Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 734/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1725
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.
article: art. 9, art. 79a
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 135, art. 153, art. 145
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy WSA Brygida Myszyńska – Guziur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi U. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję oraz decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] r., nr [...]


UZASADNIENIE

U. M. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2020 r. (data wpływu do organu [...] stycznia 2021 r.), strona zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – S. M..

Decyzją z dnia [...] r., Wójt Gminy B. (dalej również jako "Wójt Gminy") odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ pierwszej instancji wskazał, że S. M. legitymuje się orzeczeniem lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 2019 r. o ustaleniu trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. W związku z tym, że inwalidztwo S. M. istnieje od 1978 r.,

w ocenie organu pierwszej instancji, w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust.5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej: "u.ś.r."), ze względu na moment powstania niepełnosprawności matki, która powstała po ukończeniu 25 roku życia. Organ pierwszej instancji ustalił, że mąż S. M. - J. M. legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji i nie może on sprawować opieki nad swoją niepełnosprawną małżonką.

Ponadto Wójt [...] wskazał, że w dniu [...] lutego 2021r. strona przedłożyła kserokopię decyzji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] stycznia 2021 r. o przyznaniu jej świadczenia przedemerytalnego od 20 sierpnia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia przez nią wieku 60 lat. W oświadczeniu z dnia [...] lutego 2021 r. strona poinformowała, iż pobrała w styczniu 2021 r. zaległe oraz bieżące świadczenie przedemerytalne. Oświadczyła również, że w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką zawiesi wypłatę świadczenia przedemerytalnego w ZUS.

Organ pierwszej instancji wskazał, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie z art. 17, w tym ust. 1b oraz ust. 5 pkt 1 lit. a).

Po rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 u.ś.r. oraz wskazał, że z ustaleń zawartych w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego wynika, że strona mieszka razem z matką S. M. oraz ojcem J. M.. J. M. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji. Strona sprawuje całodobową opiekę nad matką oraz nad ojcem. Decyzją

z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał stronie świadczenie przedemerytalne od dnia [...] sierpnia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia przez nią wieku 60 lat. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu pierwszej instancji co do możliwości zastosowania w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność powstania niepełnosprawności po okresach wymienionych w art. 17 ust.1b u.s.r. nie powinna skutkować pozbawieniem opiekuna osoby niepełnosprawnej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium zwróciło uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K [...], oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym oparcie decyzji odmawiającej przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust.1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP nie jest dopuszczalne.

W ocenie Kolegium przesłanką negatywną warunkującą odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowi pobieranie przez skarżącą świadczenia przedemerytalne z ZUS. Kolegium wyjaśniło, że jedną z okoliczności wykluczających możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia wskazuje przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli: osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Przepis ten stanowi zamknięty katalog i wymienia osoby nieuprawnione do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy dodał, że organy administracji nie mają żadnej podstawy prawnej by w zaistniałej sytuacji dokonać swoistego "wyrównania" pomiędzy kwotą przyznanego świadczenia przedemerytalnego a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, ani nie mogą pomijać okoliczności, że świadczenie przedemerytalne jest wnioskującemu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wypłacane, co powoduje wykluczenie z kręgu uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.

W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 9 i art. 79a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 roku, poz. 735 ze zm.) – dalej jako "k.p.a", poprzez brak ich zastosowania i w konsekwencji nie poinformowanie strony o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie świadczenia przedemerytalnego i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jego wypłaty;

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że samo prawo do świadczenia przedemerytalnego pozbawia stronę możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi wskazując na liczne orzeczenia sądów administracyjnych, skarżąca podniosła, że przyjęta przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. jest błędna. Wskazała, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd, iż istnieje potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17. ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej

i systemowej. W ocenie skarżącej prawidłowa prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powoduje konieczność umożliwienia osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub przedemerytalnego. Wskazała, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Strona podkreśliła, że o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie świadczenia przedemerytalnego i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jego wypłaty, organ winien ją poinformować, co wynika z art. 9 i art. 79a k.p.a. Taka informacja powinna zostać udzielona skarżącej, gdy tylko postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykazało, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie świadczenia przedemerytalnego. SKO zaniechało poinformowania skarżącej o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia oraz o możliwości zawieszenia świadczenia przedemerytalnego, wstrzymania jego wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie. Nie wezwało strony także do złożenia brakujących dokumentów. To wszystko zaś skutkowało przedwczesną odmową przyznania wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 zm. zm.); dalej jako: "p.p.s.a."

