Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1125/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 2, art. 3, art. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2022 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 lipca 2021 r. nr SKO.PS/41.5/700/2021/9301/MP w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 czerwca 2021 r., nr [...] Prezydent Miasta G. (dalej: "organ I instancji"), na podstawie art. 3, art. 4, art.11 ust. 2 i in. ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 z ze zm.) - dalej "u.p.s.", art. 104 i in. ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z ze zm.) - dalej "k.p.a.", po rozpoznaniu wniosku B. K. (dalej: strona, skarżąca) odmówił przyznania jej zasiłku celowego na zakup leków, odzieży i obuwia dla 2 osób oraz zwalczenie grzyba.

W uzasadnieniu wskazano m. in., że podstawą decyzji jest brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, uniemożliwiający przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Strona została poinformowana o wyznaczeniu terminu wywiadu środowiskowego na dzień 5 maja 2021 r., jednak w tym terminie pracownik socjalny nie zastał nikogo w domu. Organ I instancji ponownie wyznaczył termin wywiadu środowiskowego na dzień 14 maja 2021 r., na co strona wyraziła zgodę. W wyznaczonym terminie, tj. w dniu 14 maja 2021 r. pod wskazanym adresem powtórnie nikogo nie zastano. W związku z powyższym stronę poinformowano o nowym terminie wywiadu, wyznaczonym na 2 czerwca 2021 r. oraz wszelkich konsekwencjach wynikających z braku współpracy w tym zakresie. Ponownie w tym terminie nie zastano strony pod wskazanym adresem. Usprawiedliwiając swoją nieobecność, strona poinformowała pracownika socjalnego w przesłanej do niego wiadomości sms, że musi zawieść córkę do parku rozrywki "[...]" w Z.. W odpowiedzi na liczne wiadomości sms pracownik OSP w G. zaproponował przesunięcie terminu wywiadu w dniu 7 czerwca 2021 r., na co strona nie wyraziła zgody. Uniemożliwiło to pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu i rozeznanie, czy wymagane jest wsparcie ze strony pomocy społecznej. W ocenie organu I instancji nieobecność w miejscu zamieszkania w wyznaczonych terminach świadczyła o braku współpracy z pracownikiem socjalnym i stanowiła podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania pomocy.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła strona, nie godząc się z rozstrzygnięciem. Wskazała, że informowała o niemożności obecności w czasie wywiadu środowiskowego. Musiała zawieść córkę do parku rozrywki. Wskazała na swą trudną sytuację życiową i brak zrozumienia ze strony pracowników socjalnych OSP w G. oraz celowe, złośliwe działania na jej niekorzyść pomimo, iż w jej ocenie cały czas stara się z nimi współpracować.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "SKO") decyzją z dnia 29 lipca 2021 r., nr SKO.PS/41.5/700/2021/9301/MP utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano m. in., że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. Organ poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz zastosował właściwe przepisy prawa i odpowiednio uzasadnił swoje stanowisko. Nieobecność w miejscu zamieszkania w wyznaczonych terminach świadczy o braku współpracy z pracownikiem socjalnym i stanowiło podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego.

Skargę na powyższą decyzję złożyła strona, nie godząc się z rozstrzygnięciem. Wskazała, że jest to kłamstwo, iż nie współdziałała z pracownikiem socjalnym ponieważ jest na każde zawołanie OPS. Jej zdaniem dokumentacja dotycząca jej wniosków jest fałszowana przez pracowników OPS. Strona wyjaśniła, że musiała zawieźć córkę do parku rozrywki w Z., bo ta na to czekała. Zawsze informowała o tym, że będzie nieobecna, jeśli tylko musiała być w innym miejscu. Wskazała również na swój zły stan zdrowia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Zasady ogólne, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s. stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Katalog świadczeń z pomocy społecznej został określony w art. 36 u.p.s.

W świetle art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Z kolei art. 11 ust. 2 u.p.s. stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 u.p.s). Z kolei według art. 107 ust. 1 u.p.s. przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103.

W orzecznictwie sądów zasadnie przyjmuje się, że odmowa przeprowadzenia wywiadu lub uniemożliwienie prowadzenia wywiadu środowiskowego musi być kwalifikowane jako wyraz braku współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, o którym mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s. (vide wyroki WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2647/21, WSA w Gdańsku z 6 maja 2022 r., III SA/Gd 922/21, WSA w Białymstoku z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 353/22).

Organy podejmowały kilkakrotne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak ostatecznie do niego nie doszło z przyczyn leżących po stronie skarżącej, m.in. z powodu wyjazdu do parku rozrywki w Z.. Rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie wszelkich przesłanek legitymujących do otrzymania oczekiwanego świadczenia, a jednym z obowiązków jest poddanie się wywiadowi środowiskowemu. Pracownicy socjalni prowadzą wiele różnych spraw i mają wielu podopiecznych, stąd należy mieć to na uwadze. Nie można oczekiwać, że pracownik taki będzie stawiał się na żądania strony w czasie przez nią ustalonym. Osoby spełniające przesłanki do korzystania z pomocy społecznej co do zasady są osobami niepracującymi (z różnych powodów, np. zdrowotnych), a więc mającymi z założenia więcej czasu wolnego niż osoby pracujące.

Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Organy pomocy społecznej są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia takiej pomocy. Obowiązek współdziałania osób pobierających takie świadczenia z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest zatem niezwykle istotny i dlatego też został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych propozycji pracownika socjalnego pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła, w celu "wyjścia" wnioskodawcy z systemu pomocy społecznej i umożliwienia mu samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie (vide teza wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2647/21).

Skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu wskazującego na dopuszczanie się przez pracowników socjalnych przestępstw w postaci fałszerstw. Jeśli do takich sytuacji dochodziło, należało zgłosić je w organach ścigania. Sąd administracyjny nie jest władny, by prowadzić w tym zakresie postępowanie i odnosić się do tego typu zarzutów zawartych w skardze.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekający w sprawie nie dopatrzył się, aby zaskarżone rozstrzygnięcia zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa.

Zdaniem Sądu nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 4, 11, 107 ust. 1 u.p.s., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi.

Z powyższych względów skarga nie mogła zostać uwzględniona i na podstawie art. 151 p.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji.