Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2932/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i 1 a, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z [...] czerwca 2021 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz E. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej również jako: "SKO", "Kolegium", "organ II instancji", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania E. M. (dalej również jako: "wnioskodawczyni", "odwołująca się", skarżąca", "strona skarżąca"), decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej również jako: "Wójt", "organ I instancji") z [...] czerwca 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, celem sprawowania opieki nad mężem A. M..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

E. M. wnioskiem z [...] marca 2021 r. wystąpiła do Wójta Gminy [...] o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad trwale niezdolnym do samodzielnej egzystencji mężem A. M..

Wójt Gminy [...], decyzją z [...] czerwca 2021 r., orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia, z uwagi na przysługujące E. M. od [...] października 2020 r. prawo do emerytury. W uzasadnieniu organ wskazał, że dodatkowym powodem nieuwzględnienia wniosku jest powstanie niepełnosprawności męża po 25 roku życia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. M., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego M. M.. W uzasadnieniu powołała się na naruszenia przepisów prawa mające wpływ na wynik sprawy, a obejmujące: art. 17 ust. 1 b pkt 1 i 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. – dalej jako: "ustawa", "uśr"), polegające na nieuwzględnieniu okoliczności wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, na mocy którego uznano niekonstytucyjność części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje ona prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności od osoby wymagającej opieki, co zdaniem odwołującej się skutkowało również naruszeniem art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP; art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez odwołującą emerytury pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podniosła również naruszenie: art. 17 ust. 1 pkt 1 uśr w zw. z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego choćby w części określonej różnicą pomiędzy kwotą świadczenia a emeryturą; art. 7, art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej jako: "kpa"), poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, polegające na nieustaleniu różnicy wysokości świadczeń i nieuwzględnieniu przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, wpisanego w cel świadczenia pielęgnacyjnego; naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa, poprzez zaniechanie poinformowania odwołującej o uznaniu okoliczności pobierania przez nią emerytury za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z [...] września 2021 r., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] czerwca 2021 r.

W uzasadnieniu organ przytoczył art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 uśr jednocześnie podkreślając, że świadczenie pielęgnacyjne kierowane jest do osób, które wywiązują się z obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę oraz pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej lub nie podejmują zatrudnienia. Zauważył, że świadczenie nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a lub b ustawy. Organ odwoławczy wskazał, że decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał E. M. emeryturę od [...] października 2020 r. i to właśnie ta okoliczność zdecydowała, że w niniejszej sprawie spełniona została negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. Kolegium, przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oceniło, że właściwą jest literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, wedle której osobom z ustalonym prawem do emerytury nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyroki NSA: z 10 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2573/15, z 6 kwietnia 2017 r. I OSK 2950/15, z 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1831/15). Zdaniem SKO, odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom mającym ustalone prawo do emerytury nie narusza zasady równości, o której mowa w Konstytucji RP. Organ odwoławczy zauważył również, że cechą wspólną, relewantną, osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują żadnych dochodów decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, który nie może samodzielnie egzystować.

Dalej Kolegium, przywołując treść konstytucyjnej zasady praworządności (art. 6 kpa) oraz określone w art. 156 § 1 pk 2 kpa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, skonstatowało, że przyznanie E. M. świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy ma ona ustalone prawo do emerytury, stanowiłoby rażące naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr oraz negację obowiązującego porządku prawnego. W ocenie SKO, również zawieszenie prawa do emerytury pozostanie bez wpływu na spełnienie przez odwołującą przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Zdaniem organu, brak jest bowiem możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym, a emeryturą jedynie w zależności od tego, które ze świadczeń jest dla strony bardziej korzystne.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o otrzymywaną emeryturę, organ ocenił, że również nie zasługuje on na uwzględnienie. SKO podniosło, że świadczenie przysługuje w określonej normatywnie kwocie i organy administracji nie mają podstawy prawnej, by przyznać je w innej wysokości niż wynikająca z obwieszczenia właściwego ministra, bez wcześniejszego wyeliminowania z obrotu decyzji przyznającej prawo do emerytury.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosła E. M., żądając: uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wójta Gminy [...] z [...] czerwca 2021 r.; zasądzenia od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie E. M. wystąpiła o rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "ppsa"). Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr poprzez jego niewłaściwą wykładnię, która miała wpływ na wynik sprawy; 2) art. 17 ust. 1 pkt 1 uśr w zw. z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, a w konsekwencji odmowę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego choćby w części stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą świadczenia, a emeryturą uzyskiwaną przez skarżącą; 3) art. 7 i art. 77 kpa poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, a w szczególności brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń tj. emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego oraz rozważenia, czy różnica ta uzasadnia przyznanie wnioskowanego świadczenia chociażby w tej części. W konsekwencji nieuwzględnienie przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, polegającego na pominięciu celu w jakim ustawodawca przewidział instytucję świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo skarżąca wskazała na naruszenie: art. 9 kpa w zw. z art. 79 a kpa i art. 77 § 1 oraz art. 7 w zw. z art. 80 kpa, poprzez brak poinformowania skarżącej o uznaniu okoliczności pobierania przez nią emerytury za negatywną przesłankę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania E. M. do usunięcia tej przesłanki poprzez zawieszenie prawa do emerytury. Zdaniem skarżącej organ nie wyjaśnił tym samym okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Na wstępie trzeba wskazać, że decyzja Wójta Gminy [...] z [...] czerwca 2021 r. jest wadliwa z tego powodu, że odmawia E. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na art. 17 ust. 1b uśr.

