Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 394/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6, art. 29 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 139
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie NSA Jerzy Małecki(spr.) NSA Maria Skwierzyńska Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutu w sprawie braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia wzywającego do zapłaty zaległości objętych tytułami wykonawczymi o nr [...] jak i odmowy uznania zarzutu wykonania obowiązku zapłaty wynikających z tytułów wykonawczych o nr [...] oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] oddala skargę /-/ M. Skwierzyńska /-/ S. Małek /-/ J. Małecki


UZASADNIENIE

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P., działając jako organ egzekucyjny wszczął egzekucję administracyjną wobec J. J., m.in. na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...], [...], [...] do [...]. W celu wyegzekwowania niniejszych zaległości, organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym, doręczając jednocześnie skarżącemu dnia [...] stycznia 2010 r. odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych.

Dnia [...] stycznia 2010 r. skarżący dokonał na rachunek wierzyciela wpłaty w wysokości [...] zł, tj. kwoty wskazanej w upomnieniu o nr [...], która rozliczona została, zgodnie z przepisem § 19 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 r. nr 78, poz. 465 ze zm.), w pierwszej kolejności na koszty egzekucyjne, a następnie na zaległości z tytułu składek. W następstwie tak dokonanego rozliczenia wpłaconej przez skarżącego kwoty, pokryto w całości, wraz z należnymi kosztami egzekucyjnymi, zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne objęte tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...], zaś zaległości objęte tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...] stanowią nadal wymagalny obowiązek.

Pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. skarżący działając na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniósł zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, podnosząc wykonanie obowiązku wynikającego z przedmiotowych tytułów wykonawczych poprzez dokonanie w dniu [...] stycznia 2010 r. na rachunek wierzyciela wpłaty w kwocie [...] zł oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 w/w ustawy. Zdaniem skarżącego doręczone mu w dniu [...] grudnia 2009 r. upomnienie o nr [...] z dnia [...] grudnia 2009r. poza wezwaniem do dobrowolnego uiszczenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...], [...], [...] i [...], zawierało również niesłuszne wezwanie do dobrowolnego uiszczenia zaległości, dodatkowo za okres od [...]. W ocenie skarżącego, skoro wierzyciel, w następstwie pisma zobowiązanego z dnia [...] grudnia 2009 r., uwzględnił zgłoszone zastrzeżenia co do niesłusznego wezwania w przedmiocie wskazanych okresów, winien ponownie wystawić i doręczyć skarżącemu upomnienie dotyczące wezwania do dobrowolnego uiszczenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...], [...], [...] i [...] ze wskazaniem właściwej kwoty zaległości.

Po rozpatrzeniu zarzutów skarżącego i mając na uwadze stanowisko wierzyciela w przedmiocie podniesionych zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, wyrażone w postanowieniu z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu, postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] odmówił uznania zarzutu w sprawie braku uprzedniego doręczenia upomnienia wzywającego do zapłaty zaległości objętych tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...], jak i zarzutu wykonania obowiązku zapłaty zaległości wynikających z tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] oraz umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...].

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący pismem z dnia [...] lutego 2010 r. wniósł zażalenie, żądając umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], po rozpatrzeniu którego Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, wobec braku zasadności podniesionych przez skarżącego zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, postanowieniem z dnia [...] marca 2010r., nr [...] zaskarżone postanowienie organu I instancji utrzymał w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, J. J. zaskarżył w/w postanowienie w całości i żądając jego uchylenia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, jak również wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art.15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niedoręczenie skarżącemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej upomnienia, z którego wynikałaby prawidłowa wysokość zadłużenia. W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie zaznaczył, że wykonał obowiązek wynikający z tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] poprzez dokonanie w dniu [...] stycznia 2010 r. na rachunek wierzyciela wpłaty w kwocie [...] zł, jako całkowite uregulowanie przedmiotowych zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, co winno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie tych tytułów wykonawczych.

