Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1441/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7,  art. 77 par. 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480,00 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. K. (dalej: "skarżący") jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS" lub "organ") z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu z dnia [...] r. wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

1. W dniu 15 kwietnia 2016 r. skarżący wystąpił do organu z wnioskiem o umorzenie wskazanych zaległości, podając, że powstały one w czasie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej i nie mogą zostać uregulowane z uwagi na trudną sytuację finansową, zdrowotną i osobistą, w jakiej obecnie się znajduje.

2. W dniu [...] r. organ, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1-4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. - Dz. U. z 2015 r., poz. 121), dalej powoływanej jako: u.s.u.s., wydał decyzję nr [...] [...] , którą:

1) odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek za osoby ubezpieczone w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej wysokości [...] zł, w tym składek na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia do marca 2014 r. w kwocie [...] zł i odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł oraz

2) odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie [...] zł, w tym składek na ubezpieczenia społeczne za okres od sierpnia 2012 r. do sierpnia 2015 r. w kwocie [...] zł i odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej w dniu 1 września 2015 r., natomiast średni miesięczny dochód uzyskiwany tym tytułem w latach 2013-2014 wyniósł [...] zł. Zgodnie z oświadczeniem, skarżący tworzy gospodarstwo dwuosobowe wraz z synem, który prowadzi działalność gospodarczą (dochód miesięczny: [...] zł) i płaci alimenty na rzecz dziecka ([...] zł). Wydatki miesięczne budżetu domowego opiewają na kwotę [...] zł. Skarżący spłaca zaciągnięte zobowiązania w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie, posiada dwie nieruchomości i samochód osobowy. Nie jest przeciwko niemu prowadzone postępowanie egzekucyjne. Choruje na dyskopatię i zabiega o przyznanie świadczenia rentowego.

Mając na względzie powyższe, organ stwierdził, że w rozpatrywanym przypadku skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek uregulowanych w art. 28 ust. 2 i 3 pkt 1-6 u.s.u.s. oraz w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie") i tym samym jego żądanie należało załatwić odmownie.

3. We wniosku z dnia 11 lipca 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący oznajmił, że ma świadomość braku spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 2 i 3 pkt 1-6 u.s.u.s., lecz jego intencją było wykazanie zasadności umorzenia postępowania z uwagi na brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i przewlekłą chorobę, czyli w oparciu o okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia.

W kwestii stanu zdrowia wskazał, że z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, iż problemy zdrowotne, z którymi się boryka mają charakter przewlekły, gdyż od ponad dwudziestu lat cierpi na dyskopatię, a począwszy od 2003 r. dodatkowo leczy się z powodu wirusowego zapalenia wątroby typu C. W odniesieniu z kolei do sytuacji majątkowej i finansowej podkreślił, że jedenastoletni samochód osobowy, który posiada, nie przedstawia znacznej wartości rynkowej, a z drugiej strony jest niezbędnym środkiem umożliwiającym komunikację z placówkami służby zdrowia czy ośrodkami rehabilitacji. Przy tym dodał, że możność dysponowania dwoma darowanymi mu nieruchomościami jest ograniczona z uwagi na ustanowione na nich prawo dożywocia na rzecz darczyńców (jego rodziców). Jednocześnie krytycznie odniósł się do przyjętego przez organ sposobu obliczenia średniego dochodu, podając, że prowadzi on do błędnego przeświadczenia o uzyskiwaniu wpływów z działalności, która obecnie nie jest wykonywana. Stwierdził też, że organowi umknęło, iż średni miesięczny dochód w 2013 r. wyniósł [...] zł, w 2014 r. – [...] zł, a w 2015 r. nie było go wcale (tendencja spadkowa); co istotne, mowa tu o dochodzie, a nie o środkach faktycznie pozostających do dyspozycji przedsiębiorcy.

