Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 990/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: PAR. 3 UST. 1 PKT 80
journal: Dz.U. 2010 nr 213 poz 1397
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A. L. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 990/18

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] grudnia 2017 r. po ponownym rozpatrzeniu odwołań M. i T. D., A. i K. K., A. Z., E. S., B. i Z. G., M. i G. L., S. G., R. S., K. S., K. S., E. i A. J., M. W., B. i S. W., K. M., T. i Ł. J., B. i W. C., J. Ś., J. Ś., A. Ś., W. Ś., P. Ś., Ł. Z., A. P., K. S., R. Z., A. Ł.-G., M. G., E. i R. B., A. C., K. J. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. Nr [...] z dnia [...].04.2013 r. stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie punktu konfekcjonowania odpadów na terenie działek [...], [...], i [...] w miejscowości N..

Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

P.U. H. Sp. z o.o. zwróciła się do Wójta Gminy N. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie punktu konfekcjonowania odpadów na terenie działek [...], [...], i [...] w miejscowości N..

Z dołączonej do wniosku karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że w ramach tej inwestycji planowana jest:

• budowa hali magazynowo-przeładunkowej o pow. 2050 m2,

• budowa instalacji biologicznego przetwarzania odpadów z filtrem biologicznym i placem magazynowania dojrzałego stabilizatu (kompostu),

• budowa stanowiska do mycia i dezynfekcji pojazdów,

• montaż 2 wag samochodowych,

• budowa zbiornika bezodpływowego (retencyjno-odparowywanego) na odcieki i wody opadowe o pow. 535 m2,

• montaż separatora przytrzymującego zanieczyszczenia substancji ropopochodnych z terenów parkingów i dróg utwardzonych, wraz z osadnikiem szlamowym,

• budowa systemu kanalizacji i odprowadzenia wód (wód opadowych i technologicznych) z utwardzonych terenów inwestycji,

• rozbudowę istniejącej linii do segregacji odpadów poprzez uwzględnienie nowych urządzeń technologicznych stanowiących ciąg technologiczny w rozumieniu art. 143 ustawy prawo ochrony środowiska, wstępnego rozdrabniacza odpadów, stacjonarnego przesiewacza dyskowo-kaskadowego oraz separatora powietrznego,

• budowę drugiej bliźniaczej linii do segregacji odpadów.

Postanowieniem z dnia [...].02.2013r., znak: [...], Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wyraził opinię, że dla wnioskowanego przedsięwzięcia jest konieczne przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko oraz ustalił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. nie zajął stanowiska w przedmiotowej sprawie.

Wójt Gminy N. postanowieniem z dnia [...].03.2013 r. stwierdził brak konieczności przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia.

Następnie decyzją Nr [...] z dnia [...].04.2013r. stwierdził brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli M. i T. D., A. i K. K., A. Z., E. S., B. i Z. G., M. i G. L., S. G., R. S., K. S., K. S., E. i A. J., M. W., B. i S. W., K. M., T. i Ł. J., B. i W. C., J. Ś., J. Ś., A. Ś., W. Ś., P. Ś., Ł. Z., A. P., Komitet [...] N., K. S., R. Z., A. Ł.-G., M. G., E. i R. B., A. C., K. J..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...].10.2013 r. znak [...] umorzyło postępowanie odwoławcze z odwołań w/w osób. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który wyrokiem z dnia 03.02.2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2898/13 uchylił powyższą decyzję Kolegium.

Kolegium złożyło skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 22.02.2017 r. sygn. akt II OSK 1478/15.

W związku z powyższym organ wyjaśnił, że zobowiązany jest do ponownego rozpatrzenia odwołań w/w osób.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2017 r., poz. 1405), który stanowi, że przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:

1. planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;

2. planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.

