Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 228/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32 ust.1 pkt.2, art. 52, art. 46, art. 51, art. 56, art.135,art.48
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art.89, art. 111
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia O. z siedzibą w O. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej jako: Dyrektor) decyzją z [...] lipca 2010 r. - zaskarżoną przez Stowarzyszenie O. z siedzibą w O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z [...] czerwca 2009 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Budowa drogi krajowej (ekspresowej) [...] na odcinku miasta O. od km [...] do km [...] ".

Organ odwoławczy wskazał, iż wnikliwie przeanalizował całość akt sprawy, zbadał raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sporządzony w grudniu 2006 r. przez firmę W. Sp. z o.o., zapoznał się z uzupełnieniem raportu z 9 listopada 2007 r., dokonał oceny wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i nie znalazł uchybień, które mogłyby prowadzić do uchylenia decyzji organu l instancji.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniach Stowarzyszenia O. oraz Stowarzyszenia P., organ odwoławczy stwierdził co następuje:

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewskazania rejonów zinwentaryzowanych stanowisk archeologicznych oraz stref obserwacji archeologicznych, wskazał, że w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko omówiono istniejące w sąsiedztwie lub bezpośrednim zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia zabytki chronione oraz stanowiska archeologiczne. Ponadto szczegółowo przeanalizowano wpływ przedmiotowej inwestycji na ww elementy (rozdziały 4.11.5 oraz 6.4 raportu). Jak wynika z raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, inwestycja nie będzie kolidowała, ani przebiegała w bezpośrednim sąsiedztwie zabytków objętych ochroną konserwatorską. Wręcz przeciwnie, realizacja inwestycji przyczyni się do zmniejszenia wpływu istniejącej drogi [...] na zabytki zlokalizowane w jej sąsiedztwie, ze względu na przejęcie części ruchu drogowego przez planowaną obwodnicę. Droga przebiegać będzie w rejonie stanowisk archeologicznych nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Stanowiska te nie ulegną zniszczeniu na skutek realizacji przedsięwzięcia. Nie można jednak wykluczyć natrafienia podczas budowy drogi na nowe stanowiska archeologiczne. W związku z powyższym w punkcie 11.1 oraz IL2 decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nałożono warunki mające na celu ochronę stanowisk archeologicznych, m.in. konieczność prowadzenia prac ziemnych pod nadzorem archeologicznym.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewskazania w decyzji konkretnych miejsc występowania obszarów o wyróżniających się wartościach przyrodniczych, konkretnych miejsc występowania źródlisk rzek, strumieni i potoków, użytków ekologicznych, stanowisk przyrody nieożywionej, terenów cennych przyrodniczo, stanowisk cennych przyrodniczo form geomorfologicznych, stanowisk obszarów florystycznie cennych, stanowisk roślin rzadkich, stanowisk roślin chronionych, organ podniósł, że szczegółowe informacje dotyczące ww kwestii zostały omówione w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Opis terenów, przez które przebiegać będzie przedmiotowa inwestycja został też uwzględniony w uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ponadto warunki określone w punktach li oraz III decyzji odnoszą się do wszystkich obszarów położonych w granicach inwestycji.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewskazania miejsc wykonania inwentaryzacji zieleni i planu wyrębu drzew, Dyrektor wskazał, że w punkcie 11.10 decyzji nałożono obowiązek wykonania inwentaryzacji zieleni i planu wyrębu. Punkt ten odnosi się do całej inwestycji, w związku z powyższym bezzasadne byłoby wskazywanie poszczególnych miejsc, gdzie wykonana zostanie inwentaryzacja. Jednocześnie straty w zieleni zostaną uzupełnione poprzez wprowadzenie nowych nasadzeń roślinności wzdłuż drogi.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewskazania w decyzji konkretnych terenów podlegających ochronie przed hałasem, organ podał, że w decyzji organu I instancji wskazano obszary zabudowy mieszkaniowej podlegające ochronie przed hałasem, gdzie w wyniku realizacji inwestycji nie będą mogły być dotrzymane standardy akustyczne. W związku z powyższym w decyzji nałożono także na inwestora obowiązek zastosowania w ww obszarach ekranów akustycznych. Po ich zastosowaniu dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku wzdłuż przebiegu planowanej inwestycji nie będą przekraczane.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zbyt ogólnych zapisów odnośnie budowy mostu w Zespole Przyrodniczo - Krajobrazowym [...], Dyrektor podniósł, że zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. W decyzji z [...] czerwca 2009 r. zawarto szereg warunków mających na celu ochronę ww zespołu, zarówno na etapie realizacji, jak i eksploatacji przedmiotowej inwestycji. W miejscu, gdzie inwestycja przetnie zespół przyrodniczo krajobrazowy zostanie zaprojektowany obiekt mostowy. Obiekt obejmie nie tylko rzekę [...], ale także jej dolinę. Będzie się charakteryzował lekką konstrukcją, z dużym światłem pomiędzy przyczółkami i filarami. Zapewni to przekroczenie cieku w sposób umożliwiający zachowanie pełnej łączności ekosystemów dolinnych. Droga nie będzie kolidowała ze stanowiskami gatunków chronionych stwierdzonych na ww obszarze. Ponadto zgodnie z warunkami zawartymi w decyzji, prace w obszarze zespołu przyrodniczo krajobrazowego będą prowadzone z zachowaniem szczególnej ostrożności oraz w sposób niepowodujący odwodnienia obszaru.

Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, organ wskazał, że zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150) - dalej w skrócie: P.o.ś., organ może przeprowadzić rozprawę administracyjną otwartą dla społeczeństwa, nie jest to jednak element obligatoryjny. W ocenie organu w przedmiotowym postępowaniu nie zaszły nadto przesłanki określone w art. 89 § 1 i 2 K.p.a., w związku z czym Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w O. nie uznał za zasadne przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, która spowodowałoby jedynie przedłużenie postępowania.

Odnośnie zarzutu potraktowania wniosków Stowarzyszeń jako odwołań od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, organ odwoławczy podniósł, że wprawdzie we wnioskach Stowarzyszenia wnoszą o uzupełnienie decyzji na mocy art. 111 § 1 K.p.a., jednakże w ostatnim akapicie wniosków wyraźnie wskazują, iż zaskarżają w całości przedmiotową decyzję i wnoszą o jej uchylenie w całości. Nadto w piśmie z 24 sierpnia 2009 r. zatytułowanym "Uzupełnienie odwołania", Stowarzyszenia także wnoszą o uchylenie w całości decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] czerwca 2009 r. Biorąc powyższe pod uwagę, przedstawione we wniosku kwestie stanowią zarzuty co do treści decyzji właściwe odwołaniu. Jednocześnie żądanie na podstawie z art. 111 K.p.a. uzupełnienia treści decyzji oraz jednoczesne wnoszenie o uchylenie decyzji jest wewnętrznie sprzeczne i wykracza poza możliwości działania organu w granicach określonych w art. 111 K.p.a. Wobec tego, wnioski Stowarzyszeń, jak i dalsze pisma wyjaśniające zostały potraktowane jako odwołania.

Odnosząc się do zarzutów niekompletności, niezupełności i nieobiektywności raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyboru niewłaściwego wariantu oraz niewykonania nowego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, organ podał, że raport spełnia wymogi art. 52 P.o.ś. oraz został sporządzony w sposób prawidłowy, a jednocześnie brak jest konieczności dopuszczenia dowodu z nowego raportu.

