Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 466/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 8 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na wniosek opiekuna prawnego adwokata P.N. (dalej "opiekun prawny" lub "przedstawiciel ustawowy") całkowicie ubezwłasnowolniony J.M. (dalej "strona") został skierowany, na mocy decyzji Wójta Gminy W. (dalej "organ pierwszej instancji") nr [...] z dnia [...]r., do Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w C. (dalej "DPS").

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] organ pierwszej instancji ustalił stronie odpłatność za pobyt w DPS w wysokości 70% jej dochodu, tj. po 1.379,83 zł miesięcznie, od dnia umieszczenia w DPS.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] organ pierwszej instancji zmienił wyżej opisaną decyzję ostateczną z dnia [...]r. w ten sposób, że ustalił odpłatność za pobyt całkowicie ubezwłasnowolnionego J.M. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w C. w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, nieprzekraczającego wysokości 70% dochodu tj. 3.202,00 miesięcznie.

W uzasadnieniu podał, że miesięczny koszt utrzymania w DPS w 2014 r. wynosi 3.202,00 zł i przywołał podstawę prawną rozstrzygnięcia. Wskazał, iż z dniem 23 grudnia 2014 r. uległa zmianie sytuacja dochodowa i majątkowa strony. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...]r. sygn. akt [...] opiekun prawny dokonał wpłaty na konto strony kwoty 40.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć matki oraz kwoty 20.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Stwierdził, że ten jednorazowy dochód w kwocie łącznej 60.000,00 zł przekracza pięciokrotność kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 2.710,00 zł i w związku z tym podlega rozliczeniu w równych częściach na 12 miesięcy. Następnie przedstawił wyliczenie dochodu strony za grudzień 2014 r. ustalając, iż dochód ten wynosi 7.151,52 zł. Mając powyższe na uwadze uznał, iż opiekun prawny winien wnosić opłatę w wysokości wskazanej w sentencji decyzji.

W odwołaniu opiekun prawny zarzucił naruszenie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163; dalej "ustawa") poprzez błędne przyjęcie, iż zadośćuczynienie przyznane ubezwłasnowolnionemu całkowicie tytułem śmierci osoby najbliższej oraz doznanej krzywdy stanowi dochód według powyższego przepisu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych. Podniósł, że definicja dochodu zawarta w art. 8 ustawy podkreśla przysparzający charakter świadczenia spełniającego kryteria dochodu. Odwołując się do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazał, iż kwota otrzymanego przez ubezwłasnowolnionego zadośćuczynienia korzysta ze zwolnienia od opodatkowania, a tym samym nie jest spełniona wynikająca z art. 8 ust. 3 ustawy przesłanka pomniejszenia przychodów o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym. Podkreślił, że otrzymane przez stronę świadczenia mają charakter kompensacyjny. Zdaniem opiekuna prawnego kwota zadośćuczynienia wypłaconego poszkodowanemu - mimo, iż nie jest wymieniona w art. 8 ust. 4 ustawy - nie podlega wliczeniu do dochodu, od którego zależy prawo do świadczeń pomocy społecznej. Wskazał również, że świadczenia odszkodowawcze nie wchodzą do podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Na poparcie swojego stanowiska przywołał wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt III Gd 872/13.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej "organ odwoławczy" lub "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Kolegium opisało przebieg postępowania, treść decyzji organu pierwszej instancji oraz zarzuty odwołania. Kolejno, przytoczyło regulację prawną mającą w sprawie zastosowanie, a to art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 8 ust. 3, ust. 4 i ust. 11 oraz art. 106 ust. 5 ustawy, a także treść zarządzenia Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańców w domach pomocy społecznej na terenie miasta C. w 2014 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z dnia 31 marca 2014 r., poz. 1853; dalej "zarządzenie").

Organ odwoławczy wskazał, że kwestię sporną stanowi interpretacja art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy. W tym zakresie zaprezentował pogląd własny, w ramach którego wskazał, że art. 8 ust. 4 ustawy zawiera zamknięty katalog przychodów, które na potrzeby ustalenia spełniania kryterium dochodowego nie podlegają zaliczeniu do dochodu ustalanego zgodnie z ust. 3 tego przepisu. Powyższe oznacza, że nie jest możliwe w sposób uznaniowy poszerzanie zakresu wyłączeń o innego rodzaju otrzymywane świadczenia, które nie zostały w art. 8 ust. 4 ustawy wymienione.