Następnie organ odwoławczy podkreślił, że z karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, iż polega ono na rozbudowie Punktu Konfekcjonowania Odpadów z uwzględnieniem mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów, będącego obecnie w fazie eksploatacji. Do zakresu przedsięwzięcia należy:

1. budowa hali magazynowo-przeładunkowej o pow. 2050 m ,

2. budowa instalacji biologicznego przetwarzania odpadów z filtrem biologicznym i placem magazynowania dojrzałego stabilizatu (kompostu),

3. budowa stanowiska do mycia i dezynfekcji pojazdów,

4. montaż 2 wag samochodowych,

5. budowa zbiornika bezodpływowego (retencyjno-odparowywanego) na odcieki i wody opadowe o pow. 535 m2,

6. montaż separatora przytrzymującego zanieczyszczenia substancji ropopochodnych z terenów parkingów i dróg utwardzonych, wraz z osadnikiem szlamowym,

7. budowa systemu kanalizacji i odprowadzania wód (wód opadowych i technologicznych) z utwardzonych terenów inwestycji,

8. rozbudowa istniejącej linii do segregacji odpadów poprzez uwzględnienie nowych urządzeń technologicznych stanowiących ciąg technologiczny w rozumieniu art. 243 ustawy prawo ochrony środowiska wstępnego rozdrabniacza odpadów, stacjonarnego przesiewacza dyskowo-kaskadowego oraz separatora powietrznego,

9. budowa drugiej bliźniaczej linii do segregacji odpadów.

Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował wnioskowane przedsięwzięcie stosownie do § 3 ust. 1 pkt 80 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 roku. Wobec powyższego rozpatrywane przedsięwzięcie, stosownie do wyżej cyt. przepisu art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 roku, może podlegać obowiązkowi przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Szczegółowe kryteria związane z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia oceny zawarte zostały w art. 63 ust. 1 powołanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie wskazane w nim kryteria.

W ocenie organu odwoławczego dokonana przez organ pierwszej instancji, analiza sposobu realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia wykazała, że nie jest konieczne przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko. Organ stwierdził bowiem, że oddziaływanie w trakcie eksploatacji powinno mieć zasięg lokalny nie powinno przekraczać dopuszczalnych norm oddziaływania , nie powinno spowodować przekroczenia standardów jakości środowiska.

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że budowa i eksploatacja Zakładu była przedmiotem postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej ze sporządzeniem raportu o oddziaływaniu na środowisko i przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w roku 2009 (decyzja Wójta Gminy N. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia z dnia [...].02.2009 r. znak [...]), która została następnie zmieniona przez decyzję Wójta Gminy N. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia z dnia [...].10.2009 r. znak [...]. Decyzje te odnosiły się do tego samego zakładu przed planowaną rozbudową.

W przedłożonej karcie informacyjnej są zawarte dokładne informacje o zakresie oddziaływania inwestycji (odpowiadające wymaganiom określonym w ustawie ooś dla raportu o oddziaływaniu na środowisko). Wynika z niej, że oddziaływanie na środowisko po rozbudowie zakładu nie powinno przekroczyć dopuszczalnych norm emisyjnych, przy zastosowaniu przyjętych rozwiązań technologicznych. Nie nastąpią istotne zmiany w krajobrazie a kumulacja oddziaływań oraz wykorzystywanie zasobów naturalnych i energii nie przekroczy dopuszczalnych norm. Wskazano również, że realizacja inwestycji nie spowoduje istotnych zmian w stosunku do stanu istniejącego oraz nie wywoła konfliktów społecznych. W karcie informacyjnej przedstawiona również została szczegółowa charakterystyka oddziaływania poszczególnych czynników do środowiska. Wynika z niej, że z uwagi na skalę i charakter przedsięwzięcia należy przyjąć, że standardy jakości środowiska będą dotrzymane.

