Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2949/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 183, art. 203 pkt 1, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7 art. 77, art. 75, art. 78, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 30
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Marta Koźlik po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. Spółki z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 926/14 w sprawie ze skargi E. Spółki z o.o. w L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [..] października 2014 r., nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] października 2014 r., nr [...]. 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz E. Spółki z o.o. w L. 820 (osiemset dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania sądowo-administracyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 926/14 oddalił skargę E. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu 16 maja 2013 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Kierownik BP ARiMR) w L. wpłynął wniosek E. Sp. z o.o. w L. (dalej: skarżąca, spółka) o przyznanie płatności na rok 2013. Wniosek według właściwości przekazano Kierownikowi BP ARiMR w L. W sekcji VII wniosku, o którym mowa (Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) strona zadeklarowała 6 działek ewidencyjnych. W sekcji VII (Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) strona skarżąca zadeklarowała trzy działki rolne o łącznej powierzchni 97,50 ha do jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej. W wyniku zmian wniosku strona zadeklarowała 88,92 ha.

W związku z pojawieniem się wątpliwości co do stwarzania przez stronę sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej, Kierownik BP ARMiR wezwał wnioskodawcę do złożenia niezbędnych dokumentów potwierdzających posiadanie sprzętu rolniczego, zatrudnienie pracowników, umowy na wykonywanie usług agrotechnicznych.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca zakwestionowała podstawy prawne do wzywania spółki do wyjaśnienia okoliczności, które – w ocenie przedstawiciela spółki – wykraczają poza zakres prowadzonego postępowania. Wyjaśniła, że wnioskodawca jest samodzielnym i niezależnym podmiotem prowadzącym działalność rolniczą na posiadanych przez siebie gruntach rolnych. Strona jest spółką kapitałową prawa handlowego, posiadającą osobowość prawną. Jest zarządzana przez niezależny i samodzielny w podejmowanych decyzjach zarząd. Spółka prowadzi działalność rolniczą na własny rachunek i we własnym imieniu. Samodzielnie ponosi koszty i czerpie korzyści z prowadzonej działalności. Przedstawiciel strony wskazał, iż spółka zawarła między innymi odrębną umowę na usługi rolne oraz umowę w zakresie stałego prowadzenia księgowości.

W dniu 9 kwietnia 2014 r. przeprowadzono w gospodarstwie rolnym strony skarżącej kontrolę na miejscu. Organ I instancji prowadził też postępowanie wyjaśniające, w ramach którego przedstawiciele spółki stawili się w siedzibie organu w dniu 4 czerwca 2014 r., a w odpowiedzi na zadawane pytania reprezentant strony oświadczył, że spółka zajmuje się uprawą i korzysta z usług spółki [...]. Strona nie zatrudnia pracowników i nie posiada żadnego sprzętu. O rodzaju prowadzonych upraw decyduje zgromadzenie wspólników. Spółka jest dzierżawcą uprawianych gruntów.

Kierownik BP ARiMR wystosował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień przez podanie kiedy i jakie zabiegi agrotechniczne zostały wykonane na gruntach deklarowanych we wniosku w 2013 r.; czy spółka dysponuje własnym sprzętem rolniczym, kierowanym do wykonywania zabiegów agrotechnicznych; jeżeli spółka nie dysponuje własnym sprzętem, to w jaki sposób realizuje wymóg utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej; jaki podmiot jest zleceniobiorcą prac agrotechnicznych i na jakiej podstawie prace te są wykonywane. Organ zwrócił się również o dostarczenie dokumentów, które mogłyby stanowić dowód potwierdzający fakt posiadania przez stronę gruntów objętych wnioskiem.

W pisemnej odpowiedzi skarżąca wyjaśniła, że jest samodzielnym i niezależnym od innych podmiotem prowadzącym działalność rolniczą. Samodzielnie ponosi koszty i czerpie korzyści z prowadzonej działalności. Prowadzi niezależną gospodarkę finansową i rolną. W związku z prowadzoną działalnością, spółka we własnym imieniu i na własną rzecz dokonywała sprzedaży plonów, zlecała usługi rolne i prowadzenie usług księgowych, posiada odrębny rachunek bankowy, opłaca podatek rolny i jest zarządzana przez profesjonalny zarząd. Na potwierdzenie tych okoliczności dołączono szereg dokumentów.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. odmówił przyznania spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. (Dyrektor ARiMR) decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Organ odwoławczy, w uzasadnieniu decyzji podkreślił, iż dla wykazania istoty sprawy konieczne jest przedstawienie skarżącej spółki w jej powiązaniu z dwoma innymi podmiotami: [..] sp. z o.o. oraz [..] Sp. z o.o.

Wszystkie trzy spółki zadeklarowały do płatności na rok 2013 tereny o zbliżonym areale (odpowiednio: 88,92 ha; 93,83 ha oraz 94,01 ha), położone w bezpośrednim sąsiedztwie, przy braku jakichkolwiek naturalnych granic między deklarowanymi obszarami. W ocenie Dyrektora ARiMR, taka deklaracja gruntów budziła zastrzeżenia co do rzeczywistego prowadzenia działalności rolniczej, w rozumieniu art. 2 lit.c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. U. UE z dnia 1 grudnia 2008 r. L 321, s. 14 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1166/2008).

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika BP, według którego, w sprawie ma miejsce sztuczne stwarzanie warunków, w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia płatności bezpośredniej. Analiza dokumentacji sprawy przesądza istnienie między wszystkimi trzema spółkami powiązań organizacyjnych, osobowych, ekonomicznych i funkcjonalnych, co pozwoliło stwierdzić, iż podmioty te zostały utworzone w celu pobierania pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR (w uzasadnieniu swojej decyzji Dyrektor ARiMR szczegółowo wskazał powiązania personalne, podkreślił, że 99 % udziałów w każdej ze spółek posiada [...] Sp. z o.o., akcentując też to, że siedziba wszystkich spółek mieści się pod tym samym adresem w L.).

Organ II instancji odwołując się do regulacji art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE. EURATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UE L nr 312 poz.1 ze zm.: dalej: rozporządzenie nr 2988/95) uznał, że w sprawie doszło do obejścia prawa w rozumieniu tego przepisu, zarówno w zakresie istnienia elementów obiektywnych, jak i subiektywnych. Wskazują na to dwie umowy przedstawione przez przedstawiciela skarżącej spółki: z dnia 8 maja 2013 r. (o świadczenie usługi koszenia oraz zbiór masy zielonej przez [...] Sp. z o.o.) i z dnia 1 czerwca 2013 r. (o współpracy i zarządzaniu gospodarstwem strony przez [...] Sp. z o.o.). Dyrektor ARiMR wskazał na powiązania personalne między skarżącą spółką, a spółkami, które w obu umowach występowały w roli zleceniobiorców. Zdaniem organu, powiązania takie dowodzą, że umowy te były zawierane w celu obejścia prawa i nie mogą stanowić rzetelnego dowodu potwierdzającego faktyczne prowadzenie przez stronę działalności rolniczej. Umowy zmierzały wyłącznie do stworzenia sztucznych i pozornych warunków do prowadzenia takiej działalności.

Dyrektor ARiMR podkreślił, że druga z przedstawionych umów (z dnia 1 czerwca 2013 r.) dotyczy wyłącznie czynności związanych ze sporządzaniem i składaniem wniosków pomocowych. Nie obejmuje natomiast żadnych czynności faktycznych, które wiązałyby się z prowadzeniem działalności rolniczej.

