Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 171/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 200a, art. 94b ust. 1 pkt 5, art. 207 ust. 1, art. 169 ust. 10 i 11, art. 196 ust. 3,
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.),, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Rektora Politechniki z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 171/18

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Rektor Politechniki [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek S. B., na podstawie art. 200a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2016 r., poz. 1842 z późn. zm., dalej jako "ustawa", "ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym") oraz § 1 ust. 5 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich z dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich w Politechnice [...] (dalej jako "Regulamin") wprowadzonego zarządzeniem Rektora tej Politechniki nr [...] z dnia 16 maja 2017r., utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia 8 listopada 2017 r. nr [...] odmawiającą S. B. przyznania zwiększenia wysokości stypendium doktoranckiego z dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że argumentacja zawarta w złożonym wniosku doktorantki o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na aprobatę. Zgodnie z treścią art. 200a ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej, jednakże ustawodawca pozostawił władzom uczelni do samodzielnego uregulowania w formie regulaminu tryb jego przyznawania, z uwzględnieniem jedynie zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Wobec takiej konstrukcji powyższego przepisu, jak wyjaśnił organ, na uczelni został wprowadzony zarządzeniem Rektora Politechniki [...] Regulamin regulujący kwestie przyznawania zwiększenia stypendium. Jednym z wielu warunków, które należy spełnić łącznie jest otwarcie przewodu do końca II roku, którego doktorantka nie spełniła.

Organ przyznał, że spośród studentów IV roku mieszczących się w grupie 30% najlepszych studentów wytypowanych przez Dziekana do otrzymania stypendium znalazły się tylko osoby spełniające wszystkie przesłanki określone w Regulaminie, stąd strona pomimo, iż jest wyróżniającą się studentką, nie mogła otrzymać zwiększenia stypendium.

W skardze na powyższą decyzję Rektora Politechniki [...] wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach S. B., zaskarżając ją w całości, wniosła o uchylenie decyzji z powodu naruszeń, które miały wpływ na wynik postępowania.

Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik postępowania, tj. art. 200a ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 3 ust. 2 pkt 1c Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich z dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich w Politechnice [...] wprowadzonego zarządzeniem Rektora nr [...] z dnia 16 maja 2017 r., przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji wykluczenie wnioskodawczyni z grupy 30% najlepszych doktorantów na danym roku oraz przez odmowę przyznania skarżącej zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na rok 2017/2018, pomimo spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek.

Nadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

- art. 7 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,

- art. 7a k.p.a., poprzez niezastosowanie i tym samym nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść skarżącej;

- art. 8 k.p.a., poprzez niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób, który nie pogłębia zaufania obywateli do organów administracji,

- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji brak sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji.

W uzasadnieniu skargi jej autorka podniosła, że jako studentka IV roku (I przedłużenie) studiów doktoranckich Politechniki [...] w Kielcach, na Wydziale Budownictwa i Architektury w zakresie dyscypliny naukowej - Budownictwo, w październiku 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na rok 2017/2018. W związku z nieumieszczeniem jej na liście rankingowej doktorantów do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego wniosła pismo do Dziekana Wydziału Architektury i Budownictwa Politechniki [...] w Kielcach o ponowne rozpatrzenie jej wniosku. Rektor odmówił jednak przyznania wnioskowanego stypendium, choć, jak podniosła, spełnia wszystkie ustawowe przesłanki warunkujące uzyskanie stypendium, a ponadto jest wyróżniającą się doktorantką z wysoką średnią ocen. Prezentuje swoją aktywność i duże zaangażowanie, postępy w prace naukowej oraz dydaktycznej, w tym prowadzenie zajęć ze studentami.

Skarżąca potwierdziła, że przewód doktorski otworzyła na III roku studiów, ale nie zrobiła tego samowolnie, gdyż uzyskała na to pisemną zgodę. Podkreśliła, że przed wystąpieniem o zgodę na otworzenie przewodu doktorskiego zasięgała opinii, czy ewentualnie w przyszłości nie wpłynie to niekorzystnie na dalszy tok studiów. Nikt strony nie informował, jak zarzuciła, że Regulamin może się zmienić i w przypadku otworzenia przewodu doktorskiego na III roku studiów pozbawia się prawa ubiegania się o zwiększone stypendium doktoranckie. Wskazała, że możliwość wprowadzenia dodatkowych przesłanek do ustawy nie jest zgodna z prawem, a na poparcie swojej argumentacji przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych.