Mając na uwadze podaną charakterystykę przedsięwzięcia oraz jego usytuowanie, a także rozbudowany zakres przedłożonej karty informacyjnej, zawierającej gruntowną analizę wraz z wyliczonymi zasięgami rozprzestrzeniania się emitowanych czynników i ich potencjalnym oddziaływaniem, organ odwoławczy ocenił, że organ pierwszej instancji słusznie odstąpił od nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Odnosząc się do podnoszonych zarzutów organ odwoławczy wskazał, że konflikty społeczne wywołuje nie tyle sama realizacja inwestycji, co nieprzestrzeganie warunków określonych w decyzjach poprzedzających jej realizację. Przedstawione przez odwołujących dokumenty potwierdzają, że nadmierne uciążliwości powoduje eksploatacja zakładu nie w pełni zgodnie z warunkami określonymi w decyzjach.

Skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniosła A. L.-G. reprezentowana przez adwokata W. B. zaskarżając decyzję w całości i zarzucając jej:

1) naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a, gdyż SKO jako organ drugiej instancji, który może orzec co do istoty sprawy, powinien dokonać weryfikacji decyzji organu pierwszej instancji i rozpoznać sprawę w całości, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, podczas gdy SKO pobieżnie dokonało kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej, nie dokonało własnej analizy i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy/ oceny zgromadzonych materiałów oraz nie odniosło się do zarzutów merytorycznych zawartych w odwołaniu;

2) naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. gdyż skarżąca nie miała zapewnionego czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym w pierwszej i drugiej instancji;

3) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpoznanie całości materiału dowodowego przez organ drugiej instancji tj. nie uwzględnienie wszystkich dowodów składanych przez osoby odwołujące się od decyzji organu pierwszej instancji podczas całego postępowania administracyjnego, które wszczęte zostało w dniu [...].12. 2012 r. (złożenie wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do Wójta Gminy N.);

4) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. wraz z art. 8 k.p.a. przez oparcie się wyłącznie na dowodach jednej strony tj. przedsiębiorstwa usługowego H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (karta informacyjna przedsięwzięcia), które realizowało przedsięwzięcie oraz brak wskazania w uzasadnieniu przyczyn odmowy mocy dowodowej i wiarygodności dowodów przedstawianych, w trakcie całego postępowania administracyjnego, przez osoby odwołujące się;

5) naruszenie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 poz. 1405, z późn. zm.; zwanej dalej ustawą OOŚ) przez nie dokonanie analizy informacji przedstawionych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia w kontekście wskazanych w tym przepisie kryteriów i przy uwzględnieniu wytycznych, norm, zaleceń oraz wiedzy naukowej z zakresu ochrony środowiska;

6) naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy OOŚ przez brak odniesienia się organu do treści opinii RDOŚ w W. z dnia [...].01.2013 r. [...] i brak wyjaśnienia z jakiego powodu postąpiono wbrew tej opinii;

7) naruszenie art. 79 ust. 1 ustawy OOŚ w zw. z art. 74 ust. 3 i 4 Konstytucji RP, co doprowadziło do uniemożliwienia udziału/ zaangażowania społeczeństwa w kwestie dotyczące ochrony środowiska, podczas gdy obiektywnie zachodziła konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, co zostało potwierdzone w postanowieniu RDOŚ w W. z dnia [...].01.2013 r. [...].

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz decyzji organu drugiej instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że organ drugiej instancji nie rozpoznał sprawy w całości, co nie oznacza, iż powinien on ponownie przeprowadzać postępowanie dowodowe, a jedynie iż powinien dokonać własnej analizy stanu faktycznego/oceny materiału dowodowego, również w kontekście wniesionego przez skarżącą odwołania.