Odnosząc się do kwestii wyboru wariantu, Dyrektor wskazał, że w raporcie szczegółowo przeanalizowano wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia oraz dwa warianty inwestycyjne: południowy niebieski, tzw. nowy (wariant najkorzystniejszy dla środowiska) i północny czerwony przebiegu obwodnicy. Ze względu na liczne uwagi społeczeństwa, w uzupełnieniu raportu z 9 listopada 2007 r. przedstawiono informacje na temat wariantów społecznych - wariantu pomocnego czarnego oraz wariantu północno - południowego, tzw. błękitnego. Warianty te były przedstawiane społeczeństwu w ramach konsultacji prowadzonych przez inwestora w 2005 i 2006 r. W raporcie oraz jego uzupełnieniu zawarto również uzasadnienie wskazania do realizacji wariantu południowego. W południowym wariancie trasa zbliża się do terenów leśnych i nieznacznie w nie ingeruje (trasa prowadzona jest na granicy lasu). Wariant północny czerwony silniej ingeruje w tereny leśne, realizacja inwestycji w tym wariancie wymagałaby wycinki ok. 40 ha lasu, ponadto spowodowałaby odcięcie znacznego pasa lasu od zwartego kompleksu leśnego. Na odcinku przejścia przez miejscowość L. trasa planowanej obwodnicy w wariancie pomocnym czerwonym przebiegałaby po starym śladzie drogi, wzdłuż której po obu stronach występuje zabudowa mieszkaniowa. Istniejąca zabudowania zlokalizowana jest blisko krawędzi drogi, co mogłoby stanowić problem przy budowie ekranów akustycznych. Nadto, zgodnie z informacjami zawartymi w raporcie realizacja inwestycji wg wariantu południowego nie będzie wymagała wyburzeń budynków, natomiast w przypadku wyboru wariantu pomocnego czerwonego konieczne będzie wyburzenie 7 budynków mieszkalnych oraz 20 budynków gospodarczych (rejon zabudowań miejscowości L.). W przypadku wyboru wariantu pomocnego czerwonego inwestycji obwodnica przebiegałaby przez teren miejskiego składowiska odpadów komunalnych w S. Dalej Dyrektor wyjaśnił, iż wariant północny czarny jest wariantem najdłuższym, wymagałby wyburzenia 4 budynków mieszkalnych, wiązałby się z koniecznością przeprowadzenia wylesień oraz odcięciem fragmentu lasu na południe od osi drogi, co spowodowałoby jego izolację od zwartego kompleksu leśnego, degradację oraz spadek wartości przyrodniczej. Droga przebiegałaby w sąsiedztwie linii kolejowej relacji [...]. Usytuowanie drogi w sąsiedztwie istniejącej linii kolejowej, spowodowałoby spotęgowanie bariery migracyjnej, jaką stanowi linia kolejowa. Z kolei realizacja inwestycji wg wariantu północno - południowego błękitnego wymagałaby przeprowadzenia wylesień na znaczną skalę (ok. 80% proponowanej trasy przebiega przez kompleksy leśne) oraz podobnie jak w przypadku wariantu pomocnego czarnego, droga przebiegałaby w sąsiedztwie linii kolejowej. Droga zrealizowana wg tego wariantu posiadałaby także niekorzystne parametry techniczne - zapewnienie odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego wiązałoby się z koniecznością wprowadzenia ograniczeń wyprzedzania ze względu na brak widoczności.

Z powyższych względów, za wariant najkorzystniejszy realizacji przedsięwzięcia ze względów społecznych oraz z punktu widzenia przyrodniczego uznano wariant południowy obwodnicy.

Stowarzyszenie O. z siedzibą w O. w skardze wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2010 r. oraz decyzji organu I instancji z [...] czerwca 2009 r., a także postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] marca 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego od postanowienia Ministra Środowiska z [...] października 2007 r. uzgadniającego środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia.

Skarżący przedstawił następujące zarzuty: 1) naruszenie przepisów art. 106 § 1 K.p.a. w związku z przepisem 48 ust. 2 pkt. 2 P.o.ś. w związku z art. 153 ust. ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) - dalej w skrócie: ustawa o udostępnianiu informacji, w szczególności przez to, że po wydaniu decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z [...] czerwca 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1269/08, uchylił w całości postanowienie Ministra Środowiska z [...] marca 2008 r., w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Zatem decyzja z [...] czerwca 2009 r., została pozbawiona uzgodnienia z art. 106 K.p.a. w zw. z art. 48 ust. 2 P.o.ś.;

2) naruszenie przepisów 7, 75 § 1, 77 § 1 i 2, 78 § 1, 80, 84 § 1 K.p.a. poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego, a w szczególności niezobowiązanie wnioskodawcy GDDKiA Oddział w O. do przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko co do wariantu północnego obwodnicy, tzw. czarnego oraz wariantu północno- południowego obwodnicy, tzw. błękitnego, które nie były przedmiotem analizy w raporcie i niedopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej w tym przedmiocie;

3) naruszenie przepisu prawa materialnego i proceduralnego, a w szczególności art. 52 ust.1 pkt 3a i 3b w zw. z pkt 5 P.o.ś. w zw. z art. 7 i 77 § 1, 78 § 1 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonych decyzji w oparciu o niezupełny i niewiarygodny raport oddziaływania na środowisko, w którym nie dokonano analizy oddziaływania na środowisko dwóch wariantów obwodnicy, tzw. czarnego i błękitnego, co powinno być podstawą do wezwania o uzupełnienie wariantu, a także wybór wariantu najkorzystniejszego wbrew art. 52 ust 1 pkt 1c, pkt 2, 2a, 4a, 5a-d, 11 P.o.ś. z pominięciem kryteriów: ochrony konserwatorskiej, stref ochrony krajobrazu kulturowego, ekspozycji panoram, stanowisk archeologicznych, obserwacji archeologicznych, stanowisk przyrody nieożywionej, użytków ekologicznych, korytarzy ekologicznych i szlaków migracyjnych zwierząt, konfliktów społecznych, oddziaływania obwodnicy na zdrowie ludzi, ochrony prawnej, stref źródliskowych, roślin chronionych, roślin rzadkich, obszarów florystycznie cennych, cennych przyrodniczo form geomorfologicznych, konfliktu z terenami cennymi pod względem przyrodniczym, cieków wodnych;

