Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 115/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 6
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 796da, art.796 e ust.1 lit b
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia NSA Jacek Surmacz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi "A" S.A. z siedzibą w [...] (dalej: spółka/skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (organ II instancji) z [...] grudnia 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (organ I instancji) z [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

30 czerwca 2015 r. w Oddziale Celnym w [...] "B" sp. z o.o. działając na podstawie upoważnienia bezpośredniego udzielonego przez "A" S.A., przedstawiła celem objęcia procedurą wywozu towar w postaci: obuwia dziecięcego – trzewików, obuwia dziecięcego – półbutów, czółenek, obuwia dziecięcego – półbutów. Deklarowanym urzędem wywozu był PL401010 (Oddział Celny w [...]), zaś deklarowanym urzędem wyprowadzenia był PL303040 (Oddział Celny w [...]). Zgłoszenie celne zostało zarejestrowane w systemie ECS pod pozycją MRN [.] i towar został zwolniony do wyprowadzenia.

Następnie 13 lipca 2015 r. w systemie ECS wygenerowany został komunikat IE524, informujący o zmianie urzędu wyprowadzenia na HU106200 (NAV Pest Megyei AVI Masped Rt. SZH). Tego samego dnia węgierski urząd wyprowadzenia, przesłał komunikat IE518 zawierający wyniki przeprowadzonej kontroli. Na tej podstawie, również 13 lipca 2015 r., urząd wywozu wygenerował komunikat IE599, potwierdzający wywóz towarów poza obszar Wspólnoty.

Pismem z 8 maja 2017 r. administracja celna Węgier poinformowała, że towar objęty w/w zgłoszeniem celnym nie opuścił terytorium Wspólnoty i w związku z tym wycofuje ona wyprowadzenie towarów i nie potwierdza końcowego wywozu towarów z obszaru celnego Wspólnoty.

W odpowiedzi na prośbę Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z 24 maja 2018 r., Dyrektoriat Krajowej Administracji Celnej i Podatkowej Komitatu Pest w piśmie z 16 października 2018 r. wyjaśnił, że w sprawach objętych kontrolą celną (w tym w sprawie przywołanego zgłoszenia) zakończenie procedur celnych wywozowych zostało przeprowadzone na terenie Węgier, gdzie towary nie przekroczyły granicy UE, ale gdzie zostały objęte nową procedurą celną (procedurą tranzytu), a wywóz tych towarów unijnych został potwierdzony przez bułgarski urząd [...] poprzez zakończenie procedury tranzytu, która została rozpoczęta po procedurze wywozu. 3 lutego 2017 r. administracja celna Bułgarii poinformowała węgierskie władze celne, że procedura tranzytu nie została prawidłowo zakończona, dlatego też węgierskie władze celne nie miały wcześniej informacji o fakcie, że przedmiotowe towary prawdopodobnie nie opuściły terytorium Unii Europejskiej.

W związku z tym, organ I instancji pismem z 10 lutego 2020 r. powiadomił eksportera towaru tj. "A" S.A., o zamiarze wydania decyzji unieważniającej wyżej wymienione zgłoszenie celne oraz wyznaczył trzydziestodniowy termin do przestawienia swojego stanowiska w sprawie.

9 marca 2020 r. skarżąca przedłożyła następujące dokumenty: wyciągi nr 28, nr 10, nr 78, nr 75, nr 50, nr 46 z rachunku bankowego z Banku Pekao S.A., faktury nr 0123/2015/DEX, 0124/2015/DEX i 0125/2015/DEX z 29 czerwca 2015 r., specyfikacje nr 0123/2015/DEX, 0124/2015/DEX i 0125/2015/DEX z 29 czerwca 2015 r., protokół załadunku z 29 czerwca 2015 r., dokument CMR nr 6815510 z 29 czerwca 2015 r oraz komunikat IE599 dla zgłoszenia o wskazanym powyżej numerze.

19 czerwca 2020 r. organ I instancji wydał decyzję, w której unieważnił zgłoszenie celne wywozowe z 30 czerwca 2015 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że samo wygenerowanie komunikatu IE599 nie przesądza o stwierdzeniu wywozu towaru poza obszar celny UE, bowiem zgromadzono w sprawie inne dowody – informacje urzędowe pochodzące od węgierskiej administracji celnej, wskazujące na brak potwierdzenia wywozu tego towaru poza obszar celny UE.

