Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2613/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędzia WSA Marek Wroczyński, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2006 r. spraw ze skarg W. M. na decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżone decyzje, 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 15 lutego 2006 r. W. M. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu zaległych składek. We wniosku podała, że w okresie od 2 stycznia 1991 r. do 31 grudnia 2004 r. prowadziła drobną działalność gospodarczą. W związku z niskimi obrotami w prowadzonym przez wnioskodawczynię sklepie nie była ona w stanie na bieżąco opłacać składek, co w konsekwencji doprowadziło do powstania zadłużenia. W 1996 r. W. M. podpisała układ ratalny, z którego jednak się nie wywiązała z uwagi na ówczesny stan zdrowia i częste wizyty u lekarza, które spowodowały jeszcze większy spadek dochodów. Wnioskodawczyni wskazała, że jest osobą samotną. W roku 2002 podjęła ona czynności zmierzające do restrukturyzacji należności publicznoprawnych, lecz opłaty z tym związane były dla niej zbyt wysokie. W roku 2005 starała się o umorzenie zaległości, jednak Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na bierność wnioskodawczyni w podejmowaniu starań dotyczących regulowania zobowiązań odmówił umorzenia należności. We wniosku podniesiono również, że postanowieniem z dnia 30 listopada 2005 r. Sąd Rejonowy w B. oddalił wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wpis hipoteki przymusowej na udziale w nieruchomości należącym do W. M. celem zabezpieczenia należności Zakładu. Fakt powyższy spowodował umorzenie egzekucji prowadzonej w stosunku do wnioskodawczyni z uwagi na jej bezskuteczność. Wnioskodawczyni wskazała, że obecnie posiada II grupę niepełnosprawności i utrzymuje się ze stałego zasiłku z Ośrodka Pomocy Społecznej. Lekarz orzecznik przyznał W. M. również "grupę rentową, której nie otrzymała ze względu na zadłużenie w ZUS".

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...], działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1,2,3 pkt 3 i 6 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s.", odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 1992 r. do stycznia 1994 r., od lipca 1994 r. do lutego 1996 r., od kwietnia 1996 r. do grudnia 1998 r. - w łącznej kwocie 45.459,95 zł oraz na Fundusz Pracy za okres od grudnia 1992 r. do stycznia 1994 r., od lipca 1994 r. do lutego 1996 r., od kwietnia 1996 r. do grudnia 1998 r. - w łącznej kwocie 3.349,25 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, że zgodnie z posiadaną dokumentacją w okresie od 1 lutego 1991 r. do 31 grudnia 2004 r. wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji nr 148 wydanego przez Burmistrza P. w zakresie handlu - sklep spożywczo-przemysłowy. Nie dopełniając obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy w konsekwencji doprowadziła do powstania zadłużenia za okres wymieniony w sentencji decyzji w kwocie należności głównej 11.881,50 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 36.300,00 zł oraz opłatą dodatkową w kwocie 627,70 zł.

Przepisy u.s.u.s. nakładają na Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązek dochodzenia należnych składek nieopłaconych w terminie aż do całkowitego ich uregulowania w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Zgodnie z dyspozycją art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Taka sytuacja w przypadku osób fizycznych, w myśl art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zachodzi m. in. gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności; gdy wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, lub gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających koszty egzekucji.

Po dokonaniu analizy dokumentacji organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki pozwalające stwierdzić, że zachodzi stan całkowitej nieściągalności, o którym mowa w w/w przepisie. Wysokość należności głównej - kwota 11.881,50 zł - przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. W. M. posiada działkę gruntu zabudowaną budynkami gospodarczymi o nr KW [...] oraz lokal mieszkalny położony w L. [...] o nr KW [...]. Zakład wskazał, że zobowiązania wnioskodawczyni zostały zabezpieczone hipotecznie na w/w nieruchomościach. Powołanie się we wniosku na trudną sytuację finansową nie może być, w ocenie organu, przesłanką do pozytywnego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

W ocenie Zakładu brak było również przesłanek do umorzenia należności zgodnie z dyspozycją art. 28 ust 3a) i 3b) u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) - powoływanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003r.". Z przepisów powołanego rozporządzenia wynika bowiem, iż ciężar udowodnienia, że z powodu ciężkiej sytuacji materialnej wnioskodawca nie jest w stanie opłacić należności spoczywa na samym zainteresowanym. W przedmiotowej sprawie powyższe nie zostało w sposób wystarczający udokumentowane. W. M. nie wykazała bowiem, iż brak możliwości opłacenia składek wynika z poniesienia strat materialnych w wyniku klęsk żywiołowych lub innych nadzwyczajnych zdarzeń, lub też z powodu przewlekłych chorób zobowiązanego czy konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorymi członkami rodziny.