4) niewskazanie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach:

a) w pkt II ppkt I decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach miejsc rejonów zinwentaryzowanych stanowisk archeologicznych oraz stref obserwacji archeologicznej (m.in. ślady dawnego osadnictwa) w pobliżu wybranej obwodnicy południowej oraz niezamieszczenie obowiązku uprzedniego uzyskania pozwolenia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na wykonanie prac na ww stanowiskach, a także stref ochrony konserwatorskiej, stref ochrony krajobrazu kulturowego, ekspozycji panoram występujących na trasie lub w pobliżu wybranej obwodnicy południowej i nieuzyskanie uzgodnień/opinii Państwowej Służby Ochrony Zabytków;

b) w pkt II ppkt 5 konkretnych miejsc występowania obszarów o wyróżniających się wartościach przyrodniczych oraz konkretnych stref źródliskowych;

c) w pkt II ppkt 6 konkretnych miejsc występowania obszarów o wyróżniających się wartościach przyrodniczych oraz konkretnych miejsc występowania źródlisk rzek, strumieni potoków, użytków ekologicznych, stanowisk przyrody nieożywionej, terenów cennych przyrodniczo, stanowisk cennych przyrodniczo form geomorfologicznych, stanowisk obszarów florystycznie cennych, stanowisk roślin rzadkich, stanowisk roślin chronionych;

d) w pkt II ppkt 10 miejsc wykonania inwentaryzacji zieleni i planu wyrębu drzew oraz miejsc nasadzeń zieleni;

e) w pkt II ppkt 13 konkretnych terenów podlegających ochronie przed hałasem;

f) w pkt II ppkt 16 konkretnych terenów występowania stanowisk chronionych i rzadkich gatunków roślin, stanowisk roślin podlegających ochronie;

g) w pkt III ppkt 1 i 2 określonych przez skarżącego zapisów odnośnie budowy mostu w Zespole Przyrodniczo Krajobrazowym [...];

h) w pkt III ppkt 11 konkretnych miejsc wprowadzenia pasów ochronnych zieleni;

i) w decyzji i załączniku nr 1 określonych przez skarżącego uzupełnień;

5) naruszenie art. 10 § 1, 61 § 4 z zw. z art. 9, 73 § 1, art. 81 K.p.a. poprzez ustalenie w zaskarżonej decyzji, wbrew dowodom z dokumentów, że wariant północny niebieski nie biegnie przez kompleksy leśne objęte planowanym poszerzeniem Obszaru Chronionego Krajobrazu [...], nieuwzględnienie, iż wariant południowy przecina na odcinku od S. do L. obszar Natura 2000 [...];

6) naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieodniesienie się Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do wszystkich zarzutów przedstawianych w odwołaniu od decyzji;

7) naruszenie art. 7, 9, 10 § 1, 79 K.p.a. poprzez składanie przez wnioskodawcę GDDKiA Oddział w O. uzupełnień raportu po terminie składania wniosków i uwag oraz poprzez niezawiadomienie skarżącego o ww uzupełnieniach;

8) naruszenie art. 111 K.p.a. poprzez przyjęcie, że pismo skarżącego z 19 czerwca 2009 r., w przedmiocie uzupełnienia zaskarżonej decyzji jest odwołaniem od decyzji;

9) naruszenie przepisów art. 52 ust. 1 pkt. 3a i 3b z zw. z pkt. 5 P.o.ś. w zw. z art. 7 i 77 § 1, 78 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o nieobiektywny, niepełny, nieprofesjonalny raport o oddziaływana przedsięwzięcia na środowisko, który został sporządzony wbrew ww przepisom (poprzez pominięcie dwóch wariantów obwodnicy), nie zawierał istotnych treści, takich jak ustalenie granic chronionego krajobrazu, granic rozszerzenia chronionego krajobrazu, granic chronionego kompleksu leśnego L., nie został sporządzony przy zastosowaniu kryteriów form ochrony przyrody występujących na trasie analizowanych wariantów;

