Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 659/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 4, art. 88 ust. 2, art. 87a, art. 89 ust. 10
journal: Dz.U. 2018 poz 142
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant ref. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w W. od decyzji Burmistrza W. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary za zniszczenie drzew orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej punktu 1, 3 i 4 i w tym zakresie orzekło:

1. o wymierzeniu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 49800 zł za zniszczenie 12 sztuk drzew gatunku brzoza brodawkowata rosnących na nieruchomości nr [...] w miejscowości W.;

2. że uiszczenie kwoty 13545 zł tj. 30 % wysokości całej kary (pomniejszonej o 4650 zł - karę za martwe drzewo) czyli 45150 zł następuje w terminie 14 dni do dnia w którym niniejsza decyzja stała się ostateczna;

3. odroczeniu płatność kwoty 31605 zł tj. 70 % wysokości całej kary (pomniejszonej o 4650 zł - kary za martwe drzewo) czyli 45150 zł na okres 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, pod warunkiem zachowania żywotności drzew;

4. o umorzeniu postępowania organu I. instancji w zakresie wymierzenia kary w wysokości 14820 zł za zniszczenie 2 sztuk drzew gatunku wierzba biała,

II. o utrzymaniu kwestionowanej decyzji w mocy w zakresie punktu 2 (płatności 100 % kary - 4650 zł za martwe drzewo).

Jak wskazało Kolegium, w dniu [...] lutego 2018 r. przeprowadzono wizję terenową podczas której zauważono, że w wyniku przeprowadzonych prac usunięto ponad 50% korony drzew, co stanowi ich zniszczenie przez ogłowienie. Powołując się na zapisy ustawy o ochronie przyrody organ wskazał, że prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony powyżej, stanowi uszkodzenie drzewa, natomiast w wymiarze przekraczającym 50% korony, zniszczenie drzewa. W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. ustalono administracyjną karę pieniężną w wysokości 76277 zł tj. dwukrotnej opłaty za usunięcie drzew, według stawki zależnej od obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm i gatunku drzewa.

SKO w O. uchyliło zakwestionowaną, decyzję i przekazało sprawę organowi I. instancji do ponownego rozpatrzenia. W celu prawidłowej oceny wykonanych cięć zasięgnięto opinii biegłych i z ich udziałem przeprowadzono oględziny. W sporządzonej ekspertyzie wykazano, że wszystkie 14 drzew poddano znacznym redukcjom koron (od 80 do 100%), co kwalifikuje ten czyn, w ocenie Kolegium, jako zniszczenie drzew. Wszystkie drzewa odtworzyły cześć utraconych koron, jednak w przypadku drzewa nr 6 (brzoza) nowe pędy obumarły, drzewo nie zachowało żywotności, a w chwili oględzin było martwe. W dniu [...].10.2018 r. SM "[...]" złożyła pismo, w którym wskazuje, że ekspertyza dendrologiczna zawiera błędne ustalenia, gdyż SM "[...]" systematycznie przycinała gałęzie drzew, kształtowała ich korony oraz, że w 2017 r. zakres prac nie przekraczał 25% koron. Czynności pielęgnacyjne w zakresie obejmującym ok 50% koron były wykonywane w 2012 r. i dlatego wniesiono o umorzenie postępowania w sprawie, gdyż od tego momentu upłynęło 6 lat.

