M. G. i G. B. Wnieśli oni o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie odszkodowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zakwestionowanej decyzji zarzucili naruszenie:

- art. 215 ust. 2 ugn, poprzez wadliwe orzeczenie o odmowie przyznania odszkodowania,

- art. 7 kpa, poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na jednym dokumencie, tj. opracowaniu geodezyjnymi mgr inż. K. K. z [...] września 2010 r.,

- art. 7 w zw. z ark 77 § 1 kpa, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego.

Decyzją z [...] maja 2016 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2016 r.

To ostatnie orzeczenie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt 1051/16 stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2016 r., nr [...] ze względu na fakt, iż została ona skierowana do osoby zmarłej.

Ponownie rozpoznając sprawę z wniesionego odwołania Wojewoda [...] wskazanym na wstępie rozstrzygnięciem z [...] lutego 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje Prezydenta [...].

Organ uzasadnił, że decyzjami z [...] kwietnia 2015 r., nr [...] i nr [...] ustalił odszkodowanie za część gospodarstwa rolnego położonego na [...], w rejonie ulic: [...], [...] i [...], o powierzchni [...] m2, wchodzącej obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], w obrębie [...], nr [...], nr [...] i nr [...], w obrębie [...], nr [...] i nr [...], w obrębie [...], nr [...], w obrębie [...] oraz nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], w obrębie [...]. Następnie orzeczeniem z [...] maja 2015 r. Prezydent [...] przyznał odszkodowanie za część przedmiotowego gospodarstwa o powierzchni [...] m2, wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...], w obrębie [...]. Z kolei decyzją z [...] stycznia 2016 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił ustalenia odszkodowania za grunt o powierzchni [...] m2, wchodzący obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...], w obrębie [...].

Przedmiotem niniejszej decyzji jest zatem rozpoznanie wniosku z 2004 r. w pozostałej części, tj. za grunt o powierzchni [...] m2, będący również częścią przedmiotowego gospodarstwa, wchodzący obecnie w skład działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...], nr [...] i [...], w obrębie [...] oraz nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr i [...] w obrębie [...].

Organ wskazał, że zgodnie opracowaniem gradacyjnym geodety uprawnionego mgr. inż. K. K. za grunt o powierzchni [...] m2, wchodzący w skład działek ewidencyjnych; nr [...], nr [...], nr [...] (obecnie działka nr [...]), nr [...] (obecnie działka nr [...]), nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], w obrębie [...], ustalone zostało odszkodowanie na rzecz S. O. decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1961 r., nr [...]. Natomiast grunt o powierzchni [...] m2, także pochodzący z przedmiotowego gospodarstwa rolnego, obecnie wchodzący w skład działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...] i [...], w obrębie [...], objęty został orzeczeniami ww. Prezydium: z [...] grudnia 1964 r., nr [...], z [...] października 1968 r., nr [...] i z [...] marca 1971 r., [...].

Organ stwierdził, że zgodnie z poglądem orzecznictwa dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie res iudicata, zasadnicze znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (zob. wyrok WSA z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt II SA/GL 150/11).

W ocenie Wojewody słusznie więc organ I instancji orzekł o umorzeniu postępowania odszkodowawczego, jako bezprzedmiotowego, za ww. grunt o powierzchni [...] m2, gdyż jeszcze przed złożeniem wniosku o odszkodowanie z 4 maja 2004 r. wskazanymi uprzednio prawomocnymi decyzjami przyznane zostało odszkodowanie za tę nieruchomość. Zachodzi więc negatywna przesłanka do ponownego przyznania odszkodowania za tą nieruchomość. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 156 §1 pkt 3 kpa - podjęta w tym zakresie decyzja byłyby dotknięta wadą nieważności, jako dotycząca sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: C. B., S. G., K. G., R. G., J. G., M. G., G. B., A. M., I. O., D. O., M. G. oraz O. B.

Ta ostatnia skarżąca w skardze, zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Wa 846/18, zarzuciła decyzji Wojewody [...] naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niezgromadzeniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie wskazując, że konsekwencją powyższych naruszeń było wydanie przez Wojewodę [...] decyzji wadliwej, w oparciu o dokumenty wycofane z obiegu prawnego oraz dokumenty i decyzje dotyczące działki [...], zamiast działki [...].

