Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 820/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 119, art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. S., E. N.-T., M. P., A. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r.

poz. 2096 ze zm. - zwanej dalej "K.p.a.") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 te zm. - zwanej dalej "u.g.n.") po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] lipca 2018 r., wniesionego przez A. S., E. N., M. P. i A. K. - tj. spadkobierców M. K. (dalej określani jako "wnioskodawcy"- lub "skarżący")

od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] odmawiającej ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa na mocy uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. nr [...]/[...] z dnia [...] listopada 1972 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowalnych przejmowanych na własność Państwa na obszarach wsi przeznaczonych na potrzeby budownictwa mieszkaniowego, w dacie przejęcia stanowiące własność M. K., oznaczone jako działki ewidencyjne nr: [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, położone w M. , Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Z przedstawionych w uzasadnieniu tejże decyzji ustaleń i akt postępowania wynika, iż w dniu [...] grudnia 2015 r. do Starostwa Powiatowego w K. wpłynął wniosek, wyżej wymienionych wnioskodawców reprezentowanych przez M. G., o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wyżej wskazane nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa na mocy uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia [...] listopada 1972 r.

w sprawie ustalenia granic terenów budowalnych przejmowanych na własność Państwa na obszarach wsi przeznaczonych na potrzeby budownictwa mieszkaniowego, w dacie przejęcia stanowiące własność M. K.. Jako podstawę żądania wskazano art. 129 ust. 5 w zw. z art. 233 u.g.n. Do wniosku dołączono:

. kserokopię Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej w K.

Nr [...] z dnia [...] listopada 1972 r. z Uchwałą Nr [...]/[...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1972 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowalnych przejmowanych na własność Państwa na obszarach wsi przeznaczonych na potrzeby budownictwa mieszkaniowego,

. postanowienie Sądu Rejonowego w K. Wydziału I Cywilnego z dnia

[...] września 2015 r., sygn. akt I Ns [...], stwierdzające, że spadek po zmarłym dnia [...]. M. K. na podstawie ustawy nabyli: żona I. K. w [...] części oraz dzieci A. S., A. K., E. K. i M. P. w [...] części każde z nich, natomiast spadek po zmarłej dnia [...] [...]. I. K. na podstawie ustawy nabyły jej dzieci: A. S., A. K., E. K. i M. P. w [...] części każde z nich,

Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r.

nr [...], powołując się na art. 61a K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie "z uwagi na oczywisty brak podstaw prawnych do wydania i w jego toku decyzji administracyjnej załatwiającej wniesione żądanie".

Po rozpatrzeniu z dnia [...] stycznia 2016 r. wniesionego przez wnioskodawców zażalenia Wojewoda postanowieniem z dnia [...]lutego 2016 r.

nr [...] [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji powinien wszcząć postępowanie

w przedmiotowej sprawie, przeprowadzić postępowanie dowodowe, a następnie podjąć rozstrzygnięcie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Starosta [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, jednocześnie z wzywając do wskazania aktualnego oznaczenia ewidencyjnego nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania oraz udokumentowania faktu, iż odszkodowanie za powyższą nieruchomość nie zostało ustalone i wypłacone zgodnie z przepisami obowiązującej w dacie przejęcia ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowalnych na obszarach wsi.

Następnie pismem z dnia [...] maja 2016 r. Starosta [...] wystąpił do Urzędu Gminy w M. o przesłanie wszelkich dokumentów, które mogą dotyczyć ustalenia stanu faktycznego sprawy przejęcia powyższych nieruchomości i przyznania odszkodowania, w tym teczki gospodarstwa rolnego obejmującego przejętą nieruchomość.

Przy piśmie z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] Wójt [...] w M. przesłał Staroście K. kopię teczki gospodarstwa rolnego M. K.. Dokumenty znajdujące się w teczce zostały sporządzone po 1982 roku. Wśród dokumentów znajdujących się teczce gospodarstwa rolnego M. K. nie odnaleziono dokumentów dotyczących przejęcia przedmiotowych działek i ustalenia odszkodowania z tego tytułu.

W aktach sprawy zebrano kopie dokumentów z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wskazujące stan prawny na 1972 r. oraz aktualne oznaczenie przedmiotowych nieruchomości.

Decyzją z dnia z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Starosta [...] umorzył - jako bezprzedmiotowe - postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomości, uzasadniając to nieudokumentowaniem twierdzeń zawartych we wniosku.

Od powyższej decyzji wnioskodawcy reprezentowani przez M. G. złożyli odwołanie, po rozpatrzeniu którego Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2016 r.,

nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie zebrano całości materiału dowodowego i nie wyjaśniono dokładnie stanu faktycznego, bowiem organ I instancji nie wykorzystał wszystkich możliwości pozyskania dowodów. Nadto organ II instancji wskazał, że:

. o pozyskanie dokumentów w przedmiotowej sprawie należałoby wystąpić do Archiwum Państwowego w K.,

. uzasadnionym byłoby przesłuchanie w charakterze świadków dotychczasowych właścicieli (względnie ich następców prawnych) nieruchomości przejętych również Uchwałą Nr [...]/[...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1972 r.,

. organ może także skorzystać z możliwości określonych w art. 86 K.p.a.,

tj. przesłuchania stron - z ostrożności procesowej w trybie art. 233 ustawy Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r. poz. 1137).

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji pismem z dnia

[...] października 2016 r. nr [...], stosownie do zaleceń organu odwoławczego, wystąpił do Archiwum Państwowego w K. o udostępnienie wszelkich dokumentów przechowywanych w zasobach archiwalnych Powiatowej Rady Narodowej w K. dotyczących przedmiotowej uchwały oraz będących jej następstwem decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za przejęte nieruchomości.

W piśmie z dnia [...] października 2016 r., Archiwum Państwowe w K. poinformowało, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowania za przejęte nieruchomości, przesłano natomiast reprodukcje: uchwały nr [...]/[...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1972 r. wraz z wykazem do uchwały i uzasadnieniem. Z przesłanych reprodukcji - wynika, że uchwałą została objęta nieruchomość M. K. oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, wpisana do księgi wieczystej nr [...].

O przesłanie dokumentów dotyczących przedmiotowej sprawy zwrócono się także pismem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] [...] do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Starostwie Powiatowym w K.. W piśmie z dnia [...] października 2016 r. Kierownik Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej poinformował, że w zasobach archiwalnych brak jest dokumentów dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowań za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa na mocy uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. nr [...]/[...] z dnia [...] listopada 1972 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Starosta [...] wystąpił do Urzędu Gminy w M. o podanie informacji dotyczących żyjących właścicieli nieruchomości objętych przedmiotową uchwalą. W odpowiedzi na to pismo Wójt G. M. poinformował, że:

- K. A., s. [...] - nie figuruje w rejestrze mieszkańców,

- D. P. c. [...] - nie figuruje w rejestrze mieszkańców,

- W. M. c. [...] - zmarła [...] [...] 1995 r.,

- O. A. c. [...] - zmarła [...] 2006 r.,

- Z. K. s. [...] - zmarł [...] [...] 1990 r.,

- J. J. s. [...] - zmarł [...] [...] 1981 r.,

- J. S. s. J. - zmarł [...] [...] 2004 r.,

- O. S. s. J. - zmarł [...] [...] 1992 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Starosta [...] ponownie umorzył - jako bezprzedmiotowe - postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa na mocy uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia [...] listopada 1972 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowalnych przejmowanych na własność Państwa na obszarach wsi przeznaczonych na potrzeby budownictwa mieszkaniowego, w dacie przejęcia stanowiące własność M. K., oznaczone jako działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, położone w M. . W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że ponownie przeprowadzone postępowanie doprowadziło do wniosków podobnych jak w postępowaniu poprzednim, tj.:

- bezspornym jest, iż wywłaszczenie nieruchomości będącej przedmiotem postępowania miało miejsce...

