Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2093/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6367
Skarżony organ: Minister Kultury
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Agnieszka Kozik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia okresu wykonywania działalności artystycznej. 1) uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców przy Ministrze Kultury z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Komisja do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie powołania Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców oraz szczegółowego określenia jej zadań, składu i trybu działania (Dz. U. Nr 27, poz. 250), po rozpatrzeniu wniosku K. J. o ustalenie okresu wykonywania działalności artystycznej stwierdziła, że praca K. J. nie może być uznana za działalność artystyczną w charakterze operatora filmowego.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r. Komisja wskazała, że K. J. prowadzi działalność gospodarczą, która między innymi obejmuje filmowanie techniką video zdarzeń z życia prywatnego. Dorobek zainteresowanego nie mógł być oceniony, gdyż prace zostały przekazane zleceniodawcom. Zdaniem Komisji czynności wykonywane przez K. J. mają charakter techniczny, nie posiadają znamion twórczości artystycznej, a zatem praca zainteresowanego nie może być uznana za działalność artystyczną w charakterze operatora obrazu filmowego.

Minister Kultury decyzją z dnia [...] października 2004 r., po rozpatrzeniu odwołania K. J., utrzymał w mocy decyzję Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców z dnia [...] sierpnia 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że K. J. od 1984 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie elektronicznego zapisu obrazu i dźwięku oraz odtwarzania metodą magnetowidową zapisu własnej produkcji dla potrzeb instytucji, organizacji społecznych i osób prywatnych. K. J. nie posiada wykształcenia artystycznego, a jego działalność - cech produkcji filmów przeznaczonych do publicznego rozpowszechniania. Wykonywane przez niego prace nie były publikowane i oceniane. Wobec powyższego czynności wykonywane przez zainteresowanego mają charakter techniczny, nie posiadają znamion twórczości artystycznej, a zatem praca ta nie może być uznana za działalność artystyczną w charakterze operatora obrazu i dźwięku filmowego.

Skargę na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] października 2004 r. złożył K. J., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił organowi drugiej instancji naruszenie przepisów § 12 ust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, polegające na błędnej interpretacji określenia "operator obrazu filmowego" zawartego w tym przepisie. Skarżący w swoim wniosku do Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców wnosił o uznanie jego pracy nie jako działalności artystycznej, ale jako działalności twórczej w charakterze operatora obrazu filmowego. Minister Kultury do tego faktu w ogóle się nie odniósł. Organ ten w swojej decyzji pominął ponadto fakt, że chociaż skarżący nie skończył szkoły filmowej, to nabył umiejętności zawodowe operatora obrazu filmowego w drodze praktyki przez ponad 19 lat, gdyż inaczej nie otrzymywałby zleceń na produkcję filmów video. Nie mógł natomiast publikować swoich prac, bowiem decyzja Ministra Kultury z dnia [...] grudnia 1984 r. zezwalająca na realizację usług w technice video jednoznacznie mu tego zabraniała stwierdzając, że wyprodukowane nagrania będą przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego lub wewnętrznego zamawianych jednostek bez prawa rozpowszechniania i nie mogą być przedmiotem eksportu. Prace wykonane przez skarżącego są jednak, jego zdaniem, przedmiotem prawa autorskiego.

Skarżący podkreślił również, że Minister Kultury uznając w swojej decyzji autorytatywnie, iż artystą może być tylko taka osoba, która posiada odpowiednie wykształcenie artystyczne i dodatkowo swoje prace wystawiała na wystawach i konkursach zdobywając przy tym nagrody i wyróżnienia, zawęził krąg twórców i artystów do bardzo małej grupy osób.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w rozpatrywanej sprawie jest uzasadniona, ale z innych powodów niż w niej podniesione. Zaskarżona decyzja Ministra Kultury z dnia [...] października 2004 r. oraz decyzja Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców z dnia [...] sierpnia 2004 r. naruszają przepisy postępowania ze skutkiem mogącym mieć wpływ na wynik przedmiotowej sprawy.

Podstawę prawną do orzekania w drodze decyzji w rozpatrywanej sprawie stanowił art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie daty jej rozpoczęcia następuje w formie decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, działającej przy ministrze właściwym do spraw kultury.

