Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 3110/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par. 4 ust. 2 pkt 3 i ust. 3, Załącznik nr 3 i nr 8
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 336/18 w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 marca 2018 r. nr 9016.2018.000152.69120 w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 336/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę T. B. (dalej: skarżący, wnioskodawca) na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ odwoławczy, Dyrektor OR ARiMR) z 5 marca 2018 r. w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 27 kwietnia 2015 r. wpłynął do Kierownika Biura Powiatu Goleniowskiego ARiMR (dalej: organ I instancji) wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2015, obejmujący płatność rolnośrodowiskową (PROW 2007-2013) w czwartym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w roku 2012.

Organ I instancji decyzją z 28 czerwca 2016 r., nr 0301-2016-003101 przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową w wariantach 2.3 (do 1,14 ha) i 4.1 (do 6,50 ha) oraz odmówił przyznania wsparcia do gruntów z zadeklarowaną realizacją wariantu 2.9. uprawy sadownicze i jagodowe z certyfikatem zgodności.

Organ II instancji decyzją z 16 grudnia 2016 r. po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpatrzeniu skargi wniesionej na decyzję organu odwoławczego, wyrokiem z 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 178/17, uchylił decyzje organów I i II instancji. Sąd uznał, że decyzje w kwestionowanej części (w zakresie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 2.9.) naruszają przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Argumentacja organu nie znajdowała bowiem oparcia w dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych sprawy, gdyż wskazane ustalenia faktyczne co do niedotrzymania zobowiązania w wariancie 2.9. na zadeklarowanych działkach minimalnej obsady drzew, ich wysokości jak i średnicy pnia, pozostawały w istotnej sprzeczności z treścią raportu z czynności kontrolnych z 4 listopada 2015 r. (jedynego dowodu załączonego do akt administracyjnych sprawy w formie pisemnej), którego ustalenia kontrolne w żaden sposób nie zostały podważone. Sąd wskazał, że organ nie wykazał w decyzji, że nie zostały spełnione wymogi, co do minimalnej ilości drzew jabłoni na hektar oraz że sadzonki drzew jabłoni domowej nie spełniały wymagań dotyczących wysokości bądź grubości kwalifikowanego materiału szkółkarskiego. Nie zostało bowiem wykazane, z jakiego powodu tak uznały organy. W sytuacji stwierdzenia uchybień, należało je opisać oraz udokumentować i to w sposób na tyle precyzyjny, by pozwalał na zweryfikowanie okoliczności, czy mieściły się, bądź nie, w określonej przepisami prawa tolerancji. W ocenie Sądu została naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania, gdyż wbrew obowiązkowi organ odwoławczy nie rozpoznał całokształtu okoliczności faktycznych występujących w niniejszej sprawie w kontekście zarzutów odwołania i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz mających doń zastosowanie przepisów prawa materialnego. Organy zostały zobowiązane do uzupełnienia akt sprawy, w szczególności o brakujący dokument w formie pisemnej w postaci informacji jednostki certyfikującej (dalej: JC), ewentualnie o inne dowody konieczne dla merytorycznego rozpoznania sprawy, a następnie dokonać wnikliwej i kompleksowej analizy treści dowodów zgromadzonych w sprawie z uwzględnieniem realizowanego przez skarżącego od 2012 r. zobowiązania, w jakim został złożony wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015.

Organ I instancji, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w zakresie uzupełnień obsady sadzonek wykonanych jesienią 2015 r. oraz zwrócił się do JC o przesłanie stosownych dokumentów oraz złożenie wyjaśnień.

