Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 169/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par 1, art. 135, art. 145, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1, 11, art. 87 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. J. oraz W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta z dnia 9 września 2008 r., nr [...], 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz J. J. oraz W. J. kwotę 11.508 (jedenaście tysięcy pięćset osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta decyzją z dnia 9 września 2008 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i 2, art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) oraz na podstawie uchwały Rady Miasta z dnia 25 sierpnia 2005 r., Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta R. dla terenu znajdującego się pomiędzy ulicami K., Ż., G., T. i P., do granicy z Parkiem Krajobrazowym i gmina R., orzekł o ustaleniu dla J. i W.J. opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - działki Nr 2/3 obręb 9 w R. na kwotę 64 080 zł; działki Nr 2/5 obręb 9 w R. na kwotę 69 080 zł; działki Nr 2/6 obręb 9 w R.na kwotę 295 800 zł.

Decyzja została podjęta w związku z uchwaleniem opisanego wyżej nowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta R. oraz w związku ze sprzedażą w dniu 5 czerwca 2006 roku opisanych nieruchomości. Uzasadniając swoją decyzję organ wskazał, że działki nr 2/3 (pow. 2034 m2), nr 2/5 (pow. 2034 m2) oraz nr 2/6 (pow. 17966 m2) obręb 9 w R. do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta R. były wykorzystywane na cele rolnicze i wchodziły w skład gospodarstwa rolnego. Natomiast w dniu ich sprzedaży znajdowały się już na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą Rady Miasta R. z dnia 25 sierpnia 2005 r., Nr [...] w obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem 45MU2 co oznacza, że były przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną i usługową. Właściciele działek zbyli je przed upływem 5 lat od dnia uchwalenia planu, zaś rzeczoznawca majątkowy Z.P. wycenił wzrost ich wartości w operacie szacunkowym wskutek uchwalenia tego planu odpowiednio na: 213 600 zł, 230 100 zł, 986 600 zł. Dla przedmiotowego terenu ustalono stawkę procentową opłaty planistycznej na poziomie 30%.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. i W. J. Odwołujący zarzucili, że decyzja Burmistrza Miasta R. została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz z naruszeniem przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy. Skarżący podnieśli również, że ustalony w decyzji stan faktyczny sprawy jest sprzeczny ze stanem rzeczywistym, co jest wynikiem nierzetelnie przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego.

Uzasadniając swoje twierdzenia skarżący podkreślili, że ich działki już w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego R. objętym uchwałą Miejskiej Rady Narodowej Nr [...] z dnia 29 marca 1990 r. były przeznaczone na cele zabudowy mieszkaniowej i w tym planie posiadały symbol planistyczny A23MN, K2, co oznaczało teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem nieuciążliwych usług oraz urządzeń komunikacji zbiorowej. Teren ten nie był uznany za teren rolny tylko objęty był tzw. "zgodą rolną". Podali, że zgoda na wyłączenie tego obszaru z ochrony gruntów rolnych i leśnych nastąpiła już w trakcie opracowania planu ogólnego na podstawie art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i od tego czasu był on przeznaczony na cele nierolnicze. Dlatego też skarżący podnieśli, że dla przedmiotowych działek w rzeczywistości nie nastąpiła jakakolwiek zmiana przeznaczenia.

Skarżący zarzucili ponadto, że organ pierwszej instancji oparł się jedynie na stwierdzeniu, że przedmiotowe działki były wykorzystywane do celów rolnych, co wywiedzione zostało tylko z wypisu z ewidencji gruntów a nie zbadano i nie ustalono faktycznego sposobu wykorzystywania tych działek. Zdaniem skarżących same zapisy w ewidencji gruntów nie mogą być podstawą orzekania o faktycznym wykorzystywaniu terenu. Dodatkowo skarżący podnieśli, że Burmistrz nie ustalił, czy przed wejściem w życie nowego planu zagospodarowania przestrzennego przedmiotowe działki mogły być zabudowane, a zdaniem skarżących miało to istotne znaczenie dla sprawy, ponieważ potwierdziłoby to okoliczność, że nie nastąpił żaden wzrost wartości działek.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 grudnia 2008 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa oraz art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, po rozpoznaniu odwołania J. i W.J. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza.

