Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 409/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 2, art. 5 ust. 4a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: § 18 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt  1 lit. a, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 ust. 2, art. 10a, art. 15 oraz art. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

SENTENCJA

Dnia 21 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2009 roku sprawy ze skargi M. B. – reprezentowanej przez ustawową przedstawicielkę U.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie uznania wypłaconej zaliczki alimentacyjnej za nienależną 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, a także decyzję Prezydenta Miasta z dnia "[...]" o nr "[...]" 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Naczelnik Wydziału Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego w E., działając z upoważnienia Prezydenta tego miasta, po rozpatrzeniu wniosku U. D. - przedstawiciela ustawowego M. B., orzekł o przyznaniu na okres zasiłkowy trwający od dnia 1 września "[...]" do dnia 30 września "[...]" (przedłużony decyzją z dnia "[...]") prawa do zaliczki alimentacyjnej w wysokości po "[...]" miesięcznie. Podstawą do przyznania świadczeń było ustalenie, że dochód na osobę w "[...]" rodzinie wyniósł "[...]" i nie przekroczył w roku bazowym "[...]"- 50% kwoty 583 zł, co uprawniało do zwiększonej wysokości zaliczki alimentacyjnej.

Pismem z dnia "[...]" organ I instancji zawiadomił U. D. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zmiany decyzji przyznającej zaliczkę alimentacyjną i decyzją z dnia "[...]" znak: "[...]" ograniczył prawo do tej zaliczki do dnia 31 października "[...]" (decyzja ta doręczona została stronie "[...]" i stała się ostateczna z dniem "[...]"). Powyższe organ uzasadnił zmianą sytuacji dochodowej rodziny. Rozpatrując wniosek U. D. na kolejny okres zasiłkowy, organ ustalił bowiem, że członek rodziny wnioskodawczyni – syn M. w dniu "[...]" podjął pracę i uzyskał z tego tytułu za pierwszy pełny miesiąc wynagrodzenie w wysokości "[...]".

Następnie, decyzją z dnia "[...]" znak: "[...]", organ I instancji orzekł, że zaliczka alimentacyjna wypłacona U. D. za okres od 1 listopada "[...]" do 30 września "[...]", w łącznej kwocie "[...]", jest świadczeniem pobranym nienależnie.

W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 5 ust. 4a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz.992 ze zm.), mającego w sprawie zastosowanie z mocy art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm., dalej nazywanej w skrócie ustawą o zaliczce alimentacyjnej), w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, prawo do zaliczki alimentacyjnej ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o dochód uzyskany. Dochodem uzyskanym w myśl art. 3 pkt 24 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych jest dochód z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. W związku z tym wyliczono, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, powiększony o uzyskany przez M. D. dochód w kwocie "[...]", wyniósł "[...]", a więc przekroczył kwotę progową uprawniającą do zaliczki alimentacyjnej wynoszącą 583,00 zł (art.7 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej). Organ wskazał, że zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105 poz. 881 ze zm.), w przypadku, gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do zaliczki alimentacyjnej, zaliczka nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. W świetle powyższego, działając w trybie art. 10a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, decyzją "[...]" z dnia "[...]" organ realizujący zaliczkę alimentacyjną orzekł o ograniczeniu do dnia "[...]"-10-31 daty końcowej prawa do zaliczki alimentacyjnej dla M. B.

Organ podkreślił, iż pouczył stronę o obowiązku informowania o wszystkich zmianach w sytuacji dochodowej i rodzinnej, w tym o konieczności złożenia informacji o uzyskaniu dochodu. Pouczenie dotyczące obowiązku zawiadamiania o zmianach mających istotny wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych zawarte zostało także w składanym przez stronę wniosku, zaś fakt zapoznania się z treścią tego pouczenia U. D. poświadczyła własnoręcznie złożonym podpisem.

