Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 674/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 35
journal: Dz.U. 2016 poz 722
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Józef Maleszewski Protokolant st. sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 roku, nr [...] Prezydent M. L. (zwany dalej: Prezydent), na podstawie art. 35 ustawy z dnia [...] września 2010 roku o ewidencji ludności (Dz.U z 2015 r., poz. 388, zwanej dalej: ustawa o ewidencji ludności) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, zwanego dalej: Kpa) orzekł o wymeldowaniu A. T. (zwanego dalej: skarżący) z miejsca pobytu stałego pod adresem L., ul. [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał ustalony w sprawie stan faktyczny wskazując, co następuje. Na wniosek A. T. (zwanego dalej: Wnioskodawca) z dnia [...] października 2015 roku wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego pod adresem L., ul. [...]. Wnioskodawca wskazał we wniosku, iż skarżący aktualnie zamieszkuje w W.. Z miejsca pobytu stałego wyprowadził się około 3 lata temu, zaś powodem opuszczenia przedmiotowego mieszkania było zawarcie związku małżeńskiego. Zdaniem Wnioskodawcy skarżący opuścił lokal dobrowolnie, nadto nie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu. Kolejno organ wskazał, że korespondencję informującą o toczącym się postępowaniu skarżący odebrał pod adresem wskazanym przez wnioskodawcę, tj. W., ul. [...] [...].

W dniu [...] listopada 2015 roku do organu wpłynęły wyjaśnienia skarżącego dotyczące prowadzonego postępowania. Wyjaśnił on, iż wniosek złożony przez brata jest bezpodstawny, gdyż w akcie notarialnym, w § 7, jest zapis, zgodnie z którym "Kupujący A. T. oświadczył, że wyraża zgodę na dożywotnie zameldowanie i zamieszkiwanie w nabytym lokalu przez matkę T. T. oraz brata A. T.." skarżący nadmienił również, iż do opuszczenia przedmiotowego lokalu zmusiło go zachowanie brata, który odnosił się do niego w sposób wulgarny i kazał mu opuścić mieszkanie. Podkreślił, iż partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, a stosowne wpłaty były kwitowane przez T. T.. W lokalu zostały również jego rzeczy osobiste, które zdaniem A. T. wyrzucono i sprzedano. skarżący nadmienił, iż jego nieobecność w lokalu mieszkalnym przy ulicy [...] związana jest z pracą zawodową, nie zaś z wolą opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. skarżący zadeklarował zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu.

W dniu [...] grudnia 2015 roku, przesłuchany w charakterze strony, A. T. wyjaśnił, iż jego brat – skarżący – wyprowadził się w 2011 roku, jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego. Decyzja o opuszczeniu była dobrowolna. Strona zeznała, iż nieprawdziwe jest twierdzenie brata, że to on kazał mu się wyprowadzić. A. T. wyjaśnił, iż skarżący w chwili opuszczenia mieszkania zabrał większość swoich rzeczy, coś na pewno zostało, jednak nie jest w stanie powiedzieć co dokładnie. Nieprawdą jest również, zdaniem A. T., iż brat partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Wnioskodawca zeznał, że od momentu opuszczenia przedmiotowego lokalu brat w nim nie sypia, kiedyś przyjeżdżał do matki w odwiedziny. Strona wyjaśniła również, iż skarżący posiada dostęp do mieszkania, gdyż po remoncie otrzymał klucze, a było to kiedy już nie zamieszkiwał. A. T. potwierdził, iż w akcie notarialnym jest zapis dotyczący zamieszkiwania i zameldowania brata, jednak w chwili, kiedy nie zamieszkuje on w mieszkaniu, to zameldowanie jest sprzeczne ze stanem faktycznym. Gdyby zamieszkiwał nie miałbym nic przeciwko zameldowaniu. A. T. podkreślił, iż nikt nie wyrzucał skarżącego z mieszkania, a jego decyzja była dobrowolna. Jednocześnie A. T. stwierdził, że nie widzi możliwości, aby skarżący ponownie zamieszkał w mieszkaniu przy ulicy [...] w L..

W dniu [...] grudnia 2015 roku do akt sprawy dołączono kopię pisma wysłanego do skarżącego, w którym to A. T. cofa deklarację wyrażoną w wyżej cytowanym § 7 aktu notarialnego.

Wezwana na przesłuchanie w charakterze świadka T. T. skorzystała z prawa do odmowy zeznań wynikającego z art. 83 § 1 Kpa.