W toku uzupełniającego postępowania dowodowego organ I. instancji ustalił, że stroną postępowania, którą można ewentualnie obciążyć karą za zniszczenie drzew, jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" zarządzająca nieruchomością o nr [...] w m. W., na której rosły przedmiotowe drzewa. Z protokołu przesłuchania strony - Prezesa SM [...], przeprowadzonego w dniu [...] maja 2018 r. wynika, że przyczyną przycięcia drzew było to, że zasłaniały one widoczność mieszkańcom. Drzewa zostały zniszczone w terminie listopad - grudzień 2017 r. Prace zlecił Prezes SM [...] na prośbę mieszkańców. W dniu [...] lipca 2018 r. powołano biegłych celem sporządzenia stosownej opinii w sprawie. W dniu [...].09.2018 r. w obecności strony i biegłych przeprowadzono oględziny w trakcie których ustalono gatunki drzew i ich obwody mierzone na wysokości 5 cm i 130 cm nad poziomem gruntu. Strona dokonanych pomiarów nie kwestionowała. Na podstawie wyników przeprowadzonych oględzin powołani biegli sporządzili ekspertyzę dendrologiczną dotyczącą 14 drzew rosnących na przedmiotowej działce. Odnośnie 12 brzóz biegli stwierdzili, że w ubiegłym roku (2017) pozbawiono je od 80 do 100 % żywej masy korony. Jedno drzewo (nr 6) nie zachowało żywotności. Część drzew nie rokuje dobrze na przyszłość (drzewo nr 4 zamiera od wierzchołka, drzewo nr 5 rozpoczęło proces zamierania, drzewo nr 7 nie ma szans na dalsze funkcjonowanie, drzewo nr 9 rozpoczęło proces obumierania, drzewo nr 10 nie rokuje szans na dalsze prawidłowe, długoletnie funkcjonowanie. Odnośnie dwóch wierzb (drzewa nr 11 i 12) biegli wskazali, że stan drzew jest efektem wieloletnich działań związanych z agresywnym przycinaniem ich korony (ogławianiem). W analizie biegli wskazali, że według nich w stosunku do brzóz nie zachodzi sytuacja, że brzozy były systematycznie przez ostatnie kilka lat regularnie cięte. Brzozy brodawkowate źle znoszą cięcie żywych, szczególnie grubych (powyżej 5 cm) gałęzi. Z przeprowadzonych pomiarów nie wynika też, aby którekolwiek z drzew było w bezpośredniej kolizji z elewacją budynku. Przedmiotowe brzozy nie wymagały cięć technicznych koron. Finalnie biegli stwierdzili, że wszystkie drzewa na przełomie 2017 i 2018 r. w mniejszym lub większym stopniu pozbawiono koron, przekraczając zakres dopuszczalnej ilości usunięcia żywej masy korony. Drzewa nr 4, 5, 7, 9, 10 na skutek ubiegłorocznej redukcji koron rozpoczęły proces zamierania, ale mimo to biegli zawnioskowali o powtórne oględziny tych drzew po upływie 3 lat do dnia wydania decyzji. Odnośnie wierzb to ich stan jest wynikiem wielokrotnego, na przestrzeni wielu lat, ogławiania. W związku z tym ich obecnego stanu nie należy wiązać z ubiegłoroczną redukcją.

Strona w piśmie z [...].10.2018 r. wskazała, ze SM "[...]" od wielu lat systematycznie przycinała gałęzie drzew i przycinała ich korony Czynności pielęgnacyjne w zakresie obejmującym ok 50% koron były wykonywane w 2012 r., a po tym roku, także w 2017 r. zakres prac nie przekraczał 25% koron drzew ukształtowanych w 2012 r. Osoby sporządzające ekspertyzę nie brały pod uwagę wcześniejszych zabiegów pielęgnacyjnych, nie ustaliły jaki był ich stan drzew, gałęzi w 2017 r. przed zabiegami pielęgnacyjnymi. Nie można było tego ustalić w 2018 r. na podstawie samego stanu drzew z dnia oględzin, bowiem brak było jakiegokolwiek punktu odniesienia. Na dowód tego przedstawiono kopię faktury nr [...] z [...].12.2012 r. za "przycinkę koron drzew przy bloku [...] i [...]".