Postępowanie przed Komisją do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców jest postępowaniem charakteryzującym się pewnego rodzaju odrębnością. Do postępowania tego w sprawach nieuregulowanych w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzeniu Ministra Kultury i Sztuki z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie powołania Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców oraz szczegółowego określenia jej zadań, składu i trybu działania (Dz. U. Nr 27, poz. 250) stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Wprawdzie przepisy tych aktów nie odsyłają wprost do kodeksu postępowania administracyjnego, ale o obowiązku jego stosowania przesądza charakter tego postępowania.

Uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie daty jej rozpoczęcia następuje w formie decyzji, która posiada wszystkie cechy decyzji administracyjnej. Stanowi ona bowiem jednostronną czynność prawną organu administracji publicznej, określającą konsekwencje stosowanej normy prawnej w odniesieniu do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej.

Uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie daty jej rozpoczęcia nie następuje bezpośrednio z mocy prawa, zgodnie z art. 8 ust. 9 powołanej ustawy, ale właściwy organ obowiązany jest dokonać konkretyzacji tej normy prawnej w drodze decyzji administracyjnej. Oznacza to, że postępowanie poprzedzające wydanie tej decyzji powinno być prowadzone zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego, a zwłaszcza art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie decyzji powinno zawierać m. in. wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł.

Warunkiem podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym jest właściwe zastosowanie obowiązującego prawa do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. K. J. we wniosku o ustalenie wykonywania przez niego działalności twórczej lub artystycznej nie sprecyzował, jaki rodzaj działalności wykonywał, wskazując jedynie, że posiada dziewiętnastoletnie doświadczenie jako operator obrazu filmowego. Obowiązkiem organu orzekającego w sprawie było zatem zwrócenie się do wnioskodawcy o doprecyzowanie wniosku albo dokonanie analizy działalności skarżącego zarówno pod kątem działalności artystycznej jak i twórczej, w rozumieniu art. 8 ust. 7 i 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Za twórcę w rozumieniu art. 8 ust. 7 tej ustawy uważa się osobę, która tworzy dzieła w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, urbanistyki, literatury pięknej, sztuk plastycznych, muzyki, fotografiki, twórczości audiowizualnej, choreografii i lutnictwa artystycznego oraz sztuki ludowej, będące przedmiotem prawa autorskiego.

Artystą w rozumieniu art. 8 ust. 8 tej ustawy jest natomiast osoba wykonująca zarobkowo działalność artystyczną w dziedzinie sztuki aktorskiej i estradowej, reżyserii teatralnej i estradowej, sztuki tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki, instrumentalistyki, kostiumografii, scenografii, a także w dziedzinie produkcji audiowizualnej reżyserów, scenarzystów, operatorów obrazu i dźwięku, montażystów i kaskaderów.

Z treści rozstrzygnięcia Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców wynika jednoznacznie, że rozpatrzyła ona wniosek K. J. w zakresie odnoszącym się tylko do działalności artystycznej, nie rozważając czy wnioskodawca nie jest osobą, która tworzy dzieła w zakresie twórczości audiowizualnej, będącej przedmiotem prawa autorskiego. Organy orzekające w sprawie przyjmując, że czynności wykonywane przez K. J. miały charakter techniczny, nie dokonały stosownej analizy tej działalności w świetle art. 8 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaniedbanie w tej kwestii stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Organ orzekający w sprawie musi przede wszystkim zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie.

Wskazać należy również, że zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie powołania Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców oraz szczegółowego określenia jej zadań, składu i trybu działania (Dz. U. Nr 27, poz. 250), decyzje Komisji zapadają większością głosów członków Komisji. W razie równości głosów decyduje głos przewodniczącego posiedzenia. Decyzje Komisji podpisuje jej przewodniczący.

W postępowaniu, w którym rozstrzygnięcie zapada w głosowaniu, a decyzje podpisuje jedynie przewodniczący posiedzenia, istotne znaczenie ma protokół posiedzenia, na którym zapadło dane rozstrzygnięcie. Pozwala on na stwierdzenie, że osoby w nim wymienione oraz podpisane uczestniczyły w posiedzeniu i brały udział w podjęciu danego rozstrzygnięcia, a także umożliwia kontrolę formalną tego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy oraz sąd administracyjny. Brak w aktach sprawy protokołu z posiedzenia, na którym została podjęta decyzja Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców z dnia [...] grudnia 2004 r., nie pozwala na ustalenie czy zostały spełnione przy jej wydawaniu wymogi formalne zawarte w powołanym wyżej rozporządzeniu.

W świetle powyższych okoliczności należy uznać, że przedmiotowa sprawa nie została należycie wyjaśniona, a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r., wydano z naruszeniem art. 7, 67 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.