Strona podniosła, że decyzja organu jest dla niej krzywdząca, niesprawiedliwa i pozbawia jej stypendium. Jej dziedziną naukową jest budownictwo. Zajmuje się badaniem próbek betonu, które wykonuje od podstaw. Prowadzone przez nią prace, jak podkreśliła, są pracochłonne, czasochłonne i skomplikowane. Przedstawiła przebieg prowadzonych badań.

Zarzuciła, że skoro jest wyróżniającą się doktorantką spełniającą wszystkie przesłanki ustawowe, przy tym jest doktorantką bardzo zaangażowaną w pracę naukową i dydaktyczną tj. prowadzi zajęcia ze studentami, ma wysoką średnią ocen i wysoki postęp w pracy naukowej w stosunku do roku poprzedniego, to stypendium jej się należy.

Odnosząc się do zapisów ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym (art. 200a), zarządzeniem z dnia 16 maja 2017 r. Rektor Politechniki [...] w Kielcach wprowadził regulamin regulujący tryb przyznania zwiększenia stypendium z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych. W § 3 ust. 2 pkt 1 lit. c Regulaminu została dodatkowo dodana przesłanka, której spełnienie wraz z innymi przesłankami wskazanymi w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym warunkuje otrzymanie stypendium. Stypendium może być przyznane doktorantowi, który otworzył przewód doktorski nie później, niż na drugim roku studiów w dyscyplinie zgodnej z uprawnieniami wydziału prowadzącego studia doktoranckie, z zastrzeżeniem, że doktorantowi, który nie otworzył przewodu w regulaminowym terminie, w uzasadnionych przypadkach, może być przyznane zwiększenie stypendium doktoranckiego po otwarciu przewodu doktorskiego w dyscyplinie zgodnej z uprawnieniami wydziału, w dodatkowym terminie ustalonym przez właściwą radę wydziału, jeżeli nie wykorzystano limitu 30% przyznanych zwiększeń stypendiów doktoranckich. Zdaniem skarżącej, dodatkowa przesłanka wprowadzona do Regulaminu jest niezgodna z postanowieniami ustawy, gdyż dopiero spełnienie jej wraz z innymi ustawowymi przesłankami warunkuje przyznanie stypendium. Strona powołała się na orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych celem potwierdzenia argumentacji, że uchwalany przez organ uczelni regulamin przyznawania zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich finansowanych z dotacji podmiotowej nie może być sprzeczny z ustawą – Prawo o szkolnictwie wyższym.

Jak wyjaśniła skarżąca, decyzja w sprawie otwarcia przewodu doktorskiego na III roku studiów nie była jej decyzją, lecz jej promotora, który tak zadecydował. Wobec tego został ustalony dla doktorantki dodatkowy termin na otwarcie przewodu doktorskiego przez właściwą radę wydziału. Ponieważ skarżąca otworzyła przewód doktorski w dodatkowym terminie, nie będącym tym terminem regulaminowym, lecz terminem ustalonym przez właściwą Radę Wydziału, to tym samym spełniła przesłankę wskazaną w Regulaminie, a jej przypadek jest uzasadniony i stypendium powinna otrzymać. Tym bardziej, że według wiedzy jaką posiada, nie został wykorzystany limit 30% przyznanych zwiększeń stypendiów doktoranckich dla danego roku studiów.

Ponadto, w ocenie skarżącej, ważne jest to, że przy rozpatrywaniu wniosków błędnie brano pod uwagę datę otwarcia przewodu doktorskiego, które miało miejsce dnia 9 grudnia 2015 r., podczas gdy ocenie powinny podlegać osiągnięcia doktoranta za poprzedni rok akademicki tj. od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r. zgodnie z Regulaminem (§ 3 ust. 2 pkt 1). Co roku nowi studenci podejmują naukę na studiach i co roku zmieniają się regulaminy dotyczące otrzymywania stypendiów. Zdaniem skarżącej, gdyby przyjąć, że wprowadzenie zmian - nowych przesłanek do regulaminu, których to spełnienie warunkuje otrzymanie stypendium - jest zgodne z prawem, to powinny one dotyczyć doktorantów rozpoczynających studia, a nie tych doktorantów, których nauka jest już na etapie końcowym. W tym zakresie również strona wskazała na orzecznictwo sądów administracyjnych na poparcie swoich twierdzeń.

Skarżąca zauważyła, że ambitna, pracowita i wyróżniająca się doktorantka powinna wiedzieć, dlaczego została ukarana. Sam organ w uzasadnieniu decyzji odmawiającej przyznania zwiększenia stypendium wskazał tyko jeden powód odmowy przyznania skarżącej stypendium, jest nim wprowadzona w Regulaminie przez władze uczelni przesłanka, tj. że skarżąca nie otworzyła przewodu doktorskiego do końca II roku studiów doktoranckich. Natomiast w decyzji z dnia 3 stycznia 2018 r. organ potwierdził, że skarżąca jest wyróżniającą się studentką.

Konstytucja RP w art. 70 ust. 5 zapewnia autonomię szkół wyższych w granicach ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, a zasada ta powtórzona została w art. 4 ust. 1 ustawy, w którym stwierdza się, że uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. Granice tej swobody, jak podniosła strona, powołując się na wyroki sądów administracyjnych, wyznaczają jednak przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Ta swoboda w ustalaniu w regulaminie przesłanek warunkujących uzyskanie zwiększenia stypendium z dotacji projakościowej ograniczona jest więc, zdaniem skarżącej, przez obowiązek realizowania celu ustawy. Rektor, jako organ uczelni wyższej, a także organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym w art. 5 § 2 pkt. 3 k.p.a., związany jest zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP). Oznacza to, że tworzone przez Rektora akty prawa wewnętrznego (regulamin) jak i podejmowane w oparciu o nie decyzje nie mogą tworzyć dodatkowych kryteriów przyznawania świadczeń w sprawie, których Rektor jest organem właściwym.

W konsekwencji postanowienia Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego nie mogą być sprzeczne z ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym. W razie zaistnienia takiej sprzeczności, Sąd orzekający może w oparciu o przepis art. 178 ust. 1 Konstytucji RP w indywidualnej sprawie odmówić zastosowania tych niezgodnych z ustawą postanowień regulaminu.

Skarżąca zaznaczyła, że jej zamiarem nie jest i nie było umniejszanie kompetencji władz Uczelni, w tym kompetencji organu, ale dąży do uzyskania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych, gdyż należy jej się to stypendium w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych. Regulaminy nie mogą zmieniać katalogu przesłanek (elementów stanu faktycznego branych pod uwagę przy podejmowaniu rozstrzygnięcia) określonych w ustawie. Powinny one co najwyżej określać zasady punktowania poszczególnych osiągnięć spełniających te przesłanki. Zasady te polegać mogą w szczególności na ustanowieniu kryteriów oceny poszczególnych przesłanek, przypisaniu im wag, skali punktów itp. w celu ułatwienia porównywania osiągnięć i pracy naukowej różnych osób ubiegających się o świadczenia.

Skarżąca ponadto podniosła, że decyzje w niniejszej sprawie wydane zostały z naruszeniem prawa. Nie spełniają wymogów formalnych decyzji administracyjnej, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Organ nie odniósł się do treści przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, czyli art. 200a ustawy, akcentując bardziej swoje kompetencje, co stanowi istotną wadę przeprowadzonego postępowania odwoławczego. Ponadto uzasadnienie nie przytacza przepisów prawa oraz nie wskazuje na dokonanie przez Rektora Politechniki [...] jakiejkolwiek merytorycznej oceny również uprzednio wydanej przez ten organ decyzji z dnia 8 listopada 2017 r. Zdaniem skarżącej, cały proces myślowy musi być wyrażony w uzasadnieniu decyzji wraz z podstawą prawną, aby adresat był w stanie zrozumieć podstawę przyjętego w jego sprawie rozstrzygnięcia. Decyzja nie rozstrzyga też wątpliwości na korzyść skarżącej oraz nie pogłębia zaufania do organów Uczelni.

W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki [...] wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu tego stanowiska organ podniósł, że Doktorancka Komisja Stypendialna na posiedzeniu w dniu 6 października 2017 r. dokonała analizy złożonych wniosków przez doktorantów i ustaliła, iż liczba osób uprawnionych do złożenia wniosków o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych na IV roku (z przedłużeniem studiów) wynosi 24 osoby. Liczba osób upoważnionych do pobierania takiego stypendium to 30 %, co daje 7,2 a w osobach - 7. Wnioski zostały złożone przez 11 osób, z czego 4 osoby kwalifikowały się do otrzymania stypendium z racji spełnienia wszystkich wymogów zawartych w Regulaminie ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich z dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich w Politechnice [...] , prowadzonych zarządzeniem Rektora nr [...] z dnia 16 maja 2017r.

