Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 573/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-04-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 219  par. 2 zd. 2, 246 par. 1 pkt 1 i 2,  art. 243 par. 1,  art. 252,  art.  art. 255,  art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 1257
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o  przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub  stanu rodzinnego wnioskodawcy.
article: par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem i oszacowaniem pojazdu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Z. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem i oszacowaniem pojazdu, z decyzji tej wynika dla skarżącego obowiązek zapłaty kwoty 29.248 zł. W skardze znalazł się też wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.

Skarżący w dniu 1 grudnia 2016 r. (data stempla pocztowego), odpowiadając na wezwanie, złożył wniosek przyznanie prawa pomocy na wymaganym urzędowym formularzu, wniósł nim o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

Skarżący w formularzu wniosku wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe sam, osiąga dochód miesięczny z emerytury w kwocie 1.632,77 zł, ponosi stałe miesięczne wydatki na mieszkanie i za media w kwocie 400 zł, na leczenie 120 zł. Ma także do spłaty kredyt w kwocie 297.345 zł oraz zaległości ZUS w kwocie 142.650 zł. Wyjaśnił, że nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności, żyje na bieżąco z emerytury, a otrzymuje tylko jej część w kwocie 711,65 zł, pozostałą część zabierają komornicy.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zwany też dalej "orzekającym", działając w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wezwał skarżącego pismem z dnia 8 grudnia 2016 r. w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do uzupełnienie wniosku o prawo pomocy poprzez złożenie następujących wyjaśnień i dokumentów:

- wykazanie wydatków ponoszonych przez niego miesięcznie na utrzymanie mieszkania, takich jak opłaty za media (woda, prąd, gaz itp.), poprzez nadesłanie rachunków lub oświadczenia o wysokości poszczególnych wydatków, które według skarżącego wynoszą miesięcznie, łącznie 400 zł,

- wyciągów z posiadanych przez skarżącego i wszystkich członków wspólnego gospodarstwa domowego, rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 2 miesięcy, to jest: październik i listopada 2016 r., wskazano, że mogą być w formie wydruków z Internetu,

- wyjaśnienie, w jakim celu został wzięty kredyt w kwocie 297.345 zł, jak aktualnie wygląda jego spłata, poprzez nadesłanie np. harmonogramu spłat, dokumentu zaleganiu ze spłatą, itp.

- rachunków za leki, lub innych dokumentów potwierdzających problemy zdrowotne skarżącego (np. zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia, konieczności stałego przyjmowania leków),

- dokumentu potwierdzającego zadłużenie w ZUS,

- dokumentu potwierdzającego zajęcie komornicze części emerytury,

- dokumentu potwierdzającego jaka kwota z emerytury pozostaje do wypłaty.

Wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym 7-dniowym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową oraz, że na wniosek strony skarżącej termin tez może ulec przedłużeniu.

Skarżący w dniu 27 grudnia 2016 r. (data stempla pocztowego) złożył wniosek o przedłużenie terminu do wykonania wezwania. Pismem z 2 stycznia 2017 r. referendarz sądowy przedłużył skarżącemu termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w trybie art. 255, o 7 dni liczone od dnia otrzymania pisma o przedłużeniu. Skarżący odebrał pismo z 2 stycznia 2017 r. w dniu 17 stycznia 2017 r. i odpowiedział na nie w dniu 24 stycznia 2017 r. (data stempla pocztowego), pismem z 23 stycznia 2017 r. Wyjaśnił w nim, że obecnie zalega z czynszem za mieszkanie na kwotę 835,35 zł miesięcznie za 4 miesiące, tj. od września 2016 r. do grudnia 2016 r., w czynszu jest opłata za wodę i ścieki. Koszt energii elektrycznej to 35,37 zł miesięcznie, a gazu 18,43 zł miesięcznie. Przedłożył on wyciągi z rachunku bankowego za październik i listopada 2016 r. z jednego banku, gdyż w innych bankach zostały one, według niego, zablokowane przez komorników. Oświadczył, że nie posiada kont i lokat dewizowych. Gospodarstwo domowe prowadzi sam, gdyż [...]–letnia, córka wyprowadziła się do [...] i nie pracuje ona w związku z chorobą, utrzymuje się z renty. Pozostaje on także w separacji z żoną, która również nie pracuje powodu choroby. Kredyt został wzięty w związku z chorobą [...] żony i córki ich operacjami (żona miała 2 operacje, a córka 4). Skarżący przedłożył receptę oraz rachunek za leki, jakie cały miesiąc musi przyjmować, związane z układem sercowo-naczyniowym, decyzję o emeryturze oraz dokumenty potwierdzające zadłużenie w ZUS i zajęcia komornicze. Przedłożył też dokumenty z ZUS, potwierdzające, że kwota jego emerytury do wypłaty wynosi 1.632,77 zł, i pozostaje ona już po odjęciu z kwoty emerytury 2.344,42 zł, kwoty potrąceń komorniczych 711,65 zł. Ponadto ponosi koszty spłaty karty kredytowej od 120 zł do 160 zł miesięcznie oraz spłaca ratę kredytu w wysokości 836,34 zł miesięcznie.