Uwzględniając powyższe regulacje Kolegium stwierdziło, iż uprawniony jest wniosek, że skoro dochodem jest suma miesięcznych przychodów bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (art. 8 ust. 3 ustawy), za wyjątkiem enumeratywnie wymienionych świadczeń pieniężnych niewliczanych do dochodu (art. 8 ust. 4 ustawy), wśród których nie wymienia się środków otrzymanych tytułem zadośćuczynienia oraz skoro w art. 8 ust. 11 ustawy nie wskazano sposobu uzyskania "jednorazowego dochodu" - to dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy, a w konsekwencji także w rozumieniu art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy może być także zadośćuczynienie. Istotne jest dla uwzględnienia tych środków jako dochodu, by został on uzyskany w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej oraz by został uzyskany w kwocie wyższej niż pięciokrotna wysokość kryterium dochodowego właściwego dla beneficjenta pomocy społecznej tj. jako osoby samotnie gospodarującej lub osoby w rodzinie. Podkreślił, że tylko taka interpretacja wskazanych przepisów uwzględnia fakt, że ustawodawca w art. 8 ust. 3 ustawy nie przyznał organom swobody w ustalaniu dochodów polegającej na wykraczaniu poza katalog przychodów w nim określonych oraz uwzględnia, że celem polityki społecznej jest pomoc osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej, do których z pewnością nie należą osoby dysponujące na rachunkach bankowych kwotami kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że zakres pojęcia dochodu w rozumieniu przepisów ustawy oraz przepisów podatkowych nie jest tożsamy, a obie regulacje nie pozostają ze sobą wzajemnie powiązane. Ustawa, ze względu na cele jakim służyć mają uregulowane w niej instytucje prawne, wprowadza niezależny od regulacji prawnopodatkowych sposób obliczania dochodu, zaliczając do jego źródeł wszelkie pożytki, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyjątkiem tych, które ustawodawca wyliczył w art. 8 ust. 4 ustawy. Ustawodawca nie zdefiniował przychodu w ustawie, nie łączy go z działalnością zarobkową i traktuje szeroko – niezależnie od tytułu i źródła jego otrzymania.

Organ odwoławczy wskazał, że nie podziela poglądu prezentowanego w przywołanym w odwołaniu wyroku WSA w Gdańsku, który dotyczy innego stanu faktycznego. Odwołał się do odmiennej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, zgodnie z którą pod pojęciem dochodu rozumieć należy wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w przepisach wymienionych (art. 8 ust. 3 i 4 ustawy). Akcentował, że wskazane w ustawie wyjątki nie przewidują wyłączeń jakiejkolwiek grupy przychodów z tego tylko tytułu, że nie podlegają one opodatkowaniu (wskazano wyroki.: NSA z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 322/10, WSA w Warszawie z dnia 24 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 158/08, WSA w Bydgoszczy z dnia 26 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 1049/09, NSA z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1461/08, WSA w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Gd 763/07, WSA w Białymstoku z dnia 9 października 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 542/14 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy Kolegium stwierdziło, że jakkolwiek zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny, to jednak w sposób istotny zmienia sytuację majątkową strony, co jest okolicznością istotną w świetle celów pomocy społecznej. Końcowo, stwierdziło, że istnieją podstawy do zmiany decyzji w trybie art. 106 ust. 5 ustawy i zaakceptowało ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie składników dochodu oraz stosowne wyliczenia matematyczne.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przedstawiciel ustawowy strony zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie, iż zadośćuczynienie przyznane ubezwłasnowolnionemu całkowicie tytułem śmierci osoby najbliższej oraz doznanej krzywdy stanowi dochód według art. 8 ust. 3 ustawy. Wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu opisał przebieg sprawy i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ocenił ją jako chybioną. Podtrzymał w pełnym zakresie stanowisko prezentowane w odwołaniu. Podkreślił, że art. 8 reguluje definicję dochodu w sposób: 1) ogólny i generalny (wszelki przychód pomniejszony o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym), 2) szczególny (dochodem nie są konkretnie wskazane świadczenia pomocowe z art. 8 ust. 4 ustawy, bez względu na ich odniesienie prawnopodatkowe). Wskazał, że ocena sytuacji skarżącego mieści się w punkcie 1. Aby uzyskane świadczenie było uważane za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy musi spełniać następujące warunki: a) przychód winien mieć miejsce w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (z modyfikacją z art. 8 ust. 11 ustawy), b) musi podlegać obciążeniem podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Akcentował okoliczność, iż świadczenie spełniające prawne kryteria dochodu musi mieć charakter przysparzający. Na poparcie swoich twierdzeń odwołał się do wskazanego wyżej wyroku WSA w Gdańsku oraz do przepisów regulujących świadczenia z opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podkreślił kompensacyjny charakter zadośćuczynienia. Wskazał, że pomimo faktu, iż ustawodawca nie wymienił zadośćuczynienia w art. 8 ust. 4 ustawy, wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna nakazuje nie wliczać zadośćuczynienia do dochodu, od którego zależy prawo do świadczeń z pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełnym zakresie podtrzymując stanowisko i argumentację, zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.").

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami – Sąd stwierdził, że decyzja ta nie narusza prawa.

