Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1195/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 kwietnia 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Z. R. Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej, o d d a l a s k a r g ę /-/I.Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/B.Popowska KB/


UZASADNIENIE

Sygn. IV SA/Po 1195/04

U Z A S A D N I E N I E

Dnia [...] września 2002r. uprawniony kontroler celny Urzędu Celnego w O. przeprowadził kontrolę pojazdu marki MAN nr rej. [...]wraz z naczepą typu PROD RENT nr rej. [...]. Powyższy zestaw (ciągnik + naczepa) należał do Z. R. sp. z o.o. z siedzibą w R. przy ul. [...] i był prowadzony przez kierowcę M.S. W trakcie kontroli dokonano ważenia wymienionego wyżej zespołu pojazdów wraz z przewożonym ładunkiem i stwierdzono, że na drugiej osi pojazdu przekroczono dopuszczalny nacisk o 0,85 kN. Wynik kontroli utrwalono w protokole nr [...], w którym odnotowano, iż pojazd jest nienormatywny a przewoźnik nie posiada wymaganego zezwolenia. Protokół i załączony do niego wynik ważenia na wadze dynamicznej podpisał kierowca, zgłaszając przy tym, iż nie pozwolono mu zważyć ponownie pojazdu.

Decyzją nr [...]z dnia [...]września 2002r., na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 97, poz. 602 ze zm.) i rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432 ze zm.) Naczelnik Urzędu Celnego w O. obciążył spółkę Z. R. sp. z o.o. z siedzibą w R. przy ul. [...] karą pieniężną w wysokości 720,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu Naczelnik Urzędu stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 prawa o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała.

Z. R. sp. z o.o. z siedzibą w R., pismem z dnia [...] października 2002r. wniosła odwołanie od wskazanej wyżej decyzji, w którym organowi pierwszej instancji zarzuciła, iż nie odniósł się do adnotacji kierowcy zawartej w protokole ważenia pojazdu w sprawie odmowy ponownego ważenia. Takie działanie celników - zdaniem wnoszącej odwołanie - jest nadużyciem przyznanych im uprawnień z wykorzystaniem swojej nadrzędnej pozycji w postępowaniu administracyjnym. Dodatkowo strona powołała się na powszechną krytykę systemu ważenia pojazdów przy zachowaniu jedynie 2 % dopuszczalnego błędu rozliczeniowego przy istniejących warunkach procesu ważenia. Na tę okoliczność wnosząca odwołanie przedłożyła kserokopię opinii dr hab. inż. Z.L. z Zakładu Eksploatacji i Utrzymania Pojazdów P. W., który dopuszcza jako uzasadnioną w polskich warunkach 17% tolerancję błędu ważenia. Ponadto w odwołaniu zwrócono uwagę na błąd w tabeli "Wyniki pomiaru masy całkowitej". W rubryce "Masa ładunku wyliczona po odjęciu od zważonej masy pojazdu (bez tolerancji) zadeklarowanej masy własnej pojazdu" wpisano wartość 25,78 t, co po dodaniu masy własnej samochodu 10, 20 t i przyczepy 4,50 t dawałoby łącznie 40,48 t, co jest sprzeczne z zapisem w rubryce "Zmierzona masa ..." gdzie wykazano 34,28 t.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...]lutego 2003r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) i art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz.. 838 ze zm.) i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby w szczególności wskazał, że kara pieniężna nałożona została po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi ciągnika marki MAN nr rej. [...]wraz z naczepą typu PROD RENT nr rej. [...] i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu. Dyrektor Izby stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze, posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia [...] października 2001r. nr [...]wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z., a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją z dnia [...] kwietnia 1997r. nr [...]Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Pomiaru rozstawu osi dokonano zaś przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia [...] listopada 2001r. nr [...], wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. Organ odwoławczy ustalił, iż proces ważenia, jego wynik jak i nałożona kara pieniężna jest zgodna z obowiązującymi przepisami.

Dyrektor Izby Celnej w R., odnosząc się do zarzutu odmowy powtórnego ważenia, ukazał szczegółowo techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg i stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność kwestionowania wyniku ważenia jego powtarzania. Organ odwoławczy wskazał również, że pojazd poruszający się po drogach publicznych musi spełniać wszystkie wymagania zawarte w cytowanym rozporządzeniu zarówno w stosunku do masy całkowitej, jak i nacisku osi na jezdnię. Za każde przekroczenie podanych w rozporządzeniu parametrów organy mają obowiązek nałożyć osobna opłatę i to niezależnie od tego, czy przewoźnik mógł dokonać pomiaru odpowiednich parametrów po załadunku.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędu w tabeli "Wyniki pomiaru masy całkowitej" gdzie w rubryce "Masa ładunku wyliczona po odjęciu od zważonej masy pojazdu (bez tolerancji) zadeklarowanej masy własnej pojazdu" wpisano wartość 25,78 t, organ drugiej instancji stwierdził, że powołane przez Stronę okoliczności dotyczą masy całkowitej pojazdu i są bez znaczenia w przedmiotowej sprawie, ponieważ w niniejszej sprawie nie nastąpiło przekroczenie tej masy i wyliczenia dotyczące masy całkowitej nie miały wpływu na wydanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku w przypadku drugiej osi. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej organ obligatoryjnie musiałby wymierzyć odrębną karę, czego jednak mając na uwadze wynik pomiaru nie uczynił.

