Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 35/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

S.S. (zw. dalej Skarżący, Strona) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (zw. dalej Dyrektor IS) z dnia [...] listopada 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (zw. dalej Naczelnik US) z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe wydały orzeczenia uwzględniając następujący stan faktyczny i prawny:

Skarżący wnioskiem z dnia [...] lutego 2007 r. wystąpił do Naczelnika US

o umorzenie powstałych zaległości podatkowych wynikających z upomnienia z dnia [...] października 2007 r. nr [...]. Wnosząc o powyższe wskazał, że nie posiada środków na zapłatę podatku, gdyż nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada majątku, a z powodu długotrwałej choroby nie jest w stanie podjąć pracy.

Pismem z dnia [...] listopada 2007 r. organ I instancji wezwał S.S. do sprecyzowania żądania w zakresie określenia rodzaju wnioskowanego zobowiązania podatkowego oraz określenia wnioskowanej pomocy publicznej i złożenia zaświadczeń lub informacji o uzyskanej pomocy, a także dokumentów potwierdzających zasadność zastosowania wnioskowanej ulgi wraz z oświadczeniem o sytuacji rodzinnej, materialnej i finansowej.

W odpowiedzi na w/w wezwanie, Skarżący poinformował, że wniósł o umorzenie zobowiązania podatkowego określonego w upomnieniu z dnia [...] października 2007 r. nr [...], z uwagi na przedawnienie zaległości. W związku z powyższym, w jego ocenie, zbędne jest składanie dokumentów dotyczących udzielenia pomocy publicznej.

Pismem z dnia [...] grudnia 2007 r. organ ponownie wezwał Stronę do przedłożenia dokumentów i wyjaśnień wyszczególnionych w wezwaniu z dnia [...] listopada 2007r. nr [...], wyjaśniając jednocześnie, że wnioskowane przez niego zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu. Wskazał ponadto, że stosownie do art. 70 § 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – zw. dalej Ordynacja podatkowa), nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie S.S., pismem z dnia [...] grudnia 2007 r. wniósł o umorzenie wszystkich jego zaległości podatkowych w ramach pomocy na restrukturyzację.

Organ podatkowy pismem z dnia [...] stycznia 2008 r., po wyjaśnieniu Stronie procedur związanych z restrukturyzacją zaległości podatkowych, poinformował

o możliwości zmiany wnioskowanej pomocy w zakresie restrukturyzacji na inną formę pomocy.

Strona w piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r. zawiadomiła organ podatkowy, że zmienia swój wniosek na pomoc w ramach pomocy de minimis.

W związku z powyższym Naczelnik US pismem z dnia [...] lutego 2008 r. wezwał Skarżącego do usunięcia braków w złożonym wniosku, m.in. do złożenia zaświadczeń

o uzyskanej pomocy de minimis otrzymanej w okresie obejmującym bieżący rok kalendarzowy oraz dwa poprzedzające go lata kalendarzowe albo oświadczenia

o niekorzystaniu z pomocy de minimis w tym okresie.

Z kolei, pismem z dnia [...] marca 2008 r. S.S. wyjaśnił, że wnosi

o całkowite umorzenie zadłużenia - całej zaległości podatkowej. Ponadto oznajmił, że zaległość podatkowa powstała, ponieważ kupował towar od kontrahentów, którzy nie podawali swoich prawdziwych danych, w wyniku czego nie mógł rozliczyć podatku VAT. Poza tym po wielu latach została ujawniona nieprawidłowość związana z tymi firmami, w wyniku czego został obciążony bardzo wysokimi odsetkami. Jednocześnie Strona oświadczyła, że choruje i w związku z tym ponosi koszty leczenia, a prowadzona przeciwko niemu egzekucja odbierze środki na leczenie. Podatnik oznajmił, że nie otrzymał dotychczas żadnej pomocy de minimis. Ponadto dodał, iż znajduje się

w trudnej sytuacji finansowej, co jego zdaniem, potwierdzają dokumenty podatkowe znajdujące się w Urzędzie Skarbowym

Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Naczelnik US odmówił Skarżącemu umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w kwocie 208,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 327,00 zł i za 2003 r. w kwocie 47,70 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 21,00 zł oraz w podatku od towarów i usług za miesiące marzec, kwiecień, lipiec, sierpień i listopad 1996 r., grudzień 1999r. oraz styczeń, luty, maj, czerwiec, lipiec, sierpień i październik 2000r. w kwocie 24.220,50 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 73.470,00 zł.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył odwołanie,

w którym wniósł o uchylenie w/w decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia i uwzględnienie jego wniosku. W odwołaniu Strona odniosła się do stwierdzeń zawartych w w/w decyzji Naczelnika US dotyczących braku możliwości ustalenia sytuacji finansowej i materialnej podatnika stwierdzając, że organ podatkowy dysponował rozległym materiałem, na podstawie którego bez wątpienia można było ustalić jej sytuację.

Rozpatrując sprawę w wyniku odwołania Skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej

decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie nie zawierało rzetelnej analizy prawnopodatkowej stanu faktycznego w kontekście art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, Naczelnik US decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] odmówił umorzenia wnioskowanych zaległości podatkowych.

W motywach uzasadnienia w pierwszej kolejności powołał przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w myśl, którego organ podatkowy, na wniosek podatnika,

z zastrzeżeniem art. 67b w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

W uzasadnieniu organ I instancji w sposób wyczerpujący opisał ustalenia dotyczące sytuacji rodzinnej, finansowej Skarżącego, prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, podkreślając jednocześnie, że pomimo ciążącego na wnioskodawcy obowiązku wykazania dowodów wskazujących na zastosowanie ulgi, Skarżący tego nie dopełnił.

Na podstawie zgromadzonego w toku prowadzonego postępowania materiału dowodowego ustalono, że Skarżący od [...] grudnia 1990 r. w miejscu zamieszkania prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu hurtowego i detalicznego (za lata 2006-2008 składał "zerowe" zeznania podatkowe). W piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. Skarżący wyjaśnił, że pozostaje w związku małżeńskim, a od 1998 r. ma zniesioną wspólność majątkową małżeńską. Wraz z 14-letnim synem Przemysławem uczniem gimnazjum (drugi 23-letni syn Szymon - pozostaje na własnym utrzymaniu) prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Podał ponadto, że pobiera zasiłek rodzinny na syna

w wysokości 64 zł miesięcznie, utrzymuje się z prac dorywczych, z których dochody wynoszą 700 zł miesięcznie. Wyjaśnił, że kilka razy w miesiącu pracuje na targach, sprzedając artykuły przemysłowe, lecz w związku z tą pracą nie posiada żadnych dokumentów.

Następnie w piśmie z dnia [...] maja 2009r. oświadczył, że pracuje dorywczo w ramach sprzedaży artykułów przemysłowych bez jakiejkolwiek umowy z wynagrodzeniem od 300 zł do 500 zł miesięcznie, a sprzedaży nie dokonuje w ramach działalności gospodarczej. Podatnik poinformował, że również żona utrzymuje się z prac dorywczych, nie wyjaśniając jednak jakiego rodzaju są to prace i w jakiej wysokości uzyskiwane są dochody oraz posiada lokal przeznaczony na działalność gospodarczą położony w [...], nie przedstawił jednak żadnego dokumentu potwierdzającego tytuł prawny żony do tego lokalu.

S.S. mieszka we własnym domu położonym się we wsi [...], w którym również mieszka jego żona, ponosząc następujące miesięczne opłaty: energia elektryczna ok. 183 zł, telefon 74 zł, podatek od nieruchomości 60 zł. Łącznie stałe miesięczne wydatki S.S. na podstawie przedłożonych dowodów wpłat kształtują się na poziomie 317 zł, jednak faktyczna kwota jest znacznie wyższa z uwagi na harmonogramy spłaty kredytów.

Z decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2009r. wynika, że do prowadzenia działalności gospodarczej wykorzystywane jest pomieszczenie o pow. 20 m². Strona nie przedstawiła innych dokumentów potwierdzających ponoszone koszty utrzymania.