Przesłuchana w charakterze świadka, w dniu [...] lutego 2016 roku, A. T. zeznała, iż w mieszkaniu przy ulicy [...] w L. zamieszkiwała od kwietnia do grudnia 2015 roku. Świadek opuściła przedmiotowy lokal w grudniu 2015 r. z uwagi na konflikt z teściową. Wyjaśniła, iż z mężem A. T. zna się od 2010 roku i wówczas sporadycznie widywała A. T., natomiast kiedy wprowadziła się w kwietniu 2015 roku, nie zamieszkiwał on w przedmiotowym lokalu. Z tego, co świadkowi wiadomo, skarżący wyprowadził się do swojej obecnie małżonki, jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego. A. T. wyjaśniła, iż w 2014 roku przeprowadzony został remont mieszkania i nie zauważyła wówczas, aby w mieszkaniu znajdowały się jakieś przedmioty należące do A. T. (ewentualnie mogą się znajdować w pokoju teściowej). Świadek zeznała, iż mieszkanie składa się z trzech pokoi, z czego dwa zajmuje ona z mężem i córką, natomiast trzeci teściowa. Stwierdziła, iż nie widzi możliwości ponownego zamieszkania skarżącego w przedmiotowym lokalu.

Przesłuchany w charakterze strony w dniu [...] stycznia 2016 roku skarżący wyjaśnił, iż w lokalu mieszkalnym przy ulicy [...] przebywa w każdy weekend. Przedmiotowego lokalu nie opuścił dobrowolnie, a przebywanie w innym miejscu nie jest związane z wolą opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. skarżący wspomniał również, iż w mieszkaniu znajdują się jego rzeczy osobiste i nadal posiada klucze do przedmiotowego lokalu.

Kolejno organ wskazał, że Komenda Miejska Policji w L., pismem z dnia [...] lutego 2016 roku, poinformowała organ, iż w rozmowie z T. T. ustalono, iż skarżący z uwagi na wykonywaną prace bywa w domu kilka dni w tygodniu. Natomiast w rozmowie z sąsiadami ustalono, iż jest on widywany sporadycznie.

Przesłuchana w charakterze świadka w dniu [...] lutego 2016 roku, K. T. zeznała, iż w przedmiotowej sprawie może powiedzieć jedynie to, co zauważyła podczas wizyt u swojego kolegi A. T.. Świadek wyjaśniła, iż odnosi się do okresu ostatnich 3 lat. W domu przy ulicy [...] w L. bywała najczęściej w weekendy. Podczas swoich wizyt świadek nigdy nie spotkała skarżącego. Z tego, co świadek zauważyła, dwa pokoje w mieszkaniu zajmował A. T. ze swoją żoną natomiast trzeci, mama A. T. - Teresa T.. Świadek zeznała, iż nie może jednoznacznie stwierdzić, czy skarżący zamieszkuje czy nie w przedmiotowym lokalu, zauważa jedynie, iż podczas swoich wizyt nigdy go nie spotkała. Na pytanie A. T., jak częste są to wizyty, świadek odpowiedziała, iż co drugi weekend, natomiast nie jest w stanie określić tych wizyt datami. Odpowiadając na kolejne pytania skarżącego świadek zeznała, iż ze swojego miejsca zamieszkania, a jest to ok. 300 m nie widzi wejścia do budynku przy ulicy [...]. Świadek podkreśliła, iż to co zeznaje wynika, tylko i wyłącznie z obserwacji podczas wizyt w mieszkaniu przy ulicy [...] we L..

Organ wskazał kolejno, że w dniu [...] lutego 2016 roku skarżący złożył do akt sprawy pismo, w którym prosił o kierowanie korespondencji na adres stałego zameldowania.

Wskazano także, że tego samego dnia została pprzesłuchana w charakterze świadka A. I., która zeznała, iż Aleksandra i A. T. zna od dziecka, gdyż w przedmiotowej nieruchomości zamieszkuje od 35 lat. Świadek zeznała, iż pracuje i praktycznie nie ma jej w domu, więc nie jest w stanie określić, czy skarżący zamieszkuje w mieszkaniu przy ulicy [...] w L. czy nie. Może jedynie powiedzieć, iż w ostatnią sobotę był u mamy z żoną i dzieckiem.