- przesłanką stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania stanowi brak dowodów potwierdzających twierdzenia wnioskodawców, iż odszkodowanie za przejętą nieruchomość nie zostało ustalone i wypłacone do dnia złożenia wniosku do Starosty [...], a tym samym brak jest podstaw faktycznych do merytorycznego rozpoznania wniosku w tym zakresie.

Od powyższej decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. wnioskodawcy, reprezentowani przez M. G. ponownie złożyli odwołanie.

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] JM Wojewoda kolejny raz uchylił zaskarżoną decyzję Starosty w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy uznał ponownie, że w sprawie nie zebrano całości materiału dowodowego i nie wyjaśniono dokładnie stanu faktycznego. Organ I instancji nie wykorzystał bowiem wszystkich możliwości pozyskania dowodów. Organ II instancji wskazał, że:

. należy dokładnie wyjaśnić za jakie działki wnioskodawcy żądają ustalenia

i wypłacenia odszkodowania,

. o pozyskanie dokumentów w przedmiotowej sprawie należałoby wystąpić do Sądu Rejonowego w K. (przekazanie odszkodowania do depozytu sądowego), [...] Banku [...] (przekazanie odszkodowania na książeczkę oszczędnościową),

. uzasadnionym byłoby przesłuchanie w charakterze świadków, o ile to możliwe: Przewodniczącego ([...]), sekretarza ([...]), kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa ([...]) i radcy prawnego ([...]) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K.,

. organ może skorzystać z możliwości określonych w art. 86 k.p.a., tj. przesłuchania stron - w trybie art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji pismem z dnia [...] maja 2017 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w K., z zapytaniem czy w związku z wywłaszczeniem nieruchomości przyznane odszkodowanie nie zostało przekazane do depozytu sądowego w związku z odmową jego przyjęcia przez dotychczasowego właściciela.

Ponadto wystąpiono do [...] B.P. z zapytaniem, czy M. K. posiadał książeczkę oszczędnościową, na której mogłyby być zgromadzone środki pochodzące z przyznanego odszkodowania.

Wystąpiono również do Archiwum Państwowego w K. o przesłanie uwierzytelnionej kopii stron Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej

w K. nr [...] z dnia [...] listopada 1972 r., w którym pod poz[...] opublikowana była przedmiotowa uchwała Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K..

W piśmie z [...] czerwca 2017 r., Starosta [...] wystąpił do Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA o dane adresowe osób będących adresatami przedmiotowej uchwały, tj. P. D. i A. K., oraz członków Powiatowej Rady Narodowej w K. podejmujących uchwałę, tj. M. G., Z. K., J. S. i M. Z..

W dniu [...] czerwca 2017 r. do Starostwa Powiatowego w K. wpłynęło pismo [...] B.P. z [...] czerwca 2017 r., w którym poinformowano, że nie ma możliwości stwierdzenia, czy w 1972 r. M. K. posiadał książeczkę oszczędnościową - bank zobowiązany jest bowiem przechowywać dokumenty dotyczące rachunków klientów co najmniej przez okres 5 lat od początku roku następującego po roku obrotowym, w którym operacje, transakcje i postępowanie zostały ostatecznie zakończone, spłacone i przedawnione.

Przy piśmie z [...] czerwca 2017 r., Archiwum Państwowe w K.

przekazało kopię dwóch stron Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z 1972 r. z opublikowanym tekstem przedmiotowej uchwały, z której wynika, że na rzecz Skarbu Państwa zostały przejęte działki stanowiące własność M. K., położone w M. , oznaczone jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...].

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. Prezes Sądu Rejonowego w K. poinformował, że na podstawie dokumentów, którymi dysponuje Sąd Rejonowy

w K. nie jest możliwe ustalenie czy w latach 70-tych przekazano do depozytu sądowego odszkodowanie za nieruchomość przejętą na własność Skarbu Państwa. Dokumentacja z tego okresu została zniszczona, zaś próby odszukania spraw

w Wydziałach Cywilnym i Ksiąg Wieczystych nie przyniosły rezultatu.

W dniu [...] sierpnia 2017 r. w siedzibie Starostwa Powiatowego w K., pouczona o odpowiedzialności karnej za składanie nieprawdziwych zeznań z art. 233

§ 1 Kodeksu karnego oraz prawie odmowy złożenia zeznań stosownie do art. 83 K.p.a., przesłuchana została w charakterze strony M. P.. Z protokołu przesłuchania wynika, że M. P. jest przekonana, że ojciec nie otrzymał odszkodowania, a po śmierci ojca nikt z rodziny nie starał się o odszkodowanie. Według strony ojciec nie starał się o odszkodowanie, a wywłaszczony teren, który stanowił łąkę, uprawiał jeszcze około 10 lat, po czym przekazał gospodarstwo synowi - A. K..

W dniu [...] sierpnia 2017 r. przesłuchana została jak strona A. S., która zeznała, że w zamian za zabrany teren ojcu przyznano uprawnienie do uprawiania łąk położonych w stronę jeziora. Łąki te były uprawiane przez ojca, a później przez brata, który przejął gospodarstwo po ojcu, przez wiele lat. W ostatnim czasie okazało się, że łąki te nie stanowią własności rodziny. Odnośnie wywłaszczenia i ewentualnego odszkodowania strona nie zna szczegółów.

W dniu [...] sierpnia 2017 r. zostały przesłuchane strony: A. K. i E. N.. A. K. zeznał, że pamięta, że w zamian za wywłaszczenie ojcu przyznano pod uprawę ok. 2 ha łąk, wskazanych przez stronę na mapie stanowiącej załącznik do protokołu przesłuchania strony. Z złożonych przez niego wyjaśnień wynika, że w 1982 r. kiedy przejął on gospodarstwo po ojcu, łąki te były jeszcze przez nich uprawiane. Pod koniec lat 80-tych łąki zostały sprzedane przez Gminę M. osobie prywatnej (wcześniej zarówno M. K. jak i strona byli przekonani, że łąki są ich własnością). Według świadka do chwili złożenia wniosku wszczynającego przedmiotowe postępowanie nikt z rodziny nie starał się o otrzymanie odszkodowania. Podczas przesłuchania A. K. ustalono, że przedmiotowy wniosek dotyczy ustalenia i wypłaty odszkodowania za działki nr [...], [...], [...], [...] i [...], a nie dotyczy działki nr [...]. E. N. zeznała, że nie wie nic o sprawie wywłaszczenia gruntów i odszkodowania za wywłaszczenie.

W piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. Burmistrz [...] poinformował organ,

że nie posiada dokumentów dotyczących spraw wywłaszczeniowych prowadzonych przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K.. Jednocześnie, w celu przesłuchania w charakterze świadka w przedmiotowej sprawie, wskazano T. P. - byłego pracownika archiwum gminnego.

W dniu [...] marca 2018 r. T. P. zeznała, że w Urzędzie Gminy pracowała od [...] r. i w tym czasie nie toczyły się postępowania dotyczące nieruchomości wywłaszczonych uchwałą Prezydium Powiatowej Rady Narodowej

w K. nr [...]/[...] z dnia [...] listopada 1972 r. Ponadto zeznała,

że prawdopodobnie część dokumentów posiadanych przez Gminę, a dotyczących gospodarstwa M. K., została przekazana do Sądu Rejonowego w K.

w związku ze sprawą sądową pomiędzy członkami rodziny.

W aktach sprawy znajdują się fotokopie dokumentów pozyskanych z Sądu Rejonowego w K. z akt sprawy sygn. [...] z powództwa M. i I. K. przeciwko A. i B. K. o ustalenie nieważności umowy przekazania na następcę gospodarstwa rolnego.