Skarżący został ponownie wezwany, pismem z dnia 1 lutego 2016 r. na podstawie art. 255 P.p.s.a. do uzupełnienie w terminie 14 dni od otrzymania wezwania, wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie wyjaśnień i dokumentów, tj.

- wykazanie, że jest w separacji z żoną (orzeczenie sądowe o separacji), jeśli natomiast nie ma oficjalnego dokumentu potwierdzającego separację (lub też rozwód), przesłanie dokumentu potwierdzającego aktualne dochody i majątek małżonki, w tym wydruki z jej kont bankowych za ostanie dwa miesiące tj. grudzień 2016 r. i styczeń 2017 r.

- wskazanie, jaki skarżący ma tytuł do domu (lub też mieszkania) w [...] przy ul. [...] (lub też podawanego w przesłanych dokumentach, jako ul. [...]), w szczególności, czy stanowi jego własność, a jeśli tak, to czy obecnie jest wynajmowany i czy stanowi jakieś źródło dochodu, a jeśli nie jest wynajmowany, to z jakich źródeł jest utrzymywany,

- wyjaśnienie, z jakiego tytułu została skarżącemu przelana w dniu 11 października 2016 r. kwota 1.600 zł z A w [...], ul. [...], tytuł przelewu "Wypłata emerytury za 06.2016 r.", w sytuacji, gdy otrzymuje emeryturę wypłacaną przez ZUS,

- wyjaśnienie czy kwota salda początkowego na koncie bankowym w dniu 2 października 2016 r., wynosząca 5.914, 99 zł, stanowiła saldo dodatnie środków na jego rachunku, czy też, były to środki przyznane przez bank do karty debetowej, czy innej formy pożyczki z banku, a jeśli tak to o przedłożenie odpowiedniego dokumentu na potwierdzenie tej okoliczności (np. umowa z bankiem, zaświadczenie z banku )

- wykazanie, że pożyczka hipoteczna w kwocie 297.345 zł, została wzięta na leczenie [...] żony i córki, poprzez nadesłanie dokumentacji medycznej, np. zaświadczeń lekarskich, kart leczenie szpitalnego itp.,

- wykazanie aktualnego stanu pożyczki hipotecznej w kwocie 297.345 zł, przez przesłanie dokumentu na tę okoliczność z Banku, nie późniejszego niż z października 2016 r.

- wobec dokonywania często zakupów na stacjach benzynowych, wskazanie, czy skarżący posiada samochód, a jeśli tak to, jakiej jest marki i rocznika, jeśli nie posiada samochodu, to wyjaśnienie czy dokonywane zakupy na stacji, były zakupami paliwa, a jeśli tak to do czyjego pojazdu. Jeśli skarżący nie kupował paliwa to o wyjaśnienie, jakich dokonywał zakupów na tak wysokie kwoty, jak przykładowo w dniu 4 października 2016 r. na kwotę 135,30 zł, w dniu 11 października 2016 r. na kwotę 149,90 zł, w dniu 15 października 2016 r. na kwotę 100,04 zł, w dniu 18 października 2016 r. na kwotę 122,09 zł.

Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym 14-dniowym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową.

Skarżący w piśmie z dnia 1 marca 2017 r. (data stempla pocztowego 3 marca 2017 r.), wyjaśnił, że brak jest oficjalnego dokumentu, że jest w separacji z żoną lub też rozwodu, a wiąże się to z ciężką chorobą żony, z jej powodu nie ma sumienia załatwiać tego oficjalnie, żyją odrębnie, żona w [...], a skarżący w [...]. Żona nie posiada żadnych kont bankowych, żyje z emerytury, obciążonej przez komorników, jej majątek to ½ budynku mieszkalnego w [...], gdzie mieszka. Skarżący miał do domu tytuł ½ własności, ale nie wynajmuje go i nie stanowi on źródła dochodu, zajął go komornik do sprzedaży. Kwota przelewu tytułem "wpłata emerytury za 06. 2016 r." jest to wpłata emerytury, jaką przesyła mu ZUS na pocztę, a skarżący przekazał ją na konto A w [...], aby utrzymać konto w banku. Za każdym razem jak ZUS przelewał mu na konto emeryturę, z której komornicy zabierali mu zgodnie z prawem część emerytury, nie brali pod uwagę, że nie mogą z konta tej części zabierać. Skarżący tłumaczył, że cała operacja miała na celu uniknięcie zabierania przez komorników niesłusznie części jego emerytury, co miało powodować, że pozostawał on bez środków do życia. Skarżący wyjaśnił, że kwota 5.914,99 zł, stanowiła saldo dodatnie środków na koncie, zbierał pieniądze bo wiedział, że córka w związku z jej chorobą, będzie musiała jeździć do B w [...] i [...]. Skarżący oświadczył, że nie posiada samochodu, a zakupy na stacjach paliw były zakupami do samochodu córki, z którą jeździł w sprawach jej choroby z [...] do [...] i [...], córka ma 600 zł renty. Skarżący przesłał decyzję o waloryzacji emerytury żony z dnia 1 marca 2016 r., wynika z niej, że wysokość emerytury do wypłaty wynosi 1.169,65 zł. Obwieszczenie komornika z dnia 20 czerwca 2013 r. o licytacji ½ niewydzielonej części nieruchomości w [...], ul. [...]. Skarżący przesłał także, odnoszące się do jego żony: kartę informacyjną leczenia szpitalnego z 27 maja 2005 r. z oddziału [...] z C, wyniki badań usg z 28 lutego 2006 r., z 18 października 2007 r., z 7 listopada 2007 r., historię choroby [...] wydruk z 4 marca 2008 r., wynik badania rezonansem magnetycznym [...] z 7 kwietnia 2008 r. we [...], wyniki badań usg [...], stanu po usunięciu [...] z oraz narządów [...] z 17 kwietnia 2012 r., wyniki badań usg [...] z 3 listopada 2014 r., wyniki badania histopatologicznego z 29 stycznia 2015 r., usg [...] z 4 lutego 2009 r. Odnośnie swojej córki W. B. skarżący przesłał zaświadczenie o stanie zdrowia z 7 kwietnia 2015 r., orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 4 sierpnia 2016 o ustaleniu częściowej niezdolności do pracy do sierpnia 2017 r. r. Odnośnie dokumentów bankowych, skarżący przesłał wezwanie z D S.A. z dnia 22 września 2016 r. o wezwaniu do zapłaty przeterminowanego zadłużenia wynoszącego łącznie 291.544, 52 zł.

Wobec treści powyżej opisanych, przesłanych przez skarżącego dokumentów i wyjaśnień, skarżący został ponownie wezwany, pismem z dnia 15 marca 2017 r. na podstawie art. 255 P.p.s.a. do uzupełnienie w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie wyjaśnień i dokumentów, tj.