Kolegium podało, iż zgodnie z przepisem art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel albo użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę, ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. Powstanie obowiązku opłaty zależne jest od zaistnienia dwóch przesłanek: wzrostu wartości nieruchomości w następstwie uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 od daty wejścia w życie uchwalonego lub zmienionego planu (art.37 ust.4 ww. ustawy). Opłata jest ustalana w drodze decyzji administracyjnej przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta (art. 37 ust. 6). Wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4, ustala się na dzień jej sprzedaży. Wzrost wartości nieruchomości stanowi różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu, lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem (art. 37 ust. 1). Kolegium podkreśliło, że przesłanką do ustalenia renty planistycznej jest występowanie związku przyczynowego pomiędzy uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania (uchwaleniem nowego planu) a zmianą wartości nieruchomości — powodem wzrostu wartości nieruchomości musi być uchwalenie lub zmiana ustaleń planu miejscowego. Organ stwierdził, że ogólny plan zagospodarowania przestrzennego R. uchwalonym uchwałą Miejskiej Rady Narodowej Nr [...] z dnia 29 marca 1990 r. wygasł dnia 31 grudnia 2003 r. W dniu 25 października 2005 r. opublikowano w Dzienniku Urzędowym Województwa uchwałę Rady Miasta R. zatwierdzającą nowy plan dla tego obszaru. Zatem od dnia 1 stycznia 2004 r. do dnia 25 października 2005 r. na tym obszarze nie obowiązywał żaden plan zagospodarowania przestrzennego. Nie nastąpiła więc zmiana planu miejscowego, ale uchwalenie nowego planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego dla tego obszaru miasta R. Jednakże zdaniem Kolegium, przepis art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotyczy również sytuacji polegających na uchwaleniu nowego planu.

Organ podkreślił, że operat szacunkowy został wykonany rzetelnie i zgodnie z obowiązującymi odpowiednimi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109). Operat ten w pewnym stopniu uwzględnia też fakt, iż na tym obszarze obowiązywał poprzedni plan ogólny, skoro założono w tym operacie, że wszystkie przedmiotowe działki przed uchwaleniem planu można było zagospodarować zabudową zagrodową z towarzyszącymi budynkami gospodarskimi lub szklarniami; ten zabieg rzeczoznawcy majątkowego spowodował zapewne obniżenie tego wzrostu wartości w związku z uchwaleniem nowego planu.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), podstawę do wszelkich podatków i świadczeń stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków. Z dokumentów z ewidencji gruntów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że działki skarżących przed uchwaleniem planu wykorzystywane były jako użytki rolne (grunty orne, łąki trwałe, rowy) i był to ich faktyczny sposób wykorzystywania (o którym stanowi art. 37 ust. 1 ustawy), a po uchwaleniu planu przeznaczone zostały grunty budowlane (budownictwo wielorodzinne).

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku wnieśli J. i W.J., działający przez profesjonalnego pełnomocnika. W skardze domagają się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając Kolegium:

- naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 36 ust. 4 w zw. z art. 37 ust. 1 i ust. 6 ustawy o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z § 50 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r., Nr 207, poz. 2109 ze zm.) przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu iż w związku z uchwaleniem w dniu 25 sierpnia 2005 r. miejscowego planu zagospodarowania

przestrzennego dla obszaru położonego w R, zlokalizowanego pomiędzy

ulicami K., Ż., G., T. i P., do granicy z Parkiem krajobrazowym i gminą R. (uchwała nr

[...]) wzrosła wartość nieruchomości położonych w R. przy ul.