4. Argumentacja ta nie spotkała się jednak z aprobatą organu, który decyzją z dnia [...] r., nr [...] [...] , działając na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. - Dz. U. z 2016 r., poz. 23), następnie oznaczanej w skrócie: k.p.a., oraz art. 123 u.s.u.s., stwierdził brak podstaw do zmiany stanowiska i utrzymał w mocy decyzję odmowną z dnia [...] r.

Relacjonując stan sprawy, organ odnotował, że skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania i możliwości czynnego w nim udziału. Przed wydaniem decyzji zasygnalizowano mu również możność wypowiedzenia się w kwestii zebranego materiału dowodowego, z czego jednak nie skorzystał.

Następnie organ przytoczył przepisy mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i po dokonaniu ich wykładni stwierdził, że w świetle zaistniałych okoliczności podjęta kwalifikacja odmowna była słuszna i wymaga zaakceptowania.

W przekonaniu organu skarżący nie wykazał, by spłata należności skutkowała brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i determinowała konieczność sięgnięcia do środków pomocy społecznej. Zarazem z przedstawionej opinii neurologicznej z dnia 22 kwietnia 2015 r. wynika, że skarżący jest zdolny do lekkiej pracy fizycznej, co przesądza o braku możliwości uznania, by stan zdrowia uniemożliwiał mu podjęcie aktywności zarobkowej. Poza tym nie do zaakceptowania jest fakt spłacania przez skarżącego zobowiązań cywilnoprawnych i jednoczesnego żądania zwolnienia z powinności uregulowania należności publicznoprawnych.

Niezależnie od powyższego, zdaniem organu, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie także z uwagi na to, że jego cel pozostaje w sprzeczności z interesem publicznym rozumianym jako zapewnienie realizacji świadczeń szerokiej rzeszy obywateli, a przecież środki na realizację świadczeń pochodzą właśnie z wpływów na poczet bieżących i zaległych składek.

Organ wyjaśnił, iż decyzje w sprawach umorzenia podejmowane są w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet przy ustaleniu istnienia przesłanki/przesłanek umorzenia, ZUS nie jest zobligowany do wydania pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji. Zwrócił skarżącemu uwagę, iż ten, prowadząc działalność gospodarczą, wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawa oraz ich respektowania, a negatywne skutki finansowe tej działalności nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli.

5. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wystąpił o uchylenie powyższej decyzji ZUS i zobowiązanie tego organu do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a zatem podjęcia rozstrzygnięcia zgodnego z wolą wnioskodawcy. Zażądał też zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Podniósł zarzut naruszenia art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w następstwie nieprawidłowej oceny sytuacji osobistej i stanu majątkowego skarżącego i wyciągnięcia wniosków, które są sprzeczne ze złożonymi dokumentami, a także art. 7, art. 77 § i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uchybienie obowiązkowi wyczerpującego zbadania materiału dowodowego.

W uzasadnieniu autor skargi w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że – wbrew twierdzeniom sformułowanym w decyzji – skarżący przybył do siedziby organu z zamiarem wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego, jednakże uniemożliwiono mu to, twierdząc, że jego obecność nic nie zmieni i powinien oczekiwać na rozstrzygnięcie.

Następnie pełnomocnik skarżącego za godne uwagi uznał zaakcentowanie, że w podjętej przez organ kwalifikacji zabrakło uwzględnienia słusznego interesu strony i jej sytuacji istniejącej w dacie złożenia wniosku. Organ nie wykazał bowiem, by skarżący miał możliwość spłaty zadłużenia, lecz jedynie wywiódł, iż przyjęcie poglądu odmiennego jest niesłuszne. Przy tym w przeprowadzonej analizie nie ujął tak istotnych okoliczności, jak fakt, że skarżący ma sześćdziesiąt pięć lat i od trzech i pół roku stara się o przyznanie renty po tym, jak lekarz odmówił mu wydania zaświadczenia o możności świadczenia pracy. Uwadze organu umknęło też, że przedłożona dokumentacja medyczna obrazuje stałe i sukcesywne pogorszanie się stanu zdrowia skarżącego. Pominięty został również fakt, że skarżący obecnie nie osiąga żadnych dochodów i nie będzie w stanie sam spłacić zadłużenia, a uczynienie tego przez mieszkającego z nim syna doprowadzi do pogorszenia sytuacji ich obojga. W swych rozważaniach organ nie dostrzegł nadto, że zadłużenie nie było wynikiem zamierzonego działania skarżącego, chcącego uniknąć powinności zapłaty należności, lecz rezultatem pozostawania w błędnym przeświadczeniu o braku obowiązku jej regulowania w razie niewykonywania działalności gospodarczej. O tym, że zapatrywanie to było nieprawidłowe, skarżący dowiedział się dopiero z decyzji, którą organ podjął po upływie trzech lat, w czasie, gdy skarżący nie prowadził już (bo obiektywnie nie miał takiej możliwości) działalności.