W ocenie Kolegium nie podlegają wątpliwościom ustalenia odnośnie gatunków drzew i ich wymiarów, co miało później przełożenie na wymiar kary za zniszczenie drzew. Stosowne wyliczenia w tym zakresie zostały zawarte w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Badaniu podlega jednak sama prawidłowość wymierzenia kary za zniszczenie drzew. Zdaniem SKO należy poddać oddzielnie analizie kwestię zniszczenia 12 brzóz brodawkowatych i oddzielnie kwestię zniszczenia 2 wierzb białych. Opinia biegłych na temat brzóz białych, w tym biegłego dendrologa, wprost wskazuje, że brzozy nie były w poprzednich latach systematycznie i regularnie cięte. Ten gatunek drzew źle znosi cięcia. Zbieżna z tym twierdzeniem są zeznania strony - Prezesa SM "[...]", który zeznał ze przyczyną przycięcia drzew w terminie listopad-grudzień 2017 r. było to, że zasłaniały widoczność mieszkańcom. Ze szkicu sytuacyjnego wynika, że chodziło tu przede wszystkim o brzozy, gdyż usytuowane były one (i dodatkowo były o wiele wyższe) znacznie bliżej bloku niż dwie wierzby. Zdaniem Kolegium późniejsze twierdzenia strony nie zasługują na danie im wiary w tym zakresie i należy je potraktować je jako próbę uchylenia się od poniesienia konsekwencji za zniszczenie 12 brzóz. Również kopia faktury nie dowodzi w żaden sposób przycięcia korony brzóz w roku 2012, gdyż z jednej strony enigmatycznie wskazuje ona na " przycinkę koron drzew przy bloku [...] i [...]", których to drzew jest tam znacznie więcej, niż tylko te będące przedmiotem niniejszej sprawy. Z drugiej zaś strony, w ocenie SKO, kwota widniejąca na fakturze nie pozwoliła na poważne zabiegi wobec 14 drzew, a co najwyżej pozwoliła na "ogłowienie" wierzb białych. Fakt że organ I. instancji również w stosunku do kary za zniszczenie tych drzew postanowił odroczyć płatność części kary świadczy tym, że w chwili obecnej nie chciał on w nadmierny sposób obciążać budżetu strony. Dlatego w tym zakresie decyzję organu I. instancji uznać należało za jak najbardziej trafną.

Odnosząc się co do zniszczenia dwóch wierzb białych, organ odwoławczy wskazał, że z postanowień art. 87a ust. 2 ustawy, nie wynika, że punktem odniesienia przy dokonywaniu ustaleń faktycznych powinien być stan korony występujący w chwili wykonywania cięć w obrębie korony. Takie podejście pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z gramatyczną wykładnią postanowień tego przepisu, w którym jest mowa o "koronie, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa", a nie stan, w jakim znajdowała się przed rozpoczęciem prac w jej obrębie. Mając powyższe na uwadze wskazano, na ustalenia biegłych, że odnośnie wierzb to ich stan jest wynikiem wielokrotnego na przestrzeni wielu lat ich ogławiania. W związku z tym ich obecnego stanu nie należy wiązać z ubiegłoroczną (z roku 2017) redukcją. Przy czym podkreślenia wymaga okoliczność, że zgodnie z art. 89 ust 10 ustawy, nie wszczyna się postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od końca roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono drzewo, upłynęło 5 lat. Nie można zatem wykluczyć, że do zniszczenia wierzb białych doszło w rzeczywistości w terminie dłuższym niż 5 lat wstecz, a więc we wskazywanym przez stronę 2012 roku. Z drugiej strony nie sposób jest dowieść, że cięcia z 2017 roku dokonane były w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Zgodnie z art. 81a § 1 Kpa jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Dlatego decyzję tycząca się wymiaru kary za zniszczenie dwóch wierzb białych należało uchylić i umorzyć postępowanie w tym zakresie.

