Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 267/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2008-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 137 § 1 pkt. 2, art. 136 ust. 3, art. 216
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 8
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. K., D. B. i M. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących M. K., D. B. i M. N. solidarnie kwotę 455 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 267/08

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [....]r. nr [....] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania K.K., M.N. i D.B. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w R. przy ul. D. 2 oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 1291 o pow. 35 a 57 m2 Obr. R.- Ś, obj. Kw nr 17540 stanowiącej własność Skarbu Państwa i będącej w dzierżawie Uniwersytetu R. w R. postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

W uzasadnieniu organ stwierdził, że Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...]r. odmówił zwrotu nieruchomości położonej w R. przy ul. D. 2 oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 1291 o pow. 35 a 57 m2 Obr. R.- Ś., obj. Kw nr 17540 stanowiącej własność Skarbu Państwa i będącej w dzierżawie Uniwersytetu R. W motywach decyzji wskazał, że w.w. nieruchomość od 1979r. wykorzystywana była na cel użyteczności publicznej - szkolnictwa publicznego, a także że spełnione zostały przesłanki z art. 229a ustawy gospodarce nieruchomościami.

Odwołanie od tej decyzji wniosła M.K. reprezentowana przez pełnomocników adwokata A.G. i adwokata M.M. oraz M.N. i D.B. oboje zastąpieni przez pełnomocnika adwokata A.G. Odwołujący domagali się zmiany zaskarżonej decyzji i orzeczenie zwrotu nieruchomości. Zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie:

- prawa materialnego poprzez nie zastosowanie art. 8, art. 12 i art. 24 § 1 kpa, art. 26 §2 i § 3 kpa, art. 113 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, art. 34 i art. 44 kodeksu cywilnego, art. 8 ustawy o szkolnictwie wyższym,

- art. 229 w zw. z art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędna wykładnię i nie uznanie:

a) że istotna jest decyzja wywłaszczeniowa, w której winny być określone cele wywłaszczenia, a nie umowa cywilnoprawna w której przeniesiono prawo własności na rzecz Skarbu Państwa,

b) tylko zrealizowanie celu przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego innego niż w decyzji o wywłaszczeniu jest podstawą odmowy zwrotu nieruchomości.

Wskazali na błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Wojewoda postanowił utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. Podał, że podstawę materialno -prawną zwrotu nieruchomości jest art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Odnosi się to także do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r., Nr 10, poz. 64 ze zm.) - art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Przepis art. 229a w.w. ustawy ogranicza możliwość zastosowania art. 136 ust. 3 przewidując, że roszczenie o którym mowa w tym przepisie nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Konieczne jest aby zrealizowany na nieruchomości inny cel, również mógł stanowić podstawę do wywłaszczenia nieruchomości w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej.

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w którym ustalono, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość została nabyta w 1970r. na rzecz Skarbu Państwa w celu budowy Muzeum Ruchów Rewolucyjnych i na ten cel nie została wykorzystana. Od 1979r. do dnia dzisiejszego nieruchomość ta została wykorzystana na inny cel publiczny - szkołę publiczną. Wynika to z decyzji z dnia [...]r. organu I instancji , akty prawne oraz umowa dzierżawy zawarta w dniu [..] r. pomiędzy Skarbem Państwa a reprezentowanym przez Prezydenta Miasta R. a Uniwersytetem R. anektowana w dniu [...]r.

Wojewoda odpowiadając na wniosek odwołania dotyczący wyłączenia Prezydenta Miasta R. od załatwienie sprawy stwierdził, że jest on nietrafny. Wskazał, że nie zachodzą żadne przesłanki z art. 24 § 1 kpa a legitymację do załatwienia sprawy daje Prezydentowi art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem w sprawach o zwrot nieruchomości orzeka starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej w tym przypadku Prezydenta Miasta na prawach powiatu.

Organ odnosząc się do zarzutu odwołania, że nabywcą nieruchomości był inny podmiot niż określony w art. 113 ustawy o gospodarce nieruchomościami Wojewoda uznał go za nieuzasadniony. Podał, że nieruchomość przejęta aktami notarialnymi z dnia [...]r. Rep. [...] i z dnia [...] Rep.A. nr [...]została nabyta na rzecz Skarbu Państwa przez Dyrektora Muzeum Okręgowego w R. działającego w imieniu Skarbu Państwa na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...]r.