U. D. odwołała się od tej decyzji, kwestionując zawarte w niej rozstrzygnięcie. Podniosła, że nie zna na tyle przepisów prawa, aby ocenić, czy należy jej się zaliczka alimentacyjna. Otrzymała decyzję organu o przyznaniu zaliczki na dziecko i skoro prawo to nabyła, to nie widzi powodów, aby po roku czasu urzędnicy zmieniali decyzję. Sytuacja rodziny nie poprawiła się a wręcz pogorszyła. Wskazała, że nie może podjąć żadnej pracy i nie jest nawet ubezpieczona, "[...]". W dalszym ciągu jest osobą samotnie wychowującą dziecko "[...]", dlatego nie wyobraża sobie spłaty takiego zadłużenia.

Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło podstawę prawną rozstrzygnięcia. Potwierdziło, iż odwołująca została prawidłowo pouczona o obowiązku powiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do zaliczki alimentacyjnej. Tym samym powinna posiadać wiedzę o potrzebie zgłoszenia organowi faktu podjęcia zatrudnienia przez syna. Skoro syn został wskazany przez stronę jako członek rodziny małoletniej M. B. i jego osoba miała wpływ na ustaloną następnie wysokość dochodu na osobę w rodzinie (mniej niż 50% z kwoty 583 zł., co uprawniało dziecko do zwiększonej kwoty zaliczki) - to podjęcie zatrudnienia przez tego członka rodziny miało istotne znaczenie dla prawa do zaliczki alimentacyjnej. Kolegium zauważyło też, że ustanie prawa do zaliczki alimentacyjnej w związku z uzyskaniem przez członka rodziny dochodu z tytułu zatrudnienia, stwierdzone zostało ostateczną decyzją organu I instancji z dnia "[...]" o zmianie decyzji przyznającej zaliczkę. W tych okolicznościach uznano, że decyzja ustalająca nienależnie pobrane świadczenie z tytułu zaliczki alimentacyjnej jest zgodna z prawem i jako taka utrzymana została w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie U. D. wniosła o umorzenie decyzji znak "[...]". Podniosła, że nie posiada żadnych dochodów. Przyznała, że błędem jej było niedostarczenie zaświadczenia o podjęciu pracy przez syna M. Stwierdziła, że mimo tego, kryterium dochodowe nie uległo jednak zmianie w jej przypadku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia w skrócie p.p.s.a.), sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl zaś art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przytoczone regulacje wskazują, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada niezwiązania sądu I instancji granicami skargi. W konsekwencji więc granice rozpoznawania sprawy przez sąd są szersze od granic zaskarżenia określonych w skardze. Granice rozpoznania sprawy przez sąd wyznaczone są bowiem przez granice sprawy administracyjnej. Zatem zakresem rozpoznania sądu są wszystkie rozstrzygnięcia (akty) wydane w ramach danej sprawy administracyjnej.

Rozpoznając przedmiotową skargę zgodnie z przedstawionymi kryteriami Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie koniecznym było dokonanie także oceny legalności decyzji z dnia "[...]" znak: "[...]", zmieniającej decyzję z dnia "[...]" w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej dla M. B., poprzez skrócenie okresu zaliczkowego do 31 października "[...]". Rozstrzygnięcie to poprzedziło wydanie zaskarżonej decyzji, stanowiącej w konsekwencji o uznaniu kwoty zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych w okresie od 1 listopada "[...]" do 30 września "[...]", za świadczenie pobrane nienależnie. Obie decyzje, tj. z dnia "[...]" i "[...]" oparte zostały o takie same okoliczności faktyczne, w świetle których, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia wskazanych poniżej przepisów prawa materialnego. Uzasadniało to zastosowanie regulacji z art. 135 p.p.s.a. w celu wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia wydanego na wcześniejszym etapie postępowania administracyjnego, wprawdzie nie zaskarżonego, ale wadliwego i rzutującego w sposób istotny na legalność aktów wydanych w jego następstwie.

Organy orzekały na podstawie nieobowiązujących już z dniem 1 października 2008r. przepisów ustawy o zaliczce alimentacyjnej - z mocy art. 41 i 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2009r. Nr. 1, poz. 7 ze zm.), zgodnie z którymi sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy oraz sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych.

Art. 7 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej stanowi, iż zaliczka alimentacyjna przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. Stosownie do art. 10a ustawy o zaliczce alimentacyjnej organ właściwy wierzyciela może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do zaliczki, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do zaliczki albo osoba nienależnie pobrała zaliczkę. W myśl zaś art. 15 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę, jest zobowiązana do jej zwrotu. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą.

W związku z tym dochód rodziny, o którym mowa art. 7 ust. 2 o zaliczce alimentacyjnej, to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze. zm.). Okres zasiłkowy natomiast, w myśl art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. W badanej sprawie rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z którego oblicza się dochód rodziny, będzie zatem rok "[...]". Przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 4 a w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Art. 3 pkt 24 ustawy enumeratywnie wylicza te rodzaje źródeł dochodu, których uzyskanie powoduje skutki dla wnioskujących o świadczenia rodzinne i dla świadczeniobiorców. Jednocześnie w art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zawarł delegację ustawową do określenia w drodze rozporządzenia sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywanie lub zawieszanie wypłaty tych świadczeń, a także sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych. Na podstawie § 18 ust. 1 tegoż rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), stanowiącego, iż w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych – organy orzekające powiększyły dochód rodziny skarżącej o miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny w "[...]", tj. po wydaniu decyzji z dnia "[...]", którą ustalono prawo do zaliczki alimentacyjnej na okres zasiłkowy "[...]". Wynagrodzenie to zaliczone do dochodu rodziny spowodowało, że przekroczone zostało kryterium dochodowe, a w konsekwencji utratę prawa do zaliczki alimentacyjnej. W ocenie składu orzekającego takie działanie było nieuprawnione. Organy orzekające uwzględniły bowiem § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia w ich literalnym brzmieniu, nie będąc przy tym konsekwentnymi w ich zastosowaniu. Nie uwzględniły bowiem, iż przepis ust. 1 stanowi, że dochód uzyskany dodaje się do dochodu rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Z czego wnioskować należałoby, że dochód rodziny z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy może zostać powiększony o dochód uzyskany po tym roku, ale tylko o taki, który został osiągnięty do momentu ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest natomiast, iż członek rodziny skarżącej dochód uzyskał dopiero w "[...]", a więc już w trakcie realizacji przyznanego prawa.

Niezależnie od powyższego nie sposób się zgodzić z przyjętym przez organy sposobem wyliczenia dochodu, polegającym na zsumowaniu przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy i miesięcznej kwoty dochodu uzyskanego po tym roku. Takie działanie, choć odpowiada gramatycznej wykładni § 18 ust. 1 rozporządzenia, pozostaje w sprzeczności z funkcją tego przepisu i celami ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zasadnym jest zauważyć w tym miejscu, iż przytoczone przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i przepisy wykonawcze do nich są nieprecyzyjne, brak im spełnienia kryterium zupełności i jednoznaczności w kwestii uregulowania sposobu obliczania wysokości dochodu uprawniającego do uzyskania świadczenia rodzinnego oraz tym samym zaliczki alimentacyjnej. Zwrócił na to uwagę też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 kwietnia 2009r., sygn. akt I OSK 709/08 (publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W konsekwencji w orzecznictwie występują rozbieżności w ich interpretacji. I tak na przykład w wyroku z dnia 30 października 2008r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1843/07, Naczelny Sąd Administracyjny odmawiając zastosowania § 18 cytowanego rozporządzenia wobec stwierdzenia jego niezgodności z ustawą z powodu wykroczenia poza charakter wykonawczy, stanął na stanowisku, iż dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku, ustawodawca uznał za decydujący dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i wyłącznie od jego wysokości uzależnił prawo strony do wnioskowanego świadczenia. Tym samym Sąd ten uznał za niezasadne powiększenie dochodu rodziny o miesięczną kwotę dochodu uzyskanego w roku następującym po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Odmienny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyrokach z dnia 21 kwietnia 2009r. (sygn. akt II SA/Bk 102/09 i 107/09 (publ. tamże). Sąd ten uznał również za błędne działanie polegające na dodaniu kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Przy czym Sąd ten kierując się wykładnią celowościową, przyjął, iż miesięczny dochód członka rodziny uzyskany po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych winien być traktowany jako element składowy dochodu rodziny, w oparciu o który ustala się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny w okresie obejmującym kolejny miesiąc, w którym członek rodziny uzyskał dochód. Tym samym użyte w rozporządzeniu pojęcie "dochodu rodziny" nie należy traktować jako przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym, a więc stosownie do treści przepisu art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz jako sumę wszystkich składników stanowiących dochód rodziny, na podstawie którego ustala się dopiero przeciętny miesięczny dochód uzyskany w określonym okresie.

