Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 910/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z [...] marca 2002 r.


UZASADNIENIE

Krajowa Rada Radców Prawnych w Warszawie uchwałą z dnia [...] czerwca 2002r. Nr [...], działając na podstawie art.33 ust.1 i 3 w związku z art.31 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 1982 r. nr 19 poz. 145 oraz Dz. U. z 1989 r. Nr 33, poz. 175) oraz na podstawie art. 138 § l k.p.a. po rozpoznaniu odwołania skarżącego – J. K. od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Krajowa Rada Radców Prawnych w Warszawie ustaliła, że J. K. przystąpił do postępowania konkursowego na aplikację radcowską w roku 2001/2002. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwałą z dnia [...] marca 2002r. nr [...] r. odmówiła wpisania J. K. na listę aplikantów radcowskich. Po przeprowadzonym teście kwalifikacyjnym skarżący uzyskał 64 punkty a więc znalazł się poza limitem ustalonym na 75 punktów i nie został dopuszczony do drugiego etapu konkursu. Podstawą odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich było uzyskanie przez skarżącego zbyt niskiej ilości punktów co uniemożliwiło uczestnictwo w części ustnej konkursu i uzasadniało odmowę wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Od uchwały tej skarżący złożył odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie podnosząc brak rzetelności w ocenie zarówno pracy pisemnej jak i rozwiązań testowych. Wskazał, że część pytań została omyłkowo, przez osobę sprawdzającą test, uznana za rozwiązane błędnie. Podniósł, że było to łącznie 10 pytań testowych - 6, 8, 13, 14, 15, 19, 25, 40, 52 i 61. Zdaniem skarżącego udzielił prawidłowych odpowiedzi na postawione pytania na co znalazł potwierdzenie w literaturze. Wskazał, że z uwagi na nieudostępnienie przez Okręgową Izbę Radców Prawnych prawidłowego rozwiązania testu musi polegać na potwierdzeniu prawidłowości rozwiązań znalezionych w literaturze. Podniósł, że z uwagi na wysoką ocenę pracy pisemnej i brak jakichkolwiek zastrzeżeń natury merytorycznej odjęcie aż 1/3 całkowitej punktacji pracy za pominięcie w opracowaniu instytucji pełnomocnictwa procesowego jest zbyt daleko idące.

Okręgowa Izba Radców Prawnych przesyłając stanowisko do Krajowej Rady Radców Prawnych wskazała, że podniesione zarzuty są bezzasadne. Podniosła, że test był testem wielokrotnego wyboru i tak zarzut dotyczący pytania 6 jest nietrafny bowiem prawidłowa odpowiedź to tylko lit.c i e; wyjaśniono także zarzut dotyczący pyt.8; wskazano, iż do pytań 13, 14, 15, 19, 25, 40 – brak było odpowiedzi a pytania 52 i 61 zostały ocenione prawidłowo.

Krajowa Rada Radców Prawnych po zapoznaniu się z przebiegiem postępowania konkursowego przed Radą Okręgowej Izby i z aktami J. K. stwierdziła, że nie znalazła podstaw do zmiany zaskarżonej uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Wskazała, że Rada OIRP w [...] przeprowadziła konkurs zgodnie z § 22-252 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art.60 pkt.8 ustawy o radcach prawnych.

W wyniku tego postępowania J. K. uzyskał 64 punkty, a więc poza limitem ustalonym na 75 punktów i nie został dopuszczony do drugiego etapu konkursu.

Wskazano, że w odwołaniu z dnia [...] maja 2002r. nie podniesiono zarzutów co do prawidłowości postępowania kwalifikacyjnego, mogących mieć wpływ na ocenę kandydata, skutkującą wpisanie na listę aplikantów radcowskich. Wnioskodawca nie osiągnął minimum punktowego przewidzianego dla pierwszego etapu konkursu.

Zdaniem Krajowej Rady Radców Prawnych ocena pracy pisemnej nie budzi zastrzeżeń natomiast język, w którym napisano pracę jest językiem potocznym, a od strony merytorycznej praca zawiera wiele błędów.

Od tej uchwały skarżący złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc zarzuty jak w odwołaniu oraz wskazując na rozbieżność stanowisk Krajowej Rady Radców Prawnych i Rady Okręgowej, w zakresie oceny pracy pisemnej. Wskazał, że podnoszone przez niego zarzuty dotyczące nieprawidłowości przy ocenie testu zostały przez organ odwoławczy całkowicie pominięte. Podniósł, że organ nie zajął stanowiska co do tych zarzutów i nierzetelności sprawdzania testu oraz pracy pisemnej. Ponadto wskazał, że Krajowa Rada Radców Prawnych dopatrzyła się wielu błędów w pracy pisemnej podczas gdy Rada Okręgowa oceniła tę pracę jako niepełną ale merytorycznie dobrą.

Powołując się na powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o oddalenie skargi podnosząc, że ocena pracy pisemnej nie budzi zastrzeżeń bowiem pominięto w opisie instytucje pełnomocnictwa procesowego i ograniczono opis przedstawicielstwa. W zakresie odpowiedzi testowych wskazano, że test był testem wielokrotnego wyboru i został prawidłowo oceniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1271 , Nr 240 poz. 2052) – "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".

Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie". Tak więc, w niniejszej sprawie, do Sądu należała ocena pod względem zgodności z prawem zaskarżonej uchwały Krajowa Rada Radców Prawnych w Warszawie z dnia [...] czerwca 2002r. Nr [...] oraz uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] marca 2002 r. nr [...]odmawiających wpisu na listę aplikantów radcowskich po przeprowadzonym konkursie w 2001/2002 roku.

Uchwały organów obu instancji zapadały na podstawie przepisów podjętych jako uchwały organów samorządowych, wydanych na podstawie delegacji zawartej w art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19 poz. 145 ze zm.).

W dniu 18 lutego 2004 roku Trybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie zgodności z konstytucją niektórych przepisów prawa o adwokaturze oraz ustawy o radcach prawnych dotyczących naboru na aplikacje adwokackie i radcowskie.

W zakresie dotyczącym zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy o radcach prawnych, związanych z naborem na aplikację radcowską, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 roku, sygn. akt P 21/02, opublikowanym w Dz.U. z 4 marca 2004 roku orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia, natomiast art. 60 pkt 8b ustawy, o której jest mowa wyżej, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji.

W obszernym uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podał motywy powyższego rozstrzygnięcia i dodatkowo wskazał, że ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinny być unormowane w aktach prawnych o randze ustawowej. Ponieważ jednak przepisy zaskarżonej ustawy nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzenia konkursów na aplikacje, umożliwiając dowolne normowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych, zostały one uznane za niezgodne z Konstytucją.

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że instytucje przeprowadzające konkurs dopuszczający do aplikacji nie mają jednocześnie pełnej niezależności w ustaleniu jej zasad. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do podjęcia postępowania w sprawach, w których Trybunałowi postawione zostały pytania prawne i umożliwia sądowi pytającemu uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niezgodności z Konstytucją przepisów, które mają stanowić jedną z podstaw rozstrzygnięcia w tych sprawach. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może być natomiast podstawą do automatycznego unieważnienia wszystkich konkursów, przeprowadzonych przez samorządy zawodowe.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] nie mogą się ostać, albowiem zostały oparte m.in. na przepisach wydanych o niekonstytucyjną delegację zawartą w art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.).

Stosownie do art. 145 a § 1 k.p.a. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) zobowiązuje Sąd do uchylenia decyzji w razie naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W świetle tej regulacji prawnej rozważanie zarzutów podniesionych w skardze staje się zbędne.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.