Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1171/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64e par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1171/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 marca 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Urszula Zięba, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2008r., sprawy ze skargi "P" S.A. w W., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

I SA/Kr 1171/07

UZASADNIENIE

Wnioskiem datowanym na dzień 28 lutego 2007 r. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Maszyn Torowych zwróciła się do organu egzekucyjnego Dyrektora ZUS Oddział w Krakowie z prośbą o umorzenie kosztów egzekucyjnych powołując się na szczególnie trudną sytuację ekonomiczną oraz fakt, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że trudna sytuacja finansowa, która doprowadziła do zadłużenia firmy, spowodowana została nie wywiązywaniem się przez kontrahentów Spółki, zwłaszcza przez PKP Przewozy Regionalne Sp. z o.o. z ciążących na nich zobowiązań. Na skutek tego wnioskująca o ulgę Spółka zmuszona była zawrzeć z dłużnikiem ugodę restrukturyzacyjną i umorzyć 40% należności głównej. Spółka powołała się również na fakt, że ogólnie zła sytuacja finansowa Polskich Linii Kolejowych S.A., a tym samym jej jednostek organizacyjnych, takich jak wnioskująca, spowodowana jest trudnościami w pozyskiwaniu usługobiorców z uwagi na rozwijający się transport samochodowy oraz zmniejszeniem wpływów z budżetu państwa z planowanej kwoty 800.000.000 zł rocznie do kwoty 300.000.000 zł. Wreszcie strona powołała się na ważny interes publiczny wskazując, że spełnia istotną rolę jako pracodawca dla 429 pracowników, a nadto profil prowadzonej przez nią działalności związany z zapewnieniem transportu publicznego dla ogółu społeczeństwa (zgrzewanie szyn kolejowych, prowadzenie remontów maszyn do robót torowych, przeprowadzanie remontów torów) wskazuje, że udzielenie ulgi pozostaje w interesie publicznym.

Z uwagi na fakt, że Spółka nie przedłożyła żadnych dowodów na potwierdzenie swojego stanowiska Dyrektor ZUS Oddział w Krakowie wezwał wnioskującą o przedłożenie kompletu dokumentów poświadczających sytuację finansową Spółki. W odpowiedzi na wezwanie organu strona przedłożyła szereg dokumentów obrazujących jej kondycję finansową, m. inn. ewidencję środków trwałych za grudzień 2005 r. i grudzień 2006 r., cząstkowe deklaracje podatkowe w podatku VAT i dochodowym za lata 2005, 2006 i styczeń 2007 r., cząstkowe bilanse, rachunki zysków i strat za poszczególne lata od 2004 do 2006 r., oświadczenie o nie korzystaniu z pomocy publicznej, sprawozdanie F-01 na koniec 2005 i 2006 r., rachunek przepływów pieniężnych za 2004, 2005 i 2006 r.

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2007 r., nr RD/JG/180000/422/10/2007/6782836275 Dyrektor ZUS Oddział w Krakowie odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych stwierdzając, że nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 64 e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwłaszcza podnoszone przez stronę przesłanki ważnego interesu publicznego oraz wystąpienia znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Zdaniem organu I instancji wykazana przez Spółkę sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania ulgi, gdyż ewentualna zapłata kosztów egzekucyjnych nie wpłynie w istotny sposób na pogorszenie jej kondycji finansowej przez zachwianie płynności finansowej, a tym samym nie narazi Spółki na znaczny uszczerbek. Do takiego wniosku organ doszedł porównując kwotę należnych kosztów egzekucyjnych 100.315,28 zł z wysokością aktywów trwałych i obrotowych Spółki w kwocie 183.415.119,45 zł, jak również z wysokością innych zobowiązań oraz wierzytelności strony. Organ zaznaczył również, że zajęcia egzekucyjne obejmujące należność główną wraz z kosztami zostały już dokonane, w związku z czym kolejne wydatki egzekucyjne nie zostaną już poniesione. Organ I instancji podniósł także, że niezależnie od swoich celów statutowych Spółka jest podmiotem czynnie prowadzącym działalność gospodarczą, nastawionym na osiąganie pozytywnego wyniku finansowego. Między innymi z tego powodu organ uznał, że za umorzeniem kosztów nie może przemawiać fakt nie wywiązywania się przez kontrahentów Spółki z ciążących na nich zobowiązań. Nadto organ zwrócił uwagę na fakt, że w przypadku trudności finansowych Spółka może skorzystać ze szczególnych form pomocy państwowej w postaci restrukturyzacji, oddłużania kolei, dotacji celowych.

