Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1357/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 22 ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 10 poz 36
law: Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.
Teza: W sytuacji gdy w stosunku do żołnierza zawodowego wojskowa komisja lekarska stwierdziła brak związku pomiędzy wypadkiem skutkującym niezdolnością do pełnienia służby wojskowej a tą służbą, a następnie orzeczeniem sądu powszechnego orzekającego w zakresie kwestii o której mowa w art. 22 ust 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r., poz. 36 z późn. zm.), taki związek zostanie stwierdzony, to dopiero od daty uprawomocnienia się tego orzeczenia sądowego otwiera się możliwość złożenia przez żołnierza wniosku o przyznanie  świadczenia o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750, z późn. zm.). Orzeczenie sądu powszechnego wydane w powyższym zakresie należy traktować jako tożsame z orzeczeniem „wojskowej komisji lekarskiej”  w rozumieniu przepisu art. 96 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

TEZY

W sytuacji gdy w stosunku do żołnierza zawodowego wojskowa komisja lekarska stwierdziła brak związku pomiędzy wypadkiem skutkującym niezdolnością do pełnienia służby wojskowej a tą służbą, a następnie orzeczeniem sądu powszechnego orzekającego w zakresie kwestii o której mowa w art. 22 ust 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r., poz. 36 z późn. zm.), taki związek zostanie stwierdzony, to dopiero od daty uprawomocnienia się tego orzeczenia sądowego otwiera się możliwość złożenia przez żołnierza wniosku o przyznanie  świadczenia o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750, z późn. zm.). Orzeczenie sądu powszechnego wydane w powyższym zakresie należy traktować jako tożsame z orzeczeniem „wojskowej komisji lekarskiej”  w rozumieniu przepisu art. 96 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Aneta Zaborowska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 655/15 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...]; 2. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz R. K. kwotę 4800 (cztery tysiące osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 655/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 [aktualnie: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369], z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę R. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pieniężnego.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie sprawy.

Chor. w st. spocz. R. K. (dalej: skarżący; zainteresowany; strona) pełnił służbę wojskową w okresie od dnia [...] sierpnia 1992 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. Następnie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w związku z uprawomocnieniem się orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. utrzymującego w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. W konsekwencji Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w W. (dalej: Dyrektor WBE w W.; Dyrektor WBE; organ I instancji), wobec wniosku zainteresowanego z dnia [...] stycznia 2006 r., ustalił mu prawo do wojskowej renty inwalidzkiej.

W dniu [...] maja 2009 r. R. K. złożył do Dyrektora WBE w W. wniosek o wypłatę jednorazowo z góry świadczenia pieniężnego przysługującego za okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Dyrektor WBE, decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] odmówił zainteresowanemu prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. W podstawie prawnej organ I instancji powołał przepisy art. 96 ust. 1, 2, 9 w zw. z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750, z późn. zm.) – dalej również: wojskowa ustawa pragmatyczna; pragmatyka służbowa. Zainteresowany, w związku z wniesieniem odwołania od decyzji Dyrektora WBE, w dniu [...] czerwca 2009 r. skierował do Ministra Obrony Narodowej wniosek o "wyznaczenie prekluzji dowodowej oraz zawieszenie postępowania". Z uwagi na powyższe Minister Obrony Narodowej (dalej również: Minister; organ odwoławczy; organ II instancji) postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Dyrektora WBE w W. z dnia [...] maja 2009 r. ze względu na toczące się postępowanie sądowe, którego celem było ustalenie, czy inwalidztwo orzeczone względem zainteresowanego pozostaje w związku ze służbą wojskową.

Wobec wpływu do Ministerstwa Obrony Narodowej dokumentacji akt sprawy dotyczącej uprawnień inwalidzkich zainteresowanego, Minister postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. podjął zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.) – dalej: k.p.a., art. 95 pkt 1 wojskowej ustawy pragmatycznej (Dz.U. z 2014 r., poz. 1414, z późn. zm.) oraz art. 8 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 79, poz. 669, z późn. zm.) – dalej również: ustawa zmieniająca z dnia 24 kwietnia 2009 r., uchylił w całości decyzję Dyrektora WBE w W. z dnia [...] maja 2009 r. i odmówił R. K. prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że sprawa podlegała rozstrzygnięciu według przepisów art. 95 i art. 96 pragmatyki służbowej "w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 stycznia 2010 r.", co wynika z zestawienia daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia oraz przepisu art. 8 ustawy zmieniającej.

Minister stwierdził, że skarżący nie spełnił podstawowego warunku nabycia prawa do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, a zarazem nie spełnił również żadnego z kryteriów do otrzymania świadczenia przy posiadaniu krótszego niż piętnastoletni okresu służby wojskowej, wyszczególnionych w art. 96 ust. 2 tej ustawy.

Organ II instancji – omawiając przesłankę w postaci orzeczenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w razie gdy utrata tej zdolności została spowodowana wypadkiem pozostającym w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej albo chorobą powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby – podniósł, że w myśl art. 5 ust. 1 powołanej ustawy zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie będące decyzją administracyjną. Ponadto zwrócił uwagę na to, że zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. nr 15, poz. 80, z późn. zm.), orzekając o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w razie stwierdzenia choroby, wojskowa komisja lekarska orzeka również o związku lub braku związku tej choroby z zawodową służbą wojskową, co mogłoby być podstawą przyznania zainteresowanemu prawa do przedmiotowego świadczenia.

Organ odwoławczy wskazał na to, że orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. (dalej również; TWKL w L.) nr [...]z dnia [...] lipca 2005 r., utrzymanym następnie w mocy orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [w W.] (dalej również: RWKL w W.) nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r., zainteresowany nie został uznany za inwalidę jakiejkolwiek grupy w związku ze służbą wojskową. W tym zakresie organ odwoławczy stwierdził, że w uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...] lipca 2005 r. TWKL w L. (pkt 15) stwierdziła, iż "warunki służby wojskowej badanego nie spełniają kryteriów określonych w Zał. Nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 31 marca 2005 r. (Dz. U. Nr 62 poz. 567) i nie miały wpływu na powstanie, ujawnienie i rozwój schorzenia powodującego inwalidztwo". Zdaniem organu II instancji, przedmiotowe orzeczenie nadal znajduje się w obiegu prawnym.

