Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 191/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Powołane przepisy: article: art. 4 ust.1 pkt.3, 13 ust. 1 i ust. 2 pkt. 2 i 4
journal: Dz.U. 2002 nr 147 poz 1229
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
article: art. 145 par, 1 pkt. 1 lit. a i c , 152, 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (spr.), Sędzia NSA Krystyna Sidor, Jerzy Drwal asesor WSA, Protokolant stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2004 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Komendanta Straży Pożarnej z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Komendanta Straży Pożarnej na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej kwotę 210 (dwieście dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...]stycznia 2003r. , po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej od decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...]listopada 2002r. nakazującej usunięcie zasłon i firanek z klatki schodowej stanowiącej drogę ewakuacyjną z mieszkań od Nr [...] do Nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. W. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach powyższego rozstrzygnięcia przytoczono następujące ustalenia i wnioski:

Czynności kontrolno-rozpoznawcze w zakresie ochrony przeciwpożarowej przeprowadzone w dniu 7 listopada 2002 r. przez upoważnionego funkcjonariusza Komendy Powiatowej PSP, ujawniły istnienie nieprawidłowości powodującej zagrożenie życia ludzi. Przedmiotowa nieprawidłowość dotyczyła warunków ewakuacji z części budynku mieszkalnego i polegała na zawieszeniu w klatce schodowej zasłon i firan (dł. 2,5 m).

W związku z tym, zgodnie z dyspozycją art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2002r. Nr 147, poz. 1230) Komendant Powiatowy PSP wydał [...] listopada 2002 r. decyzję administracyjną Nr [...] nakazującą usunięcie firan i zasłon z drogi ewakuacyjnej - klatki schodowej. W ww. decyzji Komendant Powiatowy Państwowej

Straży Pożarnej zastosował przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji - § 258 i § 259 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. Nr 15, poz. 140 z 1999 r., ze zmianami), które w przypadku stwierdzenia zagrożenia życia ludzi, stosownie do postanowień § 207 ust. 3 tego rozporządzenia, miały zastosowanie do budynków już istniejących. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W ocenie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej odwołanie od tej decyzji wniesione przez Spółdzielnię Mieszkaniową jest niezasadne.

Organ odwoławczy podniósł, że w świetle zapisu art. 4 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity Dz. U. Nr 147, poz. 1229 z 2002 r.) właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, zapewniając jego ochronę przeciwpożarową, obowiązany jest w szczególności zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji. Również zgodnie z wymogiem § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 listopada 1992 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 92, poz. 460; zm. Dz. U. Nr 102, poz. 507 z 1995 r.) w miejscach przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach, innych obiektach budowlanych i terenach należy zapewnić odpowiednie warunki ewakuacji. Realizację tego postanowienia określa § 9 cytowanego rozporządzenia, gdzie m. in. w ust. 1 pkt. 4 nałożono obowiązek zabezpieczenia dróg ewakuacyjnych przed zadymieniem.

Wymagania, jakie powinny spełniać elementy wykończenia wnętrz budynków określone zostały w dziale VI rozdziale 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. Nr 15, poz. 140 z 1999 r., ze zmianami). Zgodnie z postanowieniami § 259 tego rozporządzenia, zabronione jest stosowanie materiałów łatwozapalnych na drogach komunikacji ogólnej, służących celom ewakuacji. Ponieważ w toku czynności kontrolno-rozpoznawczych przedstawiciel Spółdzielni Mieszkaniowej nie przedstawił dowodów na to, iż zawieszone firany i zasłony zostały uodpornione środkiem ogniochronnym do stopnia co najmniej trudnozapalności bądź, iż wykonane zostały z materiałów trudnozapalnych, o niskiej dymotwórczości, to istnieje konieczność ich usunięcia, tym bardziej, że dla tej części budynku klatka schodowa stanowi jedyną drogę ewakuacji.

Stosownie do normy prawnej art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. Nr 106, poz. 1126 z 2000 r. ze zmianami) obiekt budowlany należy projektować, budować, użytkować i utrzymywać zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, obowiązującymi Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej, w sposób zapewniający m.in. bezpieczeństwo pożarowe. Pojęcie "bezpieczeństwo pożarowe" jest definiowane jako stan eliminujący zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, uzyskiwany przez funkcjonowanie systemu norm prawnych i technicznych, środków zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz zapewnienie odpowiednich warunków ewakuacji.