Za nadrzędne dla interesu publicznego organ I instancji uznał natomiast konieczność ściągnięcia należności, które w znaczny sposób zasilają system ubezpieczeń społecznych i przyczyniają się do unikania zaciągania zobowiązań w celu zapewnienia stałej płynności finansowej, m. inn. w zakresie wypłaty bieżących świadczeń z zaopatrzenia emerytalno - rentowego. W związku z tym w uzasadnieniu postanowienia Dyrektor ZUS podniósł, że z tego powodu niezasadne jest stosowanie wobec wnioskującej Spółki ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych, zaś z uwagi na otwarcie się w ostatnim czasie rynku pracy nie istnieje bezpośrednie zagrożenie dotknięcia zatrudnionych w Spółce bezrobociem. Nadto PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Maszyn Torowych są jednostką, którą w wykonywanych zadaniach można zastąpić innym podmiotem prowadzącym podobną działalność.

Od powyższego postanowienia Spółka wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie. W wyniku rozpatrzenia odwołania organ II instancji postanowieniem z dnia 24 lipca 2007 r., nr WO-1/7241-152/07/EP utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora ZUS Oddział w Krakowie. W uzasadnieniu postanowienia w całości podtrzymał stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu organu I instancji zaznaczając jednocześnie, że kontrola orzeczenia wykazała, że organ I instancji wyczerpująco i dostatecznie wyjaśnił istnienie przesłanek umorzenia.

Na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie skarżąca Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, uzupełnioną następnie w piśmie z dnia 14 lutego 2008 r., zarzucając naruszenie przepisów art. 10 i 81 k.p.a. poprzez nie zapewnienie stronie udziału w postępowaniu bezpośrednio przed wydaniem postanowienia. Pełnomocnik strony skarżącej wywiódł, że gdyby bezpośrednio przed wydaniem postanowienia przez organ II instancji strona została wezwana do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego mogłaby przedstawić dodatkowe, aktualne dokumenty obrazujące jej trudną sytuację finansową i uzasadniające zastosowanie wnioskowanej ulgi. W sytuacji zaniechania obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. organ II instancji orzekł na podstawie nieaktualnego stanu faktycznego. Kolejny zarzut zawarty w skardze dotyczył naruszenia art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego sprawie materiału dowodowego, a także dokonanie ustaleń sprzecznych z zasadą swobodnej oceny dowodów. Zdaniem pełnomocnika Spółki analiza dokumentów przedłożonych przez stronę została dokonana w sposób nierzetelny, wybiórczy, a organy nie wzięły pod uwagę całości argumentacji skarżącej. Organy odmawiając umorzenia kosztów egzekucyjnych niezasadnie zdaniem skarżącej, porównały jedynie kwoty kosztów należnych oraz kwoty aktywów obrotowych i trwałych bez dokonania analizy z czego składają się aktywa trwałe. Tymczasem konieczność zapłacenia kosztów egzekucyjnych spowoduje, że egzekucja zostanie skierowana do majątku wnioskodawcy, bez którego nie może prowadzić dalszej działalności i świadczyć usług dla społeczeństwa, a skarżąca będzie zmuszona do redukcji zatrudnienia i zmniejszenia zakresu swojej działalności ze szkodą dla interesu publicznego. Skarżąca wskazała nadto, że niektórymi składnikami tego majątku nie może swobodnie dysponować, gdyż nie są jej własnością. W związku z tym, zdaniem pełnomocnika Spółki, organy winny przeprowadzić postępowanie dowodowe w tym zakresie.