Kolegium wskazało, że skoro wcześniej całościowo wyliczona kara wyniosła 64620 zł (2 x 32310 zł), a kara za wycinkę dwóch wierzb białych wynosiła 14820 zł (7410 zł x 2), to o tę kwotę należało pomniejszyć wysokość kary za zniszczenie drzew, która powinna wynosić 49800 zł. Kwota ta, pomniejszona o 100 % kary za martwe drzewo (4650 zł) czyli 45150 zł winna być w uiszczona w części 30 % (tj. 13545 zł) w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji Kolegium, a w części 70% (tj. 31605 zł) jej płatność winna być odroczona na okres 5 lat od dnia w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, pod warunkiem zachowania żywotności drzewa.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w W., zaskarżając ją w części odnoszącej się do:

1) punktu I.1., dotyczącego wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 49800 zł za zniszczenie 12 sztuk drzew gatunku brzoza brodawkowata, rosnących na nieruchomości nr [...] w miejscowości W.,

2) punktu I. 2., dotyczącego uiszczenia kwoty 13545 zł, tj. 30% wysokości całej kary (pomniejszonej o 4650 zł - kara za martwe drzewo, czyli 45150 zł w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna,

3) punktu I. 3., dotyczącego odroczenia płatności kwoty 31605 zł, tj. 70% wysokości całej kary (pomniejszonej o 4650 zł - kary za martwe drzewo) czyli 45150 zł na okres 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, pod warunkiem żywotności drzew,

4) punktu II., utrzymującego w mocy kwestionowaną decyzję (decyzja Burmistrza W. z dnia [...].11.2018r.) w zakresie jej punktu 2 (płatności 100% kary - 4650 zł za martwe drzewo).

Zaskarżonej w części decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów art. 89 ust. 10 ustawy z dnia 16.04.2004r. o ochronie przyrody,

2) przepisów art. 6, 7 i 7a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że na podstawie tych samych ustaleń i dowodów Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zniszczenie brzóz nastąpiło wyłącznie wskutek zabiegów pielęgnacyjnych wykonanych w 2017r. i wymierzyło karę pieniężną, a jednocześnie uznało, że wierzby białe zostały zniszczone we wcześniejszych zabiegach pielęgnacyjnych, m.in. we wskazanym przez stronę 2012 r. i wobec tego na podstawie art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody należało postępowanie w sprawie umorzyć.

Zdaniem skarżącego uzasadnienie decyzji Kolegium Odwoławczego jest zatem wewnętrznie sprzeczne, bowiem co do wierzb białych organ uznaje dowody zgłoszone w postępowaniu w postaci zeznań prezesa Spółdzielni oraz faktury za wykonane podcinki koron drzew w 2012r. i z uwagi na upływ czasu postępowanie w tej sprawie umorzył, natomiast w stosunku do brzóz, wobec których zastosowano te same zabiegi pielęgnacyjne w tych samych terminach, jak wykazała Spółdzielnia, uznał że należy wymierzyć karę pieniężną.

Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w W. w postępowaniu wykazała, że do redukcji koron wszystkich drzew (brzóz brodawkowatych oraz wierzb białych) dochodziło nie tylko w 2017r., ale również w okresach wcześniejszych, a zwłaszcza w 2012r., w którym redukcja była największa. Potwierdzają to dowody zgłoszone przez Spółdzielnię i zostało uwzględnione w zaskarżonej decyzji w przypadku wierzb białych. Takie samo rozstrzygnięcie powinno dotyczyć również ogłowionych częściowo wszystkich brzóz brodawkowatych. Na podstawie przeprowadzonej ekspertyzy w postępowaniu administracyjnym nie można ustalić ponad wszelką wątpliwość, czy redukcja koron drzew uzasadniająca nałożenie kary pieniężnej rzeczywiście nastąpiła w 2017r., bowiem osoby sporządzające ekspertyzę nie posiadały punktów odniesienia co do stanu koron drzew przez ich redukcją w 2017r., osoby te nie mogły wiedzieć, jak wyglądały korony przed ich redukcją w 2017r., skoro redukcje te, zabiegi pielęgnacyjne były wykonywane cyklicznie.