Odnosząc się do przedstawionych dokumentów w postaci faktur, organ I instancji wskazał, że dokumentują one zawarcie transakcji handlowej, natomiast nie potwierdzają, że towar z przedmiotowego zgłoszenia celnego opuścił obszar celny UE. Z kolei specyfikacje do w/w faktur wskazują i doprecyzowują, jaki towar został sprzedany wg tych faktur, natomiast nie potwierdzają, że towar z przedmiotowego zgłoszenia celnego opuścił obszar celny UE.

W odniesieniu do komunikatu IE599, organ I instancji zaznaczył, że służy on do potwierdzenia wywozu towaru, natomiast w przedmiotowej sprawie potwierdzenie wywozu towaru zostało wycofane przez władze celne Węgier, a komunikat IE599 nie powinien zostać wygenerowany w systemie. W takiej sytuacji komunikat IE599 nie jest dowodem potwierdzającym wywóz towaru poza obszar celny UE.

Z kolei mając na uwadze wyciągi z rachunków bankowych organ I instancji wskazał, że dokumenty te potwierdzają, że na konto bankowe skarżącej wpłacona została określona kwota pieniędzy przez kontrahenta tytułem operacji – za obuwie.

Następnie organ podał, że przedstawiony protokół załadunku stanowi oświadczenie, że towar załadowany na pojazd o nr rejestracyjnym [...] jest zgodny z załączonymi dokumentami, natomiast protokół ten nie potwierdza, że towar z w/w zgłoszenia celnego opuścił obszar celny UE.

Końcowo organ dodał, że załączony dokument CMR wskazuje m.in., że odbiorcą towaru z przedstawionych faktur jest S.S., towar przewożony był pojazdem o nr rejestracyjnym [...], miejscem przeznaczenia towaru jest Ukraina, a miejscem załadowania towaru jest [...] w dacie 29 czerwca 2015 r. Dokument ten nie potwierdza natomiast, że towar z w/w zgłoszenia celnego opuścił obszar celny Unii.

Reasumując powyższe, organ skonstatował, że w trakcie trwającego postępowania nie zostały przedstawione dowody alternatywne, które mogłyby jednoznacznie i bez żadnych wątpliwości potwierdzić, że towar z przedmiotowego zgłoszenia celnego opuścił obszar celny UE.

Powyższa decyzja została zaskarżona do organu II instancji przez spółkę pismem z 13 lipca 2020 r. Spółka wskazała, że dowodem na rzeczywiste opuszczenie UE przez towary jest potwierdzenie ich otrzymania przez nabywcę (S.S.), którego oświadczenie załączyła do odwołania. Do pisma dołączono również kopie podpisanych przez ukraińskich klientów kontrahenta skarżącej oświadczenia o otrzymaniu towarów wraz ze specyfikacjami.

W piśmie z 4 sierpnia 2020 r. uzupełniającym odwołanie, spółka podkreśliła, że zgłoszenie do procedury wywozu zostało dokonane z zachowaniem wszystkich wymaganych procedur i należytej staranności. Ponadto, jak podniosła spółka, zostały przedstawione wszystkie dokumenty potwierdzające dokonanie transakcji i otrzymanie towaru przez kontrahenta i jego klientów. Do pisma spółka załączyła tłumaczenia oświadczeń ukraińskich klientów kontrahenta.

Decyzją z [...] grudnia 2020 r. Dyrektor IAS w [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji podzielił stanowisko wyrażone w decyzji organu I instancji w zakresie tego, że dokumenty przedstawione przez spółkę na etapie postępowania przed organem I instancji nie stanowią dowodu na opuszczenie przez towary z przedmiotowego zgłoszenia obszaru celnego UE.