Podzielenie któregokolwiek z przytoczonych stanowisk uzasadniałoby uwzględnienie skargi w przedmiotowej sprawie. Przy czym skład orzekający stoi na stanowisku, iż organy administracyjne powinny przy interpretacji § 18 mieć na względzie przede wszystkim regulacje ustawowe dotyczące tej materii i rozważyć zastosowanie przy rozumieniu tych przepisów innych sposobów wykładni. Sąd za niewystarczające uznał kierowanie się wyłącznie regułami wykładni językowej dla prawidłowego rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Przyjęta przez organy orzekające konstrukcja doprowadza bowiem do sytuacji, w której nawet niewielki, jednostkowy dochód miesięczny uzyskany przez członka rodziny po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, może pozbawić stronę prawa do świadczenia. Świadczenia tego pozbawiona byłaby również rodzina, która przez rok poprzedzający okres zasiłkowy nie uzyskała jakiegokolwiek dochodu, a po zakończeniu tegoż okresu uzyskała jednorazowo miesięczny dochód nieznacznie przekraczający kryterium warunkujące przyznanie zasiłku rodzinnego. Dlatego też, w ocenie Sądu, wykładnia wskazanych przepisów, według której miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny w roku następnym po roku poprzedzającym okres zasiłkowy należy dodać do przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, jest nielogiczna i niesprawiedliwa. Przyjęta zatem wykładnia gramatyczna prowadzi do wyniku, którego nie sposób zaakceptować w demokratycznym państwie prawa respektującym zasadę sprawiedliwości społecznej. W związku z tym należy posłużyć się innymi metodami wykładni, a mianowicie zastosować wykładnię celowościową powołanych przepisów. Ta zaś prowadzi do następujących wniosków: niewątpliwie funkcją art. 5 ust. 4 i 4a omawianej ustawy jest aktualizacja dochodu rodziny na czas ustalania uprawnienia do świadczeń rodzinnych. Z analizy takich pojęć, jak dochód rodziny (art. 3 pkt 2) i okres zasiłkowy (art. 3 pkt 10) wynika bowiem, że pomiędzy okresem, który jest istotny dla ustalenia dochodu rodziny, a czasem ustalania uprawnienia do przedmiotowych świadczeń, może upłynąć na tyle dużo czasu, że mogą nastąpić istotne zmiany w sytuacji dochodowej rodziny z powodu uzyskania nowych, czy też utraty dotychczasowych źródeł dochodów. Przy czym zważyć należy, iż zasadą jest, że dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (w niniejszej sprawie rok "[...]"). Tak ustalony dochód może zostać pomniejszony w związku z utratą źródła dochodu w roku bieżącym (w niniejszej sprawie rok "[...]") przed rozpoczęciem okresu zasiłkowego, lub powiększony o uzyskane w tym okresie nowe (dodatkowe) źródło dochodu. Przyjęcie przez ustawodawcę takiego mechanizmu ustalenia dochodu rodziny uprawniającego do wnioskowanych świadczeń rodzinnych ma zatem na celu zweryfikowanie źródeł dochodów rodziny z roku poprzedzającego okres zasiłkowy. Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych powinien być rozumiany w ten sposób, iż dochód uzyskany w roku bieżącym (w niniejszej sprawie dochód z roku "[...]", ale tylko rzeczywiście uzyskany) powinien zostać dodany w całości do dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (w niniejszej sprawie rok "[...]"), a nie do przeciętnego miesięcznego dochodu z tego roku. Tak uzyskaną sumę należy podzielić na 12 miesięcy i dopiero wówczas wyliczyć miesięczny dochód na osobę w rodzinie. Tylko takie rozumienie przepisu art. 5 ust. 4a uzasadnia powiększenie dochodu stanowiącego podstawę do przyznania świadczeń o dochód uzyskany w rozumieniu przepisów tej ustawy. Zważyć należy bowiem, iż pomoc ze strony państwa osobom o niskich dochodach, polegająca na zapewnieniu środków umożliwiających wsparcie osób wychowujących dzieci, w szczególności niepełnosprawne czy w rodzinie niepełnych, nie może być niweczona wskutek takiego rozumienia prawa, które nakazuje wyliczenie dochodu w sposób nieracjonalny.

