Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1615/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba (sprawozdawca), sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant starszy referent Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od sierpnia do października 2011 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 27 marca 2017 r. Pan D. C. (zwany dalej: "Skarżący" lub "Strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydaną przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzję z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od sierpnia do października 2011 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

1. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON", "organ pierwszej instancji") decyzją z dnia [...] marca 2016 r. orzekł, że odpowiedzialność za zaległości N. Spółka z o. o. z tytułu wpłat na PFRON za okres od sierpnia 2011 r. do października 2011 r. (w kwocie głównej: 20 035,00 zł w odsetkach w kwocie 831,00 zł naliczonych na dzień przed ogłoszeniem upadłości tj. 5 lutego 2012 r.) ponosi Pan D. C.

Od ww. decyzji Strona wniosła odwołanie, twierdząc, że ww. decyzja została wydana z pominięciem podstawowych faktów, które w sposób znaczący wpływają na ocenę zdarzeń, jakie miały miejsce w okresie od 1 września do 16 grudnia 2011r. w N. Sp. z o. o.

2. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji") utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy przyjął następujący stan faktyczny sprawy. N. Sp. z o. o. (dalej: "Spółka") złożyła deklaracje DEK-I-0 w następujących dniach:

- deklaracja DEK-I-0 za sierpień 2011 r. w dniu 15 września 2011 r. - kwota do zapłaty w wysokości 7023,00 zł;

- deklaracja DEK-I-0 za wrzesień 2011 r. w dniu 12 października 2011 r. - kwota do zapłaty w wysokości 6492,00 zł;

- deklaracja DEK-I-0 za październik 2011 r. w dniu 16 listopada 2011 r. - kwota do zapłaty w wysokości 6520,00 zł.

Skarżący został powołany na stanowisko Prezesa Zarządu Spółki od dnia 1 września 2011 r., a w dniu 24 stycznia 2012 r. Skarżący został odwołany z tej funkcji.

W dniu 16 grudnia 2011 r. Strona złożyła wniosek do Sądu Rejonowego w B. [...] ds. upadłościowych i naprawczych o ogłoszenie upadłości N. Sp. z o. o. Wniosek obejmował ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu w stosunku do dłużnika N. Sp. z o. o. i pozostawieniem upadłemu zarządu własnego nad majątkiem Spółki, w związku z tym, że dłużnik stał się niewypłacalny.

Pismem z dnia 28 marca 2012 r. PFRON zgłosił wierzytelność w stosunku do Spółki w kategorii 3, w kwocie głównej 40 755,00 zł oraz należnych od tej kwoty odsetkach 992,00 zł, w łącznej kwocie 41 747,00 zł.

Postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lipca 2015 r. sygn. akt [...] stwierdzono zakończenie postępowania upadłościowego N. Sp. z o. o. z siedzibą w B. w upadłości likwidacyjnej w związku z likwidacją majątku upadłego oraz ostatecznego planu podziału.

W trakcie trwania postępowania upadłościowego nie dokonano żadnych wpłat do PFRON.

Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. Prezes Zarządu PFRON wszczął postępowanie podatkowe, w toku którego Strona poinformowała, że:

- nie dysponuje dokumentami, które mogą potwierdzić, że w okresie sierpnia 2011 do października 2011 nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego) N. Sp. z o. o.,

- nie posiada żadnych dokumentów finansowych Spółki,

- nie jest w stanie wskazać mienia Spółki,

- poprzedni zarząd nie pozostawił Stronie żadnych dokumentów, notatek lub informacji, które mogłyby ułatwić przeprowadzenie analizy sytuacji Spółki. Ponadto wstępna analiza sprawozdań finansowych nie dawała pełnej odpowiedzi na temat Spółki. Dopiero przypadkowe odnalezienie dokumentu stwierdzającego istnienie długu Spółki spowodował podjęcie decyzji o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy organ odwoławczy wskazał, że wyjaśnienia Strony złożone w toku postepowania podatkowego nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż przekonanie strony o braku winy nie stanowi przesłanki do uwolnienia strony od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki zgodnie z art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2016 r. poz. 613, dalej: "O.p.").

Organ odwoławczy uznał, że w trakcie postępowania Strona nie wykazała, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości ani nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Nie wskazała również mienia Spółki, z którego egzekucja mogłaby umożliwić zaspokojenie zaległości w znacznej części.

