Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2145/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Ochrona dóbr kultury
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...]; II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Miasto B. jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...], o odmowie skreślenia z rejestru zabytków.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wojewódzki Konserwator Zabytków w B. decyzją z dnia [...] czerwca 1993 r. wpisał do rejestru zabytków pod numerem [...] (ob. [...]) dom przy ul. G. w B. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że "dom wybudowany ok. poł. XIX. w., na rzucie zbliżonym do prostokąta o konstrukcji szachulcowej, otynkowany, 1-kondygnacyjny z dachem dwuspadowym, krytym dachówką. Elewacja frontowa siedmioosiowa, z oknami prostokątnymi ujętymi w proste opaski. Elewację wieńczy profilowany gzyms. Więźba dachowa krokwiowo-kleszczowa. Układ wnętrz dwutraktowy. Budynek po adaptacji powojennej zatracił cechy stylowe. Do lat 40-tych XX w. pełnił funkcję gastronomiczną."

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku Miasta B. o skreślenie z rejestru zabytków, działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c. art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r., poz. 1446 ze zm.) – dalej jako: u.o.z.o.z., oraz art. 18 pkt 1 i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił skreślenia z rejestru zabytków domu (działka nr ewid. [...]) położonego przy ul. G. w B.

Organ wskazał, że Miasto B. uzasadniło wniosek o skreślenie z rejestru zabytków twierdzeniem, że nowe ustalenia naukowe podważają wartości obiektu wskazane w uzasadnieniu decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B. z dnia [...] czerwca 1993 r., co czyni wpis do rejestru bezzasadnym. Podkreślono, że w ww. decyzji błędnie rozpoznano obiekt, uznając, że został wzniesiony w konstrukcji szkieletowej, posiadał więźbę krokwiowo-kleszczową oraz siedmioosiową elewacje frontową, podczas gdy jest to budynek ceglany tynkowany, o płatwiowo-kleszczowej więźbie dachowej z ramą stolcową oraz sześcioosiowej elewacji frontowej. Ponadto stwierdzono, że już w dacie wpisu dom przy ul. G. w B. nie posiadał wartości historycznych. Wnioskodawca podniósł, że przedmiotowy budynek szpeci nieruchomość zlokalizowaną w centrum miasta. Remont domu nieużytkowanego od 1988 r. uznano za nieopłacalny i znacznie przekraczający koszty wzniesienia nowego budynku. Zamierzeniem inwestora (Miasta B.) jest szeroko rozumiana rewitalizacja Starego Miasta, w tym rozbiórka istniejących, zdegradowanych obiektów Teatru Kameralnego (łącznie z ww. domem). Do wniosku załączono m.in. "Opinię ekspercką" prof. [...] dr hab. A. J. z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz "Ekspertyzę techniczno-budowlaną" sporządzoną przez mgr inż. R. L. z dnia [...] maja 2014 r.

Po przeprowadzeniu wizji lokalnej zabytku w dniu [...] czerwca 2014 r. Narodowy Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy w T. sporządził, na wniosek organu, opinię w sprawie skreślenia przedmiotowego obiektu z rejestru zabytków. Stwierdzono w niej, że przedmiotowy dom nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej i naukowej. Zarazem zaznaczono, że część wartości będących podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Przytoczono ustalenia zawarte w ekspertyzach załączonych do wniosku Miasta B., dowodzące, że opis budynku w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. nie jest w pełni zgodny ze stanem faktycznym. W uzasadnieniu ww. decyzji błędnie uznano, że obiekt został wzniesiony w konstrukcji szkieletowej, posiadał więźbę krokwiowo-kleszczową oraz siedmioosiową elewację frontową, podczas gdy jest to budynek ceglany tynkowany, o płatwiowo-kleszczowej więźbie dachowej z ramą stolcową oraz sześcioosiowej elewacji frontowej. Istnienie wszystkich innych elementów wymienionych w decyzji (czas powstania, rzut, ilość kondygnacji, typ dachu, pokrycie dachu, układ wnętrza) zostało potwierdzone podczas oględzin budynku i na podstawie materiałów archiwalnych. Uznano, że obiekt jest nośnikiem wartości historycznej jedynie jako część kompleksu restauracyjno-rozrywkowego, tworzonego wraz z niewpisanym do rejestru zabytków budynkiem przy ul. G.

