Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 506/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75 § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 132 ust. 3, art. 5, art. 227
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 12, art. 27 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 1972 nr 27 poz 192
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.
article: art. 58
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 listopada 2011 r. sprawy ze skargi H. A. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego Geopoz z upoważnienia Prezydenta Miasta P. decyzją z dnia [...] 2010r. na podstawie art. 105 §1 kpa umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte na wniosek H. A. o waloryzację i wypłatę odszkodowania za przejętą na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomość położoną w P. przy ulicy M., stanowiącą obecnie działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu J..

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że H. A. zwróciła się o waloryzację i wypłatę ustalonego, lecz niewypłaconego odszkodowania za nieruchomość położoną w P. przy ulicy M..

Organ administracji ustalił, że H. A. była właścicielem nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...], stanowiącej parcelę nr [...]o powierzchni 944 m2. Po odnowieniu ewidencji gruntów parceli tej odpowiadała działka nr [...]. Część działki nr [...] o powierzchni 399 m2, objęta została zarządzeniem Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 1979 r., nr [...], w sprawie ustalenia i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego w rejonie urbanistycznym P." przy ulicach: S., P., [...], L. i T., wydanym na podstawie przepisu art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192 ze zm.) oraz §2 i 13 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 sierpnia 1972 r. w sprawie trybu ustalania, rozgraniczania i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego na obszarze miast i osiedli (Dz.U. Nr 35, poz. 242 ze zm.). Część ta, oznaczona następnie jako działka nr [...], stała się własnością Skarbu Państwa, na podstawie przepisu art. 5 powołanej ustawy z dnia 6 lipca 1972 r., zgodnie z którym nieruchomości lub ich części objęte uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego z wyjątkiem działek, które właściciele zgodnie z art. 8 zachowali na własność lub które zostały w trybie art. 9 nadane na własność członkom ich rodzin, przechodziły z mocy prawa na własność Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały prezydiów powiatowych rad narodowych. W dniu 23 kwietnia 1981 r., na wniosek Zarządu Gospodarki Terenami w P. z dnia [...] 1981 r., nr [...], księga wieczysta Kw nr [...] została zamknięta, a działkę nr [...] przeniesiono do księgi wieczystej Skarbu Państwa Kw nr [...]. Na podstawie mapy ewidencyjnej oraz wypisu z rejestru gruntów ustalono, że obecnie działce nr [...] odpowiada działka nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu J., zapisana w księdze wieczystej nr [...]jako własność p. S. D.

Badając zasadność wniosku o wypłatę odszkodowania przeanalizowano akta archiwalne sprawy o numerze [...] i ustalono, że Dyrektor Zarządu Gospodarki Terenami w P., działając w imieniu i z upoważnienia Prezydenta Miasta P. decyzją z dnia [...] 1981 r., nr [...], przyznał na rzecz H. A. odszkodowanie w kwocie 24.778,00 zł, obejmujące: należność za grunt w kwocie 7.182,00 zł, nakłady budowlane w kwocie 7.899,00 zł oraz nasadzenia roślinne w kwocie 9.697,00 zł. Do zapłaty odszkodowania zobowiązany został Zarząd Gospodarki Terenami w P.. Z powodu nieobecności adresata w mieszkaniu decyzję doręczono dorosłemu domownikowi – E. G.. Oryginał decyzji stanowił podstawę do wypłaty odszkodowania.

Od wyżej powołanej decyzji z dnia [...] 1981r. o przyznaniu odszkodowania H. A. wniosła odwołanie do Wojewódzkiego Zarządu Gospodarki Terenami. Dyrektor Wojewódzkiego Zarządu Gospodarki Terenami, działając z upoważnienia Wojewody P., decyzją z dnia [...] 1981 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja z dnia [...] 1981r. była ostateczna.

