Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 121/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 39 i  art. 41
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2017 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 12 października 2016 r., skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., J. G. domagał się przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu węgla typu orzech, lekarstw, grzejnika wodnego, żywności i środków czystości.

Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta B., odmówiono J. G. przyznania specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu lekarstw, węgla typu orzech, grzejnika wodnego, żywności, środków czystości. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że strona samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe a jej dochód przekracza kryterium dochodowe, bowiem dysponuje dochodem w kwocie 1444,94 zł., w związku z tym rozważono udzielenie jej pomocy, w trybie art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 930 z późn. zm, .obecnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 1769). Zdaniem organu, zgłoszona potrzeba w postaci zakupu węgla została zrealizowana i opłacona przez siostrę strony. W pozostałych potrzebach stwierdzono, że przyznanie świadczenia pieniężnego nie mieści się w ramach szczególnie uzasadnionego przypadku, dlatego też odmówiono pomocy na dofinansowanie do zakupu lekarstw, grzejnika wodnego, żywności i środków czystości.

J. G. w dniu 24 listopada 2016 r. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wyrażając swoje niezadowolenie z treści otrzymanego rozstrzygnięcia oraz przedłożył rachunek zrealizowanej recepty na kwotę 89,87 zł.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23, obecnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej w skrócie: "k.p.a."), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Powołując się na obowiązujące przepisy ustawy o pomocy społecznej stwierdziło, że pomoc społeczna nie służy refundacji już zrealizowanych potrzeb lub spłaty zobowiązań wobec osób trzecich. Załączona do akt faktura za zakup węgla oraz recepta wraz z rachunkiem załączona do odwołania są potrzebami już zrealizowanymi przez stronę i nie mogą stanowić celu pomocy społecznej.

Rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłku celowego oraz zasiłku celowego specjalnego mają charakter uznaniowy, a to oznacza, że organy administracji mają możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia zależnie od okoliczności sprawy i posiadanych środków na zaspokojenie potrzeb osoby uprawnionej do uzyskania pomocy. Organ I instancji rozważając kwestie udzielania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, winien kierować się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, form i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób zgłaszających się o udzielenie pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W wyroku z dnia 11 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt IV SA/GI 193/08 stwierdził, że niezbędność zaspokajania potrzeby winna być każdorazowo indywidualnie oceniona. Nadto, wysokość świadczenia ustalana jest na podstawie analizy obciążenia domowego budżetu, wydatków związanych z opłatami takimi jak czynsz, energia, gaz itp. oraz ewentualnej konieczności ponoszenia innych dodatkowych kosztów utrzymania. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 445/06 przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z kolei w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 964/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że istotą zasiłku celowego jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, występującej u osoby czy rodziny ubiegającej się o jego przyznanie. Dlatego też organy orzekające w sprawie obowiązane są, ustalić czy zaspokojenie potrzeby bytowej, której sfinansowania żąda wnioskodawca, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne. Organ powinien więc, wydając decyzję, ocenić całokształt sytuacji rodzinnej i majątkowej strony, mającej niewątpliwie wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb. Dopiero po dokładnym ustaleniu, że występuje zgłoszona potrzeba, która nie może być zaspokojona, w tym w ramach własnych możliwości i z posiadanych środków, czyli wnioskowana pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Nadto, bez wątpienia trzeba przyjąć, że pomoc społeczna nie rozwiązuje problemów życiowych rodzin, czy osób, a jej celem może być jedynie częściowe i chwilowe ułatwienie przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych osób potrzebujących pomocy. Pomoc społeczna nie stanowi natomiast stałego źródła dochodu dla wszystkich potrzebujących. Istotne dla oceny roli organów pomocy społecznej jest również fakt spełnienia kryteriów ustawowych przez wnioskującego o wsparcie, co nie powoduje automatycznie po stronie organu obowiązku spełnienia żądania. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa i jej udzielenie odbywać się musi zgodnie z celami i zadaniami wyznaczonymi w ustawie o pomocy społecznej. Z treści art. 2 i art. 3 tej ustawy wynika przede wszystkim, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, zatem ma wspierać osoby i rodziny w ich wysiłkach zmierzających do zaspokajania niezbędnych potrzeb.

Zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym zależnym od spełnienia kryterium dochodowego. Niemniej ustawowe progi dochodowe, uprawniające do tego świadczenia, mogą zostać podwyższone uchwałą rady gminy. Zasiłek przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Pod tym pojęciem należy uznać potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także pełnienia ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. Ustawodawca wymienia niezbędne potrzeby bytowe jedynie przykładowo, a ich ocena powinna przebiegać z uwzględnieniem celów i zasad pomocy społecznej. Przedmiotowe świadczenie przyznawane jest zawsze na określony cel, co podkreśla już nazwa zasiłku i ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przy wyjaśnianiu treści pojęć użytych przez ustawodawcę w omawianych przepisach, należy posłużyć się wykładnią językową. Słownik języka polskiego pojęcie "niezbędny" wyjaśnia jako "taki bez którego nie można się obejść, koniecznie potrzebny, nieodzowny" (PWN W-wa 1978 t. II str. 374), a "bytowy" to związany z warunkami życia, dotyczący życia, istnienia (tamże t. I str. 227). Zatem niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, w szczególności życia lub zdrowia. Decyzja uznaniowa w sprawie przyznania zasiłku celowego specjalnego powinna uwzględniać zasady ogólne określone w przepisach k.p.a., a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady ustawy o pomocy społecznej. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06 (Lex nr 2994150), zgodnie z którym z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Zwrócić należy uwagę, iż organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Treść powyższych przepisów wskazuje, iż granice uprawnienia organu pomocy społecznej do orzekania o przyznaniu zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego wyznacza z jednej strony rodzaj świadczenia (musi to być zasiłek celowy), a z drugiej katalog okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy skwalifikowanych jako "niezbędna potrzeba bytowa". Organ rozpatrujący sprawę każdorazowo musi kierować się zasadą, że zasiłek może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Rozumienie tego pojęcia pozostawione jest rozważeniu i zdefiniowaniu na potrzeby każdego toczącego się postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku celowego. W każdym bowiem przypadku, w celu określenia tego pojęcia konieczna jest odpowiedź czy wnioskowany zasiłek jest nieodzowny do realizacji podstawowych potrzeb rodziny. Według poglądu wypracowanego w orzecznictwie "zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej" oznacza zaspokojenie takiej potrzeby, bez której nie można się obejść w warunkach codziennego bytowania, jak też takiej, bez zaspokojenia której nie można zachować warunków bytowania odpowiadających godności człowieka (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6kwietnia 2011 r. o sygn. akt IV SA/Po 1087/10). W tym miejscu organ odwoławczy podał, że świadczenia unormowane w art. 41 ustawy o pomocy społecznej powinny być traktowane jako szczególna pomoc ukierunkowana na konkretny cel bytowy. orzecznictwie sądowym "szczególnie uzasadniony przypadek" oznacza przypadek wyrazisty, odbiegający od sytuacji osób spełniających kryteria dochodowe (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt IV SA/GI 155/07). Przypadek ten musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości (wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 401/11). Zdaniem NSA "szczególnie uzasadniony przypadek" to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych (wyrok NSA z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 164/11). Zważywszy na powyższe rozważania organ odwoławczy dostrzegł, że dochód J. G. z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o pomoc wyniósł 1 444,94 zł., składa się na niego emerytura i dodatek pielęgnacyjny, zatem przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy, na zasadach określonych w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Z posiadanych środków zaspakaja między innymi zakup żywności (500 zł.), czy też leków (300 zł.) oraz przestawił w trakcie wywiadu wycenę leków (33,82 zł.) oraz wycenę recept lekarskich z października 2016 r. na kwotę 153,52 zł., a także zapłaconą fakturę VAT nr [...] z dnia 17 maja 2016 r. za zakup węgla kamiennego na kwotę 1 752,75 zł. Nadto, jak wynika z oświadczenia Ł. G. (siostry strony) J. G. zobowiązał się do ponoszenia 4 opłat w sezonie grzewczym.

W tym stanie sprawy, zdaniem organu odwoławczego, strona posiadając własne zasoby pieniężne jest w stanie zaspakajać swoje najniezbędniejsze potrzeby życiowe, w tym wnioskowaną żywność i leki oraz środki czystości. Część potrzeb zgłoszonych przez stronę, tj. zakup grzejnika, czy też węgla nie stanowi najniezbędniejszej potrzeby życiowej. Dodatkowo, z przeprowadzonej analizy budżetu domowego wynika, że ponosi miesięczne koszty zakupu leków na kwotę 300 zł., ale jest w stanie udokumentować jedynie zakup leków przepisanych przez lekarza (recepta) na kwotę 153,52 zł. Jednocześnie załączona do akt sprawy faktura za zakup węgla i do odwołania recepta wraz z rachunkiem są potrzebami już zrealizowanymi przez stronę i nie mogą stanowić celu pomocy społecznej.

W skardze z dnia 12 stycznia 2017 r., wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący J.G. wyraził niezadowolenie z treści otrzymanego rozstrzygnięcia. Podniósł, że recepty tylko częściowo zostały wykupione, bo na resztę nie wystarczyło pieniędzy.

Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do jej uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie uznać przyjdzie, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane zgodnie z prawem.

Zważywszy na dokonaną przez organ odwoławczy ocenę, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, o czym stanowi art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej nie mogą całkowicie wyręczać obywateli w wychodzeniu z życiowo trudnej sytuacji, jak też zaspokajać samodzielnie zrealizowanych przez nich potrzeb.

Przepis art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi bowiem, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Według art. 3 ust. 3 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). Istotne znaczenie dla zakresu udzielanej pomocy mają możliwości organów, których środki na ten cel są ograniczone.