Odwołujący się podnieśli, że: "nie jest możliwe realizowanie innego celu na nieruchomości wywłaszczonej jak tylko przez Skarb Państwa. Każdy inny cel realizowany przez podmioty trzecie odrębne od Skarbu Państwa nie jest chroniony w trybie art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami". Wojewoda wyjaśnił, że żaden przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami regulujący kwestie wywłaszczeń i realizację celu na nieruchomości objętej przedmiotem wywłaszczenia nie nakazuje realizowanie tego celu przez Skarb Państwa. Skarb Państwa może realizować te zadania również przy pomocy osób trzecich na podstawie stosunków cywilnoprawnych, w których odrębny podmiot może być stroną. W rozpoznawanej sprawie cel ten jest realizowany przez instytucję państwową jaką jest Uniwersytet R.

Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami z uwagi na brak w tej sprawie decyzji wywłaszczeniowej został uznany za niezasadny. Podano, że za nieruchomości wywłaszczone uważa się również nieruchomości nabyte przez Skarb Państwa aktami notarialnymi w trybie art. 6 ustawy dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami).

Wojewoda wskazał, że na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany cel publiczny w rozumieniu art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, którym w tym przypadku jest państwowa szkoła wyższa. Cel ten czyli szkolnictwo publiczne mógł również stanowić podstawę do wywłaszczenia nieruchomości w świetle przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r, o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Wojewoda stwierdził, że w związku z powyższym spełnione zostały przesłanki z art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami niezbędne do wydania odmownej decyzji o zwrocie nieruchomości.

Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnieśli M.K. reprezentowana przez pełnomocników adwokata A.G. oraz adwokata M.M., M.N. i D.B. ci ostatni reprezentowani przez adwokata A.G. W skardze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia[...]. nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania a także o zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

I. Naruszenie prawa materialnego a to:,

1. Art. 113 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) poprzez jego niewłaściwą wykładnię,

2. Art. 229a w zw. z art. 229 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i nie uznanie, że:

- istotna jest decyzja wywłaszczeniowa, w której winny być określone cele wywłaszczenia, a nie umowa cywilnoprawna w której przeniesiono prawo własności na rzecz Skarbu Państwa,

- tylko zrealizowanie celu przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego innego niż w decyzji o wywłaszczeniu jest podstawą odmowy zwrotu nieruchomości.

3. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez jego nie zastosowanie oraz art. 6 cyt. ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

4. art. 34 kc, art. 441 kc, art. 8 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1990Y. Nr 65, poz. 385 ze zm.) poprzez ich nie zastosowanie.

II. Naruszenie prawa procesowego, a to:

1. Art. 140 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak rozpoznania przez organ odwoławczy podniesionych przez skarżących zarzutów naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 8 kpa i art. 12 kpa,

2. Art. 107 § 3 kpa poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji administracyjnej.

III. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w umowach cywilnoprawnych.

Z ostrożności procesowej zaskarżonej decyzji zarzucili ponadto, iż została wydana w oparciu o przepisy art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004r. Nr 141, poz. 1492) oraz art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, które to przepisy są niezgodne z art. 2, art. 21 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U z 1997r. Nr 78, poz. 483).

Dodatkowo wnieśli o to by Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zwrócił się na podstawie art. 193 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami z art. 2 , art. 21 i art. 64 Konstytucji, gdyż od odpowiedzi na to pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Zdaniem skarżących w przypadku potwierdzenia iż wskazane przepisy są niezgodne z Konstytucją zaskarżoną decyzję należy uznać za wydaną bez podstawy prawnej - art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że mając na uwadze szczególny charakter przepisów dotyczących wywłaszczeń oraz zwrotów wywłaszczonych nieruchomości za niedopuszczalną musi zostać uznana wykładnia przepisów dokonana przez organ administracji. Stanowisko organów orzekających w sprawie iż przepisy dopuszczają wywłaszczenie na rzecz podmiotów innych niż wskazane w art. 113 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest błędne. Wywłaszczenie może nastąpić jedynie na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego i w ustawie nie ma od tego wyjątków. Na wywłaszczonej nieruchomości nigdy nie został zrealizowany cel dla którego wywłaszczenie miało miejsce, a kolejne podmioty w których rękach znajdowała się nieruchomość nigdy nie były Skarbem Państwa ani tez jednostką samorządu terytorialnego. Wszystkie te podmioty posiadały osobowość prawną i samodzielnie odpowiadały za swoje zobowiązania a Skarb Państwa nie ponosił żadnej odpowiedzialności za ich działania.

Organy administracji nie zastosowały w sprawie art. 34 kc i art. 441 kc oraz art. 8 ustawy z dnia 12.09.1990r. o szkolnictwie wyższym. Uniwersytet Rzeszowski jest samodzielnym podmiotem prawnym a zatem nie jest możliwe realizowanie innego celu na nieruchomości przez ten podmiot. Posiada on nieruchomość na zasadzie umowy dzierżawy a więc umowy, która ulega rozwiązaniu z upływem trzech miesięcy licząc od daty ostatecznej decyzji orzekającej zwrot nieruchomości.

