Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1225/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-12 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odrzucono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1225/16 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.


UZASADNIENIE

M. S. wnioskiem z 1 lutego 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2016 r., nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej.

Postanowieniem z 10 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1225/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że choć wnioskodawca podaje, że jest osobą ubogą i nie osiąga jakiegokolwiek dochodu, to jednak jest on uprawniony do świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego przyjęcia odmawia. Referendarz powołał się w tym zakresie na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2016 r. (k. 2631), potwierdzające, że skarżący od dnia 1 października 1998 r. nabył uprawnienia do renty z tytułu niezdolności do pracy, lecz odmówił przyjmowania tego świadczenia.

W ocenie referendarza okoliczność, że skarżący nie pobiera należnego mu świadczenia, nie zmienia to faktu, iż uprawnienie takie posiada - a tym samym jest w stanie ponieść koszt ustanowienia adwokata.

Jednocześnie referendarz sądowy stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", bowiem wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku ponoszenia tych kosztów z mocy ustawy w myśl art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Powyższe orzeczenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 marca 2017 r.

W dniu 16 marca 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw skarżącego od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu pisma wskazał, że Sąd nigdy nie wyjaśnił, na jakiej podstawie przyznana została skarżącemu ww. renta.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie zaś do art. 245 § 1-3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., zgodnie z którym strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Słusznie zatem referendarz sądowy uznał, że rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu na mocy art. 249a P.p.s.a.

Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata stwierdzić należy, że referendarz dokonał prawidłowej oceny, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie.

W złożonym urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy M. S. wskazał, że jest bez środków do życia i nie osiąga jakiegokolwiek dochodu (nie przysługuje mu renta, emerytura, jakikolwiek zasiłek, jak również nie posiada oszczędności), to jednak wnioskodawca uprawniony jest do świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Uprawnienie do renty z tytułu niezdolności do pracy nabył on w 1998 r. na stałe. Świadczenie to od daty przyznania jest zawieszone z powodu odmowy przyjęcia (pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych). Sądowi z urzędu wiadome jest przy tym, że zgromadzone (niepobrane) świadczenie przekracza kwotę [...] zł. Istotne jest również, że wnioskodawca jest świadomy, że została przyznana mu renta z tytułu niezdolności do pracy. Okoliczność, że nie pobiera należnego mu świadczenia jest wyborem osoby uprawnionej. Nie zmienia to jednak faktu, że uprawnienie takie posiada.

W świetle powyższego nie można uznać, że M. S. jest osobą pozbawioną środków do życia oraz nie jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego - ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć natomiast zastosowanie jedynie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. M. S. z własnej woli nie odbiera przysługującego mu świadczenia rentowego.

Nie można zatem przyjąć, że M. S. znajduje się w złej sytuacji materialnej z przyczyn od niego niezależnych. Nie istnieją bowiem jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające odebranie należnego mu świadczenia. Zdaniem Sądu instytucja prawa pomocy nie może mieć zastosowania wobec osób, które – jak wnioskodawca - świadomie i celowo nie przyjmują przysługujących im świadczeń pieniężnych. Sytuacji skarżącego – uprawnionego do odebrania świadczenia w tak znacznej wysokości - nie można utożsamiać z sytuacją majątkową osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. Przyznanie prawa pomocy w takiej sytuacji stanowiłoby w istocie niczym nieuzasadnione przeniesienie na budżet państwa negatywnych skutków decyzji skarżącego o niepodejmowaniu przysługującego mu świadczenia.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.