K., obejmujących działki nr 2/3, 2/5 i 2/6 obręb 9, a w konsekwencji

zastosowanie wymienionych przepisów i ustalenie przez Burmistrza jednorazowej

opłaty w kwocie 429.090,00 zł;

- naruszenie § 50 ust. 1 w zw. z § 50 ust. 3 wskazanego wyżej rozporządzenia poprzez zastosowanie ust. 3 tego przepisu i przyjęcie podczas określania wartości nieruchomości, faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed uchwaleniem przedmiotowego planu zagospodarowania przestrzennego, zamiast uwzględnienia jej przeznaczenia przed uchwaleniem tegoż miejscowego planu, stosownie do ust 1 ww. przepisu;

- naruszenie przepisów postępowania, art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy, a polegało na pominięciu przez organ orzekający, iż przed uchwaleniem przedmiotowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przedmiotowe działki gruntu były objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przez Miejską Radę Narodową w R. w dniu 29 marca 1990 r., oraz na dokonaniu przez organy błędnego ustalenia, iż przed uchwaleniem przez Radę Miasta R. w dniu 25 sierpnia 2005 r. przedmiotowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nieruchomość położona w R., obejmująca działki nr 2/3, 2/5 i 2/6 była faktycznie wykorzystywana na cele rolnicze i wchodziła w skład gospodarstwa rolnego, a w konsekwencji błędne ustalenie, iż na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nastąpił wzrost wartości nieruchomości;

- naruszenie art. 107 § 3 kpa, które miało wpływ na wynik sprawy a polegało na niewskazaniu przez oba organy, na jakich dowodach oparł ustalenie, iż przed uchwaleniem przez Radę Miasta R. w dniu 25 sierpnia 2005 r. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nieruchomość położona w R. obejmująca działki nr 2/3, 2/5 i 2/6 stanowiła nieruchomość rolną i była faktycznie wykorzystywana na cele rolnicze, wchodząc w skład gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 7 października 2009 r. zawiesił postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej p.p.s.a., z uwagi na sprawę zawisłą przed Trybunałem Konstytucyjnym dotyczącą zgodności art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) z Konstytucją RP.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 lutego 2010 r. w sprawie P 58/08 orzekł, że art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystywania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższy wyrok ogłoszony został w Dzienniku Ustaw z dnia 15 lutego 2010 r. Nr 24, poz. 124.

Postanowieniem z dnia 3 marca 2010 r. postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte.

W piśmie procesowym z dnia 1 kwietnia 2010 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał żądanie skargi, odwołując się do treści wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego i przytaczając obszerne fragmenty uzasadnienia tego wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu, lecz z przyczyn innych niż w niej podniesione.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto w niniejszej sprawie należało uwzględnić przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Stan faktyczny niniejszej sprawy, polegający na ustaleniu treści obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz okoliczności związanych ze zbyciem przedmiotowych nieruchomości nie budzi wątpliwości i ustalony został przez SKO prawidłowo. Wbrew zarzutom skargi Kolegium ustaliło również treść poprzednio obowiązującego planu miejscowego, który wygasł w dniu 31 grudnia 2003 r. W odniesieniu do przedmiotowych działek (położonych na terenie oznaczonym w poprzednim planie symbolem planistycznym A23MNK2) obowiązywało ustalenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, z dopuszczeniem usług nieuciążliwych oraz urządzeń komunikacji zbiorowej. Także w operacie (vide: str. 57 akt administracyjnych I instancji) rzeczoznawca ustalając stan prawny nieruchomości (składającej się m.in. z trzech przedmiotowych działek) wskazał na postanowienia uprzednio obowiązującego dla terenu obejmującego przedmiotowe działki i wygasłego planu. Tak więc to nie wadliwość postępowania polegająca na błędnym ustaleniu stanu faktycznego stanowi przyczynę uwzględnienia skargi.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły w szczególności art. 36 ust. 4 oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Ten ostatni przepis, na skutek opisanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, utracił moc z dniem 15 lutego 2010 r., to zaś miało wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy.