Zdaniem organu, istotną w sprawie okolicznością jest też i to, że umowy wszystkich trzech spółek zostały zawarte w tym samym dniu (26 lutego 2010 r.) w tej samej, wrocławskiej kancelarii notarialnej, a same spółki zostały zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sadowym (KRS) w krótkim przedziale czasowym (7 i 24 kwietnia oraz 11 maja 2010 r.). Do 2009 r. cały areał zgłaszany obecnie do płatności przez wszystkie trzy spółki, deklarowany był wcześniej przez jeden podmiot: [...] Sp. z o.o., który to podmiot posiada obecnie we wszystkich trzech spółkach taką samą wielkość udziałów. Istotne jest przy tym w ocenie organu, że podział jednego gospodarstwa między trzy spółki spowodował, iż płatność za 2013 rok byłaby większa od tej, jaką od tego samego areału mógłby uzyskać jeden tylko podmiot.

W ocenie ww. organu o sztuczności i pozorności stworzonych przez skarżącą spółkę warunków do otrzymania płatności dowodzi również brak umów potwierdzających wynajem (użyczenie) sprzętu rolniczego; brak pracowników, którzy wykonywaliby prace na gruntach wskazanych we wniosku pomocowym; brak ewentualnych pracowników najemnych; brak faktur, które potwierdzałyby zakup lub sprzedaż produktów, co pozwalałoby przyjąć, że strona prowadziła jakąkolwiek działalność rolniczą; ścisłe powiązania osobowe we wszystkich spółkach. Spółka nie starała się wykazać istnienia wymienionych okoliczności, ograniczając się jedynie do polemiki co do zasadności i prawidłowości wezwań organu do ich wykazania.

Dyrektor ARiMR uznał, że w sprawie miał miejsce sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy trzy podmioty tj. spółki kapitałowe prawa handlowego, które w rzeczywistości nie prowadziły faktycznej działalności rolniczej, a ich zasadniczy cel sprowadzał się do pobierania płatności bezpośredniej.

Nawiązując do regulacji w art. 2 lit.a rozporządzenia nr 1166/2008, organ uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia kryteriów zawartych w definicji gospodarstwa rolnego. Wszystkie trzy spółki nie stanowią jednostek wyodrębnionych pod względem technicznym (ta sama siedziba, brak zaplecza technicznego), ekonomicznym (powiązania osobowe i kapitałowe), nie posiadają osobnego kierownictwa (w rzeczywistości są zarządzane przez te same osoby) i nie prowadzą działalności rolniczej.

Spółka w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę wyrokiem z dnia 30 czerwca 2015 r. stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwolił na przyjęcie, że formalnoprawne wyodrębnienie podmiotowe strony skarżącej było wyodrębnieniem sztucznym, dokonanym w celu uzyskania nienależnych płatności w świetle postanowień art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95.

Sąd I instancji podkreślił, że oprócz ustalonych przez organy okoliczności, które zostały oparte na podstawie wiarygodnych dowodów tj. Krajowego Rejestru Sądowego oraz umów w formie aktów notarialnych (bądź sporządzonych w zwykłej formie pisemnej), na zasadność okoliczności stworzenia sztucznych warunków wskazywały również dowody zgromadzone w toku administracyjnego postępowania wyjaśniającego.

WSA zgodził się z twierdzeniem organu, że strona nie przedstawiła żadnych umów z których wynikałoby, że jest najemcą gruntów zadeklarowanych do płatności oraz otrzymała w użyczenie sprzęt rolniczy, przy wykorzystaniu którego prowadziła rzekomo działalność rolniczą. Ponadto nie zatrudnia pracowników. Brak był również dowodów (faktur) potwierdzających zakup materiału i sprzedaż produktów.