Skarżący podtrzymał również, że doręczone mu w dniu [...] grudnia 2009 r. upomnienie o nr [...] z dnia 9 grudnia 2009 r., poza wezwaniem do dobrowolnego uiszczenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...], [...], [...] i [...], zawierało również niesłuszne wezwanie do dobrowolnego uiszczenia zaległości, dodatkowo za okres [...]. W ocenie zatem skarżącego, skoro wierzyciel, w następstwie pisma skarżącego z dnia [...] grudnia 2009 r., uwzględnił zgłoszone zastrzeżenia co do niesłusznego wezwania w przedmiocie wskazanych okresów, winien ponownie wystawić i doręczyć upomnienie dotyczące wezwania do dobrowolnego uiszczenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...], [...], [...] i [...], ze wskazaniem właściwej kwoty zaległości. Konsekwencją zaś nie uczynienia tego przez wierzyciela było przedwczesne wszczęcie egzekucji administracyjnej, a następnie bezpodstawne obciążenie skarżącego kosztami egzekucyjnymi. Skarżący podnosi, że gdyby wierzyciel ponownie skierował upomnienie ze wskazaniem właściwej kwoty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...], [...], [...] i [...], skarżący dobrowolnie uiściłby całą zaległość.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, po zapoznaniu się z zarzutami zawartymi w skardze w pełni podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] marca 2010r., nr [...]. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu ponownie wskazuje, iż zarzuty skarżącego w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Określone przez ustawodawcę w przepisie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, są szczególnym środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zaznacza, iż zarzuty są dla zobowiązanego podstawowym środkiem ochrony przed niezgodnym z prawem skierowaniem i prowadzeniem do jego majątku egzekucji administracyjnej.

W przedmiotowej sprawie podstawą wniesionych przez skarżącego pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, jest przepis art. 33 pkt 1 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. zarzut wykonania obowiązku z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, wynikającego z tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], jak również zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art.15 § 1 w/w ustawy, które to zarzuty podtrzymane zostały przez skarżącego w skardze do WSA w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2010 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, w odniesieniu do podniesionych przez skarżącego zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu co do odmowy uznania zarzutu wykonania obowiązku zapłaty zaległości wynikających z tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], jak również co do bezzasadności podniesionego zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia wzywającego do zapłaty zaległości objętych tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...].

Zauważa, iż poza sporem w niniejszej sprawie jest to, że skarżący w dniu [...] stycznia 2010 r., a zatem już po upływie terminu do dobrowolnego wykonania obowiązku wskazanego w doręczonym mu dnia [...] grudnia 2009 r. upomnieniu nr [...], jak i już po wszczęciu egzekucji administracyjnej, dokonał na rachunek wierzyciela wpłaty w wysokości [...] zł, tj. kwoty wskazanej w w/w upomnieniu.

