Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 755/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 450
law: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 , art. 43 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie NSA Jacek Surmacz WSA Kazimierz Włoch /spr./ Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 12 marca 2009r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...], 2) określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego J. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. (nr [...]) Dyrektora Izby Skarbowej, wydaną po rozpatrzeniu odwołania J.K. od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2008 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji, organ odwoławczy wskazał, iż wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2008r. J.K. zwrócił się o zwrot nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 44,60zł. Uzasadniając wniosek wskazał, iż nabywając wierzytelność od Syndyka Masy Upadłości Spółdzielni "A" w R. w upadłości niezasadnie zapłacił podatek od czynności cywilnoprawnych, bowiem wykonał na rzecz tej Spółdzielni usługę pośrednictwa finansowego, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów usług a nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego odmówił J.K. stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych.

W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na treść art. 2 pkt. 4 ustawy z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych ( tj. Dz.U. z 2007r. Nr 68, poz. 450 ze zm.) oraz art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), które to przepisy wskazują, że sprzedaż wierzytelności własnych nie może być uznana za usługę pośrednictwa finansowego korzystającą ze zwolnienia od towarów i usług i w konsekwencji nie podlegającą opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilno prawnych. Nabycie wierzytelności od pierwszego właściciela nie stanowi usługi finansowej, a jest przeniesieniem własności wierzytelności na podstawie umowy przelewu wierzytelności. Nabywca wierzytelności nie świadczy na rzecz zbywcy żadnej usługi. Skoro żadna ze stron wyżej opisanej czynności nie jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług, jak też zwolniona z tego podatku, to zgodnie z treścią art. 2 pkt. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, czynność taka podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił błędną interpretację art. 2 pkt. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Rozpoznając powyższe odwołanie Dyrektor Izby Skarbowej wyżej opisana decyzją z dnia [...] września 2008r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). opodatkowaniu tym podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług. Towarem w myśl art. 2 pkt 6 tej ustawy są rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty. Stosownie do treści art. 8 ust. 1 pkt. 1 wyżej cyt. ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług, przez świadczenie usług o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 1 tej ustawy uznaje się każde świadczenie usług na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 tej ustawy w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych. Z uwagi na brzmienie powołanych przepisów sprzedaż wierzytelności nie może być traktowana jako dostawa towarów która jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług. W ocenie organu odwoławczego w omawianym przypadku nie można także mówić o usłudze bowiem podmiot sprzedający własne wierzytelności (cedent) nie świadczy usługi na rzecz nabywcy. Cedent jest beneficjentem, szybciej odzyskuje własną wierzytelność. Bez znaczenia w sprawie jest to czy nabywcą jest podmiot świadczący usługi pośrednictwa finansowego, do których zaliczany jest obrót wierzytelnościami, gdyż z tytułu samego nabycia wierzytelności nie powstaje obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług. Sama umowa przelewu wierzytelności zawarta w trybie art. 509 i następnych kc podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych stosownie do treści art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a wyżej cyt. ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Art. 2 pkt. 4 tej ustawy stanowi, że podatkowi nie podlegają czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub jest z niego zwolniona z wyjątkiem:

- umowy sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach,

- umowy spółki i jej zmiany,

- umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych

Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy wskazał wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2007r. (sygn. akt I SA/Wa 2260/06) oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 czerwca 2007r. (sygn. akt I SA/Rz 32/07) i wyrok NSA z dnia 18 lutego 2003r. sygn. akt I S.A./Bk 877/02).

Reasumując Organ Odwoławczy zajął stanowisko, że zakup wierzytelności własnych sprzedającego przez podmiot zajmujący się obrotem wierzytelnościami, ale od podmiotu nie trudniącego się świadczeniem usług pośrednictwa finansowego, z uwagi ,że czynność ta nie podlega przepisom ustawy od podatku od towarów i usług- będzie podlegała podatkowi od czynności cywilnoprawnych bowiem w tym przypadku nie znajduje zastosowania art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilno-prawnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję J.K. zarzucił naruszenie przepisu art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych i wskazał tak jak w odwołaniu, że nie było podstaw do zapłaty przez niego tego podatku. Skarżący na poparcie prezentowanego przez siebie stanowiska wskazał orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 stycznia 2006r. sygn. akt I SA/Po 2506/03.

Z uwagi na powyższe domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, stwierdzenia nadpłaty, ewentualnie uchylenia decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ podatkowy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Z mocy art. l § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej - pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonego do Sądu aktu nie jest związany skargą tzn. rodzajem i treścią podniesionych zarzutów, a także jej wnioskami (art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002r., Nr 153, póz. 1270 ze zm., powoływana dalej w skrócie jako:p.p.s.a.).

Skarga jest zasadna.

Z treści art. 2 pkt. 4 ustawy z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilno -prawnych (tj. DZ.U. z 2007r. Nr 68 , poz. 450 ) -zwanej dalej ustawą o pcc wynika ,że nie podlegają podatkowi od czynności cywilno -prawnych te czynności wymienione w ustawie , których przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności opodatkowana jest na podstawie odrębnych przepisów podatkiem od towarów i usług lub jest zwolniona od tego podatku. Zawarta przez skarżącego w dniu 30 października 2007r. z Syndykiem Masy Upadłości Spółdzielni "A" w upadłości w R. umowa przelewu wierzytelności jaką miał ten ostatni podmiot w stosunku do dłużnika "B" Sklep M. M. w R. , jest umową sprzedaży praw majątkowych , zaliczoną do czynności cywilno -prawnych , o których mowa w art. 1 pkt. 1 lit. a ustawy o pcc.

Z przepisu art. 2 pkt 4 ustawy o pcc wynika zarówno zasada rozgraniczenia obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilno -prawnych od obowiązku podatkowego podatku od towarów i usług , jak i zasada wzajemnego wykluczenia tych obowiązków. Jeżeli dana czynność obrotu prawnego podlega przepisom ustawy o VAT , to nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilno-prawnych , przy czym zasada ta ma zastosowanie niezależnie od tego , która ze stron czynności cywilno-prawnej wymienionej w ustawie o pcc z tytułu jej dokonania jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub od tego podatku zwolniona. Samo bycie podatnikiem podatku VAT przez strony czynności cywilno -prawnej lub jedną z nich nie przesądza o zastosowaniu art. 2 pkt 4 ustawy o pcc.

Należy podzielić stanowisko organu odw9oławczego ,że w stanie faktycznym sprawy wierzytelność nie jest ani towarem w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług ( DZ.U. Nr 54 , poz. 535 ze zm. ) - zwanej dalej uptu ani usługą w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy - sprzedawca własnych wierzytelności nie świadczy usługi pośrednictwa finansowego , zatem cedent wierzytelności w 2007r. z tytułu dokonania tych czynności - sprzedaży praw majątkowych nie podlegał podatkowi od towarów usług i nie był od tego podatku zwolniony. Natomiast nabywca wierzytelności nabył wierzytelność za cenę 4.460,00 zł , której wartość faktyczna wynosiła 89.192,24 zł. W ramach usługi pośrednictwa finansowego , które mieszczą się w zakresie grupowania PKW i U 652310 "usługi w zakresie pośrednictwa finansowego pozostałe , gdzie indziej niesklasyfikowane " zwolnione od podatku od towarów i usług.

Usługi pośrednictwa finansowego podlegają zwolnieniu z podatku od towarów i usług zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 1 wyżej cyt. ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004r. Obrót wierzytelnościami w rozumieniu ustawy od podatku i usług nastąpił w chwili nabycie wierzytelności przez skarżącego świadczącego usługę finansową w celu jej dalszej odsprzedaży lub windykacji, a przez to cywilno -prawna czynność sprzedaży wierzytelności jest po stronie nabywcy świadczeniem usługi pośrednictwa finansowego , zwolnionej od podatku od towarów i usług. Przepis ar 2 pkt 4 ustawy o pcc nie uzależnia wyłączenia czynności od opodatkowania podatkiem od czynności cywilno-prawnych od dokonania przez nabywcę następnie sprzedaży prawa majątkowego.

Nie można podzielić stanowiska organów podatkowych ,że wyłączenie od opodatkowania podatkiem od czynności cywilno -prawnych w oparciu o art. 2 pkt 4 ustawy o pcc uzależnione jest wyłącznie od statusu sprzedającego w zakresie podlegania podatowaniu podatkiem od towarów i usług lub jego zwolnienia , bądź nie podlegania temu podatkowi. Ze sformułowania art. 2 pkt 4 ustawy o pcc " przynajmniej jedna ze stron tej czynności " wynika odesłanie ustawodawcy do badania zasad opodatkowania każdej strony dokonanej czynności". Takie stanowisko zajął również WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 26 stycznia 2006r. sygn.akt I SA/Po 2506/03 i WSA w Warszawie w wyroku z dnia 11 maja 2007 sygn.akt III SA/Wa2260/06 , a także J.Zubrzycki - Leksykon VAT /2007 str. 714-716. Natomiast wyrok NSA w Białymstoku z dnia 18 lutego 2003r. sygn.akt SA/Bk 877/02 na który powołał się organ odwoławczy został wydany w starym stanie prawnym , zaś wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 12 czerwca 2007r. sygn.akt I SA/Rz 32/07 został uchylony wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2009r. sygn.akt II FSK 1451/07.

W reasumpcji należy stwierdzić ,że w mniejszym stanie faktycznym sprawy dokonana czynność przelewu wierzytelności nie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilno -prawnych , a organy podatkowe zajmując stanowisko , iż powyższa czynność podlegała opodatkowaniu tym podatkiem i był on należnie zapłacony naruszyły prawo materialne w postaci art. 2 pkt 4 ustawy o pcc oraz art. 72 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity DZ. z 2005 Nr. 8 poz. 60 ze zm).

Z uwagi na powyższe naruszenie prawa materialnego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu w oparciu o art. 145 par 1 pkt. 1 lit a i art. 135 ppsa.

Na podstawie art. 152 ppsa orzeczono ,iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Na podstawie art. 200 ppsa zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł, która odpowiada poniesionym kosztom wpisu.