Ponadto sprawozdania finansowe za 2011 i 2012 r. potwierdziły, że poszczególne spółki, powstałe na bazie spółki macierzystej nie prowadzą własnej działalności rolnej na gruntach zadeklarowanych do płatności na 2013 r., co potwierdziły znikome kwoty przychodów. Ze sprawozdań wynikało, że źródłem zysku są wyłącznie dotacje, do której to kategorii kwalifikować trzeba także płatności rolne. W sprawozdaniach nie wykazano również należności długoterminowych, a krótkoterminowe były wprawdzie wykazywane ale tylko z podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych oraz dotacji. Sąd zwrócił również uwagę na degresywny charakter (już od wielu lat) należnych płatności, większych w odniesieniu do mniejszych areałów.

W świetle wszystkich wyżej wskazanych okoliczności stanu faktycznego, ustalonego przez organy wyłącznie na podstawie wiarygodnych, bo rzeczowych środków dowodowych (dokumentów), organy dokonały swobodnej, a przy tym w pełni logicznej oceny zgromadzonego materiału, konkludując, iż powiązania ekonomiczne, osobowe, organizacyjne i funkcjonalne wskazują na stworzenie sztucznych warunków, dokonanych w celu osiągnięcia skutku opisanego w poprzednim akapicie niniejszych rozważań. Konkluzję taką dodatkowo potwierdzają: jedna data i miejsce sporządzenia umów spółek powstałych w 2010 r., jedna siedziba wszystkich tych spółek, podobny okres rejestracji, podobny przedmiot działalności, nieudowodnienie tytułów prawnych do dysponowania gruntami zadeklarowanymi we wniosku o płatności, brak sprzętu i pracowników, a wreszcie – brak dochodów, których źródłem byłaby rzeczywiście prowadzona przez spółkę działalność rolnicza, np. ze sprzedaży plonów, przy jednoczesnym wskazaniu w sprawozdaniach finansowych dotacji jako podstawowego źródła zysku. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu autora skargi, w świetle wszystkich wskazanych okoliczności, przyjęcie odmiennego wniosku, niż ten, który sformułowały organy, stanowiłoby ewidentne przekroczenie granic oceny dowodów, jako ocena dowolna.

Skoro zatem działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania takiej korzyści, prowadzą do nieprzyznania korzyści (wedle art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009 r. str. 16: dalej: rozporządzenie nr 73/2009), to jest oczywiste, że organy działały zgodnie z przywołanymi przepisami prawa wspólnotowego, co w pełni uzasadniało odmowę przyznania skarżącej spółce wsparcia, o które wnioskowała.

WSA zaznaczył również, że powoływanie się przez organ na art. 2 rozporządzenia nr 1166/2008 miał jedynie posiłkowe znaczenie dla ostatecznej konkluzji, która przesądziła o odmowie przyznania spółce wnioskowanej płatności.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku E. Sp. z o.o. w /L. wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzuciła:

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisów postępowania sądowoadmistracyjnego art. 1 § 1 i 2, art, 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji Organu II instancji, pomimo iż decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, a decyzja Organu II instancji podlegała uchyleniu, a to poprzez uznanie, że w toku postępowania administracyjnego Organ II instancji prawidłowo odmówił skarżącej przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów ze świadków (K.K. oraz osób przeprowadzających w Spółce certyfikację ze strony B. sp. z o,o.) zgłoszonych przez skarżącą na okoliczności posiadania przez Skarżącą zadeklarowanych do płatności gruntów oraz prowadzenia działalności rolniczej na własny rachunek i we własnym imieniu, a także organizacji i sposobów optymalizacji przedmiotowej działalności;

naruszenie prawa materialnego, tj.:

art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w świetle zebranego dotychczas w sprawie materiału dowodowego przepis ten nie ma zastosowania;

art. 2 lit. c oraz art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w świetle zebranego dotychczas w sprawie materiału dowodowego przepis ten nie ma zastosowania;

c. art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1166/2008 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy zdefiniowane tym przepisem pojęcie "gospodarstwa rolnego" dotyczy innej gałęzi prawa i jest irrelewantne z punktu widzenia przesłanek uzyskania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego dla rolników;

