Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 573/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel - Ziaja (spr.) Sędziowie: WSA Ewa Rynczak WSA Robert Sawuła ( del.) Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody M. z [...] 2005 roku nr [...] w przedmiocie odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, oraz uchyla postanowienie Wojewody M. z dnia [...] 2005 roku [...] II. zasądza od Wojewody M. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł. (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

II SA/Kr 573/05

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2005 r. znak: [...], Wojewoda M. na podstawie art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. Nr 261. póz. 2603 z 2004 r z późn. zm.) oraz art. 138 par. 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. M. od decyzji Prezydenta Miasta K.-miasta na prawach powiatu z dnia [...] 2004 r. Nr [...]- orzekającej na podstawie art. 4 pkt. 9b' w związku z art. 128 ust. ł. art. 129 ust. 5. art. 130. art. 132 ust. 1. 2. 3. 5. art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r.. Nr 46, z późn. zm.) oraz art. 73 ust. 2. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 z późn. zm) o:

- ustaleniu na rzecz J. M. odszkodowania w wysokości 84.664 zł za udział w wysokości ½ cz. nieruchomości oznaczonej, jako działka ewid. nr 298/1 o pow. 0,0608 ha. obr. 8 jedn. ewid., objętej Kw [...] - zajętej pod drogę publiczną o kategorii drogi powiatowej - ul. [...] w K., której własność nabyło z mocy prawa z dniem [...] 1999r. Miasto K. - miasto na prawach powiatu, zgodnie z decyzją Wojewody M. z dnia [...] 2002 r. Nr [...];

- wypłacie ustalonego odszkodowania na rzecz J.M. poprzedniego współwłaściciela w ½ cz. tej nieruchomości, i zobowiązaniu Prezydenta Miast i K.-miasta na prawach powiatu, reprezentującego Skarb Państwa, do zapłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna, a także o skutkach zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania,

- odmowie ustalenia i wypłaty na rzecz J. M. odszkodowania za pozostały udział w wysokości ½ cz. nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr 298/1 o pow. 0.0608 ha. obr. 8 jedn. ewid. K., który z dniu 21 grudnia 1998 r. stanowił własność W. S., E. S., A. S. (spadkobierców T. S. z d. M.),

- uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda M. stwierdził, co następuje: W dniu [...] 2002 r. wpłynął wniosek J. M. o ustalenie odszkodowania za działkę nr 298/1 obr.[...] jedn. ewid. [...] zajętą pod ul. [...] w K. i przejętą z mocy prawa na własność Miasta K. - miasta na prawach powiatu. Wniosek został złożony w wyznaczonym przez ustawodawcę terminie, tj. pomiędzy [...] 2001 r. a [...] 2005 r.

Działka nr 298/1 o pow. 0,0608 ha obr. 8 jedn. ewid. K. m. K, zajęta pod drogę publiczną o kategorii drogi powiatowej - ul. [...] w K., stała się z mocy prawa własnością Miasta K. - miasta na prawach powiatu z dniem l stycznia 1999 r., co zostało stwierdzone w ostatecznej decyzji Wojewody M. z dnia [...] 2002 r. nr[...].

Na podstawie wpisów w księgach wieczystych ustalono, że w dniu [... 1998 r. współwłaścicielami działki nr 298/1. ujawnionymi w Kw [...] byli: J. M. s. W. i Z. w ½ cz. i T. M. c. W. i Z. w ½ cz.

Aktualnie przedmiotowa działka objęta jest Kw [...], gdzie w dziale II jako właściciela ujawniono Miasto K. - miasto na prawach powiatu.

Decyzją z dnia [...] 2004 r, nr [...], Prezydent Miasta K. - miasta na prawach powiatu orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości 74.276.50 zł na rzecz J. M. za jego udział tj. ½ cz. przedmiotowej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną o kategorii drogi powiatowej - ul. J. w K.

Od tej decyzji J. M. złożył odwołanie, podnosząc, iż decyzja Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu z dnia [...] 2004 r. nr[...], jest w zakresie ustalenia właściciela działki nr 298/1 niezgodna z decyzją Wojewody M. z dnia [...] 2002 r. nr [...]". Wobec powyższego. J. M. wniósł o wypłatę odszkodowania w pełnej wysokości, tj. 148.553 zł".

