Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 573/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 352 poz 9 art. 3 ust. 1-7, art. 6 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji UE nr 1408/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej  do pomocy de minimis w sektorze rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi P.B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w gospodarstwie rolnym w 2017 r., po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu C. z siedzibą w C. z dnia [...] r. n r[...] , 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego P.B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy wydaną wobec P. B. decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w C.

(dalej: "Kierownik Biura", "organ I instancji") z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], którą, po wznowieniu postępowania, uchylono decyzję Kierownika Biura z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], i odmówiono przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł szkody w uprawach rolnych, lasach lub budynkach służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej, spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256) – dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.U.UE.L. 2013.352.9) – dalej: "rozporządzenie nr 1408/2013".

Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że w dniu [...] października 2017 r. P. B. (dalej: "Strona", "Skarżący") złożył do Kierownika Biura wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł szkody w uprawach rolnych, lasach lub w budynkach inwentarskich służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej, spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu.

Po rozpoznaniu wniosku Strony, w dniu [...] grudnia 2017 r., Kierownik Biura wydał decyzję nr [...] o przyznaniu pomocy w części w wysokości [...] zł, co stanowiło równowartość [...] euro.

W dniu [...] stycznia 2018 r. do organu I instancji wpłynęła wydana przez Dyrektora Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w S. decyzja z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], potwierdzająca przyznanie Stronie pomocy publicznej o wartości [...] zł, stanowiącej równowartość [...] euro, która stanowi pomoc de minimis w rolnictwie.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r., Kierownik Biura wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Organ uznał bowiem, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr jw., wydaną na podstawie m.in. art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 104 k.p.a. oraz art. 3 rozporządzenia nr 1408/2013, Kierownik Biura uchylił wskazaną decyzję ostateczną i odmówił przyznania płatności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji rozważył przesłanki, będące podstawą wznowienia postępowania i stwierdził, że z uwagi na przekroczenie przez Stronę pułapu [...] euro z tytułu dostępnej pomocy de minimis, w wyniku niepoinformowania organu przez Stronę wysokości otrzymanej już pomocy z tytułu de minimis, ww. decyzję przyznającą pomoc należy uchylić oraz odmówić przyznania pomocy w związku z przekroczeniem limitu de minimis.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r., Strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, wskazując, że jest to odwołanie od decyzji (cyt.) "w części dotyczącej odmowy przyznania pomocy producentowi rolnemu (...)". Zaskarżonej w tej części decyzji Strona zarzuciła:

- niewłaściwą interpretację art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przepis ten wyłącza możliwość ograniczenia pułapu przyznawanej pomocy,

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, poprzez wydanie decyzji o odmowie udzielenia pomocy de minimis bez wskazania podstawy prawnej takiego działania, gdyż brak jest podstaw do uznania, że taką podstawę stanowi art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013.

Po rozpoznaniu sprawy zainicjowanej odwołaniem Strony, organ odwoławczy wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r., którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wyjaśnił na wstępie, że podstawowym aktem określającym zasady udzielenia pomocy publicznej de minimis w rolnictwie jest rozporządzenie nr 1408/2013. Wskazał także, że 19 marca 2019 r. weszło w życie rozporządzenie Komisji (UE) nr 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym, a które to zwiększyło limit całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu w okresie trzech lat podatkowych. Wobec tego, że rozporządzenie nr 2019/316 nie zawiera przepisów przejściowych, oraz z uwagi na regułę tempus regit actum, organ odwoławczy uznał, że w sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia nr 1408/2013 w brzmieniu obowiązującym w 2017 r.

Organ odwoławczy przywołał art. 3 rozporządzenia nr 1408/2013 (w brzmieniu obowiązującym w 2017 r.), stanowiący, że całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 15.000 EUR w okresie trzech lat podatkowych (ust. 2). Łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku (ust. 3). Pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym przedsiębiorstwo uzyskuje prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu (ust. 4). Pułap określony w ust. 2 oraz górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana przez państwo członkowskie jest w całości lub częściowo finansowana z zasobów Unii. Okres trzech lat podatkowych ustala się przez odniesienie do lat obrotowych stosowanych przez przedsiębiorstwo w danym państwie członkowskim (ust. 5). Do celów stosowania pułapu określonego w ust. 2 oraz górnego limitu krajowego, o którym mowa w ust. 3, pomoc wyraża się jako dotację pieniężną. Wszystkie podane wartości są wartościami brutto, czyli nie uwzględniają potrąceń z tytułu podatków ani innych opłat. W przypadku gdy pomoc przyznawana jest w formie innej niż dotacja, kwotę pomocy stanowi ekwiwalent dotacji brutto pomocy (ust. 6). Jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis pułap określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia (ust. 7).