W ocenie skarżącego decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. została wydana również z naruszeniem przepisów art. 89 ust. 10 ustawy z dnia 16.04.2004r. o ochronie przyrody, w postępowaniu bowiem Spółdzielnia wykazała, że do największej redukcji koron wszystkich drzew doszło w 2012r., a zatem postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej nie powinno zostać wszczęte, a postępowanie wszczęte powinno zostać umorzone, tak jak to postanowił organ II instancji w punkcie I. 4. zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę SKO W O. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] z siedzibą w W. zaskarżyło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. jedynie w części tj. punktu I.1. dotyczącej wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 49800 zł za zniszczenie 12 sztuk drzew gatunku brzoza brodawkowata, rosnących na nieruchomości nr [...] w miejscowości W., punktu I.2. dotyczącej uiszczenia kwoty 13545 zł, tj. 30% wysokości całej kary (pomniejszonej o 4650 zł - kara za martwe drzewo, czyli 45150 zł w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, punktu I.3. dotyczącej odroczenia płatności kwoty 31605 zł, tj. 70% wysokości całej kary (pomniejszonej o 4650 zł - kary za martwe drzewo) czyli 45150 zł na okres 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, pod warunkiem żywotności drzew, punktu II utrzymującej w mocy decyzja Burmistrza W. z dnia [...].11.2018r. w zakresie płatności 100% kary - 4650 zł za martwe drzewo.

Wobec tego tylko w zaskarżonym zakresie sprawa podlegała kontroli przez Sąd. Poza zakresem kontroli Sądu pozostaje zatem pkt 4 zaskarżonej decyzji dotyczący umorzenia postepowania organu I. instancji w zakresie wymierzenia kary w wysokości 14820 zł za zniszczenia 2 sztuk drzew gatunku wierzba biała.

Skład orzekający miał na uwadze, że granice sprawy są wyznaczane przez skargę, gdyż to ona konstytuuje sprawę administracyjną, określa przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej. Jeżeli zatem skarżący uczyni przedmiotem skargi określony akt tylko w części, to do tej części zawęża granice sprawy, uniemożliwiając sądowi ocenę zgodności z prawem aktu w części, w jakiej nie został on zaskarżony, ponieważ w tym zakresie nie doszło do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, wyrok NSA z 15 marca 2018 r., sygn. II OSK 2300/17, z 10 lipca 2018 r., sygn. I OSK 228/17).

Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy na podstawie zebranego materiału dowodowego można było uznać, że Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] jest winna zniszczeniu 12 sztuk drzew gatunku brzoza brodawkowata rosnących na nieruchomości nr [...] w miejscowości W. i tym samym czy można było nałożyć na nią administracyjną karę pieniężną za dokonanie tego czynu.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2018 r., poz.142 ze zm.) wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa. Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 ustawy). Prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:

1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;

2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;

3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa (art. 87a ust. 2).

Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa (art. 87a ust. 4).

Z powyższych przepisów wynika, że przy aktualnej treści art. 87a ust. 2 ustawy prawo ochrony przyrody nie jest dopuszczalne usunięcie 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa.