Dalej organ przytoczył treść art. 13 ust. 1 u.o.z.o.z., zgodnie z którym skreślenie z rejestru zabytków jest możliwe, gdy obiekt uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych.

W ocenie organu z analizy dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że nie zachodzą ustawowe przesłanki umożliwiające skreślenie z rejestru zabytków domu przy ul. G. w B.

Zdaniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ustalenia dowodzące częściowo błędnego rozpoznania wartości omawianego domu wymienione w decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. nie podważają zasadności objęcia tego obiektu ochroną konserwatorską. Pomimo iż część wartości będących podstawą wpisania do rejestru zabytków domu przy ul. G. w B. została zakwestionowana w nowych ustaleniach naukowych, budynek nadal posiada walory przemawiające za utrzymaniem go w rejestrze zabytków.

Organ przyznał, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. błędnie uznano, że obiekt wzniesiono w konstrukcji szkieletowej z więźbą krokwiowo-kleszczową oraz siedmioosiową elewacją frontową, podczas gdy jest to budynek ceglany tynkowany, o płatwiowo-kleszczowej więźbie dachowej z ramą stolcową oraz sześcioosiowej elewacji frontowej. Niemniej w ocenie organu pozostałe wartości budynku zostały zachowane. W przeprowadzonym postępowaniu nie poddano w wątpliwość czasu powstania obiektu (połowa XIX w.), jak też części wartości, dla których został objęty ochroną prawną. Omawiany budynek zachował walory architektoniczne, przejawiające się w nieprzekształconej jednokondygnacyjnej bryle, nakrytej dwuspadowym dachem, elewacji frontowej, artykułowanej prostokątnymi otworami okiennymi ujętymi w proste opaski oraz profilowanym gzymsem wieńczącym. Niezmieniony pozostał również dwutraktowy układ wnętrz. Budynek bezsprzecznie zachował także wartość historyczną i naukową jako autentyczny element XIX-wiecznej zabudowy mieszkalnej ulicy G. w B., stanowiący dokument historycznych i urbanistycznych przemian miasta, kształtowanych m.in. przez zmiany geopolityczne, determinujące pełnione przez niego funkcje. Organ zaznaczył, że dom przy ul. G. został wpisany do rejestru zabytków indywidualnie, a jego wartości oceniono niezależnie od sąsiadującego z nim i wzniesionego kilkanaście lat później budynku przy ul. G. Zdaniem organu wartości historyczne przedmiotowego domu oceniane w kontekście sąsiadującego z nim obiektu i pełnionej przez nie pierwotnej funkcji, jako zespołu restauracyjno-rozrywkowego, niewątpliwe wzrastają, jednakże okoliczność niewpisania dawnej siedziby Teatru Kameralnego do rejestru zabytków oraz planowanie jej rozbiórki nie stanowi przesłanki uzasadniającej skreślenie omawianego domu z rejestru zabytków zgodnie z art. 13 ust. 1 u.o.z.o.z..

Dalej organ wyjaśnił, że przeprowadzone po 1945 r. liczne prace remontowo-modernizacyjne były znane organowi konserwatorskiemu już w dacie wpisu do rejestru zabytków. Dom przy ul. G. w B. został objęty ochroną konserwatorską w 1993 r. w ówczesnym stanie zachowania, już po częściowych przekształceniach. Wskazywane w opinii i ekspertyzie przekształcenia budynku nie miały zatem wpływu na jego wartość zabytkową określoną w decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. i nie mogą stanowić przesłanek uzasadniających skreślenie omawianego domu z rejestru zabytków. Pomimo stwierdzenia w uzasadnieniu decyzji o wpisie do rejestru zabytków, że "budynek po adaptacji powojennej zatracił cechy stylowe", organ konserwatorski uznał, że obiekt w dalszym ciągu posiada wartości predestynujące go do objęcia ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków. Powyższe sformułowanie należy zatem rozumieć jako utratę pierwotnych cech stylowych, nadanych budynkowi w połowie XIX w., nieprzesądzających jednak o pozbawieniu go jakichkolwiek walorów.

Za nietrafne uznano uwagi wnioskodawcy kwestionujące posiadanie przez dom przy ul. G. walorów poprzez porównanie go z "prawdziwymi obiektami zabytkowymi (potężne spichlerze szkieletowe, monumentalny budynek Gimnazjum Realnego czy Pałacyk [...])". Organ wyjaśnił, że obiekty zabytkowe nie muszą być tożsame pod względem typologicznym oraz wyróżniać się jednolitym poziomem walorów architektonicznych i artystycznych, aby mogły zostać objęte ochroną konserwatorską na mocy wpisu do rejestru zabytków. Również kwestie opłacalności ekonomicznej remontu budynku nie mogą stanowić samoistnej przesłanki do skreślenia omawianego budynku z rejestru zabytków.

Organ poddał ocenie przedłożoną przez stronę "Ekspertyzę techniczno-budowlaną" autorstwa mgr inż. R. L. Jego zdaniem zawarta w ekspertyzie ocena stopnia zużycia budynku ma charakter zbyt ogólnikowy, pozbawiony jakichkolwiek odniesień do konkretnych elementów budynków ze wskazaniem poszczególnych zniszczeń i stopnia ich zaawansowania oraz rzeczywistej analizy stanu zachowania obiektu. Przeprowadzony szacunek stopnia zniszczenia obiektu, niepoparty żadnymi badaniami, nie może zostać uznany za wiążącą ocenę stanu zachowania domu odnoszącą się do rzeczywistego stanu faktycznego.

Miasto B. złożyło wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej ww. decyzją.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku Miasta B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 u.o.z.o.z. oraz art. 18 pkt 1, art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...]

W uzasadnieniu decyzji organ uznał, że w omawianej sprawie nie zaszły żadne nowe okoliczności prawne lub faktyczne, które przemawiałyby za skreśleniem z rejestru zabytków budynku przy ul. G. w B. Podtrzymał tym samym argumentację wskazaną w decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., uzupełniając ją o dodatkowe wyjaśnienia stanowiące odpowiedź na zarzuty strony.

Wyjaśnił, że pod pojęciem "nowych ustaleń naukowych" rozumie się takie dane i informacje o obiekcie, które nie były znane organowi ochrony zabytków w dacie wpisu do rejestru zabytków, a które rzutują na ocenę jego wartości przesądzającej o wpisie do tego rejestru. Do rejestru wpisuje się zabytek rozpoznany już przez organ konserwatorski w stopniu pozwalającym na wskazanie jego samoistnych wartości zabytkowych. Tym samym przesłankę nowych ustaleń naukowych należy odnosić do ww. wartości, stanowiących podstawę wpisania zabytku do rejestru. Nośnikiem takich wartości jest autentyczność obiektu (również jego pierwotny kontekst urbanistyczny) oraz zachowana w dacie wpisu do rejestru jego substancja zabytkowa, reprezentująca walory zawierające się w ustawowym katalogu wartości artystycznych, historycznych lub naukowych.

W ocenie organu uzasadnienie decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. nie wskazuje wprost na wartości zabytkowe omawianego budynku zachowane w dacie wpisu do rejestru zabytków. Niemniej jednak w 1993 r. organ konserwatorski uznał, że omawiany budynek wymaga ochrony prawnej. W świetle powyższego organ stwierdził, że błędne wskazanie w decyzji z 1993 r., że budynek powstał w konstrukcji szachulcowej, miał 7 osi elewacji frontowej i więźbę krokwiowo-kleszczową, nie przesądza o posiadaniu lub nieposiadaniu przez ten obiekt wartości zabytkowych.

Na podstawie przesłanych przez wnioskodawcę zdjęć archiwalnych obrazujących ulicę G. w B. w okresie od początku XX w. do 1963 r. uznał, że omawiany budynek dotychczas zachował niezmienioną bryłę z dwuspadowym dachem, rytm kompozycji otworów w elewacji frontowej, skalę oraz historyczny kontekst przestrzenny w tkance miejskiej. Powyższe jest nośnikiem wartości historycznych i naukowych, których przedmiotowy zabytek nie utracił. Wobec jego skromnego wyrazu architektonicznego walory artystyczne są drugorzędne. Budynek w obecnej formie (w dacie wpisu do rejestru zabytków przypisywanej prawdopodobnie "adaptacji powojennej") od 1993 r. nie uległ żadnym istotnym przekształceniom ani ingerencji w zachowaną substancję zabytkową. Zniszczenie materiału budowlanego przedmiotowego domu nie przesądziło też o trwałej i nieodwracalnej utracie jego wartości zabytkowych. Podkreślono, że wartość zabytkowa obiektu nie jest zależna od procentowego stanu zachowania substancji budowlanej. Obiekt dawny ma wartość zabytkową, o ile odpowiada definicji zabytku zawartej w art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a jednocześnie stanowi element ważny dla historii danego miejsca lub regionu, będąc jednym z nośników ww. wartości jako dokument historii lub świadectwo historii.

Organ zaznaczył, że kwestia projektowanej inwestycji podniesiona przez wnioskodawcę jest istotna z jego punktu widzenia, jednakże nie może być decydująca w toku postępowania w sprawie skreślenia obiektu z rejestru zabytków. W przypadku braku wystąpienia ustawowych przesłanek do skreślenia zabytku z rejestru nie można rozpatrywać sprawy w sposób, który w konsekwencji prowadziłby do rozbiórki obiektu. Obiekt znajdujący się nawet w złym stanie technicznym nie może zostać wykreślony z rejestru zabytków, jeżeli w swoim aktualnym kształcie zachowuje jedną z podlegających ochronie wartości, tj. walory historyczne, artystyczne lub naukowe.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosło Miasto B.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie: art. 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a., art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 127 § 3 in fine i art. 140 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 1 u.o.z.o.z.

Mając powyższe na uwadze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że przesłanka skreślenia z rejestru zabytków wyrażona w art.13 ust. 1 in fine u.o.z.o.z nakazuje odwołanie się do tego, co organ dokonujący wpisu do rejestru zabytków uznał za podstawę takiego aktu administracyjnego. W ocenie skarżącego uzasadnienie decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. nie odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Pomimo wadliwego uzasadnienia tej decyzji należało podjąć próbę zdekodowania, co w jej rozumieniu przemawiać miało za zabytkowym charakterem domu przy ul. G. w B. – jakie cechy tego budynku wpisują się w zbiór desygnatów pojęcia "wartości historyczne, naukowe lub artystyczne". Zdaniem skarżącego organ nie tylko nie zdefiniował wartości stanowiących podstawę wpisania do rejestru, ale też trudno uznać, że zalicza się do nich wskazywana "bryła z dwuspadowym dachem" czy "historyczny kontekst przestrzenny w tkance miejskiej". Taka sofistyczna argumentacja mogłaby być podstawą do uznania każdego dostatecznie starego budynku za godny wpisu do rejestru zabytków.

W ocenie skarżącego fakt, że dana okoliczność była już przedmiotem analizy organu administracji publicznej przy wpisie do rejestru zabytków, nie zwalnia organu w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 13 ust. 1 u.o.z.o.z z analizy, czy w świetle nowych ustaleń naukowych cecha ta "może być uznana za wartość będącą podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru". To, że w decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. podnoszono "zatracenie elementów stylowych po adaptacji powojennej", nie zwalniało organu od analizy, czy w świetle nowych ustaleń naukowych (odzwierciedlonych w materiale dowodowym sprawy) adaptacja powojenna rzeczywiście pozwala uznać budynek za posiadający wartości uzasadniające jego wpisanie do rejestru zabytków i utrzymywanie tego wpisu.

Jak podniósł skarżący budynek nie posiadał nigdy konstrukcji szachulcowej, elewacji siedmioosiowej, czy więźby dachowej krokwiowo-kleszczowej, nie posiada detalu architektonicznego w postaci gzymsu wieńczącego elewację i opasek zachowanych otworów okiennych, a ponadto błędne jest stanowisko, że budynek zachował niezmienioną bryłę. Powyższe powoduje, że z dwunastu cech wymienionych w motywach decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. pozostaje siedem: wybudowanie "około poł. XIX wieku", posadowienie go "na rzucie prostokąta", otynkowanie, jednokodygnacyjność, dwuspadowość dachu z dachówki, okna prostokątne, dwutraktowy układ wnętrz. Większość z tych cech właściwa jest i budynkom współczesnym. Jak wskazują nowe ustalenia naukowe (odnoszące się także do stanu z 1993 r.) budynkowi w obecnym kształcie brak jest cechy autentyczności i zachowania substancji oryginalnej. Skarżący powołał się na opinię historyka sztuki prof. [...] dr hab. A. J. oraz opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa, w których stwierdzono, że wartość domu przy ulicy G. w B. będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie odniósł się do materiału dowodowego jednoznacznie przemawiającego na rzecz skreślenia domu przy ul. G. z rejestru zabytków (jak opinie prof. [...] dr hab. A. J. czy Narodowego Instytutu Dziedzictwa). Nie wyjaśnił też, dlaczego niewątpliwe nieistnienie (w świetle nowych ustaleń naukowych) większości cech uznanych w decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. za wartości uzasadniające wpisanie do rejestru nie uzasadnia skreślenia z rejestru. Podobnie nie wytłumaczył, co w zachowujących aktualność cechach tego budynku (właściwych większości budynków) przynależy do zbioru "wartości historycznych, naukowych lub artystycznych" uzasadniających pozostawienie wpisu w rejestrze zabytków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. Sąd w pełni podzielił trafną argumentację skarżącego co do zarzucanego organowi naruszenia przepisów postępowania, jak i naruszenia przepisów prawa materialnego.

Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowił przepis art. 13 ust. 1 u.o.z.o.z., zgodnie z którym zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. Z kolei art. 3 pkt 1 tej ustawy stanowi, że zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

W rozpoznawanej sprawie podlegającą ocenie organu przesłanką do skreślenia z rejestru zabytków było podważenie wartości zabytku, będącej podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru, w świetle nowych ustaleń naukowych.

Należy zgodzić się z organem, że w rozpoznawanym przypadku nie wystąpiła druga przesłanka z art. 13 ust. 1 u.o.z.o.z., tj. zniszczenie zabytku w stopniu powodującym utratę wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Wykładnia literalna powyższego przepisu wskazuje, że przesłankę tę należy odnosić do takiego zniszczenia obiektu, które nastąpiło już po wpisie do rejestru zabytków, a wskutek którego obiekt utracił swoją wartość zabytkową, jaką podsiadał w momencie objęcia go tą formą ochrony. W przypadku domu przy ul. G. w B. zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przede wszystkim przedstawiona przez skarżącego Ekspertyza techniczno-budowlana, nie potwierdza, że aktualny – niewątpliwie zły stan techniczny budynku, jest wynikiem zniszczeń powstałych wyłącznie lub w większości po dacie wpisu do rejestru zabytków. Nie można pominąć też faktu, że przedmiotowy budynek został wpisany do rejestru zabytków w 1993 r. w ówczesnym stanie zachowania (m.in. po przeprowadzonych po 1945 r. licznych pracach remontowo-modernizacyjnych), który był znany organowi konserwatorskiemu dokonującemu wpisu.

Zasadnicze znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisu art. 13 ust. 1 u.o.z.o.z. ma odczytanie, jakie konkretne cechy budynku mieszczące się pod ogólnymi i niedookreślonymi pojęciami "wartość historyczna, artystyczna lub naukowa" zadecydowały o uznaniu nieruchomości za godną wpisu do rejestru. Następnie zaś przedmiotem badania organu powinno być ustalenie, czy owa wartość zabytku jest potwierdzona w świetle nowych ustaleń naukowych.

Kluczową rolę w odkodowaniu pojęć "wartość historyczna, artystyczna lub naukowa" ma oczywiście uzasadnienie decyzji o wpisaniu do rejestru zabytków. Zgodzić trzeba się ze stroną skarżącą, że lakoniczne uzasadnienie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B. z dnia [...] czerwca 1993 r. może utrudniać wyjaśnienie, jakie wartości budynku przy ul. G. w B. były podstawą wpisu do rejestru zabytków. Niezależnie jednak od stopnia szczegółowości uzasadnienia powyższej decyzji w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 13 ust. 1 u.o.z.o.z. wartość zabytku będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru powinna być ustalana właśnie na podstawie treści tej decyzji. W postępowaniu w przedmiocie skreślenia z rejestru zabytków niedopuszczalne jest dokonywanie przez organ nowych ustaleń w tym zakresie czy też dokonywanie takiej interpretacji uzasadnienia decyzji o wpisie do rejestru, która w istocie na nowo definiowałaby wartość zabytku i przypisywała mu cechy niewyartykułowane pierwotnie w decyzji o wpisie.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organ nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., jak również art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., a następnie, zgodnie z art. 80 k.p.a., ocenić na postawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ powinien wskazać fakty które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również wyjaśnić podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).