- przesłanie deklaracji podatkowej za rok 2015, lub za rok 2016 r. jeśli już została złożona, swojej oraz małżonki, z potwierdzeniem złożenia w Urzędzie Skarbowym lub innego zaświadczenia z o dochodach skarżącego i jego żony za okres 2015 r. lub 2016 r.

- wyjaśnienie, jakie dochody osiąga skarżący z A w [...], ul. [...], który jak wynika z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzi od 1 maja 2007 r. i dlaczego we wcześniejszych pismach, w tym we wniosku, skarżący nie wykazał, że prowadzi działalność gospodarczą,

- nadesłanie deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące tj. grudzień 2016 r., styczeń i luty 2017 r. z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, lub wykazania, że nie jest podatnikiem VAT,

- wyjaśnienie, czy córka W. B. pozostaje w związku małżeńskim, a jeśli tak to przesłanie dokumentów potwierdzających aktualne dochody jej i jej męża, gdyż są to informacje istotne w sytuacji, kiedy skarżący twierdzi, że to on musi finansowo wspomagać córkę,

- wykazanie, że pożyczka hipoteczna w kwocie 297.345 zł, została wzięta na leczenie [...] żony i córki, poprzez nadesłanie dokumentów potwierdzających wydatkowanie całej tej kwoty na ten cel, np. rachunki za leki, rachunki za leczenie, umowa pożyczki ze wskazaniem jej konkretnego celu, itp.

- oświadczenie małżonki, że nie posiada on żadnych kont bankowych, rachunków bankowych, czy oszczędności bankowych, np. w formie lokat,

- wykazanie aktualnego stanu spłaty pożyczki hipotecznej skarżącego w kwocie 297.345 zł,

- przesłanie dokumentu potwierdzającego aktualne zajęcie komornicze połowy domu w [...] należącej do skarżącego, oraz na spłatę jakich zadłużeń nastąpiło to zajęcie,

- przesłanie dokumentu potwierdzającego zadłużenie skarżącego z tytułu czynszu za mieszkanie,

- przesłanie dokumentu potwierdzającego, wskazane w wniosku "zaległości ZUS" w kwocie 142.650 zł, w tym wyjaśniającego z jakiego tytułu są to zaległości, w szczególności, czy są to zaległości z tytułu składek ZUS,

Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym 7-dniowym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową.

Skarżący odebrał wezwanie w dniu 4 kwietnia 2017 r. i do dnia wydania niniejszego postanowienia nie odpowiedział na nie. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. zważono, co następuje:

Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., określającego przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku, gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.)

Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Wnioskodawca, w rezultacie dwóch wezwań, przesłał część dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, jednakże zamiast rozstrzygnąć nimi wątpliwości, co stanu swojego majątkowego, spowodował powstanie kolejnych niejasności w tej kwestii. Orzekający zważył, że ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Podkreślić należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia, "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Obowiązek bowiem wykazania złej sytuacji materialnej, uprawniającej wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy, leży po jego stronie i musi się on liczyć z konsekwencjami nieprzedłożenia na wezwanie Sądu stosownych dokumentów i wyjaśnień. Potwierdza to obowiązujące orzecznictwo. Przykładowo wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny pogląd (por. postanowienie z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1140/14, Lex nr 1533899), że "Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy."

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił też uwagę, i pogląd ten również należy podzielić, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl.).

Podkreślić ponownie należy w tym miejscu, iż obowiązek wykazania złej sytuacji materialnej, uprawniającej wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy, leży po jego stronie i musi się on liczyć z konsekwencjami nieprzedłożenia na wezwanie Sądu stosownych dokumentów. Podkreślenia wymaga także okoliczność, iż żądane przez Sąd dokumenty stanowią, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r. poz. 1257, z późn. zm.), dokumenty źródłowe, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym.