Nadto organ odwoławczy stwierdził, że orzeczenia sądów, które zapadły w związku z zainicjowanymi przez zainteresowanego postępowaniami "dotyczącymi przyznania prawa do III grupy wojskowej renty inwalidzkiej oraz odszkodowań z tytułu schorzeń pozostających w związku ze służbą wojskową" nie zostały wydane w związku z przepisami art. 5 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej. W tym względzie Minister wyjaśnił, że prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w W. Wydział [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt III [...] dotyczył kwestii uprawnień rentowych określonych w decyzjach wojskowego organu emerytalnego, wydanych na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2013 r., poz. 666, z późn. zm.). Z kolei co do wyroku Sądu Rejonowego dla [...] w W. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2008 r. sygn. akt [...] i z dnia [...] marca 2013 r. sygn. akt [...] organ odwoławczy podniósł, że dotyczyły decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. wydanych na podstawie ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 83, poz. 760, z późn. zm.).

Minister, wskazując również na wynikający z art. 96 ust. 3 wojskowej ustawy pragmatycznej zakaz pobierania dwóch świadczeń pieniężnych (emerytalno-rentowego i świadczenia pieniężnego przysługującego na podstawie art. 95 pkt 1 pragmatyki służbowej) o podobnym charakterze za ten sam okres, podniósł, że na wniosek zainteresowanego z dnia [...] stycznia 2006 r. wojskowy organ emerytalny na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz [...] sierpnia 2006 r. wypłaca stronie wojskową rentę inwalidzką.

W dalszej kolejności organ II instancji, wskazując na datę zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] grudnia 2005 r., stwierdził, że wniosek o wypłatę przedmiotowego świadczenia pieniężnego zainteresowany złożył w dniu [...] maja 2009 r., wobec czego doszło do przedawnienia przedmiotowego roszczenia. Na uzasadnienie takiego wniosku Minister przywołał brzmienie uwcześnie obowiązującego art. 75 ust. 1 i 2 wojskowej ustawy pragmatycznej. Organ odwoławczy, przybliżając brzmienie art. 96 ust. 6 tej ustawy, obowiązujące w dniu złożenia wniosku świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, stwierdził, że w przypadku zainteresowanego dniem wymagalności roszczenia z tego tytułu była data [...] stycznia 2006 r. i od tej daty należałoby liczyć 3-letni termin przedawnienia. Zdaniem organu odwoławczego, skoro wniosek o wypłatę tej należności skarżący złożył w dniu [...] maja 2009 r., to roszczenie o otrzymanie świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 pragmatyki służbowej, uległo przedawnieniu z mocy art. 75 ust. 2 tej ustawy. Minister wyjaśnił zarazem, że żadne z czynności podjętych przez zainteresowanego pomiędzy datą zwolnienia ze służby i datą złożenia wniosku w dniu [...] maja 2009 r. nie miały charakteru czynności bezpośrednio związanych z dochodzeniem roszczenia.

W skardze na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2015 r. zainteresowany podniósł m.in., że dopiero z chwilą wydania w dniu [...] października 2014 r. przez Sąd Apelacyjny w W. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyroku w sprawie o sygn. akt [...], na mocy którego zmieniona została decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] stycznia 2006 r. i [...] sierpnia 2006 r. znak [...] w ten sposób, że skarżącemu przyznaje się rentę inwalidzką III grupy w związku ze służbą – co zostało dodatkowo doprecyzowane i sprostowane przez Sąd Apelacyjny w W. postanowieniami z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz [...] stycznia 2015 r. – otworzyła się dla skarżącego droga do wypłaty świadczenia, o którym mowa w art. 96 ust. 2 pkt 2 wojskowej pragmatyki służbowej. Skarżący argumentował, że to na mocy tego wyroku oraz opinii łącznej biegłych sądowych z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz w poszanowaniu do związania treścią art. 365 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.) – treść orzeczenia RWKL w W. nr [...]z dnia [...] listopada 2015 r. oraz orzeczenia TWKL w L. nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. w zakresie, w jakim odmówiły "zaliczenia skarżącego do inwalidów, których inwalidztwo pozostaje w związku z wypadkiem w służbie lub/i szczególnymi właściwościami i warunkami służby wojskowej, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze utraciła »ważność«, a tym samym argument organu opierający się na istnieniu tego orzeczenia – jako podstawy do odmowy wypłaty świadczenia finansowego należy uznać za całkowicie chybiony i niezrozumiały".

W motywach swojego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie; Sąd I instancji; Sąd) stwierdził, że organ prawidłowo ocenił, iż kwestia przyznawania skarżącemu uprawnień i wypłaty przedmiotowego świadczenia winna być rozpatrywana według przepisów art. 95 i art. 96 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. nr 141, poz. 892, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2009 r., co wynika z zestawienia daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia ([...] maja 2009 r.) oraz przepisu art. 8 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 79, poz. 669, z późn. zm.) wprowadzającej od dnia 1 stycznia 2010 r. zmianę przepisów w części dotyczącej m.in. art. 96 ust. 2.

Sąd I instancji, wskazując na charakter świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, stwierdził, że skarżący nie spełnił podstawowego warunku z art. 96 ust. 1 tej ustawy ani również żadnego z kryteriów do otrzymania świadczenia przy posiadaniu krótszego niż piętnastoletni okresu służby wojskowej, wyszczególnionych w przepisie art. 96 ust. 2 powołanej ustawy, m.in. we wskazanym w pkt. 2 przypadku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek orzeczenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w razie gdy utrata tej zdolności została spowodowana wypadkiem pozostającym w związku z pełnieniem służby lub chorobą powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby. Sąd zauważył, że przedmiotowe świadczenie przysługuje na warunkach określonych w art. 96 ust. 2 pkt 2 pragmatyki służbowej wyłącznie wówczas, gdy utrata zdolności do pełnienia służby wojskowej nastąpiła w wyniku wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby lub choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej.