2.1. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wskazał, że został powołany na stanowisko prezesa zarządu Spółki w dniu 1 września 2011 r. Po uzyskaniu pełnych danych dotyczących sytuacji finansowej Spółki, jej kosztów, przychodów oraz salda należności i zobowiązań, z których jasno wynikało, że istnieją przesłanki od ogłoszenia upadłości, niezwłocznie przygotowany został wniosek o ogłoszenie upadłości, który został złożony w dniu 16 grudnia 2011 r.

Skarżący podniósł, że od momentu objęcia przez niego stanowiska prezesa zarządu do dnia złożenia wniosku o upadłość Spółki minęło 107 dni. W tym czasie zdiagnozowano sytuację finansową Spółki, podjęto decyzję o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, a także przygotowano załączniki do wniosku. Wniosek został rozpatrzony pozytywnie, stąd należy uznać, że istniały przesłanki do ogłoszenia upadłości, a wniosek został złożony we właściwym czasie.

2.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie oraz uznając zarzuty skargi za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

3. Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej zwanej "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

4. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy w terminie płatności zobowiązania za sierpień, wrzesień i październik 2011 r. istniały przesłanki złożenia przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości zarządzanej przez niego Spółki, a jeżeli tak, to czy nie złożenie w tym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

5. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

6.1. W niniejszej sprawie zaskarżona została decyzja w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości N. Sp. z o.o. z tytułu wpłat na PFRON za okres sierpnia do października 2011 r.

Rozważając wystąpienie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w niniejszej sprawie, przede wszystkim podnieść należy, że niesporne jest, że Skarżący był członkiem zarządu Spółki w okresie, w którym upływał termin wpłat na PFRON za wskazany okres. Jednocześnie Strona wskazała, że nie posiada wiedzy o mieniu Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki.

6.2. Stosownie do postanowień art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2046 ze zm.) do wpłat na PFRON stosuje się odpowiednio przepisy O.p.

Istotą postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółek kapitałowych jest badanie przesłanek pozytywnych i negatywnych mających znaczenie dla określenia istnienia odpowiedzialności konkretnego członka zarządu. Przesłanki odpowiedzialności osób trzecich - członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tych spółek określa art. 116 § 1 O.p. Według postanowień tego przepisu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Zgodnie z art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarząd.

6.3. Pozytywną przesłanką obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu jest nieskuteczna w całości lub w części egzekucja z majątku spółki. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, przy czym może to nastąpić jedynie po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, publikowana w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej zwana "CBOSA"). Zatem o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, w rozumieniu art. 116 O.p., nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wydanie, w jego konsekwencji, postanowienia w sprawie umorzenia tego postępowania. Mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 233/06, CBOSA).

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt II UK 7/11, uznanie egzekucji za bezskuteczną może nastąpić także w przypadku, kiedy na przykład w postępowaniu upadłościowym wierzyciel nie uzyskał pełnego zaspokojenia w wyniku zakończenia postępowania upadłościowego. Przeniesienie odpowiedzialności za składki na członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest możliwe także po utracie bytu prawnego przez spółkę wskutek ukończenia postępowania upadłościowego i wykreślenia tego podmiotu z Krajowego Rejestru Sądowego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt II UZP 6/08).

6.4. Przed przystąpieniem do rozważenia sporu wyjaśnić należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", o którym mowa w art. 116 § 1 O.p., powinna być dokonywana w świetle przepisów dotyczących postępowania upadłościowego i układowego, które regulowane jest przepisami ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.

Aby członkowi zarządu spółki kapitałowej można było przypisać odpowiedzialność za zaległości podatkowe tejże spółki powstałe w okresie pełnienia przez niego funkcji, spółka w okresie tym musi znajdować się w stanie uzasadniającym wystąpienie o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Wynika to z treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09 (CBOSA), w świetle której członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe).