Skarżąca nie miała zapewnionego udziału w całym postępowaniu administracyjnym, w dwóch instancjach. Skarżąca nie była dopuszczona, jako strona, do postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji. Druga instancja również pierwotnie nie uznała skarżącej za stronę postępowania. Dopiero po rozpatrzeniu sprawy przez NSA, organ drugiej instancji uznał skarżącą za stronę. Pomimo tego organ drugiej instancji nie wezwał skarżącej do przedstawienia ewentualnych dodatkowych wniosków, dowodów i nie umożliwił jej zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji w drugiej instancji,

W postępowaniu administracyjnym, które wszczęte zostało w dniu [...] grudnia 2012 r. tj. w dniu złożenia wniosku przez P.U. H. Sp. z o.o., osoby odwołujące składały szereg dokumentów, które powinny zostać ocenione przez organ drugiej instancji. W szczególności ekspertyzy dotyczącej karty informacyjnej przedsięwzięcia rozbudowy punktu konfekcjonowania odpadów firmy P.U. H. sp. z o.o.

Nie jest jednoznaczne z jakiego powodu organ drugiej instancji nie wziął pod uwagę złożonych przy piśmie z dnia [...].09.2017 r. wyroków Sądu Rejonowego w P. i informacji ze Straży Gminnej w N.. W ramach tych dokumentów stwierdzono stan faktyczny jakim było i jest szkodliwe oddziaływanie przedmiotowego przedsięwzięcia na otoczenie.

Niedopuszczalne było, zarówno przez organ pierwszej i drugiej instancji oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na materiale udostępnionym przez inwestora tj. P.U. H. Sp. z o.o. Oznaczało to jednostronne rozpatrzenie sprawy co narusza art. 8 k.p.a. zobowiązujący organ do bezstronności. Organy w swych rozstrzygnięciach bezkrytycznie przyjęły informacje inwestora odnoszące się do oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko, informacje podane przez inwestora bynajmniej w części nie były prawdziwe. Inwestor napisał, że przedsięwzięcie nie spowoduje konfliktów społecznych, podczas gdy wiadomo było, że wśród lokalnej społeczności są przeciwnicy przedsięwzięcia, gdyż stanowi ono zagrożenie dla środowiska, a nadto negatywnie oddziałuje na inne nieruchomości, utrudniając korzystanie z tych nieruchomości.

Organy administracyjne nie dokonały, uwzględniającej kryteria z art. 63 ust. 1 ustawy OOŚ, analizy informacji z karty informacyjnej przedsięwzięcia. Nie wskazały czy i w jaki sposób analizowały oraz sprawdzały informacje zawarte w karcie informacyjnej przedsięwzięcia. Organy nie zestawiały informacji z karty informacyjnej przedsięwzięcia z wytycznymi, normami, zaleceniami czy wiedzą naukową z zakresu ochrony środowiska. Stwierdzenie organu pierwszej instancji, przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO, cyt. "oddziaływanie w trakcie eksploatacji powinno mieć zasięg lokalny, nie powinno przekraczać dopuszczalnych norm oddziaływania, nie powinno spowodować przekroczenia standardów jakości środowiska" nie można uznać za wniosek z analizy organu, gdyż sam organ pierwszej instancji napisał, że takie wnioski płyną z informacji inwestora, a nie z analizy organu. Zatem można mieć uzasadnione wątpliwości czy organy administracji w ogóle dokonały własną analizę.

W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji nie wziął pod rozwagę opinii RDOŚ w W. o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Organ drugiej instancji również nie wskazał dlaczego opinia ta okazała się nieprzydatna i z jakiego powodu odrzucono zalecenia RDOŚ. Zarówno Wójt Gminy N. jak i SKO w W. nie wykazało żadnej polemiki z zaleceniami RDOŚ w W.. Należy podkreślić, że ustawodawca zobowiązał organy do zasięgnięcia opinii RDOŚ nie dla celów czysto formalnych, lecz w celu ustalenia czy przedsięwzięcie może powodować zagrożenia dla środowiska i ludzi. Wójt i SKO powinni co najmniej wyjaśnić jakiego powodu nie uwzględnili opinii RDOŚ.