Ponadto w aktach sprawy znajduję się poświadczone za zgodność z oryginałem pismo Burmistrza [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], przy którym przesłano kopie poświadczone za zgodność z oryginałami następujących dokumentów z archiwum gminnego:

. odpowiedzi Naczelnika Powiatu w K. z kwietnia 1974 r. na skargę

wniesioną przez S. O.. Z odpowiedzi wynika, że decyzją

nr [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. przyznał S. O. odszkodowanie w kwocie [...]zł z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gruntów położnych we wsi M., oznaczonych jako działka nr [...] o pow. [...] ha, na mocy uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia [...] listopada 1972 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowalnych przejmowanych na własność Państwa na obszarach wsi przeznaczonych na potrzeby budownictwa mieszkaniowego, a wypłata odszkodowania następuje zgodnie z ustalonymi w decyzji warunkami;

. pisma Urzędu G. M. z dnia [...] stycznia 1973 r., w którym zawiadomiono Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa, że gospodarstwo rolne położone w M. przy ul. [...], stanowiące własność S. O. zostało całkowicie spłacone /PFZ/ w roku 1972;

. decyzji Naczelnika Powiatu w K. z dnia [...] października 1974 r.,

nr [...], w której zmieniono decyzję Naczelnika Powiatu w K.

z dnia [...] września 1974 r. nr [...] w sprawie ustalenia odszkodowania

za grunty przejęte na własność Państwa w miejscowości U. na mocy zarządzenia Naczelnika Powiatu Koszalińskiego nr [...] z dnia [...] kwietnia 1974 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa na obszarze wsi U., przeznaczonych na potrzeby budownictwa mieszkaniowego/Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej nr 4 z dnia 15 czerwca 1974 r. poz. 17/.

Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r., Starosta [...] wystąpił do Archiwum Państwowego w K. o przesłanie uwierzytelnionej kopii ww. decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia

[...] kwietnia 1974 r. nr [...]

W piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] Dyrektor Archiwum Państwowego w K. poinformował, że wśród materiałów archiwalnych Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K., przekazanych do Archiwum Państwowego, nie odnaleziono wskazanej przez organ decyzji.

Przed wydaniem decyzji organ I instancji, stosownie do art. 10 § 1 K.p.a., umożliwił stronom zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. Z uprawnień wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. skorzystał pełnomocnik stron.

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] Starosta [...] odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa na mocy uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia [...] listopada 1972 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowalnych przejmowanych na własność Państwa na obszarach wsi przeznaczonych na potrzeby budownictwa mieszkaniowego, w dacie przejęcia stanowiące własność M. K., oznaczone jako działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, położone w M. .

Od powyższej decyzji Starosty wnioskodawcy reprezentowani przez M. G. wnieśli odwołanie, po rozpatrzeniu którego Wojewoda decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Na decyzję organu odwoławczego wnioskodawcy, tj. A. S., E. N., M. P. i A. K., reprezentowani przez radcę prawnego [...], wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 1103/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]. wskazując na braki w przeprowadzonym w sprawie postępowaniu dowodowym.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji winien uzupełnić, o ile to możliwe we własnym zakresie, postępowanie dowodowe, a następnie dokonać ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, mając na uwadze przestawiona ocenę Sądu. W pierwszej kolejności Sąd wskazał, aby organ zbadał księgi wieczyste prowadzone dla działek wskazanych przez strony postępowania jako łąki użytkowane przez M. K. w zamian za wywłaszczone działki. Następnie Sąd zobowiązał organ do przeanalizowania okoliczności przekazania gospodarstwa rolnego nalężącego do M. K. w lipcu 1982 r. następcy A. K.. Ponadto Sąd zalecił analizę ksiąg wieczystych obejmujących przedmiotowe grunty przejęte na własność Państwa.

W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym, mając na uwadze

art. 136 ust. 1 K.p.a., organ II instancji w piśmie z dnia [...] maja 2019 r. wystąpił

do Starosty [...] o ustalenie i wskazanie:

- numerów ksiąg wieczystych prowadzonych dla działek oznaczonych numerami [...], [...] i [...] z obrębu ewidencyjnego M. , wskazanych przez strony postępowania jako łąki użytkowane przez M. K. w zamian za wywłaszczone nieruchomości,

- numerów działek na datę zawarcia umowy przekazania gospodarstwa rolnego należącego do M. K. następcy A. K., tj. na [...] lipca 1982 r.

ww. nieruchomości stanowiących łąki oraz numerów ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych działek,

- aktualnych numerów działek stanowiących obecnie obszar nieruchomości wywłaszczonych oraz numerów prowadzonych dla nich ksiąg wieczystych.

W piśmie z [...] maja 2019 r. organ I instancji wskazał, że działki ewidencyjne

nr [...], [...] i [...] wskazane przez strony jako użytkowane łąki aktualnie oznaczone są numerami [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Dla działek tych prowadzone są księgi wieczyste o numerach: [...] i [...] Ponadto organ I instancji poinformował, że obszar wywłaszczonej nieruchomości położony jest aktualnie w granicach działek ewidencyjnych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] Dla tych działek prowadzone są księgi wieczyste o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] Do pisma załączono dokumenty potwierdzające powyższe ustalenia. Nie załączono natomiast dokumentów potwierdzających oznaczenia działek wskazanych przez strony postępowania jako łąki użytkowane przez M. K. w zamian za wywłaszczone nieruchomości na datę zawarcia umowy przekazania gospodarstwa rolnego należącego do M. K. następcy A. K. oraz numerów prowadzonych wówczas dla nich ksiąg wieczystych. W związku z tym, w piśmie z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], organ II instancji ponownie zwrócił się do Starosty o powyższe. Przy piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] organ I instancji przesłał dokumenty, z których wynika, że działki te wchodziły obszarem w działki oznaczone numerami [...] i [...] prowadzona dla nich była księga wieczysta nr [...]

Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] organ odwoławczy wystąpił do Sądu Rejonowego w K. VI Wydziału Ksiąg Wieczystych o wgląd do akt wszystkich wyżej wymienionych wyżej ksiąg wieczystych. Dnia [...] czerwca 2019 r. dokonano wglądu do akt ksiąg wieczystych. W aktach tych nie odnaleziono dokumentów dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowania. Nie odnaleziono również dokumentów i informacji dotyczących użytkowania przez M. K. nieruchomości wskazanych przez strony postępowania jako łąki.

W aktach księgi wieczystej nr [...] odnaleziono zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego w K. z dnia [...] stycznia 1973 r. o odłączeniu z księgi wieczystej nr [...] działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha i przyłączeniu ich do księgi wieczystej nr [...]. W związku z tym organ postanowił zbadać księgę wieczystą nr [...] O wgląd do księgi wieczystej organ wystąpił pismem z dnia [...] czerwca 2019 r.

nr [...]. Dnia [...] czerwca 2019 r. dokonano wglądu do akt księgi wieczystej nr [...] W aktach tych również nie odnaleziono dokumentów dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowania. Nie odnaleziono również dokumentów i informacji dotyczących użytkowania przez M. K. nieruchomości wskazanych przez strony postępowania jako łąki.

Organ II instancji zbadał również, stosownie do zaleceń Sądu, umowę z dnia

[...] [...] 1982 r. dotyczącą przekazania gospodarstwa rolnego należącego do M. K. następcy A. K.. Umowa ta nie obejmuje działek wskazanych przez strony postępowania jako łąki użytkowane przez M. K. w zamian za wywłaszczone nieruchomości.

Po ocenie zgromadzonego materiału dowodowego oraz analizie przepisów prawa organ II instancji ustalił, że odwołanie A. S., E. N., M. P. i A. K. nie zasługuje na uwzględnienie.