Wojewoda M. decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, wskazując na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia właścicieli przedmiotowej nieruchomości na dzień [...] 1998 r. i przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Wysokość odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Miasto K. prawa własności przedmiotowej działki ewid. nr 298/1 o pow. 0.0608 ha ustalona została na podstawie operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego M. G. z dnia [...] 2003 r. i aktualizacji z dnia [...] 2004 r. Operat wraz z aktualizacją określa wartość działki wg stanu z dnia [...] 1998 r. (tj. dnia wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. - przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną), zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wyceny dokonano podejściem porównawczym metodą porównywania nieruchomości parami. Wartość działki została oszacowana na kwotę 169.328.00 zł. tj. 278,50 zł za l m2. W dniu [...] 2004 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną z udziałem rzeczoznawcy majątkowego M. G., w trakcie której poinformowano wnioskodawcę o aktualnym stanie sprawy. Pomimo prawidłowego doręczenia zawiadomień, na rozprawę nie zgłosili się: W. S. E. S. i A. S. - spadkobiercy T. S. z d. M. współwłaścicielki w ½ cz. przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] 1998 r. Rzeczoznawca majątkowy wyjaśniła sposób ustalenia wartości nieruchomości objętej postępowaniem, strona miała możliwość zadawania pytań rzeczoznawcy majątkowemu oraz uzyskania wyjaśnień odnośnie całości akt sprawy. J. M. wniósł na rozprawie o ustalenie odszkodowania w pełnej wysokości, nie kwestionując dokonanej wyceny działki. W celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości w kwestii osób uprawnionych do uzyskania odszkodowania z tytułu utraty z mocy prawa z dniem [...] 1999 r. prawa własności działki nr 298/1, dokonano ponownie analizy prawnej akt przedmiotowej sprawy, w wyniku której ustalono, że należy wypłacić dla J. M. za połowę nieruchomości. Kwestia pozostałej części odszkodowania pozostaje nie zakończona, dopóki spadkobiercy T. M. nie złożą stosownego wniosku w myśl art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 Organ prowadzący postępowanie zgodnie z art. 10 k.p.a. powiadomił również, pismem z dnia 4.11.2004 r., wszystkie strony postępowania o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Odszkodowanie ustalono zatem tylko na rzecz wnioskodawcy J. M., będącego w dniu [...] 1998 r. współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości w połowie. Zgodnie z dyspozycją art. 73 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. odszkodowanie z tytułu przejścia prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne z dniem 1.01.1999 r. na rzecz Skarbu Państwa lub właściwiej jednostki samorządu terytorialnego wypłaca: gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, a Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg.

Rozporządzeniem Ministra Komunikacji z dn. 11.09.1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: bydgoskim, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim (Dz. U. Nr 35. poz. 179 ze zm.), ul. [...] w K. została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Jednakże na mocy art. 103 ustawy z dnia 13 października 1998 r., dotychczasowe drogi krajowe i wojewódzkie, które nie zostały umieszczone w wykazie dróg krajowych i wojewódzkich, będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071) - stały się z dniem 1.01.1999 r. drogami powiatowymi. Ulica [...] nie została umieszczona w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r., mocą wyżej powołanego przepisu stała się w związku z tym z dniem l .01.1999 r. drogą powiatową.

Zgodnie z w. powołanymi przepisami do zapłaty odszkodowania za udział ł/2 cz. prawa własności działki ewid. nr 298/1, stanowiącej fragment drogi publicznej o kategorii drogi powiatowej - ul. [...] w K. - zobowiązany jest Prezydent Miasta K.-miasta na prawach powiatu, reprezentujący Skarb Państwa. Biorąc pod uwagę stan prawny przedmiotowej nieruchomości, wynikający z zapisów w Kw [...], Kw [...] - orzeczono o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz J. M. za drugą połowę przedmiotowej działki, gdyż w dniu [...] 1998 r. stanowiła ona własność spadkobierców T. S. z d. M. tj. W. S., E. S., A. S. Podmiotem uprawnionym do wystąpienia z żądaniem ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, w trybie art. 73 ust. 4 powyższej ustawy, jest właściciel nieruchomości, który z dniem 1.01.1999 r. utracił prawo własności tej nieruchomości. Odszkodowanie bowiem przyznane w tym zakresie jest ekwiwalentem za odebrane prawo własności. Analiza wpisów w księgach wieczystych, przeprowadzona w ramach przedmiotowego postępowania, wykazała bowiem, iż działka ewid. nr 298/1 o po w.