Stosownie do treści § 9 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001r. nr 137, poz.1541 ze zm.), z zastrzeżeniem ust. 1b wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o każdej zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub w części oraz podaje datę powstania zmiany i jej przyczynę. Kwestię zaś rozliczania składek m.in. z tytułu ubezpieczenia społecznego, reguluje § 19 ust. 3 powołanego już rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stanowiący, że z wpłaty na pokrycie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, objętych danym tytułem wykonawczym, w pierwszej kolejności pokrywa się koszty upomnienia, koszty egzekucyjne, a następnie składki odsetki za zwłokę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na rzecz którego dokonano wpłaty, nie ma dowolności w zakresie rozliczenia składek, będąc w tym przedmiocie związany powołaną regulacją. W pierwszej kolejności dokonując rozliczenia w ramach danego tytułu wykonawczego zobowiązany jest więc wpłatę na pokrycie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne pokryć na koszty upomnienia, koszty egzekucyjne, a następnie na składki i odsetki za zwłokę. Tym samym wpłacona przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2010 r. na rachunek wierzyciela kwota w wysokości [...] zł słusznie rozliczona została w pierwszej kolejności na koszty egzekucyjne (nie naliczono kosztów upomnienia, gdyż doręczenie upomnienia zobowiązanemu miało miejsce w siedzibie organu rentowego), a następnie na zaległości z tytułu składek. Rozliczenia tego dokonano począwszy od najstarszych zaległości objętych tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...], tj. zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...], [...] do [...], pokrywając jednocześnie w ramach tych poszczególnych tytułów wykonawczych należne organowi egzekucyjnemu koszty egzekucyjne. Wpłata dokonana została po wszczęciu egzekucji administracyjnej, a zatem w następstwie doręczenia skarżącemu odpisów przedmiotowych tytułów wykonawczych i zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym, powstały określone w art. 64 § 1 pkt 2 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, koszty egzekucyjne. Wobec powyższego, po rozliczeniu wpłaconej przez skarżącego kwoty na wskazane zaległości wraz z należnymi kosztami egzekucyjnymi, w dalszym ciągu wymagalne pozostały zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] i [...], objęte tytułami wykonawczymi o nr [...] – [...] w łącznej kwocie [...] zł wraz z łączną kwotą kosztów egzekucyjnych w wysokości [...]zł.

Za nieuzasadniony uznać należy również zarzut braku uprzedniego doręczenia skarżącemu upomnienia, o którym mowa w art.15 § 1 w/w ustawy, z uwagi na to, że doręczone skarżącemu w dniu [...] grudnia 2009 r. upomnienie o nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., poza wezwaniem do dobrowolnego uiszczenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...], [...], [...] i [...], zawierało również niesłuszne wezwanie do dobrowolnego uiszczenia zaległości, dodatkowo za okres od [...], co w następnie pisma skarżącego z dnia [...] grudnia 2009 r., uwzględnione zostało przez wierzyciela. Stosownie do treści § 3 ust. 1 powołanego już rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli należność nie zostanie zapłacona w terminie określonym w decyzji lub wynikającym z przepisu prawa, wierzyciel, z zastrzeżeniem ust. 2, wysyła do zobowiązanego upomnienie, z zagrożeniem wszczęcia egzekucji po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnienia. Z kolei, zgodnie z art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie, na podstawie przytoczonych przepisów, wszczęcie egzekucji administracyjnej wymagało sporządzenia i doręczenia przez wierzyciela skarżącemu upomnienia, nie zachodził bowiem określony w § 13 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przypadek możliwości wszczęcia egzekucji bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Jak wynika z akt sprawy, okolicznością bezsporną jest, że w dniu [...] grudnia 2009 r. doręczono skarżącemu upomnienie n r [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. wzywającego do dobrowolnego uiszczenia, w określonym terminie 7 dni, zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...], [...], [...] i [...] w łącznej kwocie [...] zł, pod rygorem wszczęcia egzekucji administracyjnej. Co prawda poza powyższym okresem, wierzyciel w treści upomnienia wskazał dodatkowo na obowiązek uiszczenia przez skarżącego zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...], co niemniej jednak w następstwie zastrzeżeń skarżącego zgłoszonych w piśmie z dnia [...] grudnia 2009 r. zostało przez wierzyciela uwzględnione i wystawione tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] obejmowały już kwotę zaległości za właściwy okres, tj. za okres od [...], [...], [...] i [...]. Podkreślenia również wymaga, iż integralną częścią przedmiotowego upomnienia wystawionego przez wierzyciela był szczegółowy wykaz zaległości z rozbiciem na miesiące, rok, kwotę należności głównej oraz odsetki, co oznacza, że pomimo niesłusznego wskazania przez wierzyciela dodatkowo jeszcze innego okresu zaległości, skarżący miał wiedzę, że zawarte w przedmiotowym upomnieniu wezwanie do dobrowolnego uiszczenia zaległości dotyczy również zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...], [...], [...] i [...] w łącznej kwocie [...] zł.