Wreszcie skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 64 e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dla umorzenia kosztów egzekucyjnych konieczne jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek - ważnego interesu publicznego oraz wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej oraz naruszenie art. 6, art. 7, art. 8,art. 11, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych przedstawionych w zażaleniu.

W konsekwencji pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę oraz w piśmie z dnia 28 lutego 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo podniósł, że udzielenie ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych oparte jest na zasadzie uznania administracyjnego, stąd nie ma charakteru obligatoryjnego. Co do naruszenia przepisu art. 10 k.p.a. organ zaznaczył, że nie ma on zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym z uwagi na specyfikę tego postępowania polegającą na przymusowym charakterze postępowania egzekucyjnego, a także na szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Z uwagi na powyższe należy zaznaczyć, że rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych mają charakter uznaniowy, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie orzeczenia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy rozstrzygnięcie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszało ono prawo w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie. Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, iż zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Organy obydwu instancji oparły się o liczne zgromadzone w sprawie dokumenty dostarczone przez samą stronę i oceniły w sposób nie przekraczający zasady swobodnej oceny dowodów sytuację finansową i możliwości płatnicze Spółki. Organy przyznały, że skarżąca wprawdzie boryka się z trudnościami, to jednak inne okoliczności sprawy, w szczególności porównanie wysokości należnych kosztów z wysokością aktywów trwałych i obrotowych wskazują na to, że skarżąca będzie w stanie uiścić przedmiotowe koszty egzekucyjne.

Na marginesie należy zaznaczyć, że obowiązkiem skarżącej Spółki, jak i każdego przedsiębiorcy, podatnika, płatnika składek ubezpieczeniowych było terminowe regulowanie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych. W sytuacji niewykonania tego obowiązku skarżąca musiała liczyć się z koniecznością egzekucji, z którą nieodłącznie wiąże się naliczanie kosztów egzekucyjnych. Instytucja umorzenia kosztów stanowi wyjątek od zasady ich naliczania i ponoszenia, a więc przesłanki zawarte w art. 64 e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz.1954) nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.

W tym kontekście należy również podkreślić, że z art. 64 e § 2 pkt 1 cytowanej ustawy wynika, że organ egzekucyjny może umorzyć przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne tylko w przypadku, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Nie każdy więc uszczerbek uzasadnia przyznanie ulgi, ale uszczerbek o charakterze kwalifikowanym. Każde uszczuplenie majątkowe powoduje pewien uszczerbek w finansach zobowiązanego. W przepisie art. 64 e ustawy egzekucyjnej chodzi jednak o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym. Przy czym wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Nie można więc czynić zarzutu organom egzekucyjnym, że mając świadomość strat, jakie Spółka ponosi w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i jej trudnej sytuacji finansowej, odmawia zastosowania ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy skarżąca dysponuje majątkiem pokaźnej wielkości i sprzedaż niewielkiej jego części stworzyłaby możliwość skutecznego wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych. Zwłaszcza w kontekście wysokości należnych kosztów egzekucyjnych w stosunku do całości majątku i obrotów firmy nie można mówić o drastycznym, znacznym pogorszeniu sytuacji finansowej Spółki.