Priorytetem w działalności ratowniczo-gaśniczej jednostek ochrony przeciwpożarowej jest niesienie pomocy zagrożonemu zdrowiu i życiu ludzkiemu. Dla skutecznej realizacji tego zadania szczególnie istotne jest zapewnienie właściwych warunków ewakuacji.

Uwzględniając długoletnie doświadczenia straży pożarnej uznać należy, iż umieszczenie na drodze ewakuacyjnej materiałów łatwo zapalnych stanowi istotne zagrożenia dla życia i zdrowia osób. W przypadku pożaru materiały łatwo zapalne, usytuowane pionowo powodują jego gwałtowne rozprzestrzenianie się. Powstałe w wyniku procesu spalania toksyczne produkty rozkładu termicznego, wysoka temperatura oraz ograniczenie widoczności na drodze ewakuacyjnej uniemożliwią bezpieczne opuszczenie budynku.

Klatka schodowa jest miejscem ogólnodostępnym i jak wskazuje praktyka bywa często miejscem przebywania osób przypadkowych, istnieje zatem duże prawdopodobieństwo nieumyślnego bądź celowego wywołania pożaru. Jest to kolejny argument przemawiający za koniecznością wykonania nałożonego obowiązku.

Jako równoważne spełnienie obowiązku zawartego w przedmiotowej decyzji należy uznać uodpornienie ogniowe zastosowanych materiałów łatwo zapalnych do stopnia co najmniej trudnozapalności, przy spełnieniu warunku niskiej dymotwórczości.

Błędna jest także – zdaniem organu odwoławczego – interpretacja strony, iż firanki i zasłony nie są elementem wykończenia wnętrz. Dział VI rozdział 5 przywołanego rozporządzenia, określa wymagania dla wszystkich materiałów, w tym m.in. wykładzin podłogowych, osłon, przegród, stałych elementów wyposażenia oraz wystroju wnętrz, okładzin sufitów, okładzin i wykładzin ściennych oraz materiałów łatwo zapalnych na drogach komunikacji ogólnej służących ewakuacji. Tak więc wymagania zawarte w ww. rozdziale nie dotyczą jedynie elementów stale związanych z podłożem. Wobec powyższego działania Komendanta Powiatowego PSP w R. w przedmiotowej sprawie były właściwe.

Przywołane w odwołaniu rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690) - obowiązujące od 16 grudnia 2002 r. – w § 258 ust. 2 podobnie określa wymagania w odniesieniu do wykończenia wnętrz oraz stosowania materiałów i wyrobów budowlanych na drogach ewakuacyjnych, tj. zabrania stosować w tych miejscach materiałów łatwo zapalnych.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarga zarzuca naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690) obowiązującego od 16 grudnia 2002r. - przez błędną interpretację rozdz. V pt. Wymagania przeciwpożarowe dla elementów wykończenia wnętrz i wyposażenia stałego. Zdaniem skarżącej, obowiązujące w tej sprawie rozporządzenie Ministra Infrastruktury, a w szczególności § 258 ust.2 wyraźnie dotyczy zakazu stosowania materiałów i wyrobów budowlanych łatwo zapalnych na drogach komunikacji ogólnej, służących celom ewakuacji. Firanki i zasłony będące przedmiotem sporu, które zostały zawieszone przez lokatorów na klatce schodowej, nie mogą być kwalifikowane jako materiały budowlane czy wyroby budowlane. Nie należą też do wyposażenia stałego klatek schodowych.(jak np. lamperie, posadzki, czy tynki natryskowe). Stanowią one elementy wystroju wnętrza, podobnie jak ma to miejsce w lokalach mieszkalnych. Nie można ich zaliczyć do materiałów palnych składowanych (magazynowanych lub przechowywanych) na klatkach schodowych.