Nielogiczny wydaje się argument, iż skoro przedsięwzięcie budowy i eksploatacji zakładu było przedmiotem postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej, obejmującego sporządzenie raportu o odziaływaniu na środowisko i przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko w roku 2009, to już rozbudowa tego Zakładu w 2013 r. przeprowadzenia w.w. oceny nie wymagała. Jest to bardzo wątpliwe w świetle rozbudowy Zakładu polegającej m.in. na prawie dwukrotnym zwiększeniu wydajności dotychczasowej linii sortowniczej oraz budowie drugiej linii sortowniczej o takich samych (dużych) parametrach wydajności. Dodatkowo w planach było wybudowanie dość sporej nowej hali (pow. 2050 m2). Prawie czterokrotnego zwiększenia wydajności Zakładu nie można było potraktować jako nieznacznej rozbudowy, dla której nie trzeba przeprowadzać oceny oddziaływania na środowisko. Skoro pierwotne wybudowanie Zakładu poddane było ocenie oddziaływania na środowisko, tym bardziej tak znaczne podwyższenie parametrów Zakładu należało poddać tej ocenie.

Karta informacyjna przedsięwzięcia chociażby de facto odpowiadała zakresem raportowi o ocenie oddziaływania na środowisko (twierdzenie SKO) nie spełnia jednak tej samej roli jaką pełni raport o ocenie oddziaływania na środowisko. Brak oceny oddziaływania na środowisko zamyka drogę społeczeństwu do udziału w postępowaniu dotyczącym ochrony środowiska. Mając na względzie pierwotne niedopuszczenie do udziału w wydaniu decyzji administracyjnej o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, wydaje się, iż znacznie ograniczono w tej sprawie udział czynnika społecznego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie sądu decyzja Samorządowego Kolegium odwoławczego w W. z [...] grudnia 2017 r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 353 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą lub ustawą u.o.u.i.ś.

Nie jest sporne, że planowane przedsięwzięcie zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 80 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 2016 poz. 71), zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się więc do przedsięwzięć, dla których obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko nie jest obligatoryjny.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej, przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane, w przypadku przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Natomiast według art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej, przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane, w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, gdy obowiązek powyższy został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 powyższej ustawy.

Przepis artykułu 63 ust. 1 wskazuje, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przy uwzględnieniu warunków wymienionym w powyższym artykule, przy czym ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie obliguje organ w art. 64 ust. 1 do wcześniejszego zasięgnięcia opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Organ prowadzący postępowanie jest zatem zobowiązany do ustalenia, czy w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia przy uwzględnieniu stanowiska organów opiniujących.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, a więc pozytywna decyzja wskazująca, iż planowane przez inwestora przedsięwzięcie może być realizowane na warunkach w niej określonych jest wydawana wówczas, gdy zostaną spełnione wymogi określone w art. 80 ust. 1 ustawy u.o.u.i.ś.

Stosownie do treści art. 80 ust. 1 ustawy jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:

1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

W każdym przypadku, a więc zarówno poprzedzenia decyzji przeprowadzeniem oceny oddziaływania na środowisko, jak również nie przeprowadzenia takiej oceny, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 ustawy).

W sytuacji, gdy ocena oddziaływania na środowisko zostanie przeprowadzona organ wydający decyzję środowiskową opiera swoje ustalenia i oceny w zakresie wyznaczonym w art. 62 ust. 1 ustawy na treści raportu.

W przedmiotowej sprawie decyzja środowiskowa ma charakter uproszczony i jest rezultatem wcześniejszego stanowiska organu wyrażonego w formie niezaskarżalnego postanowienia o braku potrzeby przeprowadzenia takiej oceny. Stanowisko organu co do braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie może być jednak stanowiskiem dowolnym.

Według art. 62 ust. 1 ustawy ocena oddziaływania na środowisko obejmuje określenie, analizę oraz ocenę:

1) bezpośredniego i pośredniego wpływu danego przedsięwzięcia na:

a) środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi,

b) dobra materialne,

c) zabytki,

ca) krajobraz, w tym krajobraz kulturowy,

d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-ca,

e) dostępność do złóż kopalin;

1a) ryzyko wystąpienia poważnych awarii oraz katastrof naturalnych i budowlanych;

2) możliwości oraz sposobów zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

3) wymaganego zakresu monitoringu.

