Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 291/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska, Sędziowie NSA Urszula Raczkiewicz (spr.), Janusz Zajda, Protokolant Anna Fyda, po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółka z o.o. w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 października 2004 r., sygn. akt 3 I SA/Łd 1338/03 w sprawie ze skargi [...] Spółka z o.o. w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 11 sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. skargę kasacyjną oddala 2. zasądza od [...] Spółka z o.o. w Łodzi na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Łodzi kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I GSK 291/05 2

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 21 października 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Łd 1338/03 oddalił skargę [...] Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 11 sierpnia 2003 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2003 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia 9 września

2002 r. nr [...] w sprawie wymierzenia skarżącej spółce opłaty

manipulacyjnej dodatkowej.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 28 maja 2002 r. skarżąca złożyła zgłoszenie celne o objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu a dokonana przez organy celne z urzędu po złożeniu zgłoszenia celnego rewizja wykazała nadwyżkę towaru.

Naczelnik Urzędu Celnego I w Łodzi decyzją z dnia 17 czerwca 2002 r. nr [...] wymierzył skarżącej opłatę manipulacyjną dodatkową, a po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Celnej w Łodzi decyzją z dnia 9 września 2002 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Ta ostatnia decyzja uprawomocniła się.

W dniu 28 stycznia 2003 r. skarżąca złożyła na podstawie art. 247 § 1 pkt 3, 5 i art. 248 Ordynacji podatkowej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie wymierzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Dyrektor Izby Celnej w Łodzi decyzją z dnia 28 kwietnia

2003 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji, a po

rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia 11 sierpnia 2003 r.

utrzymał w mocy swą decyzję z dnia 28 kwietnia 2003 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że

dokonywanie przez organy celne ustaleń co do przyczyn zaistnienia nadwyżki towaru było

niecelowe, gdyż nie mogło mieć wpływu na powstanie obowiązku uiszczenia opłaty

manipulacyjnej dodatkowej i wobec tego brak jest podstaw do uznania, że decyzja w sprawie

wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Za

niezasadny, organ administracji uznał także zarzut nieważności decyzji z powodu skierowania

jej do osoby nie będącej stroną w sprawie. Odpowiedzialność spedytora, który wedle skarżącej

powinien być adresatem decyzji, ustała z chwilą przedstawienia towaru organowi celnemu

przez skarżącą, która dysponując towarem stała się zań odpowiedzialna.

Spółka zaskarżyła powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi zarzucając naruszenie art. 247 § 3, 5 Ordynacji podatkowej przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, tj. przepisu

Sygn. akt I GSK 291/05 3

art. 276 § 2 Kodeksu celnego w zw. z art. 39 Kodeksu celnego i skierowanej do osoby nie będącej stroną w sprawie oraz naruszenie art. 276 § 2 Kodeksu celnego.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, właściwy w sprawie stosownie do art.97 § 1 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271), stwierdził, że organy celne prawidłowo przyjęły, iż w niniejszej sprawie zaistniały obiektywne przesłanki do pobrania opłaty manipulacyjnej dodatkowej od skarżącej, która przejęła odpowiedzialność za wprowadzony towar, ponieważ przed dokonaniem rewizji celnej zgłosiła przesyłkę do procedury dopuszczenia do obrotu. W momencie rewizji celnej dysponowała towarem i była zań odpowiedzialna. Sąd podkreślił, że obowiązek prawidłowego wypełnienia dokumentu zgłoszenia celnego (również w zakresie ilości zgłaszanego towaru) ciąży na zgłaszającym. Okoliczności, w jakich powinna być pobrana opłata manipulacyjna dodatkowa, o których mowa w art. 276 § 2 Kodeksu celnego Sąd uznał za bezsporne.

Sąd podzielił stanowisko organów celnych, że osoby na które może zostać nałożony obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej z tytułu nadwyżki w towarze ponoszą odpowiedzialność typu obiektywnego, zbliżoną do odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. Podnoszone przez skarżącą okoliczności, iż nadwyżka 4 bel taśmy wełnianej powstała z winy włoskiego kontrahenta, który omyłkowo zapakował większą ilość towaru, niż wynikało to z dokumentów, pozostaje, zdaniem Sądu, bez wpływu na możliwość wymierzenia przez organy celne opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

W ocenie Sądu organy celne słusznie stwierdziły, że w chwili rewizji celnej, która miała miejsce po przyjęciu zgłoszenia celnego, skarżąca przejęła odpowiedzialność za towar objęty zgłoszeniem celnym i nie wykazała, że przed przedstawieniem organowi celnemu nastąpiło przejęcie odpowiedzialności za towar przez inną osobę.