Z przedłożonych zarówno przez strony, jak i Archiwum Państwowe w K., kopii Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Nr [...] z dnia [...] listopada 1972 r. wynika, że na mocy Uchwały Nr [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1972 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowalnych przejmowanych na własność Państwa na obszarach wsi przeznaczonych na potrzeby budownictwa mieszkaniowego, została przejęta na własność Skarbu Państwa z dniem ogłoszenia tejże uchwały w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej - m.in. nieruchomość stanowiąca własność M. K. oznaczona jako działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Stosownie do zaleceń organu II instancji w decyzji z dnia

[...] marca 2017 r., nr [...] Starosta [...] wyjaśnił, które działki stanowiące własność M. K. przeszły na własność Państwa i za które działki wnioskodawcy żądają ustalenia i wypłacenia odszkodowania.

Uchwała została podjęta na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia

1961 r. o terenach budowalnych na obszarach wsi (Dz. U. nr 27, poz. 216 z 1969 r.)

i § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1970 r. w sprawie zasad przejmowania terenów budowalnych na obszarach wsi na własność Państwa

(Dz. U. Nr 3, poz. 16). Zgodnie z art. 8 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 31 stycznia

1961 r. przejęcie na własność Państwa gruntów określonych w ust. 1 i 2 następuje z mocy prawa, z dniem ogłoszenia w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej uchwały prezydium powiatowej rady narodowej o ustaleniu granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa. Przejęcie gruntów następuje w stanie wolnym od długów hipotecznych i innych obciążeń z wyjątkiem służebności gruntowych ujawnionych w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów. Stosownie do art. 9 ust. 1 tejże ustawy za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) z uwzględnieniem postanowień ustawy. W myśl art. 10 ust. 2 ustawy po objęciu gruntów w faktyczne władanie, organ do spraw rolnictwa prezydium powiatowej rady narodowej wydaje decyzję, która powinna w szczególności zawierać: 1) ustalenie służebności gruntowych, które zostają utrzymane w mocy, 2) ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty odszkodowania, 3) wymienienie osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania.

Wypłata odszkodowania była zatem koniecznym następstwem przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i była działaniem podejmowanym z urzędu.

Jeśli odszkodowanie z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa nieruchomości w oparciu o ustawę z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowalnych na obszarach wsi, powinno być przyznane w trybie przepisów o wywłaszczeniu, a więc winna być w tym przedmiocie wydana decyzja administracyjna, która do tej pory nie została wydana, to nie ma przeszkód, aby kwestia ta była rozstrzygnięta obecnie. Podstawą prawną dla takiego rozstrzygnięcia jest właśnie przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Przepis ten został wprowadzony do powołanej ustawy ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), która weszła w życie z dniem 22 września 2004 r., a następnie został zmieniony przez art. 3 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowani i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz. 1601) z dniem

16 grudnia 2006 r. Przepis ten stanowi, że starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przewidują jego ustalenie.

Zgodnie z art. 233 u.g.n. sprawy wszczęte i nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., prowadzi się na podstawie jej przepisów. Oznacza to, że art. 129 ust. 5 pkt 3 powołanej ustawy ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomości, czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania.

W przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest to, czy za przejęcie nieruchomości M. K. ustalono i wypłacono odszkodowanie. Według Starosty [...], w świetle zebranych dowodów, zostało uprawdopodobnione, że odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość zostało ustalone i wypłacone, ...Liczne dowody zebrane przez organ w sprawie, w tym dokumenty i zeznania stron i świadków nie wskazują na fakt, aby odszkodowanie nie zostało ustalone i wypłacone, analogicznie jak w przypadku innych właścicieli nieruchomości wywłaszczonych w latach 1972-1974...

Według organu II instancji w sprawie zostały podjęte wszelkie niezbędne czynności dowodowe zmierzające do należytego wyjaśnienia sprawy. W ocenie organu całokształt materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie przemawia za odmową ustalenia i wypłaty odszkodowania. Dokonując oceny dowodów zebranych

w przedmiotowej sprawie organ miał na uwadze ocenę przedstawioną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w ww. wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302 ze zm.).

W sprawie, w której strona po upływie 40 lat od przejęcia nieruchomości, występuje z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania, pojawiają się ograniczenia dowodowe organu wynikające chociażby z przepisów dotyczących archiwizacji i przechowywania oraz brakowania dokumentów. W takich okolicznościach jak w przedmiotowej sprawie, kiedy dowodów na wypłatę odszkodowania nie odnaleziono, jak na przykład w Banku [...] z uwagi na obowiązujące bank przepisy dotyczące przechowywania dokumentów dotyczących rachunków klientów albo w Sądzie Rejonowym w K. z uwagi na zniszczenie dokumentacji księgowej z lat 70-tych, nie można wywieść wniosku, że odszkodowanie nie zostało ustalone i wypłacone. Pisma pozyskane z tych instytucji potwierdzają co prawda okoliczność, że nie udało się odnaleźć dokumentów dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowania za przejęte w następstwie uchwały z dnia [...] listopada 1972 r. nieruchomości - to jednak nie stanowią dowodu na to, że takie dokumenty nie istniały, a jedynie potwierdzają okoliczność, że po upływie 40 lat od chwili przejęcia tych nieruchomości odnalezienie ich napotyka na uzasadnione przeszkody.

Zeznania świadka T. P. jedynie wskazują, że w czasie kiedy wymieniona pracowała ona w Urzędzie Gminy M. (od 1974 r.) nie toczyły się tam postępowania dotyczące nieruchomości wywłaszczonych w następstwie cytowanej wyżej uchwały. Nie oznacza to jednak, że takie postępowania nie toczyły się wcześniej. Jednocześnie organ podnosi nadto, że treść pisma Naczelnika Powiatu z kwietnia 1974 r. wskazuje, że odszkodowanie na rzecz S. O. za przejęte tą samą uchwałą z dnia [...] listopada 1972 r. - na rzecz Skarbu Państwa -grunty położone we wsi M., zostało przyznane wymienionemu decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN, zaś warunki wypłacenia odszkodowania ustalił Wydział Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w K. decyzją z dnia [...] kwietnia 1973 r. Z uwagi na powyższe świadek nie mogła posiadać jakiejkolwiek wiedzy w tym względzie, bowiem rozpoczęła swoją pracę w Urzędzie już po wydaniu opisanych wyżej decyzji.

Równolegle z toczącym się w przedmiotowej sprawie postępowaniem przed organem I instancji toczyło się również postępowanie z wniosku W. O., A. J., S. O., B. O. i M. U., (również reprezentowanych przez M. G.), w sprawie o ustalenie i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność Skarbu Państwa na mocy uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia [...] listopada 1972 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowalnych przejmowanych na własność Państwa na obszarach wsi przeznaczonych na potrzeby budownictwa mieszkaniowego, w dacie przejęcia stanowiącą własność S. O., oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha, położoną w M. . Fakt ten jest znany organowi odwoławczemu z urzędu, bowiem sprawa ta była kilkakrotnie przedmiotem postępowania prowadzonego właśnie przez organ odwoławczy. W sprawie tej również twierdzono, że odszkodowanie za nieruchomość przejętą na mocy tej samej uchwały z dnia [...] listopada 1972 r. nie zostało ustalone i wypłacone. Organ I instancji w sprawie tej, choć nie pozyskał decyzji ustalającej odszkodowanie, to jednak zgromadził inne dowody wskazujące na ustalenie i wypłatę odszkodowania na rzecz S. O. (pismo Naczelnika Powiatu w K.

z [...] 1974 r. nr [...]). Według organu II instancji potwierdza to,

że odszkodowania za nieruchomości przejęte powyższą uchwałą były ustalane

i wypłacane na rzecz dotychczasowych właścicieli, w tym dla M. K..

Fakt wydania decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Państwa w następstwie uchwały z dnia [...] listopada 1972 r. wobec wywłaszczonego S. O. przemawia za uznaniem, że wobec wywłaszczonego M. K. odszkodowanie za przejętą nieruchomości zostało również zrealizowane.