Organ właściwy dokonuje analizy potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania według szczegółowych kryteriów wymienionych w art. 63 ust. 1 ustawy, a stanowisko o braku potrzeby jej przeprowadzenia jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy nie zachodzą jakiekolwiek wątpliwości co do negatywnego wpływu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie wyznaczonym w art. 62 ust. 1ustawy. W przeciwnym przypadku informacje zawarte w karcie informacyjnej nie mogą zastąpić analiz, które powinny wynikać z raportu środowiskowego, nawet jeśli są informacjami szczegółowszymi niż wymagane dla karty dane podstawowe.

W przedmiotowej sprawie w ocenie sądu organ nie przeprowadził postępowania w sposób rzetelny i nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. W szczególności organ odwoławczy swoje stanowisko o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oparł wyłącznie na informacjach zawartych w karcie oraz wiedzy o decyzji środowiskowej z 2009 r. poprzedzonej przeprowadzeniem oceny oddziaływania na środowisko dotyczącej tego samego zakładu, wydanej przez właściwy organ przed realizacją inwestycji. Twierdzenie organu, że zawarte w karcie informacyjnej informacje są tak dokładne, że odpowiadają wymaganiom określonym w ustawie dla raportu oddziaływania na środowisko jest nieuprawnione. Mimo, że karta zawiera załączniki w postaci obliczeń dotyczących emisji substancji hałasu, które mogą mieć znaczenie dla środowiska i wnioski zarówno o braku ponadnormatywnego oddziaływania, a także zawężeniu maksymalnych oddziaływań do granic terenu inwestycji, to jednak nie zawiera danych dotyczących skumulowanych oddziaływań z innymi przedsięwzięciami, które istnieją i funkcjonują w pobliżu (garbarnia, oczyszczalnia ścieków), żadnych informacji o oddziaływaniu odorowym, ani informacji o możliwych konfliktach społecznych. To więc, że inwestor wykazuje, że znacząca rozbudowa dotychczas funkcjonującego przedsięwzięcia (związana z rozbudową istniejącej linii do segregacji odpadów, budową drugiej takiej linii, budową instalacji biologicznego przetwarzania odpadów – kompostu) nie spowoduje ponadnormatywnego oddziaływania na środowisko w zakresie emisji substancji czy hałasu nie oznacza, że emisja, która następować będzie (choć zdaniem inwestora bezpieczna), nie skumuluje się z innymi, także "bezpiecznymi" emisjami z innych przedsięwzięć znajdujących się w obszarze jej oddziaływania. Po drugie zawarte w karcie dane dotyczą wyłącznie emisji określonych substancji i ich bezpiecznego dla środowiska stężenia, które oczywiście mają istotne znaczenie dla oceny oddziaływania na zdrowie okolicznych mieszkańców, jednak tylko i wyłącznie z punktu widzenia wpływu tych substancji na organizm. Nie odnoszą się do emisji odoru i wpływu tego zjawiska na zdrowie ludzi (którego elementem niewątpliwym jest także zdrowie psychiczne) i warunki życia (komfort) przy uwzględnieniu częstotliwości emisji, natężenia i długotrwałości. Karta informacyjna nie zawiera też, bo nie ma takiego wymogu informacji co do występowania możliwych konfliktów społecznych. Stanowisko takie wyraził inwestor w odpowiedzi na wniesione w sprawie odwołania od decyzji organu I instancji.

Organ odwoławczy nie wziął samodzielnie pod uwagę powyższych kwestii analizując dołączoną do wniosku obszerną kartę informacyjną, ani też nie uwzględnił stanowiska wyspecjalizowanego organu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który wyraził opinię o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Ten wyspecjalizowany w sprawach środowiskowych organ uznał tym samym, że nie można wykluczyć negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko przyrodnicze, a zatem zachodzi potrzeba opracowania raportu, wskazując przy tym na kwestie kumulacji oddziaływań i możliwość występowania konfliktu społecznego.

