Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 374/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 2, ust 3, ust 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 374/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), WSA Waldemar Michaldo, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2016 r., sprawy ze skargi A.N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy wraz z odsetkami - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 30 listopada 2015r. nr [...] odmówił A.N. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień 9 października 2015r., w łącznej kwocie 39.989,17 zł.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

A. N. pismem z dnia 14 grudnia 2015r. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek.

Uzasadniając wniosek zobowiązany wskazał na swoją bardzo trudną sytuację materialną oraz zdrowotną, podkreślił, że nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. Nie ma małżonka, następców prawnych (jak wskazał dzieci ma w wieku 5 i 12 lat), nie ma więc możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. Wskazał również, że nie ma możliwości zaspokojenia należności w postępowaniu likwidacyjnym, z powodu braku majątku. Ponadto podniósł fakt, że organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Według oświadczenia zobowiązanego dokonano już zajęcia samochodu i z uwagi na powyższe w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zobowiązany podkreślił również, że wykazuje chęci podjęcia stałego zatrudnienia, ale jedyną ofertą była praca na stanowisku ochroniarza, która po odjęciu niezbędnych kosztów wynajęcia mieszkania i utrzymania nie wystarczyłaby na spłatę zadłużenia. Dodatkowo, wskazał, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem dwojga dzieci.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku z dnia 14 grudnia 2015r. oraz zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy decyzją z dnia 29 stycznia 2016r. nr [...]utrzymał swoją decyzję w mocy.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności, wskazano, że A.N. prowadził działalność gospodarczą w okresie od 1 sierpnia 2006r. do 5 sierpnia 2012r. W dniu 1 października 2013r. przedmiotowa działalność gospodarcza została wykreślona z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej. Jak podkreślono, niewywiązywanie się przez zobowiązanego z obowiązku odprowadzenia składek na ubezpieczenia w sposób prawidłowy spowodowało, że na koncie rozliczeniowym w ZUS powstały zaległości. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi od nieterminowo opłaconych składek naliczono odsetki za zwłokę.

Zgodnie z informacjami zawartymi w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazano, że zobowiązany jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, mieszka u przyjaciół, utrzymuje się z drobnych prac budowlanych. Z Urzędu Pracy zobowiązany otrzymał tylko jedną ofertę zatrudnienia która nie spełniła jego oczekiwań z uwagi na zbyt niskie wynagrodzenie (praca ochraniarza z wynagrodzeniem 7,50 zł/h).

Zadłużenie figurujące na koncie rozliczeniowym zobowiązanego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych jest skierowane na drogę przymusowego dochodzenia. Postępowanie egzekucyjne dotyczy zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za na łączną kwotę 29.372,75 zł. Na dzień dzisiejszy, jak podkreślono, nie udało się wyegzekwować zaległości.

Według zeznań podatkowych oraz informacji od Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków - Krowodrza w 2012r. z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej zobowiązany uzyskał przychód w kwocie 38.850,00 zł, stratę w kwocie 427,84 zł, ze stosunku pracy przychód w kwocie 1.500,00 zł, dochód w kwocie 1.388,75 zł; w 2013r. ze stosunku pracy przychód w kwocie 3.719,27 zł, dochód w kwocie 2.773,65 zł; w 2014r. przychód z tytułu działalności wykonywanej osobiście w tym umowy o dzieło i zlecenie w kwocie 1.750,00 zł, dochód w kwocie 1.400,00 zł.

Ponadto wskazano, że zobowiązany oświadczył, że posiada zobowiązania z tytułu podatków za okres od stycznia 2012r. do sierpnia 2012r. w kwocie 5 321,00 zł, zobowiązania w Urzędzie Wojewódzkim w kwocie 404,80 zł. Dodatkowo jest obciążony zobowiązaniem alimentacyjnym w wysokości 7.200,00 zł (miesięcznie jest to kwota 1.200,00 zł).

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że zobowiązany jest właścicielem samochodu osobowego marki Renault Megane, natomiast samochód ten został objęty wpisem w rejestrze zastawów na należności za okres od września 2008r. do grudnia 2011r. w kwocie 21.130,34 zł.

W uzasadnieniu ZUS podtrzymał stanowisko, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności wynikająca z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak podkreślił, całkowita nieściągalność, o której mowa w w/w przepisie musi mieć charakter trwały, nieprzemijający, gdy z okoliczności sprawy niezbicie wynika, że nie ma żadnych szans na poprawę sytuacji finansowej dłużnika. Tymczasem zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie można mówić o trwałej nieściągalności. Zobowiązany, jak zostało ustalone uzyskuje dochód z drobnych prac budowlanych, jednak nie wskazał jakie to są kwoty, mieszka u przyjaciół i pozostaje na ich utrzymaniu, a zatem nie ponosi kosztów utrzymania czy leczenia, jak podkreślono pomimo braku stałych dochodów nie korzysta z pomocy społecznej lub innych form pomocy przeznaczanej dla osób nie posiadających środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb egzystencjalnych, nie posiada żadnej nieruchomości, ale posiada majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego, który to stanowi przedmiot zabezpieczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Oznacza to jak podkreślił organ, iż zobowiązany posiada majątek z którego może być przeprowadzona egzekucja celem zaspokojenia należności.

Ponadto jak podkreślono, wobec nie stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności, organ rozpatrzył wniosek także w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie znajdując również podstaw do umorzenia.

Jak podkreślono zobowiązany nie wykazał, iż poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności. Fakt posiadania innych zobowiązań nie może stanowić przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, gdyż takie działalnie byłoby równoznaczne z przerzuceniem ekonomicznego ryzyka prowadzenia działalności na pozostałych płatników. Dodatkowo mogłoby doprowadzić do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu, a jak wiadomo m.in. należności składkowe podlegają szczególnej ochronie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał za wystarczająco udokumentowany fakt leczenia psychiatrycznego, problemów zwyrodnieniowych kręgosłupa i zapalenia nadkłykcia bocznego. Jednak, jak wskazano w uzasadnieniu, stan zdrowia lub fakt podejmowania nietrafnych decyzji życiowych i zawodowych nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy. Zobowiązany, nie wykazał, aby problemy zdrowotne uniemożliwiały podjęcie pracy zarobkowej, umożliwiającej spłatę zadłużenia. Jak wskazano, w stosunku do zobowiązanego nie będzie miał zastosowania § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności. ZUS zaznaczył, że ww. przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu.

Ponadto ZUS wywiódł, że w przedmiotowej sprawie za odmową umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek przemawia także interes społeczny, który należy rozumieć nie tylko jako korzyść służącą ogółowi ubezpieczonych, czyli respektowanie wartości wspólnych dla społeczeństwa, takich jak solidarność społeczna, sprawiedliwość. Przez interes społeczny należy również rozumieć zapewnienie maksymalnych dochodów przez budżet państwa, ale również ograniczenie jego ewentualnych wydatków. Umorzenie należności mogłoby powodować uszczuplenie środków przeznaczonych na zapewnienie opieki zdrowotnej, a co za tym idzie uszczuplenie środków przeznaczonych na wypłatę pozostałych świadczeń, a zatem oznaczałoby to, iż nie jest zapewnione bezpieczeństwo socjalne społeczeństwa, jak również w zakresie ochrony zdrowia.

Reasumując Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że w świetle zebranego materiału dowodowego, sytuacja zobowiązanego nie przemawia za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku. Jak podkreślono w uzasadnieniu, nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia zagrożenia bytu, ani zagrożenia dla zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych.

Na powyższą decyzję A.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W uzasadnianiu skargi skarżący powtórzył dotychczasową argumentację. Wskazał dodatkowo, że w miesiącu lutym 2016r. samochód Renault Megane został ostatecznie fizycznie przejęty przez urzędników urzędu skarbowego. Ponadto skarżący wniósł o rzetelną analizę wszystkich przedstawionych dowodów, uwzględnienie wszystkich możliwych przesłanek i podjęcie pozytywnej decyzji o umorzeniu należności.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, podkreślając, że umorzenie należności, będące w zakresie uznania administracyjnego winno być decyzją absolutnie wyjątkową, nie zaś regułą stosowaną często i nadmiernie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016).

Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014, poz. 1647 ze zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz. 121, powoływanej dalej jako "u.s.u.s."). Zgodnie z treścią z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w pkt od 1 do 6, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności.

Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W takiej sytuacji, rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365) nakłada na zobowiązanego wykazanie, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanki umorzenia należności określone zostały w § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" i "uzasadniony przypadek" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.s.u.s. stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne.

Dokonując wykładni pojęcia "uzasadniony przypadek" w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, kiedy nie zaistniała zdefiniowana ustawowo przesłanka "całkowitej nieściągalności", organ orzekający winien swoje stanowisko wszechstronnie i przejrzyście przedstawić, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Wyjaśnić należy, że wskazane powyżej przepisy określają uprawnienie organu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji ziszczenia się jednej z przesłanek wymienionych w przepisach art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. Zaistnienie którejkolwiek z w/w przesłanek, daje potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004r., sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285).

Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać jednakże z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a."), działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast należy mocno wyartykułować, że kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dlatego też Sąd nie może jakby tego chciał skarżący podjąć pozytywnej decyzji o umorzeniu jego należności wobec ZUS.

Taką decyzję może podjąć wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności składkowych.

