Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 551/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2014 r. sprawy ze skargi M.L. i A.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...]r. nr [...]; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] r. małżonkowie M. i A. L. zgłosili Burmistrzowi Miasta P. wniosek o interwencję w związku z podniesieniem terenu sąsiedniej działki od 2 do 4 metrów. Wskazali, że jej właściciele nawieźli ziemię i gruz bez jakichkolwiek rynienek do odprowadzania wody deszczowej, co powoduje osuwanie się ziemi na ich ogrodzenie i teren. W konsekwencji Burmistrz Miasta P. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na działce nr "1" w P. W reakcji na zawiadomienie właściciele działki "1" małżonkowie E. i J. B. podali, że płot między działkami został postawiony około 4 lata przed nabyciem przez nich działki. Jego konstrukcja nie jest dopasowana do warunków terenu, który wykazuje spadek w kierunku działki wnioskodawców, w wyniku czego płot stoi na skarpie. Na ich działce nie ma żadnych cieków, które mogłyby zalewać sąsiadów, spływają tylko wody opadowe, ale na deszcz nie mają wpływu. Działkę kupili w [...]r., była zaniedbana, musieli wyrównać teren, w tym miejscu wykonano zabezpieczenie przed ewentualnym osypywaniem się ziemi w odległości 50 m od ogrodzenia.

W dniu [...] r. przeprowadzono oględziny. W protokole zapisano, że w roku [...] zniwelowano stromość skarpy, zachowując naturalny spadek terenu w kierunku płotu i dalej w dół. Wnioskodawcy domagali się odsunięcia skarpy od płotu, usunięcia desek oporowych przed płotem. Sporządzono dokumentację fotograficzną.

Decyzją z [...]r. Burmistrz Miasta P. nałożył na właścicieli działki nr "1" obowiązek polegający na wykonaniu urządzeń mających na celu odprowadzanie wody deszczowej z rowu biegnącego wzdłuż płotu, do rowu położonego w pasie drogi krajowej [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, że rów biegnący wzdłuż płotu od strony działki "1", będący skutkiem niwelacji terenu, nie ma ujścia. W konsekwencji może utrudniać swobodny spływ wód opadowych zgodnie z naturalnym spadkiem terenu. Wyrównanie terenu posesji spowodowało zmiany stanu wody na gruncie.

Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z [...]r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Kolegium oceniło zebrany materiał jako niewystarczający do stwierdzenia zaistnienia przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 29 prawa wodnego. Zalecono ustalenie jaki był pierwotny stan wody na gruncie i kierunek odpływu wód opadowych, czy doszło do zmiany kierunku odpływu, na czym polegała ewentualna zmiana stanu wody i czy rodzi szkodę dla gruntów sąsiednich.

Prowadząc ponownie postępowanie Burmistrz dokonał ponownych oględzin w [...]r. ustalając, że teren działki "1" jest pokryty roślinnością – trawą i wysokimi drzewami. Nie stwierdzono oznak nadsypania gruntu – świeżej ziemi lub innego materiału. Teren jest ułożony kaskadowo, naturalny spadek ma miejsce w kierunku zachodnim. Działki wnioskodawców postępowania położone są w niecce, znajdują się na nich cztery zbiorniki wodne zasilane wodą z rowu melioracyjnego. Małżonkowie L. odmówili podpisania protokołu jako niezgodnego ze stanem faktycznym. W piśmie z [...]r. zawnioskowali o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.

W aktach sprawy zebrano mapy, w tym z roku [...] oraz [...], ilustrujące wartości izohipsy dla terenu objętego postępowaniem.

Decyzją z [...]r. organ I instancji odmówił nałożenia na właścicieli działki "1" obowiązku polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W podstawie prawnej podano przepis art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.), zwanej dalej ustawą lub prawem wodnym. W uzasadnieniu wyjaśniono, że stan aktualny na gruncie potwierdziły oględziny, w tym kierunek spływu wód. Analiza map dowodzi stanu z przeszłości i aktualnego w zakresie spadku terenu. Rzędne naniesione na mapę z [...]r. ilustrują spadek terenu w kierunku od wschodu na zachód. Przez działkę "1" przebiega izohipsa 307 m n.p.m., dalej jej wartość spada do 203,9 a potem rośnie do 305 m n.p.m. Wedle mapy aktualnej z [...] r. wartość rzędnych terenu nie uległa zmianie. Odpływ wód opadowych przed wykonaniem prac niwelacyjnych miał miejsce w kierunku północno-zachodnim. Prace niwelacyjne nie spowodowały zmiany kierunku odpływu wody opadowej, nie można zatem stwierdzić ich negatywnego oddziaływania na grunty sąsiednie. Te okoliczności są podstawą do przyjęcia braku potrzeby prowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Odwołanie od decyzji wnieśli małżonkowie A. i M. L., zarzucając wadliwe ustalenie stanu faktycznego i ponawiając wniosek o powołanie biegłego.