Kopia poświadczonej za zgodność z oryginałem decyzji Naczelnika Powiatu

w K. z dnia [...] października 1974 r. nr [...] pozwala na domniemanie, że decyzje dotyczące ustalenia odszkodowania były wydawane zbiorowo wobec wszystkich dotychczasowych właścicieli nieruchomości objętych jednym zarządzeniem czy jedną uchwałą.

Uznanie przez pełnomocnika stron, że treść pisma Naczelnika Powiatu w K.

z dnia [...] kwietnia 1974 r.: ...Decyzją nr. [...]- [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa PPRN przyznano Obywatelowi odszkodowanie w kwocie [...]zł..., świadczy o tym, że decyzja Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. nr [...] dotyczyła tylko i wyłączenie odszkodowania ustalonego na rzecz S. O., nie może być zaakceptowana przez organ odwoławczy, bowiem w piśmie tym zapisano również: ...Uchwałą nr. [...] z dnia [...].XI. 1972 r. przejęto od Obywatela na rzecz Skarbu Państwa grunty położone we wsi M. i oznaczone działką nr. [...] o powierzchni [...] h jako tereny budowlane... Uchwala ta jednak, co w sprawie jest bezsporne, dotyczyła kilku nieruchomości i została skierowana do kilku właścicieli (ich spadkobierców).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie mimo, że zgodził się ze stronami postępowania, że decyzje wydawane w przedmiocie odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa na mocy uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1972 r. w sprawach innych osób, w tym m.in. w sprawie S. O. nie stanowią jednoznacznego dowodu na wydanie takiej decyzji także w stosunku do spadkodawcy stron, tj. M. K., to jednak podzielił pogląd organu odwoławczego zawarty w uchylonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r., że w sposób istotny uprawdopodabniają one powyższą okoliczność. Świadczą bowiem o tym, że organ zastosował się do treści art. 9 ust. 1 oraz art. 10

ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowalnych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r., nr 27, poz. 216 ze zm.). Z uregulowań tych wynika, że w przypadku objęcia gruntów w faktyczne władanie, organ miał obowiązek wydać decyzję ustalająca odszkodowanie z tytułu przejęcia tych gruntów na własność Państwa. W ocenie organu odwoławczego jest więc mało prawdopodobne, aby organy traktowały obywateli wybiórczo i ustalały odszkodowanie tylko w stosunku do części wywłaszczonych.

Natomiast zeznania świadków A. K. i M. P. nie mogą stanowić przesądzającego dowodu, bowiem, jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., pozostają bowiem one

w sprzeczności z zeznaniami A. S., która stwierdziła, że ...odnośnie szczegółów wywłaszczenia i ewentualnego odszkodowania nie zna szczegółów, gdyż rodzice nie wtajemniczali dzieci w sprawy własności gospodarstwa... Zeznania te pozostają również w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

W żadnych aktach ksiąg wieczystych zbadanych przez organ odwoławczy nie odnaleziono dokumentów i informacji dotyczących korzystania przez M. K.

z nieruchomości wskazanych przez strony postępowania jako łąki użytkowane w zamian za wywłaszczone nieruchomości. Nieruchomości te nie zostały też wymienione w załączniku do umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] lipca 1982 r., co oznaczałoby, że M. K. nie traktował ich jako części gospodarstwa, nie przysługiwał wywłaszczonemu żaden tytuł prawny do nich, a więc nie mogły być rekompensatą za utracone prawo własności. Co więcej działki te stanowiły własność Gminy M. i pod koniec lat 80-tych zostały przez nią sprzedane. Wykluczenie wskazanych łąk jako rekompensaty za wywłaszczenie nieruchomości przemawia również za uznaniem, że odszkodowanie zostało ustalone i wypłacone stosownie do obowiązujących w dacie przejęcia przepisów.

Podsumowując, Wojewoda stwierdził, iż w świetle całokształtu materiału dowodowego, zebranego w tak ograniczonych warunkach, nie sposób stwierdzić, że odszkodowanie za przedmiotowe nieruchomości nie zostało ustalone i wypłacone, a co za tym idzie należało odmówić ustalenia i wypłaty wnioskowanego odszkodowania. Odmienna ocena zebranego materiału dowodowego doprowadziłaby do naruszenia interesu społecznego wyrażonego w zasadzie prawdy obiektywnej określonej w art. 7 K.p.a.

Powyższą decyzję ostateczną wnioskodawcy reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego zaskarżyli skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 21 ust. 2 i art. 64 Konstytucji RP w zw.

z art. 17 Karty Praw Podstawowych UE i art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez nieustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości,

2) przepisów kodeksu postępowania administracyjnego:

- art. 75 § 1 K.p.a., poprzez oparcie ustaleń faktycznych na poszlakach,

- art. 80 K.p.a., poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, iż przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnieśli o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

2) w przypadku zastosowania przez organ II instancji trybu postępowania przewidzianego w art. 54 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uchylenie w całości zaskarżonej, a także decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2018 r. (znak [...]) i wydanie przez Wojewodę decyzji w sprawie ustalenia i wypłaty spadkobiercom M. K. odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości,

3) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi),

4) zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy uzasadnia przyjęcie, że odszkodowanie za należącą do M. K. wywłaszczoną nieruchomość nie zostało wypłacone. Przeciwny pogląd, wyrażony przez Wojewodę ostać się nie może, bowiem w zebranym materiale dowodowym nie ma żadnych dokumentów świadczących o podejmowanych jakichkolwiek działaniach, które mogłyby świadczyć, że podjęto czynności, które mogłyby doprowadzić do ustalenia i wypłaty odszkodowania. Nie odnaleziono nie tylko akt postępowania odszkodowawczego czy też decyzji administracyjnej przyznającej M. K. prawo własności nieruchomości zamiennej (czy też prawo jej czasowego użytkowania), ale w ogóle jakiejkolwiek informacji, aby takie postępowanie kiedykolwiek się toczyło. Istotne jest, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w roku 1972 r., a trzeba mieć na uwadze, że niejednokrotnie w podobnych sprawach udaje się odnaleźć choćby szczątkowe dokumenty pochodzące ze znacznie wcześniejszego okresu np. z lat pięćdziesiątych XX wieku. Brak zatem informacji o toczącym się postępowaniu stanowi przesłankę do przyjęcia, że takie postępowanie nie się toczyło. Odmienne ustalenie tej kwestii wymaga jednoznacznych i niebudzących wątpliwości dowodów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 28 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1218/17).

W związku z powyższym postępowanie wywłaszczeniowe w części dotyczącej ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości należało kontynuować i na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. wydać decyzję o ustaleniu wysokości odszkodowania. Termin "pozbawienie praw do nieruchomości" oznacza każde działanie władcze przynoszące skutek w postaci odebrania praw do nieruchomości podmiotom, którym one przysługiwały, a nie tylko takie działania, jakie w ustawie o gospodarce nieruchomościami zostały zakwalifikowane do kategorii wywłaszczania, ewentualnie określone jako ograniczanie praw do nieruchomości lub jako ograniczanie sposobu korzystania z nieruchomości.

Z art. 75 § 1 K.p.a. nie wynika, aby środkiem dowodowym mogłyby być poszlaki czy też przypuszczenia. To zaś oznacza, że niedopuszczalne jest opieranie na nich ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z 17 lutego 2016 r. I OSK 1255/14), a tak uczynił Wojewoda, wskazując na przypuszczenie, iż odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości mogło zostać przyznane. Przesłanką o tym świadczącą miałby być fakt wypłacenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia gruntów położonych w innej miejscowości (U. ), innym osobom. Jest to przykład zawodnego rozumowania tzw. indukcyjnego - prawdziwość przesłanek (wypłata odszkodowania wywłaszczonym właścicielom nieruchomości położonych w U. ) nie gwarantuje pewności wypłaty odszkodowania M. K..

