Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 305/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Sędziowie : Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ł. T. K. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił K. M. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu 20 sierpnia 2003 roku wystąpiła ona z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o przepis art. 4 ust. 1pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) jednak materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie pozwala na przyjęcie, iż podlegała ona wskazanym w niej represjom bowiem urodziła się po opuszczeniu przez jej matkę obozu przesiedleńczego.

Na skutek rozpoznania wniosku K. M. o ponowne rozpoznanie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją Nr [...] z dnia [...] utrzymał swoją decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji powołał się na art. 1-4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wywodząc, iż ustawodawca szczegółowo określił jaką działalność można uznać za działalność kombatancką, za równorzędną z działalnością kombatancką, a także do jakiego rodzaju represji należy stosować niniejszą ustawę. Podkreślił, iż podnoszona przez zainteresowaną okoliczność urodzenia się podczas pobytu rodziców na deportacji do pracy przymusowych na rzecz III Rzeszy nie jest represją w rozumieniu ustawy i nie może zostać potraktowana jako działalność kombatancka, ani jako działalność równorzędna z kombatancką.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła K.M., domagając się przyznania jej uprawnień kombatanckich. Podkreśliła, iż urodziła się w obozie pracy G. w Austrii, gdzie jej matka była osadzona z przyczyn narodowościowych, a osoby osadzone w tym obozie pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa i były represjonowane.

Na skutek rozpoznania przedmiotowej skargi wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...]. W uzasadnieniu sąd administracyjny wskazał, iż rozstrzygnięcia organu administracji w sprawie niniejszej zostały podjęte bez ustalenia rzeczywistej treści żądania skarżącej zawartego we wniosku z dnia 20 sierpnia 2003 roku zatytułowanym "Kwestionariusz osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich". W ocenie sądu w przedmiotowej sprawie sformułowane przez K. M. żądanie nie jest jednoznaczne, a porównanie nazwy pisma "Kwestionariusz osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich" z jego treścią budzi poważne wątpliwości co do tego, czy skarżąca domaga się przyznania uprawnień kombatanckich czy tez może świadczenia z tytułu pracy przymusowej. Dopiero poczynione prawidłowo ustalenia w tej kwestii pozwolą na określenie prawidłowego trybu postępowania w sprawie niniejszej bowiem w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony postępowania nie organu administracji.

W wykonaniu zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismem z dnia 3 sierpnia 2005 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do K. M. o sprecyzowanie czy w związku z powołanymi przez nią faktami tj. pobytem w łonie matki deportowanej do pracy przymusowej na terytorium III Rzeszy i przebywania z nią od urodzenia, czyli od dnia 9 stycznia 1945 roku do czasu zakończenia działań wojennych w miejscowości G. domaga się przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego czy też uprawnień do świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Odpowiadając na wezwanie organu administracji pismem z dnia 20 sierpnia 2005 roku K.M. zwróciła się o przyznanie jej takiego rodzaju uprawnień, które należą się jej na podstawie przedłożonych organowi dokumentów nie precyzując ich rodzaju oraz tytułu prawnego na podstawie którego żąda ich przyznania.

Wobec powyższego decyzją Nr [...] z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił K. M. przyznania "uprawnień kombatanckich z tytułu deportacji do prac przymusowych". W uzasadnieniu organ administracji wskazał, iż strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991r.o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami zbrodni wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002r.Nr 42, poz.371 ze zm.), uzasadniając swój wniosek urodzeniem i przebywaniem w Niemczech wraz z rodzicami deportowanymi do pracy przymusowej. Wnioskowany przez stronę pobyt na deportacji w Niemczech podczas II wojny światowej, nie jest represją w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami zbrodni wojennych i okresu powojennego. Z tytułu deportacji do prac przymusowych przysługuje bowiem świadczenie pieniężne określone przepisami ustawy z dnia 31 maja 1996r.o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Podkreślił jednak, iż organ administracji nie może w tym wypadku działać z urzędu i do wszczęcia postępowania niezbędny jest stosowny wniosek strony.

W dniu 11 października 2005 roku K.M. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, iż wydana decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego ani prawnego. Podniosła także, iż to na organie administracji spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i do niego należy także jej poprawna kwalifikacja prawna na podstawie przedstawionych dokumentów. Wskazała nadto, iż podstawy przyznania jej uprawnień kombatanckich upatruje w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami zbrodni wojennych i okresu powojennego.

