Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1473/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 9, art. 11, art. 12, art. 76 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 35
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie nadania uprawnień budowlanych o specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie 1.uchyla zaskarżoną decyzję; 2.zasądza od Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego P. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

P. B. (dalej też jako "Skarżący", "Strona", "Wnioskodawca") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] maja 2018r. nr [...] Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów RP (dalej jako: "KKKIA RP", "organ II instancji"), która po ponownym rozpatrzeniu odwołania Strony utrzymała w całości w mocy zaskarżoną decyzję Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej [...] Okręgowej Izby Architektów RP z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] odmawiającą P. B. nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie bez przeprowadzania egzaminu.

Jako podstawę prawną organ przyjął art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 tj. ze zm.)- dalej jako "k.p.a." w związku z art. 11 ust. 1 i art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1725 tj.), oraz w związku z § 4 ust 2 Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej, stanowiącego załącznik do uchwały nr 0-38-IV 2014 Krajowej Rady Izby Architektów RP z dnia 16 października 2014 roku ze zm. - Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej, w związku z § 5 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014 roku w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 2014 roku poz. 1278) dalej: "Rozporządzenie".

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskodawca złożył [...] lutego 2016 roku wniosek o przeprowadzenie postępowania kwalifikacyjnego w celu nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie.

Komisja Egzaminacyjna, powołana uchwałą Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej, przeprowadziła [...] kwietnia 2016 r, postępowanie kwalifikacyjne i ustaliła, że Wnioskodawca nie spełnia wymogów określonych powołanym wyżej Rozporządzeniem.

Okręgowa Komisja Kwalifikacyjna decyzją z [...] maja 2016r. nr [...] odmówiła nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie bez przeprowadzania egzaminu. Stwierdziła, że z informacji zawartych w suplemencie do dyplomu nie wynika, że nie mniej niż jedna trzecia programu studiów określonego w liczbie godzin obejmuje zajęcia kształtujące wiedzę i umiejętności odnoszące się do zakresu kierunku studiów. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazała § 5 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia

[...] czerwca 2016 roku Wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając nieprawidłową ocenę i naruszenie Rozporządzenia, ustawy Prawo Budowlane oraz ustawy z dnia 9 maja 2014 roku o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (Dz.U. z 2014 r., poz. 768), w wyniku czego błędne przyjęcie, że wykształcenie strony, nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], Krajowa Komisja Kwalifikacyjna uchyliła zaskarżoną uchwałę w całości i przekazała sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Uznała jego rozstrzygnięcie za przedwczesne i zaleciła organowi I instancji dokładne wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wykazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, w szczególności z czego wynika, że Odwołujący nie spełnia wymogów dotyczących wykształcenia, w tym - jakie zajęcia w programie studiów obejmują zajęcia kształtujące wiedzę i umiejętności odnoszące się do zakresu studiów, w jaki sposób zostały dokonane wyliczenia godzin zajęć, zaliczenie ilu godzin zajęć w programie studiów organ uznał za zasadne oraz wyjaśnienie przyjętej podstawy prawnej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Okręgowa Komisja Kwalifikacyjna decyzją z [...] listopada 2016r., nr [...] odmówiła Wnioskodawcy nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie bez przeprowadzenia egzaminu. Ustaliła, że na podstawie złożonych przez odwołującego dokumentów, w tym dyplomu ukończenia Politechniki [...] w K. - Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska na kierunku budownictwo w zakresie remonty budowli - nie spełnia on wymogu w zakresie wykształcenia. Ustalenia dokonał na podstawie analizy załącznika nr 2 do Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 29 września 2011 r. w sprawie standardów kształcenia dla kierunków architektura i weterynaria, określającego ramowe treści kształcenia studiów pierwszego oraz drugiego stopnia na kierunku architektura. Ww. rozporządzenie wymaga, aby w ramach studiów kształcenie podzielone było na dwie ramowe treści kształcenia, obejmujące: treści podstawowe w wymiarze 150 godzin oraz treści kierunkowe w wymiarze 690 godzin. W tym kontekście, organ I instancji badał, czy informacje zawarte w karcie przebiegu studiów wykazują, że nie mniej niż jedna trzecia programu studiów określonego w punktach ECTS lub liczbie godzin zajęć, obejmuje zajęcia kształtujące wiedzę i umiejętności odnoszące się do zakresu kierunku studiów. Stwierdził, że wykształcenie Wnioskodawcy obejmuje ramową treść kształcenia w wymiarze podstawowym, jednak wymogu tego nie spełnia jego wykształcenie kierunkowe. Wskazując, co obejmował program studiów wyliczył, że łącznie przedmioty kierunkowe, które objęte zostały zakresem jego studiów obejmowały 104,5 godzin. Tymczasem 1/3 z 690 godzin wymaganych w/w rozporządzeniem wynosi 230 godzin, co oznacza, że warunek posiadania wykształcenia umożliwiającego wykonywanie zawodu architekta i posiadanie uprawnień budowalnych w ograniczonym zakresie nie został przez odwołującego spełniony.

Od powyższej decyzji Wnioskodawca [...] grudnia 2016r. złożył odwołanie.

Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów RP decyzją z dnia [...]stycznia 2017 r. nr [...] utrzymała decyzje organu I instancji. Powołując się na obowiązujące normy prawne i zebraną dokumentację stwierdziła, że nie został spełniony warunek wynikający z § 5 ust 4 pkt 1 Rozporządzenia. Poddając analizie przesłanki z pktu 2 tego przepisu uznała za prawidłowe ustalenia, że zakres studiów wynikający z karty przebiegu studiów, nie obejmuje 1/3 wymaganej liczby godzin zajęć kształtujących wiedzę i umiejętności odnoszące się do zakresu studiów na kierunku architektura lub architektura i urbanistyka.