W konsekwencji należy uznać, że decyzja nr [...], o której mowa

w ww. piśmie Naczelnika Powiatu w K. z [...] [...] 1974 r. dotyczyła tylko

i wyłącznie odszkodowania ustalonego na rzecz S. O.. Świadczy o tym również treść ww. pisma Naczelnika Powiatu w K. z [...] [...] 1974 r.: "decyzję nr [...] Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN przyznano Obywatelowi odszkodowanie w kwocie [...]zł".

Zeznania świadków i pozyskane w trakcie postępowania dokumenty świadczą,

że odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości należącej do M. K. nie zostało ustalone.

Świadczy o tym zeznanie złożone w charakterze świadka w dniu [...] sierpnia

2017 r. przez syna M. K. - A. K.. W zeznaniu tym A. K. potwierdził, że jego ojciec nie dostał odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a jedyne zadośćuczynienie stanowiło prawo użytkowania podmokłych łąk, graniczących z jeziorem [...] o powierzchni ok. [...] ha (obecnie działki: nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2). M. K. będąc pewnym, iż ww. łąki zostały mu przyznane na własność, jako nieruchomość zamienna, nie ubiegał się w latach 70-tych i 80-tych XX wieku o wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia. Ostatecznie, w końcówce lat 80-tych Gmina M. ww. łąki sprzedała.

Mamy zatem do czynienia z ewidentną sytuacją nieekwiwalentności świadczeń. Z jednej strony Państwo, mocą swojego aparatu przymusu, zabrało M. K. pierwszorzędną nieruchomość, dając w zamian czasowe prawo użytkowania podmokłej łąki, jednak o tejże czasowości M. K. nie informując. Tymczasem M. ł K. był przekonany, że w zamian za wywłaszczoną nieruchomość otrzymał prawo własności ww. łąk. Takie działanie było nielegalne nawet w realiach Polski lat 70-tych XX w.

Ówcześnie obowiązujące przepisy - w szczególności art. 9 ust. 1 ustawy

o terenach budowlanych na obszarach wsi - nakazywały wypłatę w pieniądzu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, a nie przyznawanie prawa czasowego użytkowania gruntu rolnego.

Zeznania złożone w charakterze świadka przez T. P. wskazują, że od 1974 r. w Urzędzie Gminy M. nie toczyły się żadne postępowania dotyczące nieruchomości wywłaszczonych uchwałą Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. nr [...] z [...] listopada 1972 r., w tym również nieruchomości należącej do M. K..

Również świadek M. P. zeznała, iż odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie zostało M. K. przyznane.

Liczne dowody zebrane w różnych instytucjach również wskazują na fakt,

iż odszkodowanie w przedmiotowej sprawie nie zostało wypłacone. Kwerenda objęła m.in. Archiwum Państwowe w K., Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K., Urząd M. w M. , Sąd Rejonowy

w K. oraz [...] Bank [...]i. Żadna z tych instytucji nie potwierdziła faktu ustalenia i wypłaty odszkodowania M. K..

Art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., znajduje zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie tej ustawy, czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania- a taki stan faktyczny miał miejsce w sprawie objętej niniejszym wnioskiem. Świadczą o tym wyroki NSA, składające się na ukształtowaną linię orzeczniczą IOSK 2306/14 z 29 czerwca 2016 r., I OSK 90/14 z 17 września 2015 r., I OSK 1502/13 z 24 lutego 2015 r., I OSK 2035/13 z 16 kwietnia 2015 r., I OSK 2754/13 z 9 stycznia 2015 r.

Skarżący wskazuje nadto na treść art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 ze zm.) i ratyfikowanego przez Polskę, zgodnie z którym każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swojego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego.

Również zgodnie z art. 17 Karty Praw Podstawowych UE (Dz. Urz. UE Nr C 83

z 30 marca 2010 r.) każdy ma prawo do władania, używania, rozporządzania

i przekazania w drodze spadku mienia nabytego zgodnie z prawem. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w ustawie, za słusznym odszkodowaniem za jej utratę, wypłaconym we właściwym terminie.

To strona zobowiązana do wypłaty odszkodowania powinna we własnym interesie taki dowód zabezpieczyć, szczególnie w sytuacji gdy roszczenie związane

z żądaniem wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości nie podlega przedawnieniu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 listopada 2016 r. II SA/GI 778/16).

Końcowo pełnomocnik skarżących powołał się na wyrok wydany przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 17 kwietnia 2019 r. w analogicznym stanie faktycznym do zaistniałego w sprawie niniejszej (sygn. akt I OSK 2164/18). W wyroku tym NSA przesądził, że:

- aby skutecznie odmówić wypłaty odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ administracji powinien wykazać wszelkimi dostępnymi dowodami, że odszkodowanie z tytułu pozbawienia praw do nieruchomości zostało faktycznie ustalone,

- nie jest możliwe oparcie odmowy wypłaty odszkodowania na domniemaniach,

- udowodnienie przez wnioskodawcę okoliczności negatywnej, iż odszkodowanie nie zostało wypłacone, nie jest w istocie możliwe, a zatem błędny jest pogląd,

że to wnioskodawca powinien przedstawić dowody na okoliczność niewypłacenia odszkodowania.

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: "p.p.s.a".), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Uwzględnienie skarg, skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonego aktu (decyzji) z obrotu prawnego następuje jedynie w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ administracji publicznej przepisów prawa materialnego lub istotnych wad

w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy

(art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Niniejszą skargę Sąd na zawarty w skardze i niezakwestionowany przez organ wniosek pełnomocnika skarżących, zgodnie z art. 119 p.p.s.a. rozpatrzył w trybie uproszczonym.

Sądowa kontrola dokonana w niniejszej sprawie według kryterium legalności dała podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zauważyć należy, iż zaskarżona decyzja wydana została po ponownym rozpoznaniu przez Wojewodę odwołania skarżących od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...]. odmawiającej dochodzonego przez skarżących odszkodowania, na skutek uchylenia przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 31 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 1103/18 wcześniejszej decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2018 r.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie (akt) było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Ze względu na powyższą treść art. 153 p.p.s.a. podstawowym zadaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę jest zbadanie i ocena czy organ ponownie rozpoznając odwołanie wnioskodawców od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2018 r. zastosował się do oceny prawnej i wskazań Sądu zawartych w ww. wyroku w sprawie II SA/Sz 1103/18.

W tym celu należy przytoczyć stanowisko Sądu wyrażone w ww. wyroku. Sąd stwierdził m.in., iż kwestia przejęcia na własność Skarbu Państwa na mocy uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia [...] listopada 1972 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa na obszarach wsi oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1970 r. w sprawie zasad przejmowania terenów budowlanych na obszarach wsi na własność Państwa, nieruchomości stanowiącej w dacie przejęcia działki ewidencyjne nr [...], [...]. [...], [...], [...] o łącznej powierzchni [...] stanowiącej własność M. K. jest w niniejszej sprawie bezsporna.

Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi po objęciu gruntów w faktyczne władanie organ do spraw rolnictwa prezydium powiatowej rady narodowej wydawał decyzję, która powinna zawierać: 1) ustalenie służebności gruntowych, które zostają utrzymane w mocy, 2) ustalenie odszkodowania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i terminu zapłaty odszkodowania, 3) wymienienie osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że odszkodowanie z tego tytułu powinno być przyznane w trybie wskazanych wyżej przepisów o wywłaszczeniu, a więc winna być wydana w tym przedmiocie decyzja administracyjna. Jeśliby taka decyzja nie została dotychczas wydana, to kwestia ta może być obecnie rozstrzygnięta na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.). Przepis ten stanowi, że starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Wskazany wyżej przepis ma także zastosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegających na odjęciu, przejęciu bądź ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Roszczenie o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie uległo przedawnieniu.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje to, czy za przejęcie przedmiotowej nieruchomości należącej do M. K. ustalono i wypłacono mu odszkodowanie.

