Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1192/96
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 1997-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: 1. Zakres obowiązków organu administracji państwowej wynikający z treści art. 9 Kpa nie obejmuje wszelkiego rodzaju doradztwa prawnego, ani tym bardziej występowania w roli zastępcy procesowego uczestników postępowania. Organ podatkowy nie ma obowiązku faktycznego czy prawnego prowadzić podatnika "za rękę" w toku prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, podlegającej obowiązkowi podatkowemu w danym podatku.

2. W świetle przepisów obowiązującego prawa podatkowego, brak jest podstaw do tego, by podatnik, o jakim jest mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, mógł w drodze umowy zwolnić się w stosunku do Skarbu Państwa z ciążących na nim obowiązków jako podatnika i przenieść te obowiązki na osobę trzecią. Tego rodzaju umowa nie może wywierać żadnych skutków w zakresie obowiązków podatkowych podatnika wobec Skarbu Państwa, jak również powodować zmian w istniejącym czy też mającym powstać stosunku podatkowym.

TEZY

1. Zakres obowiązków organu administracji państwowej wynikający z treści art. 9 Kpa nie obejmuje wszelkiego rodzaju doradztwa prawnego, ani tym bardziej występowania w roli zastępcy procesowego uczestników postępowania. Organ podatkowy nie ma obowiązku faktycznego czy prawnego prowadzić podatnika "za rękę" w toku prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, podlegającej obowiązkowi podatkowemu w danym podatku.

2. W świetle przepisów obowiązującego prawa podatkowego, brak jest podstaw do tego, by podatnik, o jakim jest mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, mógł w drodze umowy zwolnić się w stosunku do Skarbu Państwa z ciążących na nim obowiązków jako podatnika i przenieść te obowiązki na osobę trzecią. Tego rodzaju umowa nie może wywierać żadnych skutków w zakresie obowiązków podatkowych podatnika wobec Skarbu Państwa, jak również powodować zmian w istniejącym czy też mającym powstać stosunku podatkowym.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do następujących ustaleń i wniosków:

Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza zarówno prawa materialnego /ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ jak też - zarzucanych skargą - przepisów art. 9 Kpa.

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, na mocy umowy zawartej w dniu 9 lutego 1992 r. pomiędzy Leszkiem R. i Janem O. została utworzona spółka cywilna "U." z siedzibą w L.

Przedmiotem działalności tejże Spółki /zgodnie z pkt 1 umowy/ "jest prowadzenie wszelkiej działalności wytwórczej, usługowej i handlowej na rachunek własny lub w pośrednictwie z zastosowaniem najnowszych technik i metod wytwarzania dóbr, oraz handel zagraniczny w ramach obowiązującego prawa, a w szczególności import materiałów budowlanych". Z dalszych postanowień przedmiotowej umowy wynika, iż Spółka może prowadzić zakłady usługowe i handlowe oraz wytwórcze i uczestniczyć we wszystkich spółkach na terenie całego kraju oraz poza jego granicami /pkt 4 umowy/. Kapitał założycielski spółki wniesiony został w równych częściach. Koszty w równych częściach obciążają obu udziałowców. Zysk spółki dzielony jest w równych częściach między wspólników /pkt 5-7 umowy Spółki/.

W dniu 10 maja 1992 r. do powyższej umowy został sporządzony aneks podpisany przez obu wspólników, z którego wynika, iż "całkowitą odpowiedzialność za rozliczenia z budżetem /podatki i ZUS/ ponosi Leszek R. /pkt 1 aneksu/". Z akt wynika także, iż z dniem 31 grudnia 1994 r. Jan O. wystąpił ze Spółki i w związku z tym ulega ona rozwiązaniu.

Przystępując do umowy Spółki w celu prowadzenia działalności gospodarczej skarżący - z natury rzeczy - obowiązany był zapoznać się z obowiązującymi przepisami prawnymi w tym zakresie, zaś w szczególności z przepisami prawa podatkowego. Nie do przyjęcia - w ocenie Sądu - jest stanowisko Jana O. zawarte w skardze, iż nie jest on profesjonalistą w zakresie zobowiązań podatkowych, a w związku z tym na organie skarbowym ciąży obowiązek informowania podatnika, czy jego poczynania w ramach prowadzonej działalności nie narażą go na koszty lub straty.

Sąd stwierdza, iż zarzut skargi w przedmiocie naruszenia art. 9 Kpa jest nieuprawniony. Zakres obowiązków organu administracji państwowej wynikający z treści art. 9 Kpa nie obejmuje wszelkiego rodzaju doradztwa prawnego, ani tym bardziej występowania w roli zastępcy procesowego uczestników postępowania. Organ podatkowy nie ma obowiązku faktycznego czy prawnego prowadzić podatnika "za rękę" w toku prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, podlegającej obowiązkowi podatkowemu w danym podatku.

Obowiązek podatkowy w danym podatku - jest kategorią prawną i faktyczną zobiektywizowaną. Oznacza to, iż powstaje on w warunkach przez prawo określonych, niezależnie od woli podmiotów podlegających temu obowiązkowi, czy też podmiotów ustawowo zobowiązanych do stosowania różnych środków jego realizacji /zob. wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1992 r. - III SA 709/92 - POP 1993 nr 4 poz. 62/.

Treść obowiązku podatkowego wyznaczają normy prawne dotyczące danego podatku, określające zarówno przedmiotowy jak i podmiotowy zakres podatku, zasady ustalania podstawy opodatkowania, stosowania stawek podatkowych, ulg i zwolnień itp.

Wskazać trzeba, iż spełnienie przez podmiot określonych w ustawie warunków powstania obowiązku podatkowego prowadzi do indywidualizacji obowiązku podatkowego. Tak więc podmiot, w stosunku do którego zindywidualizował się obowiązek podatkowy, staje się w istocie rzeczy podmiotem zobowiązania /podatnikiem/ w danym podatku.

W świetle art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ - "Wszelkie obowiązki podatkowe, a także związane z nimi uprawnienia wynikać mogą tylko i wyłącznie z ustaw podatkowych i nie mogą być znoszone, zmieniane czy poszerzane umowami cywilnoprawnymi". Takie stanowisko prezentowane jest powszechnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /zob. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1991 r. - SA/Po 1562/91 - POP 1993 nr 4 poz. 64/.

Podnieść w tym miejscu także trzeba, iż w świetle przepisów obowiązującego prawa podatkowego, brak jest podstaw do tego, by podatnik, o jakim jest mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, mógł w drodze umowy zwolnić się w stosunku do Skarbu Państwa z ciążących na nim obowiązków jako podatnika i przenieść te obowiązki na osobę trzecią. Tego rodzaju umowa nie może wywierać żadnych skutków w zakresie obowiązków podatkowych podatnika wobec Skarbu Państwa, jak również powodować zmian w istniejącym czy też mającym powstać stosunku podatkowym /zob. także wyrok NSA z dnia 25 listopada 1992 r. - SA/Kr 1838/92 - POP 1993 nr 4 poz. 63/.

W sprawie niniejszej, jeśli skarżący Jan O. chciał się zwolnić z obowiązku płacenia podatków działając w spółce cywilnej "U." - to mógł przestać być podatnikiem /także podatku VAT/ przez zaprzestanie działalności, podlegającej obowiązkowi podatkowemu - rozwiązując umowę Spółki. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy nastąpiło to dopiero 31 grudnia 1994 r.

Sąd stwierdza, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zaskarżona decyzja wydana została "lege artis".

Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - orzekł jak w sentencji.