Organ wskazał, że w dniu [...] marca 2016 roku przeprowadzono oględziny lokalu mieszkalnego położonego w L. przy ulicy [...]. Podczas oględzin stwierdzono, że mieszkanie składa się z trzech pokoi, kuchni, łazienki, toalety. Dwa pokoje zajmuje A. T. ze swoją rodziną. Obydwa pokoje są umeblowane i wszystkie przedmioty znajdujące się w nich należą do A. T.. Pokoje zamykane są na klucz i dostęp do nich ma wyłącznie A. T.. Trzeci pokój zajmuje T. T.. Pokój jest umeblowany - meble, ława tapczan. W szafach okazano ubrania A. T.. W mieszkaniu znajdują się również gry i inne przedmioty należące do A. T.. P. T. T. wyjaśniła, iż podczas wizyt syna Aleksandra korzystają wyłącznie z jednego pokoju, gdyż do pozostałych nie ma dostępu.

Przechodząc do rozważań merytorycznych organ odwołał się do art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności definiując pojęcie "pobytu stałego" jako zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Powołując się na orzecznictwo sądowe podniesiono, że zamieszkiwaniem jest taki stan faktyczny, w którym osoba przebywa w określonym lokalu z zamiarem pobytu stałego, ma w nim zgromadzone swoje rzeczy i przedmioty majątkowe, stołuje się w nim, nocuje i prowadzi tam gospodarstwo domowe. Osoba taka wwykorzystuje dany lokal jako miejsce skoncentrowania osobistych i majątkowych interesów oraz w określonym czasie realizuje w nim najistotniejsze życiowe potrzeby, tzn. pojawia się w nim stale, a nie tylko okazjonalnie, z czym mamy do czynienia w omawianej sprawie. Organ podkreślił, że fizycznej nieobecności w lokalu nie może zastępować pozostawiony w mieszkaniu sprzęt lub rzeczy osobistego użytku, co wielokrotnie podkreślane było w trakcie postępowania. Argumentowano, że skarżący niejednokrotnie podkreślał, iż opuszczenie przedmiotowego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, lecz został do tego zmuszony przez brata. Ponownie powołując się na orzecznictwo sądowe organ stwierdził, że o opuszczeniu lokalu - w rozumieniu art. 35 ustawy – dającym podstawę do wymeldowania, można mówić także wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wskutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (tj. wbrew własnej woli) jednak nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W tym kontekście podkreślono, że skarżący nie skorzystał z żadnych tego rodzaju środków prawnych. W ocenie organu sporadyczne wizyty lub weekendowe pobytu w mieszkaniu przy ulicy [...] również nie potwierdzają stałego charakteru pobytu skarżącego w lokalu. Jednocześnie organ podkreślił, że zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu wyrażony przez skarżącego miałby znaczenie, gdyby wszystkie okoliczności w sprawie dawały realnie taką możliwość. Tymczasem organ uznał, że możliwości takiej w rzeczywistości nie ma bbiorąc pod uwagę zeznania właściciela mieszkania oraz brak kroków prawnych podejmowanych przez stronę w celu przywrócenia posiadania.

Organ akcentował, że postępowanie administracyjne ma charakter ewidencyjny i ma celu wyłącznie potwierdzenie stanu faktycznego. Z tego właśnie względu, w ocenie organu, zapis w akcie notarialnym, na który powołuje się skarżący nie ma dla sprawy znaczenia, albowiem rozstrzygające dla sprawy znaczenie posiada wyłącznie stan faktyczny polegający na rzeczywistym zamieszkiwaniu danej osoby pod określonym adresem. Podkreślono, że utrzymanie zameldowania stanowiłoby w realiach niniejszej sprawy fikcję meldunkową - niezgodną z przepisami.

Od powyższej decyzji odwołał się skarżący, wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zarzucając jej:

1. naruszenie art. 7, 77 § 1 Kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia niniejszej sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

2. art. 80 Kpa poprzez nieustosunkowanie się do podnoszonych przez stronę argumentów, a tym samym organ nie zbadał całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

3. naruszenie art. 107 § 3 Kpa, poprzez nie wyjaśnienie sytuacji faktycznej, jak również nieprzeprowadzenie w tym zakresie właściwej oceny;

4. naruszenie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, poprzez niewłaściwą wykładnie, a w konsekwencji wymeldowanie z miejsca zamieszkania i zameldowania.