W taki sam sposób, w ocenie Sądu należy ustalać spełnienie kryterium dochodowego w przypadku uzyskania dochodu w trakcie trwania okresu zasiłkowego.

Ponadto Sąd stwierdził w rozpoznawanej sprawie naruszenie przez organy orzekające art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy ustaliły bowiem, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, powiększony o uzyskany dochód, wyniósł "[...]" i przekroczył kwotę progową uprawniającą do zaliczki alimentacyjnej o kwotę "[...]". Wyliczenie takie uzasadniało zatem rozważenie, czy tak niewielkie przekroczenie pozwalało na zastosowanie wobec skarżącej art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl tego przepisu, w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Unormowanie to w związku z art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, ma zastosowanie także w postępowaniu w sprawie zaliczki alimentacyjnej. Oznacza to, że zaliczka alimentacyjna mogła zostać przyznana nawet w przypadku przekroczenia obowiązującego kryterium dochodowego w razie ustalenia: iż przekroczenie dochodu nie jest wyższe niż kwota najniższego zasiłku w danym okresie (obecnie, zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych /Dz. U. Nr 130, poz. 903/, najniższy zasiłek rodzinny stanowi kwota 48 zł), ustalana zaliczka alimentacyjna przysługiwała w poprzednim okresie zasiłkowym oraz przekroczenie kryterium dochodowego nie miało miejsca w poprzednim roku kalendarzowym. Z ustaleń Sądu, poczynionych w oparciu o akta administracyjne załączone do rozpatrywanej równolegle skargi U. D. na decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych, o sygn. akt "[...]", wynika, iż skarżąca mogła spełnić te przesłanki. Z akt tych wynika bowiem, że w "[...]" wymieniona uzyskała dochód z tytułu pobranej zaliczki alimentacyjnej w łącznej kwocie "[...]", co w przeliczeniu na jeden miesiąc daje kwotę "[...]". Z tego zaś wnioskować należy, że dochód na osobę w rodzinie wynosił wówczas mniej niż 50% kwoty wskazanej w art. 7 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, jak również decyzja z dnia "[...]" zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa materialnego. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż przyjmując przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie można uznać iż w związku z uzyskaniem dochodu w "[...]" przekroczone zostało kryterium dochodowe na osobę w rodzinie skarżącej. Poza tym istotne uchybienie stanowi nieodniesienie się przez organy, wobec poczynionych ustaleń, do treści art. 5 ust. 3 tej ustawy. Oznacza to, że organy administracji ponownie rozważą, czy w świetle przedstawionych okoliczności córka skarżącej utraciła z dniem 1 listopada "[...]" prawo do zaliczki alimentacyjnej.

Z tych też względów Sąd uwzględnił skargę i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak

w pkt I wyroku.

Na zasadzie art. 152 powołanej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja

nie podlega wykonaniu (pkt II wyroku).