W pierwszej kolejności należy przyznać rację organom rentowym, że w stosunku do skarżącego nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. Jak już wzmiankowano zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem skarżącego. ZUS wskazywał w tym kontekście na prowadzone wobec skarżącego skuteczne postępowanie egzekucyjne. Nie można zatem definitywnie stwierdzić braku majątku podlegającego egzekucji, bowiem takiego stwierdzenia może dokonać organ, który postępowanie egzekucyjne prowadzi. Płatnik odpowiada zaś za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Ponadto obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, tj. tak w pierwotnym wniosku jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądanie swoje w zakresie umorzenia zaległości, uzasadniał trudną sytuacją materialną i finansową. Organy orzekające, podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności wzięły pod uwagę i dokonały ich oceny, co znalazło swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniach wydanych decyzji.

Słusznie, zdaniem Sądu organy wskazały, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności wynikająca z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie musi mieć charakter trwały i nieprzemijający. Jak już wzmiankowano zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem skarżącego. ZUS wskazywał w tym kontekście na prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne. Sam skarżący poinformował w skardze, że w lutym 2016r. samochód osobowy Renault Megane został w ramach egzekucji ostatecznie przejęty przez organ egzekucyjny. Nie można zatem definitywnie stwierdzić braku majątku podlegającego egzekucji, bowiem takiego stwierdzenia może dokonać organ, który postępowanie egzekucyjne prowadzi. Płatnik odpowiada zaś za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Ponadto obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.

Na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie można z całą stanowczością stwierdzić w przypadku skarżącego całkowitego braku dochodów, z którego ZUS mógłby się zaspokoić.

Z ustaleń faktycznych wynika bowiem, że pomimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej skarżący nie jest aktualnie pozbawiony źródeł dochodu, bowiem uzyskuje dochód z drobnych prac budowlanych. Skarżący konsekwentnie unikał podania kwoty osiąganych dochodów. Powyższe wskazuje, że skarżący uzyskuje dochody z pracy w "szarej strefie". Jednakże brak możliwości zweryfikowania wysokości osiąganych dochodów, czyni niemożliwym ustalenie, czy sytuacja materialna skarżącego daje podstawy do przyjęcia braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, mając na względzie także fakt niekorzystania przez skarżącego z pomocy społecznej ani innych form pomocy państwa dla osób nieposiadających środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Przy czym skarżący jednoznacznie wskazał w skardze, że nie zamierza udowadniać, że nie może pracować oraz że jest niezdolny do podjęcia pracy.

Podkreślić należy, że skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości w toku postępowania, ażeby sytuacja losowa, materialna bądź zdrowotna uniemożliwiała dokonanie spłaty zadłużenia.

Ponadto w ocenie Sądu przy ocenie spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności, organ powinien brać pod uwagę także czy istnieją po stronie osoby składającej wniosek okoliczności świadczące o możliwości zmiany sytuacji majątkowej. Nie ulega wątpliwości, że przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja nie należy do łatwych, nie posiada on mieszkania, zmuszony jest do mieszkania u znajomych, ale co należy podkreślić nie jest wymaganym aby spłata należności nastąpiła jednorazowo, możliwe jest bowiem rozłożenie należności na małe raty dostosowane do indywidualnych możliwości skarżącego, które będą sukcesywnie spłacane. Wskazać w tym miejscu również należy, że skarżący ma możliwość podjęcia pracy, ponieważ jest zarejestrowany jako bezrobotny, otrzymał ofertę pracy jako ochroniarz, ale z niej nie skorzystał ze względu na - jak stwierdził - zbyt niskie wynagrodzenie. Oznacza, to w ocenie Sądu, że w najbliższej przyszłości możliwe jest znalezienie przez skarżącego pracy, w której otrzymywane wynagrodzenie pozwoli chociaż na częściową spłatę należności.

Zasadnie organy rentowe orzekające w sprawie stwierdzając, że w przypadku skarżącego nie zachodzi całkowita nieściągalność przyjęły, że nie zaistniała również żadna z sytuacji stanowiących o możliwości umorzenia należności składkowych pomimo nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego.

Podkreślić należy, że aby można było zastosować przepis § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności konieczne jest wykazanie, iż choroba dłużnika lub członka jego rodziny całkowicie uniemożliwiła mu uzyskiwanie dochodu. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, ponieważ skarżący nie ma orzeczonej niezdolności do pracy.

Okoliczności te zostały zatem słusznie, w ocenie Sądu, potraktowane jako nie dające wystarczających podstaw do zastosowania wobec skarżącego ulgi w postaci umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

W opinii Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo przeanalizowały ustalony w sprawie stan faktyczny. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącemu umorzenia zaległych składek.

Ponadto Sąd zwraca także uwagę, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.