Tymczasem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r. poz. 1443) orzekł, że art. 17 ust. 1b uśr w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Zdaniem Trybunału przesłanka wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, stanowiąca warunek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powoduje zróżnicowanie sytuacji prawnej w gronie opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Takie zróżnicowanie w wersji przyjętej przez ustawodawcę nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Ustawodawca powinien w jednakowy sposób uregulować prawo do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów osób niepełnosprawnych, które nie są dziećmi. Konstytucja nie stwarza bowiem podstaw różnicowania sytuacji prawnej podmiotów należących do tej grupy. Takie zróżnicowanie mogłoby być uznane za uzasadnione tylko, gdyby opierało się na obiektywnych kryteriach odnoszących się do oceny całokształtu sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej.

Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b uśr, co oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis (we wskazanym w wyroku zakresie) domniemania konstytucyjności i to od momentu wejścia w życie tegoż przepisu. Oznacza to, że po opublikowaniu wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego organy właściwe w sprawach przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych nie mogą odmawiać przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że o to świadczenie ubiega się opiekun osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność powstała w wieku dorosłym.

Trzeba podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny już w wyrokach z: 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2920/16, 2 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 108/12, 26 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 128/16 wyraził pogląd odnośnie konieczności pomijania przez organy administracji publicznej rozpatrujące sprawy o świadczenia pielęgnacyjne kryteriów dotyczących okresu powstania niepełnosprawności wnikających z art. 17 ust. 1b uśr.

Wobec tego należało przyjąć, że organ I instancji, odmawiając z tego powodu E. M. świadczenia pielęgnacyjnego decyzją z 1 czerwca 2021 r., dokonał błędnej wykładni prawa materialnego – art. 17 ust. 1b uśr, w brzmieniu nadanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, przez co naruszył ten przepis, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Istotą sporu sądowego zaistniałego w niniejszej sprawie pomiędzy SKO w [...], a E. M. koncentruje się natomiast na wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Stosownie do jego treści świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Organy obu instancji przyjęły, że w sytuacji, gdy skarżąca ma ustalone prawo do emerytury nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad mężem, legitymującym się orzeczeniem z [...] października 2020 r. nr [...] o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Oceny takiej organy dokonały w oparciu o wykładnię językową art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, a więc o literalne brzmienie tego przepisu.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że termin "niezdolność do samodzielnej egzystencji" został zdefiniowany w art. 13 ust. 5 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291 ze zm. - dalej jako: "uerfus"), który stanowi, że niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeka się w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Pojęcie to obejmuje opiekę i pielęgnację, czyli zapewnienie ubezpieczonemu możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokajania potrzeb fizjologicznych, utrzymywania higieny osobistej itp. oraz pomoc w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak: robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza. Orzeczenie o zaliczeniu osoby do niezdolnych do samodzielnej egzystencji jest równoznaczne z orzeczeniem ustalającym niepełnosprawność w stopniu znacznym, co wynika z art. 3 pkt 21 lit. e uśr.

Orzecznictwo sądowoadministracyjne stoi na stanowisku, że wyniki wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr powinny być uzupełniane wynikami wykładni celowościowej, systemowej i funkcjonalnej (zob. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19; z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19; z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19; z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19; z 24 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 650/20).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19 i z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20 wyraził pogląd, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr powinna uwzględniać kontekst historyczny wprowadzenia tego przepisu do systemu prawa. Mieć tu należy na uwadze, że w dacie uchwalenia uśr (2003 r.) wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, podobnie jak wysokość innych świadczeń pozbawiających prawa do tego świadczenia były niższe niż najniższa emerytura. Tym samym wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, ponoszonych w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Wyżej zobrazowana relacja ekonomiczna przedmiotowych świadczeń utrzymywała się do maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury. Następnie, w wyniku waloryzacji stało się już niemal dwukrotnie wyższe od najniższej emerytury. Intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. W obecnych realiach, odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej.