d. art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U, 2012, nr 1164 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w ramach ustalonego dotychczas stanu faktycznego Skarżąca nie spełnia przesłanek do otrzymania płatności bezpośrednich w 2013r.;

e. art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2012, nr 1164 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że organ II instancji spełnił ciążący na nim ciężar dowodu wykazania okoliczności stworzenia przez Skarżącą tzw. sztucznych warunków do otrzymania płatności.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2017 r. skarżąca spółka uzupełniła uzasadnienia podstaw skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty są uzasadnione.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, które sprowadzają się do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który zaakceptował ustalenia organów, że działania E. Sp. z o.o. w L. polegały na sztucznym stworzeniu warunków do otrzymania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w celu pozyskania korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa unijnego i krajowego. Należy zaznaczyć, że komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia ich łączną ocenę.

Naczelny Sąd Administracyjny badając na wstępie sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych wyjaśnia, że zarzut naruszenia prawa materialnego zawarty w pkt 2 lit. d skargi kasacyjnej, tj. art. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w ramach ustalonego dotychczas stanu faktycznego skarżąca nie spełnia przesłanek do otrzymania płatności bezpośrednich w 2013 r. nie może zostać poddany kontroli instancyjnej. Przede wszystkim przepis ten posiada szereg ustępów podzielonych na pkt i ppkt. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt II FSK 1708/13, Lex nr 1767948). Naczelny Sąd Administracyjny, jako związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a,), nie ma kompetencji dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to bowiem powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony.

Niezasadnym jest również zarzut powołany w pkt 2 lit. e skargi kasacyjnej tj. naruszenia art. 21 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że organ II instancji spełnił ciążący na nim ciężar dowodu wykazania okoliczności stworzenia przez skarżąca tzw. sztucznych warunków do otrzymania płatności. W uzasadnieniu tego zarzutu autor tego środka zaskarżenia zarzucając mu błędną wykładnię zauważył, że zgodnie z tym przepisem ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że z brzmienia przepisu art. 21 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich wynika, że "Przejmujący dołącza do wniosku umowę, na podstawie której grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego oraz zwierzęta objęte wnioskiem o przyznanie płatności do krów i owiec zostały przekazane, lub kopię takiej umowy potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji". Sąd I instancji w uzasadnieniu nie dokonał wykładni przepisu o wyżej wskazanej treści, co więcej treść powołana przez stronę w uzasadnieniu nie odpowiada definicji tego przepisu powołanej w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Wobec tego, że zasadnicza istota zaistniałego w sprawie sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia tego, czy działania skarżącej spółki polegały na sztucznym stworzeniu warunków w celu pozyskania korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego, co miałoby uzasadniać odmowę przyznania wnioskowanej pomocy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za potrzebne poczynić kilka uwag ogólnych w odniesieniu do postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 30 rozporządzenia nr 73/2009.

Kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. W odniesieniu do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego artykuł 30 rozporządzenia nr 73/2009 stanowi: "Nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia".

Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem 2988/95. Stosownie do art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazuje się, że obejście prawa dotyczy sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Obejście prawa, czy też jego nadużycie, nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot (pkt 52-53 wyroku ETS z 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; LEXIS.pl nr 405322 ).

Należy zauważyć, że przepisy rozporządzenia nr 73/2009 nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo.

Próba interpretacji tzw. "sztucznych warunków" na bazie przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, który stosuje się w przypadku płatności rolnośrodowiskowych została podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu). Trybunał wyjaśnił, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. TSUE stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Ze względu na tożsamość regulacji art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 i art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 wskazówki zawarte w przywołanym wyroku TSUE można w pełni odnieść do znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 30 rozporządzenia nr 73/2009.

Jak wynika z art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, a także wykładni dokonanej w wyroku TSUE z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), Europejski Przegląd Sądowy 2011, nr 6(69), s. 25-26).