Organ odwoławczy nie odniósł się w żaden sposób do tej opinii i nie wyjaśnił powodów dla których nie miała znaczenia przy ocenie organu o braku wątpliwości co do występowania potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia. Zdaniem sądu nie uprawnia organu do pominięcia opinii w argumentacji zawartej w uzasadnieniu treść art. 85 ust.2 pkt 2 ustawy, gdyż wskazuje on jedynie na elementy uzasadnienia uproszczonej decyzji, niezależne od wynikających z przepisów kpa. Nie można zapominać, że tego rodzaju decyzja będzie regułą w sytuacjach, gdy wydawana jest przez organ opiniujący opinia o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W sytuacji przeciwnej organ właściwy do wydania decyzji zobowiązany jest wyjaśnić powody dla których nie wziął pod uwagę stanowiska wyspecjalizowanego organu, postępując w istocie wbrew zasadzie prewencji.

Kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych stanowi konieczny element przeprowadzanej oceny oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdy zachodzi jakakolwiek wątpliwość co do możliwości kumulacji oddziaływań, a taka może zaistnieć, gdy w pobliżu planowanej inwestycji zostały już zrealizowane lub są planowane przedsięwzięcia.

Takie ostrożne podejście do oddziaływań na środowisko jest odzwierciedleniem wynikających z art. 6 ustawy Poś zasad przezorności i zapobiegania znajdujących swoje źródło zarówno w art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (polityka Unii opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego), a także w postanowieniach dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (2011/92/UE) .

Według art. 2 ust. 1 tego aktu prawnego - państwa członkowskie zobowiązane są do stosowania wszystkich koniecznych działań w celu zapewnienia, aby skutki przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, m.in. ze względu na swój charakter, rozmiary i położenie, zostały poddane ocenie, zanim zostanie udzielone im zezwolenie na przeprowadzenie tych przedsięwzięć.

Postanowienia dyrektywy nie pozostawiają wątpliwości, że podejmowania działań o charakterze prewencyjnym w pierwszej kolejności zostały zobowiązane państwa członkowskie, w drugiej natomiast podmioty podejmujące działalność mogącą oddziaływać negatywnie na środowisko - ponieważ bez tego nie uzyskają niezbędnych zezwoleń. Temu właśnie służy obowiązek przedstawienia rzetelnych informacji o planowanym przedsięwzięciu i możliwych skutkach dla środowiska. Sformułowanie obowiązku przewidywania i zapobiegania negatywnego oddziaływania na środowisko, ma na celu zapobieganie przed nieodwracalnymi i nieznanymi skutkami degradacji środowiska w skali globalnej, regionalnej i lokalnej. Wszelkie więc czynności związane z korzystaniem ze środowiska, powinny uwzględniać zasadę przezorności, nawet przy założeniu tylko hipotetycznych zagrożeń dla środowiska. Nakreślenie możliwych zagrożeń na etapie planowania przedsięwzięcia, a następnie kierowanie się przezornością, pozwala podjąć właściwe środki zapobiegawcze.

Organ odwoławczy nie wyjaśnił na jakich przesłankach opiera przekonanie, że nie zachodzi potrzeba analizy oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko pod kątem oddziaływania skumulowanego. Nie wyjaśnił również na jakiej podstawie twierdzi, że konflikty społeczne wywołuje nieprzestrzeganie warunków określonych w decyzjach poprzedzających jej realizację, a nie planowana rozbudowa dotychczas funkcjonującego przedsięwzięcia. Wbrew twierdzeniu organu przedstawione w toku postępowania odwoławczego przez pełnomocnika skarżącej informacje o wydanych wyrokach skazujących prezesa spółki za wykroczenia oraz o interwencjach straży miejskiej dotyczyły uciążliwości spowodowanych zapachem i hałasem, nie wskazywały jednak przyczyn powstania tych uciążliwości.