W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji Wojewody, jak i orzeczenia wydanego przez Prezydenta [...] nr [...].

Natomiast C. B., S. G., K. G., R. G., J. G., M. G., G. B., A. M., I. O., D. O. i M. G., w skierowanej do Sądu skardze, zaskarżyli w całości ww. orzeczenie Wojewody. Sprawa sądowa ,zainicjowana powyższym środkiem zaskarżenia otrzymała sygn. akt I SA/Wa 847/18.

Powyższej decyzji zarzucili naruszenie:

- przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 kpa, poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na jednym dokumencie, tj. opracowaniu geodezyjnym mgr inż. K. K. z [...] marca 2010 r., podczas gdy jego prawidłowość była kwestionowana przez strony, a tak istotna okoliczność jak zakres wcześniejszych decyzji odszkodowawczych, na które powołuje się organ, powinno być przedmiotem bardziej wnikliwych ustaleń organu,

- przepisu prawa materialnego, tj. art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, że decyzje odszkodowawcze, przyznające odszkodowanie na rzecz S. O. (właścicielki w udziale 1/4) stanowią podstawę do umorzenia postępowania wobec następców prawnych pozostałych współwłaścicieli nieruchomości "[...]" działka nr [...],

- przepisu prawa materialnego, tj. art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, że decyzja odszkodowawcza z [...] marca 1971 r., nr [...] stanowi podstawę do umorzenia postępowania.

Formułując powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2018 r. oraz w całości poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...].

W odpowiedzi na skargi Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skarg, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 18 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 846/18 i I SA/Wa 847/18 oraz postanowił prowadzić je pod sygnaturą I SA/Wa 846/18.

T. S. w piśmie procesowym, złożonym do sądu, wyjaśnił, że stan faktyczny sprawy przedstawia się inaczej niż przedstawiły to organy administracji, gdyż decyzja Prezydium Rady Narodowej z [...] marca 1971 r. nie funkcjonuje w obrocie prawnym, a orzekające w niniejszej sprawie organy uznały, że orzeczenie to swoim zasięgiem objęło grunt wywłaszczony orzeczeniami z [...] stycznia 1961 r. oraz [...] grudnia 1964 r., za który zostało wypłacone odszkodowanie. Przy czym odszkodowanie w kwocie [...] zł ustalone decyzją z [...] października 1968 r. zostało przelane na rzecz Funduszu Mieszkaniowego [...] - a więc nie zostało wypłacone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W ocenie sądu skargi podlegają uwzględnieniu, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w nich podniesione zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2016 r. nr [...] o umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania o przyznanie odszkodowania za grunt o pow. [...] m2, stanowiącego część dawnej nieruchomości oznaczonej jako "[...]" działka nr [...] a, wchodzący obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...] z obrębu [...] oraz nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] z obrębu [...].

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga fakt, iż przedmiotowa sprawa jest wielowątkowa, bardzo złożona pod względem prawnym i faktycznym. Na powyższą złożoność składają się przede wszystkim następujące elementy: brak urządzonej hipoteki dla nieruchomości oznaczonej jako " [...]", wielokrotne zmiany własnościowe przedmiotowej nieruchomości, objęcie części niniejszej nieruchomości wywłaszczeniem na rzecz wielu podmiotów (przed wybuchem II wojny światowej, a następnie w latach 50 i 60 ubiegłego wieku), wydanie wielu decyzji odszkodowawczych dotyczących przedmiotowej nieruchomości (niektóre z nich były następnie uchylane lub stwierdzano ich nieważność), ostatecznymi decyzjami częściowymi z 2015 r. przyznano już odszkodowanie za część nieruchomości objętej wnioskiem T. S. z 2004 r. Ponadto zebrany przez organ materiał dowodowy zawarty w 5 segregatorach, 6 teczkach, 3 skoroszytach zawiera nie tylko materiał zebrany podczas prowadzenia niniejszego postępowania, ale również postępowań dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczych.