Sąd wskazał ponadto, że z treści art. 276 § 2 Kodeksu celnego nie wynika, aby przesłanką wymierzenia tej opłaty było wykazanie winy osoby, wymienionej w art. 39 Kodeksu celnego. Z treści tego przepisu wynika, że pobór opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny, a organy celne nie mają możliwości odstąpienia od wymierzenia tej opłaty, lub pobrania jej w niższej wysokości, nawet, gdy zostanie bezspornie wykazane, że osoba objęta dyspozycją tego przepisu nie przyczyniła się w żaden sposób do powstania nadwyżki towaru, ujawnionej w wyniku rewizji celnej. Sąd podkreślił również, że organy celnie nie kwestionowały ewentualnej winy włoskiego kontrahenta przy powstaniu nadwyżki taśmy wełnianej, lecz z uwagi na to, że wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie jest

Sygn. akt I GSK 291/05 4

uzależniony od winy osoby, o której mowa w art. 39 Kodeksu celnego, uznały tę okoliczność za nieistotną dla sprawy.

W skardze kasacyjnej spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

a) błędną wykładnię przepisu art. 39 i art. 66 § 1 Kodeksu celnego, polegającą na uznaniu za

tożsame pojęć osoba wprowadzająca towar na polski obszar celny, osoba przejmująca

odpowiedzialność za towar i osoba dokonująca zgłoszenia celnego w sytuacji, gdy są to

różne określenia, oznaczające różne osoby i różne zakresy praw i obowiązków, mimo że

może się zdarzyć, iż jedna z osób wskazanych w art. 39 Kodeksu celnego będzie także

wykonywać czynności osoby, o której mowa w art. 66 Kodeksu celnego,

b) błędne zastosowanie wobec skarżącej art. 276 § 2 Kodeksu celnego z powodu błędnego

uznania osoby zgłaszającej towar za osobę, o której mowa w art. 39 Kodeksu celnego w

sytuacji, gdy przepis ten wskazuje osobę wprowadzającą towar lub osobę, która

przejęła odpowiedzialność za towary, a nie osobę zgłaszającą, a ponadto błędne

uznanie, że dla ustalenia odpowiedzialności na podstawie tego przepisu zbędne jest

ustalenie winy, podczas gdy przepis wymaga ustalenia osoby, która odpowiada za

wykonanie obowiązków określonych w art. 36 § 1 i § 2 i art. 39 Kodeksu celnego,

c) niezastosowanie przepisu art. 36 § 1 i § 2 Kodeksu celnego, co spowodowało błędną

wykładnię w/w przepisów Kodeksu celnego

d) dodatkowo błędną wykładnię art. 66 § 1 Kodeksu celnego przez pominięcie wbrew

treści przepisu możliwości dokonania zgłoszenia celnego jednocześnie osobiście w

zakresie wypełnienia zgłoszenia celnego i przez przedstawiciela w zakresie okazania

towaru -jak w niniejszej sprawie - i poprzestanie na ustaleniu możliwości dokonania

zgłoszenia tylko osobiście albo tylko przez przedstawiciela,

2. Naruszenie prawa procesowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy

poprzez naruszenie przepisu:

a) art. 247 § 1 pkt 3 i 5 Ordynacji podatkowej, poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji, gdy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. wskazanych przepisów art. 276 § 2 Kodeksu celnego w zw. z art. 36 § 1 i § 2, art. 39,

Sygn. akt I GSK 291/05 5

art. 66 § 1 Kodeksu celnego, przez co decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

b) art. 180 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie dowodów wskazujących

na odpowiedzialność [...] S.A., który wprowadził towar na polski

obszar celny oraz dowodu z postanowienia o umorzeniu śledztwa w sprawie

pracownika [...] Poland Z. S. w sytuacji, gdy z dowodu

tego wynika brak winy [...] Poland za powstanie przedmiotowej "różnicy".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że towar został wprowadzony na

polski obszar celny przez spedytora [...] S.A., zaś Sąd wadliwie uznał, że

skarżąca przejęła od spedytora odpowiedzialność za towar po wprowadzeniu go na polski

obszar celny i podkreśliła, że błąd ten jest wywołany niezastosowaniem przepisu art. 36 § 1 i 2