Skarżący wskazali, że art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami ma obok art. 113 decydujące znaczenie dla sprawy. Zgodnie z art. 229a roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje jeżeli na nieruchomości został zrealizowany cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu przy czym zrealizowany na nieruchomości inny cel musiał stanowić podstawę do wywłaszczenia nieruchomości w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej. Natomiast organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji lakonicznie stwierdził, że pomimo tego, iż nieruchomość nie została wykorzystana na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej to brak jest podstaw do jej zwrotu bowiem cel publiczny został zrealizowany i jest do dnia dzisiejszego realizowany poprzez urządzenie w nieruchomości szkoły publicznej. Zdaniem skarżących skoro wywłaszczenie zgodnie z art. 113 ustawy może być dokonane jedynie na rzecz Skarbu Państwa to oczywistym jest, że i cel wywłaszczenia musi być realizowany przez podmiot na rzecz którego dokonano wywłaszczenia. Każdy inny cel realizowany przez podmiot trzeci inny niż Skarb Państwa nie jest chroniony w trybie art. 229a w.w. ustawy. Takie posiadanie nieruchomości przez podmiot trzeci w tym i realizujący cele publiczne jest stosunkiem obligacyjnym a więc mającym ustąpić pierwszeństwa w stosunku do roszczeń zgłaszanych przez byłych właścicieli.

Podkreślili, że w ustawie z dnia 12 marca 1958r. o zasadach o trybie wywłaszczania nieruchomości w art. 2 ust. 1 stwierdzono, że wywłaszczenie może nastąpić jedynie na rzecz Państwa. Nigdy zatem nie było możliwym dokonanie wywłaszczenia na rzecz innego podmiotu niż Skarb Państwa. Szkoły zwłaszcza publiczne będą realizowały cele o charakterze publicznym, ale na gruncie obowiązujących przepisów brak jest regulacji dających podstawę dla przyjęcia że takie podmioty mają być beneficjentami decyzji wywłaszczeniowych. Organ II instancji stwierdził, że żaden przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami nie nakazuje realizację celu publicznego przez Skarb Państwa to pozostaje jedynie wskazać, że żaden przepis ustawy nie dopuszcza by cel ten był realizowany przez inne podmioty niż Skarb Państwa. Podkreślili, że ustawa wyraźnie reguluje iż wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Skarżący wskazali, że art. 140 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa nakazuje aby w uzasadnieniu decyzji organ ustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu. W decyzji drugo-instancyjnej brak jest rozpoznania odwołania strony w zakresie naruszenia art. 8 kpa i art. 12 kpa. Zaznaczyli, że wyraźnie w odwołaniu wskazali, iż zarzucają organowi pierwszej instancji nadmiernie długotrwałe i subiektywne prowadzenie sprawy. Ich zarzuty organ drugiej instancji pozostawił bez rozpoznania. Organ II instancji naruszył też art. 107 § 3 kpa w ten sposób, że nie uzasadnił w sposób wyczerpujący decyzji.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004r. Nr 141, poz. 1492 ) oraz art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543) z art. 2, art. 21, art. 64 Konstytucji podnieśli, że powołany przepis narusza prawa obywateli w tym prawo do własności a ponadto powoduje, że prawo działa wstecz.

Wskazali, że ich zdaniem art. 229a w.w ustawy ze swej natury jest restrykcyjny i ograniczający prawo do własności skarżących. Został on wprowadzony ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2004r. Nr 141, poz. 1492). Art. tej ustawy stanowi, że art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się do spraw wszczętych i nie zakończonych do dnia wejścia w życie ustawy. W ten sposób zostało naruszone podstawowe prawo obywatela gwarantowane konstytucją poszanowania przez państwo prawa obywateli do własności i zaufania do demokratycznego państwa prawa. Podali, że Prezes NSA oraz Rzecznik Praw Obywatelskich złożyli do Trybunału Konstytucyjnego RP wnioski o stwierdzenie niezgodności art. 229a ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami dodanego przez art. 1 pkt 143 ustawy z dnia 28.11.2003r, o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji oraz o stwierdzenie niezgodności art. 15 ustawy z dnia 28.11.2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji. Sprawy te są zarejestrowane w Trybunale pod sygn. akt K 6/05 i K 10/05.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o, jej oddalenie. Wskazał, że skarga została wniesiona w ustawowym terminie. Zaś przedstawione w punkcie I skargi zarzuty nie zawierają nowych okoliczności sprawy i stanowią w większości powtórzenie zarzutów zawartych w odwołaniu stron, do których organ ustosunkował się w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w punkcie II skargi Wojewoda stwierdził, że wnoszący odwołanie nie podali powodów na naruszenie art. 8 i 12 kpa. Jego zdaniem nie rozpoznanie przez organ odwoławczy podniesionych przez skarżących zarzutów odwołania dotyczących przewlekłości postępowania przed organem I instancji nie miało wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji. Wskazany w pkt. II zarzut odnoszący się do braku wyczerpującego uzasadnienia decyzji administracyjnej nie znajduje potwierdzenia w treści decyzji Wojewody ponieważ wszystkie zarzuty merytoryczne zostały przez organ rozpatrzone i w uzasadnieniu opisane.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w pkt. II skargi, a zarzucających błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w umowach cywilnoprawnych Wojewoda wskazał, że organ I instancji prawidłowo ustalił faktyczny sposób zagospodarowania działki nr 1291 i wykazał, że wykorzystywana była od 1979r. na cel użyteczności publicznej to jest szkolnictwa wyższego.