W aktach archiwalnych nr [...], dotyczących ustalenia odszkodowania, odnaleziono pismo Dyrektora Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 10 czerwca 1981 r., skierowane do Działu Księgowości Zarządu Gospodarki Terenami, zawierające dyspozycję wypłaty kwoty 24.778,00 zł na rzecz H. A., a w księgach finansowych z 1981 r., pod poz. 461, figuruje wpis z dnia 19 czerwca 1981 r. o dokonaniu, na podstawie decyzji, przelewu tej kwoty. W roku 1981 i w latach późniejszych w księgach finansowych nie odnotowano zwrotu tej kwoty. Nazwisko H. A. wymieniono również w alfabetycznym rejestrze odszkodowań wypłaconych w latach 1981-1991, z którego wynika, że wypłata odszkodowania nastąpiła w 1981 roku. Nazwiska tego nie odnaleziono natomiast w wykazie niewypłaconych odszkodowań, które znajdowały się na koncie depozytowym Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P.. W dniu 16 marca 2009 r. zbadano również skorowidze alfabetyczne spraw depozytowych, znajdujące się w Archiwum Sądu Rejonowego w P., w których nie odnaleziono adnotacji o złożeniu do depozytu sądowego odszkodowania ustalonego na rzecz odwołującej się. Również Archiwum Zakładowe Sądu Rejonowego [...] w P. w piśmie z dnia [...] 2009 r. potwierdziło, że w rejestrach z lat 1981-2000 nie odnotowano kwoty 24.778,00 zł (9.697,00 zł + 15.081,00 zł), stanowiącej odszkodowanie ustalone na rzecz H. A., jako złożonej do depozytu sądowego przez Zarząd Gospodarki Terenami w P..

Zebrane w toku postępowania dowody i materiały potwierdzają, że H. A. miała wiedzę, iż odszkodowanie jej przysługiwało. Decyzja z dnia [...] 1981 r. o przyznaniu na jej rzecz odszkodowania została doręczona w dniu [...] 1981 r., a wnioskodawczyni odwołała się od tej decyzji. Ponadto organ wskazał, iż w sprawach ustalania odszkodowań za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa w razie nieodebrania odszkodowania przez osobę uprawnioną dokonywano przelewu na konto depozytowe płatnika w Narodowym Banku Polskim. W związku ze zmianą kompetencji kwoty nieodebranych odszkodowań wraz z odsetkami przekazane zostały w dniu 14 września 1991 r. na rachunek bankowy Urzędu Rejonowego w P., a Kierownik tego Urzędu otrzymał wykaz byłych właścicieli, którzy nie odebrali przysługujących im odszkodowań, wraz z dokumentami finansowymi Urzędu Miejskiego w P.. Następnie kwoty te przekazane zostały do budżetu państwa. Badanie dokumentów dotyczących niewypłaconych odszkodowań z lat 1978-1993, znajdujących się na koncie depozytowym Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. wykazało, że nie figuruje tam nazwisko H. A.. Nazwisko to wymieniono natomiast w alfabetycznym rejestrze odszkodowań wypłaconych w latach 1981-1991. Wobec powyższego organ I instancji uznał, że świadczenie zostało spełnione i brak jest podstaw do przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego, a przesłuchanie pracownika Działu Księgowości Zarządu Gospodarki Terenami, o które strona wystąpiła w piśmie z dnia 30 czerwca 2010 r., nie jest możliwe, bowiem instytucja ta już nie istnieje. Wobec uznania, że odszkodowanie ustalone decyzją z dnia [...]1981 r. zostało wypłacone, brak również podstaw do jego waloryzacji.

W tych okolicznościach niniejsze postępowanie o waloryzację i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w P. przy ulicy M., stanowiącą obecnie działkę nr [...], stało się bezprzedmiotowe.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H. A., zaskarżając ją w całości i domagając się jej uchylenia i prowadzenia postępowania dowodowego, ewentualnie jej uchylenia i wydania decyzji merytorycznej w przedmiocie waloryzacji i wypłaty odszkodowania.

Odwołująca się argumentowała, że wydana decyzja o przyznaniu odszkodowania oraz pismo wewnętrzne, pomiędzy wydziałami jednego organu -Zarządu Gospodarki Terenami w P., zawierające polecenie wypłaty kwoty odszkodowania, nie są wystarczające dla wyciągnięcia wniosków w przedmiocie faktycznego wypłacenia na rzecz odwołującej się kwoty ustalonego odszkodowania.

