Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1138/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 68 ust 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 152, art. 145 § 1 pkt 1 c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 121 § 1, art. 122, art. 128  art. 240 § 1 pkt 5, § 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 12 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska ( spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi A. P.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2011, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 13 §1 pkt 1, art. 21 §1 pkt 2 oraz art. 207, art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 2, art. 3, art. 4, art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz. U. z 2010 roku nr 95 poz. 613 ze zm.) oraz §1 uchwały Rady Miasta Poznania Nr LXXX/1221/V/2010 z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2010 rok (Dz. U. Woj. Wlkp. z dnia 30 grudnia 2010 roku, Nr 265, poz. 5106), uchylił decyzję własną Nr [...] z dnia [...] i ustalił A.P.-S. nową wysokość podatku od nieruchomości za 2011 rok w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że ze złożonych w dniu 10.06.2011 roku dokumentów oraz z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków wynika, że od dnia 12.02.2006 roku działka o numerze ewidencyjnym [...], arkusz mapy [...], obręb [...] S., o powierzchni [...] ha, jest sklasyfikowana w całości jako użytek B i podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Wobec powyższego organ I instancji uznał, że decyzja z dnia [...] roku, w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2011, była wadliwa i postanowieniem z dnia [...] roku, z urzędu, wznowił postępowanie zakończone tą decyzją. Jako podstawę wznowienia wskazał przepis art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Ustalił bowiem, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji wymiarowej, nieznane organowi, który ją wydał.

Nowego wymiaru podatku od nieruchomości dokonano na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ oraz na podstawie informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, złożonej w dniu 10.06.2011 roku.

W odwołaniu od powyższej decyzji A.P.-S. domagała się jej uchylenia, z powodu naruszenia przepisów art. art. l, art. 3, art. 4, art. 6, art. 6a, art. 6c ustawy z dnia 15.11.1984 r. o podatku rolnym, art. 240 § 1 ust. 4 ordynacji podatkowej oraz art. art. 2, art. 3, art. 4, art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i opodatkowanie przedmiotowej nieruchomości stawką odnoszącą się do użytków rolnych.

Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że A.P.-S. jest właścicielką nieruchomości położonej w P., przy ul. [...]. W związku ze zmianą klasyfikacji gruntów, dokonaną dnia 12.02.2006 roku, organ podatkowy I instancji zwrócił się do skarżącej o złożenie wypełnionej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych.

W decyzji za rok 2011 (Nr [...]) ustalony został nowy wymiar podatku od nieruchomości za ten rok po uprzednim wznowieniu postępowania i uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] roku, Nr [...].

W ocenie SKO organ podatkowy I instancji prawidłowo określił zobowiązanie pieniężne za rok [...]. Natomiast zarzuty jakoby obciążono A. P. – S. podatkiem od nieruchomości z uwagi na zmianę klasyfikacji gruntów okazały się bezzasadne. Zaskarżona decyzja wymiarowa odpowiada treści art. 210 O.p.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy od przedmiotowej nieruchomości powstał z dniem 12 lutego 2006r. Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) podstawą wymiaru podatków powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. W ewidencji zawarty jest również opis praw podmiotów do gruntów, budynków i lokali oraz informacje o dokumentach, które stanowiły podstawę wpisu. Prawa te uwidacznia się w ewidencji na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych oraz umów dzierżawy zgłoszonych do ewidencji.

Prawo geodezyjne i kartograficzne, jest dla organu podatkowego urzędowym źródłem informacji o osobie właściciela i posiadacza samoistnego oraz o samej nieruchomości, tj. gruncie i budynku. Jest to źródło podstawowe, ale nie jedyne, zwłaszcza jeżeli chodzi o budynki i budowle. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę do ustalenia przez organ podatkowy osoby właściciela lub władającego budynkiem, lokalem, gruntem, a to z kolei jest podstawą do ustalenia osoby, na której spoczywa obowiązek podatkowy. Ewidencja gruntów ma walor "dokumentu urzędowego", a zatem dane w niej zawarte powinny stanowić podstawę dla wymiaru podatku. Dane zamieszczone w ewidencji gruntów i budynków mają dla organów podatkowych charakter wiążący do tego stopnia, że organy te nie mogą samodzielnie czynić własnych ustaleń, które byłyby z tymi danymi sprzeczne.