Jak ustalono, Strona jest w posiadaniu samochodu osobowego marki [...]. rok prod. 2003, który został nabyty w kredycie bankowym z dnia [...] października 2006r. Kwota kredytu zaciągnięta na zakup samochodu wynosiła 56.616,61 zł. w tym cena zakupu samochodu 49.898 zł. Strona nie przedstawiła jednak dowodów świadczących

o spłacaniu rat powyższego kredytu. Składki ubezpieczeniowe samochodu wynoszą rocznie 1 .644 zł i płatne są w ratach. Podatnik oświadczył, iż z uwagi na korzystanie

z samochodu przez żonę oraz dorosłego syna, osoby te partycypują w kosztach jego utrzymania.

Ponadto Skarżący przedstawił zaświadczenie o stanie zdrowia wystawione w dniu

[...] lutego 2007 r., z którego wynika, iż Strona pozostaje pod opieką internistyczną, ze względu na rozpoznaną chorobę nadciśnieniową i cukrzycę. Strona do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie przedstawiła aktualnych zaświadczeń o stanie zdrowia. Oznajmiła jedynie, że nie ma orzeczonej niepełnosprawności i jest w trakcie gromadzenia dokumentacji o przyznanie renty. Ponadto oświadczyła, że korzysta prywatnie z rehabilitacji, za którą płaci rodzina.

Dodatkowo oświadczyła, że nie korzysta i nie korzystała z pomocy opieki społecznej

i przedstawiła zaświadczenie wystawione przez OPS potwierdzające, iż wraz z żoną nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej.

S.S. oświadczył ponadto, że posiada zadłużenie w [...] z tytułu kredytu obrotowego zaciągniętego w 1993 r. oraz zadłużenie wobec ZUS-u w wysokości 30.000 zł. Według tytułów wykonawczych zaległości wobec ZUS-u wynoszą 40.409,34 zł plus odsetki i koszty, ponadto posiada zaległe zobowiązania wobec Gminy z tytułu podatku od nieruchomości w wysokości 2.776,40zł plus odsetki i koszty oraz zaległy mandat karny w kwocie 500 zł, które to zobowiązania egzekwowane są przez Naczelnika US. Strona nie przedstawiła zaświadczenia od Komornika Sądowego potwierdzającego stan zadłużenia ani innych dokumentów potwierdzających posiadane niespłacone zobowiązania mimo wezwań organów do ich przedłożenia. Na podstawie akt podatkowych ustalono, że małżonka Skarżącego – J. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu w [...]. W zeznaniu podatkowym za 2008 r. nie wykazała żadnych dochodów.

Ustalono również, że syn Skarżącego – S. uzyskuje dochody z tytułu najmu,

w zeznaniu za 2008r. wykazał dochód z tego tytułu w wysokości 12.000 zł i jako adres zamieszkania również wskazuje [...].

W odwołaniu, wniesionym z zachowaniem ustawowego terminu, Skarżący, nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem, wniósł o jego zmianę poprzez wydanie decyzji zgodnej z jego wnioskiem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W jego uzasadnieniu podkreślił, iż argumenty organu wykazane w zaskarżonej decyzji, w szczególności te o nieprzedstawieniu wymaganych dokumentów niezbędnych do oceny sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, są bezzasadne.

W jego ocenie wszystkie te dokumenty znajdowały się w posiadaniu organu podatkowego, więc nie było konieczności ich przedkładania przez Stronę. Zaś aktualnego zaświadczenia o stanie zdrowia nie mógł przedłożyć, z uwagi na dodatkowe koszty związane z jego uzyskaniem (wizyta u lekarza), które musiałby ponieść.

W złożonym odwołaniu, odniósł się także do faktu nabycia w 2006 r. w kredycie bankowym samochodu marki [...], wyjaśniając, że został on zakupiony w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Z uwagi jednak na wypadek drogowy, jego sprzedaż nie jest możliwa, gdyż w ocenie Skarżącego, nie uzyska on kwoty odpowiadającej wartości samochodu, więc obecnie wykorzystywany jest przez członków jego rodziny