Organ I instancji decyzją z 28 września 2017 r. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w wariantach 2.3 (do 1,14 ha) i 4.1 (do 6,50 ha z uwagi na wykluczenie z płatności tej części powierzchni działki rolnej A/A1, która zlokalizowana jest na działkach ewidencyjnych niewykazanych we wniosku) oraz odmówił przyznania wsparcia do gruntów z zadeklarowaną realizacją wariantu 2.9. Podstawą dla takiego rozstrzygnięcia były (niezależnie od stwierdzonego zawyżenia powierzchni deklarowanej do wariantu 2.9 w stosunku do faktycznie objętej uprawami o 0,28 ha, z czego 0,24 ha na działce rolnej D1 i 0,04 ha na działce rolnej E1) dane przekazane przez JC, zgodnie z którymi na działkach rolnych C/C1, D/D1 i E/E1, czyli na całości gruntów zadeklarowanych do wsparcia w wariancie 2.9. w 2015 r., nie spełniono wymogu utrzymania minimalnej, określonej przepisami, liczby drzew na hektar. Okoliczność ta, jak wskazał organ I instancji, została potwierdzona przez wnioskodawcę, który bez zastrzeżeń podpisał odnośny protokół pokontrolny JC, zawierający takie zapisy, a jesienią 2015 r. uzupełnił brakującą obsadę drzew wykonując zalecenia pokontrolne JC.

Organ II instancji decyzją z 5 marca 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy brak było podstaw do uwzględnienia podniesionych w odwołaniu zarzutów. Podniósł, że organ I instancji wskazał na fakty, które uznał za udowodnione, jak również na dowody, które stanowiły podstawę wydania rozstrzygnięcia. Stwierdził, też że organ I instancji zgodnie z zaleceniami Sądu pozyskał dodatkowe wyjaśnienia, podjął (nieskuteczną z uwagi na odmowę wypełnienia przez skarżącego ustawowego obowiązku niezatajania niczego) próbę uzyskania od niego uzupełniającego materiału dowodowego i stworzył uzasadnienie, które nie zawiera luk i wad, jakie wytknął Sąd. Odmowa przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu 2.9 jest racjonalna, logiczna i prawidłowo uzasadniona.

Skarżący zaskarżył decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną do WSA w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji w zakresie odmawiającym przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej dla zadeklarowanego we wniosku na 2015 r. wariantu 2.9.

Uzasadniając oddalenie skargi WSA stwierdził, że organy ponownie rozpoznając sprawę nie naruszyły przepisu art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zastosowały się bowiem do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z 19 kwietnia 2017 r. i rozpoznały sprawę ponownie z poszanowaniem zasad wyrażonych w przepisach ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), w tym zasady praworządności i zasady wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wyczerpująco rozpatrzyły cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Zgodnie z zaleceniami zawartymi w w/w wyroku uzupełniono materiał dowodowy. W ocenie Sądu I instancji organ II instancji po przedstawieniu regulacji prawnych mających zastosowanie w sprawie prawidłowo wskazał, że właściwe było zastosowanie pomniejszenia wprost o 100% w stosunku do działki rolnej, na której stwierdzono uchybienia. Zważywszy na fakt, że JC wskazała na zaistnienie uchybienia tego rodzaju na wszystkich działkach rolnych zadeklarowanych do płatności w wariancie 2.9, całkowita odmowa przyznanie wsparcia dla tego wariantu była uzasadniona.

T. B. wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie z 21 czerwca 2018 r., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

1. Naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisu § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za łata 2007-2013 r. (Dz. U. poz. 361 ze zm.), w związku z treścią załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2007-2013 r. (Dz. U. nr 33, poz. 262 ze zm.), to jest część II ust. 1 pkt 2 - poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie spełnił wymogów dla pakietu 2.9, w sytuacji gdy z treści decyzji, ani zgromadzonych w toku sprawy dokumentów nie wynika w żaden sposób jaka była dokładna obsada drzew i krzewów, w tym w szczególności jabłoni domowej w momencie dokonywania kontroli, dlaczego część drzew faktycznie istniejących nie została zakwalifikowana jako spełniająca tę obsadę, a nadto, czy ewentualne braki w obsadzie nie mieściły się w granicach tolerancji, wobec czego istniały wszelkie przesłanki do stwierdzenia, że skarżący spełnił przewidziane przepisami wymogi;

2. Naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 28c ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 64, poz.427 ze zm.) w zw. z art. 51 ust. 4 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji zmniejszenie płatności skarżącemu, w sytuacji gdy nie zostało wykazane w sposób bezsporny jakiego rodzaju niezgodność zaistniała w ramach prowadzonych przez skarżącego upraw, a w szczególności, poprzez brak przyjęcia, że w sprawie zaistniała co najwyżej drobna niezgodność, o której mowa w art. 51 ust. 4 lit. a powyższego rozporządzenia, nieskutkująca zmniejszeniem płatności.

3. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 153 p.p.s.a., poprzez brak zastosowania przy ponownym rozpoznawaniu sprawy oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I SA/Sz 178/17), w tym w dalszym ciągu brak przekonującego wykazania:

- jaka konkretna ilość nasadzeń, w tym w szczególności jabłoni domowej, miałaby na działkach skarżącego nie spełniać przewidzianych wymogów; dlaczego i w jakim okresie - na co Sąd zwracał uwagę na str. 31 wyroku,

- jaki materiał dowodowy pozwala na niesporne przyjęcie, że konkretne drzewka mogły nie spełniać wymogów - na co Sąd zwracał uwagę na str. 32 wyroku,

- dlaczego informacja jednostki certyfikującej TUV ma mieć decydujące znaczenie w stosunku do raportu z kontroli na miejscu, w toku której dokonano ustalenia potwierdzające spełnienie przez skarżącego na zadeklarowanych działkach Cl, Dl, El wszystkich wymogów w wariancie 2.9. co do minimalnej obsady drzew (125 szt./1 ha) oraz ich średniej wysokości (nie mniej niż 80 cm) i średnicy pnia (nie mniej niż 8 mm) - na co Sąd zwracał uwagę na str. 25 wyroku,

- dlaczego pominięte zostały w decyzji przy dokonaniu oceny spełnienia wymagań przez skarżącego, ustalenia stwierdzone raportem z czynności kontrolnych z dnia 4.11.2015 r. o nr 214/OR16/0000147/15 ustalenia kontroli na miejscu, dokonane metodą inspekcji terenowej przy współudziale skarżącego - na co Sąd zwracał uwagę na str. 25 wyroku.

4. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, a więc w szczególności wykazanie jaka konkretna ilość nasadzeń, w tym w szczególności jabłoni domowej, miałaby, w momencie dokonywania kontroli przez Jednostkę Certyfikującą, nie spełniać przewidzianych wymogów; dlaczego i w jakim okresie oraz czy ewentualne braki w obsadzie nie mieściły się w granicach tolerancji.

5. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 7, 8 i 11 k.p.a., co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu drugiej instancji w całości, a w szczególności:

- brak zawarcia w uzasadnieniu decyzji szczegółowego wskazania podstaw faktycznych oraz prawidłowego przywołania podstawy prawnej, w tym w szczególności wskazania na jakich podstawach organ poczynił ustalenia, iż skarżący nie utrzymał minimalnej obsady drzew i jaka była konkretna ilość i rozmiar zaistniałych niezgodności - na co Sąd Administracyjny zwrócił już uwagę poprzednio rozpoznając sprawę pod sygn. akt. I SA/Sz 178/17,

- brak wyczerpującego uzasadnienia prawnego i faktycznego dla wydawanych rozstrzygnięć, a ponadto brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierowały się organy przy załatwieniu sprawy - co pozostaje w daleko idącej sprzeczności do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 kwietnia 2017 r.,

- brak podjęcia przez organ wszelkich czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w tym w szczególności brak powołania biegłego, celem ustalenia dokładnie jaka ilość nasadzeń mogła nie odpowiadać normom, czy możliwe jest odtworzenie stanu nasadzeń na dzień dokonywania kontroli przez Jednostkę Certyfikującą, a także stwierdzeniu czy ewentualne dokonywanie przez skarżącego wymiany nasadzeń w okresie suszy byłoby zgodne z zasadami prawidłowego rolnictwa, kulturą rolną i przy zachowaniu dbałości o stan fitosanitarny roślin, a tym samym czy nie naruszałoby obowiązków nałożonych przez załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2007-2013 r., to jest część II ust. 1 pkt 2.