0.0608 ha obr. [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków w dniu [...]1998 r. była objęta Kw [...] i stanowiła współwłasność J. M. w Vi cz. i T. M. w Vi i cz. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. Wydział I Cywilny z dnia [...] 1989 r. sygn. akt [...] spadek po zmarłej w dniu [...] 1988 r. T. S. z d. M. nabyli: wdowiec W. K. S., córka E. B. S. i córka A. M. S., wszyscy po 1/3 cz. Stan ten nie został uwzględniony w deklaratoryjnej decyzji Wojewody M. z dnia [...] 2002 r. nr [...] w której błędnie podano, iż przedmiotowa działka w dniu nabycia z mocy prawa przez Miasto K. - miasto na prawach powiatu, tj. w dniu 1.01. 1999 r. była objęta Kw [...] i stanowiła w całości własność J. M.. Księga wieczysta Kw [...] została założona w dniu [...] 2002 r., zaś w dziale II wpisano J. M. na postawie umowy działu spadku i zniesienia współwłasności z daty [...] 2001 r. (akt notarialny Rep. A nr[...]).

Postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 wymienionej ustawy jest postępowaniem samodzielnym i odrębnym od postępowania prowadzonego przez wojewodę na podstawie art. 73 ust. 3. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia nieruchomości drogowej na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego jest wprawdzie ostateczna decyzja wojewody, jednak przejście własności tej nieruchomości na rzecz wskazanych podmiotów z mocy prawa następuje nie na podstawie określonej czynności prawnej, lecz na podstawie woli ustawodawcy.

Zmiana stosunków cywilnoprawnych dokonana z mocy prawa jest wiążąca dla każdego podmiotu i organu w sferze prawnej. W myśl przepisu art. 73 w/w ustawy, skoro przejście prawa własności następuje z mocy prawa w określonej dacie - 1. 01.1999 r. - to w tym zakresie wyłączone jest nabywanie gruntów już zajętych pod drogi publiczne w trybie wszelkich umów cywilnoprawnych. Jak z powyższego wynika, kwestie związane z odszkodowaniem za przejętą nieruchomość (m.in. ustalenie podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania) nie stanowią elementu konstytutywnego decyzji wojewody i podlegają rozpoznaniu w postępowaniu w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania, prowadzonym przez starostę, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Uprawnionym podmiotem do wystąpienia z żądaniem ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, w trybie art. 73 ust. 4 powyższej ustawy, jest właściciel nieruchomości, który z dniem 1.01.1999 r. utracił prawo własności tej nieruchomości, tj. osoba, która w dniu 31. 12. 1998 r. była właścicielem nieruchomości, ujawnionym w księdze wieczystej. Nabycie przez J. M. w drodze umowy działu spadku i zniesienia współwłasności z daty [...] 2001 r. (akt notarialny Rep. A nr[...]) prawa własności przedmiotowej nieruchomości nie uprawnia do występowania z roszczeniem o odszkodowanie za całość nieruchomości w trybie art. 73 cytowanej ustawy. Z mocy bowiem w/w przepisu "nieruchomości pozostające w dniu 31.12. 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem l .01.1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego

za odszkodowaniem". Odszkodowanie przysługuje więc właścicielowi nieruchomości, który złoży w okresie od dnia I stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. wniosek o ustalenie odszkodowania. J. M. na skutek działu spadku stał się właścicielem działki ewid. nr 298/1 obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., w całości, po dniu 31. 12. 1998 r., nie jest jednak osobą, w stosunku do której zaistniał skutek prawny z mocy prawa, polegający na utracie własności tej działki z dniem 1. 01. 1999 r. w całości, lecz tylko do wysokości udziału (½ cz.). jaki posiadał w dniu 31.12.1998 r.. Ta okoliczność skutkuje odmową ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz J. M. za udział przenoszący połowę prawa własności przedmiotowej działki - stanowiącej w dniu 31. 12.1998 r ,w połowie własność spadkobierców T. S. z d. M. . tj. W. S., E. S. i A. S.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. M. podniósł, iż decyzja Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu z dnia [...] 2004 r. Nr [...] jest, w zakresie ustalenia właściciela działki nr 298/1 niezgodna z decyzją Wojewody M. z dnia [...] 2002 r., Nr [...] ", gdyż w chwili przejęcia przez Miasto K. - miasto na prawach powiatu, przedmiotowa działka stanowiła jego własność. Ponadto w piśmie z dnia [...] 2005 r., skierowanym do Wydziału Rozwoju Regionalnego M. Urzędu Wojewódzkiego. J. M. stwierdził, iż "ustalenie odszkodowania na rzecz W. S., A. S. i E. S. podważałoby ustalenia aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] 2001 r., dotyczącego umowy działu spadku i zniesienia współwłasności".