Ustosunkowując do opinii dostarczonej przez Stronę, organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, że nie wiadomo, czy opinia ta dotyczy wag dynamicznych typu [...], rok produkcji 1998, znak fabryczny [...], numer fabryczny [...] i wyprodukowanych przez Ł.Z.G. Ł. o cechach charakterystycznych wskazanych w świadectwie legalizacji z dnia [...] października 2001r. nr [...] wystawionego przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. i tym samym wag dynamicznych zatwierdzonych przez Prezesa Głównego Urzędu Miar decyzją z dnia [...] kwietnia 1997r. nr [...]. Z opinii wynika, iż została ona sporządzona na podstawie oferty dynamicznej wagi samochodowej firmy A. z T. i zamontowanej na przejściach granicznych M., G., B. i K., a więc na podstawie danych urządzenia pomiarowego, którego nie ma na przejściu granicznym w O. Ponadto zdaniem organu, przedłożona przez stronę opinia nie w pełni odpowiada na postawione w niej pytanie, czy możliwym jest przekroczenie podanych w opinii zakresów dokładności z przyczyn niezależnych od przewoźnika i kierowcy badanego pojazdu.

Spółka kwestionując powyższe rozstrzygnięcie wniosła skargę, w której ponownie podniosła zarzut dotyczący odmowy ponownego ważenia pojazdu podczas kontroli, co zdaniem strony narusza ogólne zasady postępowania zawarte w art. 7, 8 i 10 kpa. Odnosząc się do stanowiska organu odwoławczego, dotyczącego przedłożonej na etapie postępowania odwoławczego opinii dr hab. inż. Z. L. z Zakładu Eksploatacji i Utrzymania Pojazdów P. W., Skarżąca stwierdziła, że ze względu na enigmatyczność uzasadnienia trudno dociec, na jakiej podstawie uznano, że opinia jest niekompletna. Spółka wnosząca skargę zwróciła również uwagę na fakt, że sam proces ważenia nie odbywał się na drodze publicznej, do której mają zastosowanie rygory przedstawione w decyzji o nałożeniu kary.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w R. odniósł się do podniesionych zarzutów i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji organu pierwszej instancji - korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 udp mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a udp stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość - w myśl ust. 2b powołanego artykułu - określał załącznik do ustawy.

Jak wynika z akt sprawy, w trakcie kontroli pojazdu marki MAN nr rej. [...]wraz z naczepą typu PROD RENT nr rej. [...], przy pomiarze nacisku na drugiej osi stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm o 0,85 kN. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego w O., działając zgodnie z załącznikiem do ustawy o drogach publicznych, nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 720,00 zł. Kierowca pojazdu nie okazał bowiem stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących poprawności ważenia stwierdzić należy, iż z akt sprawy wynika, że pomiaru dokonano na wadze posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia [...]października 2001r. nr [...]wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z., a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją z dnia [...] kwietnia 1997r. nr [...]Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Z treści w/w świadectwa wynika, iż wydane ono zostało zgodnie z zarządzeniem nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000r. (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40), określającego m.in. konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej zastosowanie. Z akt sprawy, poza uwagami kierowcy zawartymi w protokole, nie wynika, aby przebieg ważenia nie odpowiadał warunkom określonym w powołanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu przekroczenia prędkości podczas dokonywanej kontroli a także sposobu poinformowania kierowcy o zasadach przejazdu przez wagę. Z wyniku ważenia pojazdu (k. 4) wynika, iż kierowca poinformowany został o prędkości koniecznej do zachowania dokładności pomiaru. Ponadto trzeba pamiętać, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 1998r., sygn. akt. II S.A. 1409/97). Powyższe powoduje, że zarzuty Skarżącej dotyczące dokonania pomiaru poza drogą publiczną w tej mierze nie są słuszne.

Powyższe dotyczy również kwestii zawartych w opinii dr hab. inż. Z. L. z Zakładu Eksploatacji i Utrzymania Pojazdów P. W., która w zasadniczej części sprowadza się do wpływu procesu ważenia na końcowy jego wynik. Podkreślić bowiem należy, iż powyższa opinia sporządzona została przy zastosowaniu dynamicznej wagi samochodowej firmy A. z T. zamontowanej na przejściach granicznych M., G., B. i K., a więc na podstawie danych urządzenia pomiarowego, którego nie ma na przejściu granicznym w O. Jest to bowiem inne urządzenie niż zastosowana w niniejszej sprawie waga dynamiczna typu [...], rok produkcji 1998, znak fabryczny [...], numer fabryczny [...]wyprodukowana przez Ł.Z.G. Ł., która w momencie kontroli posiadała ważne świadectwo legalizacji z dnia [...] października 2001r. nr [...]wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. i decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] kwietnia 1997r. nr [...]zatwierdzona została do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów.

Sąd nie znalazł również podstaw do uznania zarzutów Skarżącej, dotyczących rzekomych uchybień formalnych polegających na nie dokonaniu ponownego pomiaru. Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także ważne świadectwo legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponowienia pomiaru było bezzasadne i zdaniem Sądu organ nie miał obowiązku jego powtórzenia.

Brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia pojazdu czy też zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym kryterium decydującym o nałożeniu kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 199r., sygn. akt II S.A. 1838/98, wyrok NSA z dnia 13 maja 1998r., sygn. akt II S.A. 358/98). Podkreślić należy również, iż dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1998r., sygn. akt II SA 1327/97). Tym bardziej nie może mieć znaczenia podnoszony przez stronę argument wielokrotnego przewożenia tym samym pojazdem takiej samej ilości jednorodnych ładunków i przez ten sam punkt celny.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153, poz. 1271 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska

KB/