Ustalenie, czy prace polegające na przycinaniu korony drzew doprowadziły do zniszczenia drzew wymagały wiadomości specjalnych z dziedziny dendrologii, dlatego organ administracji zasadnie powołał biegłego w tym zakresie. Z ekspertyzy dendrologicznej sporządzonej we wrześnie 2018 r. wynika, że dotyczyła ona m.in. 12 brzóz brodawkowatych. Rosnących na terenie należącym do Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w W.. Z ekspertyzy tej wynika, że jej celem było ustalenie, czy wykonane cięcia wyczerpują znamiona zniszczenia lub uszkodzenia drzew określonych w ustawie o ochronie przyrody. Wszystkie drzewa zostały szczegółowo opisane, zmierzono ich obwód pnia na wysokości 5 i 130 cm, podano przybliżoną ich wysokość, podano odległość drzewa od parkingu i od elewacji budynku. Według opinii specjalistów każda z brzóz poddanych oględzinom pozbawiona została w 2017 r. minimum 80% żywej masy korony (7 brzóz pozbawiono 90% żywej masy korony, zaś jedną 100 % masy korony). Brzozę, której pozbawiono 100% żywej masy korony – zdaniem specjalistów – zachowało 20% żywotności i zamiera od wierzchołka, jedna z brzóz nie zachowało żywotności, jedno nie ma szans na dalsze funkcjonowanie, inna z kolei nie rokuje szans na dalsze prawidłowe, długoletnie funkcjonowanie, jeszcze inna zaczęła obumieranie, które może postępować nawet ponad 3 lata. W ocenie autorów ekspertyzy dokonane radykalne cięcia koron tych drzew (od 80 do 100%) kwalifikują się jako zniszczenie drzew. Biegli zanegowali także twierdzenia strony, że w poprzednich latach brzozy były regularnie cięte. W ich ocenie, takie działanie nie miało miejsca. W uwagach końcowych wskazali, że 5 brzóz na skutek redukcji ich koron rozpoczęło proces obumierania, jedna w chwili oględzin była martwa. Pozostałe brzozy mają szansę na dalszy, w miarę prawidłowy, rozwój.

Skarżąca Spółdzielnia w piśmie z dnia [...] października 2018 r. odniosła się do tej ekspertyzy wskazując, że zawiera błędne ustalenia, ponieważ osoby ją sporządzające nie ustaliły jaki był drzew, ich gałęzi w 2017 r. przed zabiegami pielęgnacyjnymi, które jak twierdzi Spółdzielnia, wykonuje od 2012 r. Na dowód przedłożyła fakturę z [...] grudnia 2012 r. za usługę przecinki koron drzew.

Rolą organów orzekających w sprawie była ocenia, na podstawie zebranych dowodów, czy w sprawie doszło do zniszczenia drzew spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa.

Sporządzona na potrzeby niniejszego postępowania administracyjnego ekspertyza podlegała ocenie przez organy, tak jak każdy dowód - z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Ustalenia zawarte w opinii rzeczoznawcy nie zwalniają więc organu od obowiązku ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. W ocenie Sądu, organ II. instancji prawidłowo uznał, że całokształt akt sprawy pozwala na przyjęcie, że działania Spółdzielni Mieszkaniowej [...] doprowadziły do za uszkodzenia drzew spowodowane wykonywaniem prac w obrębie ich koron.

Przede wszystkim Skarżąca skutecznie nie zakwestionowała twierdzeń biegłego, podtrzymanych przez organu obu instancji, że drzewa z gatunku brzozy białe nie były przed rokiem 2017 regularnie przycinane. W szczególności takiego potwierdzenia nie stanowi faktura z 2012 r. za przycinkę koron drzew. Z powyższej faktury nie wynika, jakie to drzewa poddano zabiegom przecinki koron, ponadto brak jest dokumentów z lat późniejszych, które potwierdzałyby fakt regularnych prac przy koronach wskazanych drzew. Dowody zgromadzone w sprawie wskazują, że przycinki drzew dokonano w 2012 r., zaś kolejnej w 2017 r. Ponadto opinia biegłych wskazuje, że przed 2017 r. brzozy nie były regularnie cięte. W ocenie Sądu także zdjęcia znajdujące się we wskazanej opinii, wykonane w lutym 2018 r., wskazują na drastyczne zabiegi cięcia koron drzew. Również zeznania przedstawiciela Spółdzielni wskazywały, że przyczyną cięć w 2017 r. były zgłoszenia mieszkańców dotyczące zacienienia mieszkań (protokół z dnia [...] maja 2018 r.). Logicznym zatem wydaje się przyjęcie, że gdyby drzewa gatunku brzoza regularnie przycinano, ich korony byłyby mniejsze i nie zachodziłaby konieczność jednorazowego, drastycznego ich ogłowienia.