W tym zakresie Sąd I instancji podniósł, że:

- skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony w stan spoczynku na podstawie rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. wydanym na podstawie art. 111 pkt 3, art. 115 ust. 2 i 3 oraz art. 122 ust. 2 wojskowej ustawy pragmatycznej (Dz.U. nr 179, poz. 1750) oraz § 19 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. nr 50, poz. 483);

- zwolnienie nastąpiło "wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej" z dniem uprawomocnienia się orzeczenia; w uzasadnieniu rozkazu personalnego powołano orzeczenie RWKL w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. utrzymujące w mocy orzeczenie TWKL w L. nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., stwierdzające u skarżącego trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej – kat. N i trwałą niezdolność do służby wojskowej – kat. E.

Sąd stwierdził, że:

- na podstawie wydanego w pierwszej instancji orzeczenia Komisji Lekarskiej skarżący został zaliczony do III grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, ponieważ – jak wskazano w pkt 15 orzeczenia – schorzenie powodujące trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej przy zachowanej zdolności do pracy, pozostaje bez związku ze służbą wojskową.;

- nadto w orzeczeniu wskazano, że "z opinii służbowej i lekarskiej wynika, że warunki służby wojskowej badanego nie spełniają kryteriów określonych w Zał. Nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 31 marca 2005 r. (Dz. U. Nr 62 poz. 567) i nie miały wpływu na powstanie, ujawnienie i rozwój schorzenia powodującego inwalidztwo".

Zdaniem Sądu I instancji, powyższe orzeczenia Komisji Lekarskiej obydwu instancji były wiążące dla organu zwalniającego żołnierza ze służby wojskowej – zarówno w zakresie podstawy zwolnienia skarżącego ze służby, jak i w zakresie przyznania należności związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, w tym m.in. prawa do świadczenia pieniężnego wskazanego w art. 95 pkt 1 pragmatyki służbowej. Sąd stwierdził, że orzeczenia te, stanowiące decyzje administracyjne w części dotyczącej określenia zdolności do służby wojskowej oraz zaliczenia skarżącego do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego w przewidzianym do tego trybie.

WSA w Warszawie, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt I OSK 1203/04 (dostępny w Internecie pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdził, że skarga do sądu administracyjnego służy od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmujących kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej, które w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby, tj. gdy orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę spraw – zdolność do służby wojskowej. Natomiast co od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich ustalających schorzenia danej osoby, określających ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego i w konsekwencji zakwalifikowanie do danej grupy inwalidztwa – Sąd stwierdził, że poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego.

WSA w Warszawie przyznał, że ustalenia zawarte w orzeczeniu TWKL w L. nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. w części dotyczącej braku związku schorzenia skarżącego oraz inwalidztwa ze służbą wojskową, zostały podważone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt [...], jednakże na skutek tego wyroku, na podstawie art. 22 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2013 r., poz. 666, z późn. zm.), zwiększeniu o 10% podstawy wymiaru podlegała renta inwalidzka przyznana skarżącemu decyzją Dyrektora WBE w W., co wynika z postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. sygn. akt [...].

W ocenie Sądu, jakkolwiek powołany wyżej wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] października 2014 r. miał wpływ na wysokość świadczenia rentowego przyznanego skarżącemu, to jednak nie mógł wywrzeć oczekiwanego przez skarżącego skutku w sferze należności przysługujących skarżącemu w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej, w tym co do prawa do świadczenia określonego w art. 95 pkt 1 wojskowej ustawy pragmatycznej.

Sąd podkreślił, że przedmiotowe świadczenie, przysługujące w istocie przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, jest bezpośrednio związane z faktem zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej; brak jest zatem podstaw prawnych, aby obecnie – po niemal 10-letnim okresie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej organ zawiesił wypłatę pobieranego przez stronę świadczenia rentowego na okres jednego roku, w celu wypłaty spornego świadczenia pieniężnego. Stanowiłoby to w przekonaniu Sądu istotne naruszenie przepisów art. 95 pkt 1 w związku z art. 96 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, gdyż celem przedmiotowego świadczenia pieniężnego jest złagodzenie negatywnych skutków socjalno-bytowych w okresie przejścia zwolnionego żołnierza w stan rezerwy lub w stan spoczynku bezpośrednio w następstwie zwolnienia ze służby.

Ponadto Sąd I instancji, uwzględniając datę zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej – co nastąpiło z dniem [...] grudnia 2005 r. oraz dzień złożenia wniosku (data wpływu do organu: dniu [...] maja 2009 r.) o wypłatę świadczenia pieniężnego, stwierdził, że nastąpiło przedawnienie przedmiotowego roszczenia. W tym zakresie Sąd przywołał brzmienie "obowiązującego ówcześnie art. 75 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych" oraz art. 75 ust. 2 ustawy, regulującego zasady przerwania biegu przedawnienia roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73.

Wskazując na to, że w myśl art. 96 ust. 6 powołanej ustawy świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, w przypadku gdy żołnierz wystąpił o wypłatę tego świadczenia za cały należny okres jednorazowo z góry, wypłaca się nie później niż w terminie 30 dni od dnia zwolnienia żołnierza ze służby, Sąd I instancji uznał, że w przypadku skarżącego, który został zwolniony ze służby z dniem [...] grudnia 2005 r., dniem wymagalności roszczenia z tytułu ww. świadczenia była data [...] stycznia 2006 r. Zdaniem Sądu, to od tej daty należało liczyć 3-letni termin przedawnienia roszczenia, o którym mowa w art. 75 ust. 1 tej ustawy. Sąd stwierdził, że w sytuacji gdy wniosek o wypłatę przedmiotowego świadczenia skarżący złożył w dniu [...] maja 2009 r., roszczenie z tego tytułu "uległo przedawnieniu z mocy art. 75 ust. 2 ustawy". Sąd zgodził się z organem, że "analiza akt sprawy nie pozwala stwierdzić, aby którakolwiek z czynności podjętych przez skarżącego pomiędzy datą zwolnienia ze służby wojskowej a datą złożenia wniosku w dniu [...] maja 2009 r., miała charakter czynności bezpośrednio związanych z dochodzeniem przedmiotowego roszczenia".

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, nieuzasadnione były zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 96 ust. 2 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej w związku z art. 8 ustawy zmieniającej z dnia 24 kwietnia 2009 r.

Sąd za nieuzasadnione uznał również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku WSA w Warszawie, R. K., zaskarżając to orzeczenie w całości, zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:

I. naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

1) art. 75 ust. 1 w zw. z art. 73 ust. 1 pkt. 9 oraz w zw. z 95 pkt. 1 i art 96 ust 2 pkt 2 "w brzmieniu ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych" (Dz.U. z 2008 r. nr 141, poz. 892, z późn. zm.) w zw. z art. 8 ustawy zmieniającej z dnia 24 kwietnia 2009 r. – poprzez błędną wykładnię art. 75 ust. 1 i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 75 ust. 1 pragmatyki służbowej.

Motywując ten zarzut, skarżący stwierdził, że naruszenie to wynikło z uznania przez Sąd, że w sprawie skarżącego początek trzyletniego terminu przedawnienia roszczenia w stosunku do prawa do świadczenia finansowego, o którym mowa w art. 96 ust. 2 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej należy liczyć od dnia [...] stycznia 2006 r., gdy tymczasem w dniu tym roszczenie finansowe nie stało się jeszcze wymagalne z uwagi na fakt wydania wobec R. K. przez TWKL w L. orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., utrzymanego w mocy orzeczeniem RWKL w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r., na mocy którego uznany on został za inwalidę III grupy z ogólnego stanu zdrowia. Skarżący stwierdził, że w konsekwencji w dacie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej nie mógł mieć zastosowania przepis art. 95 ust. 1, ani też art. 96 ust. 2 pkt 2 pragmatyki służbowej (roszczenie nie było wymagalne).

2) art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 2 pkt. 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 96 ust. 6 tej ustawy i przyjęcie że wyrok Sądu Apelacyjnego W. z dnia [...] października 2014 roku w sprawie o sygn. akt. [...] – na mocy którego zmieniona została decyzja Dyrektora WBE w W. z dnia [...] stycznia 2006 r. i [...] sierpnia 2006 r. znak: [...] "w ten sposób, że R. K. przyznaje się rentę inwalidzką III grupy w związku ze służbą powstałą w związku z wypadkami w służbie" – nie mógł wywrzeć skutku w sferze prawa do należności finansowej w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej, o którym mowa w art. 95 pkt. 1 w zw. z art. 96 ust. 2 pkt. 2 tej ustawy, "ponieważ niemożliwym z prawnego punktu widzenia byłoby w chwili obecnej zawieszenie przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. pobieranego przez R. K. świadczenia rentowego, a w jego miejsce wypłacenia spornego świadczenia pieniężnego, bowiem celem dyspozycji art. 95 pkt. 1 w zw. z art. 96 ust. 2 pkt. 2 ustawy pragmatycznej jest złagodzenie negatywnych skutków socjalno-bytowych w okresie przejścia zwolnionego żołnierza w stan rezerwy lub w stan spoczynku bezpośrednio w następstwie zwolnienia ze służby".

II. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na błędnej ocenie przez Sąd działania organu II instancji – a w efekcie niesłuszne oddalenie skargi – przez uznanie, że organ odwoławczy nie naruszył przepisów prawa ("materialnego i procesowego – tj. art. 10, 15, 79 § 1, 81 i 139" k.p.a.), wydając decyzję w niniejszej sprawie, i niedostrzeżeniu nieprawidłowości w działaniu organu administracyjnego, tj. naruszenia przez organ przepisów:

a) art. 138 § 2 k.p.a., gdy z treści uzasadnienia decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...]z dnia [...] marca 2015 r. wynika, że organ odwoławczy uznał, iż "w toku postępowania administracyjnego toczącego się na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego" doszło do naruszenia art. 77 § 1 i art 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., a tym samym organ odwoławczy dostrzegając dwie podstawowe wady kwalifikowane tego postępowania powinien uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ nie posiadał uprawnień do konwalidowania tychże błędów;

b) art. 139 k.p.a. poprzez rozszerzenie zakresu treści zaskarżonej w toku postępowania administracyjnego decyzji o element przedawnienia roszczenia finansowego, a tym samym wydanie decyzji w oparciu o ustalenia, które nie były przedmiotem zaskarżenia, w konsekwencji czego doszło do naruszeniu kanonicznej zasady postępowania administracyjnego - tj. "zasady reformationis in peius";

c) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 106 § 1 k.p.a. oraz art. 106 § 2 k.p.a.,

d) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a.,

a polegające na naruszeniu prawa skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym polegające na:

- zaniechaniu pisemnego poinformowania strony o wystąpieniu z pisemnym zapytaniem do RWKL w W. w dniu [...] lutego 2015 r., a które to uchybienie w sposób istotny wpłynęło na prawo odwołującego do kształtowania swojej pozycji w przedmiotowej sprawie, co wynika wprost z treści decyzji organu odwoławczego, który to powołuje się na korespondencję z Komisją Lekarską oraz opinię, którą Komisja ta wyraziła na piśmie w dniu [...] lutego 2015 r., a z którą to opinią odwołujący nie został zapoznany przed wydaniem decyzji ostatecznej;

- zaniechaniu przesłania do skarżącego stanowiska wyrażonego w RWKL w W. z dnia [...] lutego 2015 r.