Firanki i zasłony z powodu ich zawieszenia w oknach nie utrudniają lokatorom korzystania z drogi ewakuacyjnej jaką jest klatka schodowa. Wiele elementów, które na co dzień znajdujemy na klatce nie posiada atestów, a mimo to nie rezygnujemy z nich ( np. słomianka pod drzwiami, drewniane skrzynki na kwiaty itp.). Przepisy cyt. wyżej rozporządzenia nie odnoszą się do takich rzeczy jak elementy wyposażenia i wystroju drogi ewakuacyjnej.

Problematyce drogi służącej celom komunikacji ogólnej poświęcony został tylko jeden zapis w § 258 ust. 2, pozostałe przepisy dotyczą podłóg, sufitów podwieszanych, pomieszczeń w których przebywa ponad 50 osób.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało zakończone przed dniem 1 stycznia 2004r. , wobec czego na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) podlegała ona rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 1 §§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1369) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Oceniając w tym aspekcie decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej Sąd stwierdza, że nie posiada ona dostatecznej podstawy prawnej.

Stosownie do treści powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity: Dz.U. z 2002r. nr 147, poz. 1229 ze zm.) właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, zapewniając jego ochronę przeciwpożarową, obowiązany jest m.in. zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie lub na terenie bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji.

Art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 4 tej ustawy upoważnia z kolei ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobów i warunków ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w szczególności m.in. poprzez uwzględnienie sposobu, w jaki właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów budowlanych lub terenów powinni spełniać swoje obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz uwzględnienie odpowiednich warunków ewakuacji oraz warunków w jakich użytkowany budynek istniejący uznaje się za zagrażający życiu ludzi.

Wydane na tej podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 listopada 1992r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków i innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 92, poz. 460 ze zm.) w § 7 stanowi, że w miejscach przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach, innych obiektach budowlanych i terenach należy zapewnić odpowiednie warunki ewakuacji.

Z kolei § 9 ust. 1 rozporządzenia określa, na czym polegają odpowiednie warunki ewakuacji (m.in. stosownie do pkt 4 chodzi w nich o zabezpieczenie dróg ewakuacyjnych przez zadymieniem), przy czym ust. 2 tego przepisu odsyła w kwestii regulacji tych warunków do przepisów techniczno-budowlanych.

Nakazanie przez właściwy organ Państwowej Straży Pożarnej usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących naruszenie przepisów przeciwpożarowych musi więc mieć uzasadnienie prawne wynikające - w aktualnym stanie prawnym obowiązującym także w dacie wydania zaskarżonej decyzji – z konkretnego przepisu rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690).

Przywołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepis § 258 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi, że na drogach komunikacji ogólnej, służących celom ewakuacji, stosowanie materiałów i wyrobów budowlanych łatwo zapalnych jest zabronione.

Klatka schodowa w budynku wielomieszkaniowym stanowi niewątpliwie drogę ewakuacyjną, jednakże skarga trafnie zarzuca, że firanki i zasłony nie są materiałami ani wyrobami budowlanymi. Z tego względu powyższy przepis nie ma w niniejszej sprawie zastosowania.

Wypada też zauważyć, że przepis § 258 ust. 1 cyt. rozporządzenia zabraniający stosowania w określonych strefach pożarowych do wykończenia wnętrz materiałów łatwo zapalnych, których produkty rozkładu termicznego są bardzo toksyczne lub intensywnie dymiące, nie wymienia strefy ZL IV, a do tej właśnie strefy zalicza się budynki mieszkalne (§ 209 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia). Także ta norma nie uzasadniała więc nakazania usunięcia firanek i zasłon z klatki schodowej, gdyby nawet uznać je za elementy wykończenia wnętrz.

Powyższe materiały należy – zdaniem Sądu – zakwalifikować jako elementy wystroju wnętrz.

W związku z tym rozważenia wymaga kwestia zastosowania § 264 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis ten wymaga, by palne elementy wystroju wnętrz budynku, przez które lub obok których są prowadzone przewody grzewcze, wentylacyjne, dymowe lub spalinowe, były zabezpieczone przed możliwością zapalenia lub zwęglenia.

W tym zakresie sprawa nie została jednak należycie wyjaśniona w szczególności co do usytuowania firanek i zasłon , co narusza wymogi określone w art. art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Zaskarżona decyzja narusza zatem wskazane wyżej przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego, co miało wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

'--

'-'o