Zdaniem stron, zebrane dowody uzasadniają przyjęcie, że odszkodowanie to nie zostało wypłacone, bowiem w zebranym materiale dowodowym nie ma żadnych dokumentów świadczących o podejmowanych jakichkolwiek działaniach, które mogłyby doprowadzić do ustalenia wypłaty odszkodowania. Natomiast według organów obu instancji, zgromadzony materiał dowodowy w sposób wystarczający potwierdza okoliczność, że odszkodowanie to zostało ustalone i wpłacone.

Odnosząc się do powyższej spornej kwestii Sądu stwierdził, iż po 40 latach od daty przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa pojawiają się ograniczenia dowodowe wynikające chociażby z przepisów dotyczących archiwizacji i przechowywania oraz brakowania dokumentów, wobec czego o braku dokumentów w tym zakresie nie przesądza o tym, że odszkodowanie nie zostało ustalone i wypłacone, wykazanie powyższej okoliczności możliwe jest także w oparciu o inne dowody. W tym zakresie organ wskazał, co wnioskodawcy przyznali, że w latach 70-tych i 80-tych ub. wieku M. K. przyznano do zagospodarowania łąki.

W ocenie Sądu, zaprezentowane w zaskarżonej decyzji twierdzenie organu odwoławczego, że M. K. otrzymał rekompensatę za utracone prawo własności nieruchomości w postaci użytkowania wskazanych tych łąk, jest co najmniej przedwczesne, a przy tym niespójne z twierdzeniem, że M. K. wypłacono odszkodowanie.

Strony wskazały co prawda, że M. K. w latach osiemdziesiątych użytkował wspomniane łąki, sądząc, że zostały mu przyznane w zamian za przejęte działki, jednakże pod koniec lat 80 okazało się, że stanowią one własność Gminy i zostały przez nią sprzedane.

Sąd stwierdził, iż jest to okoliczność o kluczowym znaczeniu dla sprawy, niewątpliwie wymagała przeprowadzenia stosownych dowodów, czego jednak organ odwoławczy zaniechał.

Rozważając tę kwestię Sąd stwierdził, iż w aktach brak jest stosownej dokumentacji potwierdzającej przyznanie M. K. wspomnianych łąk, zaś

z twierdzeń stron wynika jedynie, że użytkował on je do czasu sprzedaży przez Gminę pod koniec lat osiemdziesiątych. W tej sytuacji nie sposób stwierdzić na czym opiera się stanowisko organu, że łąki stanowiły rekompensatę za utracone prawo własności nieruchomości. Organ miał możliwość rozwiania powyższych wątpliwości sięgając do ksiąg wieczystych dotyczących działek wskazanych przez strony, czego jednak nie uczynił. Dodatkowo organ powinien przeanalizować także okoliczności przekazania gospodarstwa rolnego należącego do M. K. w lipcu 1982 r. następcy - A. K. (w zamian za emeryturę). Nie ulega bowiem wątpliwości, że gdyby M. K. przyznano łąki jako rekompensatę za utracone prawo własności nieruchomości, to działki, na których położone były te łąki przekazałby swojemu następcy wraz z innymi nieruchomościami wymienionymi w załączniku do umowy z dnia [...] lipca 1982 r. W aktach sprawy co prawda znajduje się załącznik zawierający wyliczenie działek, z których składa się przekazywane gospodarstwo, jednakże są to numery działek aktualne na datę zawarcia umowy podczas gdy strony w skardze podają numery aktualne. Wobec powyższego stwierdzenie, czy umowa obejmuje działki, na których położone były przedmiotowe łąki nie jest możliwe. Ustalenie powyższych okoliczności może mieć dla sprawy istotne znaczenie. Jeżeli bowiem umowa nie obejmuje wspomnianych wyżej działek, to poddaje to w wątpliwość argumentację skarżących dotyczącą przekonania M. K., że zostały mu one przekazane w zamian za utracone prawo własności nieruchomości, stanowiącą wyjaśnienie dlaczego z wystąpieniem o odszkodowanie z tego tytułu zwlekali oni przez blisko 40 lat.

O ile można zgodzić się ze skarżącymi , że decyzje wydawane w przedmiocie odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa na mocy uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada

1972 r. w sprawach innych osób, w tym w sprawie S. O., nie stanowią jednoznacznego dowodu na wydanie takiej decyzji także w stosunku do spadkodawcy stron tj. M. K., to jednak należy podzielić pogląd organu, że w sposób istotny uprawdopodabniają one powyższą okoliczność. Świadczą bowiem o tym, że organ zastosował się do treści art. 9 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz.U. z 1969 r., Nr 27, poz. 216 ze zm.). Zgodnie z pierwszym z cytowanych przepisów, za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z uwzględnieniem postanowień niniejszej ustawy. Natomiast w myśl art. 10 ust. 1 tej ustawy, grunty przejęte na własność Państwa, zgodnie z postanowieniem art. 8 ust. 3, pozostają w bezpłatnym korzystaniu dotychczasowych właścicieli (samoistnych posiadaczy) do czasu objęcia przez organ do spraw rolnictwa prezydium powiatowej rady narodowej gruntów w faktyczne władanie. Objęcie gruntów w faktyczne władanie następuje w terminie określonym w obwieszczeniu tego organu, podanym do wiadomości w sposób przyjęty w danej miejscowości. Z art. 10 ust. 2 tej ustawy wynika, że w wypadku objęcia gruntów w faktyczne władanie, organ miał obowiązek wydać decyzję ustalającą odszkodowanie z tytułu przejęcia tych gruntów na własność Państwa.

Organ winien zatem mieć na uwadze całokształt okoliczności niniejszej sprawy, także i to, że w znanej organowi z urzędu analogicznej sprawie z wniosku spadkobierców S. O., strony również dowodziły, że wobec braku stosownych dokumentów należy przyjąć, iż odszkodowanie za przejętą na mocy tej samej uchwały z dnia [...] listopada 1972 r. nieruchomość nie zostało ustalone i wypłacone – jednakże ostatecznie uzyskano dokumenty przeczące tej argumentacji.

Odnosząc się do stanowiska skarżących, że uzyskane w niniejszym postępowaniu dowody wskazują na fakt, że odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości należącej do M. K. nie zostało ustalone, Sąd stwierdził, że nie znajduje ono oparcia w materiale dowodowym.

Pisma uzyskane z Archiwum Państwowego w K. (z dnia [...] grudnia

2017 r. k. 302 akt administracyjnych), Urzędu Miejskiego w M. (z dnia [...] lutego

2018 r., k. 238 akt administracyjnych), Sądu Rejonowego w K. (z dnia [...] sierpnia 2017 r., k. 214 akt administracyjnych), Banku [...] (z dnia [...] czerwca 2017 r., k. 200 akt administracyjnych) czy Państwowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. potwierdzają co prawda okoliczność, że instytucjom tym nie udało się odnaleźć dokumentów dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowania za przejęte w następstwie uchwały z dnia [...] listopada 1972 r. nieruchomości, jednak powyższe nie stanowi dowodu na to, że takie dokumenty nie istniały, a jedynie potwierdza okoliczność, że po upływie blisko 40 lat od chwili przejęcia tych nieruchomości odnalezienie ich napotyka uzasadnione przeszkody.

W ocenie Sądu zeznania świadków w szczególności T. P. w żadnym razie nie potwierdzają faktu braku wypłaty przedmiotowego odszkodowania, a jedynie wskazują, że w czasie kiedy ta osoba pracowała w Urzędzie Gminy M. (od 1974 r.) nie toczyły się tam postępowania dotyczące nieruchomości wywłaszczonych w następstwie cytowanej wyżej uchwały. Treść pisma Naczelnika Powiatu z [...] 1974 r. (k. 297 akt administracyjnych) wskazuje natomiast, iż odszkodowanie na rzecz S. O. za przejęte tą samą uchwałą z dnia [...] listopada 1972 r. – na rzecz Skarbu Państwa – za grunty położone w tej samej wsi (M. ), zostało przyznane decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN, zaś warunki wypłacenia odszkodowania ustalił Wydział Rolnictwa i Leśnictwa PWRN w K. decyzją z dnia [...] kwietnia 1973 r. Z uwagi na powyższe nie ulega wątpliwości, że świadek nie mogła posiadać jakiejkolwiek wiedzy w tym względzie bowiem rozpoczęła swoją pracę w Urzędzie już po wydaniu opisanych wyżej decyzji.