W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "zgodnie z art. 5 § 1 Prawa upadłościowego przedsiębiorca zobowiązany jest nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego może nastąpić wtedy, gdy wystąpią ustawowe przesłanki. Czasem właściwym do podjęcia tych czynności jest czas, w jakim zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem jej wierzycieli, powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wierzycieli. Celem postępowania upadłościowego jest ochrona praw wierzycieli oraz zaspokojenie roszczeń wobec upadłego w sposób przewidziany przepisami. Termin 14 dni na złożenie przez przedsiębiorcę wniosku o ogłoszenie upadłości, liczony od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, ma na celu ograniczenie do niezbędnego minimum okresu, w którym dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem w sposób odmienny, niż czyniłby to syndyk po ogłoszeniu upadłości. Członkowie zarządu dłużnika będącego osobą prawną, nie dochowując tego terminu i rozporządzając majątkiem przedsiębiorcy, narażają prawa wierzycieli. W związku z powyższym należy zaznaczyć, że rygor zawarty w art. 5 § 1 Prawa upadłościowego jest emanacją naczelnej zasady tego rozporządzenia (tj. ochrony praw wierzycieli) i jako taki powinien być interpretowany w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej".

W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził też, że:

1) w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p.;

2) odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłości;

3) z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie; w każdym przypadku należy zatem ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony;

4) jeśli w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu nie zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości, to późniejsze pogorszenie się sytuacji finansowej spółki w okresie, kiedy już tej funkcji nie pełnił, powoduje uwolnienie tego członka zarządu od odpowiedzialności ukształtowanej w art. 116 § 1 O.p.;

5) w decyzji podjętej na podstawie art. 116 § 1 O.p. organ podatkowy zobowiązany jest wskazać istnienie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe oraz zbadać, czy nie zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. W przypadku orzeczenia odpowiedzialności byłych członków zarządu tych spółek, badanie przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność z uwagi na podstawy ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego może dotyczyć wyłącznie okresu, w którym osoby te pełniły obowiązki członka zarządu i dotyczyć zobowiązań podatkowych powstałych w tym okresie (art. 116 § 2 O.p.);

6) badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy.

Z powyższego wynika m.in., że organ tylko wtedy może wydać decyzję o odpowiedzialności członka zarządu, gdy wykaże, że wystąpiły okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości i z winy członka zarządu taki wniosek nie został złożony.

Dlatego też określając zakres obowiązków dowodowych organów podatkowych w rozpoznanej sprawie, których niespełnienie zarzucał Skarżący, Sąd wziął również pod uwagę konieczność wykazania istnienia przesłanek ogłoszenia upadłości Spółki w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji w zarządzie.

6.5. Co do zasady, o winie członka zarządu w niezgłoszeniu upadłości we właściwym czasie można mówić, jeżeli nie dopełni on określonych przepisami szczególnymi wymogów związanych ze zgłoszeniem upadłości. Jak zasadnie wskazały organy, wymogi te zostały skonkretyzowane w Prawie upadłościowym i naprawczym, w brzmieniu obowiązującym w 2009 r.

Zgodnie z art. 21 p.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (ust. 1). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (ust. 2).

Przepis art. 10 p.u.n. stanowi, że upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny.

Stosownie zaś do art. 11 p.u.n., dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Dłużnika, będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (ust. 2). W art. 11 p.u.n. ustawodawca przewidział więc dwie niezależne przesłanki ogłoszenia upadłości dłużnika będącego osobą prawną. Wystąpienie którejkolwiek z nich obliguje członka zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 1211/12 (CBOSA), zgodnie z którym powstanie sytuacji, gdy dłużnik zaprzestał wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań, nakłada obowiązek zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości, nawet gdy dłużnik nie znajduje się w sytuacji takiej, iż jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów (por. też postanowienie Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2013 r. sygn. akt III KK 117/12; OSNKW 2013/3/25). Z punktu widzenia wystąpienia przesłanki zaprzestania płacenia długów nie ma znaczenia ani wartość i charakter zadłużenia (mogą to być zarówno zobowiązania publicznoprawne, jak i cywilnoprawne), ani też powód, dla którego dłużnik przestał płacić swoje zobowiązania.

Właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Dla jego określenia nie ma znaczenia subiektywne przekonanie członków zarządu. Zatem moment zgłoszenia wniosku o upadłość nie może być pozostawiony swobodnemu uznaniu członkowi zarządu, gdyż punktem odniesienia w tym zakresie są przepisy prawa upadłościowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1287/05 - CBOSA).