Skarżący, pomimo kolejnego wezwania w tym przedmiocie, nie złożył żądanych dokumentów, które były niezbędne do wyjaśnienia wątpliwości powstałych po lekturze jego wniosku oraz nadesłanych przez niego, w wyniku dwóch wezwań, wyjaśnień i dokumentów. Brak jest zatem wystarczającego materiału pozwalającego na ocenę czy i w jakim zakresie ma on możliwości zapłaty kosztów postępowania. Referendarz sądowy ocenił, o czym powyżej, że wykazana we wniosku sytuacja materialna skarżącego wzbudza wątpliwości, a to uniemożliwia ocenę, czy kwalifikuje się on do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym lub chociażby mniejszym zakresie. Skarżący podał, że ma bardzo wysoki kredyt, ale nie wskazał celu na jak go wziął. Po wezwaniu wyjaśnił, że wziął go na leczenie żony i córki, ale pomimo wezwania nie przedłożył dokumentów, które uprawdopodobniłyby skonsumowanie chociażby większej części tego kredytu w całkowitej kwocie 297.345 zł, na koszty leczenia. Odnośnie kredytu przychodzi wyjaśnić, że po pierwsze jego posiadanie świadczy o tym, że skarżący na etapie jego przyznawania musiał się wykazać odpowiednią zdolnością kredytową, co świadczy przeciwko przyjęciu, że jest on osobą ubogą. Po drugie spłata kredytu nie może mieć pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi i być okolicznością uzasadniającą zwolnienie z kosztów sądowych. Po trzecie skarżący nie wykazał, że kredyt, faktycznie został wydatkowany, chociażby w większej części na leczenie żony i córki, a zatem referendarz sądowy nie jest w stanie stwierdzić, że koszty jego spłaty, są życiowo niezbędne.

W przedmiocie tego, jak należy oceniać kredyt, przy ustalaniu możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wypowiadał się natomiast już wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach. Ich przykłady to: postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1/14, Lex nr 1452182, z tezą "Spłata kredytów nie może być okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując bowiem decyzję o ich zaciągnięciu strona musi też liczyć się z koniecznością ich spłaty. Konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może mieć priorytetu zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych."; postanowienie NSA z 9 października 2013 r., sygn. akt I OZ 862/13, Lex nr 1461345, z tezą: "Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Kredyty nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wynikające z nich prywatne zobowiązania finansowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania."

Trafnie też wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny, że "Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Z konstrukcji art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii w dużej mierze zależy od tego, co zostanie wykazane przez stronę." (por: NSA w postanowieniu z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1028/14, LEX nr 1530792).

Sąd ten stwierdził, także, że "Uchylając się od współpracy z Sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez Sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy" (por: NSA w postanowieniu z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 393/14, LEX nr 1495223).

Podzielając przedstawione poglądy orzecznictwa, referendarz sądowy stwierdził, że w efekcie, brak danych uniemożliwił zbadanie, czy sytuacja majątkowa skarżącego wypełnia określone w art. 246 § 1 pkt 1 lub pkt 2 P.p.s.a., przesłanki, których zaistnienie skutkowałoby uwzględnieniem jej wniosku i przyznaniem prawa pomocy w żądanym pełnym zakresie lub chociażby częściowym.

Poza bowiem nie wykazaniem, że kredyt został wydatkowany na cele życiowo niezbędne, skarżący nie wykazał też swego zadłużenia względem ZUS na kwotę 142.650 zł, pomimo dwukrotnego o to wezwania, nie przesłał także swoich deklaracji podatkowych. Co więcej skarżący twierdził, że jedynym źródłem jego utrzymania jest niepełna emerytura, dopiero z wyciągu bankowego wynikało, że dokonał on przelewu emerytury z A w [...]. Po sprawdzeniu w internetowej Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej okazało się, że skarżący prowadzi pod tą nazwą działalność gospodarczą, o której w ogóle wcześniej nie wspominał. Istotna zatem była kwestia wyjaśnienia dochodów z tej działalności, a tego skarżący, pomimo wezwania, także nie uczynił.