Pełnomocnik skarżącego za wadliwą uznał też argumentację, jaka została przez organ przedstawiona na poparcie słuszności zajętego stanowiska. W tym kontekście zaznaczył, że brak korzystania z pomocy społecznej nie stanowi przesłanki negatywnej umorzenia należności. Natomiast wymóg sprawowania stałej opieki odnosi się do członków rodziny wnioskodawcy (a nie: jego samego).

6. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, na wstępie należy przywołać przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. I tak, zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym całkowita nieściągalność, zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233 i 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z uwagi na okoliczność, że skarżący jest równocześnie płatnikiem składek o umorzenie których wniósł, wskazać należy przesłanki umorzenia określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia, w myśl którego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Za rodzinę, o której mowa powyżej uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące ze zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

W rozpatrywanej sprawie ZUS stwierdził, że wobec skarżącego nie zachodzi przesłanka "całkowitej nieściągalności" we wskazanym powyżej rozumieniu. Zdaniem Sądu jest to wniosek prawidłowy, znajdujący uzasadnienie w aktach sprawy.

Odnosząc się z kolei do przesłanek określonych w rozporządzeniu, należy wyjaśnić, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1036/09, LEX nr 746039 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 225/09, LEX nr 582825) co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08, LEX nr 522553). Tego rodzaju konstrukcja prawna decyzji ma ten skutek, że kontrola sądowa decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 817/09, LEX nr 746251).

Oceniając zaskarżoną decyzję w tak określonych ramach, Sąd stwierdza, że, wydana została z naruszeniem przepisów postępowania.

ZUS uzasadniając decyzję odmowie umorzenia należności z dnia 10 czerwca 2016 r., wskazał na: 1) dochody skarżącego z działalności gospodarczej – wynoszące w okresie od stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2014 średnio [...] zł miesięcznie, 2) dochody syna – w wysokości średnio [...] zł miesięcznie, 2) miesięczne wydatki skarżącego w kwocie [...] zł, 3) zobowiązania skarżącego, które spłaca w kwocie [...] zł miesięcznie, 4) obowiązek alimentacyjny syna skarżącego wynoszący [...] zł miesięcznie, 5) majątek skarżącego – samochód marki [...] oraz nieruchomości, co do których ZUS podjął działania w celu zabezpieczenia spłaty należności z tytułu składek.

W wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zgodził się z oceną ZUS, że nie spełnia przesłanek umorzenia należności określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Podniósł, że wniosek o umorzenie wniósł w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, uzasadnił go szczegółowo i dołączył dokumenty potwierdzające istnienie powołanych przesłanek umorzenia należności. Nie zgadzając się z decyzją negatywną, zarzucił ZUS niewłaściwe obliczenie jego dochodów. Wykazywał, że w praktyce jego dochód w 2014 r. wynosił średnio [...] zł, a w 2015 r. dochodu nie uzyskał - działalność przyniosła stratę i stan ten utrzymuje się do nadal. W ocenie skarżącego, ZUS całkowicie pominął tą okoliczność. Przekonywał, że wartość rynkowa samochodu [...] wynosi jedynie [...] zł oraz że jest on mu niezbędny, aby dojechać na rehabilitację, wizyty lekarskie. Nieruchomości zaś otrzymał w drodze darowizny od rodziców, a w dziale III księgi wieczystej została wpisana na ich rzecz dożywotnia służebność mieszkania w całym domu, co, w jego ocenie, uniemożliwia w praktyce ich sprzedaż.