Powołane przez organ księgi finansowe nie zawierają czytelnego zapisu o przekazaniu i formie wypłaty na rzecz odwołującej się kwoty odszkodowania. Poszczególne rubryki nie są opisane, problematycznym zatem jest stwierdzenie, co oznaczają zapisy w nich widniejące. Brak jest także adnotacji, w jaki sposób miało dojść do przekazania kwoty odszkodowania, czy zostało ono wypłacone do rąk własnych, czy też przekazem pocztowym, jeśli tak, to na jaki adres. Brak przy tym potwierdzenia przyjęcia kwoty odszkodowania przez odwołującą się.

Wojewoda Wielkopolski, decyzją z dnia [...] 2011r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy przytoczył stan sprawy ustalony przez organ I instancji i na jego postawie przyjął, że bezspornie przedmiotowa działka została objęta terenem budowlanym na mocy zarządzenia nr [...] z dnia . 1979r. Prezydenta Miasta P. w sprawie ustalenia i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego w rejonie urbanistycznym P..

Tym samym na mocy art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192) przedmiotowa działka przeszła na rzecz Skarbu Państwa.

Jednocześnie w myśl art. 10 ust. 1 powyższej ustawy za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2, wypłaca się odszkodowania na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości.

W niniejszej sprawie istotna jest ta okoliczność, iż odszkodowanie za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa zostało już ustalone w drodze decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] 1981r. w łącznej kwocie 24.778,00zł (k. 63 akt). Wojewoda również ustalił, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, iż była właścicielka H. A. uczestniczyła w postępowaniu odszkodowawczym, albowiem wskutek wniesionego przez nią odwołania Wojewoda P. decyzją z [...] 1981r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P..

Skoro zatem odwołując się uczestniczyła w toku postępowania odszkodowawczego, między innymi poprzez skuteczne wniesienie odwołania do organu wyższej instancji, czym zainicjowała postępowanie odwoławcze, nie można uznać jej twierdzeń, jakoby nigdy nie otrzymała ona decyzji odszkodowawczej, czy też tego, iż nie miała wcześniej świadomości domagania się odszkodowania.

Ponadto wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni jakoby nie otrzymała nigdy żadnego odszkodowania stwierdzić należy, iż zgromadzony materiał dowodowy w postaci pisma Dyrektora Zarządu Terenami w P. z [...] 1981r., czy też wpisu w księgach finansowych z 1981r. pod pozycją nr 461 (k. 86 akt), pozwalają na stwierdzenie, iż ustalone odszkodowanie decyzją Prezydenta Miasta P. zostało wypłacone. Ponadto w sytuacji, gdyby odwołująca się nie odebrała sumy odszkodowania, organ stosownie do treści art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. 1974r., Nr 10, poz. 64 ze zm.), obowiązany był złożyć sumę odszkodowania do depozytu sądowego. Ta okoliczność nie została stwierdzona przez organ ustanowiony do prowadzenia depozytów sądowych, co stanowi dodatkowy asumpt do stwierdzenia, iż ustalone odszkodowanie na mocy decyzji Prezydenta Miasta P. zostało wypłacone.

W tym stanie sprawy organ II instancji uznał, że materiał dowodowy potwierdza, iż świadczenie odszkodowawcze zostało zrealizowane. Tym samym nie zachodziła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego podnoszona przez stronę postępowania.

Nadto wskazano, iż obecna regulacja prawna dotycząca ustalenia i wypłaty odszkodowania nie uprawnia do żądania ustalenia dodatkowego odszkodowania. Skoro zatem odwołującej się nie przysługiwało w momencie złożenia wniosku roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania, postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie stało się bezprzedmiotowe, co stanowi przesłankę do jego umorzenia.