Skarżący zarzucił Sądowi I instancji w tym zakresie błędne uznanie, że powyżej opisana wada procesowa mogła zostać skutecznie konwalidowana poprzez złożenie stosownego stanowiska w skardze do sądu, co też spowodowało pozbawienie skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do treści tego pisma, które później było wykorzystywane przez organ II instancji jako argument na odmowę wypłaty świadczenia. Ponadto zarzucił jeszcze sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym uznanie, że skarżący nie wykazał w jaki sposób to naruszenie wpłynęło na ostateczny wynik sprawy, co wynika wprost z treści złożonej skargi, jak również pisma procesowego skarżącego z dnia [...] grudnia 2015 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zainteresowany zaznaczył, że stan faktyczny niniejszej sprawy co do zasady nie budzi wątpliwości. Podniósł jedynie, że bezpodstawne jest stwierdzenie Sądu, iż "skarżący mimo przekonania o tym, że w toku postępowania przed organem odwoławczym został pozbawiony prawa do czynnego w nim udziału (...) – nie wykazał w jaki sposób to uchybienie mogło mieć wpływ na ostateczny wynik w sprawie", gdyż bardzo szeroko uzasadnił to naruszenie w swojej skardze, jak również podkreślił jego znaczenie w piśmie procesowym do Sądu w dniu [...] grudnia 2015 r.

Przy tak sformułowanych zarzutach zgłoszonych w ramach przytoczonych podstaw kasacyjnych, rozwiniętych i umotywowanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zainteresowany wniósł o: 1) uchylenie w całości – na podstawie art. 188 p.p.s.a. – zaskarżanego orzeczenia WSA w Warszawie oraz rozpoznanie skargi i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez uchylenie skarżonej decyzji organów obydwu instancji; ewentualnie uchylenie w całości – na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. – tego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; 2) zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej również: Sąd kasacyjny) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a która to sytuacja w tym przypadku nie zachodziła. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się zatem wyłącznie do badania zasadności zarzutów przytoczonych w ramach powołanych podstaw kasacyjnych, wskazanej w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczyły tak naruszenia przepisów postępowania, które – zdaniem skarżącego kasacyjnie – miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów określonych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że rozpatrywane en bloc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okazały się niezasadne.

W tym względzie wyjaśnić też należy, że przepisy zawarte w art. 145 p.p.s.a., jako przepisy wynikowe, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd co do ustalenia podstaw do uchylenia zaskarżonego aktu albo oddalenia skargi sąd pierwszej instancji popełnia w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Dla dopełnienia niniejszych rozważań warto dodać, że z kolei przepis art. 135 p.p.s.a. określa jedynie zakres uprawnień orzeczniczych sądu administracyjnego, stąd też skorzystanie albo nieskorzystanie przez sąd z przewidzianych w tym przepisie uprawnień również nie może stanowić podstawy do postawienia sądowi zarzutu naruszenia prawa (por. stanowisko NSA w wyroku z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2396/15, dostępnym jw.). W konsekwencji należy przyjąć, że wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawą skargi kasacyjnej mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, w powiązaniu z konkretnym przepisem wynikowym, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie (por. stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt I OSK 2930/16, dostępnym jw.). Natomiast dla skuteczności zarzutu kasacyjnego opartego na przepisie art. 134 § 1 p.p.s.a., w skardze kasacyjnej należy wykazać, że sąd I instancji, rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy, albo też że w okolicznościach tej sprawy sąd powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1560/12, dostępny jw.).

Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodziła. Powiązanie zarzutu naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. z błędnym uznaniem, że organ odwoławczy "nie naruszył przepisów prawa (materialnego i procesowego – tj. art. 10, 15, 79 § 1, 81 i 139 [...] k.p.a.)", było nietrafne. Skarżący kasacyjnie nie wykazał, że gdyby został w toku postępowania odwoławczego zaznajomiony ze stanowiskiem RWKL w W. zawartym w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], mógłby przedstawić takie argumenty, które mogłyby istotnie wpłynąć na teść rozstrzygnięcia administracyjnego. Całość argumentacji, również co do tej kwestii, przedstawił zaś w skardze, czy szerzej – w toku postępowania sądowego przed WSA w Warszawie, a uczynił to – jak się końcowo okazało – skutecznie co do naruszenia przepisów prawa materialnego. Stanowisko RWKL w W. nie wpływało istotnie na stan sprawy, stanowiąc potwierdzenie wcześniejszego rozstrzygnięcia tej Komisji. Trudno zatem uznać argument strony, że została pozbawiona prawa udziału w sprawie, w szczególności w odniesieniu do znaczenia dla sprawy naruszenia przepisu art. 10 § 1 w zw. z art. art. 106 § 1 i 2 k.p.a. Sąd I instancji prawidłowo ustosunkował się do tego aspektu sprawy.

Poza tym skarżący nie wyciągnął należytych wniosków z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art.15 k.p.a.) oraz charakteru postępowania odwoławczego, które ma charakter merytoryczny, a nie jedynie kontrolny. Dlatego też organ II instancji jest uprawniony do konwalidowania braków postępowania wyjaśniającego czy też do usuwania innych uchybień procesowych, o ile czyni to w granicach wyznaczonych przepisami art. 136 i art. 138 w zw. z art. 15 k.p.a.

Podobne stanowisko należy zająć w odniesieniu do zarzutu dotyczącego wynikowego przepisu art. 138 § 2 oraz art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a. Natomiast osobną uwagę należy poświęcić kwestii dotyczącej naruszenia przepisu art. 139 k.p.a.

