Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1309/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 133 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a, par. 9 ust. 5
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. W. (dawniej W.) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW); oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. W. d. W. (zwanego dalej: skarżącą) decyzją z [...] kwietnia 2011 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymał w mocy decyzję z [...] listopada 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym:

[...] czerwca 2004r. J. W. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, zwanej dalej płatnością "ONW 2004". Strona do płatności ONW 2004 zgłosiła działki rolne o łącznej powierzchni 59,12 ha, zlokalizowane na działce ew. o nr [...] w obrębie ewidencyjnym T. oraz na działce ew. nr [...] w obrębie ewidencyjnym T.

Decyzją z [...] stycznia 2005 r. o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W. przyznał Stronie płatność ONW 2004 w wysokości 9766,24 zł. Powierzchnia, do której przyznano płatność wynosiła 59,12 ha. Płatność wyrażona w powyższej decyzji została zrealizowana na rachunek bankowy Strony w dniu 9 marca 2005 r.

W dniu [...] maja 2005 r. J. W. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, zwanej dalej płatnością "ONW 2005". Strona do płatności ONW 2005 zgłosiła działki rolne o łącznej powierzchni 59,12 ha, na którą składają się działki rolne zlokalizowane na działce ew. nr [...] oraz [...].

Decyzją z [...] stycznia 2006 r. o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W., przyznał Stronie płatność ONW 2005 w wysokości 9766,24 zł. Powierzchnia, do której przyznano płatność wynosiła 59,12 ha. Płatność wyrażona w powyższej decyzji została zrealizowana na rachunek bankowy Strony w dniu 27 lutego 2006 r.

W dniu [...] maja 2006 r. J. W. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006, zwanej dalej płatnością "ONW 2006". Strona do płatności ONW 2006 zgłosiła działki rolne o pow. 59,12 ha, na którą składają się działki rolne zlokalizowane na działce ew. nr [...] oraz [...].

Na mocy decyzji z [...] grudnia 2006r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W. naliczył Stronie płatność ONW 2006 w wysokości 9766,24 zł. Powierzchnia, do której przyznano płatność wynosiła 59,12 ha. Płatność wyrażona w powyższej decyzji została zrealizowana na rachunek bankowy Strony w dniu 22 stycznia 2007 r.

Dnia [...] maja 2007 r. J. W. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007, zwanej dalej płatnością "ONW 2007". Strona do płatności zgłosiła działki rolne o pow. 59,12 ha, na którą składają się działki rolne zlokalizowane na działce ew. nr [...] oraz [...].

W celu zweryfikowania zadeklarowanych przez producentkę danych we wniosku, w dniu [...] sierpnia 2007r., w gospodarstwie została przeprowadzona kontrola, podczas której inspektorzy terenowi potwierdzili deklarację producenta rolnego.

Organ prowadzący postępowanie wydał decyzję z [...] czerwca 2008r., w której naliczył Stronie płatność ONW 2007 w wysokości 9766,24 zł. Powierzchnia, do której przyznano płatność wynosiła 59,12 ha. Płatność wyrażona w powyższej decyzji została zrealizowana na rachunek bankowy Strony w dniu 30 czerwca 2008 r.

Następnie J. W. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008, zwanej dalej płatnością "ONW 2008". Strona do płatności zgłosiła działki rolne o pow. 59,12 ha, na którą składają się działki rolne zlokalizowane na działce ew. nr [...] oraz [...].

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W. w decyzji z [...] stycznia 2009r. naliczył Stronie płatność ONW, zwanej dalej płatnością "ONW 2008" w wysokości 9766,24 zł. Powierzchnia, do której przyznano płatność wynosiła 59,12 ha. Płatność wyrażona w powyższej decyzji została zrealizowana na rachunek bankowy Strony w dniu 19 lutego 2009 r.

W kampanii 2009 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W. wpłynął wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009, zwanej dalej płatnością "ONW 2009". Strona do płatności zgłosiła działki rolne o pow. 59,12 ha, na którą składają się działki rolne zlokalizowane na działce ew. nr [...] oraz [...].

Następnie strona złożyła zmianę do wniosku. Z uwagi na błędną deklarację działki ew. nr [...] J. W. w dniu [...] grudnia 2009r. złożyła korektę wniosku, w której zmieniła obręb ewidencyjny działki na T.

W trakcie prowadzonego postępowania organ ustalił, że o płatności do działki ew. nr [...], zlokalizowanej w obrębie T. oraz do działki ew. nr [...], zlokalizowanej w obrębie ewidencyjnym T., wystąpiła oprócz strony także spółka A. reprezentowana przez C. W. W wyniku powyższego ustalono, że w roku 2009 faktycznym użytkownikiem spornych działek była spółka A., będąca jednocześnie ich właścicielem.

W odpowiedzi na powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W. decyzją z [...] lutego 2010r. odmówił J. W. przyznania płatności ONW na rok 2009 i nałożył sankcje w wysokości 9 766,24 zł., potrącane z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Od powyższej decyzji strona nie złożyła odwołania.

W dniu [...] lutego 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W., działający na podstawie upoważnienia Prezesa ARiMR, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych J. W., na mocy decyzji z [...] stycznia 2005 r., decyzji z [...] stycznia 2006 r., decyzji z [...] grudnia 2006 r. oraz decyzji z [...] czerwca 2008r. i decyzji z [...] stycznia 2009r. o przyznaniu płatności ONW wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W., działając z upoważnienia Prezesa ARiMR wydał decyzję z [...] listopada 2010 r., na mocy której ustalił J. W. nienależnie pobrane płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 48 831,20 zł.

Od powyższego rozstrzygnięcia J. W. złożył dnia [...] listopada 2010 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją [...] kwietnia 2011 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Prezes ARiMR wskazał, że wypłacone nienależnie J. W. środki publiczne za rok 2004-2006 z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy, natomiast środki publiczne za rok 2007-2008 z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy.

Prezes ARiMR wyjaśnił również, że w niniejszej sprawie J. W. zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za jaką otrzymała pierwszą płatność z tytułu ONW, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej pomocy tj. na areale 59,12 ha. W związku z tym, jak podkreślił organ II instancji że pierwsza płatność z zakresu ONW została beneficjentowi wypłacona w dniu 9 marca 2005r., strona została zobligowana do kontynuowania podjętego zobowiązania ONW do 9 marca 2010r. Natomiast, co wskazał Prezes ARiMR producentka rolna w okresie trwania zobowiązania zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na całej powierzchni objętej przedmiotowym zobowiązaniem.

J. W., jak ustalił organ II instancji zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na działkach objętych zobowiązaniem ONW, z powodu rozwiązania umowy dzierżawy przez wydzierżawiającego. Rozwiązanie umowy dzierżawy, co wskazał Prezes ARiMR skutkujące zaniechaniem prowadzenia przez stronę działalności rolniczej, nastąpiło w dniu 12 marca 2009r. O zaistniałej okoliczności strona nie zawiadomiła organu, który powziął tę informację dopiero na etapie prowadzonego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia faktycznego użytkownika spornych działek. Dalej w treści uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że strona pomimo rozwiązania umowy złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2009, a nawet w dniu [...] grudnia 2009r., nie będąc faktycznym użytkownikiem, złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR korektę wniosku w zakresie działki ewidencyjnej nr [...], w której zmieniła jednie błędnie wpisany we wniosku obręb ewidencyjny, pozostawiając powierzchnię gruntów rolnych 31,69 ha.

W przedmiotowej sprawie, jak wyjaśnił Prezes ARiMR bezzasadne jest weryfikowanie z czyjej winy nastąpiło rozwiązanie umowy dzierżawy, skoro strona nie dopełniła wymogu określającego termin na zgłoszenie zaistniałej okoliczności. A zatem nie została spełniona przesłanka, zwalniająca producenta rolnego z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, że umowa dzierżawy podpisana w dniu 5 maja 2004 została zawarta do 30 września 2009r., zatem wątpliwość budzi możliwość dotrzymania przedmiotowego zobowiązania, nawet gdyby rozwiązanie umowy nie nastąpiło.

Organ odwoławczy podał także, że Dyrektor ARiMR wezwaniem z 17 lutego 2011r. umożliwił stronie złożenie oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW w celu potwierdzenia kontynuacji zobowiązania przez spółkę A. o podpisanie stosowanego oświadczenia do 9 marca 2010r. Jednak strona z tego nie skorzystała.

Poza sporem, jak wskazał organ odwoławczy pozostaje fakt, że J. W. zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej objętych zobowiązaniem ONW w okresie trwania tego zobowiązania, zatem zobligowana jest do zwrotu płatności ONW, pobranych w ramach kampanii 2004-2008.

Prezes ARiMR podał, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 dotyczące terminów przedawnienia, ponieważ wypłata płatności z tytułu ONW za rok 2004 nastąpiła dnia 9 marca 2010r., natomiast decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW została doręczona w dniu 26 listopada 2010r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004-2008. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Prezes ARiMR wyjaśnił, że celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie, płatności z tytułu ONW na lata 2004-2008 przekazane na rachunek bankowy J. W. nie wynikały z pomyłki ARiMR.

Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika pismem z 11 maja 2011r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa ARiMR, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów prawa, a w szczególności naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 44 ust. 1 i 2 lit. a) Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) z 15 grudnia 2006. Ponadto naruszenie przepisów prawa poprzez zastosowanie nieistniejącej normy, a mianowicie § 9 ust. 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania :Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)". Autor skargi wskazał także na naruszenie § 9 ust. 5 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)".