10) bezprawne wyeliminowanie przez GDDKiA na posiedzeniu KOPI i ZOPI dwóch wariantów obwodnicy, co spowodowało, że zostały one pominięte w raporcie oddziaływaniu na środowisko oraz błędne informacje na temat kosztów realizacji inwestycji;

11) naruszenie przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska art. 153 ust. 2 P.o.ś. poprzez wydanie postanowienia z dnia [...] marca 2010 r.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, iż przedstawione w skardze zarzuty stanowią w większości powtórzenie zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji z [...] czerwca 2009 r. Dyrektor ustosunkowując się do wskazanych przez skarżące Stowarzyszenie naruszeń, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji uznał je za bezzasadne.

Dodatkowo organ wskazał, iż w postanowieniu z [...] marca 2010 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zawarł pouczenie co do możliwości wniesienia przez strony skargi do Sądu administracyjnego. Skarżące Stowarzyszenie nie skorzystało jednak z tej możliwości. W tej sytuacji nieuzasadnione jest obecnie przedstawianie w niniejszej sprawie zarzutów dotyczących postanowienia z [...] marca 2010 r.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku uzgodnień decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Dyrektor podniósł, iż jest on bezzasadny, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1269/08 uchylił zaskarżone postanowienie z [...] marca 2008 r.( natomiast w obronie prawnym pozostało postanowienie Ministra Środowiska z [...] października 2007 r. uzgadniające środowiskowe warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Stosując się do wytycznych ww wyroku Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z [...] marca 2010 r. umorzył postępowanie zażaleniowe.

Odnosząc się do zarzutu określonego w ww pkt 5, organ odwoławczy wyjaśnił, iż nie zawarł w zaskarżonej decyzji informacji na temat przebiegu któregokolwiek z wariantów przez obszary leśne objęte planowanym poszerzeniem Obszaru Chronionego Krajobrazu [...]. Nadto przedmiotowa inwestycja w wariancie wskazanym do realizacji nie przecina projektowanego obszaru mającego znaczenia dla Wspólnoty Natura 2000 [...].

Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego składania przez wnioskodawcę uzupełnień raportu po terminie składania wniosków i uwag oraz poprzez niezawiadomienie skarżącego o ww uzupełnieniach, Dyrektor przedstawił okoliczności związane z wcześniejszymi uchybieniami organu I instancji, stwierdzając, iż ostatecznie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska przed wydaniem decyzji z [...] czerwca 2009 r. w prawidłowy sposób zawiadomił strony i społeczeństwo o sporządzonych uzupełnieniach raportu oraz zapewnił możliwość złożenia uwag i wniosków, a także wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się z kolei do zarzutu określonego w pkt 10, organ odwoławczy podniósł, iż warianty, o których mowa nie były uwzględniane w raporcie. Ze względu jednak na liczne uwagi i wnioski społeczeństwa zostały one przeanalizowane w uzupełnieniu raportu z 9 listopada 2007 r. Dokonanie natomiast rozstrzygnięcia co do kosztów realizacji poszczególnych wariantów wykracza poza kompetencje organów właściwych do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji uznał, iż decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lipca 2010 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z [...] czerwca 2009 r. nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Wymienione decyzje zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150) - dalej w skrócie: P.o.ś. w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonego aktu, z tym, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska i ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2088 r. Nr 199, poz. 1227) tj. z dniem 15 listopada 2008 r. dotychczasowe kompetencje do wydania przedmiotowej decyzji przejął od Ministra Środowiska - Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, a od wojewodów, marszałków województw i dyrektorów urzędów morskich - regionalni dyrektorzy ochrony środowiska (art. 153 ustawy o udostępnianiu informacji).

Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia (art. 46 a ust. 1 P.o.ś.).

W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - stosownie do art. 56 ust. 2 P.o.ś. - właściwy organ określa m.in.:

1) rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia;

2) warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich;

3) wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym;

4) w przypadku, o którym mowa w art. 135 ust. 1 - stwierdzenie konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania.

Nadto decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach można na wnioskodawcę nałożyć dodatkowy obowiązek w postaci przedstawienia analizy porealizacyjnej, określając zakres oraz termin jej przedstawienia, w przypadku przedsięwzięć, dla których sporządza się raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 56 ust. 4 pkt 2 P.o.ś.).

Dodatkowo w myśl art. 48 ust 1 i ust 2 P.o.ś. przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy uzgodnić z właściwym organem warunki realizacji przedsięwzięcia.