Organ pierwszej instancji – działając w trybie art. 106 ust. 5 ustawy – zmienił na niekorzyść decyzję ostateczną ustalającą stronie odpłatność za pobyt w DPS, ustalając tę odpłatność w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, nieprzekraczającego wysokości 70% dochodu tj. 3.202,00 miesięcznie. Przesłanką dokonania zmiany decyzji była zmiana sytuacji dochodowej strony w związku z wpłatą w dniu 23 grudnia 2014 r. na konto strony kwoty 60.000,00 zł - zadośćuczynienia z Funduszu Gwarancyjnego przyznanego ubezwłasnowolnionemu całkowicie tytułem śmierci osoby najbliższej i doznanej krzywdy. Organ stwierdził, że jest to jednorazowy dochód przekraczający pięciokrotność kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, który podlega rozliczeniu w równych częściach na 12 miesięcy, poczynając od miesiąca w którym dochód został wypłacony. Zaakceptował to organ odwoławczy.

Opiekun prawny skarżącego nie godzi się ze zmianą decyzji, z jednego tylko powodu. Kwestionuje dopuszczalność wliczenia do dochodu strony kwoty uzyskanej tytułem zadośćuczynienia. Argumentację opiera na założeniu, że dochodem jest wyłącznie przychód podlegający obciążeniem podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podkreśla, że przychód musi mieć charakter przysparzający, a zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny. Powołuje się na wykładnię językową, systemowa i funkcjonalną wywodząc, iż pomimo faktu, że prawodawca nie wymienił zadośćuczynienia w art. 8 ust. 4, nie należy go wliczać do dochodu, od którego zależy prawo do świadczeń z pomocy społecznej.

W zakresie stanu prawnego sprawy wskazać trzeba na art. 60 ustawy, zgodnie z którym pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3.

Art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że w pierwszej kolejności obowiązanym do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka. W myśl ust. 2 pkt 1 opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu.

Kluczowe dla rozstrzygnięcia pojęcie dochodu reguluje art. 8 ust. 3 i 4 ustawy. Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Natomiast art. 8 ust. 4 ustawy stanowi, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, 2) zasiłku celowego, 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, 4) wartości świadczenia w naturze, 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych, 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Z treści cytowanych przepisów wynika, że do dochodu należy wliczyć każdy przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania z wyłączeniem przychodów wymienionych enumeratywnie w art. 8 ust. 4 ustawy. Katalog wyłączeń ma charakter zamknięty. Oprócz przychodów wprost w nim wymienionych są wyłączone z dochodu jedynie przychody wyłączone w innych przepisach ustawy (bez znaczenia dla rozstrzygnięcia).

Dochód stanowiący sumę przychodów obliczoną z uwzględnieniem wyłączeń, należy pomniejszyć o enumeratywnie wskazane w art. 8 ust. 3 ustawy obciążenia w postaci: miesięcznego obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składek na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób (katalog zamknięty).

Odnosząc się do konstrukcji zacytowanych wyżej przepisów Sąd stwierdza, że opiekun prawny strony dokonał błędnego ich odkodowania wywodząc, że dochodem jest wyłącznie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Z przepisu wynika zupełnie co innego. Jeżeli przychód jest obciążony podatkiem dochodowym, to przedmiotowe obciążenie podlega odliczeniu od dochodu. Ustawodawca nakazuje pomniejszyć przychód o należność podatkową. Analogicznie nakazuje postąpić w sytuacji, gdy przychód podlega oskładkowaniu – należności składkowe (we wskazanym w przepisie zakresie) także podlegają odliczeniu. Brak jakichkolwiek podstaw do wywodzenia, że tylko przychody opodatkowane czy oskładkowane wchodzą do dochodu. Zaliczeniu podlegają wszystkie przychody, z wyjątkiem wyraźnie wyłączonych; natomiast niektóre przychody podlegają zaliczeniu w kwocie niższej, stanowiącej efekt pomniejszenia o obciążenie podatkowe i składkowe.

Żadnego oparcia w prawie nie znajduje również lansowany przez przedstawiciela ustawowego strony pogląd, że dochodem jest wyłącznie przychód o charakterze przysporzenia. Takie rozumienie dochodu jest charakterystyczne dla prawa podatkowego. Jednakże ustawodawca w ustawie o pomocy społecznej nie odsyła do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Również w warstwie językowej przepisu nie posługuje się pojęciem przysporzenia. Wyodrębnienie przychodu i dochodu nie stanowi odzwierciedlenia konstrukcji podatkowej także i z tego powodu, że nie odnosi się do kategorii kosztów uzyskania przychodu w rozumieniu podatkowym. Ustawodawca stworzył pojęcie autonomiczne dla potrzeb ustawy o pomocy społecznej i brak jakichkolwiek podstaw do jego odkodowania w oparciu o zasady, którymi rządzi się prawo podatkowe.