Organ odwoławczy stwierdził, że z przytoczonego powyżej przepisu wynika, że brak jest możliwości przyznania pomocy publicznej w przypadku przekroczenia ww. limitu pomocy de minimis nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tych limitów. Beneficjent pomocy nie może zatem przekroczyć limitu przysługującego w okresie trzech lat kalendarzowych.

Organ odwoławczy wskazał również, że zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniach w sprawach dotyczących pomocy publicznej, podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy:

1. wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat podatkowych, albo oświadczenia o wielkości tej pomocy otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie;

2. informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis, dotyczących w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis.

Badając zatem, czy całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie przekracza 15.000 EUR w okresie trzech lat podatkowych, należy wziąć pod uwagę rok, w którym beneficjent ubiega się o przyznanie pomocy oraz dwa kolejne lata poprzedzające ten rok.

Organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg sprawy i okoliczności podjęcia przez organ I instancji, po wznowieniu postępowania, decyzji z dnia [...] marca 2020 r. Oceniając prawidłowość tej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zasadne było uchylenie decyzji ostatecznej, z uwagi na wystąpienie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż nastąpiło łączne spełnienie określonych tym przepisem warunków, tj.: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy; są nowe; istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Okoliczność faktyczną w postaci przekroczenia limitu de minimis (tj. limitu wynoszącego 15.000 EUR w okresie trzech lat podatkowych) przez producenta organ I instancji wysnuł bowiem na podstawie nowego dowodu (decyzji Dyrektora [...], informującej Kierownika Biura, że w dniu [...] listopada 2017 r. przyznano Stronie pomoc publiczną o wartości brutto [...] zł, stanowiącą równowartość [...] euro, która stanowi pomoc de minimis w rolnictwie), który to dowód istniał w dniu wydawania decyzji (tj. [...] grudnia 2017 r.), ale nie był znany organowi. Tym samym, w wyniku wyjścia na jaw nowych, istotnych dla sprawy okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji a nieznanych organowi stwierdzono, że do dnia wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. Strona otrzymała pomoc de minimis z tytułu przyznania dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany:

1) w kwocie [...]euro - decyzja z [...] lutego 2015 r. (organ omyłkowo wskazał datę [...] maja 2015 r.) nr [...],

2) w kwocie [...]euro - decyzja z [...] maja 2015 r. nr [...],

3) w kwocie [...]euro - decyzja z [...] września 2016 r. nr [...],

4) w kwocie [...]euro - decyzja z [...] listopada nr [...]

Jednakże informacja w zakresie przyznania dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany w kwocie [...]euro (ww. decyzja z [...] listopada2017 r.) nie została wykazana przez Stronę we wniosku o przyznanie pomocy. Zmiana do wniosku w tym zakresie została złożona dopiero [...] kwietnia 2018 r. (tj. po przekazaniu już tej informacji przez Dyrektora [...] w dniu [...] stycznia 2018 r.). W tej sytuacji przyznana przez Kierownika Biura w decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. pomoc w wysokości [...] euro wraz z kwotą przyznaną Stronie do tej daty przekracza dopuszczalny limit pomocy de minimis o [...] euro ([...]).

Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie i zastosował przepisy prawne obowiązujące w dacie czynności podjętej z woli Strony, pod rządami rozporządzenia nr 1408/2013, w brzmieniu obowiązującym w roku 2017. Skoro bowiem pod rządem starego prawa powstały i w zasadzie zostały zrealizowane przesłanki uprawniające do wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł szkody w uprawach rolnych, lasach lub w budynkach inwentarskich służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej, spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu (który był przedmiotem niniejszej sprawy), to sprawa powinny być oceniona według tego właśnie prawa, nie zaś prawa materialnego późniejszego, obowiązującego w chwili wydania decyzji z dnia [...] marca 2020 r. Gdyby Strona poinformowała, po otrzymaniu decyzji [...], Kierownika Biura w zakresie wysokości otrzymanej pomocy de minimis, postępowanie w zakresie ponownego rozpatrzenia sprawy nie byłoby prowadzone.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy uznał, że Kierownik Biura w sposób prawidłowy wznowił postępowanie w rozpoznawanej sprawie i wydał decyzję o odmowie przyznania płatności, ponieważ Strona przekroczyła pułap 15.000 euro przyznanej pomocy. W ocenie organu, nie można przychylić się do odwołania Strony, która wnosi o zmianę decyzji poprzez wydanie decyzji przyznającej pomoc de minimis z uwzględnieniem wszystkich okoliczność dotyczących uprzednio przyznanej pomocy, tj. ograniczenie przyznanej pomocy do kwoty odpowiadającej równowartości 15.000 euro.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy:

- art. 7 k.p.a., poprzez zaniechanie w toku postępowania wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. powodów dla jakich Skarżący i w jakim zakresie świadomie korzystał z pomocy de minimis, przy całkowitym braku poszanowania przez organ administracji interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli w tym samego Skarżącego, przede wszystkim pominięciu, iż Skarżący dążył do wyjaśnienia sprawy związanej z prawdopodobnie niezasadnym udzieleniem mu pomocy,

- art. 7a k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/2013, poprzez odejście od obowiązku interpretowania wątpliwości co do treści normy prawnej nakładającej na Skarżącego obowiązku zwrotu świadczenia, a tym samym rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść strony, poprzez wskazanie, iż Skarżący winien zwrócić całość kwoty udzielonej pomocy a nie odpowiednio kwotę przenoszącą granicę ustawową.

W uzasadnieniu Skarżący zakwestionował stanowisko organów obu instancji co do konsekwencji przekroczenia przez niego limitu przyznawanej pomocy, wskazując, że przepisy nakazujące zwrot w takich sytuacjach (niezależnych od strony) nie zobowiązują do dochodzenia całości udzielonej pomocy a jedynie kwoty, która faktycznie przenosi 15.000 euro.

Skarżący podniósł także, że - po wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. - w dniu [...] kwietnia 2018 r. zwrócił się do organu, wnosząc o uchylenie ww. decyzji odnośnie udzielonej mu pomocy de minimis, z uwagi na fakt, że w decyzji tej nie była uwzględniona kwota pomocy za rok 2017. Skarżący wskazał, że w chwili składania wniosku o udzielenie pomocy, co miało miejsce [...] października 2017 r., nie była mu znana decyzja wydana w dniu [...] listopada 2017 r. Wobec tego Skarżący dążył do wyjaśnienia ww. rozbieżności. Natomiast organ, pomimo iż od dnia [...] kwietnia 2018 r. miał świadomość istnienia rozbieżności, nie podjął w tym zakresie żądnych czynności. Dopiero w dniu [...] stycznia 2020 r. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania, ostatecznie wydając decyzję będącą przedmiotem niniejszej skargi. Działanie organu jest krzywdzące dla Skarżącego, gdyż do przekroczenia limitu pomocy de minimis doszło nie z winy Rolnika, a wynikało to przede wszystkim ze sposobu załatwienia sprawy przez organ. Nadto, pomimo skutecznego złożenia oświadczenia odnośnie wątpliwości, organ zaniechał czynności, ostatecznie przesuwając konsekwencje na Skarżącego. Nadużycie prawa i działanie organu na szkodę Skarżącego jest w tej sytuacji oczywiste.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej p.p.s.a., uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprawujących wymiar sprawiedliwości sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem oraz rozstrzygania sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, ma stwierdzić, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Ze względu na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę według kryterium legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W badanej sprawie zasadniczy spór sprowadzał się do tego, czy przekroczenie limitu de minimis (w okresie trzech lat podatkowych) winno było skutkować całkowitą odmową przyznania pomocy, czy też odmową przyznania pomocy tylko do kwoty limitu.