Organ udzielając świadczeń z pomocy społecznej kieruje się uznaniem administracyjnym, tj. ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru pomocy do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Zatem sam fakt spełniania przesłanek ogólnych udzielenia pomocy społecznej nie oznacza prawa do świadczeń w danym konkretnym przypadku. Decyduje o tym całokształt okoliczności sprawy, a przede wszystkim rozmiar posiadanych przez organ środków finansowych na ten cel oraz liczba osób wnioskujących o przyznanie pomocy społecznej. Należy również pamiętać, że w przypadku decyzji uznaniowych, kontrola sądowa ograniczona jest jedynie do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to kwestia zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji.

Zgodnie z art. 39-40 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy z zastrzeżeniem art, 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł., zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł., zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Stosownie do art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany;

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Nie można zatem z wymienionych formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż jej przyznanie jest obowiązkiem organu.

W niniejszej sprawie w sposób bezsporny ustalono, zważywszy na przeprowadzony wywiad środowiskowy i oświadczenie o dochodach, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1 291,94 zł. netto miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,- zł. (razem 1 444,94 zł.), co oznacza, że uzyskiwany przez niego dochód przekracza kryterium dochodowe wskazane w ustawie o pomocy społecznej, uprawniające do ubiegania się co do zasady o świadczenie z pomocy społecznej. W tej sytuacji, skoro dochód skarżącego przekracza ponad dwukrotnie kwotę odpowiedniego dla niego kryterium dochodowego, tj. miesięcznie 634 zł., niedopuszczalne było przyznanie mu zasiłku celowego, do którego prawo uzależnione jest od spełnienia tejże przesłanki (por. art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej).

Dodatkowo do wniosku z dnia 12 października 2016 r. załączony został rachunek z dnia 10 października 2016 r. z tytułu zrealizowanej recepty na kwotę 33,82 zł. oraz faktura z dnia 17 maja 2016 r. na zakup węgla typu orzech w kwocie 1 752,75 zł. (k. 53 i 54). W tym zakresie, w miesiącu październiku 2016 r. zostały już zaspokojone wnioskowane przez skarżącego potrzeby i to z własnych zasobów, co potwierdza oświadczenie siostry skarżącego znajdujące się w aktach administracyjnych (k. 64).

Odnosząc się do odmowy przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego w pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej określa, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

W tym miejscu zauważyć należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że szczególne przypadki, o jakich mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób spełniających kryterium dochodowe, że uzasadniają przyznanie tej szczególnej pomocy, a w konsekwencji prowadzi to do zrównania sytuacji osób osiągających dochody przekraczające przyjęty przez ustawodawcę próg dochodowy z sytuacją osób, które takich dochodów nie uzyskują (por. wyrok WSA w Gliwicach z dni 15 kwietnia 2008 r. o sygn. akt IV SA/GI 155/07 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 listopada 2009 r. o sygn. akt IV SA/Po 470/09, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej w skrócie: "CBOS").

W orzecznictwie przyjmuje się, że przypadek powodujący przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących.

Ukształtował się pogląd, że "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powołanego przepisu, to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych.

Zasiłek celowy z art. 41 ustawy o pomocy społecznej może zatem być przyznany w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. O tym, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy (por.: wyroki NSA z dnia: 4 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1910/07; 15 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1083/11; 26 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1623/11; 31 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1142/14; 26 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1303/13; z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2336/16; z dnia 9 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 1607/15; z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2954/15, wszystkie dostępne w CBOS).

W niniejszej sprawie uznano, że sytuacja życiowa, w jakiej znajduje się skarżący nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, co uzasadniało odmowę przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organy szczegółowo wyjaśniły i rozważyły istotne dla rozstrzygnięcia wniosku okoliczności w treści kwestionowanych decyzji, odwołując się do obecnej sytuacji życiowej skarżącego.

Jednocześnie, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, organy pomocy społecznej nie powinny zastępować osób potrzebujących w podejmowaniu starań na rzecz zaspokajania ich niezbędnych potrzeb życiowych, lecz jedynie wspierać bądź uzupełniać te osoby. Udzielana im pomoc nie może bowiem prowadzić do utworzenia stałego źródła dochodu, gdyż nie taki jest cel ustawy o pomocy społecznej.

W przedmiotowej sprawie organom orzekającym nie można zarzucić naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i dowolności orzekania (art. 7 k.p.a.), jak i również naruszenia przepisów prawa materialnego, zwłaszcza art. 39 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Trudna sytuacja materialna skarżącego nie wiąże się z brakiem jakiegokolwiek dochodu po jego stronie, bowiem posiada co miesiąc dochód w postaci emerytury i dodatku pielęgnacyjnego, lecz z trudnością w uzyskaniu dodatkowych środków na pokrycie zadłużenia bankowego w postaci zaciągniętego kredytu, który jednak nie może być pośrednio spłacany ze środków pomocy społecznej, co stoi w sprzeczności z przywołanym celem ustawy o pomocy społecznej.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, a organy pomocy społecznej w wystarczającym stopniu uzasadniły podstawy odmowy przyznania skarżącemu zarówno zasiłku celowego, jak również specjalnego zasiłku celowego.

W tym stanie rzeczy, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji.