Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1331/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie as.sąd. WSA Karol Pawlicki as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz /spr./ Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 września 2006 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz M.W. kwotę 100,- zł / słownie: stu złotych /tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonych decyzji do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ M.Jaśniewicz /-/ G.Gorzan /-/ K.Pawlicki


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] określił M.W. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 w wysokości [...] zł. Uzasadniając podniósł, że podatnik dokonał rozliczenia podatku wspólnie z żoną D.W. w zeznaniu rocznym PIT [...] za rok 2003, w którym małżonkowie wnieśli o łączne opodatkowanie dochodów, oświadczając jednocześnie, że spełnione zostały przesłanki z art.6 ust.2, 3, 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14 , poz. 176 ze zm.; dalej ustawa). Organ podatkowy uznał, że podatnik nie mógł skorzystać z możliwości przewidzianej w art.6 ust. 8 ustawy tj. z preferencyjnego opodatkowania razem małżonką, skoro nie zgłosił likwidacji działalności gospodarczej opodatkowanej zryczałtowanym podatkiem dochodowym lub nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania. M.W. zgłosił jedynie w 2001 r. zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej. Dla wyboru określonej formy opodatkowania bez znaczenia jest, że w 2003 r. podatnik nie osiągnął przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym. W związku z tym, skoro nie zlikwidował prowadzenia działalności gospodarczej, nie może on w 2003r. skorzystać z opodatkowania wspólnie z małżonkiem, co skutkowało określeniem mu podatku dochodowego w wysokości wyższej niż zadeklarowana.

W odwołaniu od tej decyzji z dnia [...] 06.2005 r. M.W. wniósł o uwzględnienie jego prawa do wspólnego rozliczenia się z małżonką. W uzasadnieniu podniósł, że czynności sprawdzające wykazały, że jedynym dochodem w 2003 r. były u niego dochody z pracy. W 1995 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej wybierając ryczałt ewidencjonowany, a w 2001 r. złożył do organu podatkowego pismo o zawieszeniu działalności na czas nieokreślony. Zarzucił, że ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym nie zabrania zawieszenia działalności gospodarczej oraz , że nie bez znaczenia pozostaje okoliczność nieosiągania przychodów z zawieszonej działalności gospodarczej. Powołując się na definicję słownikową podniósł, że zawieszać oznacza przestać zajmować się, wstrzymać się na pewien czas, zaniechać wykonywania, pozbawić na pewien czas prawa wykonywania czynności. Wynika z tego w działalności gospodarczej wstrzymanie osiągania przychodów. Warunkiem rozliczenia podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne w sposób zryczałtowany jest osiąganie tych przychodów zgodnie z art.1 pkt.1 ustawy regulującej opodatkowanie podatkiem zryczałtowanym.

Dyrektor Izby Skarbowej w podzielając stanowisko organu I instancji, decyzją z dnia [...] nie uwzględnił odwołania podatnika i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy m. in. stwierdził, że zasadą jest odrębne opodatkowanie małżonków, a odstępstwo od tej zasady z art.6 ust.2 ustawy obwarowane jest różnymi warunkami, w tym przewidzianym w art.6 ust.8 ustawy mówiący, że łączne opodatkowanie nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków mają zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Fakt nie osiągnięcia w 2003 r. żadnych przychodów z pozarolniczej działalności opodatkowanej zryczałtowanym podatkiem dochodowym pozostaje bez znaczenia dla preferencyjnego opodatkowania małżonków. Okoliczność ta miała znaczenie przed 1.01.2003 r., kiedy to nastąpiła nowelizacja art.6 ust.8 ustawy i w efekcie dokonanej zmiany z możliwości wspólnego opodatkowania nie mogą korzystać małżonkowie, jeżeli do któregokolwiek z nich miały zastosowanie przepisy ustawy z 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (dalej ustawy o podatku zryczałtowanym). Ponadto organ odwoławczy wskazał, że od 1.01.2003 r. zgodnie z art. 9 ust.1 ustawy o podatku zryczałtowanym obowiązuje zasada w myśl której jeżeli do dnia 20 stycznia roku podatkowego podatnik nie zgłosił likwidacji działalności gospodarczej lub nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania uważa się, że prowadzi nadal działalność opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Fakt czasowego zaprzestania osiągania przychodów z tej działalności nie świadczy o jej likwidacji. Nie zgodzono się z twierdzeniem, że warunkiem stosowania przepisów ustawy o podatku zryczałtowanym jest faktyczne uzyskanie przychodów przez podatników.

Decyzję tę M.W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i wniósł o jej uchylenie. Stwierdził, że przepisy ustawy o podatku zryczałtowanym nie mają zastosowania w stosunku do jego osoby. W uzupełniającym piśmie z dnia [...] 12.2005 r. podniósł dodatkowo, ze zgodnie z art.1 ustawy o podatku zryczałtowanym do stosowania jej przepisów konieczne jest osiąganie dochodów z działalności gospodarczej, a nie zamiar ich osiągania. Ponadto zarzucił naruszenie przez organy podatkowe art.120 i 122 Ordynacji podatkowej polegające na nieuznaniu przez organy podatkowe zawiadomienia o zawieszeniu działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo - administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie , a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).

Skarga okazała się zasadna.

Istota rozpatrywanej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy skarżący w 2003 r. mógł być uznany za podatnika podlegającego zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu na podstawie ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 ze m.; dalej ustawy o podatku zryczałtowanym).

Między stronami niekwestionowana jest okoliczność, że w 1995 r. skarżący zaczął prowadzić działalność gospodarczą w zakresie usług budowlanych i że w roku tym korzystał ze zryczałtowanej formy opodatkowania dochodów osiąganych z tej działalności na podstawie art. 30 ust. 1 pkt.6 ustawy oraz przepisów rozporządzenia ministra Finansów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych oraz niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 148, poz. 719, ze zm.). W stanie prawnym obowiązującym w 1995 r. jeżeli podatnik spełniał warunki określone art. 30 ust. 1 pkt 6 lit.a ustawy, o ile nie zrzekł się opodatkowania w formie ryczałtu (art. 30 ust. 4 pkt 1) automatycznie podlegał zryczałtowanej formie opodatkowania. Z dniem 1 stycznia 1999 r. weszła w życie ustawa o podatku zryczałtowanym. Ustawa ta w art. 9 ust. 1 wprowadziła wymóg pisemnego oświadczenia podatnika o wyborze podatkowania w formie ryczałtu, składanego do dnia 20 stycznia roku podatkowego. Tym samym opodatkowaniu podatkiem dochodowym w formie zryczałtowanej mógł podlegać jedynie ten podatnik, który za dany rok podatkowy złożył w.w. oświadczenie. Od 2003 r. Wprowadzono automatyczny mechanizm podlegania opodatkowaniu ryczałtowemu, jeżeli podatnik do 20 stycznia roku podatkowego nie dokona wyboru innej formy opodatkowania. Przepis ten dotyczy zatem wyboru zasady opodatkowania w całym roku podatkowym, a nie decyduje, czy dana osoba faktycznie i rzeczywiści prowadzi działalność gospodarczą. Począwszy od 2001 r. M.W. faktycznie, choć czasowo zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Z treści wydanych w sprawie decyzji oraz przedłożonych Sądowi akt podatkowych nie wynika by M.W. oświadczenie, o którym stanowi art.9 ust.1 ustawy o podatku zryczałtowanym, w latach 2002 i 2003 składał do urzędu skarbowego, a tym samym brak podstaw do przyjęcia, że mógłby on być traktowany jako podatnik korzystający z tymże roku ze zryczałtowanej formy opodatkowania podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych.

Ponadto wskazać należy na treść przepisu art.6 ust.1 i 4 pkt.1 lit. "a" ustawy o podatku zryczałtowanym, zgodnie z którym opodatkowaniem w omawianej formie podlegają osiągane przez podatnika przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej o ile w roku podatkowym poprzedzającym rok podatkowy uzyskali przychody z tej działalności nie wyższe niż 250.000,00 euro. Z treści przepisów tych wynika więc również konieczność istnienia związku między korzystaniem z w.w. ryczałtu, a osiągnięciem przychodu. Innymi słowy zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu nie mogą podlegać przychody nieosiągnięte przez podatnika z pozarolniczej działalności gospodarczej, skoro faktycznie działalności tej nie prowadził. Skarżący, co jest niesporne, prowadził działalność gospodarczą jedynie do 2000 r., w następnych latach, w tym także w 2003 r., uzyskując przychód ze stosunku pracy. W związku z tym, w świetle powołanych przepisów, brak podstaw do przyjęcia, że mimo braku oświadczenia o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu w roku 2003, można było uznać go za podatnika korzystającego z tej formy opodatkowania.

Tym samym, skoro skarżący nie wybrał takiego opodatkowania w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, podlega on opodatkowaniu na zasadach ogólnych, czyli w trybie ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Fakt, że podatnik nie zgłosił likwidacji działalności gospodarczej, a jedynie jej zawieszenie, nie ma znaczenia w tej kwestii, o czym przesądza powołany przepis art. 9 ust.1 ustawy o podatku zryczałtowanym. W tym stanie rzeczy M.W. nie utracił w 2003 r. prawa do korzystania z przywileju określonego w art.6 ust. 2 ustawy tj. do opodatkowania w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osób pozostających w związku małżenśkim przez cały rok podatkowy, skoro wniosek taki złożył w zeznaniu PIT [...] co organ podatkowy winien wziąć pod uwagę w toku ponownego rozpatrywania sprawy. Identyczne stanowisko zostało już zaprezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w odniesieniu do osób samotnie wychowujących dzieci .

Wobec powyższego uznając skargę za uzasadnioną należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit."a" p.p.s.a.

O kosztach orzeczono zgodnie z art.200 p.p.s.a., które obejmują wpis od skargi w wysokości 100,- zł.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku należało orzec na podstawie art.152 p.p.s.a.

/-/ M.Jaśniewicz /-/ G.Gorzan /-/K.Pawlicki