Przechodząc do oceny sprawy wskazać należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnej. Zasadę tę ustanawia art. 16 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja organu I instancji z dnia [...] grudnia 2017 r. była decyzją ostateczną, kończącą sprawę o przyznanie Skarżącemu pomocy finansowej. Została ona doręczona Stronie i nie zostało od niej wniesione odwołanie.

Przesłanki wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną określa art. 145 k.p.a. W niniejszej sprawie organ oparł wznowienie postępowania na art. 145 pkt 5 k.p.a., tj. wyjściu na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Było to spowodowane otrzymaniem przez organ I instancji decyzji [...] z dnia [...] listopada 2017 r. którą przyznano Stronie dopłatę stanowiącą pomoc de minimis o której organ nie wiedział w dniu wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r.

Wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli decyzja ta została wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a.

Sporna kwestia w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w wypadku ubiegania się przez rolnika o pomoc finansową, która przekracza limit z art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013, przy uwzględnieniu wcześniej otrzymanych przez Skarżącego kwot pomocy, możliwe jest uzyskanie pomocy w części nieprzekraczającej tego limitu, czy też, tak jak uznały organy, brak jest możliwości uzyskania pomocy, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu.

Zdaniem Skarżącego, winien on otrzymać wnioskowaną pomoc do wysokości ww. limitu, z uwzględnieniem kwot wcześniej otrzymanych, zatem odmowie winna podlegać jedynie kwota stanowiąca nadwyżkę ponad kwotę limitu.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 1408/2013 (w brzmieniu obowiązującym

w grudniu 2017 r.) uważa się, że środki pomocy nie spełniają wszystkich kryteriów określonych w art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., nr 90, poz. 864/2), dalej: "TFUE" i dlatego są zwolnione z wymogu zgłoszenia przewidzianego w art. 108 ust. 3 TFUE, jeżeli spełniają warunki określone w niniejszym rozporządzeniu. Stosownie do art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013, całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie mogła przekroczyć 15.000 euro w okresie trzech lat podatkowych.

Łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku (art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/2013). Pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym uzyskuje się prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu (art. 3 ust. 4 rozporządzenia nr 1408/2013).

Zgodnie z art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013, że jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis pułap określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia.

Na podstawie art. 6 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/2013, państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego pułap określony w art. 3 ust. 2 i górny limit krajowy, o którym mowa w art. 3 ust. 3, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu są przestrzegane.

Wskazać należy, że pomoc de minimis, będąca wsparciem finansowym ze swej definicji nie niesie ryzyka zakłócenia konkurencji na rynku unijnym i nie podlega procedurze notyfikacji. Pomoc ta przyznana jednemu beneficjentowi w okresie 3 lat kalendarzowych nie może przekroczyć ustalonego limitu.

Stosownie do art. 3 ust. 5 rozporządzenia nr 1408/2013 , pułap określony w ust. 2 oraz górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana przez państwo członkowskie jest w całości lub częściowo finansowana z zasobów Unii. Okres trzech lat podatkowych ustala się przez odniesienie do lat obrotowych stosowanych przez przedsiębiorstwo w danym państwie członkowskim. Ponadto okres ten, stosownie do pkt 8 preambuły tego rozporządzenia, należy oceniać w sposób ciągły, co znaczy, że dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych. Ważnym też zastrzeżeniem przy dokonywaniu wykładni celowościowej przyjętych przez prawodawcę unijnego mechanizmów limitujących pomoc de minimis jest treść pkt 13 tejże preambuły, w której wyrażono potrzebę maksymalnego ograniczenia ryzyka przyznania pomocy ponad przyjęte limity. Otóż podstawową dyrektywą w jej przyznawaniu ma być przejrzystość, równe traktowanie i możliwość skutecznego monitorowania – "pomoc przejrzysta". Służyć ma też temu domniemanie, "[...] że tak długo, jak dokładna kwota pomocy jest nieznana lub jeszcze nieznana, państwo członkowskie musi przyjąć, że kwota ta jest równa maksymalnemu poziomowi, aby zagwarantować, że połączenie kilku środków pomocy nie przekroczy pułapu ustanowionego w niniejszym rozporządzeniu, oraz zastosować zasady dotyczące kumulacji pomocy".