Organy prawidłowo uznały również, że nie można obciążać Skarbu Państwa, czy ZUS działającego w interesie publicznym ryzykiem gospodarczym, z jakim wiąże się prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza. Dyrektor ZUS w Krakowie bowiem słusznie zaznaczył, że nie uzasadnia umorzenia kosztów egzekucyjnych fakt, że największy kontrahent Spółki PKP Przewozy Regionalne Sp. z o.o. jest jednocześnie jej największym dłużnikiem, a w związku z tym faktycznie skarżąca kredytuje działalność nierzetelnego kontrahenta.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 64 e § 2 ustawy egzekucyjnej, które to naruszenie zdaniem skarżącej Spółki miało polegać na uzależnieniu przez organy orzekające umorzenia kosztów egzekucji z powodu ważnego interesu publicznego od wystąpienia przesłanki znacznego uszczerbku w sytuacji finansowej zobowiązanego. Z uzasadnienia rozstrzygnięć organów obydwu instancji nie wynika bowiem, by stanęły one na stanowisku, że do umorzenia kosztów niezbędne było wystąpienie co najmniej dwóch przesłanek. Organy egzekucyjne rozpatrując niniejszą sprawę zanalizowały jedynie wszystkie przesłanki określone w art. 64 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pod kątem ich wystąpienia w sytuacji faktycznej wnioskującej Spółki i uznały, że żadna z nich nie ma w sprawie zastosowania. W sposób dokładniejszy natomiast odniosły się do przesłanki ważnego interesu publicznego oraz przesłanki wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Te dwie przesłanki bowiem były szczególnie eksponowane przez stronę skarżącą we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych i w dalszych pismach wyjaśniających.

W tym kontekście nie jest również zasadny zarzut nieuwzględnienia przez organy obydwu instancji przy rozstrzygnięciu sprawy przesłanki interesu społecznego. Stanowisko Dyrektora ZUS w tej materii bardzo szczegółowo analizujące również argumenty skarżącej, następnie zaakceptowane w rozważaniach Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie wskazuje, że organy obydwu instancji rozważyły wszechstronnie przesłankę interesu publicznego. W sposób wyczerpujący i szczegółowy odniosły się bowiem do twierdzeń strony odnośnie do znaczenia i roli wykonywanych przez nią zadań w sferze transportu publicznego i na potrzeby ogółu ludności zaznaczając, iż skarżąca jest jednostką, którą w wykonywanych przez nią zadaniach można zastąpić innym podmiotem prowadzącym podobną działalność. Za nadrzędne dla interesu publicznego organy uznały natomiast konieczność ściągnięcia należności, które w znaczny sposób zasilają system ubezpieczeń społecznych i przyczyniają się do unikania zaciągania zobowiązań w celu zapewnienia stałej płynności finansowej, m. inn. w zakresie wypłaty bieżących świadczeń z zaopatrzenia emerytalno - rentowego. Odniesiono się także do argumentów strony zmierzających do wykazania, że zapłata należnych kosztów egzekucyjnych pociągnie za sobą konieczność zwolnienia pracowników Spółki. Organy zwróciły uwagę na fakt, że w ostatnim czasie rynek pracy znacznie się otworzył, więc nie istnieje bezpośrednie zagrożenie dotknięcia zatrudnionych w Spółce bezrobociem. Taka argumentacja, zdaniem Sądu, nie zawiera znamion dowolności, jest logiczna, spójna i zgodna z zasadami życiowymi. Przede wszystkim zaś stanowi wyczerpującą odpowiedź na podnoszone przez stronę argumenty. Fakt, że skarżąca nie zgadza się z powyższą oceną organów nie może uzasadniać uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. należy zaznaczyć, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych uregulowana została w art. 64 e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz.1954). Postępowanie to stanowi niejako postępowanie wpadkowe w postępowaniu egzekucyjnym, jest więc w pewnym sensie częścią tego postępowania. Jednakże jego cele różnią się zasadniczo od celów samej egzekucji. O ile specyfika postępowania egzekucyjnego polega przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków, to postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych zmierza do ewentualnego zastosowania względem zobowiązanego swoistej ulgi, a nie do szybkiego i skutecznego zaspokojenia wierzyciela poprzez wyegzekwowanie od dłużnika wierzytelności, której istnienie i wymagalność zostały uprzednio ustalone w stosownych procedurach postępowania orzekającego.