Przechodząc następnie do oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że wnioskiem z 10 maja 2004 r. T. S. ( następca prawny jednego ze współwłaścicieli nieruchomości) wystąpił o przyznanie odszkodowania za działkę nr [...] pochodzącą z nieruchomości " [...]". Decyzjami z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] i nr [...] Prezydent [...] ustalił odszkodowanie za część przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m2, wchodzącą w skład opisanych w tej decyzji działkach . Następnie decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...] ustalił za część nieruchomości o pow. [...] m2 wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...]. Z kolei decyzją z [...] stycznia 2016 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił przyznania odszkodowania za grunt o pow. [...] m2, wchodzący w skład działki ewidencyjnej nr [...]. Objęta kontrolą sądowa w niniejszej sprawie jest zatem kolejna decyzja rozpoznająca wniosek o przyznanie odszkodowania z [...] maja 2004 r.

Podniesione w skargach zarzuty zmierzają do zakwestionowania stanowiska organu, że wydanie decyzji przyznających odszkodowanie na rzecz S. O. stanowi podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 §1 kpa.

Zgodnie z dyspozycją ww. art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie postępowania zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i jako rozstrzygnięcie procesowe jest odstępstwem od podstawowego celu postępowania administracyjnego, czyli załatwienia sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2012 r. II OSK 481/2011, LexPolonica nr 3960101). Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2012 r. II OSK 588/2011, LexPolonica nr 3961728, tak m.in. A. Wróbel w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005, str. 620). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (vide: wyrok NSA z 14 lutego 2019 r., II OSK 686/17, dostępny w CBOSA).

W kontrolowanej sprawie ustalono, że za grunt o pow. [...] m2, będący częścią przedmiotowego gospodarstwa rolnego, obecnie wchodzący w skład działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...] z obrębu [...] oraz nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...] z obrębu [...] zostało ustalone odszkodowanie na podstawie następujących decyzji:

-Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1961 r. nr [...], która przyznała S. O. odszkodowanie za grunt pochodzący z " [...], objęty decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] stycznia 1958 r. i przejęty pod zabudowę przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]";

- Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1964 r. nr [...], którą ustalono odszkodowanie na rzecz S. O. za grunt o pow. [...] m2 położony w W.- [...], zapisany w tabeli likwidacyjnej "[...]" działka nr [...] oraz za rośliny i uprawy na tej części gruntu;

- Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1968 r. nr [...], którą ustalono odszkodowanie za zabudowania i rośliny na gruncie położonym w W. przy ul. [...], pochodzącym z tabeli likwidacyjnej [...];

- Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1971 r. nr [...], która ustalono na rzecz J. O., M. O., A. S. i S. R. za nieruchomość o pow. [...] m2 położoną przy ul. [...], pochodzącą z tabeli likwidacyjnej [...] działka nr [...].

Dokonując takich ustaleń organ następnie skonstatował, że w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej ( res iudicata) z uwagi na tożsamość spraw objętych ww. decyzjami z przedmiotem niniejszego postępowania. Zdaniem organu zmiana stanu prawnego nie wpływa na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja zostaje w pełni przejęta przez nowy akt. Art. 215 ust. 2 zaś ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) nie uległ bowiem zmianie w stosunku do będącego podstawa wydania ww. art. 50 ust.1 ( następnie art. 53 ust. 2) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości( Dz. U nr 18 z 1961 r. poz. 94 ze zm. ), zmieniały się więc przepisy, lecz sposób uregulowania pozostał ten sam.

Co do zasady sąd w składzie orzekającym zgadza się z tą ogólną tezą przedstawioną przez organ.

Jednak warunkiem zaakceptowania stanowiska organu co do zaistnienia w niniejszej sprawie res iudicata konieczne byłoby ustalenie przez organ, że ww. decyzje odszkodowawcze w sposób niewątpliwy dotyczą tego samego przedmiotu, którego dotyczy niniejsze postępowanie. Zdaniem sądu takich ustaleń brak w przedmiotowej sprawie. Należy przypomnieć, że sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności (tu: decyzji Wojewody) "na podstawie akt sprawy" (art. 133§1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej jako p.p.s.a.). Oznacza to, że podstawę wyrokowania stanowi materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania (por. wyrok NSA z 18 listopada 2008 r., II FSK 1162/07 CBOSA) oraz że, co do zasady, zakazane jest uwzględnianie okoliczności nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. wyrok WSA z 15 grudnia 2008 r., VI SA/Wa 2099/05 CBOSA). Przy tym "akta sprawy" w powyższym rozumieniu oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Zarazem sąd jest zobligowany przyjmować - co szczególnie istotne w niniejszym postępowaniu z uwagi na rozległość akt sprawy i sposób ich prowadzenia od 2004 r. - że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu (por. wyrok NSA z 1 lutego 2008 r., I OSK 1548/06 CBOSA).