W skardze kasacyjnej wniesiono o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr 0301-2016-003101 w zakresie odmawiającym przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej, o którą ubiegano się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach: Wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, a ponadto o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie.

Na podstawie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Postawienie w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, w sytuacji, gdy wojewódzki sąd administracyjny orzekał w warunkach, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., wymaga wykazania, że wydając zaskarżony wyrok, nie zastosował się on do wiążącej go oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 4101/18, LEX nr 3009331). Natomiast związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 2107/19, LEX nr 3010165).

Brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 153 p.p.s.a. określającego zasadę związania oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu. Jak wynika z treści powołanego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ustanowiona w tym przepisie zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Także Naczelny Sąd Administracyjny związany jest oceną prawną i wskazaniami podanymi w tym orzeczeniu (wyroki NSA z dnia 21 marca 2014 r. sygn. akt I GSK 534/12 i z dnia 24 czerwca 2015 r. sygn. akt II FSK 1404/13). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Ocena prawna może przy tym dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (wyrok NSA z dnia 29 października 2021 r. sygn. akt I GSK 655/121). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej zawartej w wydanym wcześniej w sprawie prawomocnym wyroku stanowi naruszenie prawa stanowiące podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

W związku z powyższym oraz z uwagi na fakt, że zaskarżona decyzja Dyrektora OR ARiMR została wydana w warunkach związania prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 2017 r., przedmiotem kontroli sądowej wszczętej poprzez wniesienie skargi od decyzji wydanej na skutek ponownego rozpoznania sprawy jest zastosowanie się organu do wskazań i oceny prawnej sformułowanych w prawomocnym wyroku.

W tym zakresie zgodzić się należy z Sądem I instancji, że lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji bezsprzecznie dowodzi, że organ zrealizował wskazania zawarte w prawomocnym wyroku z dnia 17 kwietnia 2017 r., I SA/Sz 178/17, gdyż zgodnie z zaleceniami Sądu organ uzupełnił materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód komunikat Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach, Rok: 2015; okres: 05 (11 maja - 10 lipca 2015 r.). Ponadto uzyskał od JC (TUV Rheinland): kopię pisma skarżącego, w którym poinformował JC o dosadzeniu drzewek jabłoni jesienią 2015 r., wyjaśnienia JC na piśmie dotyczące m.in. terminu "minimalna obsada" użytego w treści protokołu z kontroli w dniu 22 sierpnia 2015 r. Do akt sprawy organ załączył również dokumenty nadesłane przez skarżącego, w tym kopie stron rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Zauważyć należy, że organ podjął także nieskuteczną próbę uzyskania stosownych wyjaśnień i dokumentów od skarżącego w zakresie danych dotyczących liczby nasadzeń dokonanych przez skarżącego na spornych gruntach w 2015 r.

Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe obowiązany jest - na podstawie § 4 ust. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia z 2009 r. - do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, wskazanych w załączniku Nr 3 do tego rozporządzenia (stosownie do ust. 3 § 4 tego rozporządzenia). Wśród wymogów, od spełnienia których uwarunkowane jest przyznanie płatności do uprawy sadowniczej w ramach realizowanego przez skarżącego w 2015 r. Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), jest utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (pkt 2 lit. b) oraz wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych, prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (pkt 3). W przypadku deklarowanej we wniosku o płatność uprawy jabłoni, minimalna obsada drzew, którą producent rolny realizujący program rolnośrodowiskowy i wnioskujący o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej obowiązany jest utrzymywać przez cały rok trwającego zobowiązania, wynosi 125 sztuk na hektar powierzchni uprawy (stosownie do treści Załączników Nr 3 i 8 do rozporządzenia z 2009 r.). Tymczasem z treści protokołu z kontroli JC (z 22 sierpnia 2015 r.), potwierdzonego przez stronę – pkt 5. Podsumowanie wyników kontroli – wynika, że stwierdzono niezgodność polegającą na tym, że ponad 50% drzewek owocowych na działkach C1, D1, E1 uległa wyginięciu. Natomiast raport z czynności kontrolnych z 5 listopada 2015 r. nr 214/OR16/0000147/15 wskazuje gęstość nasadzeń średnio 124,5 drzewka na hektar (a więc poniżej minimum, wynoszącego 125 sztuk). Przedmiotowy raport pozwala na stwierdzenie gęstości nasadzeń jesienią 2015 r., już po dokonaniu przez skarżącego uzupełnienia braków, stwierdzonych przez kontrolera JC dnia 22 sierpnia 2015 r. To w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdza, że w okresie przed dosadzaniem drzew jesienią 2015 r., gęstość nasadzeń była niewystarczająca z punktu widzenia wymogów programu rolnośrodowiskowego. Ponadto wobec tak dużej ilości ubytków drzew nie było konieczności badania, które z drzew nie spełniały wymagań dotyczących wysokości czy grubości kwalifikowanego materiału szkółkarskiego.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut, że nie wyjaśniono, dlaczego informacja JC TUV miała decydujące znaczenie dla wyników postępowania.

Należy podkreślić, iż w świetle dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód trzeba dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia danej sprawy administracyjnej, a nie jest sprzeczne z prawem. Oznacza to, że mogą to być m.in. dokumenty, zeznania świadków, oględziny czy też opinie biegłych, a więc także dowody wytworzone poza prowadzonym danym postępowaniem administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 3116/18, LEX nr 2706008). Dopuszczenie jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem, umożliwia bowiem realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7). Zatem materiały (dowody) zgromadzone przez JC w toku wcześniej prowadzonego postępowania, mogą być procesowo wykorzystane w postępowaniu administracyjnym dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej. Zauważyć również należy, że fakt uzupełnienia obsady drzew potwierdzony został przez stronę, która pismem z 29 października 2015 r. poinformowała JC o zakończeniu prac w tym zakresie, zgodnie z zaleceniami kontroli z sierpnia 2015 r. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego obowiązkiem organu administracji publicznej jest zaś jego wszechstronne rozpatrzenie (art. 80 k.p.a.). Wniosek, dotyczący okoliczności braku nasadzeń spełniających warunki płatności rolnośrodowiskowej wyciągnięty został po rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie, w ich wzajemnym powiązaniu. Nie sposób zatem twierdzić, że protokół JC TUV miał decydujące znaczenie. Nadto skarżący nie dostarczył żadnych dowodów, które podważałyby w tym zakresie ustalone przez organy okoliczności stanu faktycznego.

Reasumując, w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie tylko przytoczył w zaskarżonym uzasadnieniu zapadły w sprawie wyrok wraz ze wskazanymi w nim wytycznymi co do dalszego postępowania, ale również zbadał zaskarżoną decyzję w zakresie ich wypełnienia, podkreślając, w jaki sposób zastosował się do nich organ. Następnie, Sąd I instancji prawidłowo ocenił działania organu, stwierdzając, że kontrolowana decyzja czyni zadość ww. wytycznym. Wobec powyższego w sprawie nie został naruszony art. 153 p.p.s.a.

Powyższe zaś oznacza, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty, zarówno naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, jako niezasadne, nie mogą zostać uwzględnione.

W tym stanie rzeczy, wobec braku usprawiedliwionych podstaw, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.