Z przepisu art. 36 ust. 4 zdania pierwszego ustawy wynika, że wskazany przez ustawodawcę organ gminy "pobiera opłatę", a zatem zobowiązany jest do jej ustalenia i pobrania. Opłata ta jest dochodem własnym gminy, a jej wysokość nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości (zdanie drugie i trzecie art. 36 ust. 4). Z treści art. 37 ust. 1 ustawy wynika, że w razie uchwalenia nowego planu w czasie, gdy nie obowiązywał na danym obszarze dotychczasowy plan, bierze się pod uwagę wartość rynkową nieruchomości określoną z uwzględnieniem faktycznego sposobu jej wykorzystywania. Użyte w art. 36 ust. 4 ustawy sformułowanie: "jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła (...)", należy rozumieć w ten sposób, że wzrost wartości nieruchomości musi być bezpośrednim następstwem uchwalenia planu miejscowego albo jego zmiany. W konsekwencji, ustalając wzrost wartości nieruchomości bierze się pod uwagę jedynie te okoliczności, które wpływają na ten wzrost, mają bezpośredni związek i są bezpośrednim następstwem uchwalenia planu (zmiany), przez co wpływają na wzrost wartości nieruchomości. Do oszacowania wartości nieruchomości stosuje się, jak trafnie wskazuje Kolegium, procedurę zgodną z dyspozycją art. 37 ust. 11 ustawy, a więc art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) oraz wydanego na podstawie tej ustawy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. 2004 r. Nr 207, poz. 2109, ze zm.). Przedstawiony wyżej stan prawny z daty rozstrzygnięcia nakładał zatem na organ obowiązek ustalenia faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości w sytuacji, gdy przed uchwaleniem planu na określonym obszarze nie obowiązywał plan dotychczasowy.

Natomiast wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego oznacza, że przy wzroście wartości nieruchomości nie może być zastosowane kryterium faktycznego jej wykorzystywania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo, jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zajmując takie stanowisko Trybunał wskazał między innymi, że prawo gminy do pobrania opłaty wiąże się z odniesieniem rzeczywistej korzyści wynikającej z uchwalenia miejscowego planu. Sytuacja właścicieli nieruchomości położonych tam, gdzie na podstawie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nowe plany miejscowe uchwalono po wygaśnięciu starych, różni się od sytuacji innych właścicieli nieruchomości położonych tam, gdzie, zgodnie z ustawą, nowe plany zastąpiły stare w trakcie ich obowiązywania. Dochodzi tu do zróżnicowania sytuacji właścicieli nieruchomości pod względem zaistnienia związku między uchwaleniem planu a wzrostem wartości zbywanej nieruchomości i w efekcie pobraniem przez gminę opłaty. Celem, który można uznać za właściwy, przewidywanym przez ustawodawcę, jest powiązanie uchwalenia miejscowego planu ze wzrostem wartości nieruchomości i, w założeniu również, ceny jej zbycia. Uzasadnione wtedy jest osiągnięcie korzyści zarówno przez sprzedającego, jak i przez gminę, która do wzrostu wartości się przyczyniła. Brak aktywności gminy w uchwalaniu lub zmianie miejscowego planu przy jednoczesnym pobraniu opłaty w sytuacji, gdy nowo uchwalony plan nie zmienił w istocie przeznaczenia terenów i zasad ich zagospodarowania w stosunku do poprzednio obowiązującego, wygasłego planu, prowadzi do zróżnicowania, które nie jest w żaden sposób uzasadnione. Trybunał podkreślił, że ustawodawca nie wskazał jakichkolwiek wartości, przemawiających za takim sposobem działania organów gminy, różnicującym sytuację prawną właścicieli i użytkowników wieczystych - zbywców nieruchomości w gminie. Trybunał wskazał ponadto, iż w planach miejscowych określa się przeznaczenie poszczególnych terenów, a także zasady ich zagospodarowania. Ustalają one status prawny poszczególnych działek, przesądzają o treści własności gruntowej poprzez określenie sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości objętej planem. Z przeznaczenia gruntu na określony cel wynika dopuszczalny sposób jego użytkowania, co czyni go mniej lub bardziej atrakcyjnym, co z kolei wpływa na wartość nieruchomości, realizowaną podczas jej sprzedaży. Planowanie przestrzenne jest procesem ciągłym i długotrwałym, a ustawodawca założył, że nie można dopuścić do sytuacji, by gminy, na terenie których 1 stycznia 1995 r. obowiązywały uchwalone wcześniej plany miejscowe, bez nich pozostały.