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stwierdzenie przez organ, że doszło do sztucznego stworzenia, w rozumieniu art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, przez beneficjenta warunków do uzyskania wnioskowanej pomocy unijnej, możliwe jest dopiero w wyniku spójnego podsumowania zdarzeń wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony ubiegającej się o tę pomoc. Konieczna jest także równoczesna wszechstronna i logiczna ocena tych wszystkich okoliczności wynikających z wniosku innego podmiotu czy podmiotów oraz ich innych działań, świadczących o zamiarze innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych ukierunkowanych wyłącznie na to, by osiągnąć zamierzony przez beneficjenta skutek prawny w postaci uzyskania środków pomocowych. Punktem odniesienia przeprowadzanej przez organ oceny powinny być zaś cele ustanowione przez prawodawcę unijnego i krajowego, uzasadniające przyznanie pomocy.

Należy wskazać, że w postępowaniu w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie, o ile regulacje szczególne nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich).

Z treści powołanych przepisów w orzecznictwie zasadnie wywodzi się, że sytuacja procesowa stron wskazanych tam postępowań w zakresie dowodzenia została w sposób istotny zmodyfikowana, odstąpiono bowiem od modelu przyjętego w Kodeksie postępowania administracyjnego, według którego obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie (por. np. wyrok NSA z dnia z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1884/14, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wskazują powyższe uregulowania ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej, określonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. – nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz wymóg wyczerpującego zarówno zebrania, jak i rozpatrzenia całego materiału dowodowego został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na organie nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (por. np. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 810/11). Nie znaczy to jednak, że organ nie ma prawnego obowiązku podjęcia działań celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdy zachodzą wątpliwości co zasadności zgłoszonego wniosku i przyznania dochodzonych płatności.

W rozpatrywanym przypadku organ powziął wątpliwość, czy w sprawie wszczętej z wniosku o przyznanie płatności nie ma miejsca obejście prawa przewidziane przepisem art. 30 rozporządzenia nr 73/2009. W tym stanie rzeczy niewątpliwie to na organie spoczywał obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak i obowiązek wyczerpującego zarówno zebrania, jak i rozpatrzenia całego materiału dowodowego dla oceny, czy doszło do sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania takich płatności. Przypomnienia wymaga przy tym, że o tym, jakie okoliczności mają znaczenie prawotwórcze, decydują prawidłowo interpretowane normy prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie należy zatem wziąć pod uwagę wykładnię tego przepisu dokonaną przez TSUE w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12.

Zauważyć należy, że zarzuty skargi kasacyjnej opierające się na naruszeniu przepisów postępowania koncentrują się przede wszystkim na zagadnieniu posiadania przez spółkę nieruchomości rolnych zgłoszonych do dopłat i prowadzenia na nich działalności rolniczej na własny rachunek. Według autora skargi kasacyjnej na skutek odmowy przesłuchania przez organ zawnioskowanych przez spółkę świadków na okoliczności wskazane wyżej doszło do naruszenia art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i 80 k.p.a. Zdaniem skarżącej kasacyjnie okoliczności, na które mieli składać zeznania świadkowie, miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Jak wynika z akt sprawy w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, do których Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR we Wrocławiu w ogóle nie odniósł się.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji – akceptując niewłaściwe postępowanie organu odwoławczego – dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. W myśl pierwszego z powołanych przepisów jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przepis art. 78 § 1 k.p.a. stanowi natomiast, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Poza sporem w rozpoznawanej sprawie jest to, że nie uwzględniono wniosków skarżącej spółki o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków celem ustalenia okoliczności związanych z posiadaniem oraz samodzielnym prowadzeniem gospodarstwa na rachunek spółki.

W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć należy, że w rozpatrywanym przypadku organ miał podstawy, by nie uwzględnić wskazanych wniosków dowodowych.

