Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 522/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 82, 87, 89
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: par. 4  ust. 4
journal: Dz.U. 1969 nr 3 poz 19
law: ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2015 r. sprawy ze skargi Zarządu [...] w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia ceny nieruchomości oraz opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomością 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Zarządu [...] w W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] ustalającą opłatę roczną z tytułu trwałego zarządu.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] Prezydent W. działając z urzędu dokonał aktualizacji opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...] przysługującego Z. w W.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazał m.in. przepisy art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, art. 87 i art. 199 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustalił, że zarządzą trwałym ww nieruchomości jest Z. w W. jako następca prawny W.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. podnosząc, że nie posiada statusu trwałego zarządcy przedmiotowej nieruchomości, ponieważ trwały zarząd został ustanowiony na rzecz Ministerstwa [...]. Ponadto organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie ustalenia następstwa prawnego Z. po W.

Rozpatrując sprawę Wojewoda [...] uznał wniesione odwołanie za niezasadne i wskazał, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami za nieruchomość oddaną w trwały zarząd pobiera się opłaty roczne, a zgodnie z art. 87 tej ustawy aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się z urzędu lub na wniosek w drodze decyzji administracyjnej. Organ II instancji ustalił, że decyzją Naczelnika W. z dnia [...] czerwca 1978r. wydaną na podstawie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach orzeczono o przekazaniu przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie na rzecz Ministerstwa [...]. Decyzja została skierowana i doręczona do W. , który faktycznie przejął w użytkowanie tę nieruchomość, co potwierdza protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 26 września 1978r.

Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985r. ceny gruntów, budynków i innych urządzeń oraz lokali, stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, a także opłaty za zarząd tymi gruntami, budynkami i innymi urządzeniami oraz lokalami, ustala odpowiednio rejonowy organ rządowej administracji ogólnej lub zarząd gminy, w decyzji o oddaniu w zarząd. Zgodnie z art. 80 ust. 1 ww ustawy grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie tej ustawy tj. 1 sierpnia 1985r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przeszły z mocy prawa w zarząd tych jednostek. Ówcześnie obowiązujące przepisy prawa nie dawały podstaw do wydania odrębnej decyzji naliczającej jedynie opłaty z tytułu zarządu.

Wojewoda ustalił, że pismem z dnia 16 marca 1992r. ustalono wysokość opłaty z tytułu zarządu przedmiotową nieruchomością przez W.

Organ odwoławczy podniósł, ze zgodnie z art. 199 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz własność gminy, sprawowany w dniu wejścia w życie tej ustawy tj. 1 stycznia 1998r., przez jednostki organizacyjne, przekształcił się z mocy prawa w trwały zarząd tych nieruchomości. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 1998r. zmieniono stawkę procentową opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu przedmiotową nieruchomością sprawowanego przez W..

W ocenie Wojewody dokumenty zgromadzone w aktach sprawy przeczą twierdzeniom skarżącego, że trwały zarząd przedmiotowej nieruchomości został ustanowiony na rzecz Ministerstwa [..], a nie na rzecz Z., a są nimi: wypisy i informacje z ewidencji gruntów i budynków, z których wynika, że władającym przedmiotową nieruchomością jest Z. w W., korespondencja Biura Gospodarki Nieruchomościami i Z. w W., w której skarżący nie kwestionuje twierdzeń, że przedmiotowa nieruchomość pozostaje w jego trwałym zarządzie, pismo skarżącego z dnia 17 września 2014r., w którym twierdzi, że jest trwałym zarządcą jako jednostka reprezentująca Ministerstwo [...].

Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z. w W. zarzucając jej naruszenie art. 87 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 82 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na dokonaniu aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu zarządu przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy skarżący nie posiada w stosunku do niej statusu trwałego zarządcy, co w konsekwencji powoduje nieprawidłowość dokonania aktualizacji wysokości opłaty rocznej z uwagi na brak podstaw prawnych do jej dokonania, a także naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i błędne przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się w trwałym zarządzie Z., podczas gdy została ona przekazana w użytkowanie [...].

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się w trwałym zarządzie skarżącego, ponieważ decyzją z dnia [...] czerwca 1978r. przekazano ją w użytkowanie Ministerstwu [...], które następnie uległo przekształceniu w zarząd, a następnie w trwały zarząd. Powyższe potwierdza również treść księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, z której wynika, że znajduje się ona w trwałym zarządzie Ministerstwa [...], co nie jest tożsame ze sprawowaniem trwałego zarządu przez Z. Skarżący wskazał, że zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami opłata z tytułu sprawowania trwałego zarządu może zostać ustalona jedynie w stosunku do jednostki organizacyjnej, na rzecz której został ustanowiony trwały zarząd.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będą jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.

Na wstępie wskazać trzeba, że stosownie do art. 43 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651), dalej u.g.n., przez trwały zarząd rozumie się administracyjnoprawne uprawnienie do korzystania z nieruchomości w imieniu publicznoprawnego właściciela; swoiste prawo do gruntu państwowego, uprawniające do korzystania z niego i podlegające ochronie prawnej (G. Bieniek/M. Gdesz – op. cit. s. 377, uw. 7*; s. 395). Trwały zarząd jest publicznoprawną formą władania nieruchomością przez określoną jednostkę organizacyjną (wyrok WSA w Warszawie z czerwca .2004 r., I SA 2372/02).

Kwestie dotyczące ustalania wysokości opłat z tytułu trwałego zarządu zostały uregulowane w art. 82 i następnych u.g.n. I tak wysokość opłaty z tytułu trwałego zarządu określa się według reguł wymienionych w art. 83 u.g.n. , którą uiszcza się przez okres i w terminach określonych w art. 82 ust. 2 u.g.n., a więc do dnia 31 marca każdego roku, z góry za dany rok. Stosownie do art. 89 u.g.n. w razie nabycia trwałego zarządu z mocy prawa, opłaty roczne ustala właściwy organ w drodze decyzji. Powyższe oznacza, że z woli ustawodawcy do ustalenia opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu wymagane jest wydanie rozstrzygnięcia w formie decyzji.

W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest czy Z. przysługuje status trwałego zarządcy przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy ul. [..], a w konsekwencji czy jest podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat z tytułu sprawowania trwałego zarządu.

Sąd podziela stanowisko skarżącego, że Z. nie jest jednostką organizacyjną, której przysługuje prawo trwałego zarządu przedmiotowej nieruchomości. Jak wynika bowiem z akt sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 1978r. została ona przekazana w użytkowanie Ministerstwu [...], a więc innej państwowej jednostce organizacyjnej. Decyzja ta została wydana pod rządami ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tekst jedn.: Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), która koncentrowała się na użytkowaniu, jako formie prawnej władania nieruchomościami państwowymi przez państwowe osoby prawne. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości Dz.U. z 1991r. nr 30, poz. 127 ze zm.) zgodnie z treścią jej art. 80 ust. 1 tereny państwowe, będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przeszły z mocy praw w zarząd tych jednostek. Następnie zgodnie z przepisem art. 199 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami zarząd tych nieruchomości przekształcił się w dniu 1 stycznia 1998r. w trwały zarząd.

Z powyższego wynika, że źródłem powstania trwałego zarządu na rzecz Ministerstwa [...] jako państwowej jednostki organizacyjnej jest ww decyzja z dnia [...] czerwca 1978r. przekazująca przedmiotową nieruchomość w użytkowanie, które aktualnie jak wykazano wyżej przekształciło się z mocy prawa w trwały zarząd. Oznaczało to m.in., że po dniu 1 stycznia 1998 r. nabyty przed tą datą zarząd istniał dalej, tylko należało do niego stosować przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące trwałego zarządu. W tej sytuacji brak jest w niniejszej sprawie jakichkolwiek podstaw do uznania, ze trwałym zarządcą przedmiotowej nieruchomości jest Z., jak uczyniły to organy orzekające. Dodać należy, że istnienia prawa trwałego zarządu nie można domniemywać, a potwierdzeniem jego istnienia nie może być wpis w ewidencji gruntów i budynków, ponieważ ma on charakter jedynie informacyjny i nie może stanowić podstawy do ustalenia istnienia prawa trwałego zarządu. Tym bardziej podstawy takich ustaleń nie mogą stanowić pisma wskazane w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. Odnosząc się do protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 26 września 1978r., na który powołuje się Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego przy obejmowaniu w posiadanie nieruchomości oddanej w użytkowanie nie ma znaczenia dla ukonstytuowania prawa użytkowania, gdyż stanowi on jedynie formę przekazania i przejęcia terenu na podstawie decyzji przekazującej taki teren w użytkowanie (§ 4 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962r.- Dz.U. z 1969r. nr 3, poz. 19).

W tej sytuacji uznać należy, że decyzje organów orzekających wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 82 w zw. z art. 87 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżący jest zarządcą trwałym przedmiotowej nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a, art. 135 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.