Rozpatrując złożone odwołanie oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie, Wojewoda M. stwierdził, iż zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu, z dnia[...] 2004 r. nr [...] należało uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, z innych powodów niż podniesione przez stronę w odwołaniu. Przedmiotowa decyzja została wydana w pierwszej instancji przez Dyrektora Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu. Równocześnie przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwala na stwierdzenie, iż podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania byłby Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta K., będący równocześnie stroną przedmiotowego postępowania. W przedmiotowej sprawie ma zastosowanie stanowisko wyrażone w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.05. 2003 r., sygn. akt OPS 1/03,ONSA 2003/4/115. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 par. 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników Urzędu Miasta. Wyłączenie osoby prezydenta miasta od udziału w postępowaniu czyni organ wykonawczy gminy niewładnym do działania. Jako organ administracji publicznej staje się on niezdolny do załatwienia sprawy (art. 26 par.3 k.p.a.). W tej sytuacji znajdą odpowiednie zastosowanie postanowienia art, 26 par. 2 k.p.a. Sprawa podlega załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta, a więc w sprawie zwrotu wywłaszczeń przez właściwego wojewodę, przy czym organ ten może wyznaczyć do rozpatrzenia sprawy inny podległy sobie organ. Pogląd prawny prezentowany w wyżej opisanej uchwale znajduje zastosowanie również w postępowaniu o ustalenie odszkodowana w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia z dnia 13.10.1998r. - przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w przypadku ustalenia przez prezydenta na prawach powiatu odszkodowania za nieruchomość stanowiąca obecnie własność miasta na prawach powiatu. Stosownie bowiem do brzmienia ust. 2 art. 92 ustawy z dnia 5.06.1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 z późn. zm.) - miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach określonych w ustawie, a zatem Prezydent Miasta K. - miasta na prawach powiatu, pełniący funkcje starosty, będzie podlegał wyłączeniu na zasadach określonych w k.p.a. gdyż nie może on orzekać o własności swojego miasta. W zaistniałej sytuacji postanowieniem z dnia [...] 2005 r., nr [...], Wojewoda M. wyznaczył Starostę K. do załatwienia sprawy ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość ozn. nr 298/1 zajętą pod drogę publiczną o kategorii drogi powiatowej - ul. [...] w K., przejętą z mocy prawa z dniem 1. 01, 1999 r. na własność Miasta K. - miasta na prawach powiatu. Wojewoda M. nie dokonał w tej sytuacji merytorycznej oceny decyzji oraz nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu J. M., ponieważ postępowanie w tej sprawie zostało przeprowadzone przez Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu, czyli przez organ podlegający wyłączeniu. Organ podlegający wyłączeniu traci prawną możliwość załatwienia konkretnej sprawcy, a dokonanie czynności postępowania, poza zakresem przypadków określonych w art. 24 par. 2 k.p.a., powoduje ich wadliwość.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., J. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej; naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, przez błędne ustalenie, iż organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy o odszkodowanie nie jest Prezydent Miasta K., a Wojewoda M., który wyznaczył do rozpatrzenia sprawy Starostę K., co miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie przepisów art. 4 pkt. 9b' w zw. z art. 129 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 92 ust. 2 oraz l pkt. 2 ustawy z dnia 5.06. 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz art. 24 par. l pkt. l i 4 w zw. z art. 26 par 2 k.p.a. Nadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 509 k.c. w zw. z art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13.10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną- przez odmowę przyznania skarżącemu pełnego odszkodowania tj. za utratę prawa własności całej nieruchomości a nie jedynie udziału o wielkości Vi, pomimo, że skarżącemu przysługiwało roszczenie o domaganie się powyższego odszkodowania w całości. Skarżący podniósł, że w dacie [...] 2001 r. dokonał w formie prawem przewidzianej tj. w postaci aktu notarialnego wraz z pozostałymi współwłaścicielami m. in. przedmiotowej działki, działu spadku wraz ze zniesieniem współwłasności. Umową tą został objęty cały majątek spadkowy po T. S., a strony umowy działały w dobrej wierze regulując kwestie związane ze zniesieniem współwłasności, gdyż Wojewoda stwierdził, iż nieruchomość ta przeszła na rzecz Miasta K. dopiero decyzją z dnia [...] 2002 r. Nie można więc przyjąć, że umowa zawarta między stronami przed ujawnieniem prawa własności miasta w księdze wieczystej nie wywiera między nimi żadnych skutków prawnych. Skoro w chwili zawierania umowy jej strony nie wiedziały, że działka do nich już nie należy, ale uzyskały prawo do odszkodowania to należało tłumaczyć umowę tak, aby najpełniej uwzględnić jej cel oraz wolę i zamiar stron. Oznacza ona, że zbywcy przenieśli na nabywcę tj. skarżącego roszczenie do odpowiedniego organu administracji o wypłatę odszkodowania, za należną własność. Organ administracji prowadzący postępowanie widział o treści umowy gdyż skarżący przedstawił ją w toku postępowania i na jej podstawie zażądał odszkodowania za całą działkę. Przelew wierzytelności przez właściciela jest w tej sprawie dopuszczalny i brak podstaw faktycznych i prawnych by skarżącemu odmawiać wypłaty należnego mu odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. potrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozostawiając rozstrzygnięcie do uznania Sądu ze względu na złożoność problemu i rozbieżności w doktrynie.