Z kolei w odniesieniu do oświadczenia odbiorcy, organ II instancji zaznaczył, że nie zawiera ono informacji odnośnie do przejścia granicznego, przez które towar został wyprowadzony poza obszar celny UE i numeru ukraińskiego zgłoszenia celnego. Brak tych danych uniemożliwia jakąkolwiek identyfikację środka transportu, na którym nastąpił wywóz towarów oraz przejścia granicznego, przez które wywieziono towary. Z kolei brak numeru ukraińskiego zgłoszenia importowego uniemożliwia weryfikację oświadczeń z wykorzystaniem pomocy międzynarodowej, co do faktu wywozu przedmiotowych towarów poza obszar celny Unii Europejskiej. Nadto, nie zostało ono potwierdzone ani przez administrację celną kraju wywozu ani wwozu. Przedstawiony dowód w ocenie organu nie potwierdza zatem wywozu towaru, a jedynie realizację transakcji gospodarczej. Mając to na uwadze, Dyrektor IAS w [...] ocenił, że zebrany materiał dowodowy, w tym informacje otrzymane od węgierskich i pośrednio bułgarskich władz celnych oraz brak dowodów alternatywnych potwierdzających wywóz towarów poza obszar celny Unii dały podstawę faktyczną do unieważnienia zgłoszenia celnego.

Na powyższą decyzję organu II instancji spółka, pismem z 11 stycznia 2021 r., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

W skardze spółka zawarła zarzuty naruszenia:

1. przepisów postępowania:

a) art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 73 Prawa celnego poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny dokumentów, złożonych przez skarżącą na etapie postępowania przed organami I i II instancji, w sposób całkowicie dowolny, sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, w skutek czego organ błędnie uznał, że nie doszło do wywozu towaru poza obszar celny UE,

b) art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej tj. niezebraniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia, czy towary opuściły obszar celny UE, w szczególności brak weryfikacji oświadczenia S.S. z wykorzystaniem pomocy międzynarodowej w sytuacji, gdy dokonanie takiej weryfikacji było możliwe pomimo braku numeru ukraińskiego zgłoszenia importowego,

2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 796da ust.4 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż dokumenty złożone przez skarżącą na etapie postępowania przed organami I i II instancji nie stanowią dowodów, że towary opuściły obszar celny UE, podczas gdy treść tych dokumentów potwierdza wywóz towarów poza obszar celny UE.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organu II instancji i decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie.

Uzasadniając skargę spółka w szczególności podniosła, że okoliczność, iż po uzyskaniu od bułgarskiej administracji celnej informacji o zewnętrznej ingerencji w systemy bułgarskiej administracji celnej, urząd węgierski wycofał potwierdzenia wywozu towaru, nie może być przez organ interpretowana w taki sposób, że nie doszło do wywozu towaru poza obszar Wspólnoty. Oznaczałoby to, że węgierski urząd celny, generując w systemie komunikat IE518, poświadczył nieprawdę. Skoro urząd celny jest obowiązany do przeprowadzenia kontroli wywozu towaru i dopiero po uzyskaniu pozytywnego wyniku tej kontroli ma prawo przesłać komunikat, to a contrario, gdyby nie doszło do opuszczenia obszaru celnego UE przez towar, urząd celny w ogóle nie mógłby wygenerować komunikatu. Jeżeli zatem do jego wygenerowania doszło, należy uznać, że organ węgierskiej administracji celnej potwierdził w ten sposób rzeczywiście istniejący na dzień 13 lipca 2015 r. stan rzeczy, tj. opuszczenie przez towar obszaru Unii Europejskiej.

W ocenie skarżącej organ rozpatrzył każdy dokument z osobna, winien był zaś rozpatrzyć wszystkie dokumenty złożone przez skarżącego jako dowody we wzajemnej łączności, gdyż korespondując ze sobą potwierdzają wywóz towarów poza obszar celny UE.

W odniesieniu do argumentacji organu, że "brak numeru ukraińskiego zgłoszenia importowego uniemożliwia weryfikację oświadczeń z wykorzystaniem pomocy międzynarodowej co do faktu wywozu przedmiotowych towarów poza obszar celny Unii Europejskiej" skarżąca podniosła, że oświadczenie S.S. było możliwe do zweryfikowania w drodze międzynarodowej pomocy administracyjnej wyłącznie na podstawie numeru zgłoszenia celnego oraz innych danych, np. numeru i daty wystawienia faktury, na dowód czego skarżąca przywołała stan faktyczny przedstawiony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 1006/13.