Kodeksu celnego. Skarżąca stwierdziła, że nie mogła być osobą, która przejęła

odpowiedzialność za towar, gdyż nie dysponowała towarem przed momentem dokonania

rewizji celnej oraz że takim podmiotem w niniejszej sprawie był tylko spedytor, który

dodatkowo zabezpieczył sobie dysponowanie towarem z wyłączeniem osób trzecich, przez

założenie zamknięć spedycyjnych. Podkreśliła, że nie była żadna z osób, o których mowa w

art. 39 Kodeksu celnego a wobec tego nie była także osobą, o której mowa w art. 276 § 2 tego

kodeksu.

W opinii skarżącej ocena dowodów w niniejszej sprawie została dokonana wybiórczo, gdyż dowody wskazujące na sprawstwo i winę spedytora zostały ocenione jako nieistotne, mimo że dotyczą istoty sprawy, np. przyczyny powstania nadwyżki przy załadunku nadzorowanym przez spedytora, zabezpieczenie przesyłki przez spedytora zamknięciami do chwili rewizji celnej, albo pominięte, np. brak dokumentu przejęcia odpowiedzialności za towar przez skarżącą, zerwanie zamknięć spedycyjnych podczas rewizji celnej, uznanie przez organy ścigania, że pracownik spółki nie zawinił powstaniu nadwyżki.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Łodzi wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa sądowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § 1 p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres sądowego rozpoznania sprawy, poza nieważnością postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów kasatora. Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia ściśle

Sygn. akt I GSK 291/05 6

sformalizowanym i prócz wymagań przepisanych dla pisma procesowego w postępowaniu sądowym, winna zawierać, poza oznaczeniem zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części i wnioskiem o uchylenie lub zmianę orzeczenia -przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 p.s.a.).

Stosownie do art. 174 p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższego wynika, że wykonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny kontrola kasacyjna orzeczeń sądu administracyjnego I instancji obejmuje zarówno stosowanie prawa procesowego jak i prawa materialnego, jednak tylko tych przepisów, które objęte zostały zarzutami skargi kasacyjnej. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt. 2 p.s.a. są naruszenia przez sąd przepisów procesowych znajdujących zastosowanie w postępowaniu sądowym. W ramach tej podstawy niezbędne jest powołanie przepisów postępowania sądowego, którym sąd uchybił, uzasadnienie, na czym polegało uchybienie oraz wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej, skarżąca zarzuca zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów procesowych odnoszone do powołanych w skardze kasacyjnej przepisów ordynacji podatkowej. Tymczasem te ostatnie przepisy nie znajdują zastosowania w postępowaniu sądowym, co oznacza, że nie mogły być naruszone przez Sąd I instancji. W konsekwencji, związane z nimi zarzuty nie mogą stanowić uzasadnionej podstawy skargi kasacyjnej, zatem nie wymagają odniesienia, a podstawę kontroli kasacyjnej w zakresie zarzutów dotyczących prawa materialnego stanowią ustalenia co do stanu faktycznego sprawy przyjęte przez Sąd I instancji.

Przystępując do kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku w zakresie ograniczonym do zarzutów związanych z naruszeniem przepisów Kodeksu celnego należy zauważyć, że skarżąca, nie negując faktu istnienia nadwyżki towaru ujawnionej podczas rewizji celnej, zarzuca naruszenie przepisów art. 36 § 1 i 2, art. 39 , art. 66 § 1, oraz 276 § 2 Kodeksu celnego.

Zarzuty te nie są trafne. W myśl przepisu art. 276 § 2 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego, jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby, o której mowa w art. 39, pobiera się opłatę manipulacyjna dodatkową w wysokości wartości celnej towaru odpowiadającej różnicy. Ujawnienie w wyniku rewizji celnej nadwyżki towaru w stosunku do zgłoszonego jest wystarczającą przesłanką do wymiaru opłaty