Otóż, podzielając co do zasady stanowisko Sądu I instancji, jakie zajął w odniesieniu do zarzutu naruszenia przez organ II instancji zakazu "reformationis in peius" wyrażonego w art. 139 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za stosowne dodać, że sytuacja prawna skarżącego obiektywnie nie uległa zmianie, pomimo przedstawienia przez organ II instancji argumentacji uzupełniającej, dotyczącej przedawnienia roszczenia – prawa do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 2 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej. Wnioski organu odwoławczego co do przedawnienia roszczenia w istocie miały związek z niekwestionowanym stanem sprawy obowiązującym w dacie zwolnienia skarżącego ze służby zawodowej w grudniu 2005 r. i orzekania w styczniu 2006 r. o przysługujących mu świadczeniach związanych ze zwolnieniem ze służby, kiedy to nie legitymował się orzeczeniem wojskowej komisji lekarskiej o odpowiedniej treści. Stanowisko organu odwoławczego w tych warunkach obiektywnie nie stanowiło pogorszenia sytuacji prawnej względem rozstrzygnięcia organu I instancji. Decydująca dla sytuacji skarżącego jest zaś odpowiednia subsumcja stanu faktycznego, uwzględniającego orzeczenie Sądu A. Wydział [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt [...], jako modyfikującego treść orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, na podstawie którego skarżący został zwolniony ze służby. To bowiem miało rozstrzygające znaczenie dla oceny, czy roszczenie skarżącego dotyczące przedmiotowego świadczenia uległo przedawnieniu na podstawie art. 75 ust. 1 pragmatyki służbowej i czy może być aktualnie skutecznie dochodzone.

Skoro stan faktyczny sprawy – jak to sam przyznał skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – w zasadzie nie jest sporny, to nie sposób zarzucać organowi II instancji, że pomimo dostrzeżenia pewnych uchybień przepisów postępowania dotyczących ustalania stanu sprawy, nie uchylił zaskarżonej decyzji organu I instancji. Wobec powyższego, pozostałe rozważania dotyczą wyłącznie kwestii związanych z zarzutami naruszenia prawa materialnego (podstawa kasacyjna wskazana w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).

W istocie kwestią sporną pomiędzy stronami była jedynie błędna interpretacja lub niewłaściwe zastosowanie (zarzut w pkt. 1 jest w tym aspekcie częściowo błędnie sformułowany) art. 75 ust. 1 w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 9 oraz art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 2 pkt 2 oraz art. 96 ust. 6 wojskowej ustawy pragmatycznej w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2010 r. Zaznaczyć należy również, że pomiędzy stronami nie ma sprzeczności co do tego, jaki stan prawny powinien znaleźć zastosowanie do sytuacji skarżącego.

Kwestia przedawnienia roszczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 2 pkt 2 pragmatyki służbowej, wymaga najpierw ustalenia, czy takie roszczenie przysługiwało skarżącemu w dniu zwolnienia ze służby. To wymaga przybliżenia przesłanek, na podstawie których przyznawane jest to świadczenie.

Ze względu na istotę świadczenia rocznego o charakterze jednorazowym (art. 72 ust. 2 i art. 73 ust. 1 pkt 9 pragmatyki służbowej), o którym mowa w art. 95 pkt 1 omawianej ustawy, na które składa się uposażenie zasadnicze żołnierza oraz dodatki o charakterze stałym, trzeba zwrócić uwagę na warunki uzyskania takiego świadczenia na zasadach szczególnych, o których mowa w art. 96 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy.

Zgodnie z art. 96 ust. 2 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej świadczenie, o jakim mowa w art. 95 pkt 1, przysługuje również żołnierzowi, który nie uzyskał wymaganego okresu pełnienia zawodowej służby wojskowej nieprzerwanie przez okres co najmniej piętnastu lat, jeżeli został zwolniony wskutek orzeczenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w razie gdy utrata tej zdolności została spowodowana wypadkiem pozostającym w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej albo chorobą powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej.

W dacie zwolnienia skarżącego ze służby zawodowej skarżący nie legitymował się orzeczeniem wojskowej komisji lekarskiej o takiej treści, które wypełniałaby przesłanki określone w art. 96 ust. 2 pkt 2 pragmatyki służbowej. Sprawa ta jest bezsporna i nie ma potrzeby przybliżać szczegółowo całej treści orzeczenia TWKL w L. nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., utrzymanego następnie w mocy orzeczeniem RWKL w W. nr [...]z dnia [...] listopada 2005 r. Orzeczenia te zostały odpowiednio przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji. Dość powiedzieć, że skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony w stan spoczynku na podstawie rozkazu personalnego z dnia [...] grudnia 2005 r. wydanego na podstawie art. 111 pkt 3, art. 115 ust. 2 i 3 oraz art. 122 ust. 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, a "zwolnienie nastąpiło wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej z dniem uprawomocnienia się orzeczenia". W uzasadnieniu rozkazu personalnego powołano przedmiotowe orzeczenia, stwierdzające u skarżącego trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej – kat. N i trwałą niezdolność do służby wojskowej – kat. E. Na podstawie wydanego w pierwszej instancji orzeczenia Komisji Lekarskiej skarżący został zaliczony do III grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, ponieważ schorzenie powodujące trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej przy zachowanej zdolności do pracy, pozostaje bez związku ze służbą wojskową (pkt 15 orzeczenia komisji lekarskiej I instancji). Komisja uznała, że warunki służby wojskowej badanego nie miały wpływu na powstanie, ujawnienie i rozwój schorzenia powodującego inwalidztwo.

Trafnie Sąd I instancji stwierdził, że powyższe istniejące w obrocie prawnym orzeczenia komisji lekarskich obydwu instancji były wiążące dla organu zwalniającego żołnierza ze służby wojskowej – zarówno w zakresie podstawy zwolnienia skarżącego ze służby, jak i w zakresie przyznania należności związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, w tym m.in. prawa do świadczenia pieniężnego wskazanego w art. 95 pkt 1 pragmatyki służbowej. Niemniej jednak WSA w Warszawie nie wyciągnął należytych wniosków z takiego stanu rzeczy w odniesieniu do ustalenia terminu wymagalności tego świadczenia w odniesieniu do skarżącego. Co za tym idzie, Sąd poczynił błędne ustalenia prawne co do stwierdzania przedawnienia tego roszczenia w rozumieniu art. 75 ust. 1 pragmatyki służbowej.

