Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1346/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 pkt. 1, pkt.4, pkt. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi ,,A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 lipca 2015 r. nr [....] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 15 lipca 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: Spółka, skarżąca) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) z dnia 16 kwietnia 2015 r. ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Spółka działając jako rolnik, wystąpiła w dniu 24 kwietnia 2009 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009, deklarując działki rolne z uprawą wierzby energetycznej o łącznej powierzchni 20,01 ha.

Decyzją z dnia 8 października 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał Spółce pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) na rok 2009 w wysokości 3.551,36 zł do powierzchni 19,84 ha. Decyzja została doręczona w dniu 12 października 2009 r. Strona nie wniosła odwołania, w związku z powyższym przedmiotowa decyzja stalą się ostateczna. Płatność przekazano na konto strony w dniu 25 stycznia 2010 r.

Pismem z dnia 1 sierpnia 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 8 października 2009 r.

Decyzją z dnia 23 sierpnia 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność decyzji z dnia 8 października 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając przedmiotową decyzję przyznał stronie pomoc finansową na rok 2009, pomimo iż na działkach rolnych prowadzona była uprawa wierzby energetycznej. W związku z powyższym organ przyznał płatność do powierzchni nieuprawnionej, przez co rażąco naruszył § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., nr 40, poz. 329 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem ONW, oraz art. 37 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L 277 z 21.10.2005 r. ze zm.), zwanego dalej Rozporządzeniem 1698/2005.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę od powyższej decyzji, Prezes ARiMR wydał w dniu 7 października 2011 r. decyzję, w której zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Skarga wniesiona przez Spółkę na powyższą decyzję została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucona postanowieniem z dnia 9 lutego 2012 r.

Decyzją z dnia 28 sierpnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił Spółce przyznania pomocy finansowej ONW za 2009 rok. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005, wykorzystywane użytki rolne to grunty orne, sady i ogrody na potrzeby własne, trwałe obszary trawiaste i łąki, uprawy trwałe. Tylko te sposoby użytkowania gruntów kwalifikują się do objęcia płatnościami ONW. Płatność nie przysługuje do powierzchni drzew i krzewów przeznaczonych do produkcji energii (w tym zagajniki o krótkiej rotacji - uprawa wierzby energetycznej).

Decyzją z dnia 16 stycznia 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę, utrzymał w mocy decyzję z dnia 28 sierpnia 2013r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na działkach rolnych A i B strona zadeklarowała plantację wierzby energetycznej. Strona nie kwestionuje, że właśnie taka uprawa znajdowała się na przedmiotowych działkach rolnych. Do działek, na których prowadzona jest uprawa wierzby energetycznej nie przysługuje płatność ONW, bowiem grunty takie nie są użytkami rolnymi, o których mowa w rozporządzeniu nr 1698/2005. W rezultacie należało odmówić do nich płatności.

Pismem z dnia 18 kwietnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR powiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności ONW za rok 2009.

Decyzją z dnia 16 kwietnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił Spółce kwotę nienależnie pobranych płatności ONW na rok 2009 w wysokości 3.551,36 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że kwotę nadmiernie pobranych płatności ustalono z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia 8 października 2009 r., na podstawie której stronie przyznano wyliczoną płatność ONW. Organ podkreślił fakt, że w 2008 roku strona nie otrzymała płatności ONW do zadeklarowanej wierzby energetycznej, a mimo tego składała kolejne wnioski w latach następnych. Z tego względu organ nie uwzględnił wyjaśnień strony, iż kolejna wypłata nie wzbudziła jej wątpliwości oraz że strona nie zdawała sobie sprawy z nieprzysługiwania płatności do wierzby energetycznej.

Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP, a także art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. L 141 z 30.4.2004 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 796/2004, wskazując na rażące naruszenie tego przepisu i uznając, iż na jego podstawie Spółka nie jest zobowiązana do zwrotu dotacji. Skarżąca podniosła, iż płatność została przyznana omyłkowo, a błąd ten nie został przez Spółkę wykryty, gdyż wcześniejsze wnioski były uwzględniane, a kolejna wypłata nie wzbudziła wątpliwości skarżącej. Spółka nie jest zobowiązana do śledzenia zmian przepisów, a jako podmiot prowadzący działalność rolniczą a nie działalność w zakresie usług prawnych, złożyła wniosek w zaufaniu do organów państwa, które w jej przeświadczeniu posiadają odpowiednią wiedzę i narzędzia do prawidłowej weryfikacji złożonego wniosku. Skarżąca podkreśliła, że nie została powiadomiona o decyzji o zwrocie w ciągu 12 miesięcy od płatności, spełniła zatem kolejną wymaganą przesłankę zawartą w ww. art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia.

W dalszej części odwołania strona podniosła, iż działanie organu narusza wyrażoną w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadę, nawiązującą do zasady praworządności, bowiem organ administracji nie pogłębia zaufania obywatela wobec państwa. Zdaniem skarżącej obywatel ma prawo domniemywać, że czynności podjęte przez organ są zgodne z prawem, czego nie jest też zobowiązany weryfikować. W ocenie odwołującej się stwierdzenie po dwóch latach nieważności zaskarżonej decyzji nie jest też działaniem pogłębiającym zaufanie do państwa. Istotne zdaniem strony jest, że zużyła ona płatność zgodnie z przeznaczeniem na prowadzenie produkcji rolnej. Zdaniem strony utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy jest sprzeczne z art. 2 i 7 Konstytucji i art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego a działanie organu I instancji narusza art. 6 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 6, 7 , 8 i 32 Konstytucji. Organ zaskakuje obywateli decyzjami wzywającymi do zwrotu przyznanej omyłkowo płatności, a skutki jego błędów powinni ponosić organy i ich pracownicy, którzy odpowiadają także materialnie, a ciężaru błędów nie można przerzucać na beneficjentów pomocy, którzy nie zawsze posiadają wystarczającą biegłość w nieustannie zmieniających się przepisach prawa dotyczących płatności ONW i działają w zaufaniu do organów administracji, które co roku instruują ich odnośnie procedury składania wniosków i rodzajów dopłat.

Dodatkowo strona podniosła, iż organ nie przeanalizował przepisu art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 pod kątem indywidualnej sytuacji strony, nie przeanalizował złożonych dokumentów potwierdzających zużycie dotacji na cele produkcji rolnej. Organ jedynie ogólnikowo odniósł się do wskazanego przepisu, a wydając decyzję kierował się subiektywnym przekonaniem, że strona winna zdawać sobie sprawę z pomyłki organu już w dacie wypłaty dotacji, co jest sprzeczne ze stanem faktycznym i składanymi przez stronę wyjaśnieniami. Organ pominął zdaniem strony złożone dokumenty, nie dokonując tym samym oceny zebranego materiału dowodowego. Zdaniem strony analiza dokumentów, tj. rachunków z tytułu zakupu usług na które realizowana jest dotacja, ma istotne znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia, gdyż zdaniem strony sposób wykorzystania dotacji stanowi jedną z przesłanek wygaśnięcia obowiązku zwrotu, wskazanych w art. 73 rozporządzenia nr 796/2004. Strona podkreśliła, że w żaden sposób nie przyczyniła się do błędu organu, zatem nie może ponosić jego negatywnych skutków.

Decyzją z dnia 15 lipca 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wypłacone nienależnie Spółce środki publiczne za rok 2009 pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o ARiMR", w związku z czym ich ustalenie następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004:

1. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

2. (skreślony).

3. Odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem.

Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.

4. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

5. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat.

Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

6. Kwoty podlegające zwrotowi na skutek zastosowania obniżek i wyłączeń na mocy art. 21 i tytułu IV są każdorazowo objęte okresem przedawnienia wynoszącym cztery lata.

7. Przepisy ust. 4 i 5 nie mają zastosowania w przypadku zaliczek.

8. (skreślony).

Organ wyjaśnił, że sporną kwestią jest wypełnienie przesłanek cytowanego art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia. Poza sporem pozostaje przy tym, że płatność została dokonana w nadmiernej wysokości na skutek pomyłki organu, co wynika bezpośrednio z faktu stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 8 października 2009 r. w sprawie przyznania skarżącej płatności ONW na rok 2009. Bezsporne jest też, że o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W rezultacie rozstrzygnięcia wymaga, czy błąd organu mógł zostać wykryty przez rolnika. Skarżąca podnosi, że błąd ten nie został przez Spółkę wykryty, gdyż wcześniejsze wnioski były uwzględniane, a kolejna wypłata nie wzbudziła jej wątpliwości. Organ odwoławczy argumentacji tej nie podzielił. Wskazał, że w niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, iż stronie nie przyznano płatności na rok 2008 z uwagi na uprawę wierzby energetycznej, a także z uwagi na fakt, iż jej prezesem jest osoba fizyczna będąca radcą prawnym oraz że w części X wniosku strona oświadczyła, iż znane są jej zasady przyznawania płatności i pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, przyjąć należy, iż strona posiadała stosowną wiedzę w zakresie płatności, a zatem brak jest możliwości uznania jej dobrej wiary i odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranych płatności na mocy art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Przepis ten stanowi, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. W niniejszej sprawie nie można uznać za usprawiedliwione przekonania strony, iż była uprawniona do płatności na rok 2009 i działała w zaufaniu do organów.

Ponadto wskazany w ww. przepisie art. 73 ust. 5 okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie przekroczył czterech lat, bowiem płatność przekazano na konto bankowe strony w dniu 25 stycznia 2010 r., natomiast decyzja z dnia 23 sierpnia 2011 r. Dyrektora Oddziału ARiMR o stwierdzeniu nieważności pierwotnie wydanej decyzji została stronie doręczona w dniu 26 sierpnia 2011 r. Następnie doręczonym dnia 22 kwietnia 2014 r. pismem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności ONW za rok 2009, następnie zaś organ ten wydał w dniu 1 lipca 2014 r. decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności ONW na rok 2009 w wysokości 3551,36 zł, co wskazuje na nieprzekroczenie czteroletniego terminu.

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie doszło do ani naruszenia powołanych przez stronę przepisów Konstytucji, ani też na naruszenia związanych z nimi przepisów art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa) i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej). Organy administracji działały bowiem w niniejszej sprawie na podstawie przepisów prawa i zgodnie z zasadą praworządności. Nie można przy tym uznać, iż wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania do państwa, bowiem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dopuszczają taką sytuację.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniesionej na powyższą decyzję Spółka wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 8 i art. 87 Konstytucji RP poprzez nieuznanie przepisów Konstytucji za źródło prawa materialnego, którego normy stosuje się bezpośrednio, a poprzez to nieuznanie norm Konstytucji za źródło powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej; art. 2 w zw. z art. 32 Konstytucji RP oraz art. 5 i art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron, przez co naruszono zasadę demokratycznego państwa prawa i równości wobec prawa, zapewnienia przez państwo wolności i praw obywatela, działania przez organy na podstawie i w granicach prawa oraz zasadę stania przez organy administracji publicznej na straży praworządności i zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a.; art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 w zw. z art. 7 i 8 Konstytucji RP poprzez naruszenie podstawowej zasady ustrojowej udzielania równej dla wszystkich ochrony własności i innych praw majątkowych; art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz zasady zwrotu nienależnie pobranych dotacji uregulowanej w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004.

W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko co do braku możliwości wykrycia pomyłki popełnionej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w zakresie przyznania dopłat związanych z uprawą wierzby energetycznej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej przez Sąd była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji, którą ustalono kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW) na 2009 r.

Zaznaczyć trzeba, że wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji nastąpiło po uprzednim stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 8 października 2009 r. którą przyznano stronie płatności ONW i po wydaniu przez ten organ w dniu 28 sierpnia 2013 r. nowej decyzji, w której odmówiono skarżącej przyznania płatności ONW za 2009 r.

Zarówno decyzja z dnia 23 sierpnia 2011r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia 8 października 2009 r. jak i decyzja z dnia 28 sierpnia 2013 r. o odmowie przyznania skarżącej płatności ONW za 2009 r., są decyzjami ostatecznymi. Dało to podstawę Kierownikowi Biura Powiatowego do podjęcia działania w celu odzyskania płatności za 2009 r. wypłaconych skarżącej w dniu 25 stycznia 2010r.

O wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności skarżąca została zawiadomiona w dniu 22 kwietnia 2014 r. Podstawą prawną do wszczęcia postępowania były art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o ARiMR".

Art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, powołany między innymi w decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW, w stanie prawnym w dacie wydawania zaskarżonych decyzji, stanowił, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1. Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

krajowych, przeznaczonych na:

współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, co też miało miejsce w tej sprawie.

Zarzut co do zgodności z art. 2, art. 6 i 8 Konstytucji RP decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu stronie płatności z uwagi na upływ czasu oraz zużycie przez stronę otrzymanej płatności na potrzeby produkcji rolnej nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu w tej sprawie, leży bowiem poza jej granicami. Zarzut ten nie dotyczy postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności, które jest postępowaniem odrębnym i w ramach którego nie dokonuje się weryfikacji prawidłowości decyzji wydanych w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej płatność i w przedmiocie odmowy przyznania płatności. Nie ulega wątpliwości, że między decyzją ustalającą wysokość nienależnie pobranych kwot płatności, a decyzją wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w przedmiocie odmowy przyznania płatności po uprzednim stwierdzeniu nieważności pierwotnej decyzji, istnieje związek, jednak Sąd badając zgodność z prawem decyzji w sprawie wysokości ustalonych kwot nienależnie pobranych nie może kontrolować i kwestionować ostatecznych decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej płatność i następnie decyzji w przedmiocie odmowy przyznania płatności na 2009 r.

W dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2009 r. obowiązywało rozporządzenie nr 796/2004. Zgodnie z art. 73 ust. 1 w zw. z ust. 3 tego rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone za okres między powiadomieniem o obowiązku rolnika do zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Zgodnie z art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Ust. 5 zaś stanowi, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

W przedmiotowej sprawie zasadnie przyjęto, że nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności za 2009 r. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. W świetle przytoczonego uregulowania nie ulega kwestii, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia łącznie dwóch wymienionych w nim przesłanek. Po pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W sprawie nie było i nie jest kwestionowane, że dokonanie płatności na rzecz skarżącej nastąpiło wskutek samodzielnego błędu organu. Istota sporu wymagała zatem ustaleń i oceny czy spełniona została druga z przesłanek tzn. czy ów popełniony przez organ błąd skarżąca mogła wykryć.

Nie jest sporne, że płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, użytkowanych jako grunty orne, sady oraz trwałe użytki zielone oraz że grunty zajęte pod uprawę wierzby energetycznej do tej kategorii gruntów nie należą – stanowią one obszary leśne, nieuprawnione do otrzymania płatności ONW. Powyższe wynika z przepisów art. 37 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW oraz załącznika I lit. D-G i część H/2 do decyzji Komisji decyzji Komisji 2000/115/WE z dnia 24 listopada 1999 r. odnoszącej się do definicji cech charakterystycznych, listy produktów rolnych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych (Dz.U.L 38 z 12 lutego 2000 r. ze zm.).

Błąd organu polegał w tej sprawie na błędnej interpretacji prawa i w konsekwencji na błędnym jego zastosowaniu do niespornego stanu faktycznego, tj. przyznaniu płatności ONW do obszaru zajętego pod uprawę wierzby energetycznej. Oceniając, czy błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika, organ słusznie wziął pod uwagę, że rolnikiem tym jest spółka kapitałowa, której prezesem zarządu jest osoba posiadająca wykształcenie prawnicze (radca prawny) oraz że wniosek złożony przez tę spółkę o przyznanie płatności ONW do tego samego obszaru za poprzedni rok (2008) nie został uwzględniony - decyzją z dnia 18 maja 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił stronie przyznania płatności ONW do przedmiotowego obszaru z uwagi na znajdująca się tam plantację wierzby energetycznej. Sąd podziela zatem pogląd organu, że z uwagi na wykształcenie prawnicze osoby zarządzającej Spółką oraz wiedzę Spółki o nieprzysługiwaniu płatności ONW do obszarów zajętych pod uprawę wierzby energetycznej wynikającą z decyzji odmawiającej takiej płatności za rok 2008, uzasadniony jest wniosek, iż Spółka mogła błąd organu wykryć. Bez znaczenia natomiast pozostaje to, że błąd ten nie został przez Spółkę wywołany. Bez znaczenia jest nawet to, czy Spółka błąd ten wykryła – istotne jest natomiast, że obiektywnie oceniając mogła ten błąd wykryć.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Nr 796/2004, gdyż płatność uznana za nienależnie pobraną nastąpiła w dniu 25 stycznia 2010 r., natomiast o nienależnym charakterze pobranej płatności strona została powiadomiona po raz pierwszy najpóźniej z dniem doręczenia jej decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z dnia 8 października 2009 r., co nastąpiło w dniu 26 sierpnia 2011 r. W decyzji tej wyraźnie stwierdzono, że organ przyznał płatność do powierzchni nieuprawnionej, rażąco naruszając § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia ONW oraz art. 37 ust. 1 Rozporządzenia nr 1698/2005. Powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze przedmiotowej płatności nastąpiło zatem nie tylko przed upływem dziesięciu lat od daty płatności, ale też przed upływem krótszego (czteroletniego) okresu, przewidzianego dla przypadku, gdy rolnik pozostawał w dobrej wierze. Nie ma w tej sytuacji potrzeby dokonywania oceny, czy Spółka pozostawała w dobrej czy złej wierze, niezależnie bowiem od tego, którą opcję przyjąć, przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia nr 796/2004 nie zaistniały.

Niezrozumiałe są zarzuty naruszenia przez organy art. 8 i art. 87 Konstytucji RP. Organy w niniejszej sprawie orzekały na podstawie obowiązujących przepisów, których zgodność z Konstytucją RP nie była kwestionowana. Wobec braku uzasadnienia tych zarzutów Sąd nie ma możliwości szerszego odniesienia się do nich.

Bezzasadne są także zarzuty naruszenia art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. Skarżąca nie wskazała, jakich to okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia organy nie wyjaśniły. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia tego, czy strona mogła wykryć błąd organu. Odmienna od oczekiwanej przez stronę ocena okoliczności faktycznych nie uzasadnia zarzutu niewyjaśnienia sprawy czy naruszenia zaufania obywatela do organów państwa. Podkreślić należy, że twierdzenia strony co do otrzymywania płatności ONW do przedmiotowego obszaru zajętego pod uprawę wierzby energetycznej w latach poprzednich okazały się nieprawdziwe, jak bowiem wskazano, w roku 2008 płatności takiej skarżącej odmówiono. Podważenie twierdzeń strony na podstawie prawidłowo zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego nie stanowi naruszenia wskazanych w skardze przepisów natury procesowej.

Wbrew zarzutom skargi, z art. 73 rozporządzenia nr 796/2004 nie wynika, że sposób wykorzystania dotacji stanowi jedną z przesłanek wygaśnięcia obowiązku jej zwrotu. Nałożenie na rolnika obowiązku zwrotu otrzymanej nienależnie płatności nie może być też postrzegane w kategoriach naruszenia zasad konstytucyjnych oraz zasad ustawowych regulujących postępowanie administracyjne, w szczególności zasady zaufania obywatela do państwa, skoro obowiązek taki wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Przepisy te jednocześnie przewidują sytuacje, kiedy obowiązek ten nie ma zastosowania, niemniej jednak w niniejszej sprawie sytuacji takiej nie stwierdzono.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.