6.6. Prowadząc działalność w trudnej sytuacji gospodarczej, jak również podejmując działania naprawcze mające na celu ratowanie spółki, organ zarządczy podejmuje działania należące do kategorii tzw. ryzyka gospodarczego. Oznacza to, że – jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – członek zarządu winien liczyć się z koniecznością ogłoszenia upadłości spółki także w sytuacji, gdy podejmowane działania nie przyniosą zamierzonego rezultatu lub z poniesieniem odpowiedzialności za nagromadzone długi (dla przykładu wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Po 970/13; w Krakowie w wyroku z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 127/12, w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 258/10 - CBOSA). Kwintesencję powyższej tezy stanowi wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt. II FSK 110/10 - CBOSA, w którym stwierdzono, że nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość, mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednak jeśli zarządzający spółką takie ryzyko podejmuje, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę, to sam będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową.

Sąd wyjaśnia, że brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 265/10).

6.7. Jeżeli istnieją przesłanki do ogłoszenia upadłości, zaś zarząd nie składa takiego wniosku, licząc na poprawę sytuacji gospodarczej, podejmuje to na własne ryzyko. Pogląd taki wyraził między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 1347/10 (CBOSA) stwierdzając, że członek zarządu osoby prawnej, która stała się niewypłacalna w rozumieniu przepisów ustawy prawo upadłościowe i naprawcze nie może uwolnić się od odpowiedzialności za jej zobowiązania podatkowe powołując się na potencjalną możliwość radykalnej poprawy rentowności firmy, nawet jeżeli wykaże, że liczne, sensowne działania w tym kierunku podejmował. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 1251/10 - CBOSA wskazał, że sformułowanie art. 116 § 1 pkt 1 O.p. prowadzi do wniosku, że w zamiarze ustawodawcy od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki uwalnia członka zarządu obiektywna niezawiniona niemożność podjęcia działań wymienionych w tym przepisie, a nie świadome ich niepodjęcie, nawet jeśli w ocenie danego członka zarządu były racjonalne przyczyny takiej decyzji.

Jak słusznie wskazuje się wyrok Sądu Apelacyjnego w R. z dnia [...] maja 2017 r., sygn. akt [...], subiektywne przekonanie członka zarządu, że mimo niepłacenia długów spółce uda się jeszcze poprawić kondycję, a więc przekonanie, że niespłacanie długów jest spowodowane przejściowymi trudnościami, nie ma znaczenia dla oceny przesłanki egzoneracyjnej członka zarządu od odpowiedzialności. To bowiem na zarządzie spoczywa obowiązek monitorowania spraw spółki i oceny, czy dochodzi do krótkotrwałego wstrzymania płacenia długów na skutek przejściowych trudności czy też dochodzi do zaprzestania płacenia długów w sposób trwały. Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość nie może polegać na samej nadziei na wpływy i zyski.

6.8. Zwolnieni od odpowiedzialności będą ci członkowie zarządu, którzy po objęciu swojej funkcji i ustaleniu stanu interesów spółki, natychmiast złożyli odpowiedni wniosek. Podobnie członek zarządu, który sprawuje tę funkcję krócej niż przez okres przewidziany na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki, o której mowa w art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych, ponieważ nie można mu przypisać winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości (tak Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt VI ACa 79/16).

Przywołać należy tezę uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt III CZP 75/03 dotyczącej art. 299 Kodeksu spółek handlowych: "Odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przewidziana w art. 299 § 1 k.s.h. obejmuje także jej zobowiązania powstałe dopiero po spełnieniu się przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości".

Jakkolwiek powyższe tezy dotyczą art. 299 Kodeksu spółek handlowych to jednak wskazują też na sposób wykładni art. 116 O.p., poprzez podobieństwa normatywne między tymi przepisami.

7. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższe wywody i uznaje je za własne, a przenosząc je na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdza, że organ prawidłowo rozstrzygnął kwestię bezskuteczności egzekucji wobec Spółki oraz kwestię właściwego czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Sąd zauważa jednak, że organ nie ma racji wywodząc, że sytuacja majątkowa Spółki w okresie sprawowania przez stronę funkcji członka zarządu, nie ma znaczenia dla sprawy. Jak wyżej wskazano, ta okoliczność ma fundamentalne znaczenie dla ustalenia, czy istniały przesłanki wnioskowania o ogłoszenie upadłości. Przypominając tezę powołanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09 (CBOSA), Sąd wskazuje, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p.