Stanowisko Sądu I instancji co do tego, że orzeczenia lekarskie w części dotyczącej określenia zdolności do służby wojskowej oraz zaliczenia skarżącego do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego w przewidzianym do tego trybie, w istocie nie uwzględnia specyfiki tych orzeczeń, pomimo zwrócenia uwagi na różne tryby kwestionowania poszczególnych rozstrzygnięć zawartych w orzeczeniach tych komisji.

Istotnie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dzielą się na dwie odmienne grupy. Pierwsza, obejmuje kwestie zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do tej służby. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla innych organów, rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub zwolnieniu z tej służby i podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Druga grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich to orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby i ich związek ze służbą wojskową, dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP. Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Dzieje się tak dlatego, że decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenie organu wojskowego ma tu wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlega odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. III ZP 9/99, OSNAPiUS 2000/5/167). Pogląd ten został powtórzony w postanowieniu składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r. sygn. OSA 1/00, ONSA 2001/2/47). Dlatego też w sprawach dotyczących skarg na orzeczenia (decyzje – art. 5 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej) wojskowych komisji lekarskich w części dotyczącej m.in. zaliczenia do grupy inwalidztwa, braku związku schorzeń ze służbą, częściowej niezdolności do pracy, braku związku inwalidztwa ze służbą, braku związku inwalidztwa z chorobą pozostającą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby – skargi były odrzucane przez sądy administracyjne, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości takich sądów (por. np. wyroki NSA z dnia: 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 93/10, 29 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 667/08; uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/9 – przywołane w wyroku NSA z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 220/10; por. poglądy wyrażone m.in. w wyroku NSA z dnia 26 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 2029/15 – wyroki dostępne jw.).

W konsekwencji, po stronie skarżącego nie mógł w przedmiotowej sprawie w dacie ustalonej przez Ministra Obrony Narodowej oraz przez Sąd I instancji, tj. w dniu [...] stycznia 2006 r., z którym to dniem został zwolniony ze służby, powstać skutek wymagalności roszczenia z tytułu prawa do należności, o której mowa w art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 2 pkt 2 pragmatyki służbowej. Wobec tego liczenie od tego dnia biegu 3-letniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 75 ust. 1 tej ustawy było chybione. Podobnie jak odniesienie tej okoliczności do daty złożenia wniosku do Dyrektora WBE w W. wniosku o wypłatę jednorazowo z góry świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, tj. [...] maja 2009 r. Złożenie takiego wniosku w tej dacie, wobec nielegitymowania się odpowiednim orzeczeniem spełniającym warunki, o których mowa w art. 96 ust. 2 pkt 2 pragmatyki służbowej, nie mogło mieć doniosłego prawnie znaczenia w przedmiotowej sprawie. Stąd rozpatrywanie tej czynności na płaszczyźnie art. 75 ust. 2 pragmatyki służbowej w zakresie możliwości przerwania biegu przedawnienia roszczenia było bezprzedmiotowe.

Roszczenie o przyznanie przedmiotowego świadczenia, jakkolwiek niewątpliwe związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, to z uwagi na brzmienie art. 96 ust. 2 pkt 2 woskowej ustawy pragmatycznej, jak i specyfikę orzekania wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 5 tej ustawy, mogło powstać dopiero z chwilą uzyskania odpowiedniego orzeczenia takiej komisji. W przypadku żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej ze względu na stan zdrowia (niezdolność do zawodowej służby wojskowej) konieczne byłoby legitymowanie się orzeczeniem, w którym stwierdzone zostałaby przez wojskową komisję lekarską, że ustalona utrata zdolności do zawodowej służby woskowej została spowodowana wypadkiem pozostającym w związku z pełnieniem służby lub chorobą powstałą w związku ze szczególnymi warunkami służby. Za równorzędne zaś co do skutku z takim orzeczeniem należy uznać orzeczenie właściwego sądu, który stwierdziłby zaistnienie takiego związku, o którym mowa w przepisie art. 96 ust. 2 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej.

Takiego rodzaju orzeczeniem sądowym jest wyrok sądu powszechnego (sądu pracy i ubezpieczeń społecznych) wydany na płaszczyźnie uprawnień rentowych skarżącego, o których mowa w art. 22 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2017 r., poz. 2225, z późn. zm.). Należy zwrócić uwagę na to, że to do kompetencji sądu powszechnego należy m.in. zweryfikowanie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w odniesieniu do przesłanki wskazanej w art. 22 ust. 2 tej ustawy, tj. ustalenia, że inwalidztwo żołnierza powstało wskutek wypadku pozostającego w związku ze służbą lub wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami bądź warunkami tej służby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze.

Są to zatem w istocie te same warunki, które konstytuują po stronie żołnierza, co do którego orzeczono niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej, prawo do świadczenia, o którym mowa w art. 96 ust. 2 pkt 2 pragmatyki służbowej. W obydwu przypadkach chodzi o spowodowanie odpowiednio – inwalidztwa (ustawa o zapatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych) lub utraty zdolności do zawodowej służby wojskowej (wojskowa ustawa pragmatyczna) wypadkiem pozostającym w związku ze służbą (pełnieniem służby – wg pragmatyki służbowej) lub chorobą powstałą w związku ze szczególnymi warunkami służby (wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami bądź warunkami tej służby – wg pragmatyki służbowej).

Wobec powyższego prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w W. Wydział [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt [...], który dotyczył kwestii uprawnień rentowych określonych w decyzjach wojskowego organu emerytalnego, wydanych na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, wywoływał również skutek na płaszczyźnie uprawnień, o których mowa w art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 2 pkt 2 wojskowej pragmatyki służbowej.