Zauważyć należy, że kwestię posiadania, wiązano również z przepisami rozporządzenia nr 1166/2008. Zasadne jest natomiast przyjęcie, że zasadniczą podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy z wniosku skarżącej spółki o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r. stanowiła unijna regulacja przewidująca odmowę płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Istota sporu nie dotyczyła zatem definicji rolnika, gospodarstwa oraz działalności rolniczej, wobec tego nie może być zasadnym zarzut naruszenia art. 2 lit. a rozporządzenia nr 1166/2008, który w swej treści formułuje definicję "gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo", a także zarzut naruszenia art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, który definiuje pojęcie "działalności rolniczej".

W tym stanie rzeczy zachodziły podstawy, by uznać, że dowody wnioskowane przez skarżącą spółkę, w świetle wykładni art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 analogicznej do wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 zaprezentowanej w ww. wyroku TSUE z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, nie były konieczne dla rozważenia "obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)", jak i "obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu".

Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym pogląd, że choć strona – zgodnie z art. 78 k.p.a. – posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, to jednak uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń.

Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając w tym kontekście podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, z przyczyn wskazanych wyżej, za nieuzasadnione uznał zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 k.p.a. Podzielił natomiast stanowisko skarżącej kasacyjnie, że doszło do naruszenia art. 80 k.p.a., jeśli chodzi o wszechstronną ocenę zaistnienia w rozpoznawanej sprawie warunków do zastosowania art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, w szczególności jeśli chodzi o stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko organu słusznie zaakceptowane przez Sąd I instancji, że stworzenie przez osoby powiązane ze sobą kapitałowo trzech spółek (....), formalnie niezależnych od siebie, aplikujących o płatności tego samego rodzaju do deklarowanych przez nie nieruchomości rolnych o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności, w systemie stawek degresywnych, po przekroczeniu określonej powierzchni gospodarstwa, świadczy o koordynacji działań podejmowanych w celu wykreowania obiektywnych okoliczności, umożliwiających pobieranie zwiększonych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W ocenie NSA, "multiplikowanie" spółek prawa handlowego nie stanowi uzasadnionej okolicznościami rozpoznawanej sprawy formy prowadzenia działalności rolniczej, a jest natomiast przejawem działania nastawionego na uzyskanie płatności w ramach wszystkich płatności łącznie w kwocie wyższej niż dopuszczalna. Przy ocenie zamiaru osiągnięcia korzyści z działania polegającego na utworzeniu trzech spółek w opisanych warunkach, należy wziąć pod uwagę, że skoro systemy płatności dla rolników są tak skonstruowane, że do tych samych gruntów można otrzymać płatności na podstawie różnych tytułów, to oceniając działania polegające na utworzeniu przez te same osoby kilku odrębnych podmiotów należy mieć na uwadze całokształt możliwych płatności, a nie każdą oddzielnie. Należy bowiem zauważyć, iż komentowany rygor nieprzyznania płatności lub wycofania korzyści w razie stwierdzenia przypadku obchodzenia prawa nie jest ograniczony do określonych rodzajów płatności. Wniosek taki nie znajduje oparcia w treści przywołanych wyżej norm ustanawiających klauzule generalne o charakterze przeciwdziałającym nadużyciom (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2015r., sygn.akt V SA.WA 3706/15, publ.:http:// orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy zaznaczyć, że do 2009 r. wszystkie grunty, które obecnie były deklarowane do płatności przez trzy podmioty (w tym spółkę, występującą w roli skarżącej w niniejszej sprawie) obejmował swoim wnioskiem pomocowym wyłącznie jeden podmiot – W. Sp. z o.o. W dniu 26 lutego 2010 r. zostały zawarte trzy umowy spółek kapitałowych (...) – skarżąca w niniejszej sprawie), przy czym pierwotna spółka posiada we wszystkich nowoutworzonych spółkach taką samą wielkość udziałów (99%). Spółki powstałe w 2010 r. zostały zarejestrowane w KRS w zbliżonym przedziale czasowym i mają identyczny przedmiot działalności oraz posiadają siedzibę pod tym samym adresem. Każda ze spółek, które powstały w 2010 r. (w tym skarżąca) zadeklarowała do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r. tereny o podobnym areale, położone w bezpośrednim sąsiedztwie, przy braku naturalnych granic między gruntami objętymi wnioskiem każdej ze spółek. Wszystkie trzy spółki powiązane są również personalnie przez to, że te same osoby fizyczne występują bądź to jako wspólnicy, bądź członkowie zarządu (bądź w obu tych rolach łącznie) w co najmniej dwóch z trzech spółek. Te same osoby są również wspólnikami innych spółek (...), z którymi skarżąca zawierała umowy o współpracy i zarządzaniu gospodarstwem i świadczeniu usług koszenia gruntów i zbioru masy zielonej.