W związku z powyższym zasadne są rozważania strony skarżącej zmierzające do wykazania, że w postępowaniu w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych należy stosować art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego. Zarówno bowiem doktryna, jak i orzecznictwo wykluczają stosowanie art. 10 k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym właśnie z uwagi na tę specyfikę egzekucji. Postępowanie egzekucyjne toczy się bowiem w celu realizacji stwierdzonego już obowiązku i musi zmierzać do jak najszybszego zaspokojenia wierzyciela. Stąd uznaje się, że tak postawione postępowaniu egzekucyjnemu cele determinują zakres interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6 - 16 k.p.a.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 k.p.a. W praktyce oznacza to, że treść art. 18 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym w postępowaniu egzekucyjnym należy stosować przepisy k.p.a. odpowiednio należy rozumieć w ten sposób, że tylko niektóre zasady postępowania administracyjnego można przenieść na grunt postępowania egzekucyjnego nie zmieniając ich brzmienia, inne należy stosować odpowiednio, jeszcze innych nie stosuje się w ogóle. W oparciu o powyższe podnosi się więc, że w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio następujące zasady: wynikającą z art. 6 k.p.a. zasadę praworządności, wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, określoną w art. 8 k.p.a. zasadę zaufania, zasadę udzielania informacji (art. 9 k.p.a.), zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.), zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12. k.p.a.) oraz zasadę pisemnego załatwienia sprawy (art. 14 § 1 k.p.a.). W postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje natomiast zastosowania określona w art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (por.: D. Jankowiak w Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2005, s. 184-185, M. Szubiakowski, Zasady ogólne administracyjnego postępowania egzekucyjnego, (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 119 i nast.), R. Hauser, A. Skoczylas, Odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 204 i nast.), wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., I FSK 157/05, LEX 173123, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r., III SA 3483/03, LEX 165982).

Jak to jednak wyżej wykazano postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, jakkolwiek związane z postępowaniem egzekucyjnym, niesie ze sobą zupełnie inne cele. Chodzi w nim o zbadanie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych i ewentualne zastosowanie względem zobowiązanego ulgi. Przy czym należy zaznaczyć, że toczące się postępowanie dotyczące umorzenia kosztów egzekucyjnych nie stoi na przeszkodzie możliwości ich równoległego ściągania od zobowiązanego.

Organy egzekucyjne niewątpliwie więc naruszyły zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu wynikającą z art. 10 k.p.a. przez zaniechanie jej zawiadomienia przed wydaniem rozstrzygnięcia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednakże każde naruszenie przepisów postępowania winno być oceniane, jak to wskazano na wstępie, pod kątem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem Sąd uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi tu zatem o taką sytuację, w której, gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych w sprawie najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Na konieczność każdorazowego badania przez Sąd wpływu naruszenia w postaci nie zawiadomienia strony przed wydaniem orzeczenia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań wypowiedział się NSA w uzasadnieniu uchwały z dnia 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/2004, ONSAiWSA 2005/4/66. Wprawdzie uchwała odnosi się do treści art. 200 Ordynacji podatkowej, jednakże podobieństwo powyższych uregulowań z uregulowaniami zawartymi w k.p.a. pozwala na wysnucie ogólnej zasady dotyczącej sytuacji uchylenia rozstrzygnięcia przy zaniechaniu wykonania przez organy obowiązku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań tylko w przypadku, gdy uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie uchybienie to, będące naruszeniem przepisu postępowania, nie miało w ocenie Sądu istotnego wpływu na rozstrzygnięcia organów obydwu instancji. Po złożeniu przez skarżącą odwołania nie prowadzono już bowiem postępowania dowodowego. Strona skarżąca do wniesionego odwołania nie dołączyła też żadnych dokumentów i nie składała żadnych wniosków dowodowych. Jedynie postępowanie wyjaśniające miało na celu ustalenie w jakiej dacie skarżąca otrzymała postanowienie organu I instancji z uwagi na brak doręczenia przez pocztę zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji. Strona została również powiadomiona pismem z dnia 28 czerwca 2007 r. o tym, że postępowanie odwoławcze nie zakończy się w przewidzianym przez przepisy k.p.a. terminie, w związku z czym organ II instancji wyznaczył dodatkowy termin do załatwienia sprawy na dzień 31 lipca 2007 r. Strona miała więc świadomość możliwej daty zakończenia postępowania i wydania postanowienia w sprawie.