Postanowieniem z dnia 29 listopada 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zawiesił postępowanie sądowo administracyjne w sprawie sygn. akt IISA/Rz 467/05 ze skargi M.K., M.N. i D.B. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. nr [....] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Rzecznik Praw Obywatelskich złożyli do Trybunału Konstytucyjnego wnioski o stwierdzenie niezgodności art. 229a ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) z art. 21 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP oraz o stwierdzenie niezgodności art. 15 ustawy z dnia 28.11.2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 i 21 ust. 2 Konstytucji RP.

Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami Sąd postanowił zawiesić postępowanie.

Postanowieniem z dnia 17.04.2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjnej, gdyż ustała przyczyna zawieszenia.

Uczestnicy postępowania – Uniwersytet i Skarb Państwa – Prezydent Miasta R, wnieśli o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

I. Na wstępie należy nawiązać do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm./, z którego wynika, że wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt administracyjny pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z powołanej zasady ustrojowej jednocześnie wynika, iż przy tej kontroli Sąd z reguły bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Zakres kontroli sądowej określa art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, zwanej dalej skrótem p.p.s.a.

Według tego przepisu, sąd rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli ma obowiązek brać pod uwagę naruszenie prawa, których nie wskazano w skardze.

Stan faktyczny sprawy sąd ustala na podstawie akt administracyjnych i sądowych /art. 133 § 1 p.p.s.a./.

II. Stan faktyczny sprawy jest następujący:

Przedmiotem postępowania administracyjnego była sprawa dotycząca zwrotu na rzecz skarżących działki zabudowanej nr 1291 o pow. 3557 m2, położonej w R. w obrębie 207 i objętej księgą wieczystą Kw 17540. Wcześniej działka ta była oznaczona numerem 65 i była położona w obrębie 76 i objęta wykazem hipotecznym 3 dawnej księgi gruntowej dla miasta R.

Współwłaścicielami działki nr 65 byli: M., T.N. w 1/2 części oraz J. H.Ś. w 2/60 części i M.N. w 28/60 części.

Postanowieniem z dnia [....]r., Nr[....]– Prezydium Miejskiej Rady Narodowej – Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w R., wyraził zgodę na propozycję lokalizacyjną Muzeum Okręgowego w R. w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej Muzeum Ruchów Rewolucyjnych na terenie położonym w R. przy ul. D. 2, czyli w Pałacu ongiś L., położonym na działce nr 65.

Wskazane postanowienie utraciło ważność, bo Muzeum Okręgowe w R.nie złożyło wniosku o wydanie decyzji o lokalizacji szczegółowej dla przedsięwzięcia utworzenia Muzeum Ruchów Rewolucyjnych /adaptacja i remont pałacyku/.

Po wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wywłaszczenia działki nr 65, współwłaściciele tej działki w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz. U. z 1961 r., nr 18, poz. 94, ze zm./ zawarli ze Skarbem Państwa n/w umowy sprzedaży:

1) umowę sprzedaży, sporządzoną w formie aktu notarialnego w dniu [....]r., Rep. A nr [....] PBN R. z której wynika, że Ja., H.Ś. i M.N. sprzedali Skarbowi Państwa swoje udziały we współwłasności rzeczonej działki /2/60 i 28/60/;

2) umowę sprzedaży z dnia [....]r., Rep. Nr [....], sporządzoną w PBN w R. z której wynika, że M., T.N. sprzedał Skarbowi Państwa swój udział /1/2/ we współwłasności działki nr 65.

Skarb Państwa przy tych czynnościach reprezentował F.B. /Dyrektor Muzeum Okręgowego w R./, który działał na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R.

Działka nr 65 w 1982 r. została przemianowana na działkę nr 1291, obręb 207 R.– Ś. z zachowaniem dotychczasowej powierzchni /3557 m2/.

Z informacji Muzeum Okręgowego w R. zawartej w piśmie z dnia [....]r. wynika, że wskazane Muzeum w latach 1971-1978 wykonało m. innymi następujące prace:

- inwentaryzację pałacu L. oraz przeprowadzono badania konserwatorskie w celu sprawdzenia istnienia polichromii,

- Polski Związek Inżynierów i Techników Budowlanych opracował orzeczenie techniczne dotyczące zawilgocenia i zagrzybienia budynku,

- został opracowany i zatwierdzony projekt remontu i adaptacji pałacu L. oraz wykonano kosztorys budowlany do projektu,

- został opracowany projekt i kosztorys zagospodarowania terenu oraz szczegółowy projekt zagospodarowania budynku na cele wystawowe przyszłego Muzeum Ruchów Rewolucyjnych,

- przeprowadzono remont ogrodzenia oraz wykonano kwiatony z kamienia, które osadzono przy ogrodzeniu,

- powołano do życia Dział Historii Ruchów Rewolucyjnych /1975-76/,

- został opracowany projekt techniczny podłoża gruntowego pod mur oporowy skarpy oraz projekt zieleni skarpy przy pałacyku i projekt inwentaryzacji architektoniczno-konserwatorskiej zewnętrznych piwnic pałacyku L.,

- w 1973 r. przekazano plac budowy w zarząd Pracowni Konserwacji Zabytków Oddziałowi w L. – Pracowni w J..

Były to prace przygotowawcze do wykonania adaptacji i remontu budynku na cele przyszłego Muzeum Ruchów Rewolucyjnych.

Adaptacji budynku jednakże nie wykonano i nie doszło do urządzenia w pałacyku planowanego Muzeum Ruchów Rewolucyjnych.

Decyzją z dnia [....]r. Nr [....]Prezydent Miasta R. działkę nr 65 oddał w użytkowanie Zespołowi Szkół Muzycznych w R. i nadmienił, że zgodnie z decyzją z dnia [....]r., Nr [....].Pałac Letni L. przeznaczony został do adaptacji na Filię Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w K.

Następnie wskazane użytkowanie zostało przekształcone w prawo zarządu.

Kierownik Urzędu Rejonowego w R. decyzją z dnia [....]r. Nr [....] orzekł o wygaśnięciu prawa zarządu działki nr 1291 /poprzednio nr 65/, przysługującego do tego czasu Zespołowi Szkół Muzycznych w R.

W dniu 2.03.1994 roku Skarb Państwa reprezentowany przez Kierownika Urzędu Rejonowego w R. zawarł z Wyższą Szkołą Pedagogiczną w R. umowę użyczenia, na podstawie której posiadaczem zależnym działki nr 1291 o pow. 3557 m2 i jej części składowych została w/w Szkoła.

Następnie umową sprzedaży z dnia 7.10.1996 r., sporządzoną w formie aktu notarialnego /Rep. A nr [....] Kancelaria Notarialna R.M./, Skarb Państwa reprezentowany przez Kierownika Urzędu Rejonowego w R. sprzedał Wyższej Szkole Pedagogicznej w R. działkę nr 1291 o pow. 3557 m2 z częściami składowymi wymienionymi w umowie za cenę obniżoną do kwoty 1000 zł /jeden tysiąc/.

W sprawie z powództwa C. N. przeciwko Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta R., Skarbowi Państwa – Wojewodzie i Wyższej Szkole Pedagogicznej w R. o stwierdzenie nieważności umowy, Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z dnia 8.11.2000 r., sygn. akt I c 1191/99 – stwierdził nieważność umowy sprzedaży nieruchomości położonej w R – Ś obręb 207, stanowiącej działkę nr 1291 o pow. 35 arów 57 m2 zabudowanej budynkiem murowanym, czterokondygnacyjnym, dla której w Sądzie Rejonowy w R., Wydział VII Ksiąg Wieczystych prowadzona jest Księga Wieczysta Kw 17540 zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 7.10.1996 r. przed notariuszem R.M. za nr aktu Rep. A [...] pomiędzy Skarbem Państwa – Kierownikiem Urzędu Rejonowego w R, a pozwaną Wyższą Szkołą Pedagogiczną w R.

Sąd Apelacyjny w R wyrokiem z dnia 29.03.2001 r., sygn. akt I ACa 87/1 oddalił apelację pozwanej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w R. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 8.11.2000 r., sygn. akt I C 1191/99.

W dniu 31.08.2001 r. Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta R. i Uniwersytet R. zawarli umowę, na podstawie której działkę nr 1291 z jej częściami składowymi oddano w dzierżawę Uniwersytetowi R.

Działka nr 65 /obecnie 1291/ stanowiła współwłasność M. N. /1/2 część/, J., H.Ś. /2/60 części/ i M.N. /28/60 części/.

M.N. zmarł w dniu 11.04.1982 r., a spadek po nim nabyła w całości wdowa C.N. /postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 14.07.1982 r., sygn. akt I Ns 326/82 /T. I, k. 13 akt Urzędu Wojewódzkiego /. Wymieniona reprezentowana przez adw. A. G. złożyła wniosek o zwrot działki nr 1291, który wpłynął do kancelarii Wojewody w dniu 18.11.1998 r.

Wskazany wniosek Wojewoda na podstawie art. 137 pkt 37 ustawy z dnia 24.07.1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa /Dz. U. Nr 106, poz. 668/ pismem z dnia 11.01.1999 r. przekazał do właściwości Prezydenta Miasta.

Na wezwanie Prezydenta Miasta, brak formalny wniosku /brak podpisu pełnomocnika lub wnioskodawczyni/ został uzupełniony, bowiem pełnomocnik wnioskodawczyni przesłał do organu wniosek przez niego podpisany /T. I, k. 29-33 akt adm. organu I instancji/.

J., H.Ś. zmarła w dniu 31.10.1995 r. i spadek po niej nabyły po połowie jej dzieci, tj. M., T.N. i D.B. /postanowienie Sądu Rejonowego dla k. – Śródmieścia z dnia 7.07.2000 r., sygn. akt I Ns 1130/00/S/ /T. I, k. 82 akt adm. I instancji/.

Ce.N. zmarła w dniu 5.09.2004 r., zaś spadek po niej nabyła w całości córka M.K./postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 4.11.2004 r., sygn. akt I Ns 2331/04/ /T. IV, k. 45 akt adm. organu I instancji/.

Skutkiem przytoczonych zdarzeń stronami postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu działki nr 1291 są:

1) M.K./spadkobierczyni C.N./,

2) D.B. /spadkobierczyni J.Ś./,

3) M., T.N. /były współwłaściciel 28/60 i spadkobierca J.Ś./.

Przed wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [....].r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [....]r., Nr [...]orzekającej o odmowie zwrotu działki nr 1291 były wydane następujące rozstrzygnięcia:

1) decyzją z dnia [...] r., Nr[...], Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., Nr[...]– odmawiającej zwrotu C.N. działki nr 1291.

Przyczyną odmowy była sprzedaż przedmiotowej działki Wyższej Szkole Pedagogicznej /art. 229 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami – Dz. U. nr 115, poz. 741, z późn. zm./.

Na skutek skargi C.N., Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7.11.2001 r., sygn. akt SA/Rz 2145/01 uchylił w/w decyzje organów obu instancji. Sąd stwierdził, że organy błędnie zastosowały art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem nie wzięły pod uwagę faktu, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego umowa sprzedaży działki została unieważniona, a takie orzeczenie wywiera skutek ex tunc. Sąd również zauważył, że nie wszyscy dawni współwłaściciele działki lub ich spadkobiercy złożyli wniosek o jej zwrot, albo przynajmniej nie złożyli oświadczeń, że wyrażają zgodę na dochodzenie przedmiotowego roszczenia przez C.n.,

2) decyzją z dnia [...]r., Nr[...], Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r., Nr[...]– odmawiającą zwrotu działki nr 1291, bo nie zostały spełnione przesłanki z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na skutek skargi C.N., M.N. i D.B., Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 18.06.2003 r., sygn. akt SA/Rz 239/03 uchylił w/w decyzje organu I i II instancji.

Sąd stwierdził, że przesłanka zbędności nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie została dokładnie wyjaśniona.

3) decyzją z dnia [....]r., Nr [....] Prezydent Miasta orzekł o zwrocie działki nr 1291 na rzecz C.N., M., T.N. i D.B. i jednocześnie określił w niej wysokość zwaloryzowanego odszkodowania.

Na skutek odwołania Uniwersytetu i wnioskodawców Wojewoda decyzją z dnia [...]r., Nr [...] uchylił wskazaną wyżej decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji m. innymi podał, że zarzuty podniesione w odwołaniu Uniwersytetu nie są zasadne, bo zaistniały przesłanki zbędności nieruchomości /art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami/, gdyż w budynku usytuowanym na działce nr 1291 Muzeum Ruchów Rewolucyjnych nigdy nie powstało, nie była również wydana decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji, lecz tylko postanowienie "o wyrażeniu zgody na propozycję lokalizacyjną inwestora z dnia 26.09.1969 r. ...", która zresztą w datach zawierania aktów notarialnych /z 1970 r./ nie wywoływała już żadnych skutków prawnych. Uwzględniono natomiast odwołanie wnioskodawców i stwierdzono, że znajdujący się w aktach sprawy operat szacunkowy zawiera istotne wady w zakresie prawidłowości waloryzacji odszkodowania /ceny za sprzedaną działkę/ i nieprawidłowości co do sposobu liczenia wartości odtworzeniowej składników nieruchomości.

Z protokołu oględzin nieruchomości z dnia 11.02.2002 r. /T. 1, k. 111-113 akt. adm. I instancji/ wynika, że w budynku /dawny Pałac Letni L/ mieści się Wydział Muzyki – Instytut Muzyki Uniwersytetu R. Działka nr 1291 jest ogrodzona. Wejście na działkę umiejscowione jest od strony ul. D, zaś brama wjazdowa od strony ul. K.

Wokół budynku urządzony jest dziedziniec częściowo wyłożony płytkami, a częściowo zagospodarowany zielenią.

W budynku znajduje się 14 pomieszczeń funkcjonujących jako sale dydaktyczne, a jedna z nich wykorzystywana jest jako aula, w której odbywają się koncerty. Ponadto w budynku tym znajdują się pomieszczenia przeznaczone na cele biurowo-administracyjne, bibliotekę muzyczną, dwa pokoje gościnne dla kadry naukowej.

III. Odmowę zwrotu skarżącym działki nr 1291 orzekające organy uzasadniały treścią art. 229a w zw. z art. 229 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603, ze zm./, dalej w skrócie u.g.n. Z przepisów tych wynika, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. W tym miejscu należy nawiązać do art. 216 u.g.n., który stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III /art. 136-142/ powołanej ustawy stosuje się odpowiednio m. innymi do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm./. Zdaniem organów, to aczkolwiek Muzeum Ruchów Rewolucyjnych nie powstało, to jednakże zrealizowano inny cel publiczny, bowiem od 1979 roku w budynku położonym na działce nr 1291 funkcjonuje szkoła publiczna.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3.04.2008 r., sygn. akt K 6/05 /ogłoszony w dniu 9.04.2008 r., w Dz. U. Nr 59, poz. 369/ w punkcie 3 i 4 sentencji wyroku orzekł, że art. 229a – u.g.n. jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 i art. 7 Konstytucji RP, zaś art. 15 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o zmianie u.g.n. jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP.

Trzeba dodać, że art. 229a został wprowadzony do u.g.n. przez art. 1 pkt 143 przywołanej już ustawy z dnia 28.11.2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492/.

Art. 15 tej ustawy /przepis międzyczasowy/ stanowił, że wprowadzony do u.g.n. przepis art. 229a stosuje się również do spraw wszczętych i nie zakończonych do dnia wejścia w życie noweli z dnia 28.11.2003 r.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że instytucja wywłaszczenia ma charakter wyjątkowy i szczególny, zatem wywłaszczenie powinno być stosowane tylko w sytuacjach koniecznych.

Zasadę zwrotu nieruchomości należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszcza wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" – tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy.

Zdaniem Trybunału "Art. 229a u.g.n. tworzy sytuację, w której traci na znaczeniu wyjątkowy charakter wywłaszczenia – w szczególności przesłanka niemożności realizacji danego celu publicznego za pomocą innych środków prawnych. W wypadku zmiany celu publicznego zrealizowanego na wywłaszczonej nieruchomości nie będzie prowadzone sformalizowane postępowanie wywłaszczeniowe, którego celem byłoby wykazanie zaistnienia m. in. tej przesłanki".

Co się tyczy art. 15 ustawy z dnia 28.11.2003 r., o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw – Trybunał objaśnił, że skoro sama norma określona w art. 229a została uznana za niekonstytucyjną, to tym bardziej regulacja nakazująca jej zastosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych będzie podlegała derogacji ze względu na jej niekonstytucyjność. Utrzymanie bowiem w obrocie prawnym normy nakazującej stosowanie normy niekonstytucyjne od określonego /temporalnie/ rodzaju postępowań naruszałoby – i to w sposób rażący – określoną w Konstytucji zasadę demokratycznego państwa prawnego, poprzez naruszenie istoty konstytucyjnej ochrony prawa własności i konstytucyjnych zasad dopuszczalnego wywłaszczenia.

Wskazane przepisy /m. innymi art. 229a – u.g.n./ utraciły moc prawną z dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, czyli w dniu 9.04.2008 r. /art. 190 ust. 1-3 Konstytucji RP/.

Oznacza to, że art. 229a – u.g.n. w zw. z art. 15 noweli z dnia 28.11.2003 r. był przepisem obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji /25.03.2005 r./.

Stosownie do art. 8 ust. 2 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, sądy mogą bezpośrednio stosować przepisy Konstytucji, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.

Dla przykładu Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 23.10.2007 r., sygn. akt P 28/07 podkreślił, że sądy w przypadku stwierdzonej przez Trybunał niekonstytucyjności określonego przepisu, mogą dokonać subsumcji stanu faktycznego sprawy z przepisami prawa z wykorzystaniem art. 8 Konstytucji. Takie stanowisko aprobuje też literatura prawnicza /por. Wiesław Skrzydło – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, 5 wydanie – Oficyna Wolters Kluwer Polska sp. z o.o., W-wa 2007 r., str. 16-17/.

Za takim stanowiskiem przemawia również art. 194 ust. 4 Konstytucji RP, który m. innymi stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym takim przepisem jest art. 145 § 1 pkt 1 litera b – p.p.s.a.

Według tego przepisu, sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jedną z przesłanek wznowieniowych określonych w art. 145a § 1 k.p.a. – jest właśnie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją. Pośrednio za takim zapatrywaniem przemawia ratio legis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., dający możliwość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie, której rozstrzygnięcie będzie miało wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej.

W konsekwencji Sąd in merito doszedł do wniosku, że niezrealizowanie celu wywłaszczenia określonego w decyzji wywłaszczeniowej lub w umowie sprzedaży a jakiej mowa w art. 216 u.g.n. i przeznaczenie nieruchomości na całkiem inny cel publiczny, nie może stanowić podstawy do odmowy zwrotu nieruchomości, bo takie rozstrzygnięcie nie da się pogodzić z treścią art. 21 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 i art. 7 Konstytucji RP.

Należy też zasygnalizować, że organy obu instancji naruszyły art. 40 § 2 k.p.a., bowiem wydane decyzje doręczyły stronie /Uniwersytetowi R.,/, która to strona w postępowaniu administracyjnym ustanowiła pełnomocnika w osobie r. pr. K.W. /pełnomocnictwo ogólne z dnia 11.09.2002 r. – k. 93 akt adm. organu II instancji/.

Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a, b i c, art. 135, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia z dnia [....]r., Nr[....].

Sąd nie stosował art. 152 p.p.s.a., gdyż zaskarżona decyzja nie nadaje się do wykonania.

O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł po myśli art. 200, art. 202 § 2, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

W skład zasądzonych kosztów weszły n/w składniki:

a) 200,- zł wpis od skargi /art. 214 § 2 p.p.s.a./,

b) 240,- zł wynagrodzenie adwokata,

c) 15,- zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organy zastosują prawo materialne z wyłączeniem art. 136 ust. 6, art. 137 ust. 2, art. 229a – u.g.n., które utraciły moc prawną oraz zwrócą uwagę na treść art. 40 k.p.a.

Jak to już wyjaśniono, Sąd uwzględnił skargę z powodu niekonstytucyjności art. 229a u.g.n. Kwestia ta miała zasadnicze znaczenie w sprawie, bowiem na podstawie tego przepisu organy odmówiły zwrotu działki nr 1291 z jednoczesnym ustaleniem, że cel wywłaszczenia określony w umowach sprzedaży zawartych na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie został zrealizowany.

W takiej sytuacji pozostałe zarzuty podniesione w skardze i dotyczące naruszenia art. 113 u.g.n. oraz art. 140 w zw. z art. 107 § 3, art. 8 i 12 mają już znaczenie drugorzędne.

Odnosi się to także do zarzutu naruszenia art. 34, art. 44 kc i art. 8 ustawy z dnia 12.09.1990 r. o szkolnictwie wyższym.

Zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz. U. z 1961, nr 18, poz. 94, ze zm./, przez nie zastosowanie pierwszego i niewłaściwe zastosowanie drugiego jest niezrozumiały w tym sensie, że według pierwszego przepisu wywłaszczenie mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa i tak się stało w przedmiotowej sprawie, bo zbycie nieruchomości nastąpiło właśnie na rzecz Państwa /umowy sprzedaży z 1970 r./ i Skarb Państwa w dalszym ciągu jest właścicielem działki nr 1291 /dawny nr 65/.

Zbycie nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z 12.03.1958 r. w orzecznictwie jest traktowane jako wywłaszczenie, a po drugie ze względu na art. 216 u.g.n. ta kwestia nie ma pryncypialnego znaczenia w sprawie. Trzeba też dodać, że stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy z 12.03.1958 r. – o wywłaszczenie nieruchomości mogły się ubiegać również inne instytucje państwowe lub przedsiębiorstwa państwowe i realizować cel wywłaszczenia określony w decyzji wywłaszczeniowej, co nie kolidowało z treścią ust. 1, że wywłaszczenie następowało tylko na rzecz Państwa.