W świetle zatem powyższego uznać należy, że upomnienie o nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., doręczone skarżącemu dnia [...] grudnia 2009 r., wzywające do dobrowolnego uiszczenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...], [...], [...] i [...] w łącznej kwocie [...]zł, w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, pod rygorem wszczęcia egzekucji administracyjnej, było prawnie skuteczne dla tytułów wykonawczych obejmujących te zaległości, tj. tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...]. Celem instytucji upomnienia, uregulowanej w art.15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Upomnienie przypomina zatem nie o obowiązku, który znany jest zobowiązanemu co najmniej z podstawy wystawienia tytułu wykonawczego, jakim w przedmiotowej sprawie jest decyzja z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...], a powinności jego wykonania. Tym samym, jeżeli w danym zakresie uprawniającym do egzekucji, po bezskutecznym upływie terminu określonym w upomnieniu do dobrowolnego spełnienia obowiązku, nadal istnieje niezmieniona, tak jak w niniejszej sprawie, tożsamości przedmiotu (kwota zaległości objęta tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...] jest taka sama, jaką wskazał w upomnieniu z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], wierzyciel w odniesieniu do zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...], [...], [...] i [...]), jak również podmiotu, brak jest, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, podstaw do występowania przez wierzyciela z kolejnymi upomnieniami.

Wobec zatem doręczenia skarżącemu dnia [...] grudnia 2009 r. upomnienia nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. wzywającego do dobrowolnego uiszczenia, w określonym terminie 7 dni, zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...], [...], [...] i [...] w łącznej kwocie [...] zł., pod rygorem wszczęcia egzekucji administracyjnej i nie uczynienia powyższego przez skarżącego, termin do dobrowolnego spełnienia obowiązku upłynął z dniem [...] grudnia 2009 r., po którym to dniu wierzyciel, uprawniony był do wystawienia tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] i wszczęcia egzekucji administracyjnej do majątku skarżącego.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdza, iż podstawą wniesienia przez skarżącego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być okoliczności enumeratywnie określone w art. 33 pkt 1-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wskazanie zaś innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów (wyrok NSA z dnia 27 października 1999r., IV SA 1104/96). Zatem ani organ egzekucyjny, ani Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu nie byli uprawnieni w postępowaniu w przedmiocie wniesionych zarzutów rozstrzygać kwestii zasadności obciążenia skarżącego powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego, kosztami egzekucyjnymi. W tym zakresie bowiem na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidziany jest odrębny tryb określony w przepisie art. 64c § 7 i 8 w/w ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają m.in. postanowienia organów egzekucyjnych w sprawach przymusowej egzekucji zaległości podatkowych z uwagi na ich zgodność z prawem powszechnie obowiązującym, zarówno materialnym, jak i formalnym. Ta ocena legalności dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt administracyjnych sprawy z dnia wydania zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje ponadto zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Z drugiej natomiast strony orzekając o legalności wydanych w postępowaniu egzekucyjnym postanowień organów egzekucyjnych winien mieć na uwadze zakaz pogorszenia w wyniku postępowania sądowoadministracyjnego sytuacji prawnej strony skarżącej (zakaz reformationis in peius).

Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie

I tak Sąd wyjaśnia stronie, iż instytucja prawna zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym pełni podobną rolę co odwołanie w podatkowym postępowaniu orzekającym. Tym co różni te dwa środki kontroli poczynań organów administracji publicznej są m.in. wąsko zakreślone podstawy zaskarżania (wniesienia zarzutów) w postępowaniu egzekucyjnym i to, iż wniesienie przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych. Na etapie bowiem postępowania egzekucyjnego jako postępowania wykonawczego zaległych zobowiązań publicznoprawnych powstałych z mocy prawa czy na skutek wydanych decyzji konstytutywnych - zgodnie z brzmieniem art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17czerwca 1966 r. (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954) - organ egzekucyjny nie ma uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 6 powyższej ustawy – jeżeli zobowiązany nie wykona ciążących na nim zobowiązań publicznoprawnych (składek na ubezpieczenie społeczne) , wierzyciel czyli Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych musi podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych które pozwolą na stosunkowo szybkie uzyskanie należnych sum zaległych zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i nie będą powodowały dalszego wzrostu tego długu z tytułu wysokich odsetek od przeterminowanych zaległości. Organ egzekucyjny i wierzyciel zobowiązań publicznoprawnych nie może kierować się zatem własnym uznaniem czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek. Zasada obowiązku prowadzenia egzekucji zaległych składek na ubezpieczenie społeczne przez wierzyciela (prowadzenia egzekucji ex officio) wynika z art. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiąc, że " ... w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych". Ustawodawca wyłącza zatem zasadę rozporządzalności dochodzenia przez wierzyciela wykonania obowiązku zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Skoro skarżący na przestrzeni wielu lat nie regulował należnych składek na ubezpieczenie społeczne i to pomimo wydanej mu już w dniu [...] kwietnia 2004 r., nr [...] stosownej decyzji wymiarowej, to po upływie 7 dni od doręczenia w dniu [...] grudnia 2009 r. J. J. w siedzibie organu ubezpieczeń społecznych upomnienia nr [...] dotyczących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...], [...], [...] i [...] na łączną kwotę [...] zł (zawierało on również szczegółowy wykaz zaległości z rozbiciem na rok, miesiące, kwotę należności głównej oraz odsetki) - Dyrektor Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu był zobowiązany do wystawienia po tym terminie tytułów wykonawczych i prowadzenia egzekucji administracyjnej do majątku zobowiązanego. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał jednocześnie w dniu [...] grudnia 2009 r. roszczenia zobowiązanego co do bezpodstawności zaległości za okres [...] i nie były one objęte tytułami wykonawczymi, nie rodziły one zatem żadnych kosztów egzekucyjnych, a zobowiązany miał pełną wiedzę o istniejących zaległościach właśnie z przesłanego mu owego upomnienia. Postanowienia ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153 , poz. 1227) nie dają organowi egzekucyjnemu uprawnień do jakiegokolwiek dowolnego i dobrowolnego potrącania z należnych świadczeń emerytalnych czy rentowych, ale tylko i wyłącznie należności wymienionych w art. 139 tejże ustawy, w tym i sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne. Ponieważ skarżący dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego dokonał w dniu [...] stycznia 2010 r. na rachunek wierzyciela wpłaty kwoty wykazanej w upomnieniu o nr [...] - organ egzekucyjny był zobowiązany zastosować w niniejszej sprawie przepisy § 19 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 78, poz. 465 ze zm.) i z dokonanej wpłaty w wysokości [...] zł pokryć najpierw należne koszty egzekucyjne, a dopiero w dalszej kolejności składki na ubezpieczenie zdrowotne i związane z nimi odsetki. Kwota wynikająca z upomnienia o nr [...] r. jest tożsama i kwotą zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wynikające z tytułów wykonawczych za okres [...], [...], [...], [...] i [...] i ZUS zakładał, iż zobowiązany ową kwotę wpłaci dobrowolnie w terminie 7 dni od doręczenia mu owego upomnienia, bez potrzeby sięgania i uruchamiania kosztownej dla zobowiązanego machiny przymusowego wykonania zaległych zobowiązań. Skarżący nie może w tej sytuacji przerzucać na organy egzekucyjne swego wadliwego zachowania polegającego na tym, iż przez lata nie płacił składek na ubezpieczenie zdrowotne i nie dokonał w terminie 7 dni od doręczenia mu upomnienia wpłaty należnej kwoty zaległości, powodując tym samym obciążenie go kosztami egzekucyjnymi.

Z tych zatem względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/M. Skwierzyńska /-/ St. Małek /-/J. Małecki

LF