Na etapie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia organ orzekający zobowiązany jest do rozpoznania wszelkich zagrożeń i uciążliwości zamierzonego przedsięwzięcia wobec środowiska i na tej podstawie określenia warunków likwidacji lub minimalizacji tych zagrożeń. Oznacza to, że przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bada się możliwość realizacji planowanej inwestycji w zakresie odnoszącym się do zasad ochrony środowiska przed nadmiernym i negatywnym oddziaływaniem planowanej inwestycji na środowisko.

W ocenie Sądu organy właściwe w sprawie wydały decyzje zgodne z wyżej przytoczonymi regulacjami prawnymi i nie dopuściły się - wbrew twierdzeniom skarżącego - naruszeń tak przepisów prawa procesowego, jak i prawa materialnego wymienionych w skardze.

Za nietrafny należało uznać zarzut Stowarzyszenia dotyczący naruszenia art. 106 § 1 K.p.a. w związku z art. 48 ust 2 pkt 2 P.o.ś. Zauważyć bowiem należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1269/08 uchylił jedynie zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska z [...] marca 2008 r. Tym samym Sąd pozostawił w obrocie prawnym postanowienie tego organu z [...] października 2007 r. wydane w oparciu o art. 48 ust 2 pkt 2 P.o.ś. będące rozstrzygnięciem wydanym w pierwszej instancji. Skutkiem powyższego było ponowne rozpoznanie zażalenia na postanowienie z [...] października 2007 r. zgodnie z wytycznymi Sądu (art. 153 P.p.s.a.) zawartymi w wyroku z 23 czerwca 2009 r. W wyniku ponownego badania sprawy Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z [...] marca 2010 r. umorzył postępowanie zażaleniowe. Efektem powyższego było uostatecznienie się postanowienia z [...] października 2007 r., którym uzgodniono warunki realizacji przedsięwzięcia pn. "Budowa drogi krajowej (ekspresowej) [...] na odcinku miasta O. od km [...] do km [...] ". Zatem - wbrew twierdzeniom skarżącego - zaskarżona decyzja nie została wydana bez stosownego uzgodnienia.

W niniejszym postępowaniu Sąd nie jest uprawniony do badania legalności postanowienia z [...] marca 2010 r., albowiem postępowanie uzgodnieniowe było odrębnym, niezależnym postępowaniem, które rządziło się określonymi regułami. Skarga w zakresie, w którym kwestionuje ww postanowienie i wnosi się w niej o uchylenie ww postanowienia została wyłączona do odrębnego rozpoznania i zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Wa 752/11.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących raportu, a w tym wariantów przedmiotowego przedsięwzięcia określonych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, podnieść należy, iż sporządzony na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, tj. opis planowanego przedsięwzięcia wraz z charakterystyką przedsięwzięcia oraz warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, przewidywane wielkości emisji wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia, opis elementów przyrodniczych środowiska, mapę w odpowiedniej skali, analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem oraz źródła informacji stanowiące podstawę do sporządzenia raportu, jak również opis analizowanych wariantów lokalizacyjnych, łącznie z wariantem polegającym na niepodejmowaniu przedsięwzięcia, wraz z oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko.

Jak wynika z treści raportu przedmiotowa inwestycja, na etapie opracowywania Koncepcji Programowej była analizowana w wariantach różniących się między sobą przebiegiem trasy obwodnicy oraz rozwiązaniami połączeń trasy obwodnicy z istniejącym układem dróg oraz rozwiązaniami techniczno- konstrukcyjnymi obiektów inżynierskich. Rozpatrywane były następujące warianty przebiegu obwodnicy (pkt 3.2 raportu):

• wariant czerwony (północny), długość trasy 20,60 km,

• zielony (południowy), długość trasy 19,76 km,

• fioletowy (południowy), długość trasy 20,30km,

• niebieski (południowy), długość trasy 20,00 km.

Wynikiem składanych skarg i wniosków dotyczących przebiegu poszczególnych wariantów składanych przez mieszkańców był wariant wynikowy - wariant niebieski (nowy).

Ustalając przebieg trasy obwodnicy oprócz analizy wniosków i uwag mieszkańców wzięto pod uwagę możliwość uniknięcia kolizji z elementami zagrożeń środowiskowych np.: ujęć wód podziemnych, terenów zalewów powodziowych, istniejących miejsc ochrony przyrody czy stanowisk archeologicznych.