Zaskarżoną decyzją z [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podzielono wniosek, że nie doszło do zmiany kierunku spływu wód, jest on nadal zgodny ze stanem naturalnym, to jest poprzedzającym jakiekolwiek roboty na działce. Dowodzą tego mapy sytuacyjno-wysokościowe. Brak zmiany stanu wody na gruncie wyklucza stosowanie ustawy Prawo wodne.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie decyzji SKO i powołanie biegłego. Wskazali, że fakt podniesienia poziomu działki sąsiedniej jest bezsporny, przyznany do protokołu z [...]r. przez jej właściciela.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:

Podstawę prawną wydanych decyzji stanowi przepis art. 29 prawa wodnego. Właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli do zmiany takiej dojdzie, to na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy właściwy organ może w drodze decyzji, nakazać przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W niniejszej sprawie problem stosunków wodnych dotyczy wód opadowych, albowiem na działce "1" nie ma źródeł wody. Organy stanęły na stanowisku, że nie doszło do zmiany kierunku odpływu wód opadowych, jest on zachowany. Kierunek odpływu wód opadowych to tylko jeden z elementów stanu wody na gruncie, na co wskazuje redakcja art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy i zawarty w nim zwrot "a zwłaszcza". Oprócz kierunku odpływu znaczenie dla stosunków wodnych i ich oddziaływania na grunty sąsiednie może mieć także intensywność spływu spowodowana zmianą kąta nachylenia terenu, przy zachowaniu kierunku. Kwestia ta nie została w sprawie dostatecznie wyjaśniona.

Nie można zaprzeczyć, że doszło do prac na działce "1" poprzez nawiezienie materiału. Zostało to przyznane przez jej właścicieli, potwierdzone w trakcie pierwszych oględzin w [...]r., zobrazowane szkicem w protokole. Stwierdzenie w trakcie oględzin trzy miesiące później, w [...]r., że na działce brak oznak nadsypania gruntu – świeżej ziemi lub innego materiału, stoi w sprzeczności z pozostałym materiałem, chyba że ów brak zmian dotyczy świeżo naniesionej ziemi, w okresie po pierwszych oględzinach. Tej kwestii organy nie wyjaśniły.

W tej sytuacji, powołując się na dane z map wysokościowych, stwierdzono zachowanie dotychczasowego ukształtowania terenu w zakresie rzędnych wysokościowych. Istotnie obie mapy pokazują takie same wartości. Ocena ich treści nie uwzględnia jednak, czy i jakie zmiany zostały naniesione na mapę opatrzoną klauzulą zgodność z operatem zaewidencjonowanym pod nr [...]. Zmiany w danych ewidencyjnych są wprowadzane wszak w takim zakresie, w jakim zostały zgłoszone lub wynikają z materiałów uwzględnionych z urzędu przez organ ewidencyjny. Wymaga zatem sprawdzenia, czy doszło do nowych pomiarów rzędnych wysokościowych. Jeżeli nie były one przedmiotem opracowania przyjętego do zasobu, to niezmieniona treść mapy w zakresie przebiegu poziomic nie może być wystarczającym i miarodajnym dowodem na zachowanie rzeźby terenu, w tym kąta jego nachylenia. W takim przypadku należy odnieść stan istniejący na gruncie do danych wynikających z map i stwierdzić, czy i w jakim stopniu jest on inny. Dołączone do akt zdjęcia sugerują bowiem, co przyznawali wszak sami właściciele działki, że doszło do jej wyrównania, efektem czego w okolicach płotu poziom gruntu gwałtowniej niż poprzednio ulega obniżeniu. Jeżeli sytuacja taka się potwierdzi, to ocena jej wpływu na stosunki wodne i oddziaływanie na działkę sąsiednią może wymagać wiedzy fachowej i uzasadniać przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, rezygnacja z niej z powołaniem się na treść map nie będzie dostatecznie uzasadniona. Należy też zwrócić uwagę, czy na zachowanie naturalnego odpływu wód nie ma negatywnego oddziaływania znajdujący się na trasie odpływu płot, którego konstrukcja nie została wyjaśniona, zaś właściciele działki "1" zwracali uwagę, że nie jest ona dostosowana do cech terenu. Organy winny mieć przy tym na uwadze, że podstawą do ingerencji władzy administracyjnej na podstawie art. 29 ust. 3 prawa wodnego jest stwierdzone negatywne oddziaływanie na grunty sąsiednie, a nie na obiekt budowlany posadowiony w granicy, mogący stanowić przeszkodę w odpływie wody.

Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 i 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania nie postanowiono ze względu na brak stosownego wniosku skarżących w tym zakresie (art. 209 p.p.s.a.).

sw