Aby uniknąć zarzutu niedostatecznego wyjaśnienia sprawy Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się pismem z dnia 6 grudnia 2005 roku ponownie do K. M. o jednoznaczne wskazanie czy wnosi o przyznanie świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 roku czy uprawnień kombatanckich przewidzianych przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku. Jako załączniki do powyższego pisma przesłane zostały stosowne przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami zbrodni wojennych i okresu powojennego oraz ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Pismem z dnia [...] K.M. sprecyzowała swoje żądanie wskazując, iż domaga się przyznania jej uprawnień kombatanckich na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami zbrodni wojennych i okresu powojennego, wskazując, iż wśród miejsc odosobnienia o których mowa w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b znajdują się zarówno obóz przesiedleńczy przy ul. A w Ł., w którym przebywała będąc w łonie matki jak i miejscowość G., w której się urodziła.

Wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją Nr DO III/K0819/K-1178537/4/2006 z dnia 30 stycznia 2006 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]o odmowie przyznania K. M. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji z dnia 22 września 2005 r. Ustawodawca w art. 1- 4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego szczegółowo określił, jaką działalność można uznać za działalność kombatancką, za równorzędną z działalnością kombatancką, a także, do jakiego rodzaju represji należy stosować niniejszą ustawę. Stosując się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 kwietnia 2005 organ administracji dwukrotnie zwrócił się do wnioskodawczyni o jednoznaczne sprecyzowanie rodzaju dochodzonych przez nią uprawnień. W odpowiedzi pismem z dnia [...]strona poinformowała, iż domaga się rozpoznania swego wniosku w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach (...). Wobec powyższego wskazać należy, iż podnoszona przez zainteresowaną okoliczność pobytu ciężarnej matki w obozie w Ł. nie jest w rozumieniu art. 4 ustęp 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy represją dla strony, która była wówczas jeszcze nienarodzonym dzieckiem i nie może zostać potraktowana jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. W aktach sprawy poza oświadczeniami świadków M. P. oraz S. M. brak jest jakichkolwiek dowodów na pobyt w obozie w Ł. matki zainteresowanej. Świadkowie ci zeznali jedynie, iż matka strony była osadzona z rodziną w obozie w Ł. od 13 do 28 lipca 1944 r. W tym czasie była w widocznej ciąży. Jednak z wniosków złożonych przez wskazanych świadków do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie świadczenia pieniężnego nie wynika, aby świadkowie ci w ogóle przebywali w obozie w Ł.. Organ wskazał także, iż w obecnym stanie prawnym należy przyjąć zgodnie z przepisem art. 8 § l kodeksu cywilnego, iż zdolność prawna przysługuje człowiekowi od chwili urodzenia. Wszelkie wyjątki od tej zasady muszą znajdować uzasadnienie w przepisach szczególnych rangi ustawowej. Akceptację takiego stanowiska możemy odnaleźć w orzecznictwie sądów administracyjnych min. w wyroku z dnia 16 września 2004r. Sygn. akt V Sa/Wa 1053/04 oraz z dnia 30 września 2004r. Sygn. akt II SA/Bd 578/04. Wskazane przez stronę we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stanowisko doktryny prawa jest organowi orzekającemu znane, jednak ewentualne korzyści strony nie mogą być podstawą do wydania decyzji sprzecznej z obowiązującym stanem prawnym. Odnosząc się do podnoszonego przez stronę pobytu w obozie w G.u organ orzekający wyjaśnia, iż w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r. Nr 106 póz. 1154) wymienia w § 2 pkt 11 obóz w miejscowości G.. Był to podobóz obozu koncentracyjnego Mauthausen. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje, aby strona przebywała we wskazanym obozie. Okoliczność przyjścia strony na świat w warunkach deportacji jej rodziców do pracy przymusowej nie jest to represją w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego i nie może zostać potraktowana jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Organ wskazał, iż osoby, które doznały represji z powyższego tytułu mogą się starać o przyznanie świadczenia pieniężnego wynikającego z przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

W dniu 8 marca 2006 roku K.M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W swojej skardze zarzuciła, iż organ administracji nie wyjaśnił w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy oraz treści jej żądania w sprawie ograniczając się jedynie do przytoczenia treści przepisów odpowiednich ustaw bez wskazania wprost jakie warunki należy spełnić aby uzyskać uprawnienia kombatanckie. Ponadto zarzuciła organowi administracji, iż błędne ocenił zeznania świadków potwierdzające pobyt jej rodziców w obozie przejściowym w Ł. oraz błędnie przyjął, iż z uwagi na zmianę przepisów kodeksu cywilnego jako dziecko poczęte lecz nie narodzone nie mogła podlegać represjom wojennym.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko oraz argumentację podnoszoną w toku dotychczasowego postępowania. Ustosunkowując się do jej zarzutów podkreślił, iż uprawnienia kombatanckie mają charakter samoistny, nie są dziedziczne lecz związane z osobistą działalnością osoby występującej o ich przyznanie, ponadto w sprawie brak jest dowodów na pobyt matki skarżącej w obozie przesiedleńczym w Ł., a więc praktycznie brak jest podstaw do rozważania pozycji prawnej nasciturusa w oparciu o przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § l sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § l p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

l/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozstrzyganej sprawie była ocena zgodności z prawem decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 30 stycznia 2006 roku, mocą której odmówił on przyznania K. M. uprawnień kombatanckich przewidzianego przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) Badając zaskarżoną decyzję pod względem jej legalności tj. zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przy jej wydaniu prawa przez organy administracji.

Na wstępie wskazać należy, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadząc postępowanie weryfikacyjne związany jest ogólnymi regułami postępowania administracyjnego. W szczególności, organ stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Organ czuwa nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udziela im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). Pogląd taki znajduje uzasadnienie w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., I SA 2188/00, Lex Nr 81741; wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 r., V SA 397/93, ONSA 1995/3/143).

Nadto zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego toku postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi. Związanie to oznacza, iż ani organ administracyjny ani sąd ponownie rozpoznający sprawę, nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z oceną zaprezentowaną w zapadłym wyroku. W przedmiotowej sprawie sąd administracyjny wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2005 roku w sprawie sygn. akt II SA/Łd 996/04 dokonywał wykładni prawa oraz wyznaczył organom administracyjnym wskazówki co do dalszego toku postępowania. W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, iż na organie administracyjnym stosownie do przepisu art. 7 k.p.a. spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego to również ustalenie treści żądania strony. W ocenie sądu w przedmiotowej sprawie sformułowane przez K.M. żądanie nie jest jednoznaczne, a porównanie nazwy pisma "Kwestionariusz osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich" z jego treścią budzi poważne wątpliwości co do tego, czy skarżąca domaga się przyznania uprawnień kombatanckich czy też może świadczenia z tytułu pracy przymusowej i zobowiązał organ administracji do prawidłowego ustalenia treści żądania strony skarżącej zawartego w piśmie z dnia 20 sierpnia 2003 roku.

W wykonaniu wskazówek co do dalszego toku sprawy zawartych w powyższym wyroku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismem z dnia 3 sierpnia 2005 roku zwrócił się do K. M. o sprecyzowanie czy w związku z powołanymi przez nią faktami tj. pobytem w łonie matki deportowanej do pracy przymusowej na terytorium III Rzeszy i przebywania z nią od urodzenia czyli od dnia 9 stycznia 1945 roku do czasu zakończenia działań wojennych w miejscowości G. domaga się przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego czy też uprawnień do świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Odpowiadając na powyższe wezwanie skarżąca nie sprecyzowała charakteru uprawnień, których przyznania domaga się od organu administracji. Wskazała jedynie, iż domaga się przyznania takich uprawnień, które przysługują jej na podstawie przedłożonych do urzędu dokumentów. Następnie już po wydaniu decyzji " w I instancji" w związku z treścią złożonego przez skarżącą wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ administracji ponownie pismem z dnia 6 grudnia 2005 roku zwrócił się do K. M. o jednoznaczne wskazanie czy wnosi o przyznanie świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 roku czy uprawnień kombatanckich przewidzianych przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku załączając skarżącej treść przepisów prawa mogących mieć zastosowanie w sprawie. W odpowiedzi na kolejne wezwanie pismem z dnia [...] skarżąca ostatecznie sformułowała jednoznacznie swoje żądanie precyzując, iż domaga się przyznania uprawnień kombatanckich w związku z pobytem w łonie matki w obozie przejściowym przy ul. A w Ł. oraz w miejscowości G., w której się urodziła.