Skarżąca zaznaczyła, że organ, który powziął wątpliwości co do treści oświadczenia, miał możliwość je zweryfikować w drodze międzynarodowej pomocy administracyjnej, jednakże zaniechał tej czynności. Jest to przy tym czynność, którą tylko organ władny był wykonać; skarżąca nie miała możliwości zwrócić się samodzielnie do administracji ukraińskiej i pozyskać odpowiedź, która mogłaby stanowić dowód w niniejszej sprawie. Według skarżącej organ nie podjął zatem wszelkich możliwych czynności, zmierzających do wyjaśnienia sprawy.

W odpowiedziach na skargę Dyrektor IAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skarg. W szczególności organ zaznaczył, że skarżący nie podjął żadnych działań w kierunku potwierdzenia wwozu towaru na Ukrainę, przerzucając w całości ciężar dowodowy na organy celne. Organ podkreślił, że nie jest jego rolą poszukiwanie takich dowodów za osobę zainteresowaną uzyskaniem potwierdzenia wywozu towaru.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a sformułowane w niej zarzuty okazały się niezasadne. Sąd nie stwierdził konieczności zastosowania względem kontrolowanych decyzji środków określonych w przepisach art. 145 p.p.s.a. Uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji – w całości lub w części – może bowiem nastąpić tylko w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza ponadto nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Może też stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach szczególnych. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała, a zaznaczyć należy, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynikało, że skarżąca spółka dokonała zgłoszenia celnego towarów i objęcia ich procedurą wywozu. Towar miał zostać wywieziony poza terytorium Wspólnoty przez przejście graniczne na Węgrzech. Eksporterem była firma "A" S.A. z siedziba w [...], zaś w jej imieniu zgłoszenia dokonała firma "B" sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Odbiorcą towaru miał być obywatel Ukrainy S.S.

Urząd celny wywozu znajdował się w Polsce, urząd celny wyprowadzenia na Węgrzech. Urząd wyprowadzenia poinformował urząd wywozu znajdujący się w Polsce, że procedura wywozu została zamknięta. Nie oznaczało to jednak, że towar objęty zgłoszeniem celnym opuścił obszar celny Unii Europejskiej. Stało się to bowiem na skutek tego, że został objęty procedura tranzytu do urzędu bułgarskiego na granicy z Turcja, gdzie miał opuścić obszar celny Unii. Do urzędu węgierskiego ([...]) zostały przesłane komunikaty z urzędu bułgarskiego [...]. Zostały wygenerowane wszystkie komunikaty jakie maja miejsce, gdy zostanie zamknięta procedura celna. Organ węgierski powiadomił polski urząd o opuszczeniu przez towar obszaru celnego Unii.

Dodać jeszcze trzeba, że rzeczone towary zostały objęte procedurą tranzytu do Turcji, na podstawie zgłoszenia celnego dokonanego przez inny podmiot niż eksporter, jednak uprawniony do dokonania takiego zgłoszenia.

Według informacji przekazanych przez administrację celną Bułgarii procedura tranzytu w Bułgarii miała zostać zamknięta w nieprawidłowy sposób, bez udziału funkcjonariuszy celnych, ponieważ stwierdzono zewnętrzną ingerencję w systemy teleinformatyczne administracji celnej. W związku z informacjami uzyskanymi od administracji celnej Bułgarii organy administracji celnej Węgier podały w wątpliwość, czy towary objęte ww. procedurą wywozu opuściły terytorium Unii.

Władze celne węgierskie powiadomiły o nie zakończeniu wywozu towaru objętego zgłoszeniem urząd celny wywozu stwierdzając, że procedura ta nie została zamknięta poprzez dokonanie wywozu towaru.

Wskazać trzeba, że z uwagi na datę dokonanego zgłoszenia celnego aktualnie w sprawach celnych obowiązuje inny stan prawny, niż miało to miejsce w czerwcu 2015 r. Przepisy UKC (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny, stosowane od 1 maja 2016 r.) poprzedzone były przepisami WKC (rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny) i odpowiednimi przepisami wykonawczymi. Jednak oceny rzeczonych zdarzeń należało dokonać przez pryzmat regulacji materialnoprawnych z tamtego okresu. W myśl bowiem obowiązującego w dacie składania zgłoszenia celnego art. 67 WKC, jeżeli szczególne przepisy nie stanowią inaczej, datą, którą należy uwzględniać przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary, jest data przyjęcia zgłoszenia przez organy celne. Przepisy UKC zasady tej nie zmieniły. W kwestiach proceduralnych zastosowanie miały także przepisy ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne oraz Ordynacja podatkowa w zakresie, w jakim przepisy Prawa celnego do tej ustawy się odwołują (zob. art. 73 Prawa celnego), a ponadto przepisy UKC i wykonawcze do tego rozporządzenia, tyle że nie w kwestiach materialnoprawnych i obowiązków proceduralnych, których wcześniej nie musiano dopełniać (por. m.in. art. 15, 48, 188, 191 UKC).