Zakład podkreślił, że osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana do opłacania składek w okresach jej prowadzenia, a brak przychodu lub osiąganie niskich przychodów nie stanowi przesłanki do umorzenia należności. Przedsiębiorca bowiem prowadzi działalność na własny rachunek i własne ryzyko i w związku z tym sam odpowiada za zobowiązania wynikające z jej prowadzenia.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 oraz art. 32 u.s.u.s., odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za miesiące od stycznia 1999 r. do grudnia 2004 r. w łącznej kwocie 48.025,58 zł, ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od stycznia 1999 r. do grudnia 2004 r. w łącznej kwocie 11.07531 zł, Fundusz Pracy za miesiące od stycznia 1999 r. do grudnia 2004 r. w łącznej kwocie 3.669,12 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji organ, wskazując na identyczne ustalenia faktyczne, jak w powyższej decyzji, podał, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nakładają na Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązek dochodzenia należnych składek nieopłaconych w terminie, aż do całkowitego ich uregulowania w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Organ wskazał na treść art. 28 ust. 1 i 2 oraz 3 u.s.u.s. Po dokonaniu analizy dokumentów Zakład stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić, że w stosunku do wnioskodawczyni zachodzi stan całkowitej nieściągalności, o którym mowa w w/w przepisie. Powołanie się we wniosku na trudną sytuację finansową nie mogło być według organu przesłanką do pozytywnego rozstrzygnięcia. Ponadto nieuregulowane składki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczą okresu od stycznia 1999 r. do grudnia 2004 r. i stosownie do art. 24 ust. 4 u.s.u.s. mogą być dochodzone przez okres 10 lat, a bieg terminu przedawnienia może być zawieszony, jeżeli wierzyciel dokona czynności zmierzających do wyegzekwowania zadłużenia, o których powiadomił dłużnika, a ponadto sytuacja materialna zobowiązanego w tym czasie może ulec zmianie.

W ocenie Zakładu również brak było przesłanek do umorzenia należności zgodnie z dyspozycją art. 28 ust 3a) i 3b) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Pismem z dnia 5 maja 2006 r. W. M. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że przyznany jej zasiłek nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wnioskodawczyni jest pod stałą opieką lekarską. Posiadana przez nią nieruchomość to stary, ponad 30 - letni zawalający się budynek, którego koszty rozbiórki przewyższą jego cenę. Ponadto W. M. jest właścicielką mieszkania 1/8 części budynku i działki, na której stoi. Jest to również 30 - letni budynek ośmiorodzinny. Budynek jest w bardzo złym stanie technicznym.

Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. Organ odwoławczy wskazał, że po powtórnym przeanalizowaniu akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany powołanej decyzji odmawiającej umorzenia zadłużenia z tytułu składek, ponieważ wnioskodawczyni nie wniosła żadnych nowych dowodów i nie przedstawiła nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zmianę stanowiska podjętego w pierwszym etapie postępowania. Prezes Zakładu podniósł także, że zobowiązania W. M. zostały zabezpieczone hipotecznie na nieruchomościach: KW [...] i KW [...]. W świetle zebranego materiału dowodowego brak było również przesłanek do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a) i 3b) u.s.u.s. oraz Rozporządzenia.

Organ odwoławczy wskazał również, że istotne znaczenie przy ocenie istnienia przesłanek przemawiających za umorzeniem na podstawie Rozporządzenia mają ustalenia, czy trudności płatnicze zostały spowodowane działaniem czynników, na które płatnik nie może mieć wpływu. Ciężka sytuacja materialna wnioskodawczyni nie została przez nią w sposób wystarczający udokumentowana. Zwracając się z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek, W. M. nie przedstawiła dokumentów umożliwiających pełen obraz sytuacji materialnej, zarówno składając wniosek w pierwszym etapie, jak i wniosek o ponowne rozpatrzenie. Przeciwnie - wypełniając kwestionariusz o możliwościach płatniczych, wnioskodawczyni nie wypowiedziała się w kwestii istnienia innych zobowiązań.

Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. w uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że po powtórnym przeanalizowaniu akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany powołanej decyzji odmawiającej umorzenia zadłużenia z tytułu składek, ponieważ wnioskodawczyni nie wniosła żadnych nowych dowodów i nie przedstawiła nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zmianę stanowiska podjętego w pierwszym etapie postępowania. Organ przytoczył argumenty jak w uzasadnieniu decyzji Nr [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzje wydane przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych W. M. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o umorzenie zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powołując argumenty tożsame z przytaczanymi we wniosku oraz odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

Skargi były zasadne, bowiem zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa.

Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonych decyzji orzekając na podstawie akt sprawy, to jest materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania; sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zakres rozstrzygnięcia sądu wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz orzekania na niekorzyść strony skarżącej (art. 133 i 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.; dalej " P.p.s.a.").

Do wniosku skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek zastosowanie mają art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Pierwszy z wymienionych przepisów przewiduje możliwość umorzenia przez ZUS należności z tytułu składek w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Definicję przypadków całkowitej nieściągalności należności zawiera ustęp 3 tego przepisu.

Natomiast w odniesieniu do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia (w takiej sytuacji znajdowała się skarżąca) do umorzenia należności może dojść także w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przypadki te wymienia § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. stanowiąc, iż Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).

Określona art. 28 u.s.u.s. instytucja umorzenia należności z tytułu składek w trybie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi.

Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności, a przede wszystkim nie jest władny rozstrzygać o umorzeniu czy też odmowie umorzenia należności - bowiem to należy do wyłącznej kompetencji organu administracji.

W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: całkowita nieściągalność zaległości oraz zbyt ciężkie dla zobowiązanej i jej rodziny skutki opłacenia należności), prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a w II instancji Prezes ZUS. Stwierdzenie zatem, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawczyni.

Należy jednakże podkreślić, że choć uznanie administracyjne wyraża się w możliwości negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia, to nie oznacza to uznaniowej oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru. Dokonując ustaleń organ orzekający ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. art. 7, 10, 77, 80 i 81 K.p.a. i ocenić wyniki postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione. Ustalenia dotyczące spełniania przesłanek umorzenia odnosić się przy tym winny do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji, a nie zdarzeń z przeszłości lub przewidywań odnośnie przyszłości.

Zaskarżone decyzje standardów tych nie zachowywały. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odniósł się w nich wprost jedynie do tego, że wobec skarżącej nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności bowiem ustanowiono hipotekę przymusową na jej nieruchomościach. Dalsze wywody zaskarżonej decyzji świadczą o tym, że sytuację majątkową i osobistą skarżącej organ orzekający badał również w kontekście przesłanek wynikających z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie wynika jednak, iż organ odniósł sytuację majątkową skarżącej przedstawioną w jej pismach do treści ww. przepisów. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził jedynie, że skarżąca nie udokumentowała dostatecznie swojej trudnej sytuacji materialnej.

Powyższe ustalenia należy ocenić w kontekście realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. - zgodnie, z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej. Na uzasadnienie decyzji składać się powinno uzasadnienie faktyczne i prawne. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 3 cyt. przepisu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma jak wspomniano ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ administracji pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy.

Jeżeli, tak jak w rozpoznawanej sprawie, w uzasadnieniu decyzji organ nie odniesie przepisów, na podstawie których rozstrzyga sprawę udzielenia ulgi w spłacie należności do sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej, to należy uznać, że decyzja ta narusza zarówno art. 107 § 3 k.p.a. jak i samą zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a.

Oprócz wadliwości samych rozstrzygnięć wskazać także należy na wady przeprowadzonego przez organ postępowania. Organ uchybił bowiem treści art. 10 § 1 k.p.a. wyrażającemu ogólną zasadę postępowania administracyjnego - zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. Przepis ten stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z § 2 tego artykułu wynika, że organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Zasada czynnego udziału strony znajduje konkretyzację w regulującym przebieg postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przez organ, art. 81 k.p.a., zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strony miały możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

W rozpatrywanej sprawie skarżącej nie zapewniono możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym, zarówno w I jak i II instancji, nie zapewniono jej także możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, pomimo powinności wynikającej z przywołanych przepisów. Zaznaczyć przy tym należy, iż brak było okoliczności wyłączających taki obowiązek. Uchybienia powyższym przepisom wiążą się więc z naruszeniem omówionej powyżej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażonej w art. 10 k.p.a.

Na tym tle ocenić należy, iż wydanie rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym ale jednocześnie w oparciu o ocenę całokształtu sytuacji skarżącej, przy jednoczesnym pominięciu jej udziału w postępowaniu było niemożliwe. Nieuprawnionym jest więc również twierdzenie Prezesa ZUS o niedostatecznym udokumentowaniu przez skarżącą jej sytuacji majątkowej skoro organ nie podjął żadnych kroków, by skarżąca wzięła czynny udział w tym postępowaniu. Z tego właśnie względu naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu stanowiło o wadliwości przeprowadzonego w sprawie postępowania.

Zaskarżona decyzja narusza również omówione wcześniej przepisy wyznaczające zasady prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, a wnioski dotyczące niespełniania przez skarżącą przesłanek umorzenia przekraczają, zdaniem Sądu, granice swobodnej oceny dowodów.

Z akt sprawy wynika bowiem, że wobec skarżącej wydano orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a jedynym źródłem jej utrzymania jest zasiłek w kwocie 418 zł przyznany przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej. Na tym tle organ orzekający, wbrew zasadom doświadczenia życiowego i logiki, ocenił, że taki obraz sytuacji majątkowej skarżącej powoduje, iż spłata zaległości z tytułu składek w łącznej kwocie przekraczającej 100.000 zł nie będzie wiązała się ze zbyt ciężkimi dla zobowiązanej skutkami - czyli przesłanki, od jakiej uzależniono umorzenie należności w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Zdaniem Sądu ten błąd w ocenie zebranego materiału mógł mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji nie zostało bowiem poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. Organ orzekający nie ocenił prawidłowo zebranego materiału dowodowego, pozostawał w błędnym przekonaniu o niespełnieniu przez skarżącą przesłanek dla pozytywnego rozpoznania wniosku. Tym samym nie rozważył właściwie wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na pozostający w granicach jego uznania wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi.

Ponieważ to uchybienie, podobnie jak wcześniej wskazane naruszenia przepisów postępowania, miało istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy, to należało zaskarżone decyzje uchylić.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 134 § 1, 145§ 1 pkt 1 lit. c) i 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.