W ocenie odwołującego stan faktyczny przedstawiony w w/w decyzji nie jest zgodny ze stanem faktycznym w przedstawionej sprawie. Skarżący argumentował, że podstawę decyzji stanowią wyjaśnienia A. i A. T., którzy twierdzą, że skarżący wyprowadził się z lokalu dobrowolnie i nadal w nim nie zamieszkuje, aczkolwiek ich twierdzenia nie zostały poparte żadnymi dowodami. Sam skarżący zaś zaprzecza aby zaprzestał zamieszkiwania w lokalu przy ulicy [...]. Skarżący podkreślił, że A. T. pod wskazanym adresem nie zamieszkuje, ani nie jest zameldowana, zaś okolicznością niewątpliwą w spawie jest konflikt pomiędzy A. T., jego małżonką [...], a skarżącym i jego matką, mający swe źródło – jak wskazał skarżący – w chęci zawłaszczenia mieszkania dla siebie przez brata skarżącego. Okoliczność ta, w ocenie skarżącego – musi zostać uwzględniona przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, zwłaszcza, że konflikt ten spowodował, że od grudnia 2015r. nie przebywają oni pod wskazanym adresem. Kolejno skarżący wskazał, że świadek K. T., w przedmiotowym mieszkaniu odwiedzała A. T., wyłącznie kiedy i on tam przebywał, z pewnością nie była obecna w mieszkaniu od grudnia 2015 r. Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że świadek, wyraźnie stwierdziła, że nie może określić czy skarżący w mieszkaniu zamieszkuje.

Kolejno skarżący, powołując się na orzecznictwo sądowe oraz ustawę o ewidencji ludności, wywodził, że podjęcie prawidłowej decyzji o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego w konkretnym lokalu wymaga ustalenia, czy osoba opuściła miejsce pobytu stałego dobrowolnie i trwale oraz - czy nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Skarżący wskazał, że dopuszczalne jest opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu i skoncentrowanie czasowo swoich spraw życiowych w innym miejscu, jeżeli dana osoba nie ma zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, tzn. przewiduje powrót do miejsca dotychczasowego zameldowania na pobyt stały po upływie określonego terminu. Zdaniem skarżącego ustalenie zatem stanu przebywania na stałe w danym lokalu nie wyłącza możliwości przejściowej nieobecności czy też występowania nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania. Skarżący argumentował, że wbrew twierdzeniom organu, przeprowadzone czynności dowodowe nie potwierdzają, aby w czasie bezpośrednio poprzedzającym wydanie decyzji o wymeldowaniu przez organ, skarżący w lokalu w L. nie zamieszkiwał po dobrowolnym i trwałym opuszczeniu tego lokalu. Skarżący stwierdził, że omawiany lokal jest miejscem, w którym zamieszkuje i ma zamiar stale zamieszkiwać, deklarował i w dalszym ciągu deklaruje, że jest to jedyne miejsce, do którego posiada tytuł prawny, i w którym może faktycznie mieszkać. Za istotny uważa skarżący również fakt stałego partycypowania w kosztach utrzymania mieszkania, co – jego zdaniem – stwarza domniemanie korzystania z mieszkania oraz fakt, iż skarżący dysponuje kluczami do mieszkania.

W ocenie skarżącego zebrane w sprawie dowody świadczą o tym, że skarżący nie wyprowadził się z domu dobrowolnie, lecz pod wpływem przymusu, jakiemu został poddany. Dobrowolność musi wynikać z woli danej osoby, a nie z działania innych osób. Odnosząc się do linii orzeczniczej w tej kwestii uznania opuszczenia lokalu za dobrowolne w sytuacji gdy osoba zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu lub do tego zmuszona, a nie skorzystała w ciągu roku z możliwości wniesienia powództwa do sądu cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, skarżący wskazał, że jest to pogląd dominujący, aczkolwiek nie jedyny. Zdaniem skarżącego jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że pomimo niezłożenia pozwu, skarżący powróci do lokalu, to fakt ten nie może być pominięty w postępowaniu jako nieistotny tylko z powodu niewyczerpania dostępnych stronie środków prawnych w celu ochrony jej naruszonego posiadania.

Ustosunkowując się do twierdzeń o złożonym oświadczeniu, w którym A. T. cofa deklarację wyrażającą zgodę na zamieszkiwanie i zameldowanie w jego mieszkaniu, skarżący wskazał, że na gruncie prawa cywilnego, złożone oświadczenie nie wywołuje jakichkolwiek skutków prawnych, bowiem właściciel mieszkania nie może wypowiedzieć uprawnionemu prawa do zamieszkiwania, w drodze jednostronnej czynności prawnej, bez jego wyraźnej zgody, czy bez stosownego wynagrodzenia. Nie zapadło także orzeczenie sądu znoszące stosunek prawny.