Po rozpatrzeniu zarzutów zawartych w odwołaniu Dyrektor IS decyzją z dnia

[...] listopada 2009 r nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając w pełni stanowisko organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał na fakt, iż instytucja umorzenia zaległości podatkowych zawarta w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej jest instytucją nadzwyczajną. Użyte przez ustawodawcę słowo "może" oznacza, iż organowi podatkowemu w zakresie przyznawania indywidualnych ulg powierzono prawo do działania wg tzw. uznania administracyjnego. Granice tego uznania wyznacza z jednej strony, ważny interes podatnika, z drugiej zaś "interes publiczny". Oba te sformułowania są nieostre, a ich treść winna być oceniana w okolicznościach konkretnej sprawy. Aby umorzyć zaległości, odsetki za zwłokę, muszą wystąpić pewnego rodzaju zdarzenia lub okoliczności, które organ podatkowy uzna w danym indywidualnym przypadku za zasługujące na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga również to, że nawet stwierdzenie przez organ podatkowy wystąpienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" nie zobowiązuje ten organ do wydania decyzji czyniącej zadość wnioskowi strony, bowiem uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Bowiem zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie z obowiązku ich regulowania, w szczególności w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, gdzie na podatniku ciąży obowiązek wykazania się starannością i rozwagą w podejmowaniu decyzji handlowych oraz odpowiedzialnością za prawidłowe przekazywanie należności do Skarbu Państwa. Z tego też powodu wszelkie ulgi, stanowiące wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, powinny być udzielane w oparciu o zasady legalności, gospodarności i celowości jedynie w wyjątkowych przypadkach.

Jednocześnie podkreślił, iż występując o zastosowanie powyższej instytucji jaką jest umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowych, podatnik winien wskazać dowody potwierdzające zagrożenie jego egzystencji i jego rodziny lub innego interesu w przypadku odmowy umorzenia powstałej zaległości podatkowej.

Ponadto, organ II instancji w całości podzielił ustalenia poczynione przez Naczelnika US w zakresie sytuacji finansowo-materialnej Skarżącego, uznając ją owszem za trudną i ciężką (wskazuje na to między innymi długotrwała choroba Skarżącego, brak stałego zatrudnienia, niskie dochody uzyskiwane jedynie z prac dorywczych), jednak w niewystarczającym stopniu do zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz

w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę. Podstawową kwestią jest to, iż sama strona, pomimo ciążącego na niej obowiązku, w żadnym razie nie dowiodła, że zaległość podatkowa wynikła z przyczyn niezależnych od jej woli i postępowania. Co więcej, przedmiotowe zaległości nie są jedynymi zaległościami S.S., z tym że pozostali wierzyciele nie egzekwują swoich należności.

Wskazał nadto, że w toku prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania Skarżący uregulował zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r. Ponadto w dniu [...] września 2008 r. zapłacił mandat wymierzony

w postępowaniu karnym skarbowym w wysokości 100 zł oraz koszty egzekucyjne

w kwocie 17,40 zł.

W skardze wniesionej na powyższe rozstrzygnięcie, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucił organowi odwoławczemu dowolną ocenę materiału dowodowego poprzez odmowę umorzenia zaległości, mimo uznania jego sytuacji za ciężką.

W uzasadnieniu Strona krytycznie odniosła się także do argumentów zawartych

w zaskarżonym rozstrzygnięciu, a dotyczących sugestii wskazujących na możliwość prowadzenia przez nią niezalegalizowanych interesów i uzyskiwania z tego tytułu dochodów.

Dyrektor IS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując

w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przedmiotem sporu sądowoadministracyjnego jest negatywnie rozpoznany przez organy podatkowe obu instancji wniosek Skarżącego o umorzenie zaległości podatkowej.

Podstawę materialnoprawną tych rozstrzygnięć stanowił przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Stosownie do tej regulacji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Użyte w powyższym przepisie zwroty "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" odnoszą się do hipotezy normy i nie są względem siebie przeciwstawne, co oznacza, że nie dokonuje się oceny, który interes ma w danej sprawie decydujące znaczenie, występowanie chociażby jednego z nich uprawnia do udzielenia przedmiotowej ulgi. O istnieniu ważnego interesu podatnika, jak podnosi się

w literaturze przedmiotu, nie decyduje jego subiektywne przekonanie o tym, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym "ważny interes podatnika" definiuje się jako sytuację, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków doszło do znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych.

Definiując kolejną przesłankę zastosowania przedmiotowej ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. istnienia "interesu publicznego", należy wskazać, iż przez pojęcie "interesu publicznego" doktryna rozumie dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp.