W raporcie przeanalizowano także wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia - wariant zerowy (pkt 5.1 raportu). Uznano, iż zaniechanie realizacji inwestycji oznaczałoby stopniowe pogarszanie warunków funkcjonowania obecnego układu drogowego. Towarzyszyłyby temu zwiększone emisje spalin, hałasu oraz wibracji. Skutkiem niezrealizowania inwestycji byłoby pogarszanie się warunków życia mieszkańców. Wzrost ilości pojazdów w każdym kolejnym roku przyczyni się nadto do zwiększania oddziaływania na środowisko i w przypadku emisji zanieczyszczeń, czy emisji hałasu występować będą w coraz to większym oddaleniu od krawędzi drogi, a tym samym obejmować będą coraz szerszy pas terenu wzdłuż drogi. Wpływ na środowisko - w sytuacji niezrealizowania inwestycji - widoczny będzie także w przypadku wód powierzchniowych i tym samym podziemnych.

Ostatecznie w raporcie rozważa się wpływ na środowisko dwóch wariantów: wariant północny (czerwony) i południowy (niebieski, nowy), proponując jako najkorzystniejszy dla środowiska wariant południowy (pkt 1 raportu) analizując wskazane w pkt 3 skargi kryteria (pkt 4 raportu). Raport był uzupełniany dwukrotnie przy pismach z 12 czerwca 2007r. i 9 listopada 2007r. w zakresie szczegółowej analizy wpływu realizacji i eksploatacji obwodnicy w wariancie południowym na środowisko.

Wobec licznych uwag społeczeństwa, w uzupełnieniu raportu z 9 listopada 2007 r. przedstawiono także informację na temat wariantów społecznych - wariantu północnego tzw. czarnego oraz wariantu północno - południowego, tzw. błękitnego. Znajduje się w nim szczegółowa analiza ww wariantów, ze wskazaniem przesłanek będących podstawą do odrzucenia realizacji inwestycji w danym wariancie. Jak wskazał organ odwoławczy i co wynika z akt sprawy warianty te były przedstawiane społeczeństwu w ramach konsultacji prowadzonych przez inwestora w 2005 i 2006 r. Nadto przed wydaniem decyzji z [...] czerwca 2009 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w O. - przy piśmie z 24 marca 2009 r. - przekazał Burmistrzowi O. oraz sołtysom wsi leżących w obrębie planowanej inwestycji obwieszczenia o wydanych w sprawie rozstrzygnięciach, o uzupełnieniach raportu oddziaływania na środowisko oraz miejscu i terminie, w których można zapoznać się z ich treścią. Obwieszczenia te zostały wywieszone na okres 14 dni na tablicach ogłoszeń właściwych dla siedzib władz lokalnych, a także na tablicy ogłoszeń Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w O.

Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym Stowarzyszeniem, że nie dokonano analizy oddziaływania na środowisko wariantu północnego (czarnego) i wariantu północno-południowego (błękitnego) oraz nie zawiadomiono społeczeństwa, w tym i skarżącego o dokonaniu uzupełnienia raportu. Dokument z dnia 9 listopada 2007 r. stanowi uzupełnienie raportu z grudnia 2006 r., a zatem zarzut skarżącego o braku ww wariantów w raporcie będącym podstawą wydania decyzji z [...] czerwca 2009 r. należy uznać za chybiony.

Dodatkowo zauważyć należy - w kontekście zarzutów skargi - iż raport o oddziaływaniu na środowisko zawiera analizę elementów przyrody objętych ochroną w związku z przebiegiem planowanej trasy w wariantach przedstawianych w raporcie (w pkt 6.2.2. raportu). Analiza warunków przyrodniczych w analizowanym rejonie pozwoliła na stwierdzenie, że realizacja obwodnicy w proponowanych obu wariantach trasy winna uwzględniać zalecenia raportu co do zminimalizowania wpływu drogi na środowisko przyrodnicze. Zalecenia takie zawarto zarówno dla wariantów północnego, jak i południowego, wskazując, iż tym samym nie udało się - analizując warianty przebiegu trasy - wyeliminować wszystkich kolizji i wyznaczyć przebiegu trasy tak, aby w żaden sposób nie ingerować w środowisko. Obiektywnie rzecz biorąc nie jest możliwe zrealizowanie jakiejkolwiek inwestycji bez choćby minimalnej ingerencji w środowisko naturalne. Do realizacji wybrano wariant południowy, który jest korzystniejszy dla środowiska oraz uwzględnia uwagi i propozycje mieszkańców i społeczeństwa i nieznacznie ingeruje w tereny leśne (trasa przebiega na granicy lasu) w przeciwieństwie do wariantu północnego, który przebiega przez zwarty kompleks leśny (60% jej biegu przechodzi przez las). Wybrana do realizacji trasa obwodnicy nie przecina projektowanego obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty Natura 2000 [...], a oddalona jest od tego obszaru o około 10 m.

Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, iż nie przeanalizowano wszystkich wariantów, pomijając istotne okoliczności dla wyboru najkorzystniejszego. Szczegółowe uzasadnienie wyboru wariantu południowego do realizacji znajduje się w decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...] czerwca 2009 r. Rozstrzygnięcie organu jest wynikiem analizy warunków środowiskowych panujących na tym terenie, o których mowa w raporcie o oddziaływaniu na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia.

Dalej zgodzić się należy z organem odwoławczym, iż w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia nie wskazuje się kosztów realizacji inwestycji. Nie można zatem skutecznie podnosić zarzutu naruszenia prawa przez organ poprzez błędne informacje w tym przedmiocie. Na etapie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia organ orzekający zobowiązany jest jedynie do rozpoznania wszelkich zagrożeń i uciążliwości zamierzonego przedsięwzięcia wobec środowiska i na tej podstawie określenia warunków likwidacji lub minimalizacji tych zagrożeń. Z obowiązku tego organy wywiązały się, w ocenie Sądu, z należytą starannością.

Odnosząc się do zarzutów skargi określonych w pkt 4 podnieść należy, iż są one niezasadne. Otóż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zawiera wszystkie niezbędne elementy uwzględniające dokonaną w raporcie analizę oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko. Warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich (pkt II decyzji z [...] czerwca 2009 r.), jak również wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym (pkt III decyzji z [...] czerwca 2009 r.) zostały określone w sposób prawidłowy, z wystarczającym uszczegółowieniem nakazanych działań.

Brak sformułowań w decyzji, o które wnioskują skarżący nie mogą stanowić o niezgodności z prawem zaskarżonych rozstrzygnięć i prowadzić do uwzględnienia skargi i wyeliminowania decyzji z [...] lipca 2010 r. oraz z [...] czerwca 2009 r. z obrotu prawnego. Sposób sformułowania omawianych warunków i wymagań jest wystarczający, albowiem obejmuje wnioski raportu dla wybranego wariantu przebiegu trasy, a nadto jasno, precyzyjnie i racjonalnie wskazuje działania, które należy podjąć w celu ochrony środowiska przed ewentualnym wpływem planowanej inwestycji zarówno w fazie realizacji jak i eksploatacji. Podkreślić należy, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia wydawana jest dla całej inwestycji, a nie dla jej poszczególnych odcinków przebiegających w strefach będących obszarami chronionymi z jakiegokolwiek powodu.

Skoro Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji są zgodne z prawem, to oznacza to m. in., że zawierają one wszystkie niezbędne elementy wskazane w art 107 K.p.a. Tym samym nie sposób skutecznie wywodzić, iż niewskazanie w decyzji z [...] czerwca 2009 r. tych informacji, o których mowa w skardze powoduje jej wadliwość, tym bardziej, że sam skarżący nie wskazuje jakie przepisy prawa miałyby zostać - w tym kontekście - naruszone przez organ.

Jednocześnie nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 111 K.p.a., bowiem po pierwsze: Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska ponownie badał sprawę w jej całokształcie biorąc pod uwagę uwagi i zarzuty stron odwołujących się, a w zaskarżonej decyzji wypowiedział się szczegółowo co do kwestii podnoszonych przez skarżące Stowarzyszenia, i po drugie: jak sam potwierdził skarżący w piśmie z 24 lipca 2009 r. oraz w piśmie z 24 sierpnia 2009 r. stanowiącym "uzupełnienie odwołania", jego wniosek z 11 lipca 2009 r. (data prezentaty organu) stanowił odwołanie od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z [...] czerwca 2009 r.

Podsumowując stwierdzić należy, iż organy obu instancji nie naruszyły - wbrew twierdzeniom skarżącego Stowarzyszenia - ani przepisów prawa procesowego, ani też prawa materialnego wskazanych w skardze. Sąd nie dopatrzył się nadto innych uchybień, które obowiązany był wziąć pod uwagę z urzędu.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga Stowarzyszenia O. z siedzibą w O. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd mając na względzie przytoczone regulacje prawne, poczynione wywody i przedstawiony stan sprawy uznał, iż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 P.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji wyroku.