Zdaniem skarżącego, znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja medyczna potwierdza istnienie przesłanki umorzenia określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, a odmienne stanowisko ZUS nie zostało merytorycznie uzasadnione.

Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, że ZUS, orzekając w sprawie ponownie, nie zbadał jej merytorycznie, do czego był zobowiązany w myśl art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Zgodnie z tym przepisem stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku takiego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tryb odwoławczy regulują przepisy art. 127 i nast. k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ odwoławczy może wydać tylko i wyłącznie takiego rodzaju rozstrzygnięcia, które zostały przewidziane w art. 138 k.p.a., a decyzja organu rozpatrującego sprawę ponownie musi odpowiadać walorom przedstawionym w art. 107 k.p.a. w tym przewidzianym w § 3 tego artykułu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ ten powinien po raz kolejny (ponownie) rozpatrzyć sprawę, a nie poprzestać na ustaleniach i ocenach dokonanych pierwotnie bez ich ponownej analizy z uwzględnieniem zmian stanu faktycznego czy prawnego zaistniałych po jego wydaniu. "Organ działający z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma wyłącznie uprawnień kontrolnych, lecz jest obowiązany do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Może korzystać z dowodów już zebranych w postępowaniu (z uwzględnieniem zmian w zakresie stanu faktycznego sprawy), lecz jest obowiązany dokonać ich wyczerpującego rozpatrzenia. Wyniki własnej oceny dowodowej winien ujawnić w uzasadnieniu decyzji (...)" – tak wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 379/15. "W kontekście realizacji art. 8 k.p.a., doniosłą rolę pełni uzasadnienie decyzji. Nie może ono być sformułowane ogólnikowo. Funkcją uzasadnienia jest przekonanie strony, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygniecie, to, że przyczyną tego są istotne powody" (tak wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1503/14).

Tymczasem ZUS, rozpoznając sprawę ponownie, nie odniósł się w żaden sposób do twierdzeń skarżącego, nie ocenił ich, nie stwierdził czy są one prawdziwe, czy też nie. Nie dokonał pełnej i wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów i ustalenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. - z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia, nie zbadał kwestii dochodu na jednego członka rodziny zobowiązanego, nie ustalił ewentualnego stanu ubóstwa tych osób. W szczególności z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby ZUS przeprowadził analizę sytuacji finansowej skarżącego, by autorytatywnie stwierdzić, że skarżący nie spełnia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W zakresie złożonej przez skarżącego dokumentacji medycznej odwołał się jedynie do opinii neurologicznej z dnia 22 kwietnia 2015 r.

Taki sposób procedowania narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Sąd nie neguje, że decyzja ZUS w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Jednak uznaniowość takiej decyzji nie polega na uznaniowości stwierdzenia jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. lub w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Istnienie takiej przesłanki pozostaje poza wolą organu, zaś jej stwierdzenie otwiera możliwość rozważenia przez ZUS zasadności żądania osoby wnioskującej o przedmiotową ulgę.

Rozpoznając sprawę ponownie ZUS, dokona pełnej i wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów, ustali, czy w sprawie występują przesłanki umorzenia należności, a w szczególności zaś w sposób zrozumiały dla skarżącego odniesie się do jego twierdzeń oraz wskaże powody dla których twierdzenia te uzna za słuszne lub nie. O ile organ stwierdzi istnienie przesłanek dopuszczających umorzenie należności, to, korzystając z przysługującego mu prawa do uznaniowości w przyznawaniu ulgi, dokładnie zbada i omówi okoliczności przemawiające za jej udzieleniem lub odmową.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej koszty postępowania, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym (480 zł). Sąd nie orzekł o zwrocie wpisu, gdyż skarżącemu przysługuje ustawowe zwolnienie od jego uiszczenia (art. 239 § 1 pkt 1 lit. e. p.p.s.a.).