Sygn. akt I GSK 291/05 7

manipulacyjnej dodatkowej a kwestia okoliczności w jakich do tego doszło, ewentualnego zawinienia ze strony kogokolwiek jest dla powstania tego obowiązku bez znaczenia. Warunkiem koniecznym wymierzenia opłaty jest natomiast to, że różnica między towarem przedstawionym a ujawnionym musi być wykazana w drodze rewizji celnej. Skutek związany z ujawnieniem tej różnicy w postaci zobowiązania do uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej obciąża osobę, o której mowa w art. 39 Kodeksu celnego. Ten ostatni przepis stanowi, iż towary, które zgodnie z art. 36 § 1 pkt. 1 zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę, która wprowadziła je na polski obszar celny lub osobę, która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W rozpoznawanej sprawie nie występuje przepis szczególny, który inaczej normowałby zagadnienie dotyczące osoby zobowiązanej do przedstawienia towaru organowi celnemu, po wprowadzeniu tego towaru na polski obszar celny. Obowiązek uiszczenia opłaty spoczywa zatem na osobie przedstawiającej towar organowi celnemu, przy czym może to być albo osoba wprowadzająca towar na polski obszar celny albo osoba, która przejęła odpowiedzialność za towar po jego wprowadzeniu. Stwierdzić należy, że stanowiąca podstawę rozstrzygnięcia w zaskarżonym wyroku wykładnia powołanych przepisów zbieżna jest z tym, co powiedziano wyżej.

W rozpoznawanej sprawie, rewizja celna wykazująca nadwyżkę towaru przeprowadzona została już po wprowadzeniu towaru na polski obszar celny, bo bezpośrednio po zgłoszeniu towaru przez skarżącą, we własnym imieniu, w wewnętrznym urzędzie celnym. W związku z tym faktem, Sąd I instancji uznał, że przed dokonaniem zgłoszenia spółka musiała przejąć odpowiedzialność za towar, bowiem nie dysponując towarem, nie mogłaby tego zgłoszenia dokonać. Wskazał, iż zgodnie z art. 66 § 1 Kodeksu celnego zgłoszenia celnego może dokonać osoba mogąca przedstawić organom celnym osobiście lub przez przedstawiciela towar, którego dotyczy zgłoszenie, jak również wszystkie dokumenty, których przedstawienie jest niezbędne do objęcia towaru procedurą, do której jest zgłaszany. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, także i w tym zakresie dokonana w zaskarżonym wyroku wykładnia powołanego przepisu jest prawidłowa a zarzut jego naruszenia nie jest uprawniony. Skarżąca błędną wykładnię art. 39 i art. 66 § 1 Kodeksu celnego upatruje w uznaniu za tożsame pojęć "osoba wprowadzająca towar na polski obszar celny, "osoba przejmująca odpowiedzialność za towar" i "osoba dokonująca zgłoszenia celnego" co w konsekwencji w połączeniu z uznaniem zbędności ustalania winy i nie zastosowaniem art. 36 § 1 i 2 miało doprowadzić do błędnego zastosowania art. 276 § 2 Kodeksu celnego. Co do zbędności ustalania winy stanowisko Naczelnego Sądu

Sygn. akt I GSK 291/05 8

Administracyjnego przedstawiono wyżej. Zarzut niezastosowania art. 36 § 1 i 2 jest chybiony, gdyż przepisy te regulują zagadnienia dotyczące zobowiązania w zakresie niezwłocznego dostarczenia towaru droga celną, a więc nie związane z rozstrzyganą sprawą. Natomiast zarzut dotyczący błędnej wykładni art. 36 i 66 § 1 Kodeksu celnego przez uznanie przez Sąd za tożsame wymienionych wyżej określeń osób nie znajduje oparcia w treści motywów zaskarżonego wyroku, w którym Sąd I instancji takiej wykładni nie zawarł, a jedynie zaaprobował ustalenia organów celnych co do tego, że spółka przejęła odpowiedzialność za towar i " nie wykazała, że przed przedstawieniem organowi celnemu wprowadzonego towaru na polski obszar celny nastąpiło przejęcie odpowiedzialności za towar przez inną osobę". Jest to więc kwestia ustaleń procesowych. W tym zakresie należy przypomnieć, że wszelkie związane z zastosowaniem omawianych przepisów prawa materialnego kwestie procesowe dotyczące przyjętych przez Sąd za prawidłowe ustaleń organów administracji, co do stanu faktycznego sprawy, w tym także ustaleń faktycznych w zakresie dotyczącym przejęcia przez skarżącą odpowiedzialności za towar po jego wprowadzeniu na polski obszar celny, uchylają się spod kontroli kasacyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego ze względu na brak w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji procedury sądowej.

W świetle powyższego, ocena Sądu I instancji, iż zaskarżona decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie narusza prawa w toku kontroli kasacyjnej nie została podważona. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i na mocy art. 184 p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt.l p.s.a.