Przepisy WKC znajdowały zastosowanie na całym obszarze celnym Wspólnoty (art. 2 ust. 1). Formalności mających na celu nadanie wywożonym z obszaru celnego Wspólnoty towarom przeznaczenia celnego należało dokonać w urzędzie celnym wywozu (art. 4 pkt 4c). Przedstawienie towarów przed opuszczeniem obszaru celnego Wspólnoty i poddanie ich kontroli celnej (art. 4 pkt 14) związanej z formalnościami wyjazdowymi należało dokonać w urzędzie celnym wyjazdu (art. 4 pkt 4d). Towary wspólnotowe traciły swój status celny z chwilą opuszczenia obszaru celnego Wspólnoty (art. 4 pkt 8).

Każdy towar, który miał zostać objęty procedurą celną, podlegał zgłoszeniu do tej procedury (art. 59 ust. 1).Towary wspólnotowe zgłoszone do procedury wywozu podlegały dozorowi celnemu od chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, aż do opuszczenia obszaru celnego Wspólnoty lub ich zniszczenia, bądź do czasu unieważnienia zgłoszenia celnego (art. 59 ust. 2).

Po zwolnieniu towarów organy celne mogły z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia (art. 78 ust. 1). Osoba występująca z wnioskiem do organów celnych o wydanie decyzji wymagającej zastosowania przepisów prawa celnego obowiązana była dostarczyć tym organom wszelkich danych oraz dokumentów niezbędnych do jej podjęcia (art. 6 ust. 1). Do celów stosowania przepisów prawa celnego każda osoba pośrednio lub bezpośrednio uczestnicząca w operacjach dokonywanych w ramach wymiany towarowej obowiązana była dostarczyć organom celnym, na ich żądanie i w ewentualnie wyznaczonym terminie, wszelkich dokumentów i informacji, w jakiejkolwiek formie, jak również udzielać im wszelkiej niezbędnej pomocy (art. 14). Jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynikało, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne obowiązane były podjąć niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują (art. 78 ust. 3).

Procedura wywozu pozwalała na wyprowadzenie towaru wspólnotowego poza obszar celny Wspólnoty (art. 161 ust. 1). Zwolnienie do wywozu było udzielane pod warunkiem, że towary opuszczą obszar celny Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu (art. 162).

Przepisy wykonawcze dotyczące wywozu zostały zawarte w art. 786 i n. RWKC. W myśl art. 796da ust. 1 RWKC, jeżeli po upływie 90 dni od zwolnienia towarów do wywozu urząd celny wywozu nie otrzyma komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia", o którym mowa w art. 796d ust. 2, urząd celny wywozu może, w razie potrzeby, zażądać od eksportera lub zgłaszającego, by wskazał datę, w której towary opuściły obszar celny Wspólnoty oraz urząd celny, przez który to nastąpiło. Natomiast z art. 796da ust. 3 RWKC wynikało, że jeżeli urząd celny wyprowadzenia nie potwierdzi wyprowadzenia towarów w terminie określonym w ust. 2, urząd celny wywozu informuje o tym eksportera lub zgłaszającego, a podmioty te mogły przekazać urzędowi celnemu wywozu dowód, że towary opuściły obszar celny Wspólnoty; przykładowy katalog tych dowodów był określony w art. 796da ust. 4 RWKC. Jeżeli w ciągu 150 dni od daty zwolnienia towarów do wywozu urząd celny wywozu nie otrzymał komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia ani dostatecznych dowodów zgodnie z art. 796da ust. 4, urząd celny wywozu mógł uznać to za informację, że towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty (art. 796e ust. 2 RWKC; por. art. 248 ust. 2 i 3 rozporządzenia 952/2013). Była to zarazem przyczyna do unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego.