Biorąc pod uwagę wcześniejsze wywody dotyczące przesłanek zastosowania art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 i konieczności wykazania sprzeczności dążeń beneficjenta do osiągnięcia korzyści z tytułu otrzymania płatności z celami danego systemu wsparcia stwierdzić należy, że organy całą swoją uwagę skoncentrowały na wykazaniu dwóch pierwszych przesłanek, tj. stworzeniu przez skarżącą kasacyjnie w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, i celu jej działania, tj. osiągnięcia korzyści finansowej, pomijając natomiast wskazaną wyżej przesłankę.

Prawidłowe zaś zastosowanie w stosunku do skarżącej kasacyjnie spółki ubiegającej się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 musi być związane ze zbadaniem przez Sąd I instancji, czy organ wykazał w sposób staranny, wszechstronny, logiczny i przekonywujący (przy posiłkowaniu się wskazówkami interpretacyjnymi Trybunału Sprawiedliwości zawartymi w omawianym wyroku), że miało miejsce sztuczne, pozorne w istocie, stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Konieczne jest zatem dokładne określenie również celu płatności, o którą ubiegała się spółka.

Wskazać należy, że ani organy obu instancji, ani też Sąd I instancji, w sposób wskazany wyżej nie odniosły się do tego zagadnienia, co sprawia, że sprawa nie została rozpoznana wszechstronnie, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności.

Naczelny Sąd Administracyjny dodatkowo zwraca uwagę na punkt 25 preambuły rozporządzenia nr 73/2009, w którym wskazano, że systemy wsparcia w ramach WPR (wspólnej polityki rolnej) przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia.

Zdaniem NSA należy rozważyć, czy określony w punkcie 25 preambuły rozporządzenia nr 73/2009 cel wsparcia może być uznany w rozpoznawanej sprawie za spełniony.

W kontekście tych wywodów należy stwierdzić, że zarówno organy, jak i Sąd I instancji nie dokonały szczegółowej analizy, czy przyznanie skarżącej spółce wnioskowanych płatności byłoby sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, tj. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Oznacza to, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przede wszystkim ocenić, czy przyznanie skarżącej kasacyjnie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowiłoby dla niej nienależną korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia w rozumieniu wyżej omówionym.

Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy, uznaje, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a., w oparciu o ten przepis uchylił zaskarżony wyrok, rozpoznał skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Orzekając ponownie, organ odwoławczy będzie zobowiązany, biorąc pod uwagę przedstawione wyżej rozważania Sądu, dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy i precyzyjnego ustalenia, czy działania skarżącej kasacyjnie podjęte w celu osiągnięcia korzyści z tytułu otrzymania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego były sprzeczne z celami tego systemu wsparcia.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w i art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). Koszty postępowania należne skarżącej obejmują poniesione przez nią opłaty sądowe, w tym wpis od skargi (200 zł), opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem (100 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej (100 zł), a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę (240 zł za udział w postępowaniu przed Sądem I instancji oraz 180 zł za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, a także udział w rozprawie przed NSA).