Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 742/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3 ust 1 i 3 , art 28 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Łukasz Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 października 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 753/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skargi D. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] W uzasadnieniu wyroku Sąd odnosząc się do przesłanek umorzenia zaległości, wskazanych w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz.1585 ze zm.), dalej u.s.u.s., jak i w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) uznał, że organ prawidłowo przesądził o tym, iż sytuacja skarżącej nie wypełniała przesłanek stanu całkowitej nieściągalności zaległych należności składkowych (art. 28 u.s.u.s.), ponieważ rodzina skarżącej osiąga regularne dochody, co trafnie organ uzasadnił w zaskarżonej decyzji. Za niewystarczające Sąd uznał natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie analizy przesłanek o jakich mowa § 3 ust. 1 pkt 1 wskazanego rozporządzenia, w myśl których - Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Sąd zajął stanowisko, że aby stwierdzić, czy zobowiązana pozostaje w sytuacji,o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia koniecznym było jednoznaczne ustalenie przez organ w decyzji dochodów skarżącej, z uwzględnieniem wszystkich członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a następnie skonfrontowanie ich z koniecznymi wydatkami skarżącej i jej rodziny. Brak takiego zestawienia spowodował, iż decyzja była nieczytelna i naruszała zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.).

Ponadto zdaniem Sądu, organ nie rozważył i nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, bowiem nie przeanalizował obecnej sytuacji zdrowotnej skarżącej, co mogło mieć znaczenie dla sprawy i oceny jej sytuacji finansowej. Organ, przy ocenie sytuacji materialnej skarżącej, nie odniósł się do faktu korzystania przez nią ze świadczeń pomocy społecznej, co wynika z pisma Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia [...] r. Biorąc pod uwagę, że skarżąca utrzymywała się także ze środków pomocowych, Sąd uznał, że trudno przyjąć, iż wyegzekwowanie od niej zaległych należności, nawet jeżeli jest realnie możliwe, może pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela. Sąd podkreślił, że organ badając stan faktyczny w celu rozpoznania wniosku o umorzenie należności, obowiązany był brać pod uwagę przede wszystkim okoliczności bieżące sprawy i aktualną sytuację skarżącej, która jest istotna dla rozstrzygnięcia, a nie jedynie fakt, że składki przez nią nie były opłacane już w 2002 r., który w sprawie o umorzenie zaległości jest kwestią drugorzędną.

Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę, że Zakład ma również możliwość częściowego uwzględnienia wniosku o umorzenie zadłużenia. Wskazał na przepis art. 28 ust. 1 u.s.u.s., który przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a więc zarówno składek jak i należności ubocznych, w tym odsetek za zwłokę oraz na to, że nie ma przepisu, który zabraniałby umorzenia samych należności ubocznych, które to okoliczności organ powinien rozważyć ponownie rozpoznając sprawę.

Decyzją z dnia [...] r., nr sprawy [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozpoznając wniosek D. S., odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych przez nią składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od [...], [...] w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami.

Organ w rozstrzygnięciu stwierdził, że w stosunku do dłużniczki nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Podał, że zainteresowana umorzeniem jest współwłaścicielem na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości położonej w [...], pozostaje ujawnionym właścicielem samochodu osobowego marki [...] , nr rej.[...] , rok produkcji [...] Istnieje zatem majątek podlegający zabezpieczeniu czy egzekucji. Ponadto małżonek wnioskodawczyni jest zatrudniony na umowę o pracę w firmie A. sp. z o. o. w [...] i z tego tytułu za okres od [...] r. uzyskał średni miesięczny dochód z tytułu wynagrodzenia w kwocie [...] zł brutto ([...]zł netto). Wobec zobowiązanej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, które jest w toku i nie zostało zakończone. W ramach dokonanego zajęcia rachunku bankowego wyegzekwowano kwotę [...] zł.

Ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę Zakład uwzględnił, że wnioskodawczyni we wrześniu 2010 r. uległa wypadkowi komunikacyjnemu i na skutek doznanych obrażeń orzeczeniem z dnia [...] r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] uznał zobowiązaną jako osobę ze znacznym stopniem niepełnosprawności do [...] r. Orzeczeniem z dnia [...] r. Lekarz Orzecznik Oddziału ZUS [...] uznał jednak, iż zobowiązana jest częściowo niezdolna do pracy do [...] r. Uznał zatem, że okoliczności, iż zobowiązana obecnie sama nie jest w stanie jednorazowo czy też w bliżej określonym przedziale czasu spłacić przedmiotowej zaległości, nie oznacza, że sytuacja ta ma charakter trwały i nieodwracalny uniemożliwiający przystąpienie do systematycznej spłaty powstałych zobowiązań w okresie ich wymagalności. Obecne dochody w prowadzonym gospodarstwie domowym stanowiące zabezpieczenie niezbędnych podstawowych potrzeb, na które składają się wynagrodzenie małżonka zobowiązanej oraz zasiłki rodzinny pielęgnacyjny (rehabilitacyjny) nie stanowią środka egzekucyjnego dochodzonych należności składkowych a dochodzenie tychże należności w prowadzonym postępowaniu nie może stanowić zagrożenia zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych z tychże środków. Stałe opłaty wynoszą [...] zł, dojazdy na rehabilitację około [...] zł, zaś miesięczne koszty utrzymania [...] zł. Przy uwzględnieniu wydatków i dochodów ustalonych w kwocie [...] zł, w ocenie organu podstawowe potrzeby są zaspokajane, a dochodzenie należności składkowych nie stanowi ich zagrożenia. Częściowo skuteczna egzekucja prowadzona była ze środka egzekucyjnego stanowiącego wierzytelność rachunku bankowego, nie natomiast z ww. środków. Zobowiązana obecnie nie korzysta z pomocy społecznej ze względu na trwałe ubóstwo, otrzymuje natomiast środki związane z zasiłkiem rodzinnym i pielęgnacyjnym (w związku z rehabilitacją), po odmowie przyznania świadczenia przez organ rentowy. Organ uznał, że zobowiązana przy aktualnej sytuacji materialnej nie jest zmuszona do stałego korzystania z pomocy społecznej i opieki w tym zakresie państwa. Nie można uznać, iż sytuacje tę spowodował i na zawsze utrwalił wypadek samochodowy dłużnika. Brak bieżących wolnych środków, na opłacenie tych należności, przy uwzględnieniu sytuacji materialnej zobowiązanej, nie stanowi jednoznacznie wypełnienia okoliczności, o których mowa w art. 28 ust 3a u.s.u.s. oraz wspomnianym powyżej rozporządzeniu. Dalej organ wskazał, że zabezpieczenie należności składkowych na nieruchomości nie stanowi środka egzekucyjnego, ani sposobu zmierzającego bezpośrednio do realizacji przedmiotowej należności i nie stanowi zagrożenia w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanej i członków jej rodziny w tym zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych tychże osób. Powołaną okoliczność wypadku samochodowego w 2010 r. oraz konieczność odbywania rehabilitacji, w ocenie organu, nie może stanowić samoistnie wyłącznej przesłanki stanowiącej podstawę do umorzenia dochodzonych należności bez uwzględnienia pozostałych okoliczności sprawy. Organ podkreślił, że zainteresowana umorzeniem w okresie w którym generowała zadłużenie obejmujące lata 2002-2010, miała możliwości płatnicze, gdyż po powstaniu zadłużenia nabyła w 2009 r. samochód osobowy marki [...] , rok produkcji [...] , ponosząc w prowadzonym gospodarstwie domowym opłaty związane z jego użytkowaniem i eksploatacją. Nie dokonano przy tym opłacenia istniejących zobowiązań tytułem należności składkowych, nie przystępując do próby ich spłaty i ułożenia się z wierzycielem publicznoprawnym. O ile przytoczone okoliczności organ uznał za drugorzędne, o tyle przyjął, że w świetle przedmiotowego wniosku, nie mogą być pominięte i przemilczane. Organ z duża ostrożności podszedł do podniesionej tezy, że wypadek i rehabilitacja uniemożliwiły zobowiązanej przystąpienie do próby spłaty tychże należności. Jeżeli obecnie taka sytuacja jest faktycznie niemożliwa, to organ nie wykluczył takiej możliwości w przyszłości, biorąc pod uwagę, że po okresie rehabilitacji może zaistnieć możliwość podjęcia działalności zarobkowej czy podjęcia pracy przez wnioskodawczynie i ułożenia się z Zakładem przystępując do systematycznej spłaty zabezpieczonych zaległości. Nadto organ podkreślił, że zobowiązana wykonywała działalność w zakresie usług ubezpieczeniowych co tym bardziej uzasadnia odmowę premiowania umorzeniem zaległości, takiego działania, gdzie obowiązki o charakterze publicznym są w ogóle pomijane. Dlatego pomimo aktualnej niewypłacalności podniesionej przez zobowiązaną, uznano umorzenie za przedwczesne.

W konkluzji organ podniósł, że ubezpieczenia społeczne pełnią rolę ochronną, nie oznacza to jednak, że umorzenie nieopłaconych składek jest obowiązkiem wsparcia w każdej sytuacji niewypłacalności czy problemów finansowych każdego dłużnika.

W dniu 12 kwietnia 2012 r. wpłynął do Zakładu, złożony w trybie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. W złożonym wniosku pełnomocnik płatniczki podniósł szczególne okoliczności w jakich znalazła się zobowiązana, która na skutek kolizji drogowej doznała poważnych i rozległych obrażeń ciała. Wskazał, że wnioskodawczyni nigdy nie odzyska sprawności pozwalającej jej na prowadzenie działalności gospodarczej. Podniósł, że dochód przypadający na członków [...] -osobowej rodziny jest bardzo niski, biorąc pod uwagę, że wnioskodawczyni zmuszona jest korzystać z rehabilitacji i ponosi wydatki związane z leczeniem. Wskazał również, że wartość posiadanej przez wnioskodawczyni nieruchomości jest niewielka i ewentualna jej sprzedaż nie zaspokoiłaby roszczeń organu.

Ponownie rozpatrując wniosek o umorzenie, decyzją z dnia [...] r.[...], znak:[...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] nr sprawy [...], odmawiające umorzenia należności z tytułu nieopłaconych przez D. S. składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami.

W ocenie Zakładu, w stosunku do wnioskodawczyni nie zachodziła całkowita nieściągalność, gdyż małżonek wnioskodawczyni otrzymuje stały dochód z tytułu zatrudnienia, wnioskodawczyni korzysta z zasiłku pielęgnacyjnego, jest współwłaścicielem nieruchomości i ruchomości (samochodu osobowego), prowadzona egzekucja z rachunku bankowego jest skuteczna. Uzyskiwane dochody pozwalają na pokrycie niezbędnych miesięcznych wydatków, zaś stan zdrowia wnioskodawczyni ustalony na podstawie orzeczeń lekarskich wskazuje, że ulega poprawie i nie wykluczona jest możliwości podjęcia w przyszłości przez wnioskodawczynię pracy. Rozważając interes strony w umorzeniu zaległości wnioskodawczyni, organ przyjął, że podjęciu pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia sprzeciwia się interes publiczny. Nie stwierdzono też szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie. W konsekwencji odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ stwierdził brak podstaw do zmiany podjętego rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pełnomocnik zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 11 w związku z art. 107 § 1 i 3, art. 77 § 1 oraz art. 80 usatwy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej w skrócie K.p.a.,

- art. 28 ust. 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Pełnomocnik skarżącej powołując się na ogólne zasady postępowania oraz orzecznictwo zarzucił organowi brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, naruszenie zasady przekonywania. Wskazując, że stan zdrowia skarżącej powoduje, iż wymaga ona pomocy osób trzecich, nigdy nie będzie całkowicie sprawna i że nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej. Uznał, że jej stan zdrowia spełnia przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, jako przewlekłej choroby.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

W pierwszym rzędzie wskazać należy na znaczenie ocen prawnych oraz wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 753/11, wydanym w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przepis ten oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W jej zakresie mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym, jak i wyjaśnienie, dlaczego zastosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem. Podkreślić należy, iż związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu powołanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (zob. szerzej na ten temat J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 219 i n.).

Zdaniem Sądu, po ponownym rozpoznaniu sprawy, w związku z wyrokiem Sądu z dnia 26 października 2011 r. organ zastosował się do zaleceń zawartych w tym wyroku, zaś zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie organu odmawiające umorzenia zaległości opiera się o przesłanki sformułowane w art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz.1585 ze zm.), dalej u.s.u.s., jak i w § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (w tym odsetki od tych składek) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład w sytuacjach określonych w ust. 2-4. Należności tu mogą być umarzane zasadniczo tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie tam wyliczonych, a mianowicie wtedy, gdy:

- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art.0361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe y naprawcze;

- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. - Ordynacja podatkowa;

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W poddanej kontroli Sądu sprawie, organ prawidłowo ustalił - co potwierdził także Sąd w wyroku z 26 października 2011 r. i tej ocenie stosownie do art. 153 p.p.s.a. należy się podporządkować, iż przesłanka całkowitej nieściągalności nie występuje.

Z ustaleń organu, w zakresie stanu faktycznego sprawy, które Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe, wynika bowiem, że wobec skarżącej skutecznie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a skarżąca dysponuje zarówno majątkiem ruchomym (samochód osobowy marki [...], nr rej.[...], rok produkcji [...]) oraz nieruchomością, na której ustanowiono hipotekę, celem zabezpieczenia. Bezspornym jest także, że skoro mąż skarżącej jest osobą aktywną zawodowo, otrzymuje stałe dochody z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę w firmie A. sp. z o. o. w [...] średnio w wysokości [...] zł brutto ([...]zł netto), to prawidłowe jest twierdzenie organu, że świadczenie to może stanowić źródło pokrycia należności zarówno poprzez dobrowolne uregulowanie zobowiązania, jak i w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym. Wobec braku przesłanki całkowitej nieściągalności organ prawidłowo zatem odmówił umorzenia ww. składek.