W przedstawionego stanu prawnego wynikało, że procedura celna wywozu rozpoczynała się zgłoszeniem celnym. Zezwolenie do wywozu miało charakter warunkowy i wymagało faktycznego wyprowadzenia towaru poza obszar celny Wspólnoty. Co ważne, wyprowadzenie towaru powinno nastąpić w ramach tej właśnie procedury, do zamknięcia której konieczne było dopełnienie wymagań formalnych (art. 161 ust. 1 zd. 2 WKC) i faktyczne opuszczenie towaru obszaru celnego Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim się on znajdował w chwili przyjęcia do wywozu (warunek materialny określony w art. 162 WKC). Samo formalne zamknięcie procedury i wygenerowanie ww. komunikatów z systemu teleinformatycznego, bez fizycznego opuszczenia przez towar obszaru celnego Wspólnoty, nie świadczyło o dopełnieniu wszystkich warunków przewidzianych dla tej procedury celnej. W razie, gdy organy celne na skutek kontroli nie są/nie były w stanie ustalić, czy w ramach danej procedury dopełniono wszystkich wymagań, dopuszczalne było zwrócenie się do określonych podmiotów odpowiedzialnych o przedstawienie dowodów potwierdzających tę okoliczność faktyczną. W celu uregulowania sytuacji towarów organy celne były uprawnione do podjęcia wszelkich niezbędnych działań (art. 75 WKC). Brak dowodów na to, że dany towar opuścił obszar Wspólnoty w stanie, w jakim opisano go w zgłoszeniu celnym, stanowi podstawę do unieważnienia tego zgłoszenia, a to wobec braku dowodów na dopełnienie wymagań (formalnych i materialnych) tej procedury.

W ocenie Sądu kontrolowane rozstrzygnięcia okazały się zgodne z prawem. Informacje od administracji celnej Węgier i Bułgarii, wskazujące na nieprawidłowości w procedurze tranzytu, stanowiły asumpt do weryfikacji prawidłowości zamknięcia procedury wywozu dokonanej przez spółkę. Organy podjęły próbę ustalenia, czy towar objęty zgłoszeniem wywozowym został przez eksportera faktycznie wywieziony poza terytorium Wspólnoty, a więc czy ziściły się materialnoprawne warunki prawidłowego zamknięcia procedury wywozu. Podważono zasadność wystawionych komunikatów elektronicznych, które dla oceny procedury wywozu mają tylko znaczenie formalne. Jeżeli bowiem towar faktycznie nie został wywieziony w procedurze wywozu, to zgłoszenie celne, które tę procedurę otwarło, musi zostać unieważnione, ponieważ nie dopełniono warunków prawnych dla uznania tej procedury za prawidłowo zamkniętą, tj. zgodnie z odnośnymi przepisami prawa celnego.

Organy zwróciły się do skarżącej spółki o przedstawienie dowodów na dokonanie wywozu towarów poza obszar wspólnoty. Trzeba jednak wskazać, że to rolą eksportera ( wysyłającego towar ) jest przedstawienie dokumentów wskazujących na to, że towar opuścił obszar Unii. Wskazuje na to wprost przepis art. 796 da RWKC, który stanowi, że w przypadku kiedy organ nie potwierdzi wywozu towaru, to na eksporterze ciąży obowiązek przedstawienia dowodów w postaci dokumentów wymienionych w art. 796da ust. RWKC. Trzeba przy tym jednak nadmienić, że wskazanie dowodów w tym przepisie ma charakter przykładowy i przedstawienie np: oświadczenia firmy nabywcy o odebraniu towarów nie rodzi po stronie organu obowiązku uznania wywozu za dokonany.

W myśl bowiem art.796 e ust.1 lit b organ po przedstawieniu mu dokumentów decyduje czy uznaje je za dostateczne.

Podejmuje tę decyzję w całokształcie okoliczności sprawy, badając te dokumenty i rozważając czy mogą być one uznane za wystarczające. W związku z podjętymi przez krajowy organ celny czynnościami weryfikacyjnymi obowiązkiem spółki było dostarczenie dowodów, które potwierdziłyby faktyczne wywiezienie towarów poza zewnętrzne granice celne Wspólnoty, zgodnie z warunkami otwartej na jej wniosek procedury celnej.