W kontekście powyższego Sąd rozpoznający sprawę w składzie niniejszym uznał, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w pełni wywiązał się z obowiązków wynikających za przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz wynikających z wytycznych zawartych w wyroku sądu administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2005 roku, a podniesione przez skarżącą zarzuty niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nieudzielania jej stosownej pomocy uznać należy za gołosłowne. Podkreślenia wymaga fakt, iż postępowanie w przedmiocie przyznania uprawnień z ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego jak i uprawnienia do świadczenia pieniężnego z ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSSR jest postępowaniem prowadzonym na wniosek strony, dlatego też organ administracji nie może z urzędu podjąć za stronę decyzji o przyznanie jakiego rodzaju uprawnienia chce się ona ubiegać. Skarżąca ostatecznie w swoim piśmie z dnia [...] wskazała, iż chodzi jej o uzyskanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w łonie matki w obozie przesiedleńczym w Ł. a następnie wywiezienia wraz z rodzicami do pracy przymusowej na teren III Rzeszy.

Zasady przyznawania uprawnień kombatanckich określone zostały w przepisach ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), która w przepisach art. 1-4 określa precyzyjnie jaką działalność można uznać za działalność kombatancką lub równoznaczną z działalnością kombatancką. Stosownie zaś do przepisu art. 4 ustęp 1 powołanej ustawy jej przepisy stosuje się także do osób, które podlegały wskazanym w ustawie represjom wojennym i okresu powojennego. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c, tego typu represją w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą w całości podziela pogląd organu administracji, wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż podnoszona przez skarżącą okoliczność pobytu ciężarnej matki w obozie przesiedleńczym w Ł. nie jest represją strony w rozumieniu powołanej ustawy, która była wówczas jeszcze nienarodzonym dzieckiem i nie może zostać potraktowana jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. W stanie prawnym obowiązującym w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich w ocenie sądu brak jest podstaw prawnych aby do dziecka poczętego odnosić pojęcie osoby, która podlegała represjom wojennym i okresu powojennego, o której mowa w art. 4 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o kombatantach. Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) zdolność prawną ma każdy człowiek od chwili urodzenia. Wobec jednoznacznego sformułowania powyższego przepisu nasciturus może stać się podmiotem praw i obowiązków wyłącznie w sytuacjach wskazanych wprost w przepisach szczególnych, dopuszczających warunkową możność nabycia przez dziecko poczęte określonych praw lub możność nabycia praw i obowiązków na określonej drodze. Wszelkie wyjątki od generalnej zasady, wyrażonej w art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego, dopuszczające warunkową możność nabycia przez nasciturusa określonych praw, muszą znajdować uzasadnienie w przepisach szczególnych rangi ustawowej, których istnienia nie można domniemywać i jako przepisy o charakterze wyjątku nie podlegają one wykładni rozszerzającej. Ponieważ w przepisach ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego brak jest przepisu szczególnego, przyznającego człowiekowi zdolność prawną przed urodzeniem, za trafny uznać należy pogląd Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który legł u podstaw wydania skarżonej decyzji, o braku podstaw do rozszerzenie uprawnień nasciturusa w taki sposób, aby odnosić do niego pojęcie osoby w rozumieniu art. 1 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Stanowisko takie, na co również wskazywał w uzasadnieniu swojej decyzji organ administracji uznać należy za ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2005 roku w sprawie sygn. akt SA/Wa 363/05 opubl. w Systemie Informacji Prawniczej LEX nr 166685).

Bezspornym w sprawie jest, iż skarżąca urodziła się w dniu 9 stycznia 1945 roku w miejscowości G. w Austrii, gdzie jej rodzice zostali wywiezieni do pracy przymusowej, jednak okoliczność ta, jak słusznie wskazał Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, nie stanowi represji w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Wskazać należy, iż zarówno organ administracji jak i sąd administracyjny wydając swoje rozstrzygnięcia zobowiązani są do przestrzegania obowiązującego prawa, a treść obowiązujących przepisów nie pozwala na "zamienne" stosowanie przesłanek uprawniających do przyznania określonych uprawnień wynikających z odrębnych aktów prawnych, czego jak wynika z treści pism skarżącej kierowanych do organu administracji w toku postępowania a także z jej skargi do sądu administracyjnego, pragnęłaby strona. Określone w przepisach ustawy dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSSR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) przesłanki do przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji nie mogą stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich, których przyznania domagała się skarżąca w postępowaniu poddanym kontroli sądu w sprawie niniejszej.

Ze wskazanych powyżej względów uznać należało, iż decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 30 stycznia 2006 roku wydana została w zgodzie z obowiązującym prawem i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.