Jak również pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez wskazanie błędnej podstawy prawnej decyzji, polegające na zastosowaniu w zaskarżonej decyzji nieobowiązujących aktów prawnych. Wnoszący skargę wskazał także na naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nie ustalenie dokładnego stanu faktycznego co miało w jego opinii istotny wpływ na wynik sprawy. Pełnomocnik zwrócił także uwagę na fakt, jego zdaniem przedawnienia roszczeń wynikających z zaskarżonej decyzji na podstawie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 16 grudnia 2003r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003.

Pełnomocnik skarżącej wskazał ponadto, że producentka rolna zaprzestała działalności rolniczej z uwagi na konflikt z właścicielem dzierżawionego gruntu. Organ także - jak podkreślił wnoszący skargę - zupełnie pominął fakt trudnej sytuacji osobistej w jakiej znalazła się skarżąca (samotna matka 3 dzieci, bez pracy) i w sposób nierzetelny prowadził przedmiotowe postępowanie.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm. ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że sąd - o ile inne kryteria kontroli nie wynikają z przepisów szczególnych - bada, czy zaskarżony akt, w tym także decyzja, odpowiada przepisom prawa i uwzględnia skargę, gdy narusza ona prawo w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności przepis art. 134 §1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z póżn. zm.), Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej.

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone skarżącej środki publiczne za lata 2004-2006 z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, natomiast środki publiczne za lata 2007-2008 z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy.

Zgodnie zaś z § 9 ust. 1 pkt 1 lit a. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" (Dz.U. Nr 40, poz. 329, z późn.zm., dalej "rozporządzenie ONW") - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem producent rolny zwraca całość płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania.

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2011r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (w którego imieniu działał Dyrektor Oddziału ARiMR) po rozpatrzeniu sprawy w wyniku rozpatrzenia odwołania strony utrzymał w mocy decyzję własną (wydaną w imieniu Prezesa ARiMR przez Kierownika Biura ARiMR) z dnia [...] listopada 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Określona w decyzji kwota nienależnie pobranych płatności w wysokości 48831,2zł powstała w związku niedotrzymaniem przez stronę zobowiązań wieloletnich ONW, powstałych z dniem wypłaty płatności ONW za 2004r. przyznanych decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] stycznia 2005r. do powierzchni 59,12 ha.

Składając dnia [...] czerwca 2004r. wniosek o przyznanie płatności ONW skarżąca podpisała zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jej posiadaniu i położonych na obszarach ONW przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. (dowód: wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności ONW za 2004r. z podpisem skarżącej pod wnioskiem oraz pod zobowiązaniem dotyczącym wniosku o płatność ONW, w aktach administracyjnych).

Kolejne wnioski o płatność ONW strona złożyła w latach 2005-2008 deklarując do płatności ONW działki rolne o łącznej powierzchni 59,12 ha. W kampanii 2009r. w związku z wykrytym konfliktem kontroli krzyżowej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] lutego 2010r. odmówił stronie przyznania płatności ONW na 2009r. i nałożył sankcje. Decyzja została doręczona stronie dnia 8 lutego 2010r. Z akt sprawy nie wynika aby strona wniosła odwołanie od tej decyzji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji z [...] kwietnia 2011r. przyczyną odmowy przyznania dofinansowania ONW za 2009 r. był fakt, że o płatności do przedmiotowych działek oprócz J. W. wystąpiła spółka A.

Spółka poinformowała organ, że w dniu 12 marca 2009r. została rozwiązana umowa dzierżawy z J. W., zawarta w dniu 5 maja 2004r. Po wszczęciu postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. z/s w W. decyzją z [...] listopada 2010r. orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

W przedmiotowej sprawie, co Sąd podkreśla rozwiązanie umowy dzierżawy skutkujące zaniechaniem prowadzenia przez producentkę działalności rolniczej nastąpiło w dniu 12 marca 2009r. O powyższej okoliczności strona nie powiadomiła organu, ponadto złożyła kolejny wniosek o przyznanie płatności na rok 2009 ( w dniu [...] grudnia 2009r.), nie będąc faktycznym użytkownikiem przedmiotowych działek. Strona jedynie w korekcie wniosku naniosła zmiany dotyczące obrębu ewidencyjnego jednej z działek, co nie może być uznane za wypełnienie ciążących na stronie obowiązków.

Niespełnienie przez skarżącą w 2009 r. warunków do uzyskania płatności ONW (59,12 ha) nieruchomości rolnej zadeklarowanej do płatności ONW, spowodowało tym samym nie wywiązanie się przez nią z obowiązku prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej niż ta, za którą otrzymała płatność za 2004 r. przez 5 lat od daty pierwszej wypłaty płatności ONW.

W związku z tym zasadnie organ zobowiązał skarżącą do zwrotu płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło zaniechanie prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, czyli w rozpoznawanej sprawie za 2004 -2008.

Organ orzekający prawidłowo ustalił, że nie może być podstawą do zwolnienia J. W. z obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności przyjęcie, że rozwiązanie umowy dzierżawy nastąpiło bezzasadnie, bez winy skarżącej (brak zapłaty podatku rolnego na rzecz spółki A.). Jednak tego typu okoliczności nie mogą mieć w sprawie znaczenia, gdyż są to kwestie o charakterze cywilnoprawnym będące przedmiotem zainteresowania sądów powszechnych. Podkreślić też należy, że umowa dzierżawy z 5 maja 2004r. została zawarta do dnia 30 września 2009r., zatem wątpliwości budzi możliwość dotrzymania 5-letniego zobowiązania ONW przez skarżącą.

Skarżąca nie skorzystała z możliwości złożenia oświadczenia przez przejmującego posiadanie działek rolnych, w tym przypadku spółki A., aby potwierdziła kontynuację wcześniejszego zobowiązania przez skarżącą. Pomimo zapewnień strony, iż zamierza wystąpić do spółki o podpisanie stosownego oświadczenia.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności ONW za rok 2004-2008. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Poza sporem pozostaje okoliczność, iż płatność z tytułu ONW za lata 2004-2008, która została przekazana na rachunek bankowy skarżącej nie wynikała z pomyłki ARiMR. Płatność w tej wysokości, po raz pierwszy została przekazana na podstawie decyzji Kierownika Biura ARiMR z dnia [...] stycznia 2005r.

Odnosząc się w tym miejscu do argumentów przedstawionych przez pełnomocnika skarżącej wskazać należy, że słusznie pełnomocnik podniósł, że organ zastosował błędną podstawę prawną powołując w treści zaskarżonej decyzji § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Jednak norma prawna wynikająca z obowiązującego rozporządzenia jest tożsama do tej wynikającej z uchylonych przepisów (vide § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009r.).

Sąd nie dopatrzył się naruszenia, na co wskazywał pełnomocnik skarżącej w treści skargi art. 44 ust. 1 i ust. 2 lit a Rozporządzenia komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) z 15 grudnia 2006. W przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przekazanie posiadania wg norm tam określonych, jak wynika z akt sprawy spółka A., która wypowiedziała umowę dzierżawy, nie złożyła stosownego oświadczenia o przejęciu zobowiązania ONW od skarżącej. Przypadek rozwiązania umowy dzierżawy przez wydzierżawiającego może być okolicznością zwalniającą z obowiązku zwrotu płatności na gruncie § 9 ust. 5 rozporządzenia z 11 marca 2009r., jednak w przedmiotowej sprawie nie zostały dopełnione obowiązki warunkujące odstąpienie od żądania zwrotu, o których mowa w art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Zgodnie z § 9 ust. 5 płatność ONW nie podlega zwrotowi, zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 1, nastąpiło na skutek rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności. Artykuł 47 ww. Rozporządzenia powołuje się na okoliczności, w których nie będzie organ wymagał zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta, gdy nastąpi śmierć beneficjenta, długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania lub katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich albo choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Ponadto ust. 2 rozporządzenia wskazuje jeszcze na przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

W przedmiotowej sprawie, co pozostaje poza sporem te okoliczności nie wystąpiły, skarżąca co Sąd już wyżej wskazał nie była użytkownikiem działek, do których otrzymała płatność ONW, co skutkuje obowiązkiem ich zwrotu, pomimo odmiennego zdania wyrażonego przez pełnomocnika w treści skargi.

Prawidłowo również uznał organ, mimo poczynionego zarzutu pełnomocnika, że w sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności, ponieważ pierwsza płatność ONW miała miejsce 9 marca 2005 r., a decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności została skarżącej doręczona 26 listopada 2010 r., a więc przed upływem 10 lat od daty płatności. Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, z którego wynika, obowiązek zwrotu określony nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat.

Zaś zgodnie z art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 obowiązek zwrotu, nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Trudno jednak uznać, że skarżąca działała w dobrej wierze, gdyż pomimo rozwiązania umowy dzierżawy złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW do działek, co do których nie była już użytkownikiem.

Autor skargi wskazuje także na trudną sytuację materialną i rodzinną w jakiej znalazła się skarżąca, jednak pomimo tych okoliczności organ jest zobowiązany do ustalenia kwot nienależnie pobranych, gdyż skarżąca nie dopełniła przyjętych zobowiązań.

Z powyższych względów stwierdzić należy, iż ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności nastąpiło w sposób prawidłowy a decyzja administracyjna w tym zakresie odpowiada prawu. Zaś poczyniony przez pełnomocnika zarzut naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji nie może zostać uwzględniony przez Sąd.

W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.