Eksporter, po powiadomieniu go przez urząd celny wyjścia o braku potwierdzenia wyprowadzenia towarów powinien przedstawić organowi celnemu przekonujące dokumenty, że dane towary rzeczywiście opuściły obszar Wspólnoty. Nie ulega zaś wątpliwości, że eksporter powinien takimi dokumentami dysponować, także dla potrzeb realizacji obowiązków dokumentacyjnych związanych z podatkiem od towarów i usług (por. art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, według stanu prawnego na czerwiec 2015 r.), a obowiązek ten ciążył na nim także na podstawie przepisów prawa celnego. Dokumenty, o których mowa w art. 796da RWKC, powinny w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzać, że objęty konkretnym zgłoszeniem celnym wywozowym towar w tym samym stanie co zadeklarowany w zgłoszeniu opuścił obszar celny Wspólnoty. Powinny również pozwolić zidentyfikować ten towar. Rzeczą eksportera było wykazanie tych okoliczności.

Organ miał prawo nie uwzględnić jako dokumentu wystarczającego ( dostatecznego ) oświadczenia kontrahenta eksportera co do otrzymania przedmiotowego towaru. Organ w tym zakresie powołał się na brak potwierdzenia odprawy towarów po stronie ukraińskiej. Oświadczenie to budzi wątpliwości także w sytuacji, gdy towar miał być skierowany do Turcji, nie zaś na Ukrainę. W tych okolicznościach Sad nie mógł ocenić uznania organu w tym zakresie – co do braku przedstawienia wystarczających dokumentów zastępczych przez eksportera jako naruszającego prawo. Organ wskazał na argumenty, na których oparł swoje stanowisko i argumenty te jako logiczne i znajdujące potwierdzenie w realiach obrotu gospodarczego z zagranica nie zostały skutecznie przez skarżącego zanegowane.

Sąd zauważa, że wygenerowanie komunikatu IE599 nie wyłącza prawa organu celnego do następczej kontroli prawidłowości zamknięcia procedury wywozu. Informacja od organów węgierskich o wadliwości komunikatu IE518 , wbrew zarzutom skargi, uprawniała organy krajowe do wdrożenia procedury określonej w art. 796da RWKC, a obowiązkiem eksportera było dostarczenie organom celnym wszelkich dokumentów i informacji niezbędnych do zakończenia formalności celnych lub kontroli (art. 15 ust. 1 UKC). Dokumenty formalne określone przepisami RWKC powinny odzwierciedlać rzeczywiste zdarzenia.

Organ dysponował dowodami w postaci pism węgierskiej administracji celnej, z których wynikało, że procedura tranzytu przedmiotowego towaru z Węgier do bułgarskiego urzędu wyprowadzenia nie została prawidłowo zamknięta. Opierając się na tym dowodzie mógł przyjąc, że komunikaty IE 599 i IE 518 nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń w postaci wywozu towaru poza obszar celny Unii.

Nie jest przy tym tak, jak podnosi to skarga, że miało dojść do nieprawidłowości w węgierskim urzędzie celnym, nawet mających mieć cechy przestępstwa. W urzędzie tym dokonano bowiem zgodnej z prawem operacji rozpoczęcia tranzytu towaru do urzędu bułgarskiego, zaś nieprawidłowości wiązały się z nieuprawnioną ingerencją w systemy celne urzędu bułgarskiego, polegającej na potwierdzeniu wywozu towarów, które faktycznie nie zostały wywiezione.

Trzeba przy tym jeszcze raz podkreślić, że to na eksporterze ciąży obowiązek przedstawienia dokumentów zastępczych. Przy braku prawidłowych komunikatów IE 599 czy IE 518 organ nie ma obowiązku poszukiwania wystarczających dowodów opuszczenia przez towar obszaru celnego Unii. To na podmiocie odpowiedzialnym ciąży taki obowiązek, zaś konsekwencje jego niewypełnienia obciążają ten podmiot. W tym przypadku jest to unieważnienie zgłoszenia celnego.

Z podanych względów skargę oceniono jako niezasadną i podlegającą oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.