Strona miała zagwarantowane prawo uczestniczenia w postępowaniu, wiedziała o tym, że się ono toczy, gdyż zostało wszczęte na jej wniosek, organy obydwu instancji nie odmawiały też stronie prawa do przeglądania akt sprawy na każdym jego etapie (art. 73 k.p.a.). Skarżąca miała więc zupełną swobodę składania wniosków dowodowych oraz pism wyjaśniających, czy wyrażających jej stanowisko w sprawie.

Ponadto z treści art. 64 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Po stronie zobowiązanego stoi więc ciężar dowodowy w tej materii. Skarżąca Spółka miała możliwość składania dowodów na każdym etapie postępowania, również przed organem II instancji. Jeśli strona skarżąca chciała przedłożyć dodatkowe dokumenty obrazujące jej aktualną sytuację majątkową mogła to uczynić np. składając zażalenie. Nie było w tej kwestii konieczności wyczekiwania do ostatniego etapu postępowania drugoinstancyjnego, zwłaszcza że skarżąca miała świadomość terminu ewentualnego zakończenia tego postępowania. To w interesie skarżącej leżała dbałość o jak najszybsze przedłożenie organowi całości dokumentacji przedstawiającej ewentualne zmiany w jej sytuacji majątkowej.

Poza tym należy mieć również na względzie fakt, że w razie zmiany sytuacji faktycznej, na którą powołuje się strona skarżąca, możliwe jest złożenie ponownego wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego jest bowiem postępowaniem o charakterze wpadkowym i jego specyfika polega na tym, że może toczyć się kilkakrotnie, a ponowny wniosek zobowiązanego nie jest wnioskiem w tej samej sprawie, gdy złożony został w zmienionym stanie faktycznym i w innych okolicznościach. Związanie organu wydanym postanowieniem oznacza bowiem zakaz orzekania w tej samej kwestii, która już raz została rozstrzygnięta wydanym wcześniej postanowieniem, jednakże w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy mający wpływ na treść postanowienia nie uległ zmianie.

Tymczasem z treści art. 64 e § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej wynika, że istnieje kilka niezależnych od siebie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, jak np. stwierdzenie nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, wykazanie przez niego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, wystąpienie ważnego interesu publicznego, stwierdzenie, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Teoretycznie rzecz biorąc może się więc zdarzyć tak, że toczyć się będzie kolejno kilka różnych postępowań w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych z udziałem tego samego zobowiązanego, każde w oparciu o inną przesłankę przewidzianą w art. 64 e cytowanej ustawy. Możliwa jest również taka sytuacja, w której kolejny wniosek zobowiązanego oparty zostanie o tę samą przesłankę ustawową, co uprzednio, jednakże złożony zostanie w zmienionym stanie faktycznym, np. przy drastycznym pogorszeniu sytuacji finansowej w porównaniu z tą, na którą powoływał się w postępowaniu wszczętym na skutek złożenia poprzedniego wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Inna interpretacja powyższego przepisu prowadziłaby do niedopuszczalnej sytuacji, w której zobowiązany pozbawiony zostałby możliwości domagania się umorzenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji zmiany okoliczności, albo w przypadku pojawienia się w jego sytuacji faktycznej innej przesłanki uzasadniającej takie umorzenie.

Mając powyższe na względzie należy uznać, że organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy, a także wzięły pod uwagę okoliczności podnoszone przez skarżącą Spółkę i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się granicach uznania administracyjnego, dlatego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem. Z uwagi na to orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).