W ocenie SKO zarzut naruszenia art. 240 § 1 ust.4 Ordynacji podatkowej był bezzasadny, gdyż organ I instancji w postanowieniu o wznowieniu powołał się na art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej - a nie jak sugeruje w odwołaniu strona skarżąca na art. 240 § 1 ust. 4 O.p., Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nadto, że organ podatkowy I instancji zasadnie wznowił postępowanie gdy okazało się ( w toku aktualizowania danych w bazie podatkowej), że grunty wchodzące w skład nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] są sklasyfikowane od dnia 12.02.2006 r. jako grunty pod zabudowę mieszkaniową i oznaczone symbolem B. Grunty te winny być zatem opodatkowane podatkiem od nieruchomości. Można więc zasadnie przyjąć, iż sytuacja ta była dla organu podatkowego okolicznością nową, nieznaną w chwili uprzedniego ustalania łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2006-2011.

Wskazane przez podatnika dane do wymiaru podatku podlegają weryfikacji organu podatkowego. Skoro z zapisów ewidencji gruntów wynikało, iż grunt A.P.-S. sklasyfikowany był jako grunt budowlany podlegający opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości organ podatkowy I instancji zobowiązany był uwzględnić ten fakt i wydać decyzję podatkową zgodną z aktualnym stanem prawnym i faktycznym. Należy dodatkowo podkreślić, że dla konieczności opodatkowania przedmiotowej nieruchomości podatkiem od nieruchomości nie ma znaczenia fakt, iż budynku wzniesionego na tym gruncie nie zgłoszono jeszcze do użytkowania.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A.P.-S. wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz o uchylenie, poprzedzającej ją, decyzji Prezydenta Miasta P.

Zarzuciła przedmiotowej decyzji naruszenie art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż organ I instancji prawidłowo wznowił postępowanie w sprawie uchylenia pierwotnej decyzji podatkowej, gdy tymczasem prawidłowa ocena materiału zebranego prowadzi do innych wniosków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem spornych stanowisk w rozpoznawanej sprawie jest ocena zasadności wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2011.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 200 5 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm.). Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania podatkowego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji podatkowej, wyrażonej w art. 128 O. p., stąd też zastosowanie wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie.

Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i w pierwszej kolejności ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę czy przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu.

W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta P. określił łączne zobowiązanie w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2011 r. na kwotę [...] zł (w tym podatek od nieruchomości na [...] zł). Po wydaniu powyższej decyzji organ I instancji uchylił ją i wydał nową decyzję z dnia [...]. ustalając zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu tej decyzji powołał się na podstawę wznowieniową określoną w art. 240 § 1 pkt 5 O. p., wskazując, że z dniem 12 lutego 2006 r. doszło do zmiany klasyfikacji gruntu (w ewidencji gruntów i budynków) z gruntu rolnego na budowlany, a ponieważ dane z ewidencji są wiążące dla organów podatkowych zaistniała konieczność ustalenia wyższego zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r. Potrzebę zmiany decyzji organ I instancji dostrzegł podczas aktualizowania danych w bazie podatkowej bowiem wówczas okazało się , ze grunty wchodzące w skład nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. Książęcej 51 są sklasyfikowane pod zabudowę mieszkaniową i oznaczone symbolem B.

Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O. p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższej regulacji wynika więc, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733).