Komisja po rozpatrzeniu złożonych wniosków uznała, że 4 doktorantów spełnia wszystkie kryteria określone Regulaminem przyznawania i wypłacania zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich z dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich w Politechnice [...] . W odniesieniu do skarżącej Komisja stwierdziła, że nie spełnia wszystkich kryteriów wymaganych tymże Regulaminem, albowiem nie otworzyła przewodu doktorskiego do końca II-go roku studiów. Wymóg ten zawarty był w § 3 ust. 2 lit. c omawianego powyżej Regulaminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, jak podniósł organ, w wyroku z dnia 1 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 163/17, uznał, że postępowanie o przyznanie stypendium doktoranckiego jest postępowaniem konkursowym. Jego uczestnik musi spełniać wszystkie kryteria konkursowe, a nie tylko niektóre z nich. Z kolei zaś art. 197 ust. 1 tej ustawy stanowi, że doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. W regulaminie studiów doktoranckich, w § 3 ust. 6, jest zapisane, że doktorant ma otworzyć przewód doktorski na drugim studiów. W podobnym tonie, jak podniosła strona, wypowiada się ustawodawca w art. 197 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym doktorant w podstawowych obowiązkach poza tymi zapisanymi w ustępie 1 art. 197 ustawy ma realizować program studiów doktoranckich. W programie studiów doktoranckich na Wydziale Budownictwa i Architektury w dyscyplinie naukowej - Budownictwo jest jasno określony wymóg wszczęcia przewodu na drugim roku studiów. Zarzut skarżącej jakoby przesłanka otwarcia przewodu doktorskiego do końca II roku studiów doktoranckich była niezgodna z postanowieniami ustawy jest dalece nietrafny. Wynika to z § 3 ust. 2 lit. c Regulaminu, przy czym regulamin studiów, czy regulamin udzielania pomocy materialnej dla uczestników studiów doktoranckich tę kwestię regulują w podobny sposób.

Regulamin dopuszcza także możliwość przyznania takiego stypendium tym doktorantom, którzy otworzyli przewód doktorski po II roku studiów, ale wówczas, gdy nie wykorzystano ustawowego limitu 30% przyznanych zwiększeń stypendiów doktoranckich dla danego roku studiów.

Niemniej skarżąca nie zakwalifikowała się z tej przyczyny, albowiem miała 32,25 punktów, a była osoba, która miała 54 punkty i zwyciężyła ze skarżącą w kolejce do otrzymania stypendium. Nie doszło więc do naruszenia prawa, zgodnie z ustawą jest wprowadzony element konkursowy. Skoro ustawa daje organowi swobodę w ustalaniu regulaminu, to właśnie taki tryb przyznawania zwiększenia stypendium został ustalony, tym bardziej że sam przepis ustawy w art. 199 ust. 2 wyraźnie stanowi, iż zasady przyznawania stypendium dla najlepszych doktorantów ustala rektor w porozumieniu z samorządem doktorantów.

Decyzja organu została wydana w oparciu o przepisy ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i przepisy prawa wewnętrznego Uczelni. Wykonując autonomię uczelni, zgodnie z zapisem art. 207 ustawy, Kodeks postępowania administracyjnego stosowany jest pomocniczo, a spór pomiędzy stronami dotyczy prawidłowości decyzji odmawiającej przyznania skarżącej zwiększenia stypendium na dofinansowanie zadań projakościowych. Organ powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych na poparcie powyższej argumentacji.

Na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. pełnomocnik skarżącej, popierając skargę podniósł, że skarżąca została poproszona przez promotora o otwarcie przewodu na trzecim roku studiów. Promotor twierdził, że nie ma pośpiechu. Nadto strona uzyskała informacje, że w sytuacji gdy otworzy przewód na III roku studiów, nie będzie to miało żadnych negatywnych konsekwencji. Poinformowano skarżącą, że gdy otworzy przewód do końca roku kalendarzowego, to otrzyma stypendium. Zmiana regulaminu pojawiła się w maju 2017 r., a rok akademicki, za który strona była oceniana, rozpoczął się w październiku 2016 r.

Pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i cofnął wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, dodając, że stypendium projakościowe mogło otrzymać 7 osób, a otrzymały 4 osoby i piąta osoba z odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga S. B. zasługuje na uwzględnienie, albowiem przede wszystkim zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 200a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842, dalej jako "ustawa", "ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym"). Stosownie do art. 200a ust. 1 ustawy, zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Doktorantowi znajdującemu się w grupie liczącej nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, mogą zostać przyznane środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Kwota zwiększenia stypendium staje się stypendium doktoranckim (art. 200a ust. 2 ustawy).

Przepisy ustawy wyposażyły organy uczelni w kompetencje do decydowania o przyznaniu doktorantowi zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej (art. 200a § 1 ustawy). Decyzja w sprawie przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej jest więc tzw. decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie przepisu art. 200a ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma w danej sprawie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, a więc musi wynikać z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w następnej kolejności jego wyczerpującego uzasadnienia.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Przepis art. 207 ust. 1 ww. ustawy obliguje więc organy uczelni, aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosować odpowiednio przepisy k.p.a. Przyznanie stypendium, czy też zwiększenia stypendium z dotacji projakościowej, uczestnikom studiów doktoranckich należy niewątpliwie do kategorii spraw, o których mowa w tym przepisie. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Chociaż w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sądy administracyjne (art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 lutego 2018 r., IV SA/Wr 244/17, lex nr 2464972). Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej.

Przedmiotem skargi jest decyzja Rektora Politechniki [...] , a więc organu uczelni, która dotyczy odmowy przyznania zwiększenia wysokości stypendium doktoranckiego z dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych. Stąd art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym ma w sprawie zastosowanie. Skoro decyzja ta jest decyzją uznaniową, to jak wyżej wyjaśniono, przy tego rodzaju decyzjach organ uczelni jest szczególnie zobowiązany do wyjaśnienia i wskazania, dlaczego podjął konkretne rozstrzygnięcie. Organ ten - przed wydaniem decyzji -powinien zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego uzasadnić, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, jak podniósł organ, że obowiązujące przepisy Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich z dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich w Politechnice [...] (dalej jako "Regulamin") nie pozwalają na przyznanie skarżącej zwiększenia stypendium dla doktorantów z tego powodu, że nie otworzyła ona przewodu doktorskiego na drugim roku studiów.

Zgodnie jednak z § 3 ust. 2 pkt 1 lit. c Regulaminu, zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych może być przyznane doktorantowi na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich, który wyróżnił się osiągnięciami w pracy naukowej i dydaktycznej w poprzednim roku studiów i spełnił łącznie określone warunki, w szczególności otworzył przewód doktorski nie później, niż na drugim roku studiów, w dyscyplinie zgodnej z uprawnieniami wydziału prowadzącego studia doktoranckie, z zastrzeżeniem, że doktorantowi, który nie otworzył przewodu w regulaminowym terminie, w uzasadnionych przypadkach, może być przyznane zwiększenie stypendium doktoranckiego po otwarciu przewodu doktorskiego w dyscyplinie zgodnej z uprawnieniami wydziału, w dodatkowym terminie ustalonym przez właściwą radę wydziału, jeżeli nie wykorzystano limitu 30% przyznanych zwiększeń stypendiów doktoranckich dla danego roku studiów.

Zatem z treści Regulaminu - uchwalonego przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję - w sposób jednoznaczny wynika, że Regulamin ten dopuszcza możliwość przyznania wnioskowanego w niniejszej sprawie przez S. B. zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, pomimo nieotworzenia przewodu doktorskiego na drugim roku studiów. Przy takiej regulacji obowiązkiem organu było więc również wskazanie w uzasadnieniu, dlaczego jego zdaniem nie zachodzi w sprawie "uzasadniony przypadek", o którym mowa w Regulaminie, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżąca już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy powoływała się na to, że na otwarcie przewodu na III roku uzyskała stosowną zgodę i zapewniano ją, że nie wpłynie to ujemnie w przyszłości na dalszy tok studiów. Podnosiła także, że stypendium przyznawane jest za osiągnięcia za poprzedni rok akademicki tj. od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r., a Komisja Stypendialna niezgodnie z prawem bierze pod uwagę datę otwarcia przewodu doktorskiego.

Zaskarżona decyzja ani nie zawiera prawidłowego uzasadnienia, dlaczego organ uznał, że skarżącej nie można przyznać wnioskowanego zwiększenia stypendium, ani też organ w ogóle nie rozważył zarzutów i argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, mimo że skarżąca wskazała na okoliczności, które jej zdaniem uzasadniały spełnienie przez nią przesłanek do uzyskania stypendium objętego wnioskiem, w tym w zakresie przepisów wewnętrznych, jakie powinny znaleźć zastosowanie w sprawie.

Jak podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 26 kwietnia 2018 r. (II SA/Ke 166/18), w utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie uznaniu administracyjnemu organu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, jego obowiązkiem jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Obywatel ma prawo do tego, by jego oparte na prawie materialnym roszczenia i wnioski były rozpatrywane w ramach przewidzianej prawem procedury i w określonych przez prawo formach. Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy. Sporządzając uzasadnienie decyzji organ administracji publicznej winien mieć na uwadze szczególną funkcję, jaką przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wyznaczają tej części decyzji i wymogi (wskazane w art. 107 § 3 k.p.a.), którym powinno ono odpowiadać. Zawarte w uzasadnieniu motywy rozstrzygnięcia są bowiem istotne dla strony, która korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia decyzji będzie mogła ocenić i ustosunkować się do argumentów organu wydającego decyzję, ale także, co w rozpoznawanej sprawie wymaga podkreślenia, ich treść pozwala Sądowi na dokonanie oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania i jego skutku w postaci decyzji. Uzasadnienie decyzji stosownie do art. 107 § 1 k.p.a., stanowi jej integralną część i kontroli Sądu podlega decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem (por. wyrok NSA, I SA/Gd 668/98, lex nr 47109). Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, dla których odmówił dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Dopiero przy spełnieniu tych wymogów uzasadnienie w dostatecznym stopniu motywuje rozstrzygnięcie i pozwala na poznanie i ocenę rozumowania organu poprzedzającego konkluzję (stanowisko organu) znajdującą swój wyraz w rozstrzygnięciu.

Z tych przyczyn za trafny należało uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., albowiem naruszenia to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto, w ocenie Sądu, zasadny jest również zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ § 3 ust. 2 pkt 1 lit. c Regulaminu, skoro organ – przed wydaniem decyzji – nie zastosował tego przepisu z uwzględnieniem w całości jego dyspozycji, zwłaszcza, że - jak wynika z odpowiedzi na skargę - nie został wykorzystany limit 30% przyznanych zwiększeń stypendiów doktoranckich dla IV roku studiów na rok akademicki 2017/2018.

Rolą sądów administracyjnych, stosownie do art. 1 p.p.s.a. jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez między innymi kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z określonego w art. 3 § 2 p.p.s.a., zakresu spraw, w jakich orzekają sądy wynika, że przedmiotem kontroli sądu są między innymi decyzje, nie zaś odpowiedzi na skargi wnoszone na te decyzje.

W związku z powyższym w niniejszej sprawie, ponieważ zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., a nadto wynika z niej, że organ rozpoznał sprawę z naruszeniem prawa materialnego, gdyż za takie uznać należy przepisy Regulaminu, co ostatecznie naruszyło w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy zasadę działania organu w sposób budzący zaufanie do działalności administracji publicznej i zasadę przekonywania (art. 8 i art. 11 k.p.a.), Sąd nie może uwzględniać argumentów podnoszonych przez organ dopiero w odpowiedzi na skargę, zwłaszcza, że organ w tej odpowiedzi akcentuje to, że skoro decyzja jest uznaniowa, dlatego mógł odmówić przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej.

Powyżej przedstawione uchybienia sprawiają, że zaskarżona decyzja w istocie całkowicie wymyka się kontroli sądowoadministracyjnej. Nie można bowiem ocenić, na jakich faktycznie przesłankach została oparta odmowa przyznania skarżącej zwiększenia wysokości stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych. Dlatego też decyzja ta podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ w sposób właściwy uzasadni swoje stanowisko, a jednocześnie w przypadku nieuwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej odniesie się do wszystkich podnoszonych przez nią zarzutów, w tym dotyczących wprowadzenia dodatkowego wymogu, o jakim mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 lit. c Regulaminu.