Z decyzji ZUS Oddział w [...] z [...] listopada 2020 r. wynika, że wysokość emerytury skarżącej wynosiła [...] zł brutto, gdy wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w 2021 r. to kwota [...] zł.

Zdaniem Sądu, przyjęty w zaskarżonej decyzji sposób odkodowania normy z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, w efekcie determinuje pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby z ustalonym prawem do emerytury (renty) kwotowo niższej niż to świadczenie, co narusza system wartości wyrażony w zasadach Konstytucji RP. Odwołać się tu również należy do zasad: równości wobec prawa, sprawiedliwości społecznej, czy obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej i osobom niepełnosprawnym (odpowiednio: art. 32 ust. 1, art. 2, art. 71 ust. 1, art. 69 Konstytucji RP). Celem regulacji zawartej w art. 17 ust. 1 uśr jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z uwagi na czas i rodzaj takiej opieki wnioskujący o przyznanie świadczenia dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma więc stanowić swoistą rekompensatę uzyskiwanego przez nią dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu.

W ocenie Sądu brak jest przekonujących argumentów uzasadniających różnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wobec opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe, niż świadczenie pielęgnacyjne.

Powyższe przemawia za rozwiązaniem umożliwiającym osobie uprawnionej wybór jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego bądź emerytalnego.

Podkreślić tu trzeba, że w sytuacji zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną. Regulacja ta znajduje odzwierciedlenie w art. 27 ust. 5 uśr oraz w art. 95 ust. 1 uerfus. Przepisy każdej z powyższych ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na ich podstawie, ewentualnie na podstawie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 uśr, czy art. 96 uerfus), wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury - przyznawanych i wypłacanych przez różne organy - jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr.

Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że oceniając podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która spełnia warunki do ustalenia prawa do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, należy mieć na uwadze przedstawione powyżej zasady konstytucyjne i uznać, że osoba taka powinna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń, poprzez rezygnację z pobierania świadczenia mniej korzystnego (w niniejszej sprawie emerytury). Wybór taki może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury, na podstawie art. 103 ust. 3 uerfus. Stosownie do treści tego przepisu, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 uerfus, zawieszenie prawa do emerytury skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 uerfus). Emerytura jest prawem niezbywalnym, jednak zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr (w postaci posiadania prawa do emerytury). Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, musi być interpretowana w odniesieniu do faktycznej realizacji tego prawa (wypłaty świadczenia emerytalnego), nie zaś związana z ustalonym prawem do emerytury (samą decyzją o przysługiwaniu prawa do świadczenia emerytalnego). Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to w konsekwencji dochodzi do eliminacji przesłanki negatywnej wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyroki NSA: z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/20; z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20).

Zgodnie z art. 24 ust. 2 uśr, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury.

O możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego, prawie do złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i zależnością pomiędzy przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji wstrzymującej wypłatę emerytury organ I instancji, stosownie do art. 9 kpa w zw. z art. 27 ust. 5 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, obowiązany był pouczyć stronę, czego w niniejszej sprawie nie uczynił.

Ze wszystkich wyżej wskazanych przyczyn Sąd uznał, że Wójt Gminy [...] dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, pominął także regulacje wynikające z art. 9 kpa w zw. z art. 27 ust. 5 uśr oraz art. 103 ust. 3, art. 134 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 uerfus. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazanych uchybień nie dostrzegło również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], utrzymując w mocy decyzję Wójta, co w konsekwencji skutkowało naruszeniem przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Wójt Gminy [...] rozpozna wniosek E. M. z [...] marca 2021 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Weźmie przy tym pod uwagę zaprezentowaną wyżej ocenę prawną. Tak więc organ I instancji pouczy E. M. o należnym jej prawie do wyboru świadczenia pielęgnacyjnego i możliwości złożenia do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury, a także wezwie stronę do przedłożenia w zakreślonym terminie decyzji organu rentowego o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Następnie, w zależności od okoliczności sprawy, organ I instancji wyda stosowną decyzję.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącej kosztów postępowania w zakresie kosztów działania pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).