Przeciwko takim próbom przemawia nie tylko wykładnia językowa, ale również wykładnia o charakterze pozajęzykowym. Trzeba bowiem mieć na uwadze okoliczność, że dochód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych służy nałożeniu na podatnika obciążenia daniną publiczną. Inaczej rzecz ujmując, część tego dochodu podatnik jest obowiązany "oddać" Państwu. W takiej sytuacji konieczne jest zawężenie obowiązku świadczenia na rzecz Państwa do przychodów (pomniejszonych o zwolnienia oraz koszty uzyskania), które mają charakter przysporzenia. Nie znajdowałoby bowiem żadnego aksjologicznego oparcia żądanie świadczenia w sytuacji, gdy przychód stanowi wyłącznie rekompensatę (naprawia szkodę).

Inaczej sprawa wygląda w przypadku ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji nie chodzi o pozbawienie osoby części jej dochodów przez władzę publiczną lecz o ograniczenie zakresu pomocy świadczonej takiej osobie, jeśli jej sytuacja materialna pozwala na poniesienie wydatków we własnym zakresie i z własnych środków. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy jeszcze raz wskazać trzeba na regulację zawartą w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, który stanowi, że w pierwszej kolejności obowiązanym do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest mieszkaniec domu, który wnosi opłatę - nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu. Obciążenie innych osób (małżonka, zstępnych, wstępnych) i podmiotów (gminy, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej) znajduje uzasadnienie dopiero wtedy, gdy mieszkaniec domu nie ponosi pełnej odpłatności. Zakres jego obowiązku wyznacza – poza średnim miesięcznym kosztem utrzymania – jego dochód, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.

Z powodów wyżej szczegółowo opisanych Sąd podziela dominujący w judykaturze pogląd, że dochodem w rozumieniu ustawy jest suma miesięcznych przychodów bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, za wyjątkiem enumeratywnie wymienionych przychodów (nie-dochodów w rozumieniu art. 8 ust. 4 ustawy) pomniejszonych o obciążenia wyspecyfikowane w katalogu zamkniętym zamieszczonym w art. 8 ust. 3 ustawy (por. wyroki NSA: z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1542/13, LEX nr 1769207, z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 700/06, LEX nr 320923, z dnia 23 czerwca 2009, sygn. akt I OSK 1249/08 i z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1117/12, publ.www.nsa.gov.pl). Usiłowania modyfikowania tak rozumianego dochodu, poprzez odwołanie się do kategorii przysporzenia nie znajdują oparcia w prawie. Tym samym zarzut naruszenia art. 8 ust. 3 ustawy poprzez zaliczenie do dochodu zadośćuczynienia jest chybiony.

Sąd stwierdza, że w okolicznościach sprawy zasadnie organy zastosowały art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Jak wskazał NSA w wyroku 30 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 1050/15 ( dostępny: www.nsa.gov.pl) w tym przepisie mowa jest o dochodzie jednorazowym, mającym charakter świadczenia incydentalnego, jak np. odszkodowanie, uzyskanym między innymi w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 23 grudnia 2014 r. opiekun prawny dokonał wpłaty na konto strony kwoty łącznej 60.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia. Ten jednorazowy dochód przekroczył pięciokrotność kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 2.710,00 zł i w związku z tym podlegał rozliczeniu w równych częściach na 12 miesięcy. Dochód strony w grudniu 2014 r. wyniósł 7.151,52 zł, gdyż poza kwotą 5.000,00 zł (1/12 kwoty zadośćuczynienia) składały się na niego kwoty: 1.409,90 zł (renta rodzinna i renta socjalna), 388,62 zł (dodatek dla sieroty), 200,00 zł (alimenty), 153,00 zł (zasiłek pielęgnacyjny). Dochód strony stanowiący podstawę do ustalenia stronie w decyzji z dnia [...]r. odpłatności za pobyt w DPS w wysokości 1.379,83 zł, wynosił miesięcznie 1.971,19 zł.

Ustalenie miesięcznego dochodu w kwocie 7.15,52 zł stanowiło podstawę do zmiany decyzji z dnia [...]r., w trybie art. 106 ust. 5 zdanie 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. W analizowanym przypadku wystąpiła przesłanka zmiany sytuacji dochodowej strony, uprawniająca organy do wydania decyzji na niekorzyść strony.

Średni miesięczny koszt utrzymania w DPS wynosił 3.202,00 zł. W związku z powyższym opłata w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania nie przekracza 70% wyżej wyliczonego dochodu strony. Sąd stwierdza, że zasadnie organy uznały, że istnieje podstawa do pokrywania przez stronę pełnego miesięcznego kosztu utrzymania w DPS – również w tym zakresie rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.