Biorąc pod uwagę okoliczności przytoczone wyżej można zgodzić się ze stanowiskiem organów podatkowych, że fakt dokonania zmiany klasyfikacji gruntu w ewidencji może być uznany za okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy bowiem wywiera wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Może też prowadzić do podwyższenia wysokości tego zobowiązania w trybie nadzwyczajnym – wznowienia postępowania. Jednakże w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organów obu instancji nie wyjaśniono, czy zmiana klasyfikacji gruntów w ewidencji, dokonana 12.02.2006 r., była okolicznością nieznaną organowi I instancji w dacie wydawania przez niego zakwestionowanej i uchylonej decyzji wymiarowej z dnia [...]. Kwestię powyższą skarżąca sygnalizowała już w odwołaniu podnosząc, że organ ewidencyjny jest zobowiązany do niezwłocznego przekazania organowi podatkowemu informacji o zmianach danych w ewidencji mogących mieć wpływy na wysokość zobowiązania podatkowego. Wynika to bowiem z postanowień § 49 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. stanowiącego w ust. 1 pkt 1), że o dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych starosta zawiadamia organy podatkowe – w wypadku zmian danych mających znaczenie dla wymiaru podatków: od nieruchomości, rolnego leśnego. Tej kwestii organ odwoławczy nie wyjaśnił w decyzji, pomimo jej istotnego znaczenia dla oceny czy występuje przesłanka wznowienia wymieniona w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W odwołaniu strona podnosiła nawet, iż organ I instancji z urzędu powinien mieć wiedzę o zmianach danych w ewidencji dokonanych z dniem 12.02.2006 r. Posiadanie takiej wiedzy przed wydaniem decyzji wymiarowej za 2011 rok, pozbawia tę okoliczność cechy nowości i nie pozwala na przyjęcie braku wiedzy organu o tej okoliczności. Organ II instancji nie zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji jakichkolwiek wyjaśnień dotyczących powyższej kwestii i nie uzasadnił stanowiska dlaczego uznał, że dokonanie zmiany klasyfikacji nieruchomości z dniem 12.02.2006 r. miało być okolicznością nieznaną organowi I instancji w dacie podejmowania decyzji podatkowej za 2011 r. Jest to istotne również z tego powodu, że we wspólnych aktach administracyjnych sprawy znajduje się wydruk z ewidencji gruntów, z którego wynika, że na dzień 27.05.2011 r. nieruchomości skarżącej były oznaczone w ewidencji symbolem - B (tereny mieszkaniowe stanowiące grunty zabudowane i zurbanizowane w myśl § 68 ust 3 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Skoro danymi takimi organ I instancji dysponował już w tej dacie wyjaśnienia wymagało, od kiedy organ I instancji dysponował wiedzą o zmianie klasyfikacji gruntu i czy w związku z tym mógł wznowić postępowanie w sprawie i wydać decyzję zmieniającą wymiar podatku od nieruchomości na podstawie nowych okoliczności faktycznych.

Brak wyjaśnień organu odwoławczego i organu I instancji w tym zakresie uniemożliwia kontrolę zasadności wznowienia postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O. p. Nie wiadomo bowiem w istocie, czy organ miał faktyczne podstawy do skorzystania z tego nadzwyczajnego trybu postępowania podatkowego i w konsekwencji uchylenia decyzji wymiarowej za 2008 rok. Powyższe zaniechania procesowe organu oznaczały naruszenie art. 122 O. p. (zasady wyjaśniania stanu faktycznego sprawy), art. 121 § 1 O. p. (zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa) oraz art. 210 § 4 O. p. Zastosowanie w sprawie trybu nadzwyczajnego w postaci wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Obowiązek ten dotyczy m. in. wszechstronnego wyjaśniania przyczyn wznowienia, które może prowadzić ostatecznie do negatywnych dla strony skutków materialnoprawnych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane będą uwzględnić powyższe wskazania i przeprowadzić postępowanie wyjaśniające dotyczące terminu, w którym organ I instancji dowiedział się o zmianie klasyfikacji gruntu, dokonanej w dniu 12.02.2006 r.

Biorąc pod uwagę wskazane wyższej okoliczności należało uznać, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 240 § 1 pkt. 5 O. p.) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzje te podlegały zatem uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) i.

O kosztach postępowania oraz o wykonalności decyzji postanowiono w oparciu o art. 152 cytowanej ustawy.