Odnosząc się zaś do twierdzenia skarżącego, że uzasadnienie decyzji Kolegium jest wewnętrznie sprzeczne, bowiem co do wierzb białych uznało dowody zgłoszone w postępowaniu w postaci zeznań prezesa Spółdzielni oraz faktury za wykonane podcinki koron drzew w 2012r. i z uwagi na upływ czasu postępowanie w tej sprawie umorzyła, natomiast w stosunku do brzóz, wobec których zastosowano te same zabiegi pielęgnacyjne w tych samych terminach, uznał że należy wymierzyć karę pieniężną, należy wskazać, że stan wierzb jest konsekwencją ich regularnego ogławiania, a ich obecnego stanu nie należy wiązać z ubiegłoroczną (z roku 2017) redukcją.

W ocenie Sądu nie są również zasadne zarzuty, że na podstawie przeprowadzonej ekspertyzy nie można ustalić, czy redukcja koron drzew uzasadniająca nałożenie kary pieniężnej rzeczywiście nastąpiła w 2017r., bowiem osoby sporządzające ekspertyzę nie posiadały punktów odniesienia co do stanu koron drzew przez ich redukcją w 2017 r. Z treści art. 87a ust. 2 ustawy o ochronie przyrody wynika, że nie jest dopuszczalne usunięcie 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa bez dokładnego zbadania ilości wykonanych zabiegów oraz ich skutków dla objętości korony. W ocenie Sądu także gałęzie usunięte tworzyły koronę drzewa w okresie jego rozwoju, czyli w okresie czasu wyraźnie zaznaczonym w art. 87a ust. 2 cyt. ustawy jako podlegającym ochronie. Ochronie przed nadmiernym ogłowieniem podlega zatem objętość korony drzewa od początku jej powstania, a nie tylko ta korona, którą zastano przed ostatnim przycięciem. Wyrażenie na jakim opiera się cała konstrukcja przepisu art. 87a ust. 2 i 5 cyt. ustawy "w całym okresie rozwoju drzewa" byłoby w istocie zbędne, jeżeli uznalibyśmy, że chodzi o stan korony zastany w momencie przystąpienia do usuwania gałęzi korony drzewa (K. Gruszecki w.: Wymierzanie kar pieniężnych za uszkodzenie drzew. Glosa do wyroku WSA z dnia 11 maja 2017 r., II SA/Sz 238/17, Orzecznictwo w sprawach samorządowych nr 4/2017). Powołani biegli stwierdzili, że każda z brzóz poddanych oględzinom pozbawiona została w 2017 r. minimum 80% żywej masy korony. W świetle powyższego bez znaczenia dla rozstrzygnięcie sprawy pozostaje okoliczność, że biegli nie dysponowali materiałem porównawczym dotyczącym wyglądu koron drzew gatunku brzoza przed 2017 r.

Za prawidłowe należy także uznać rozstrzygnięcie SKO co do wysokości wymierzonej kary pieniężnej (64620 zł - 14820 zł =49800 zł). Również stanowisko, że kwota ta, pomniejszona o 100 % kary za martwe drzewo (4650 zł) czyli 45150 zł winna być w uiszczona w części 30 % (tj. 13545 zł) w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji Kolegium, a w części 70% (tj. 31605 zł) jej płatność winna być odroczona na okres 5 lat od dnia w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, pod warunkiem zachowania żywotności drzewa, jest prawidłowe. Zasadą jest, że uiszczenie nałożonej kary następuje w terminie 14 dni od dnia ostateczności decyzji, to w art. 88 ust. 4 ustawodawca przewidział odroczenie tego terminu na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności. Zgodnie zaś z art. 88 ust. 6 kara jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu lub braku żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od końca roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono drzewo, upłynęło 5 lat. Jak bowiem już wcześniej wyjaśniono, zniszczenia drzew poprzez ich nadmierne ogłowienie nastąpiło w 2017 roku, zaś postępowanie w tej sprawy zostało wszczęte w styczniu 2018 r. Nie upłynęło zatem 5 lat.

Sąd nie dostrzegł również w zaskarżonej decyzji takiego naruszenia prawa, które wskazywałoby na jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.