Kolejne istotne i niewyjaśnione kwestie dotyczyły rachunków bankowych jego małżonki, skarżący, bowiem nie wykazał za pomocą dokumentów, że pozostaje z nią w separacji, a tym bardziej, że jest rozwiedziony. W tym miejscu należy także wyjaśnić skarżącemu, że według utrwalonych poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych, którego jeden z przykładów stanowi postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 363/11, Lex nr 852912: "Rozdzielność majątkowa małżonków nie wpływa na ich wzajemne obowiązki, w tym przede wszystkim wynikający z art. 27 k.r.o. obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Obowiązek ten wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód. Gdy o prawo pomocy ubiega się osoba fizyczna, konieczne jest zbadanie także sytuacji majątkowej jej współmałżonka. Nakaz zbadania jego sytuacji wynika także z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 255 p.p.s.a. Odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątkowym współmałżonka daje zatem podstawę do uznania, że strona nie wykazała niemożności poniesienia kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brak jest bowiem pełnych danych dotyczących właśnie środków utrzymania rodziny." Przykładem innego orzeczenia, z którego wynika, że nawet faktyczna separacja nie wyłącza zobowiązania małżonków do wzajemnej pomocy, jest postanowienie NSA z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 211/14, Lex nr 1478770, z tezą: "Fakt, iż osoba ubiegająca się o prawo pomocy pozostaje w związku małżeńskim należy brać pod uwagę przy analizie jej możliwości majątkowych i zarobkowych. Zgodnie z uregulowaniami kodeksu rodzinnego małżonkowie obowiązani są sobie pomagać. Ciążą na nich wzajemne zobowiązania alimentacyjne, w sytuacji gdy jedno z nich nie jest w stanie pokryć niezbędnych potrzeb. Faktyczna separacja nie wyłącza tego zobowiązania. W takiej sytuacji oczekiwanie pomocy ze strony państwa w postaci zwolnienia od kosztów możliwe byłoby jedynie wówczas jeśli osoba ta wykaże, że małżonek nie jest w stanie jej pomóc."

Dodatkowo należy wskazać, że również sytuacja materialna córki skarżącego stała się istotna dla wyjaśnienia jego sytuacji materialnej, a to w wyniku jego wyjaśnień.

Skarżący bowiem miał na koncie bankowym w październiku 2016 r. środki w kwocie 5.914, 99 zł, zapytany o ich przeznaczenie stwierdził, że przeznaczył je na benzynę do samochodu córki, potrzebną na jej wyjazdy do lekarzy. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów odnośnie stanu zdrowia córki wynikało, że nastąpiła zmiana jej nazwiska z "G." na "B.", co sugeruje zmianę stanu cywilnego na małżeński. Wobec tego istotne było ustalenie sytuacji materialno-rodzinnej W. (G.) B., w celu stwierdzenia, czy faktycznie musi korzystać z tak dużej pomocy ojca, nie mając odpowiednich własnych dochodów lub męża.

Trzeba mieć bowiem na względzie, że skarżący w okresie składania skargi dysponował na koncie bankowym wyżej wskazaną kwotą 5.914, 99 zł, a zatem istotne było zbadanie, na co została faktycznie wydatkowana. Kwota ta bowiem kilkakrotnie przekracza np. wymagany wpis od skargi wynoszący w sprawie 878 zł, stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, z późn. zm.), według którego wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi odpowiednio ponad 10.000 zł do 50.000 zł – 3% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 400 zł, Wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi w sprawie 29.248 zł, czyli 3% z tej kwoty to 877,44 zł, należny wpis od skargi, zatem wynosi w sprawie, jak już wskazano wyżej, 878 zł, gdyż zgodnie z treścią art. 219 § 2 zd. 2 P.p.s.a. końcówki opłat zaokrągla się wzwyż do pełnych złotych.

Wymieniona kwota 5.914,99 zł byłaby zatem wystarczająca zarówno na pokrycie wpisu sądowego od skargi, jako jedynego aktualnie niezbędnego kosztu sądowego w sprawie, a także wystarczyłaby na pokrycie innych, mogących powstać w przyszłości kosztów postępowania, w tym pełnomocnika.

Z tych też względów, z uwagi na niewykazanie przez skarżącego, wszystkich danych niezbędnych do oceny jego sytuacji materialnej, referendarz sądowy orzekł jak w sentencji postanowienia