Zdaniem sądu Wojewoda oraz organ I instancji, rozpoznając sprawę i wydając zaskarżoną decyzję nie dysponował takimi dowodami, które pozwalałyby ma przyjęcie, że za działki nr: [...],[...],[...],[...] z obrębu [...] oraz nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...] z obrębu [...] wypłacono odszkodowanie na podstawie ww. decyzji. W aktach sprawy znajduje się sprawozdanie techniczne z wykonania mapy sporządzone w dniu [...] marca 2010 r. przez geodetę K. K. oraz dołączone do znajdującego się w operacie szacunkowym z [...] października 2014 r. czarno- białe mapy geodezyjne z [...] marca 2010 r. sporządzone przez geodetę K. K. Zdaniem organu I instancji z tych dokumentów ma wynikać m.in., że uchylenie decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] marca 1971 r. nie ma znaczenia, gdyż teren ten został objęty wcześniejszą decyzją odszkodowawczą z dnia [...] grudnia 1964 r. Ponieważ powyższe opracowanie geodezyjne nie określa dokładnej powierzchni objętej poszczególnymi decyzjami ustalającymi odszkodowanie, brak jest zatem podstaw do uznania- zdaniem organu- że odszkodowanie za przedmiotowy teren nie zostało ustalone.

Z takim stanowiskiem organu nie można się zgodzić. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie potwierdzają takiego stanowiska organu. Czarno-biała mapa wraz opisem sporządzona w dniu [...] marca 2010 r. przez geodetę K. K. nie potwierdza stanowiska organu, nie można też z niej wywieść za jakie działki (w odniesieniu do ich aktualnej numeracji) wypłacono odszkodowanie w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego wieku, a właśnie te kwestie w niniejszym postępowaniu są najistotniejsze. Organ jest zobowiązany w czytelny sposób, umożliwiający sądowi kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne swojego stanowiska, czego w niniejszej sprawie nie uczynił Wojewoda [...], jak również organ I instancji. To powoduje, że zaskarżona decyzja jak i decyzja poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, 77 i 105 § 1 kpa, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę ocenę prawną zawartą przez Sąd w niniejszym wyroku i przeprowadzi ponownie postępowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji organ dokona analizy zebranego materiału dowodowego w kwestii ustalenia, za jaką cześć przedmiotowej nieruchomości zostało wypłacone odszkodowanie, ewentualnie dopuści dowód z uzupełniającej opinii biegłego geodety czy wydane w latach 60 i 70 decyzje odszkodowawcze dotyczą przedmiotowej nieruchomości, a jeśli tak to jakiej jej części, a podjęte rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie z dyrektywami wynikającymi z art. 107 § 3 kpa.

Końcowo wskazać trzeba, iż na aprobatę nie zasługuje zarzut skarżących, iż decyzje odszkodowawcze przyznające odszkodowanie jedynie na rzecz S. O. ( współwłaścicielce w udziale ¼) nie stanowią podstawy do umorzenia postępowania wobec następców prawnych pozostałych współwłaścicieli nieruchomości "[...]" działka nr [...]. Z zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a. wynika, że ostateczne decyzje są wiążące, co oznacza, że muszą się do nich zastosować nie tylko ich adresaci, ale także inne organy administracji. Wobec czego dopóki decyzja nie zostanie z obrotu prawnego usunięta, a stać się to może jedynie w wyniku uruchomienia jednego z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznej, dopóty moc tej decyzji jest wiążąca erga omnes (por. wyroki NSA z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt IOSK 839/13, Lex nr 1511982, z dnia 5 października 2011 r. sygn. akt I OSK 793/11, Lex nr 1149435, z dnia 5 października 2011 r. sygn. akt I OSK 800/11, Lex nr 1069681). Tym samym, dopóki decyzje odszkodowawcze funkcjonują w obrocie prawnym, wydanie kolejnej decyzji administracyjnej regulującej tożsamą pod względem przedmiotowym sprawę byłoby dotknięte wadą wskazaną w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Z tych powodów, Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ppsa.