Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 947/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na postanowienie Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju (dalej jako "Minister" lub "organ") postanowieniem z [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji Ministra z [...] grudnia 2019 r. nr [...].

Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł za prawo własności nieruchomości położonej w [...], w dzielnicy [...], obręb [...], oznaczonej jako projektowana dz. nr [...], o pow. [...] ha, przeznaczonej na realizację inwestycji celu publicznego, stanowiącej własność S. i B. małż. N.. Do wypłaty odszkodowania zobowiązano Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent").

Minister decyzją z [...] grudnia 2019 r., po rozpatrzeniu odwołania Miasta [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2018 r.

Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r., działając na podstawie art. 113 § 1 K.p.a., Minister sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską we własnej decyzji z [...] grudnia 2019 r. w ten sposób, że: w miejscu powołania się na "art. 138 § 1 pkt 1" K.p.a. powinno być: "art. 138 § 2" K.p.a., zaś w miejscu rozstrzygnięcia "utrzymuję w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r." powinno być "uchylam zaskarżoną decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. i przekazuję sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji". Minister wskazał, że z treści jego decyzji z [...] grudnia 2019 r. jednoznacznie wynika, że wolą organu było zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. i uchylenie kontrolowanej decyzji odszkodowawczej. W jej uzasadnieniu wykazano bowiem, że w sprawie dopuszczono się licznych uchybień mających istotny wpływ na wynik sprawy, szczegółowo opisano wady i nieprawidłowości w sporządzonym operacie szacunkowym, które uniemożliwiały przyjęcie go jako wiarygodnego dowodu o wartości przejętej nieruchomości. W tej sytuacji, błędne powołanie się w decyzji odwoławczej na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz wpisanie w rozstrzygnięciu o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, nastąpiło w wyniku oczywistej omyłki, którą należało sprostować.

Minister postanowieniem z [...] lutego 2020 r., po rozpatrzeniu wniosku Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie z [...] stycznia 2020 r., podtrzymując stanowisko, że skoro z decyzji z [...] grudnia 2019 r. jednoznacznie wynikało, że wolą organu było zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. i uchylenie decyzji odszkodowawczej, to tym samym dokonując sprostowania tej decyzji we wskazanym zakresie, nie przekroczono dopuszczalnego zakresu sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 113 K.p.a.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe postanowienie Miasto [...], wniosło o stwierdzenie nieważności lub uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach, zarzucając Ministrowi naruszenie art. 113 K.p.a., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącego, nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego. Tryb sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych nie może dotyczyć błędów i omyłek istotnych, których dopuszczono się w stosunku do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego sprawy oraz konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 113 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.

Błąd rachunkowy, o którym mowa w wyżej cytowanym przepisie, oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, natomiast za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Istotną cechą błędu, stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania, jest jego oczywistość. Wyznacznikiem oczywistości błędu pisarskiego lub rachunkowego oraz innej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 K.p.a., jest możliwość natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze prostego zestawienia rozstrzygnięcia z zebranymi w sprawie dokumentami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 1355/16, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 16 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 1136/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się przy tym, że nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 K.p.a., które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, a przedmiot sprostowania oczywistego błędu (oczywistej omyłki) nie może odnosić się, ani do elementów stanu faktycznego sprawy, jako pierwotnie błędnie (mylnie) wskazanych, ani też do podstawy prawnej decyzji, czy też zastosowanego przepisu prawa, jako pierwotnie błędnie (mylnie) wskazanych. Skoro sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji, to za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne - a więc błędy i omyłki nieposiadające cechy oczywistości w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia - których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 782/12 oraz z 5 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3047/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W świetle powyższego nie można się zgodzić z organem, że dokonane w niniejszej sprawie sprostowanie decyzji Ministra z [...] grudnia 2019 r. dotyczyło oczywistej omyłki pisarskiej. Jak już wskazano powyżej, sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 K.p.a. podlegają wyłącznie błędy i omyłki nieistotne. W tym trybie można naprawić jedynie oczywiste przeoczenie, zastosowanie niewłaściwego słowa lub omyłkę pisarską o charakterze ewidentnym. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie dokonana postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. zmiana podstawy prawnej decyzji oraz jej sentencji (rozstrzygnięcia), spowodowała merytoryczną zmianę samej decyzji, a więc zmianę co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej. Wykrycie przy tym sprostowanego przez organ błędu poprzedzone musiało być analizą treści decyzji z [...] grudnia 2019 r. oraz argumentów podnoszonych w odniesieniu do operatu szacunkowego sporządzonego na potrzeby postępowania administracyjnego stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania.

Zwrócić ponadto należy uwagę, że rozstrzygnięcie (określane mianem osnowy lub sentencji decyzji) jest jej kwintesencją, stanowiąc np. o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego bądź o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do jej istoty. Wyraża ono rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście określonych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Konkretyzacja prawa dokonywana jest zatem w rozstrzygnięciu, a nie w innych elementach decyzji. Z kolei jej uzasadnienie ma na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia, ma objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie. Uzasadnienie decyzji nie może więc zastąpić rozstrzygnięcia, a w razie rozbieżności między osnową decyzji, a jej uzasadnieniem o sposobie rozstrzygnięcia sprawy decyduje sentencja (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 873/18, LEX nr 2565108). Ze wskazanych względów, błędów zawartych w podstawie prawnej i rozstrzygnięciu decyzji, w żaden sposób nie można uznać za oczywiste, podlegające sprostowaniu.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Minister dokonał sprostowania własnej decyzji z [...] grudnia 2019 r. z naruszeniem art. 113 § 1 K.p.a., bowiem nie sposób uznać, że wskazanie w decyzji nowej podstawy prawnej oraz nowego rozstrzygnięcia, stanowiło oczywistą omyłkę pisarską. Naruszeniu temu, w ocenie Sądu, należy przypisać przy tym charakter rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Powszechnie przyjmuje się, że o tym, czy naruszenie prawa jest rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., można mówić, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią danego przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją wydaną na jego podstawie, tj. gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Wprawdzie, w sposób rażący można naruszyć jedynie przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, a art. 113 § 1 K.p.a. nie zawiera definicji legalnej oczywistej omyłki, ale już z samego potocznego rozumienia tego pojęcia wynika, że chodzi w nim o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń, czy ustaleń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 2800/18, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro organ zastosował rektyfikację w przypadku błędu, co do którego w ocenie Sądu nie ma podstaw do potraktowania go jako oczywistej omyłki, uprawniona jest konstatacja, że doszło do rażącego naruszenia art. 113 § 1 K.p.a.

W konsekwencji należy stwierdzić, że ocena dokonana przez Ministra w zaskarżonym postanowieniu oraz postanowieniu go poprzedzającym jest nieprawidłowa, co skutkowało koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Minister wydając postanowienie w przedmiocie sprostowania podstawy prawnej decyzji oraz jej rozstrzygnięcia dopuścił się bowiem rażącego naruszenia art. 113 § 1 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.