Pełnomocnik uczestników, a to: W. S., A. S. i E. S. na rozprawie w dniu [...] 2007 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że umowa o dział spadku i zniesienie współwłasności jest nieważna w części dotyczącej przedmiotowej działki, bowiem w dacie jej zawarcia przedmiotowa działka stanowiła własność miasta, więc nie można było nią rozporządzać. W zakresie tej działki umowa ma charakter o świadczenie niemożliwe. Ponadto uczestnicy złożyli także wniosek o przyznanie im odszkodowania za przejętą działkę pod drogę w grudniu 2004 r.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja narusza prawo.

W świetle naprowadzonych w uzasadnieniu decyzji Wojewody M. okoliczności nie budzi wątpliwości fakt, że działka ozn. nr 298/1 o pow. 0,0608 ha obr. 8 jedn. ewiden. K. m. K. została zajęta pod drogę publiczną o kategorii drogi powiatowej - ul. [...] w K. i stała się z mocy prawa własnością Miasta K. - miasta na prawach powiatu z dniem 1. 01. 1999 r., co zostało stwierdzone ostateczną decyzją Wojewody M. z dnia [...] 2002 r., Nr:[...], na podstawie której dokonano stosownego wpisu w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Właścicielem przedmiotowej działki obj. aktualnie księgą wieczystą nr Kw [...] jest Miasto K. - miasto naprawach powiatu.

Jak wynika z akt sprawy i co jest bezsporne w dniu [...] 2001 r. w Kancelarii Notarialnej /..../ przed notariuszem W. S. został zawarty akt notarialny do Rep A Nr [...] - umowa działu spadku i zniesienia współwłasności pomiędzy; J. M., W. S., A. S. i E. S. Umową tą m. in. została objęta działka ozn. nr 298/1, którą otrzymał w całości na własność J. M. będący dotychczas jej współwłaścicielem w połowie. Stosownego wpisu w Kw [...] obejmującej m. in. przedmiotową działkę dokonano w dniu [...] 2005 r., a zatem przed ujawnieniem wpisu prawa własności Miasta K.

Na tle powyższych okoliczności rysują się dwie zasadnicze kwestie będące przedmiotem kontrowersji, mianowicie:

l/ czy odmowa ustalenia odszkodowania i wypłaty odszkodowania za drugą połowę przedmiotowej działki jest zasadna wobec treści art. 73 ust. l ustawy z dnia 13.10. 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz; 21 czy Prezydent Miasta K. - miasta na prawach powiatu podlega wyłączeniu w spawie o ustalenie odszkodowania i jego wypłaty za działkę zajętą pod drogę publiczną o kategorii drogi powiatowej, którą nabyło z mocy prawa z dniem 1.01. 1999 r. Miasto K.

Rozważając powyższe trzeba mieć na uwadze, że postępowanie administracyjne o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu przejęcia po drogę publiczną działki ozn. nr 298/1 o pow. 0,0608 ha zostało wszczęte wskutek wniosku J. M., jako jej b. właściciela, złożonego w przewidzianym prawem terminie, w trybie przepisów art. 73 ustawy z dnia 13. 10. 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ./Dz. U. Nr 133, póz. 872 z późn. zm./. Przepis ten stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem l stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, za odszkodowaniem.(ust. 1), które będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach, za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia l stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r (ust 4). Podstawą zaś do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. l, jest ostateczna decyzja wojewody (ust.3).