Sąd I instancji trafnie zauważył, że ustalenia zawarte w orzeczeniu TWKL w L. nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. w części dotyczącej braku związku schorzenia skarżącego oraz inwalidztwa ze służbą wojskową zostały podważone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w W. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt [...]. Sąd Apelacyjny zmienił bowiem zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2012 r. sygn. akt [...]oraz poprzedzające go decyzje Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] stycznia 2006 r. i z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w ten sposób, że przyznana R. K. renta inwalidzka pozostaje w związku ze służbą. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że Sąd Apelacyjny podzielił opinię biegłych co do tego, że skarżący jest inwalidą III grupy w związku ze służbą wojskową, zaś inwalidztwo to powstało w czasie pełnienia służby i jest następstwem wypadków pozostających w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych. Na skutek tego wyroku, na podstawie art. 22 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych zwiększeniu o 10% podstawy wymiaru podlegała renta inwalidzka przyznana skarżącemu na postawie decyzji Dyrektora WBE w W. (wynika to z postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. sygn. akt [...]).

Należy mieć na uwadze, że zgodnie art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zarazem wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (art. 366 k.p.c.).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego to właśnie wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] października 2014 r. wydany w sprawie uprawnień rentowych skarżącego, a nie sam fakt zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, powinien być miarodajny dla stwierdzenia, czy po stronie skarżącego powstało roszczenie, którym mowa w art. 96 ust. 2 pkt 2 pragmatyki służbowej. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia brzmienie art. 96 ust. 6 tej ustawy, który stanowi, że świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, wypłaca się żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w terminach określonych w art. 81 ust. 1, a w przypadku gdy żołnierz wystąpił o wypłatę tego świadczenia, za cały należny okres jednorazowo z góry, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia zwolnienia żołnierza ze służby. Podobnie nie ma znaczenia przepis art. 96 ust. 9 tej ustawy, zgodnie z którym wpłaty należności, o których mowa w ust. 7 [a zatem również wskazanych w art. 95 pkt 1], dokonuje się na pisemny wniosek żołnierza zawodowego, na podstawie decyzji wojskowego organu emerytalnego właściwego dla adresu zameldowania żołnierza.

Skoro skarżący nie legitymował się odpowiednim orzeczeniem wojskowej komisji lekarskiej, tj. orzeczeniem stwierdzającym zaistnienie skutku, o którym mowa w art.96 ust. 2 pkt 2 pragmatyki służbowej, to nie mógł wystąpić z wnioskiem o wypłatę przedmiotowego świadczenia, gdyż świadczenie to nie było wymagalne. W konsekwencji nie rozpoczął też swojego biegu okres przedawnienia w rozumieniu art. 75 ust. 1 tej ustawy.

Poza tym skarżący, jak podniósł, przez okres prawie 10 lat był w sporze z Dyrektorem WBE w W. co do podwyższenia renty z tytułu inwalidztwa. Działania prawne w celu uzyskania odpowiedniego rozstrzygnięcia wykazującego związek wypadku lub choroby z związku ze szczególnymi warunkami służby woskowej podjął zatem niezwłocznie po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sytuacji gdy w stosunku do żołnierza zawodowego wojskowa komisja lekarska stwierdziła brak związku pomiędzy wypadkiem skutkującym niezdolnością do pełnienia służby wojskowej a tą służbą, a następnie orzeczeniem sądu powszechnego orzekającego w zakresie kwestii o której mowa w art. 22 ust 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r., poz. 36 z późn. zm.), taki związek zostanie stwierdzony, to dopiero od daty uprawomocnienia się tego orzeczenia sądowego otwiera się możliwość złożenia przez żołnierza wniosku o przyznanie świadczenia o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003 r. nr 179, poz. 1750, z późn. zm.). Orzeczenie sądu powszechnego wydane w powyższym zakresie należy traktować jako tożsame z orzeczeniem "wojskowej komisji lekarskiej" w rozumieniu przepisu art. 96 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji naruszył przepisy powołane w ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej przepisów prawa materialnego, tj. art. 95 pkt 1 w zw. z art. art. 96 ust. 2 pkt 2 oraz art. 75 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że roszczenie, o którym mowa w art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy rozpoczyna swój bieg z dniem zwolnienia żołnierza ze służby zawodowej.

Podobnym błędem obarczone było stwierdzenie Sądu I instancji co od tego, że brak jest podstaw prawnych, aby obecnie organ dokonał względem skarżącego zawieszenia wypłaty pobieranego świadczenia rentowego na okres jednego roku, po niemal 10-letnim okresie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, w celu wypłaty spornego świadczenia pieniężnego. Stanowisko Sądu, że stanowiłoby to istotne naruszenie przepisów art. 95 pkt 1 w związku z art. 96 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy nie znajduje swojego uzasadnienia w stanie prawnym sprawy, skoro to nie z winy skarżącego ustalenie związku utraty zdolności do zawodowej służby wojskowej nastąpiło dopiero po tak długim czasie w stosunku do pierwotnego orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej.

W tym stanie sprawy skarga kasacyjna, jako oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlegała uwzględnieniu. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 i w zw. z art. 193 p.p.s.a., ze względu na powyżej omówione naruszenia prawa materialnego, które dotyczyło nie tylko zaskarżonego wyroku, ale i obu decyzji administracyjnych – uznał za uzasadnione nie tylko uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej, ale i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora WBE w W.

Organy, będąc związane przedstawioną wykładnią prawa materialnego, rzutującą na jego zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego sprawy, rozstrzygną na podstawie przepisów szczegółowych o ustaleniu na rzecz skarżącego świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 2 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej. Rozstrzygnięcie o wysokości tego świadczenia i jego wypłaceniu przez organ I instancji pozwoli na zachowanie możliwości kontroli tego rozstrzygnięcia w trybie instancji.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).