Okolicznością niekwestionowaną w niniejszym postępowaniu jest fakt, że dom przy ul. G. w B. w dacie wpisania go do rejestru zabytków nie posiadał konstrukcji szachulcowej, elewacji siedmioosiowej ani też więźby dachowej krokwiowo-kleszczowej. Powyższe cechy budynku, wskazane w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r., zostały zakwestionowane w nowych ustaleniach naukowych, tj. opinii prof. [...] dr hab. A. J. i opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa. W świetle powyższego pozbawione oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym jest twierdzenie organu, że zachowane zostały pozostałe wartości budynku uzasadniające utrzymanie go w rejestrze zabytków.

Przede wszystkim organ nie zdefiniował wartości zabytku, jakie jego zdaniem w omawianym przypadku były podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru. Organ błędnie przyjął, że każda z cech przypisanych budynkowi w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. stanowiła samodzielną wartość historyczną, naukową lub artystyczną. Trafnie podniósł skarżący, że po wyeliminowaniu konstrukcji szachulcowej, elewacji siedmioosiowej oraz więźby dachowej krokwiowo-kleszczowej pozostałe cechy wymienione w decyzji o wpisie do rejestru zabytków (np. posadowienie na rzucie prostokąta, otynkowanie, jednokondygnacyjna bryła, dwuspadowy dach, prostokątne okna, dwutraktowy układ wnętrz) uznać można za powszechne, typowe także dla wielu budynków współczesnych. Analizując uzasadnienie decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. organ winien rozgraniczyć te cechy, które stanowiły o wartości historycznej, naukowej lub artystycznej budynku przemawiającej za wpisaniem do rejestru zabytków, od tych cech, których wymienienie służyło jedynie szczegółowej charakterystyce budynku.

W dalszej kolejności wskazać należy, że uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym nie znajduje również stwierdzenie organu, iż przedmiotowy budynek "zachował także wartość historyczną i naukową jako autentyczny element XIX-wiecznej zabudowy mieszkalnej ulicy G. w B., stanowiący dokument historycznych i urbanistycznych przemian miasta, kształtowanych m.in. przez zmiany geopolityczne, determinujące pełnione przez niego funkcje". Dokonana w ten sposób ocena wartości historycznych i naukowych domu przy ul. G. w B. wykracza poza zakres postępowania w przedmiocie skreślenia z rejestru zabytków, a tym samym narusza przepis art. 13 ust. 1 u.o.z.o.z.. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo stwierdził, że przesłankę nowych ustaleń naukowych należy odnosić do wartości stanowiących podstawę wpisania zabytku do rejestru, sam jednak nie odniósł się do konkretnych wartości zabytkowych budynku wynikających z decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B. Skoro Wojewódzki Konserwator Zabytków w B. nie dostrzegł takich walorów budynku, jak przywołane wyżej, i nie wskazał ich w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r., to Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie był uprawniony do formułowania tezy, że to właśnie opisana przez niego wartość historyczna i naukowa budynku stanowiła podstawę wpisu do rejestru zabytków.

Skarżący trafnie zarzucił organowi naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie wskazał konkretnego materiału dowodowego, z którego wywiódł wnioski o zachowanych wartościach historycznych i naukowych budynku. Co więcej, argumentacja organu w tej kwestii nie znajduje oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Organ nie wyjaśnił, z jakich powodów pominął jednoznaczne wnioski płynące z niezakwestionowanych przez niego opinii naukowych prof. [...] dr hab. A. J. oraz Narodowego Instytutu Dziedzictwa, w których nie stwierdzono wysokiej wartości historycznej budynku.

Reasumując powyższe, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...], zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 13 ust 1 w związku z art. 3 pkt 1 u.o.z.o.z., które miało wpływ na wynik sprawy, oraz naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Sądu. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zobowiązany będzie w szczególności do dokonania oceny, jaka konkretnie wartość historyczna, artystyczna lub naukowa była podstawą wpisania domu przy ul. G. w B. do rejestru zabytków – w świetle treści decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. Organ szczegółowo odniesie się też do zgromadzonych w sprawie dowodów – przede wszystkim nowych ustaleń naukowych przedstawionych w opinii prof. [...] dr hab. A. J. i opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa, w kontekście przesłanek wynikających z art. 13 ust. 1 u.o.z.o.z.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt II wyroku stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy. Zasądzona kwota 680 zł obejmuje 200 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika strony skarżącej. Mając na uwadze wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, przede wszystkim trafne zarzuty skargi uwzględnione przez Sąd w całości, Sąd uznał za zasadne zasądzenie opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).