O ile powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę), pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie, przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Działając na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada (§ 3 ust. 1), że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

- gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z przepisów tych wynika, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadza do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Nawet więc w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. Mając zatem na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, jakim są całkowita nieściągalność, niemożność opłacenia należności z powodu zagrożenia ciężkimi skutkami dla zobowiązanego i jego rodziny, w tym m.in. niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany, oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi.

Ferując zaskarżone orzeczenie, zdaniem Sądu organ uwzględnił i ocenił wszystkie okoliczności, jakie w sprawie dało się ustalić. Organ skoncentrował się przede wszystkim - prawidłowo - na wykazaniu istnienia (bądź braku) okoliczności wprost wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Odrzucić przy tym należało z góry szczególną przesłankę umorzenia zaległości, wymienioną w § 3 ust. 1 pkt 2. Brak bowiem jakichkolwiek podstaw do tego, żeby - w konkretnych realiach rozpoznawanej sprawy - przyjąć, iż skarżąca poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.

Skład orzekający podziela w pełni ocenę organu, który zasadnie przyjął, że nie istnieją także podstawy do wnioskowanego umorzenia, wymienione w § 3 ust. 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia.

Jak to wyjaśnił organ w swojej decyzji skarżąca utrzymuje się z dochodów męża oraz otrzymuje zasiłek rodzinny i pielęgnacyjny (rehabilitacyjny), który to dochód przeznaczony jest na utrzymanie [...] - osobowej rodziny. Skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej. Stałe opłaty wynoszą [...] zł, dojazdy na rehabilitację około [...] zł, zaś miesięczne koszty utrzymania [...] zł. Przy uwzględnieniu wydatków i dochodów ustalonych w kwocie [...] zł, jak uznał organ podstawowe potrzeby są zaspokajane, a dochodzenie należności składkowych nie stanowi ich zagrożenia. Co istotne te okoliczności organ ustalił w oparciu o oświadczenie i wyjaśnienia samej zainteresowanej.

Należy się też w pełni zgodzić z oceną organu co do braku ostatniej z przesłanek ewentualnego umorzenia zaległości, wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego. Dokonując oceny sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej organ uwzględnił bowiem fakt, że skarżąca posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaś orzeczeniem z dnia [...] r. Lekarz Orzecznik Oddziału ZUS [...] uznał jednak, iż zobowiązana jest częściowo niezdolna do pracy do [...] r., co oznacza, ze nie została na stałe wykluczona możliwość zmiany stanu zdrowia skarżącej i podjęcia przez nią zatrudnienia.

Jednocześnie organ dostrzegł, że skarżąca ponosi wydatki na zakup leków, konsultacje u lekarzy specjalistów (rehabilitację). Przyjął zatem, że wprawdzie sytuacja skarżącej jest trudna, jednakże nie pozbawia jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W tej sytuacji prawidłowo przyjął, że aktualna sytuacja finansowa skarżącej nie stanowi podstawy do zaprzestania dochodzenia należności publicznoprawnych, które są uprzywilejowane i korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia (z wyjątkiem należności alimentacyjnych i wynagrodzenia za pracę).

Konkludując, w realiach tej konkretnej sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ prawa przy odmowie uwzględnienia wniosku strony skarżącej. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze zweryfikowana decyzja została oparta na wszechstronnych ustalenia okoliczności stanu faktycznego i ich szczegółowej ocenie, nie przekraczającej granic swobody, zakreślonej w art. 80 K.p.a. W istocie skarżąca zarzucając organom naruszenie art. 7, art. 11 w związku z art. 107 § 1 i 3, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. nie wskazała na czym błąd niewłaściwej oceny materiału dowodowego miałby polegać, ani też jaki materiał dowodowy został pominięty, bądź nie został zgromadzony przez organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Zarzuty skarżącej co do niedostatecznego ustalenia stanu faktycznego są zatem gołosłowne a zarzut błędnej oceny stanu faktycznego sprawy w istocie jest polemiką z podjętym osądem organu, zatem nie mogą odnieść zamierzonego skutku.

Wobec powyższego Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów, na których oparł swoje orzeczenia, zaskarżona decyzja została też należycie uzasadniona, bez pominięcia któregokolwiek elementu mającego znaczenie dla ostatecznego, niewadliwego załatwienia sprawy.

Skoro zaskarżona decyzja ostateczna odpowiada przepisom prawa z przyczyn wyżej wskazanych, Sąd na podstawie art. 151 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.