Analiza cytowanego wyżej przepisu wskazuje, że decyzje organów

w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter tzw. uznania administracyjnego. Stwierdzenie istnienia którejkolwiek lub obu łącznie ustawowych przesłanek odstąpienia przez organ podatkowy od pobrania należnego podatku,

w żadnym razie nie nakłada na ten organ automatycznego obowiązku orzeczenia

o umorzeniu przedmiotowych należności, na co bez wątpienia wskazuje zwrot "może" zastosowany przez prawodawcę w w/w przepisie. To oznacza, że normodawca pozostawił wyłącznie organom podatkowym możliwość wyboru konsekwencji prawnej.

Jeżeli zatem postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie to samo wyprowadzenie z takiej oceny konkluzji, co do zasadności wniosku wobec braku dających się zobiektywizować kryteriów normatywnych, jest natury słusznościowej, która uchyla się spod kontroli sądu administracyjnego. Innymi słowy, dla tego typu postępowań znamiennym jest, iż kognicja sądu nie wkracza bezpośrednio w zakres owego uznania organów podatkowych.

Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje więc samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie, które jest wynikiem dokonania przewidzianego prawem wyboru będącego "uznaniem administracyjnym", specyficzną konstrukcją prawną pozwalającą organowi na wybór konsekwencji prawnych powstania sytuacji, do której odnosi się dyspozycja normy prawnej. Zatem sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania, czy pobór podatku powinien być zaniechany wskutek umorzenia zaległości podatkowej, lecz do badania czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych, w tym zbadania wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i ich oceny w świetle ustawowych przesłanek umorzenia oraz powinności ujęcia tej oceny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania w sposób kompleksowy zgromadzono materiał dowodowy, przy czym, co należy podkreślić, w zasadniczej części przez organ, i przeprowadzono wnikliwą analizę zebranych w trakcie postępowania dokumentów. Za słuszne uznać należy wielokrotne wzywanie Skarżącego przez organ I instancji do uzupełnienia postępowania dowodowego w zakresie aktualnej sytuacji majątkowej strony. Działaniem tym organ potwierdził swoje dążenie do przeprowadzenia pełnej oceny stanu sprawy.

Na podstawie zgromadzonych materiałów, organy nie uznały jednakże sytuacji majątkowej i osobistej Strony jako wyjątkowej, zagrażającej w szczególności jego egzystencji. Zdaniem Sądu, ocena ta była przeprowadzona w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jak też uwzględniała przyjętą w orzecznictwie wykładnię przepisów dotyczących przyznawania przywilejów podatkowych, w szczególności

w postaci umorzenia zaległości podatkowych i mieściła się w ramach przyznanego organom podatkowym uznania administracyjnego.

W motywach rozstrzygnięcia, organ zwrócił uwagę na wszelkie aspekty sprawy: prowadzenie przez Skarżącego od 1990 r. działalności gospodarczej, przyczyn powstania zaległości podatkowych, rodzaju, charakteru i wysokości podatków objętych żądaniem, wysokości uzyskiwanych przez niego przychodów - oczywiście na tyle na ile pozwolił sam Skarżący, aktualną sytuację życiową i majątkową Skarżącego i członków jego rodziny (tj. wypadek samochodowy, długotrwała choroba).

Wynik powyższej oceny, mimo iż niezgodny z oczekiwaniami Strony nie może

w żadnym razie oznaczać, iż przeprowadzone postępowanie było niezgodne

z obowiązującymi przepisami.

W rozpatrywanej sprawie, organy podatkowe obu instancji trafnie rozważyły argumenty Skarżącego w odniesieniu do wystąpienia przesłanek uzasadnionego "ważnego interesu podatnika", nie pomijając jednak "interesu publicznego". Wskazuje na to zarówno sposób, jak też charakter prowadzenia postępowania wyjaśniającego

w danej sprawie. Organy doszły do zgodnego przekonania, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej, która to ulga polega na całkowitej rezygnacji z należnych Budżetowi Państwa zobowiązań podatkowych. Orzecznictwo w zakresie przyznania tego rodzaju ulg wskazuje wprost, że dopóki istnieje możliwość wyegzekwowania należności podatkowej, nie jest możliwe jej umorzenie. Organy podatkowe są tylko wierzycielem Skarbu Państwa zobowiązanym do poboru podatków, dlatego też zwalnianie z ich zapłaty odbywa się sporadycznie w przypadkach stwierdzenia, iż podatnik bez pomocy Państwa nie jest

i nie będzie w stanie jej uregulować. Brak aktualnie możliwości finansowych strony na uregulowanie zaległości podatkowej w żadnym razie nie stanowi o konieczności udzielenia ulgi.