Organ odwoławczy przy rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy nie uwzględnił całego materiału dowodowego, a zatem dokonał dowolnej, nie zaś swobodnej wynikającej z wszechstronnej analizy oceny dowodów. Nie odniósł się do znajdującej się w aktach sprawy ekspertyzy podważającej prawidłowość i rzetelność przedstawionej przez inwestora dokumentacji w postaci karty informacyjnej i załączników do niej. Twierdzenia zawarte w tej ekspertyzie mogą mieć istotne znaczenie dla oceny czy informacje przedstawione przez inwestora są rzetelne i wystarczające dla oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Organ odwoławczy nie ustosunkował się także do twierdzeń zawartych w odwołaniach, do czego był zobowiązany. Zarzuty dotyczą istotnych dla rozstrzygnięcia tej sprawy kwestii jak brak rzetelnej analizy odległości zabudowy mieszkaniowej co ma istotne znaczenie przy ocenie zagrożeń dla zdrowia ludzi lub uciążliwości spowodowanych emisjami substancji, zapachów lub hałasu, czy kluczowej przesłanki od której zależy możliwość wydania decyzji środowiskowej, jaką jest zgodność lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania.

Z pewnością nie przemawia za prawidłowością oceny o braku wątpliwości co zakresu i wpływu oddziaływania na środowisko okoliczność, że inwestor uzyskał przed realizacją przedsięwzięcia (którego rozbudowy dotyczy aktualny wniosek) decyzję środowiskową w 2009 r., bowiem przeprowadzona wówczas ocena oddziaływania na środowisko nie uprawnia do przyjęcia aktualności ówczesnych ocen i analiz na potrzeby obecnie prowadzonego postępowania. Skoro inwestor związku z zamiarem rozbudowy funkcjonującego przedsięwzięcia wystąpił o nową decyzję środowiskową to ze względu na treść art. 72 ust. 4 ustawy należy oceniać, że planowane przedsięwzięcie nie jest planowym etapem inwestycji, a warunki określone w decyzji środowiskowej uprzednio wydanej nie są już aktualne. Tym samym tamta ocena dopuszczalności realizacji przedsięwzięcia nie może być podstawą formułowania wniosków o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej rozbudowy przedsięwzięcia. O tym z kolei, że dokonana w przeprowadzonym wcześniej postępowaniu ocena o braku oddziaływań na środowisko nie znalazła potwierdzenia w rzeczywistości świadczyć mogą, choć nie muszą sygnalizowane przez mieszkańców uciążliwości związane z zapachem i hałasem. Przedstawione zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak też przed sądem wyroki (skazujące i uniewinniający) dotyczące konkretnych zdarzeń nie są z pewnością wystarczającym dowodem potwierdzającym częstotliwość, natężenie i zasięg ewentualnego oddziaływania i jego wpływu na zdrowie ludzi.

Wskazane zaniechania organu odwoławczego stanowiące o naruszeniu przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77§ 1, art. 80 i 107 § 3 kpa mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziły do przedwczesnego rozstrzygnięcia o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Organ odwoławczy nie powiadomił skarżącej o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i możliwości wypowiedzenia się w sprawie, jednak skarżąca nie wykazała, by to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ odwoławczy uwzględni powyższą ocenę prawną i wyda rozstrzygnięcie po dokonaniu wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału, w tym oceny znajdującej się w aktach sprawy ekspertyzy zawierającej zarzuty do karty informacyjnej i jej przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy, dokonaniu analizy ustaleń miejscowego planu zagospodarowania pod kątem lokalizacji planowanego przedsięwzięcia, oceny zarzutów zawartych w odwołaniach, a także dowodów złożonych przez strony (w tym inwestora t. 4/7) i opinii RDOŚ, uwzględniając także konieczność wypowiedzenia się co do prawidłowości postanowienia organu I instancji o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.