Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 464/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 13 czerwca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko sędzia NSA Leszek Kamiński sędzia del. NSA Janina Kosowska /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Polskiej Izby Gospodarczej [...] z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 760/11 w sprawie ze skargi Polskiej Izby Gospodarczej [...] z siedzibą w W. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz Polskiej Izby Gospodarczej [...] z siedzibą w W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 października 2011r., sygn. akt IV SA/Wa 760/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Polskiej Izby Gospodarczej [...] z siedzibą w W. (dalej zwanej Izbą) na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2011r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., sprostowaną następnie postanowieniem z dnia [...] maja 2011r., Minister Środowiska - po rozpatrzeniu odwołania Izby od decyzji Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...] czerwca 2009r. udzielającej [...] Spółce z .o.o. z siedzibą w Ż. (dalej zwanej Spółką) pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do odzysku odpadów niebezpiecznych o zdolności przetwarzania 10 ton na dobę, przy zachowaniu określonych parametrów i warunków - umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że z przedłożonego przez Izbę odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że jej celem jest stałe reprezentowanie interesów gospodarczych swoich członków w zakresie ekologicznym w ich działalności wytwórczej, usługowej, handlowej wobec organów państwowych oraz organizacji krajowych i zagranicznych, jak również podejmowanie przedsięwzięć na rzecz rozwoju ich stosunków gospodarczych z zagranicą. Natomiast Statut Izby stanowi, że została ona utworzona i działa zgodnie z ustawą z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych (Dz. U. Nr 35, poz. 195 ze zm.) i jest organizacją samorządu gospodarczego, zrzeszającą: osoby fizyczne i prawne prowadzące działalność gospodarczą, organizacje społeczne, stowarzyszenia, organizacje samorządowe i fundacje. Zgodnie z § 5 Statutu, celami Izby są: a) stałe reprezentowanie interesów gospodarczych swoich członków w zakresie ekologicznym w ich działalności wytwórczej, usługowej i handlowej, wobec organów publicznych oraz organizacji krajowych i zagranicznych, jak również podejmowanie przedsięwzięć na rzecz rozwoju ich stosunków gospodarczych z zagranicą; b) spełnianie funkcji usługowej, informacyjnej i doradczej na potrzeby członków Izby; c) kształtowanie i upowszechnianie zasad etyki zawodowej w działalności gospodarczej w kontekście ekorozwoju; d) promowanie polskich rozwiązań proekologicznych na terenie kraju i za granicą.

Zdaniem organu odwoławczego, analiza powyższych dokumentów wskazuje, że Izba ta jest izbą gospodarczą o określonych celach działania, a nie organizacją ekologiczną, przez którą rozumie się organizację społeczną, której statutowym celem jest ochrona środowiska (art. 3 ust.1 pkt 10 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, Dz. U. Nr 199, poz. 1227 – dalej jako ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku),. W związku z tym uznał, że Izba nie mogła skutecznie wnieść odwołania od decyzji organu I instancji z racji braku przymiotu strony i dlatego umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Izba zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, art. 3 ust. 13 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, ze Izba nie jest organizacją ekologiczną, a zatem nie ma przymiotu strony, co skutkowało umorzeniem postępowania odwoławczego. Z tych też powodów wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Izba podniosła, że art. 5 ust.1 ustawy o izbach gospodarczych wyraźnie wskazuje, iż poszczególne izby samodzielnie określają w statutach swoje zadania i cele, w granicach określonych w art. 2-4 tej ustawy, co zdaniem izby pozwala na szerokie rozumienie tego uregulowania. Natomiast z § 6 pkt 1 lit. b) Statutu Izby jasno wynika, że podstawowym zadaniem, sposobem i formami ich realizacji służącymi osiągnięciu celów statutowych jest przyczynianie się do tworzenia warunków rozwoju życia gospodarczego przez propagowanie oraz wspieranie inicjatyw gospodarczych członków w zakresie ekorozwoju, które to działania są metodą realizacji podstawowego celu izby z § 5 lit. c), czyli kształtowania i upowszechniania zasad etyki zawodowej w działalności gospodarczej w kontekście ekorozwoju. Dodała, że w art. 3 ust. 13 ustawy Prawo ochrony środowiska zawarta jest legalna definicja ochrony środowiska, zgodnie z którą, przez ochronę środowiska należy rozumieć podejmowanie lub zaniechanie działań, umożliwiających zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej. Uznała więc, że zapis w Statucie Izby o "o promowaniu polskich rozwiązań proekologicznych na terenie kraju i za granicą" mieści się w tym pojęciu ochrony środowiska, co z kolei oznacza, że ochrona środowiska należy do celów statutowych Izby.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę Izby - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Podniósł, że co prawda - z uwagi na wszczęcie postępowania w kontrolowanej sprawie przed 15 listopada 2008r. - zaskarżona decyzja błędnie została wydana na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku zamiast na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2008r., nr 25, poz. 150 ze zm. – dalej jako ustawa Prawo ochrony środowiska), jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Podał przy tym, że zarówno obowiązująca do dnia 14 listopada 2008r. ustawa Prawo ochrony środowiska, jak i obowiązująca po tej dacie ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku, identycznie definiowały pojęcie organizacji ekologicznej. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 16 ustawy Prawo ochrony środowiska, jak i art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, organizacją ekologiczną jest organizacja społeczna, której statutowym celem jest ochrona środowiska. Natomiast zawarte w tej definicji pojęcie "ochrona środowiska" należy wykładać z uwzględnieniem legalnej definicji tego pojęcia zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy Prawo ochrony środowiska, w świetle którego, "ilekroć w ustawie jest mowa o ochronie środowiska - rozumie się przez to podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej; ochrona ta polega w szczególności na: a) racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, b) przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom, c) przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego".

W ocenie Sądu I instancji, organizacją ekologiczną jest zatem taka organizacja, której podstawowym celem jest podejmowanie lub zaniechanie działań umożliwiających zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej. Dla ustalenia zaś, czy organizacja społeczna jest jednocześnie organizacją ekologiczną, należy dokonać analizy postanowień statutu tej organizacji pod kątem identyfikacji celu jej działalności zorientowanego na ochronę środowiska. Istotne w tej mierze jest to, by cel, jakim jest ochrona środowiska, został wyraźnie określony w statucie (regulaminie). Celu tego nie można bowiem domniemywać czy wyinterpretowywać w jakikolwiek sposób w oparciu o postanowienia statutu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w świetle podstawowych celów działania Izby, wymienionych w § 5 lit. a-d Statutu, Izba nie może być uznana za organizację ekologiczną w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy - Prawo ochrony środowiska, jak również art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Analiza postanowień zawartych w § 5 Statutu prowadzi do wniosku, że podstawowym celem działania strony skarżącej nie jest ochrona środowiska w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 13 ustawy Prawo ochrony środowiska, lecz stałe reprezentowanie interesów gospodarczych swoich członków w zakresie ekologicznym w ich działalności wytwórczej, usługowej i handlowej, wobec organów publicznych oraz organizacji krajowych i zagranicznych, jak również podejmowanie przedsięwzięć na rzecz rozwoju ich stosunków gospodarczych z zagranicą (lit. "a") oraz spełnianie funkcji usługowej, informacyjnej i doradczej na potrzeby członków Izby (lit. "b"). Także postanowienia Statutu zawarte w z 5 lit. "c" i "d" nie wskazują na status Izby jako organizacji ekologicznej, skoro zgodnie z ich treścią jej celami są kształtowanie i upowszechnianie zasad etyki zawodowej w działalności gospodarczej w kontekście ekorozwoju oraz promowanie polskich rozwiązań proekologicznych na terenie kraju i za granicą. W ocenie Sądu I instancji, żadne z tych celów nie może być zakwalifikowane jako podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej w myśl art. 13 ust. 1 pkt 13 ustawy Prawo ochrony środowiska. Tak więc w ocenie Sądu I instancji, skoro Izba nie jest organizacją ekologiczną to nie miała legitymacji do wniesienia odwołania, to zaś musiało skutkować, stosownie do art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzeniem postępowania odwoławczego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Izba reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając ten wyrok w całości Izba zarzuciła Sądowi I instancji:

1) naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest (w różnym zestawieniu): art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., art. 3 pkt 13 i pkt 16, art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, art. 3 ust. 1 pkt 10, art. 44, art. 153 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, art. 2 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o izbach gospodarczych;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a, to jest (w różnym zestawieniu): art. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o izbach gospodarczych, art. 3 pkt 13 i pkt 16, art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, art. 3 ust. 1 pkt 10, art. 44, art. 153 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.

Z tych też powodów wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji błędnie przyjął za organem odwoławczym, że Izba nie jest organizacja ekologiczną, w związku z czym nie ma przymiotu podmiotu działającego na prawach strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia zintegrowanego, co spowodowało również akceptację rozstrzygnięcia procesowego o umorzeniu postępowania odwoławczego. W ocenie Izby ta konstatacja Sądu I instancji wynikała z błędnej wykładni art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska (odpowiednio art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku) w zw. z art. 3 pkt 16 i 13 ustawy Prawo ochrony środowiska (odpowiednio art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku), jeśli chodzi o pojęcie organizacji ekologicznej. Zauważono przy tym, że przepisy aktualnie obowiązującej ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku stanowią implementację prawa unijnego, głównie dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. Urz. WE L 175 z 05.07.1985, s. 40). Przepisy te w istotny sposób wzmacniają pozycję organizacji ekologicznych w ramach samego postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego, czego normatywnym odzwierciedleniem jest art. 44 ust. 2 i 3 tej ustawy. Uznano jednak, że również stare regulacje zawarte w ustawie Prawo ochrony środowiska dotyczące udziału organizacji ekologicznych, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie, należy odczytywać w kontekście zarówno nowych przepisów, jak i przepisów Dyrektywy 85/337/EWG.

Podniesiono, że definicja ochrony środowiska, zawarta w art. 3 pkt 13 ustawy Prawo ochrony środowiska ma charakter otwarty i należy ją rozumieć w sposób rozszerzający, co w konsekwencji daje pewność, że mieści się w tym pojęciu zapis w Statucie Izby o "promowaniu polskich rozwiązań proekologicznych na terenie kraju i zagranicą". Uznano, że pojęcie to obejmuje zarówno sprawy bezpośrednio dotyczące ochrony środowiska, jak i te z tą ochroną związane. Sformułowano przy tym wniosek, że z analizy Statutu Izby wynika, że ochrona środowiska jest nie tylko podstawowym celem jej działania ale także istotą jej powstania i funkcjonowania. Dodano, że działanie nawet gospodarcze (związane z promowaniem i wprowadzaniem technologii proekologicznych, a więc prośrodowiskowych) musi być uznane za mieszczące się w ramach pojęcia ochrony środowisko.

Podniesiono także, że Sąd I instancji błędnie zinterpretował art. 2 i art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o izbach gospodarczych, skutkiem czego wyraził pogląd, że izba gospodarcza jako taka nie może być uznana za organizację ekologiczną. Podano, że regulacje zawarte w art. 5 ust. 1 tej ustawy wyraźnie wskazują, że to poszczególne izby samodzielnie określają w statucie swoje zadania i cele. Jak wynika zaś z § 6 pkt 1 lit. b) Statutu Izby, podstawowym zadaniem, sposobem i formą realizacji celów statutowych jest przyczynianie się do tworzenia warunków rozwoju życia gospodarczego przez propagowanie oraz wspieranie inicjatyw gospodarczych członków w zakresie ekorozwoju, które to działania są metodą realizacji podstawowego celu Izby z § 5 lit. c), czyli kształtowania i upowszechniania zasad etyki zawodowej w działalności gospodarczej w kontekście ekorozwoju. Dodano, że co prawda z art. 2 ustawy o izbach gospodarczych wynika, że celem izby gospodarczej jest przede wszystkim reprezentowanie interesów gospodarczych przedsiębiorców, to jednak nie oznacza to, że w interesie gospodarczym przedsiębiorców nie będzie leżała ochrona środowiska. Podniesiono, że w przypadku Izby cele w zakresie ochrony środowiska realizują cele gospodarcze jej członków, którzy są tzw. "przedsiębiorcami przyjaznymi środowisku". Skonstatowano więc, że Izba działając w interesie członków działa także w interesie ochrony środowiska, co oznacza, że jest organizacja ekologiczną w ujęciu art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Dodano, że Izba ta jest także organizacją społeczną w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a. Za przyznaniem jej statusu organizacji ekologicznej przemawia także uznanie w orzecznictwie sądowym fundacji za organizację społeczną mimo, że jest zorganizowana wokół majątku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka, będąca uczestnikiem postępowania, wniosła o jej oddalenie z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw. Uznała przy tym, że ustalenia poczynione przez organ odwoławczy i Sąd I instancji, że Izba nie jest organizacją ekologiczną, nie powinny budzić wątpliwości. Podniosła, że Izba nie prowadzi działalności o charakterze ogólnospołecznym, lecz jej działalność ograniczona jest do reprezentowania interesów gospodarczych swoich członków. Żaden zaś ze wskazanych w Statucie Izby celów nie może być zakwalifikowany jako podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej w myśl art. 13 ust. 1 pkt 13 ustawy Prawo ochrony środowiska. Tym samym, w ocenie Spółki organ odwoławczy, mimo że powołał się na niewłaściwy akt prawny, prawidłowo zastosował prawo i zasadnie przyjął, że Izba nie jest organizacją ekologiczną (art. 3 pkt 16 ustawy Prawo ochrony środowiska), a co za tym idzie nie mogła uczestniczyć w postępowaniu o udzielenie na rzecz Spółki pozwolenia zintegrowanego na prawach strony (art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). W tych okolicznościach za prawidłowe Spółka uznała umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i oddalenie skargi na decyzję w tym przedmiocie przez Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze (skargi kasacyjne i zażalenia) od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, jednak z urzędu bierze pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania, określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono naruszeń przepisów prawa mogących świadczyć o nieważności postępowania sądowego, tym samym sprawa ta może być rozpoznana w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, które – zgodnie z art. 176 w związku z art. 174 powołanej ustawy – mogą dotyczyć naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie, skargę kasacyjną oparto na obu ustawowych podstawach. Zarzucono bowiem Sądowi I instancji zarówno naruszenie prawa materialnego, to jest (w różnym zestawieniu): art. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o izbach gospodarczych, art. 3 pkt 13 i pkt 16, art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, art. 3 ust. 1 pkt 10, art. 44, art. 153 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, jak i przepisów postępowania, to jest (w różnym zestawieniu): art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., art. 3 pkt 13 i pkt 16, art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, art. 3 ust. 1 pkt 10, art. 44, art. 153 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, art. 2 i art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o izbach gospodarczych. Ponieważ argumenty podane przez kasatora na poparcie tych zarzutów pozostają ze sobą w ścisłym związku, zasadne jest łączne odniesienie się do obu podstaw skargi kasacyjnej. Zauważyć także należy, że analiza uzasadnienia zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania pozwala na stwierdzenie, że został on sformułowany w celu wzmocnienia argumentacji przemawiającej na rzecz naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego. Ten zaś właśnie zarzut ma w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnione podstawy.

Podnieść bowiem należy, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Izba jest organizacją ekologiczną w rozumieniu art. 3 pkt 16 w zw. z art. 3 pkt 13 ustawy Prawo ochrony środowiska, która na mocy art. 33 ust. 1 tej ustawy jest uprawniona do uczestnictwa na prawach strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do odzysku odpadów niebezpiecznych. W kontrolowanej sprawie taki status został przyznany Izbie przez organ I instancji. Natomiast organ odwoławczy pa nieomal 2 latach od wniesienia odwołania i Sąd I instancji zajęły odmienne stanowisko. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji uznał bowiem, że "w świetle podstawowych celów działania Izby, wymienionych w § 5 lit. a-d Statutu, Izba nie może być uznana za organizację ekologiczną w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy - Prawo ochrony środowiska, jak również art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku". Przyjął bowiem, że "analiza postanowień zawartych w § 5 Statutu prowadzi do wniosku, że podstawowym celem działania strony skarżącej nie jest ochrona środowiska w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 13 (powinno być art. 3 pkt 13) ustawy Prawo ochrony środowiska, (...) gdyż żadne z tych celów nie może być zakwalifikowane jako podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej". Z takim poglądem Sądu I instancji nie sposób się zgodzić.

W niniejszej sprawie niesporne jest, że z uwagi na wszczęcie postępowania w kontrolowanej sprawie przed 15 listopada 2008r., na mocy art. 153 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, ocena legitymacji procesowej Izby winna być dokonana z uwzględnieniem regulacji zawartych w ustawie Prawo ochrony środowiska, w tym przede wszystkim z uwzględnieniem art. 3 pkt 13 i 16 oraz art. 33 ust. 1 tej ustawy. Niemniej jednak, nie można przy tym pominąć faktu, że względem tych regulacji stawiany był zarzut niewłaściwej implementacji prawa unijnego. Okoliczność ta wskazywana jest zresztą w uzasadnieniu projektu ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (Sejm RP VI kadencji, nr druku 768, dostępne pod adresem www.sejm.gov.pl), skutkiem czego w ustawie tej, na co słusznie zwrócono uwagę w skardze kasacyjnej, istotnie wzmocniono pozycję organizacji ekologicznych w ramach samego postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego, czego normatywnym odzwierciedleniem jest art. 44 ust. 2 i 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.

Z tych też powodów w tej konkretnej - kontrolowanej sprawie przyjąć należy, że oceny celów statutowych Izby nie można dokonywać tylko w drodze wykładni językowej przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, lecz należy zastosować wykładnię celowościową tych przepisów, która dodatkowo umożliwi realizację zasady bezpośredniej skuteczności prawa unijnego (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2011r., sygn. akt II OSK 1732/10, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przy przyjęciu zaś tej wykładni za zbyt kategoryczny wydaje się pogląd Sądu I instancji, jakoby podstawowe cele działania Izby, wymienionych w jej Statucie nie pozwalały na zakwalifikowanie Izby jako organizacji ekologicznej w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy Prawo ochrony środowiska. W wielu postanowieniach tego Statutu jest bowiem mowa o działaniach wiążących się z ochroną środowiska, choć literalnie tak nieokreślonych. Do takich celów niewątpliwie należy zaliczyć te, wymienione w Statucie Izby, które przewidują: stałe reprezentowanie interesów gospodarczych swoich członków w zakresie ekologicznym w ich działalności wytwórczej, usługowej i handlowej, wobec organów publicznych oraz organizacji krajowych i zagranicznych, jak również podejmowanie przedsięwzięć na rzecz rozwoju ich stosunków gospodarczych z zagranicą (§ 5 lit. "a"), a szczególnie kształtowanie i upowszechnianie zasad etyki zawodowej w działalności gospodarcze w kontekście ekorozwoju (§ 5 lit. "c"), promowanie polskich rozwiązań proekologicznych na terenie kraju i za granicą (§ 5 lit. "d"). Zauważyć przy tym należy, że działania tego typu znajdują swój wyraz także w zadaniach Izby, służących osiągnięciu celów statutowych, do których należy między innymi przyczynianie się do tworzenia warunków rozwoju życia gospodarczego przez propagowanie oraz wspieranie inicjatyw gospodarczych członków w zakresie ekorozwoju (§ 6 ust. 1 lit. "b" Statutu Izby). Nie sposób także nie dostrzec, że sama nazwa Izby [...] wskazuje, że jej działalność związana jest z ochroną środowiska.

Nie może bowiem budzić wątpliwości, że zagadnienia związane z ekologią i ekorozwojem stanowią elementy ochrony środowiska umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej, o której mowa w art. 3 pkt 13 ustawy Prawo ochrony środowiska. Mieszczą się zatem w pojęciu ochrony środowiska zawartym w tym przepisie. Oczywistym jest także, że cel statutowy ochrony środowiska nie musi być wyłącznym celem działalności organizacji społecznej, kwalifikującym ją do organizacji ekologicznej, o której mowa w art. 3 pkt 16 powołanej ustawy. Stąd też, nie można z grona tych organizacji w sposób przesądzający wykluczyć Izby z tego powodu, że została utworzona i działa zgodnie z ustawą z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych i jest organizacją samorządu gospodarczego (§ 1 ust. 1 i § 2 Statutu Izby). Jak słusznie bowiem zauważono w skardze kasacyjnej, co prawda z art. 2 ustawy o izbach gospodarczych wynika, że celem izby gospodarczej jest przede wszystkim reprezentowanie interesów gospodarczych przedsiębiorców, to jednak nie oznacza to, że w interesie gospodarczym przedsiębiorców nie będzie leżała, tak jak w niniejszej sprawie, ochrona środowiska. Ponadto, zgodnie z art. art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, to poszczególne izby samodzielnie określają w statucie swoje zadania i cele mieszczące się między innymi w granicach właściwości określonej w art. 2 tej ustawy.

W świetle powyższych argumentów, w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy, za usprawiedliwiony należało uznać zarzut zbyt wąskiej interpretacji przez Sąd I instancji prawa materialnego, to jest: art. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o izbach gospodarczych, art. 3 pkt 13 i pkt 16, art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 153 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Zatem wobec niedostrzeżenia przez Sąd I instancji naruszenia przepisów postępowania przez organ odwoławczy, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zasadne jest skorzystanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z uprawnień przewidzianych w art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i rozpoznanie skargi. Z podanych powyżej przyczyn uznać należy, że organ odwoławczy rozpoznając odwołanie przez okres nieomal 2 lat dopuścił się w kontrolowanej sprawie naruszenia prawa materialnego, to jest: art. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o izbach gospodarczych, art. 3 pkt 13 i pkt 16, art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 153 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Stwierdzone uchybienie miało zaś wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do bezwzględnego przyjęcia przez organ odwoławczy, że Izba nie jest organizacją ekologiczną, w związku z czym nie ma przymiotu podmiotu działającego na prawach strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do odzysku odpadów niebezpiecznych, co spowodowało nieuprawnione wydanie rozstrzygnięcia procesowego o umorzeniu postępowania odwoławczego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien zatem uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonego aktu podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 tej ustawy.