Końcowo skarżący podniósł, że po opuszczeniu lokalu przez A. i A. T., na początku grudnia 2015 r., spędza w przedmiotowym lokalu cały wolny czas, koncentrując swoje osobiste sprawy w przedmiotowym lokalu. Sytuacja po opuszczeniu mieszkania przez właściciela i jego małżonkę uległa bowiem zmianie, co skłoniło skarżącego do powrotu. Wskazał także, że brak zameldowania w W., na który powołuje się właściciel oraz wskazanie adresu do doręczeń w L., świadczy jednoznacznie o zamieszkiwaniu przez skarżącego w lokalu.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Wojewoda (zwany dalej: Wojewoda) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że bezsprzecznym w niniejszej sprawie jest fakt, iż skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu od 3 lat. Fakt ten, zdaniem organu, znalazł potwierdzenie w zeznaniach świadków. W tej mierze organ przytoczył, iż K. T. w protokole przesłuchania z dnia [...] lutego 2016 r. zeznała m.in., że: "Podczas moich wizyt w mieszkaniu przy ulicy [...] - moje wizyty najczęściej były w weekendy nigdy nie spotkałam A. T. w przedmiotowym lokalu. Mówię o okresie ostatnich 3 lat" – karta nr [...]. Z kolei A. T. w protokole przesłuchania z dnia [...] lutego 2016 r. stwierdziła m.in., że: ,Pamiętam, że kiedy przyszła żona Aleksandra w 2010 roku oznajmiła że jest w ciąży A. T. zamieszkał u niej, było to chyba przed świętami (...) Natomiast kiedy się wprowadziłam w kwietniu 2015 A. T. nie zamieszkiwał już w przedmiotowym demu. Z tego ca ja pamiętam przyjeżdżali sporadycznie - przy okazji świąt, imienin urodzin." - karta nr [...]. Wskazano także, że Komenda Miejska Policji w L. w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. podała m.in., że: "W rozmowie z sąsiadami ustalono, iż A. T. widywany jest sporadycznie " - karta nr [...]. Fakt ów potwierdza również sam skarżący w piśmie z dnia. [...] października 2015 r. stwierdzając m.in., że: "Pragnę również nadmienić. że w lokalu pojawiam się systematycznie w celu odwiedzin u mojej matki. W chwili obecnej z uwagi na zobowiązania zawodowe i ograniczenie obciążeń związanych z dojazdami do pracy przebywam poza miejscem zameldowania. " - karta nr [...]. Organ wskazał, że zeznania świadka A. I. odrzucono, z uwagi na to, iż nie wniosły żadnych istotnych, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, informacji.

Organ kolejno odniósł się do kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącego i w tej mierze powołał się na orzecznictwo sądowe i wskazując, że zgodnie z utrwalonym poglądem opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (Dz.U z 2016 r., poz. 722, zwanej dalej: ustawa o ewidencji ludności), w sytuacji gdy występują przeszkody stawiane przez właściciela, ma miejsce wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Podkreślono, że o ocenie charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tyle werbalna treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar. Samo jedynie wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli i przejawienia jej przez wykorzystanie instytucji prawnych umożliwiających dopuszczenie do współposiadania lokalu, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Organ wskazał, że przy ustaleniu zamiaru istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu., koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim.

Zdaniem organu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie daje podstawę do zastosowania wobec skarżącego art. 35 ustawy o ewidencji ludności, albowiem nastąpiło trwałe opuszczenie spornego lokalu. Podkreślono, że w świetle ustawy o ewidencji ludności nie ma znaczenia, czy skarżący legitymuje się tytułem prawnym uprawniającym go do korzystania z części lokalu, zameldowanie potwierdza bowiem wyłącznie faktyczny pobyt osoby w danym lokalu. Organ poinformował również skarżącego, że jeśli spełni on przesłanki zawarte w art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby organ meldunkowy zameldował go ponownie w tym lokalu.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył skarżący wnosząc o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji. Skarżący w całości podtrzymał swoje twierdzenia i zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a nadto podkreślił, że o jego zamieszkiwaniu w lokalu jednoznacznie świadczy posiadanie kluczy do lokalu oraz dokonywanie comiesięcznych opłat za lokal.