Zgodnie zaś z przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz. U. z 2001 r. Nr 124, póz. 1361 z póżn. zm./, księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości ( art. l ust. l):Domniemywa się, ze prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje, W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych)

Analiza przytoczonych wyżej przepisów prowadzi do wniosku zgodnego z zawartym w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 7. 10, 2005 r. /sygn. akt I SA/Wa 1319/04 LEX nr 191265/ w analogicznej sprawie, że "dopóki w księdze wieczystej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nie zostanie ujawnione przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, możliwe jest zbycie takiej nieruchomości przez właściciela wpisanego w dziale II księgi wieczystej. Właścicielowi nieruchomości, w miejsce którego Skarb Państwa stał się właścicielem, którego prawo własności zostało ujawnione w księdze wieczystej na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (...) zostanie ustalone i wypłacone odszkodowanie, jeżeli wniosek o odszkodowanie złoży w okresie od dnia l stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. - co w niniejszej sprawie miało miejsce."

Umowa notarialna z dnia [...] 2001 r., o dziele spadku wraz ze zniesieniem współwłasności, (której organy prowadzące postępowanie odmawiają doniosłości prawnej) funkcjonuje w obrocie prawnym i wywołała określone w niej skutki w sferze cywilnoprawnej, kształtując zgodnie z wolą stron ich stosunki własnościowe. Przedmiotowa działka przypadła w całości skarżącemu J. M., który do dnia zawarcia umowy o dziale spadku wraz ze zniesieniem współwłasności - był jej właścicielem w połowie. Dopóki więc nie zostanie stwierdzona w postępowaniu przed sądem powszechnym nieważność tej umowy (o ile byłyby ku temu podstawy prawne), to należy respektować jej postanowienia. Oznacza to, że całość odszkodowania za przejętą pod drogę publiczną (ul.[...]) działkę należy ustalić i wypłacić jej właścicielowi, którego prawo było ujawnione w księdze wieczystej przed wpisem dokonanym na podstawie ostatecznej decyzji wojewody o przejściu na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego tej nieruchomości. Tym właścicielem, - jak wynika z odpisu z księgi wieczystej - był w tym czasie J. M. Uczestnicy; dawni współwłaściciele połowy tej nieruchomości, a to E. S., W. S. i A. S. stracili uprawnienie do ubiegania się o odszkodowanie z tytułu przejścia jej na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego wobec rozporządzenia swoim udziałem we współwłasności na rzecz skarżącego J. M.

Druga kwestia związana z wyłączeniem Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu od orzekania o wysokości i wypłacie odszkodowania w niniejszej sprawie nie znajduje uzasadnienia w jej okolicznościach. Trafnie podnosi skarżący, że nie ma zastosowania w niniejszej sprawie przywołana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewody uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.05.2003 r. /OPS 1/03, ONSA 2003/4/115/, gdyż nie przystaje ona do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. Uchwała ta dotyczy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest bowiem ustalenie i wypłata odszkodowania za przejętą z mocy prawa (art. 73 ust. l ustawy z dnia 13.

10. 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną), nieruchomość pod drogę publiczną. Właściwym przeto organem do ustalenia wysokości odszkodowania i jego wypłaty z mocy przepisów art. 4 pkt. 9b' w związku z art. 129 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami i z mocy art. 73 ust. 2 powołanej wyżej ustawy - Przepisy wprowadzające /..../jest Prezydent Miasta K. Nie było więc potrzeby wyznaczania Starosty Krakowskiego do załatwienia sprawy ustalenia odszkodowania za przejętą działkę.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdzając naruszenia wymienionych wyżej przepisów postępowania i prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy orzekł jak w sentencji wyroku uchylając na podstawie art. 145 par. l pkt l lit. " a" i "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wszystkie decyzje wydane w tej sprawie oraz postanowienie "o wyznaczeniu Starosty K.". Takie rozstrzygnięcie sięgające w głąb sprawy jest w tym przypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia w myśl art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stosownie do przepisów art. 73 ust. 5 ustawy-Przepisy wprowadzające /...../ oraz art.. 130 i 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.