Natomiast zeznania świadków A. K. i M. P. nie mogą

w tym zakresie stanowić przesądzającego dowodu, bowiem pozostają w sprzeczności chociażby z zeznaniami A. S., która jednoznacznie stwierdziła, że "odnośnie szczegółów wywłaszczenia i ewentualnego odszkodowania nie zna szczegółów, gdyż rodzice nie wtajemniczali dzieci w sprawy własności gospodarstwa".

Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że chociaż znaczna część argumentacji podnoszonej przez skarżących jest nietrafna to jednak w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy wskazał bowiem na okoliczność otrzymania przez M. K. rekompensaty za utracone prawo własności nieruchomości w postaci użytkowania wskazanych przez strony łąk – pomimo, że okoliczność ta nie znajduje oparcia w zgromadzonych w sprawie dowodach, w tym w szczególności brak jest stosownych odpisów z ksiąg wieczystych obejmujących przedmiotowe nieruchomości. Strony (tj. skarżący) co prawda twierdzą, że faktycznie M. K. sądził wówczas, że otrzymane w użytkowanie łąki taką rekompensatę stanowią, jednakże fakt, że Gmina ostatecznie działki te sprzedała, dowodzi, że taką rekompensatą być nie mogły. Wspomniana powyższa okoliczność jest istotna także z punktu widzenia oceny zeznań A. K.. O ile bowiem M. K. rzeczywiście był przekonany, że łąki do niego należą, to winien przekazać je swojemu następcy wraz z pozostałą częścią gospodarstwa rolnego. Jeżeli działki te nie zostały wymienione w załączniku do umowy

przekazania gospodarstwa z dnia [...] lipca 1982 r. to oznaczałoby, że nie traktował ich jako części gospodarstwa.

Sąd wskazał również, że pomocne może okazać się także sięgnięcie do ksiąg wieczystych obejmujących przedmiotowe grunty przejęte na własność Państwa (działki nr [...], [...]. [...], [...], [...]), bowiem oprócz samych zapisów dotyczących prawa własności mogą tam znajdować się także odesłania do dokumentów źródłowych, np. oznaczenia wydawanych w tym zakresie decyzji).

Konkludując, Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę organ winien uzupełnić – o ile to możliwe we własnym zakresie – postępowanie dowodowe,

a następnie dokonać ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, mając na uwadze przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu ocenę Sądu.

Powyższymi ocenami i wskazaniami związany był nie tylko organ, któremu sprawa została przez WSA przekazana do ponownego rozpoznania, jak i tutejszy Sąd przy ponownym rozpoznaniu skargi na wydane w wyniku wskazanego wyżej wyroku rozstrzygnięcie organu. Rzeczą sądu administracyjnego jest zatem w szczególności zbadanie, czy organ odwoławczy, ponownie rozpatrując odwołanie skarżących od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2018 r., zastosował się w pełni do zawartych w wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r. (sygn. akt 1103/18) ocen, wskazań i zaleceń.

Oceniając postępowanie organu w tym zakresie i wydaną w jego następstwie decyzję, która jest przedmiotem niniejszej skargi, Sąd stwierdza, iż wszystkie przedstawione obszernie powyżej oceny i wskazania Sądu zostały w pełni wykonane. W szczególności Sądowi chodziło o dodatkowe zbadanie przez organ ewentualnego związku zezwolenia M. K. uprawiania i czerpania dochodu z przydzielonych mu łąk, z przedmiotowym wywłaszczeniem. Organ odwoławczy, po dodatkowym zbadaniu ksiąg wieczystych związanych z przedmiotowymi gruntami jak również umowy dotyczącej przekazania gospodarstwa przez M. K. następcy, stwierdził, iż zawartej w 1982 r. umowie przekazania gospodarstwa następcy (A. K.), łąki te o łącznej powierzchni około [...] ha nie zostały ujęte. Mimo to do końca lat 80-tych, tj. do momentu sprzedania przez gminę tego gruntu innej osobie, łąki te użytkował również A. K. – następca prawny M. K..

Wynika z tego, że nawet gdyby przyjąć za trafne domniemanie, że M. K. mógł sądzić, że grunty (łąki) te zostały mu przekazane jako rekompensata za grunty przejęte w wyniku przedmiotowej uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K., to z chwilą, kiedy zawierano umowę o przekazaniu gospodarstwa następcy w zamian za rentę, do którego łąki te nie mogły być włączone, bo nie stanowiły własności przekazującego gospodarstwo, przekonanie to było bezpodstawne. Mimo to ani wówczas, ani po sprzedaniu tych gruntów przez Gminę M. w końcu lat 80-tych, ani M. K., ani jego następca A. K., nie wystąpili do właściwego organu o wypłacenie odszkodowania za przejęte na podstawie uchwały PPRN w K. z dnia [...] listopada 1972 r. aż do grudnia 2015 r.

Można to wytłumaczyć tylko faktem, iż uważali tę kwestię za załatwioną choć oczywiście następca, tj. A. K., jak i pozostali spadkobiercy M. K., będącymi stronami w niniejszej sprawie, mogli tego nie wiedzieć.

Należy zatem uznać, iż organ odwoławczy ponownie rozpatrując odwołanie skarżących od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2018 r. w oparciu

o dotychczas zebrany materiał dowodowy, a także materiał uzupełniony w wyniku realizacji wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r. sygn.

II SA/Sz 1103/18 doszedł do prawidłowego, opartego na logicznym wyciągnięciu wniosków z wyżej przedstawionych ustaleń, wniosku że odszkodowanie z tytułu przedmiotowego wywłaszczenia zostało jednak wpłacone.

Ocenę tę Sąd w pełni podziela. Najdobitniej o jej trafności świadczy fakt, iż M. K., jak też jego następcy o odszkodowanie to się nie ubiegali przez niemal 40 lat, a przynajmniej od końca lat 80-tych, kiedy łąki, co do których mogli sądzić, że stanowiły rekompensatę za działki wywłaszczone zostały przez gminę sprzedane, zatem nie mogły stanowić rekompensaty za działki wywłaszczone. Od tego czasu również minęło około 20 lat.

Ponadto na pozytywne załatwienie tej sprawy, tj. wypłacenie odszkodowania wskazuje niesporny obecnie fakt wypłacenia odszkodowania innej osobie (S. O.) wywłaszczonemu tym samym aktem (uchwałą PPRN w K.

z [...] listopada 1972 r.). W ocenie Sądu zawarta w zaskarżonej obecnie decyzji analiza tej kwestii jest trafna, a wyciągnięte przez organ wnioski są uzasadnione i oparte na logicznych podstawach.

Sąd nie podziela zatem zaprezentowanego w skardze stanowiska, iż brak po stronie organu niezbitego dowodu (dokumentu) potwierdzającego wypłatę odszkodowania stwarza domniemanie, iż odszkodowanie to nie zostało wypłacone, wobec czego winno obecnie być przyznane w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n..

Okoliczność ta i wnioski w tym zakresie powinny być oparte na rzetelnej, zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, ocenie całokształtu zebranego materiału dowodowego, a w niniejszej sprawie także winny być zgodne z ocenami wynikającymi z wyroku tutejszego Sądu w sprawie II SA/Sz 1103/18.

Zaskarżona decyzja warunki te – w ocenie Sądu – spełnia, wobec czego, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.