Skargę od powyższej decyzji Wojewody z dnia [...] 2011r. wniosła H. A. zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie przepisu art. 105 §1 kpa, poprzez jego niezasadne zastosowanie oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w niniejszej sprawie wypłacone zostało odszkodowanie, podczas, gdy zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do poczynienia takich ustaleń. Nadto skarżąca zarzuciła wadliwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez odmówienie wiarygodności twierdzeniom strony, iż do wypłaty odszkodowania nie doszło.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2011 roku, a także poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2010 roku i kontynuowanie postępowania zmierzającego do waloryzacji i wypłacenia skarżącej odszkodowania z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosiła zarzuty takie jak w odwołaniu i podkreśliła, że brak jest, wbrew wnioskom wysnutym przez organ wydający decyzję o umorzeniu postępowania i organ II instancji, jakichkolwiek dowodów potwierdzających wypłatę odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda powołując się na argumentację zawartą w decyzji odwoławczej wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art.1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Rozpatrując skargę skarżącego pod tym kątem Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że organy administracji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń, co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań.

Przyczyną wydania decyzji umarzającej postępowanie w sprawie waloryzacji i wypłaty i odszkodowania przyznanego skarżącej w decyzji Dyrektora Zarządu Gospodarki Terenami w P. z dnia [...] 1981r. było ustalenie, że odszkodowanie to zostało już wypłacone. Oceniając cały zgromadzony materiał dowodowy Sąd uznał, że powyższe ustalenie organów jest prawidłowe. Wojewoda powołał się przy tym na pismo z dnia 10 czerwca 1981r. zawierające dyspozycję wypłaty kwoty odszkodowania na rzecz skarżącej (k. 65 akt adm.), w księgach finansowych w 1981r. Działu Księgowości Zarządu Gospodarki Terenami pod pozycją 461 figuruje wpis z dnia [...] 1981r. o dokonaniu przelewu kwoty odszkodowania w wysokości 24.778 zł. (k. 86 akt adm.). Nadto brak nazwiska skarżącej w rejestrze odszkodowań wypłaconych w latach późniejszych (1981 do 1991r.) (k. 82-76 akt adm.). Następnie nazwiska skarżącej nie odnaleziono w wykazie niewypłaconych odszkodowań, które znalazły się na koncie depozytowym Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. (k. 85 akt adm.), a także w skorowidzu spraw depozytowych znajdujących się w Archiwum Sądu Rejonowego w P. (k. 74 akt adm.).

Te właśnie dowody organ II instancji uznał za wystarczające do przyjęcia "przypuszczenia graniczącego z pewnością", iż przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone.

Ustalenie takie znajduje pełne potwierdzenie w aktach sprawy i Sąd je akceptuje z punktu widzenia zasad postępowania dowodowego w postępowania administracyjnym. W szczególności art. 75 §1 k.p.a. stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Treść art. 77 §1 kpa zobowiązuje organ administracji do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zaś art. 80 kpa stwierdza, że to, czy dana okoliczność została udowodniona organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Przepisy te stanowią rozwinięcie ogólnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 k.p.a., stanowiącym, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Ustalenie, czy nastąpiła wypłata przedmiotowego odszkodowania jest najistotniejszą z okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, bowiem wypłata odszkodowania powoduje, że waloryzacja świadczenia nie jest możliwa.

W tym miejscu należy wskazać, że do roszczenia o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego, w tym także o przedawnieniu roszczeń, czy wykonaniu zobowiązań. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wywłaszczenie jest instytucją prawa administracyjnego swoiście regulującą kwestię odszkodowania, za szkody wynikłe z władczej ingerencji państwa w prawa rzeczowe (tu: własności) wywłaszczanego podmiotu dokonywanej w interesie publicznym. Aczkolwiek powstają w wyniku tej ingerencji skutki cywilnoprawne w sferze praw rzeczowych, to jednak odszkodowanie, jako konieczny element wywłaszczenia - zagwarantowany art. 21 ust. 2 Konstytucji i art. 128 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami - znajduje podstawę w stosunku publicznoprawnym i ma charakter roszczenia publicznoprawnego (wyr. WSA w Krakowie z dnia 5 lutego 2007r., sygn. II SA/Kr 1645/03, wyr. WSA w Bydgoszczy z dnia 29 czerwca 2009r., sygn. akt II SA/Bd 326/09; wyr. WSA w Poznaniu z dnia 22 lipca 2009r., sygn. akt II SA./Po 999/08).