Kontynuując, wierzyciel - Skarbu Państwa został obciążony również obowiązkiem respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa (a nie tylko samego Skarżącego) takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie wszystkich obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, tym bardziej, że sprawa dotyczy odstępstwa od generalnej zasady ustawowego obowiązku płacenia podatków w sposób i terminach przewidzianych przez prawo.

W ocenie Sądu, podkreślenia wymaga również fakt, iż zaległość podatkowa S.S. nie powstała w związku ze szczególnymi zdarzeniami niezależnymi od sposobu postępowania strony, bądź spowodowanymi działaniami czynników, na które strona nie miała wpływu, lecz wynika ona z uchylania się od powszechnego obowiązku uiszczania podatków w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Zgodnie zaś z przyjętą linią orzecznictwa, ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą ponosi podatnik, to on winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału państwa. W interesie samego podmiotu leży taki wybór rodzaju działalności, sposobu i zakresu jej prowadzenia, podejmowanych działań, aby zminimalizować czy wręcz wyeliminować ujemne skutki finansowe związane z prowadzoną działalnością. Niepowodzenia w jej prowadzeniu,

w szczególności konsekwencje złego doboru kontrahentów, którzy go oszukali, nie mogą skutkować umorzeniem zaległości i przerzuceniem odpowiedzialności na Skarb Państwa.

Co więcej, podatek od towarów i usług podatek od towarów i usług, (stanowiący aż 99,37% zaległości, której dotyczył rozpatrywany wniosek o umorzenie) jest podatkiem specyficznym i skonstruowanym w taki sposób, że faktycznie płaci go odbiorca towaru lub usługi. Sam podatnik jest natomiast obowiązany jedynie do jego odprowadzenia na właściwy rachunek urzędu skarbowego, gdyż nie jest on przychodem firmy prowadzącej działalność gospodarczą.

Nie bez znaczenia dla podjętego przez organy orzeczenia, o czym również zaznaczono w zaskarżonej decyzji, było posiadanie przez Skarżącego znacznych zobowiązań wobec innych wierzycieli, w tym również Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Owszem, Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ale umorzenie zaległości podatkowych nie zmieni jej w radykalny sposób, w szczególności nie pozwoli jemu, jak oświadczył, na rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej "z czystą kartą".

Również wpływ choroby Skarżącego na jego sytuację materialną został prawidłowo oceniony w decyzjach organów podatkowych obu instancji. Skarżący oświadczając, że nadal choruje (co jest wynikiem wypadku drogowego któremu uległ), mimo żądań organów podatkowych nie przedstawił aktualnego zaświadczenia o stanie swego zdrowia. Trudno było więc ustalić, jaki jest jego stan zdrowia na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, a tym samym jaki ma on rzeczywisty wpływ na ewentualne podjęcie przez Skarżącego pracy zarobkowej. Brak informacji od podatnika w tym zakresie, w świetle innych ustaleń, pozwolił słusznie na przyjęcie zawartego

w zaskarżonej decyzji stanowiska.

Podsumowując, należy stwierdzić, że prowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie podatkowe, którego uwieńczeniem jest zaskarżona decyzja było prowadzone zgodnie z zasadami prawa, do przestrzegania których organy zobowiązane były mocą przepisów ordynacji podatkowej.

Mając więc na względzie fakt, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; ani też innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw, tj. przesłanek określonych w art.145 §1 pkt1 lit. a) oraz c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sąd, na podstawie art.151 tej ustawy - skargę oddalił.

Sędzia WSA Sędzia WSA Sędzia WSA

Alina Rzepecka Anna Juszczyk-Wiśniewska Dariusz Skupień