W ocenie Sądu, wielkość przyznanej pomocy Rolnikowi nie mogła doprowadzić do przekroczenia przysługującego mu trzyletniego limitu kwotowego 15.000 euro. Tym samym dopuszczalne było przyznanie Skarżącemu pomocy finansowej, która będzie mieściła się w tym limicie, przy czym organ winien uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych, gdyż zasadniczym celem rozporządzenia nr 1408/2013 jest zakaz przyznawania przez państwo pomocy ponad określoną w nim kwotę. Zarówno z art. 3 ust. 2, jak również z art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013 wynika, że górny pułap przyznanej pomocy nie może przekraczać określonej wysokości. Jest to jedyna przeszkoda w uzyskaniu pomocy de minimis. Prawodawca unijny używa bowiem sformułowań "całkowita kwota pomocy" (art. 3 ust. 2) oraz "pułap określony w ust. 2" (art. 3 ust. 7), podając jednocześnie, że nie mogą one przekroczyć określonej kwoty. Zdaniem Sądu, przemawia to za uznaniem, że w przepisach tych mowa jest o faktycznie mającej być przyznanej pomocy, nie zaś pomocy jaka byłaby możliwa do przyznania.

Za takim rozumieniem omawianej regulacji przemawia także wykładnia historyczna regulacji pomocy de minimis w rolnictwie. W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. Urz. UE.L Nr 337, str. 35 ze zm.), wyraźnie wskazano, że "Jeżeli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu" (art. 3 ust. 2). Obecnie obowiązujące rozporządzenie nr 1408/2013, zastrzeżenia takiego nie wprowadza. Jest to zasadnicza i wyraźna różnica pomiędzy regulacjami poprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia. Z powyższego wyprowadzić należy wniosek, że gdyby zamiarem prawodawcy unijnego było zakazanie udzielania pomocy de minimis w przypadku, gdy cała kwota możliwego zwolnienia podatkowego przekracza wartości określone w rozporządzeniu nr 1408/2013, to kwestię tę wyraźnie by uregulował, jak uczynił to w rozporządzeniu nr 1535/2007.

Nie można zatem zasadnie twierdzić, że rozporządzenie nr 1408/2013 wprowadza zakaz udzielania pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy, lecz wymaga ono jedynie, aby pomoc ta nie przekraczała określonej wartości, tj. 15.000 euro.

Wskazać należy, że taką właśnie wykładnię ww. przepisów przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 21 stycznia 2020 r.

o sygn. akt II FSK 456/18 z dnia 7 lipca 2020 r. o sygn. akt II FSK 930/20; oraz z dnia 2 września 2020 r. o sygn. akt II FSK 1423/18, a także WSA w Szczecinie w wyroku I SA/Sz 468/20 z dnia 8 października 2020 r. oraz wyroku I SA/Sz 467/20 z dnia 7 października 2020 r. Powyższe stanowisko Sąd orzekający w niniejszej sprawie całkowicie podzielił.

Sąd zauważa, że również organ I instancji zastosował taką właśnie wykładnię ww. przepisów w decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r, w której przyznał rolnikowi wnioskowaną pomoc do wysokości limitu z art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013 i odmówił pomocy w pozostałej części. Dopiero w decyzji z dnia [...] marca 2020 r., wydanej po wznowieniu postępowania, organ I instancji przedstawił inne rozumienie wskazanych przepisów.

W ocenie Sądu, powyższe inne rozumienie tych przepisów wprowadziłoby niesprawiedliwe traktowanie podmiotów, znajdujących się w podobnej sytuacji. Intencją zaś ustawodawcy unijnego było to aby każdy z podmiotów miał prawo do otrzymania pomocy de minimis w wysokości do jednego, określonego w przepisach pułapu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien kierować się wykładnią

ww. przepisów zaprezentowaną przez Sąd.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje obu instancji.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego w łącznej kwocie [...]zł sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku w zw. z § 14 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2005 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Zasądzona kwota obejmuje: uiszczony wpis stały od skargi w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego Skarżącego w kwocie [...]zł z tytułu zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowym, a także koszty uiszczonej opłaty skarbowej w wysokości [...] zł .

Orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne pod adresem [...]