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Przedmiotem skargi jest decyzja o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Wprawdzie Kolegium - w ramach procedury odwoławczej - nie podzieliło argumentacji organu I instancji, że przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego może być data powstania niepełnosprawności, jednak okoliczność, że skarżąca ma przyznane prawo do świadczenia przedemerytalnego, w ocenie organu odwoławczego, stanowi negatywną przesłankę określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., uzasadniającą odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia.

Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn.. akt K 38/13.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, prawo do świadczenia przedemerytalnego nie może jednak automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie można bowiem znaleźć argumentów, uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe, niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyroki NSA: z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 oraz z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, dostępne

w CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie była podkreślana potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, gdyż proces wykładni prawa nie może ograniczać się do dyrektyw językowych. Zauważa się przy tym, że zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet wtedy, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (zob. uchwała NSA składu 7 sędziów z 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09; wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19 i z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20).

W orzecznictwie wskazuje się również, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powinna uwzględniać także kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu

w systemie prawa, który przesądza o konieczności zastosowania reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej. Należy zauważyć, że w dacie uchwalenia u.ś.r., wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa, niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, jakie ponosi w związku z rezygnacją

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa

w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było to, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Podkreśla się, że odczytanie znaczenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w obecnych realiach jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej oraz funkcjonalnej (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, CBOSA).

W przedmiotowej sprawie nie można również pominąć wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. (sygn. akt SK/17, Dz. U. z 2019 r. poz. 1257), który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 r. W wyroku tym Trybunał bowiem orzekł, że : (w pkt I) art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie

w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; (w pkt II): Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął zaś, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów - rencistów

z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Dalej Trybunał stwierdził, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązania pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna

z zasadą równości jest więc sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. Z tej przyczyny w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi się zatem, że brak jest argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał skarżącej od 20 sierpnia 2020 r. świadczenie przedemerytalne, które za miesiąc styczeń 2021 r. wyniosło 1034 zł. Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od [...] stycznia 2021 r., wynosi 1971 zł. W przedmiotowej sprawie skarżąca mieszka z rodzicami legitymującymi się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sprawuje całodobową opiekę nad niepełnosprawną matką, udzielając pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego. Taki stan rzeczy obiektywnie uniemożliwia skarżącej podjęcie regularnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Powyższe, w ocenie Sądu, w szczególności przemawia za odstąpieniem od rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Biorąc zatem pod uwagę przedstawione powyżej wywody uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego

i chce je otrzymać, a pobiera inne świadczenie, winna móc dokonać wyboru jednego

z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie świadczenie przedemerytalne. Źródłem takiego uprawnienia strony jest właśnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej (gdyż zawarta w art. 27 ust. 5 u.ś.r. regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną dotyczy tylko zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń rodzinnych). W przypadku świadczenia przedemerytalnego, wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie świadczenia emerytalnego na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1725 ze zm.), zgodnie z którym prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje na wniosek osoby pobierającej świadczenie przedemerytalne. Wstrzymanie wypłaty świadczenia przedemerytalnego następuje, poczynając od miesiąca przypadającego po miesiącu,

w którym złożono wniosek, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (art.4 ust.3 pkt 1 ustawy).

Orzecznictwo wskazuje przy tym, że to na organach orzekających w sprawach świadczeń rodzinnych spoczywa obowiązek poinformowania strony o możliwościach prawnych rozwiązania problemu zbiegu świadczeń, co wynika z ogólnej zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.). Ponadto, zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony

i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie świadczenia przedemerytalnego. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie żaden z organów nie udzielił skarżącej przedmiotowej informacji o możliwości usunięcia przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego poprzez złożenie wniosku o zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego do właściwego organu rentowego.

Powyższe rozważania wskazują, że zarówno decyzja organu odwoławczego, jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r. poprzez wadliwą wykładnię, bazującą wyłącznie na interpretacji językowej, z pominięciem wyników wykładni systemowej (w tym prokonstytucyjnej) i celowościowej.

W konsekwencji należało uchylić decyzje wydane przez organy obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a.

Rozstrzygając sprawę ponownie, organ na podstawie art. 153 p.p.s.a. zastosuje się do oceny prawnej, wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności obowiązkiem organu będzie przede wszystkim umożliwienie skarżącej dokonania wyboru jednego ze świadczeń (świadczenia przedemerytalnego lub świadczenia pielęgnacyjnego), stosownie do przedstawionych wyżej wskazań. Od wyboru skarżącej i podjęcia przez nią działań będzie zależało rozstrzygnięcie organu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej, bowiem ze względu na przedmiot sprawy skarżąca objęta była ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych.