Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 192/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 205 b  ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1393
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant specjalista Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję w odniesieniu do M. T.; II. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz M. T. kwotę 200 zł (słownie dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzja z dnia [...] października 2014 r., Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego na podstawie: - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), - art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 1, art. 209b ust. 4 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. - Prawo lotnicze (Dz.U. z 2013r. poz. 1393), art. 5, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/9l/EWG (Dz. Urz. WE L 46 s. l, 2004, s. l), po rozpatrzeniu: - wniosku M. T.o o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Prezes tut. Urzędu wydał w dniu [...] kwietnia 2014 r. decyzję znak: [...]; - wniosku M. P., o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Prezes tut. Urzędu wydał w dniu [...] kwietnia 2014r., decyzję znak: [...]; którymi to decyzjami, po rozpatrzeniu w/w wniosków, dotyczących lotu z dnia [...] maja 2013 r., na trasie [...] ([...]) - [...] o oznaczeniu kodowym [...], o stwierdzenie naruszenia przez P."[...]" z siedzibą w W. praw pasażera określonych przepisami rozporządzenia (WE) nr 261/2004, stwierdził brak naruszenia prawa przez Spółkę Akcyjną P."[...]" - utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Prezes Urzędu lotnictwa Cywilnego wskazał, że decyzja zapadła w sprawie, w której ustalono: M. T. oraz M. P. byli pasażerami lotu z dnia [...] maja 2013 r. na trasie [...] - [...] - [...] o oznaczeniu kodowym [...], lot został odwołanym w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004; w samolocie planowanym do wykonania lotu miały miejsce: wyciek hydrauliczny z uszczelnienia amortyzatora podwozia głównego oraz usterka zasilacza świateł awaryjnych zatem zdarzenia stanowiące nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu przepisów rozporządzenia i przewoźnik nie był obowiązany wypłacić pasażerom odszkodowania przewidziane w art. 7 rozporządzenia w zw. ze zdarzeniem, ww. pasażerowie odbyli podróż alternatywnym lotem; pasażerom udzielono bezpłatnej opieki na czas oczekiwania na start alternatywnego lotu, M. T. i M. P. nie wymagali zakwaterowania w hotelu; pasażerowie nie skarżyli nieudzielenia informacji na temat praw przysługujących pasażerom na podstawie rozporządzenia (WE) nr 261/2004,

Organ wskazał na wnioski o ponowne rozpoznanie sprawy w świetle, których pasażerowie cyt. " nie są zadowoleni z wydanej decyzji, a w szczególności z faktu, iż charakter zaistniałej usterki, jako nadzwyczajna okoliczność zwalnia przewoźnika lotniczego z obowiązku wypłaty skarżącym odszkodowań w kwocie €600" . Ponadto, pasażerowie podnieśli, że lot alternatywny, zaproponowany przez przewoźnika, nie był lotem bezpośrednim, lecz z przesiadką (w [...] - [...]) oraz, że organ I instancji nie wyjaśnił, czy amortyzatory w samolotach marki [...] typ [...] podlegają przeglądom okresowym a także ile czasu zajęła naprawa amortyzatorów w przedmiotowej sprawie. Podnieśli również zarzut, że nie zapewniono im dwóch darmowych rozmów telefonicznych oraz nie otrzymali od przewoźnika informacji o przysługujących im prawach. Wskazali również, że organ I instancji nie odniósł się do ich wniosku o przesłanie im pocztą kopii materiału dowodowego zebranego w sprawie, by mogli się z nim zapoznać przed wydaniem decyzji".

Prezes stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę przyjął za własne opisane powyżej ustalenia poczynione przy wydawaniu ww. decyzji z dnia [...] kwietnia 2014r. Wskazał, że faktem powszechnie znanym jest to, iż w terminalu portu lotniczego w [...] wywieszone są plakaty traktujące o prawach pasażerów określonych przepisami rozporządzenia (WE) nr 261/2004, do pulpitów stanowisk odpraw przytwierdzona jest w sposób trwały informacja następującej treści: "Jeżeli odmówiono Państwu przyjęcia na pokład lub Państwa lot został odwołany lub opóźniony o co najmniej dwie godziny, możecie Państwo poprosić obsługę na stanowisku odpraw lub w punkcie przyjęć pasażerów na pokład samolotu o tekst określający przysługujące Państwu prawa, w szczególności w odniesieniu do odszkodowania i należnej Państwu pomocy". Ponadto, w terminalu powszechnie dostępne są broszury informacyjne traktujące o prawach pasażerów. Również faktem powszechnie znanym jest to, że mierzona metodą trasy po ortodromie odległość pomiędzy [...] a [...] wynosi [...] km.

Organ wskazał, że stosownie do art. 2 lit. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 "odwołanie" oznacza nieodbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce. Z uwagi na okoliczność, że skarżący posiadał potwierdzoną rezerwację na skarżony lot oraz fakt, że przedmiotowy lot się nie odbył należało stwierdzić, iż lot ten był lotem odwołanym w rozumieniu rozporządzenia. W myśl art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 - przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy: a) - zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie, - lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie; b) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie; lub c) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc. Skarżący - decydując się odbyć podróż lotem alternatywnym zaoferowanym przez przewoźnika - dokonali wyboru jednego z uprawnień przemiennych, o których mowa powyżej. Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie.

Następnie organ wskazał na przepis art. 5 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004 - w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 2, jak również, w przypadku zmiany trasy, gdy racjonalnie spodziewany czas startu nowego lotu ma nastąpić co najmniej jeden dzień po planowym starcie odwołanego lotu, pomoc określoną w art. 9 ust. 1 lit. b) i c). W myśl art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 261/2004: w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują bezpłatnie posiłki oraz napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "W przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują bezpłatnie zakwaterowanie w hotelu w przypadku: - gdy występuje konieczność pobytu przez jedną albo więcej nocy, lub gdy zachodzi konieczność pobytu dłuższego niż planowany przez pasażera. Ponadto, art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 stanowi , że w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują bezpłatnie transport pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania (hotelem lub innym). Wreszcie, po myśli art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: - pasażerom bezpłatnie przysługują dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopisy, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe. Zgodnie z motywem 12 zdanie pierwsze preambuły rozporządzenia (WE) –" Powinno się również zminimalizować trudności i niedogodności dla pasażerów wynikające z odwołania lotów. W tym celu należy nakłaniać przewoźników do informowania pasażerów o odwołaniach lotów przed planową godziną odlotu i ponadto do oferowania pasażerom możliwych do przyjęcia zmian planów podróży, tak by mieli oni możliwość dostosowania się do nich."

Analizując okoliczności sprawy przez pryzmat ww. przepisów organ wskazał, że pasażerowie nie oczekiwali na start alternatywnego lotu przez jedną lub więcej nocy poza miejscem zamieszkania zatem należało stwierdzić, iż pasażerom nie przysługiwała pomoc w tym zakresie. Podkreślił, że jak chodzi o częściowe niezapewnienie opieki określonej w art. 9 ust. 1 lit. a) oraz art. 9 ust. 2 (dwie bezpłatne rozmowy telefoniczne), to zgodnie z treścią motywu 18 do rozporządzenia opieka nad pasażerami oczekującymi na alternatywny lub opóźniony lot może zostać ograniczona lub zaniechana, jeżeli jej zapewnienie mogłoby spowodować dalsze opóźnienie. W tym stanie faktycznym Prezes Urzędu stwierdził, że w badanym powyżej zakresie brak naruszenia prawa.

Następnie organ wskazał na przepis art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7.

Stosownie do art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: - w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości: a) 250 EUR dla wszystkich lotów o długości do 1.500 kilometrów; b) 400 EUR dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 kilometrów; c) 600 EUR dla wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a) lub b) przy czym przy określaniu odległości, podstawą jest ostatni cel lotu, do którego przybycie pasażera nastąpi po czasie planowego przylotu na skutek opóźnienia spowodowanego odmową przyjęcia na pokład lub odwołaniem lotu.

Stosownie do art. 5 ust. 1 lit. c) pkt. i) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu.

Prezes Urzędu lotnictwa Cywilnego odnosząc się do zaistniałych zdarzeń, które uniemożliwiły planowy start samolotu wskazał, że zgodnie z interpretacją poczynioną w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Wspólnoty Europejskiej z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie [...] przeciwko [...] - artykuł 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 należy interpretować w ten sposób, że problem techniczny, który wystąpił w statku powietrznym, skutkujący odwołaniem lotu, nie jest objęty pojęciem "nadzwyczajnych okoliczności" w rozumieniu tego przepisu, chyba że problem ten jest następstwem zdarzeń, które - ze względu na swój charakter lub źródło - nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwalają mu na skuteczne nad nimi panowanie. W anglojęzycznej wersji tekstu cytowanego wyroku występuje sformułowanie "events which are beyond the air carrier's actual control", co należy interpretować jako "zdarzenia znajdujące się poza faktyczną kontrolą przewoźnika". Wyraz "kontrola" zgodnie z definicją zawartą w Uniwersalnym Słowniku Języka Polskiego PWN pod red. prof. Stanisława Dubisza oznacza 1. "sprawdzanie, badanie czegoś, zestawianie stanu faktycznego ze stanem wymaganym oraz ustalanie ewentualnych odstępstw", ale również 2. " nadzór nad kimś lub czymś, pilnowanie kogoś lub czegoś". Stan techniczny samolotów w sposób oczywisty znajduje się pod nadzorem przewoźnika, gdyż użytkuje on te samoloty i w jego interesie jako użytkownika leży, aby samoloty wykonywały loty i aby nie dochodziło do wypadków związanych z ich użytkowaniem, jednakże pojawiają się również takie usterki techniczne, na które przewoźnik nie ma wpływu oraz których powstaniu nie jest w stanie zapobiegać. Zgodnie z brzmieniem art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze, jak i art. 5 ust. 3 rozporządzenia ciężar dowodu, że uprawnienia przysługujące pasażerowi, w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub opóźnienia lotu, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 261/2004, nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego.

Prezes Lotnictwa Cywilnego podkreślił, że jak wynika z opinii [...] Departamentu Techniki Lotniczej tut. Urzędu, przyczyną odwołania rejsu [...][...] - [...] (samolot przywrócono do eksploatacji w dniu [...] maja 2013r.) były wyciek hydrauliczny z uszczelnienia amortyzatora podwozia głównego oraz usterka zasilacza świateł awaryjnych w samolocie o znakach [...]. Usterki te wystąpiły tuż przed lotem, co uniemożliwiło przywrócenie samolotu w takim czasie, żeby mógł on wykonać rejs [...]. Zgodnie z powszechnie przyjętą praktyką stosowania prawa, niespodziewany problem techniczny części samolotu, która nie wymagają nieplanowanych przeglądów lub wymiany podczas normalnych czynności operacyjnych (tzw. część "on-condition"), powinien być traktowany jako nadzwyczajna okoliczność, której nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Wynika to z punktu nr 24 figurującego na liście nadzwyczajnych okoliczności, stanowiącej zbiór powszechnie stosowanych praktyk w Europejskim obszarze gospodarczym wykładni przepisów rozporządzenia nr 261/2004, która została opublikowana na stronie internetowej Komisji Europejskiej dnia 19 kwietnia 2013r..

Zdaniem organu, w okolicznościach opisanych powyżej, usterki muszą zostać uznane za nadzwyczajną okoliczność (tac. causa extraordinaria), gdyż widać tu doskonale związek przyczynowo - skutkowy (łac. causatio) pomiędzy tymi usterkami a odwołaniem rejsu [...] w dniu [...] maja 2013r. Analiza dokumentacji przekazanej przez przewoźnika w związku z odwołaniem rejsu [...] potwierdziła twierdzenia wysuwane przez przewoźnika co do istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy usterkami statku powietrznego a odwołaniem lotu. Zgodnie z brzmieniem art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze, jak i art. 5 ust. 3 rozporządzenia ciężar dowodu, że uprawnienia przysługujące pasażerowi, w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub opóźnienia lotu, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 261/2004, nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego.

Reasumując Prezes Urzędu lotnictwa Cywilnego stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia gdyż zaszła nadzwyczajna okoliczność, uzasadniająca odwołanie lotu i na przewoźniku nie spoczywał wobec pasażerów obowiązek wypłaty odszkodowania.

Kolejna okolicznością, którą zajął się organ było zbadanie spełnienia przez przewoźnika przesłanek z art. 14 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 - obsługujący przewoźnik lotniczy dba o to, aby w punkcie odpraw pasażerów była umieszczona w miejscu widocznym dla pasażerów czytelna informacja zawierająca następujący tekst: "Jeżeli odmówiono Państwu przyjęcia na pokład lub Państwa lot został odwołany lub opóźniony o co najmniej dwie godziny, możecie Państwo poprosić obsługę na stanowisku odpraw lub w punkcie przyjęć pasażerów na pokład samolotu o tekst określający przysługujące Państwu prawa, w szczególności w odniesieniu do odszkodowania i należnej Państwu pomocy". Organ wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 2 zd. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 obsługujący przewoźnik lotniczy, który odmawia przyjęcia na pokład lub odwołuje lot wręcza każdemu pasażerowi, którego to dotyczy, pisemną informację o przepisach na temat odszkodowania i pomocy zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Organ stwierdził, że z treści reklamacji pasażerskich, kierowanych do przewoźnika jasno wynika, że już w tej dacie pasażerom była szczegółowo znana treści przepisów rozporządzenia, w szczególności co do przysługujących im uprawnień jako pasażerom odwołanego lotu, wobec czego Prezes tut. Urzędu nie dał wiary informacji zawartej w tym zakresie we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia zawartego w decyzjach wydanych w I instancji w tym zakresie.

Odnosząc się do zarzutu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, co do braku rozpoznania wniosku pasażerów o przesłanie do nich materiału dowodowego zebranego w sprawie pocztą, by mogli się z nim zapoznać przed wydaniem decyzji organ podniósł, że zgodnie z treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 1545/13 z dnia 24 marca 2014, obowiązkiem organu jest jedynie umożliwić stronie wykonanie jej uprawnienia do zapoznania się z aktami sprawy, sporządzenia notatek i odpisów dokumentów, także z uwzględnieniem możliwości technicznych, jakimi dysponuje organ. To organ decyduje, w jakiej formie ma możliwość wywiązania się z obowiązku udostępnienia stronie akt sprawy. Strona nie może domagać się w sposób wiążący dla organu udostępnienia jej akt sprawy poprzez sporządzenie kserokopii dokumentów lub w innej wskazanej formie. Ponadto organ wskazał, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dopuszczają jedynie możliwość zapoznania się przez stronę z materiałem dowodowym jedynie w siedzibie organu prowadzącego sprawę oraz poprzez uzyskanie odpisów z akt sprawy - w takim przypadku strona musi złożyć umotywowany wniosek na piśmie oraz wnieść stosowną opłatę skarbową w kwocie 5 PLN od każdej karty odpisu. W tej sytuacji Prezes Urzędu nie mógł przychylić się do wniosku strony przed wniesieniem przez nią stosownej opłaty skarbowej i właściwym umotywowaniem wniosku przez stronę, wskazującym na ważną i uzasadnioną potrzebę pozyskania odpisów akt sprawy w celu realizacji ważnego interesu życiowego wnioskodawcy. Nie jest właściwym umotywowaniem wniosku zakomunikowanie organowi, że strona nie może przejrzeć akt sprawy w siedzibie organu, bo mieszka w innym mieście.

Wskazując na podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia organ powołał się na przepis art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Stwierdził, że cyt. "rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji było prawidłowe, a postępowanie pierwszoinstancyjne nie zostało dotknięte rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu, które mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia" co uzasadnia podjęte rozstrzygnięcie.

Skargę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na powyższe orzeczenie w odniesieniu do rozstrzygnięcia, w części która go dotyczyła wniósł M. T.. Zaskarżonej w tej części decyzji zarzucił 1. rażące naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a więc: a) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a., art. 205 a ust 1 pkt 1), art. 205b ust 1 pkt) ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1393), w związku z art. 140 k.p.a., art. 138 § 1 ust 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji przez organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy z naruszeniem zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, w oparciu o przepisy prawa i w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, skutkującej utrzymaniem w mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r., w której organ błędnie i niezgodnie ze stanem faktycznym ustalił, iż:- przewoźnik zapewnił skarżącemu na lotnisku dostateczną informację o przysługujących prawach, podczas gdy nie wręczono mu pisemnej informacji o przepisach na temat odszkodowania i pomocy zgodnie z Rozporządzeniem WE nr 261/2004, do czego przewoźnik jest zobowiązany na mocy tego rozporządzenia, - usterki, które wystąpiły w samolocie były "nadzwyczajnymi okolicznościami", których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, podczas gdy organ nie wyjaśnił dlaczego arbitralnie przyjął je za okoliczności nadzwyczajne, a nie zaś za usterki wynikające z normalnej eksploatacji samolotów i nie wziął pod uwagę innych okoliczności sprawy, jak np. wiek i stan techniczny całego samolotu, ilość i częstotliwość dotychczasowych napraw, przyczyny usterek itd. a nadto skutkującej błędnym i niezgodnym ze stanem faktycznym przyjęciem w decyzji wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy, iż: - czas jaki upłynął pomiędzy planowanym odlotem a lotem alternatywnym w związku z odwołaniem planowanego odlotu wynosił 3 godziny i nie obejmował nocy i w związku z tym nie przysługiwał mu nocleg w hotelu, podczas gdy planowany lot zaplanowano na dzień [...] maja 2013r. na godzinę [...], a lot alternatywny rozpocząłem w dniu [...] maja 2014r. o godzinie [...], a więc przewoźnik winien zapewnić nocleg w hotelu, co uczynił w rezultacie skutkujące łącznie błędnym przyjęciem, iż przewoźnik nie naruszył Rozporządzenia WE nr 261/2004, a co za tym idzie nie przysługuje mi odszkodowanie za odwołany lot przewidziane tym rozporządzeniem.

Ponadto, skarżący wskazał na naruszenie art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 ust 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r., skutkującej utrzymaniem w mocy decyzji, przy wydawaniu której organ dopuścił się naruszenia zasady udzielania informacji i zasady wysłuchania stron, poprzez nieustosunkowanie się do mojego wniosku z dnia [...] lutego 2014 r., skutkujący, m.in. niepoinformowaniem go o możliwym sposobie zapoznania się z dokumentami sprawy mając na uwadze okoliczności przytoczone w w/w wniosku, a co za tym idzie uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszenia żądań przed wydaniem decyzji. Naruszenie art. 12 k.p.a., art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., art. 36 § 1 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 ust 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r., skutkującej utrzymaniem w mocy decyzji, przy wydawaniu których organ dopuścił się rażącego naruszenia zasady szybkości postępowania, wydając decyzję po 10 i 5 miesiącach od otrzymania skargi i złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie informując przy tym o przyczynach zwłoki i nie wskazując nowego terminu załatwienia sprawy.

Skarżący zarzucił także naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: art. 7 ust 1 pkt c) Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. (Dz. UE 07/t.8 nr 32004R0261) (w tekście: "Rozporządzenie WE nr 261/2004") - poprzez jego niezastosowanie w sytuacji kiedy stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazuje, iż zostały spełnione przesłanki wypłaty mi odszkodowania za odwołany lot, art. 9 ust 2 Rozporządzenia WE nr 261/2004 - poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ze stanu faktycznego sprawy jednoznacznie wynika, iż przewoźnik nie zapewnił dwóch rozmów telefonicznych, dwóch dalekopisów, dwóch przesyłek faksowych lub e- mailowych, art. 14 ust 2 Rozporządzenia WE nr 261/2004 - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na niewłaściwym stwierdzeniu, iż wystawienie na lotnisku tablic informacyjnych wyczerpuje obowiązek przewoźnika do indywidualnego poinformowania każdego pasażera o przysługujących mu prawach do odszkodowania i pomocy zgodnie z Rozporządzeniem WE nr 261/2004, art. 5 ust 3 Rozporządzenia WE nr 261/2004 - poprzez jego zastosowanie i błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym przyjęciem, iż występujące usterki należy traktować jako zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, pomimo nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a w tym, nieustalenia przyczyny usterek oraz niestwierdzenia czy usterki te powstały w wyniku normalnej eksploatacji i są spowodowane ogólnym stanem technicznym samolotu oraz niewskazania czy, a jeśli tak to jakie, przewoźnik podjął racjonalne środki, aby nie dopuścić do powstania usterek.

W świetle tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł na podstawie art. 145 § 1 ust 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 ust 2) k.p.a. - o stwierdzenie nieważności w zaskarżonej części decyzji organu z dnia [...] października 2014 r. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. - zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o : na podstawie art. 145 § 1 ust 1 pkt 1 ppkt a) i c) p.p.s.a. - uchylenie w zaskarżonej części decyzji organu z dnia [...] października 2014 r., na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. - zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarga została poparta obszernym uzasadnieniem w zakresie powołanych zarzutów i sformułowanego żądania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje. Ponadto stwierdził, że przeprowadził postepowanie z poszanowaniem zasad opisanych w art. art. 6, 7, 8, 77 ust. 1 oraz art. 80 k.p.a. Przedstawiona przez organ ocen zgromadzonego materiału w sprawie nie jest dowolna, a zastosowanie i wykładnia przepisów Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 jest prawidłowa. W sprawie wymagane są widomości specjalne dlatego Dyrektor Departamentu Techniki Lotniczej wydał opinię w oparciu o dostarczoną przez przewoźnika dokumenty i wiedzę techniczną, tym samym Prezes Urzędu nie dokonał subiektywnej oceny sytuacji. Skarżącemu zapewniono udział na każdym etapie postępowania. Został on zawiadomiony o wszczęciu postępowania w I instancji {vide: zawiadomienie z [...] lipca 2013 roku) oraz u zebraniu całości materiału dowodowego i wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy (vide zawiadomienie z [...] stycznia 2014 roku). W zawiadomieniu pasażer został pouczony u możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w siedzibie Urzędu. Został poinformowany o wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I prowadzenie postępowania w II instancji (vide: zawiadomienie z [...] maja 2014 roku). W zawiadomieniu z [...] maja 2014 roku skarżący również został pouczony o możliwości zapoznania się materiałem zgromadzonym w sprawie oraz możliwością czynnego uczestnictwa w postępowaniu. Skarżący został prawidłowo powiadomiony o wszczęciu postępowania, umożliwiono mu wypowiedzenie się w sprawie oraz przedstawienie dowodów. M.T. skorzystał ze swojego prawa - wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ, wskazując na art. 73 k.p.a. podkreślił, że przepisy prawa nie przewidują sytuacji, w której organ administracji przesyła pasażerowi odpisy zgromadzonych w sprawie dokumentów. Ponadto, rozpoznanie sprawy w terminie innym niż wynikający z art. 35 k.p.a. w żaden sposób nie wpłynął na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Zasada szybkości postępowania określona w art. 12 k.p.a. jest ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35 - 38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela.

Organ podkreślił, że starannie zbadał to, czy w sprawie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Jak wynika z materiału dowodowego do odwołania rejsu [...] z dnia [...] maja 2013 roku doszło w wyniku usterki technicznej samolotu, która wystąpiła nagle, zagrażała bezpieczeństwu lotu oraz nie była możliwa do przewidzenia. Decyzja przewoźnika o wstrzymaniu eksploatacji była prawidłowa. Nie ma podstawy do kwestionowania spójnej i logicznej opinii Dyrektora Departamentu Techniki Lotniczej oraz wyjaśnień przewoźnika, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Przewoźnik lotniczy nie miał - pomimo dokonywaniu właściwych przeglądów technicznych i ogólnej dbałości o stan samolotu, o czym świadczy chociażby fakt wykrycia usterki przed lotem [...] - jakiejkolwiek możliwości przewidzenia wystąpienia awarii, a co za tym idzie również najmniejszego, nawet pośredniego wpływu na jej wystąpienie. Co więcej, przedmiotowa usterka została wykryta podczas standardowej obsługi technicznej samolotu, przed skarżonym lotem. Jednocześnie charakter tej usterki wskazuje, że pomimo dołożenia należytej staranności, przewoźnik nie mógł jej oczekiwać w trakcie normalnej eksploatacji statku powietrznego. Z chwilą stwierdzenia usterki i jej charakteru oraz przewidywanego czasu naprawy, przewoźnik podjął niezwłoczne starania w celu zapewnienia jak najszybszego przewiezienia pasażerów rejsu do portu docelowego. Zaoferował pasażerom połączeni« na trasie alternatywnej operujące albo [...] maja 2013 roku, albo [...] maja 2013 roku. P." [...]" podjęły zatem wszelkie możliwe i racjonalne środki w celu zminimalizowania czasu opóźnienia i jego skutków dla pasażerów. Zwolnienie z odpowiedzialności odszkodowawczej, o której mowa w art. 5 ust I II Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nie może być iluzoryczne, lecz powinno występować w każdym przypadku, gdy - pomimo podjęcia przez przewoźnika największego nawet wysiłku organizacyjnego, finansowego i logistycznego - nastąpiło zdarzenie całkowicie nieoczekiwane i niezwiązane ani z normalną, bieżącą eksploatacją samolotu (rzadkość i nadzwyczajność usterki), ani też nie spowodowane zaniechaniem przewoźnika, który wyka/ul odpowiednią dbałość o stan techniczny statku powietrznego.

Odnosząc się do kwestii zapewnienia pasażerowi właściwej opieki przez przewoźnika organ stwierdził, że M. T. zaoferowano nocleg w hotelu, brak uwzględnienia tej okoliczności w decyzji z dnia [...] października 2014 roku stanowi oczywistą omyłkę, która jednakże w żaden sposób nie wpływa na prawidłowość rozstrzygnięcia. Prezes Urzędu stwierdził, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone we wcześniejszych decyzjach dotyczących kwestii związanych z art. 9 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 – M.T. nie wniósł żadnych roszczeń związanych z brakiem zapewnienia mu stosownej pomocy - opieki.

Ponadto, Prezes Urzędu podtrzymał swoje stanowisko co do braku naruszenia w niniejszej sprawie art. 14 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Zgodnie z art. 209b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze nie wymierza się kary za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004, jeżeli przewoźnik, pomimo zaniedbania obowiązku informowania pasażerów o przysługujących im prawach, wykonał wszystkie pozostałe obowiązki wynikające z Rozporządzenia (WE) nr 261/2004. W przypadku, o którym mowa w ust. 3, domniemywa się, że pasażerowie zostali poinformowani o przysługujących im prawach (art. 209b ust. 4). Zdaniem organu w niniejszej sprawie należało zastosować to domniemanie.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, w części w jakiej była przedmiotem sadowej kontroli, zapadła z naruszeniem prawa.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Wskazać należy, że od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), na mocy którego Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako całokształt dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej (acquis communautaire), w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego.

W myśl art. 205b ust. 1 ustawy – Prawo lotnicze w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 16 ust. 2 cyt. rozporządzenia, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej: 1) brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo 2) naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz termin ich usunięcia. Ustęp 2 tego przepisu precyzuje, że do przedmiotowej skargi pasażer powinien załączyć następujące dokumenty: 1) kopię skargi skierowanej do przewoźnika; 2) odpowiedź przewoźnika na skargę pasażera, jeżeli została udzielona; 3) potwierdzoną rezerwację na dany lot. Natomiast ust. 3 stanowi, że ciężar udowodnienia, iż uprawnienia przysługujące pasażerowi, w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub opóźnienia lotu, zgodnie z rozporządzeniem Nr 261/2004/WE, nie zostały naruszone obciąża przewoźnika lotniczego (ust. 3).

Z powyższych przepisów wynika, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego rozpoznaje skargi pasażerów w zakresie przestrzegania ich praw przez przewoźników lotniczych, w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, stwierdzając w drodze decyzji administracyjnej – odpowiednio – brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo naruszenie przez niego prawa, przy jednoczesnym wówczas określeniu zakresu nieprawidłowości oraz terminu ich usunięcia.

Podkreślenia wymaga to, że skarga pasażera inicjuje wprawdzie stosowne postępowanie, ale w żaden sposób nie wyznacza zakresu działań, które w takiej sytuacji organ zobowiązany jest podjąć. Prezes Urzędu nie może ograniczyć się tylko do oceny sygnalizowanych nieprawidłowości. Jego powinnością jest kontrola przestrzegania przepisów omawianego rozporządzenia co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy określony przewoźnik przestrzega przewidzianych w tym rozporządzeniu praw pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Dopiero taka ocena pozwala na stwierdzenie, czy w sprawie doszło do naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego, czy też nie oraz do podjęcia w tym zakresie stosownego rozstrzygnięcia. Taki skutek wywołuje wniesiona przez pasażera skarga, o której mowa w art.16 ust.1 rozporządzenia. Dla organu nie jest istotne, o co pasażer występował do przewoźnika lotniczego, po tym jak doszło do opóźnienia lotu.

Powyższym regułom zakres rozpoznania sprawy, co do zasady odpowiada. Wadliwe było jednak powoływanie się przez organ, że brak sformułowania przez pasażera już na wstępie postepowania zarzutu z art. 14 ww. rozporządzenia ( WE) nr 261/2004 uzasadnia ocenę, że nie doszło do naruszenia w tym zakresie.

W niniejszej sprawie, zastosowanie miały przepisy ustawy prawo lotnicze i rozporządzenia (WE) nr 261/20041, ustanawiające zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów.

Przedmiotem sporu między stronami postępowania - skarżącym i organem jest w szczególności interpretacja stanu faktycznego sprawy w świetle postanowień art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/9l/EWG. Mówiąc ściśle, chodzi o odpowiedź na pytanie, czy usterka w postaci niesprawności systemu oświetlenia awaryjnego w kabinie pasażerskiej oraz podciek płynu hydraulicznego z prawego podwozia głównego, które stały się przyczyną odwołania planowanego lotu jest "nadzwyczajną okolicznością, której nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków" w rozumieniu art. 5 ust. 3 przywołanego rozporządzenia.

Sąd nie podziela stanowiska organu prezentowanego w okolicznościach niniejszej sprawy na tle ww. przepisów.

Sądowa ocena zaskarżonej w niniejszej sprawie części decyzji wynika z analizy orzecznictwa w tym w szczególności wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 17 września 2015 r., C-257/14 (www.eur.lex.europa.eu. Dz.U.UE.L.2004.46.1:art.5 ust. 3).

Wskazać należy, że opisane powyżej rozporządzenie nr 261/2004, jak jasno wynika z jego motywów 1 i 2, ma na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony pasażerów. Znalazło to potwierdzenie w orzecznictwie - wyroki: [...] i [...], [...], [...], pkt 69; a także E., [...], [...], pkt 35.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania przewidzianego w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Ponieważ omawiany art. 5 ust. 3 stanowi odstępstwo od zasady prawa pasażerów do odszkodowania, należy go interpretować ściśle (porównaj wyrok- [...],[...],[...], pkt [...]).

W odniesieniu do problemów technicznych statku powietrznego, z orzecznictwa Trybunału wynika, że takie problemy można zaliczyć do nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu i mieszczących się w takich okolicznościach. Jednak okoliczności związane z wystąpieniem takich problemów mogą zostać uznane za "nadzwyczajne" w rozumieniu art. 5 ust. 3 ww. rozporządzenia tylko wówczas, gdy odnoszą się do zdarzenia, które – na wzór okoliczności wymienionych w motywie 14 tego rozporządzenia – nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwala na skuteczne nad nim panowanie, ze względu na jego charakter lub źródło (zob. podobnie wyrok [...],[...],[...], pkt [...]).

Funkcjonowanie statku powietrznego nieuchronnie wiąże się z występowaniem problemów technicznych, przewoźnicy lotniczy są stale narażeni – w ramach prowadzonej działalności – na takie problemy. W tym względzie problemy techniczne wykryte podczas przeglądu statków powietrznych lub z powodu braku takiego przeglądu nie mogą stanowić, jako takie, "nadzwyczajnych okoliczności", o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 (zob. podobnie wyrok [...],[...],[...], pkt [...],[...]). Tylko pewne problemy techniczne mogą jednak stanowić takie nadzwyczajne okoliczności. Taka sytuacja ma miejsce w szczególności w przypadku ujawnienia przez producenta maszyn stanowiących flotę danego przewoźnika lotniczego lub przez właściwy organ, że maszyny te, będące już w użyciu, zawierają ukrytą wadę produkcyjną zagrażającą bezpieczeństwu lotów. Podobnie byłoby w odniesieniu do uszkodzeń statków powietrznych w wyniku aktów terroryzmu lub sabotażu (zob. podobnie wyrok [...],[...],[...], pkt [...]).

Na tle okoliczności rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przedmiotowa w sprawie awaria stanowiła z pewnością nieoczekiwane zdarzenie, które musiało spowodować podjęcie działań związanych z koniecznością jej usunięcia. Niemniej taka awaria pozostaje nierozerwalnie związana z bardzo złożonym systemem funkcjonowania maszyny, która jest wykorzystywana przez przewoźnika lotniczego w warunkach, w szczególności meteorologicznych, często trudnych, nawet ekstremalnych; przy tym należy zauważyć, że każda część statku powietrznego zużywa się.

Jak wskazał Trybunał, w powołanym powyżej wyroku z dnia z 17 września

2015 r., w ramach działalności przewoźnika lotniczego nawet nieoczekiwane zdarzenie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności przewoźnika lotniczego, jako że przewoźnik ten jest stale narażony na tego typu niespodziewane problemy techniczne. Przewoźnik lotniczy powinien skutecznie panować nad zapobieganiem takiej awarii lub nad jej naprawą, w tym wymianą części przedwcześnie wadliwych, ponieważ to do tego przewoźnika należy zapewnienie obsługi technicznej i właściwego funkcjonowania statku powietrznego wykorzystywanego do celów prowadzonej działalności gospodarczej.

Reasumując, Sąd podziela stanowisko Trybunał sprawiedliwości wyrażone w ww. wyroku - artykuł 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 należy interpretować w ten sposób, że problem techniczne, który wystąpił niespodziewanie i nie jest następstwem nieprawidłowej obsługi technicznej ani nie został wykryty podczas wykonywania regularnej kontroli, nie mieści się w pojęciu "nadzwyczajnych okoliczności" w rozumieniu tego przepisu.

Kierując się powyższą argumentacją Sąd stwierdza, że problem techniczny jaki zaistniał w niniejszej sprawie nie mieści się w pojęciu "nadzwyczajnych okoliczności" w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004.

Na marginesie Sąd zauważą, że zobowiązania nałożone przez rozporządzenie nr 261/2004 nie ograniczają prawa przewoźnika do dochodzenia odszkodowania od innego podmiotu (np. producenta części), któremu wykaże odpowiedzialność za zaistniałe opóźnienie, przewiduje to art. 13 ww. rozporządzenia. Uzyskanie przez przewoźnika odszkodowania może zmniejszyć lub nawet wyeliminować jego obciążenie finansowe wynikające z zobowiązań wobec pasażerów (wyrok [...] i in., [...] i [...],[...], pkt [...] i przytoczone tam orzecznictwo).

Także już tylko na marginesie, wobec powyżej przedstawionego stanowiska, Sąd stwierdza, że powoływana w decyzji Lista (..) nie zawiera w pozycji nr [...] informacji o wycieku hydraulicznym z uszczelnienia amortyzatora oraz usterce oświetlenia awaryjnego, wskazuje jedynie jako przykład wskaźnik temperatury oleju. Prezes nie wskazał, że nastąpił przedwczesny defekt części ani też nie podał w przedmiotowej decyzji, iż części, które uległy awarii były prawidłowo serwisowane i użytkowane. Prezes opisuje Listę (..) jako zbiór wykładni przepisów Rozporządzenia WE nr 261/2004. Tymczasem Lista nadzwyczajnych okoliczności na wstępie zawiera zapis: "Przykładowa Lista okoliczności powstała w wyniku spotkania Krajowych Organów Wykonawczych z dnia 12 kwietnia 2013r. Ustalenia między Krajowymi Organami Wykonawczymi dotyczące otwartego i niewiążącego katalogu nadzwyczajnych okoliczności, będącego wskazówką interpretacyjną przy stosowaniu Rozporządzenia (WE) 261/2004 z przypisem 1: " Niniejszy dokument został opublikowany na żądanie Krajowych Organów Wykonawczych. Ma on charakter informacyjny i może służyć jako swoisty przewodnik interpretacyjny. Jego treść nie została w żaden sposób oficjalnie przyjęta ani zaaprobowana przez Komisję Europejską, w związku z czym nie może być uznawana za jej stanowisko." Ponadto, lista zawiera uwagi cyt. "Uwaga pierwsza: Nadzwyczajna okoliczność jest definiowana przez generalną zasadę: dane zdarzenie musi spełniać trzy warunki, a mianowicie być nieprzewidywalne, niemożliwe do uniknięcia oraz zewnętrzne". Prezes ULC nie stwierdził w zaskarżanej decyzji, że odwołanie lotu nr [...] spełnia te warunki. Nadto: "Uwaga druga: Podczas gdy każda z okoliczności wymienionych poniżej może być uznana za nadzwyczajną dla celów Rozporządzenia, krajowe organy wykonawcze powinny rozpatrywać każdy przypadek indywidualnie. Uwaga trzecia: W każdym z poniższych przypadków przewoźnik lotniczy musi udowodnić, że nadzwyczajna okoliczność zaistniała oraz wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, iż skutkowała ona zakłóceniem lotu. Uwaga czwarta: Wykazawszy istnienie nadzwyczajnych okoliczności, przewoźnik lotniczy musi wyjaśnić jakie racjonalne środki podjął, żeby uniknąć zakłócenia lotu." Tym samym, nawet gdyby uznać za prawidłowy kierunek ustaleń organu, to zasadnie skarżący podnosił, że ww. uwagi nie zostały przez Prezesa uwzględnione.

W ocenie Sądu, organ powinien ponownie zbadać kwestię zagwarantowania pasażerowi przysługującego mu uprawnienia do darmowych rozmów telefonicznych, dalekopisów, faksów lub e-maili. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w tym przedmiocie poczynił nie odpowiadające stanowi sprawy ustalenia co do oczekiwania na lot zastępczy. Ma rację organ wskazując, że opieka nad pasażerami oczekującymi na alternatywny lot może zostać ograniczona lub zaniechana, jeżeli jej zapewnienie mogłoby spowodować dalsze opóźnienie tyle, że oczekiwanie skarżącego na alternatywny lot wynosiło wg. Jego twierdzeń prawie 25 godzin, zatem trudno uznać, że udostępnienie w tym czasie możliwości odbycia rozmowy telefonicznej czy też wysłania e-maila spowodowałoby jakiekolwiek dalsze opóźnienie. W tym kontekście wyjaśnienia wymaga też podnoszona przez skarżącego okoliczność braku możliwości ustalenia terminu alternatywnego połączenia na lotnisku, a jedyną możliwością było wykonanie rozmów we własnym zakresie i na własny koszt na wskazane przez pracowników P. [...] numery call center.

Sąd jeszcze raz podkreśla - organ rozpoznając sprawę nie jest związany zarzutami zgłoszonymi przez pasażera w stosunku do przewoźnika. Tym samym, bez znaczenia dla oceny stanu sprawy było to, na którym etapie postępowania pasażer podniósł fakt nie wręczeniu informacji o przysługujących mu prawach. Organ z urzędu miał obowiązek zbadać czy i w jakim zakresie przewoźnik spełnił ww. wymóg.

Odnosząc się do zarzutu skargi o braku rozpoznania przez organ wniosku o przesłanie kopi dokumentów akt sprawy, celem zapoznania się przez stronę i zajęcia stanowiska, wskazać należy co następuje.

Zgodnie z zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 10 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Strona, w związku z ww. wnioskiem, powinna zostać powiadomiona przez organ o sposobie jego rozpoznania. Miało to bowiem bezpośredni wpływ na możliwość realizacji przez stronę opisanej powyżej zasady. Informacja o tym, że organ nie prześle żądanych kopii dokumentów mogłaby bowiem przekonać stronę do konieczności zapoznania się z nimi w urzędzie. Gdyby zaś decyzja organu, co do objętej wnioskiem formy udostępnienia akt sprawy, była uzależniona od uiszczeniem opłaty, organ miał bezwzględny obowiązek te opłatę określić i wezwać do jej uiszczenia.

W kontekście ww. wskazań zauważyć należy, że w światle art. 73 k.p.a. - strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności ww. określone są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Ponadto, strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.

W orzecznictwie na tle ww. przepisu wskazuje się, że pozyskiwanie z akt kopii dokumentu może polegać na sporządzeniu kopii przez stronę w obecności pracownika organu ale także sporządzeniu kopii samodzielnie przez pracownika organu i doręczenie jej stronie z ewentualnym obciążeniem strony kosztami sporządzenia kopii dokumentu i przesyłki. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2014r., w sprawie o sygn. akt I OSK 1806/12 (LEX nr 1449865) wskazano, że z przepisu art. 73 k.p.a. nie można wywieść, iż strona nie może domagać się w sposób wiążący dla organu udostępnienia jej akt sprawy poprzez sporządzenie kserokopii dokumentów lub w innej wskazanej formie. To organ decyduje, w jakiej formie ma możliwość wywiązania się z obowiązku udostępnienia stronie akt sprawy.

W ocenie Sądu, powyższe wskazania nie uzasadniają jednak braku odpowiedzi na wniosek o wykonanie i przeslanie takich kopi. Konstytucyjne prawo strony dostępu do akt sprawy należy rozumieć szeroko, nie tylko jako prawo wglądu w akta, prawo sporządzania notatek, odpisów i kopii, ale także prawo żądania kserokopii dokumentów z akt sprawy, przy czym ich sporządzenie i doręczenie przez organ może być uwarunkowane jego możliwościami, poniesieniem kosztów przez stronę. Odmowa uwzględnienia wniosku powinna być oznajmiona stronie i wpłynąć na zakreślenie terminu do zajęcia stanowiska w sprawie.

Sąd stwierdza, że organ działał z naruszeniem art. 35 k.p.a., nie dochował ustawowych terminów właściwych do rozpoznania sprawy ale nade wszystko nie informował właściwie stron o przyczynach opieszałości, ze wskazaniem terminu rozpoznania sprawy.

Rozpoznając sprawę ponownie organ będzie miał na uwadze powyższe wskazania Sądu.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c, art. 200 p.p.s.a.- ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z

2012 r., poz. 270 ze zm.).