W odpowiedzi na skargę organ również w całości podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718; zwanej dalej: Ppsa) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 j.t.), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 Ppsa). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa związany granicami sprawy, a nie granicami skargi.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, która weszła w życie z dniem 1 marca 2015 r. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 35 ustawy, zgodnie z którym organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Poprzednio obowiązujący w przedmiotowej materii art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwana dalej ustawą z 1974 r.) stanowił, że osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca (art. 15 ust. 1). Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się (art. 15 ust. 2).

Porównanie poprzednio obowiązujących i aktualnych przepisów dotyczących wymeldowania z pobytu stałego prowadzi do wniosku, że norma prawna określająca podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o wymeldowaniu - pomimo wejścia w życie nowej ustawy – została zachowana w dotychczasowym brzmieniu. Nadal podstawą wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią tego miejsca i niedopełnienie obowiązku wymeldowania. Z powyższych względów zachowują również aktualność poglądy orzecznictwa wyrażane na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu (w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy) winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym wymeldowania z pobytu stałego prezentowany jest jednolity pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu", zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183, z 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03, LEX nr 159179, z 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99, LEX nr 49415, z 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643, z 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że podzielił ustalenia faktycznie prawidłowo dokonane przez organy obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą swoich rozważań. Wobec szczegółowych uzasadnień decyzji obu instancji podkreślić jedynie należy, że z akt sprawy wynika, iż skarżący nie przebywa w lokalu od 3 lat. Potwierdzają to przytoczone zeznania świadków. Fakt ten, zdaniem organu, znalazł potwierdzenie w zeznaniach świadków: K. T., A. T., informacji z Komendy Miejskiej Policji w L., czy wreszcie przyznaje to sam skarżący (pismo z dnia [...] października 2015 r.) wskazując na okazyjne przebywanie w lokalu. Oczywistym jest wobec przeciwstawnych interesów zeznania stron toczących spór wokół lokalu (skarżący i jego brat) mogą nie być spójne. Organ jednak dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sposób wyczerpujący, po jego rozpatrzeniu, ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu organy obu instancji uczyniły zadość tym wymogom i prawidłowo ustaliły stan faktyczny, poddały go ocenie i wyprowadziły słuszne wnioski.

Zdaniem Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym zasadnym jest bowiem stwierdzenie, że opuścił on dotychczasowe miejsce pobytu stałego w sposób trwały. Jak wskazuje ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05, publ. Lex nr 192912). Ponadto w jego pobliżu stara się koncentrować życie zawodowe, korzystać z usług medycznych, robić zakupy. Jak wynika z akt postępowania lokal, który jest przedmiotem niniejszego postępowania, nie stanowi ośrodka spraw życiowych skarżącego. Tym samym należy przyjąć, że został spełniony warunek trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego.

W oparciu o zgromadzony materiał stwierdzić należy również, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu w sposób dobrowolny. W orzecznictwie administracyjnym wyrażono bowiem pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela), to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, V SA 108/00, V SA 3078/00). Przyjmuje się, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok NSA z 30 listopada 2012 r., II OSK 1369/11, LEX nr 1291933, wyrok NSA z 19 lipca 2012 r., II OSK 771/11, LEX nr 1252181). Jeżeli przez dłuższy czas strona, będąc zameldowana w lokalu, mieszka w innym lokalu, to tym samym daje wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowana. Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu, daje też wyraz swej woli rezygnacji zamieszkania w tym lokalu (por. postanowienie NSA z 8 maja 2012 r., II OSK 966/12, LEX nr 1166162, wyrok NSA z 7 marca 2013 r. II OSK 2122/11, LEX nr 1296074). Mając powyższe na uwadze, uwzględniając fakt, że jak stwierdził sam skarżący nie podejmował on żadnych czynności mających na celu powrót do lokalu, zasadnym jest przyjęcie dobrowolności zmiany miejsca pobytu.

Końcowo odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia przepisów postępowania, należy stwierdzić, że organy administracyjne prowadząc postępowanie nie naruszyły ich w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest bowiem wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (patrz: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005, z. 4, poz. 66, wyrok NSA z 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10, LEX nr 786594 i z 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006/6/157). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący był zawiadamiany o prowadzonym postępowaniu, podejmowanych czynnościach dowodowych i miał możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.