Rozpoznając niniejszą sprawę trzeba zauważyć, że zasada ciągłości działań planistycznych gminy R. została przerwana, co jak wynika ze stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zwartego w opisanym wyżej wyroku ocenić trzeba krytycznie. Jak wynika z prawidłowych ustaleń SKO, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący od 1990 r. (uchwała Nr [...] Miejskiej Rady Narodowej w R.z dnia 29 marca 1990 r.) utracił moc z dniem 31 grudnia 2003 r. Nowy plan miejscowy został uchwalony dopiero w 25 sierpnia 2005 r. (opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 21 marca 2005 r., Nr 100, poz.2054), a więc po ponadrocznym okresie nieobowiązywania żadnego planu. Tymczasem, jak zauważył Trybunał Konstytucyjny, wzrost wartości nieruchomości powinien być rozpatrywany jako skutek uchwalenia nowego planu miejscowego bezpośrednio po poprzednim, a nie jako efekt utraty ciągłości planowania i stworzenia sytuacji okresowego braku jakiegokolwiek planu z jego opłatowymi konsekwencjami.

Ponieważ w ocenie Sądu opisany wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma zastosowanie do sytuacji skarżących, z tych przyczyn zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta R. z dnia 9 września 2008 r., Nr [...] należało uchylić.

Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. W postępowaniu administracyjnym kwestię te reguluje przepis art. 145a § 1 kpa, który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Ponieważ stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, to należy przyjąć jako zasadę, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji (por. wyroki NSA z dnia 2 września 1999 r., IV SA 1360/97 oraz z 25 października 1999 r., II SA 1294/99). Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a kpa jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4728/97, OSP z 2000 r., z. 1, poz. 16). Teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym.

Wobec wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 9 lutego 2010 r. w sprawie P 58/08, w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego, której skutkiem jest obowiązek uchylenia przez sąd administracyjny wydanych przez organy rozstrzygnięć, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.

Wydany wyrok oznacza, że sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ administracji, który w przedstawionych wyżej okolicznościach sprawy musi uwzględnić stan prawny ukształtowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

W tym kontekście zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 36 ust. 4 w związku z art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym są uzasadnione. Pozostałe zarzuty nie mają istotnego znaczenia w świetle treści wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uchylił jako niezgodny z Konstytucją RP przepis art. 37 ust. 1 tej ustawy w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystywania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie przeznaczenie przedmiotowych działek w starym planie i w planie obowiązującym zostało określone tak samo: pod zabudowę mieszkaniową, jedyna różnica polega na intensywności zabudowy (poprzednio- jednorodzinna, obecnie – wielorodzinna), lecz to pozostaje nieistotne dla ustalenia tożsamości przeznaczenia.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił obie wydane w sprawie decyzje oraz stosownie do art. 152 tej ustawy orzekł o wstrzymaniu ich wykonalności.

O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 i art. 205 p.p.s.a., ustalając, że na zasądzone koszty składa się wpis sądowy w wysokości 4.291 zł oraz wynagrodzenie adwokata ustalone na podstawie § 6 pkt 4 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, z późn. zm.) w wysokości 7.200 zł wraz z kosztem opłaty od pełnomocnictwa, w kwocie 17 zł.