Nadto w doktrynie stwierdza się, iż odpowiedzialność odszkodowawcza z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ma charakter odpowiedzialności bezwzględnej, absolutnej; wynika bowiem z samego faktu powstania szkody - wywłaszczenia nieruchomości i istnieje niezawodna pewność uzyskania odszkodowania, a więc naprawienia szkody, którą gwarantuje aktualny przepis art. 128 ust. 1 u.g.n., a jej wzmocnieniem, co należy dopowiedzieć jest obowiązek jego waloryzacji. Wywłaszczenie - przymusowe odjęcie własności dotychczasowemu właścicielowi na cele publiczne przesądza o charakterze sprawy z istoty opartej na nierówności stron i władczym działaniu organu, jako administracyjnej.

Również nie budzi wątpliwości przy zastosowaniu powyższego kryterium (relacji stron), że omawiane odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia powstało na tle stosunku administracyjnoprawnego. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu swojej uchwały 7 sędziów z dnia 7.04.1993 r. podjętej w sprawie III AZP 3/93 (publ. OSNC 1993/10/174) wyjaśnił, że spór o wysokość rewaloryzacji jest w istocie rzeczy sporem o wysokość odszkodowania, a więc do jakiej wysokości ma być ono przeliczone. Skoro więc spór o samo odszkodowanie nie jest sprawą cywilną, ponieważ nie powstaje na tle stosunku cywilnoprawnego, nie może być odmienne zakwalifikowany spór o rewaloryzację, czyli przeliczenie (ustalenie na nowo wysokości) tegoż odszkodowania. W świetle powyższego nie mają zastosowania do ustalonego odszkodowania wprost przepisy prawa cywilnego.

Zgodnie z treścią obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - wysokość odszkodowania, ustalona w decyzji, podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Zdaniem Sądu zawarta w tym przepisie regulacja ma także zastosowanie do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.), o ile nie zostało ono oczywiście wypłacone uprawnionemu - byłemu właścicielowi, bądź złożone do depozytu sądowego.

W tym miejscu należy jednak wskazać na przepisy prawa regulujące problematykę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości obowiązujące od momentu ustalenia odszkodowania w sprawie decyzją z dnia [...] 1981r. do chwili obecnej. Otóż nie ulega wątpliwości, że nieruchomość stanowiąca własność skarżącej przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy prawa w trybie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192 ze zm.). Przepis art. 10 ust. 1 tej ustawy, powołany zresztą w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] 1981r., stanowił: "Za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2, wypłaca się odszkodowania na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości". Przepis art. 12 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.) regulował kwestie związane z wypłatą odszkodowania. Odszkodowanie to - co do zasady - było płatne w ratach, a przepisy nie przewidywały żadnej jego waloryzacji. Przepisy wykonawcze do tej ustawy ustanawiały obowiązek przekazania sumy odszkodowania płatnej w ratach na rachunek osoby uprawnionej do odszkodowania, prowadzony przez właściwy oddział Powszechnej Kasy Oszczędności oraz wysokość oprocentowania (vide: rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 1973 r. w sprawie oprocentowania i przedterminowych wypłat odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości - Dz. U. z 1974r. Nr 1, poz. 5). Natomiast stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy o zasadach o trybie wywłaszczania nieruchomości sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należało złożyć do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawiała przyjęcia odszkodowania albo jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafiała na przeszkody prawne.

Dopiero nowelizacja kolejnej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99) dokonana ustawą z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) zmieniła treść art. 58 wprowadzając zasadę rewaloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją na dzień jego wypłaty i odesłanie do kodeksu cywilnego w zakresie skutków zwłoki lub opóźnienia w wypłacie odszkodowania.