W ocenie Sądu, błędny wywód prawny organu nie miał jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bo ustalenia faktyczne sprawy zostały mimo to podjęte i okazały się prawidłowe.

8. Skarżący jest w błędzie wywodząc, że skoro jego wniosek o ogłoszenie upadłości nie został oddalony to znaczy, że został złożony we właściwym czasie. Ogłoszenie upadłości oznacza, że sąd orzekający w sprawie upadłości nie znalazł przeszkód formalnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku wskazanych w art. 11, 12a i 13 Prawa upadłościowego. Nie tworzy to jednak domniemania, że wniosek został złożony we właściwym czasie.

Z faktu ogłoszenia przez sąd upadłości wynika, że przesłanki do jego ogłoszenia istnieją w dniu wydania postanowienia, a nie to kiedy te przesłanki powstały. Przesłanki złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości mogły powstać wcześniej niż w dacie ogłoszenia upadłości oraz w dacie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

9. 1. Skarżący wywodzi, że jako prezes zarządu miał zadanie przeprowadzenie restrukturyzacji Spółki, a w ramach tego nadzorował szczegółowe badanie kondycji finansowej Spółki. Dopiero po uzyskaniu pełnego rozeznania w sytuacji finansowej Spółki uzyskał pewność co do istnienia przesłanek do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Sąd zauważa, że organ nie neguje faktu podejmowania przez Skarżącego takich działań. Skarżącemu jednak umyka to, że zaległości względem PFRON, za które orzeczono jego odpowiedzialność powstały w czasie, gdy już zarządzał Spółką. Z tego wynika, że Skarżący bardziej koncentrował się na perspektywie historycznej diagnozy kondycji finansowej Spółki a jedocześnie dopuścił do tego, że bieżące należności publicznoprawne względem PFRON nie były przez Spółkę regulowane terminowo. Te należności nie zostały uregulowane w toku postępowania upadłościowego. Nawet zakładając, że Skarżący mógł nie wiedzieć o niektórych zobowiązaniach Spółki za okresy sprzed objęcia funkcji prezesa zarządu to jednak z pewnością wiedział lub powinien był wiedzieć o tym, że zarządzana przez niego Spółka popada w bieżące zaległości względem PFRON i nie podejmuje żadnych działań, aby z tych zaległości się wywiązać. I to w istocie zadecydowało o orzeczeniu odpowiedzialności Skarżącego za te zobowiązania.

9.2. Sąd nie neguje dobrych intencji, którymi kierował się Skarżący podejmując się misji ratowania Spółki ani jego osiągnięć w zakresie poprawy wyników finansowych Spółki. Niemniej jednak należy zauważyć, że bieżące zobowiązania Spółki wobec PFRON nie były regulowane, co prowadziło do powstania zaległości we wrześniu (za sierpień 2011) i narastania ich w kolejnych miesiącach. Te zaległości już nigdy nie zostały przez Spółkę uiszczone. I ta kwestia ma kluczowe znaczenie w ustalaniu właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, a nie ujawnienie w grudniu 2011 r. nieznanych wcześniej Skarżącemu zobowiązań Spółki.

9.3. Sąd zwraca uwagę, że we wniosku o ogłoszenie upadłości Skarżący wskazuje zaległości wobec ZUS oraz wobec Urzędu Skarbowego z tytułu podatku VAT, w tym za sierpień 2011 r., gdy Skarżący był już prezesem zarządu Spółki. A więc problem popadania przez Spółkę w nowe zaległości, w czasie gdy jej prezesem zarządu był już Skarżący wykraczają poza zaległości względem PFRON.

10. Wykazując, że obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości istniał, lecz nie został terminowo wykonany należy rozważyć, czy Skarżący zwlekając ze zgłoszeniem wniosku o ogłoszenie upadłości czynił to bez swojej winy, którą wykazuje.

W ocenie Sądu Skarżący nie wykazał w tej kwestii istnienia żadnych okoliczności usprawiedliwiających zwlekanie ze złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji, gdy w kolejnych miesiącach narastały zaległości Spółki względem PFRON.

11. 1. Sąd nie znajduje powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonej decyzji naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Sąd nie dopatruje się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znajduje też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości lub w części.

11.2. Z tych względów, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., należało skargę oddalić.