Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2971/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 27, 18 26 par. 5 pkt. 1, 29
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] na postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komendant Miejski Państwowej Staży Pożarnej [...] postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. , znak: [...], na podstawie art. 33 pkt 4 , art. 34 oraz art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwana dalej u.p.e.a., uznał zarzuty za nieuzasadnione wniesione przez Wspólnotę Mieszkaniową [...] w [...] na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...] lipca 2012 r. znak: [...] wydane w egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2011 r. znak: [...], mającej na celu wyegzekwowanie obowiązku nałożonego decyzją Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. znak: [...]. Decyzją tą nakazano Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w [...] usunąć materiały palne z dróg komunikacji ogólnej służących do ewakuacji lub przedmioty zawężające szerokość dróg ewakuacyjnych poniżej dopuszczalnych wartości (pkt 1 decyzji), usunąć materiały palne z dróg komunikacji ogólnej w piwnicy (pkt 2 decyzji), zapewnić osobom przebywającym w budynku odpowiednie warunki ewakuacji, poprzez zapewnienie aby kraty na podanych kondygnacjach, prowadzące z korytarza na pionową drogę ewakuacji, po otwarciu nie zawężały szerokości biegu klatki schodowej oraz zapewnić natychmiastowe otwarcie od wewnątrz wszystkich krat, zlokalizowanych na podanych drogach ewakuacyjnych (pkt 3 decyzji). Decyzji na podstawie art. 108 kpa ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że Wspólnota Mieszkaniowa [...] uzasadniając zgłaszane zarzuty wskazała, że postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz tytuł wykonawczy zostały wydane na niewłaściwy podmiot.

Podniosła także o niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Organ stwierdził, że powyższe zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Zdaniem organu zarówno decyzja Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej

[...] z dnia [...] czerwca 2009 r. jak i postanowienie z dnia [...] lipca 2012 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zostały wydane w odniesieniu do właściwego podmiotu. Organ wskazał także, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej ( Dz. U. z 2009 r. nr 178, poz. 1380 ze zm.) realizacja obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej należy do zarządcy budynku. Tym samym to do niego należy inicjatywa mająca na celu wyegzekwowanie, aby kraty zamontowane na drogach ewakuacyjnych nie blokowały drogi ewakuacyjnej oraz zapewniały możliwość ich natychmiastowego otwarcia.

Pismem z dnia [...] września 2012 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] wniosła zażalenie na postanowienie z dnia [...] września 2012 r. Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione.

[...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej po rozpatrzeniu ww. zażalenia na podstawie art. 23 § 1, art. 34 § 5 i art. 122 § 3 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się uchybień proceduralnych i merytorycznych w postępowaniu organu pierwszej instancji. Uznał, iż przedmiotowe postępowanie egzekucyjne ma prowadzić do podjęcia przez Wspólnotę Mieszkaniową [...] skuteczniejszych środków w celu wykonania nałożonego obowiązku. Organ odwoławczy ustosunkował się do argumentacji strony podnoszonej w zażaleniu. Wyjaśnił, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania wymagalności i zasadności obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Podkreślił, że w obecnym postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny ma ustawowy zakaz badania, czy prawidłowo zostało oznaczona jako strona Wspólnota Mieszkaniowa [...] oraz czy zasadnie na nią został nałożony obowiązek z zakresu ochrony przeciwpożarowej określony w decyzji z Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] czerwca 2009 r.

Podkreślił, że aktualnie związany jest treścią tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...] i rozpoznając zażalenie od zarzutów bada jedynie fakt istnienia tytułu wykonawczego, formalne wszczęcie egzekucji oraz istnienie obowiązku wykonania nakazów, gdyż ich uprzednie wykonanie czyni egzekucję niezasadną.

Dalej, w uzasadnieniu organ zaznaczył, że zmiany dotyczące samej treści tytułu wykonawczego pozostają poza ustawowymi granicami badania w toku już prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji. Wspólnota Mieszkaniowa [...] pełniąca funkcję na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. nr 80, poz. 903) posiada wszelkie umocowania prawne w zakresie egzekwowania obowiązku, określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] lutego 2011 r.

Zdaniem organu odwoławczego informacja strony o podjęciu działań w celu wykonania obowiązku nie stanowi przesłanek do uchylenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż działania te okazały się bezskuteczne i w efekcie obowiązek w dalszym ciągu nie został wykonany.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa [...] wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Wspólnota podniosła, że organ w skarżonym postanowieniu błędnie interpretuje przepisy.

Zdaniem strony skarżącej powoływanie się na przepis art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako uniemożliwiający rozpatrzenie wszystkich zarzutów podniesionych w skargach Wspólnoty Mieszkaniowej [...] jest błędny, gdyż tytuł wykonawczy z dnia [...] lutego 2011 r. [...] został wystawiony przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...], który w tym przypadku jest organem egzekucyjnym. Natomiast zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] skierowane były do Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] września 2012 r. Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...]. Zdaniem strony skarżącej wywodzenie z art. 17 ustawy o własności lokali nieograniczonej odpowiedzialności wspólnoty mieszkaniowej, w tym za wykroczenia popełnione przez właścicieli lokali jest błędne, gdyż przepis ten dotyczy jedynie nieograniczonej odpowiedzialności wspólnoty mieszkaniowej za zobowiązania finansowe. Wspólnota podniosła, że postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zostało wydane na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2011 r., któremu to tytułowi wykonawczemu zarzuciła wydanie postanowienia przeciwko niewłaściwemu podmiotowi i wydanie z naruszaniem art. 1 kodeksu wykroczeń.

W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Państwowej Straży Pożarnej podtrzymał argumentację wniesioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż w niej

wskazano.

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów tego postępowania podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Podmioty biorące udział w postępowaniu egzekucyjnym to przede wszystkim - organ egzekucyjny, wierzyciel i zobowiązany. Stosunek procesowy, w ramach którego organ orzeka o uprawnieniach i obowiązkach wierzyciela i zobowiązanego, powstaje z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w przypadku gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, następuje z urzędu – na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego według ustalonego wzoru, który zawiera treść określoną w art. 27 (art. 26 § 1 i 2). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5cytowanej ustawy).

Przepis art. 27 u.p.e.a. należy odczytywać łącznie z art. 26 § 1 i 2 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji (zob. R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 4. wydanie, C.H.Beck, Warszawa 2008, s. 97).

Stosownie do art. 27 u.p.e.a. tytuł wykonawczy powinien zawierać:

1) oznaczenie wierzyciela;

2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego, jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację;

3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;

4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;

5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela;

8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;

9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;

10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;

11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

W wydanym na podstawie art. 26 § 2 u.p.e.a. rozporządzeniu Ministra Finansów

z dnia 22 listopada 2001 r., w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.; dalej rozporządzenie z 2001 r.) określono wzór druku stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 39 a rozporządzenia oraz załącznik nr 25 do niego).

W sytuacji, gdy prawodawca chce, by dany wzór druku był obligatoryjnie stosowany w danym postępowaniu, nakłada tego rodzaju obowiązek na określony podmiot, przepisem rangi ustawowej. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakaz stosowania konkretnego wzoru dotyczy m.in. wystawienia tytułu wykonawczego (art. 26 p 1 i § 3 u.p.e.a.). W tym przypadku ustawodawca w drodze delegacji wskazał, że wzór taki powinien być określony w sposób wskazany cyt. wyżej rozporządzeniu z 2001 r. Wzór ten zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 ustawy.

Z roli tytułu wykonawczego jako podstawy wszczęcia i prowadzenia egzekucji wynika, że wierzyciel w toku postępowania egzekucyjnego nie może zmienić jego treści.

Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego w myśl art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., o ile wcześniej to nie nastąpiło w dacie doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Odpis tytułu wykonawczego jest dokumentem, którego doręczenie stanowi zdarzenie wszczynające egzekucję. Zatem ponowne wystawienie tytułu wykonawczego w tej samej sprawie i doręczenie odpisu tego tytułu wykonawczego zobowiązanemu nie wywołuje skutku w postaci wszczęcia drugiego postępowania egzekucyjnego.

W przedmiotowej sprawie Komendant Państwowej Straży Pożarnej [...] wystawił dwa tytuły wykonawcze obejmujące obowiązek wynikający z decyzji tegoż organu wydanej [...] czerwca 2009r., znak: [...]. Oba tytuły wykonawcze doręczył zobowiązanemu.

Pierwszy tytuł wykonawczy został wystawiony w dniu [...] listopada 2010 r. pod numerem [...], a jego odpis doręczony Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w [...] w dniu [...] listopada 2010 r. Jest to data wszczęcia egzekucji administracyjnej.

Drugi tytuł wykonawczy oparty na decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., z określeniem mniejszego zakresu obowiązków niż w przypadku tytułu wykonawczego z dnia [...].11.2010 r., został wystawiony w dniu [...] lutego 2011 r. pod numerem [...] i doręczony zobowiązanemu [...] lutego 2011 r.

Z akt sprawy administracyjnej nie wynika, aby pierwszy wystawiony tytuł wykonawczy został wycofany z obrotu prawnego. Wydanie drugiego tytułu wykonawczego związane było z częściowym wykonaniem obowiązku przez zobowiązanego. W dniu [...] lipca 2002 r. organ egzekucyjny wydał postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia odnoszące się do drugiego tytułu wykonawczego wystawionego [...] lutego 2011 r. Wezwał do wykonania obowiązków w nim określonych w zakreślonym terminie 90 dni od daty doręczenia postanowienia. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymał je w mocy.

Podnieść należy, że w przypadku dobrowolnego wykonania przez zobowiązanego części nałożonego obowiązku wierzyciel nie wydaje drugiego tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny kontynuuje postępowanie egzekucyjne odstępując jedynie od czynności egzekucyjnej w odniesieniu do tej części obowiązku, która została wykonana. Wynika to z treści art. 45 u.p.e.a.

Zatem wystawienie drugiego tytułu wykonawczego i jego doręczenie nie wywołało skutku prowadzenia nowego postępowania egzekucyjnego na jego podstawie. W niniejszej sprawie toczyło się postępowanie egzekucyjne od dnia [...] listopada 2010 r. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2010 r.

Zgodnie z art. 122 stanowiącym podstawę do nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanowienie organu egzekucyjnego o jej nałożeniu musi zawierać elementy obligatoryjne wymienione w § 2 tego przepisu. Jednym z elementów jest wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w zakreślonym terminie. Brak koniecznego elementu powoduje, że postanowienie zawiera wady formalne istotne dla podjęcia następnych czynności w postępowaniu egzekucyjnym. Wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym powinno zawierać wskazanie udzielonego terminu, jak i pouczenie o dalszych czynnościach egzekucyjnych (kolejnych grzywnach, w pewnych przypadkach wykonaniu zastępczym).

Zatem jeżeli takie wezwanie wskazuje na tytuł wykonawczy, który nie stanowi podstawy prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jak w przedmiotowej sprawie oznacza to, że postanowienie o nałożeniu grzywny wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania.

Podnieść należy, że zgodnie z art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny z urzędu bada dopuszczalność egzekucji i jej prowadzenia. W ramach tego obowiązku sprawdza braki formalne w tytule wykonawczym wystawionym przez wierzyciela. W przypadku ich stwierdzenia, nie przystępuje do egzekucji i zwraca tytuł wierzycielowi, a jeżeli już nastąpiło wszczęcie egzekucji, to rolą organu odwoławczego, rozpoznającego wniesiony przez zobowiązanego środek zaskarżenia, będzie uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego i umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn formalnych na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. Ta sama zasada obowiązuje, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem.

Reasumując organy rozpoznające zarzuty od postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia powinny z urzędu w trybie art. 29 u.p.e.a. sprawdzić, czy kontrolowana czynność egzekucyjna oparta jest na prawidłowo wystawionym tytule wykonawczym.

Brak wykonania tego obowiązku powoduje naruszenie w/w art. 29 u.p.e.a., a także art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 7 i 8 kpa w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie uznające zarzuty za nieuzasadnione oraz postanowienie je poprzedzające.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe wskazania.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutu skarżącej, iż nie jest ona stroną postępowania. Wspólnota Mieszkaniowa w niniejszej spawie ma przymiot strony wynikający z uregulowania prawnego zawartego w art. 3 ust. 2; art. 6 i art. 17 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000r., nr 80, poz. 903) oraz z treści decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. o nałożeniu obowiązku i z tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] niezaskarżonego pomimo prawidłowego jego doręczenia. Nałożony obowiązek dotyczył wykonania czynności na nieruchomości wspólnej związanej z własność ą lokali.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) orzekł jak w wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.