Podkreślić należy, że ustawa o gospodarce nieruchomościami rozdziela tryb postępowania administracyjnego i cywilnego, określając wyraźnie przypadki w jakich zastosowanie w sprawach w niej uregulowanych znajdzie tryb cywilny, także w innych sytuacjach styku prawa administracyjnego i cywilnego. Ustawa ta precyzuje, kiedy kwestie cywilne w niej wskazane podlegają rozstrzygnięciu decyzją administracyjną, a kiedy mogą być uregulowane przez strony w umowie cywilnej (np. art. 98 ust. 3, art. 124 ust. 3, 114 ust. 1). Tam gdzie ustawa przewiduje możliwość uregulowania jakiejś kwestii w drodze umowy stron i dojdzie do jej zawarcia postępowanie administracyjne przewidziane w ustawie w ogóle nie jest uruchomiane, a zawarta umowa cywilna podlega wówczas w całości regulacji przepisów prawa cywilnego. W przypadku uruchomienia trybu administracyjnego odesłania do stosowania w nim przepisów kodeksu cywilnego również są wyraźnie wyartykułowane (np. art. 132 ust. 3). Zdaniem Sądu zatem, gdyby zamiarem ustawodawcy było przyjęcie reguł dotyczących wykonania zobowiązania ustalonego decyzją o odszkodowaniu to wyraźnie przewidziałby to w treści ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem ustawodawca szczegółowo uregulował wszystkie kwestie związane z ustaleniem odszkodowania, ustanowił bezwzględny obowiązek jego wypłaty przez właściwy organ na rzecz uprawnionego w oznaczonym terminie oraz obowiązek złożenia sumy odszkodowania do depozytu w sytuacji istnienia przeszkód związanych ze spełnieniem tego świadczenia. Określił, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego. Zatem przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami regulują całościowo tę kwestię w przepisach ustawy (art. 5 i art. 227).

Nie można, zatem przenosić bez wyraźnej woli ustawodawcy do prawa administracyjnego instytucji z prawa cywilnego. Zdaniem Sądu przepisy dotyczące wykonania zobowiązania rozumianego jako wypłata odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość mogłoby mieć miejsce tylko wówczas gdyby wyraźny przepis prawa materialnego administracyjnego tak przewidywał lub ustawodawca w tym zakresie wyraźnie odesłał do przepisów kodeksu cywilnego. Wynika z tego, że z woli ustawodawcy o tym roszczeniu orzeka się w drodze decyzji w postępowaniu administracyjnym i to zarówno pod rządami ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jak i pod rządem obecnie obowiązującej ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Skoro tak, to realizacji tego roszczenia z wszystkimi tego konsekwencjami, a więc przede wszystkim trybem postępowania i oceną wszystkich skutków prawnych (wraz z kwestią warunków prawidłowego spełnienia świadczenia), należy dokonywać na podstawie przepisów materialnego prawa administracyjnego.

Wobec powyższego zagadnienie wypłaty odszkodowania skarżącej za wywłaszczoną nieruchomość w kontekście spełnienia tego świadczenia należy oceniać na podstawie przepisów art. 7 kpa, w szczególności art. 75 §1 kpa, art. 77 §1 kpa oraz art. 80 kpa. Zatem w ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy, a zwłaszcza wskazane powyższej dokumenty pozwala na stwierdzenie, że odszkodowanie w ustalonej kwocie zostało skarżącej wypłacone. Nie ma więc potrzeby dalszego prowadzenia postępowania dowodowego, jak tego domaga się skarżąca w celu udowodnienia, że suma odszkodowania trafiła do rąk skarżącej. W ocenie Sądu rolą organów administracji w niniejszej sprawie nie jest wykazanie, że wypłata odszkodowania jako wykonanie zobowiązania zostało przeprowadzone w taki sposób, jak to rozumie kodeks cywilny.

Słusznie organy odmówiły wiarygodności zeznaniom skarżącej, gdyż materiał dowodowy potwierdził bezspornie, że nie tylko wiedziała ona o przysługującym odszkodowaniu, ale też brała czynny udział w postępowaniu w sprawie ustalenia odszkodowania, poprzez odwołania się od decyzji z dnia 18 marca 1981r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonego orzeczenia II, jak i I instancji.

Wobec powyższego, Sąd z mocy art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.