Od ww. decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1095/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok nie został zaskarżony.

WSA stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego jak też procedury administracyjnej. Uznał, że rację ma skarżący, że organ odwoławczy nie wyjaśnił dlaczego w rozpoznawanej sprawie nie zastosowano § 5 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 2014r. poz. 1278), podczas gdy Skarżący ukończył kierunek studiów, którego nazwa jest zgodna z określeniem zakresu kierunku studiów, wskazanym w Załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia, tj. kierunek "budownictwo" określony jako pokrewny do uzyskania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie. Oznacza to, że w sprawie mogły zachodzić przesłanki kwalifikacji wykształcenia Skarżącego na podstawie § 5 ust. 4 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Zarówno ukończenie studiów na kierunku odpowiednim, jak i ukończenie studiów na kierunku pokrewnym stanowi spełnienie wymogu uzyskania właściwego wykształcenia dla danej specjalności. Z akt sprawy wynika, że skarżący ukończył wyższe studia magisterskie na Politechnice [...] na kierunku "budownictwo". Z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie wynika Lp. 2, że dla specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie kierunkiem pokrewnym jest kierunek studiów w zakresie budownictwa. Taki właśnie kierunek ukończył skarżący.

Zdaniem Sądu orzekającego w prawomocnym wyroku z 29 listopada 2017r., organ I instancji nie wyjaśnił w swojej decyzji, dlaczego okoliczność ta nie została wzięta pod uwagę. Również Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym nie wyjaśniła tej kwestii.

Dodatkowo zaznaczył, że organ odwoławczy uznając, że w sprawie miał zastosowanie § 5 ust. 4 pkt 2 ww. rozporządzenia, niedokładnie rozważył również kwestię liczby godzin poszczególnych zajęć odbytych w czasie studiów przez skarżącego. Stwierdził, że organ II instancji nie rozważył i nie odniósł się do informacji skarżącego, z których wynikało, że liczba godzin zajęć była większa niż ustalono w toku postępowania administracyjnego przed organem I instancji. Bez jednoznacznego wyjaśnienia ww. kwestii nie jest możliwe wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Stwierdził, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien odnieść się do wszystkich aspektów sprawy, które Sąd powyżej przedstawił.

Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów RP - w zaskarżonej obecnie decyzji z [...] maja 2018r. ponownie rozpatrującej sprawę - stwierdziła, że dokonała ponownej weryfikacji materiału dowodowego. Uznała za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie, bez przeprowadzenia egzaminu. Powołała się na:

- art. 12 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 tj. ze zm.) wskazujący kto może wykonywać samodzielne funkcje techniczne w budownictwie

- rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 29 września 2011 r (Dz. U. nr 2017 poz. 1233) w sprawie standardów kształcenia dla kierunków weterynarii i architektury, które wskazuje na minimalny poziom wykształcenia niezbędny do wykonywania zawodu architekta i w sposób szczegółowy określa zakres kształcenia, tak zarówno studiów I jak i II stopnia, niezbędny do osiągnięcia poziomu wiedzy uprawniającej do wykonywania zawodu architekta.

- § 5 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, który wskazuje, kiedy uznaje się za spełniony wymóg ukończenia studiów na kierunku odpowiednim lub pokrewnym dla poszczególnych specjalności uprawnień budowlanych. Stwierdziła, że przepis ten nadaje komisjom kwalifikacyjnym Izby Architektów możliwość badania wykształcenia kandydata w trzech aspektach tj. poprzez zbadanie nazwy ukończonego kierunku studiów, zbadanie programu kierunku studiów albo tych dwóch aspektów łącznie. Zakres tego badania został pozostawiony do decyzji komisji kwalifikacyjnej. Przyjęcie odmiennej wykładni i przyjęcie, że wyłącznie spełnienie któregokolwiek z powyższych warunków jest wystarczające do spełnienia wymogu wykształcenia, mogłoby prowadzić do naruszenia wymogu posiadania wymogu odpowiedniego wykształcenia, o którym mowa w art. 12 ust 2 Prawa budowlanego, kiedy osoby nie mające zajęć ani z architektury ani z urbanistyki, mogłyby przystępować do egzaminu na uprawnienia architektoniczne.

Krajowa Komisja Kwalifikacyjna uznała za niespełniony jednocześnie warunek określony w § 5 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia, stąd brak podstaw do uznania uzyskanego wykształcenia jako właściwego dla dopuszczenia do egzaminu w Izbie Architektów RP.

Powtórzyła ocenę organu I instancji, że zakres studiów wynikający z karty przebiegu studiów, nie obejmuje 1/3 wymaganej liczby godzin zajęć kształtujących wiedzę i umiejętności odnoszące się do zakresu studiów na kierunku architektura lub architektura i urbanistyka.

Z karty przebiegu studiów, wyrażonej w godzinach, a nie w punktach ECTS (co jest prawidłowe), wynika że ich program obejmował odpowiednio:

1. Podstawy projektowania architektonicznego -10 godzin

2. Projektowanie urbanistyczne - brak

3. Historia architektury i urbanistyki - brak

4. Budownictwo ogólne I materiałoznawstwo - 41 godzin

5. Konstrukcje budowlane - 33 godziny

6. Instalacje budowlane - 6 godzin

7. Sztuki plastyczne i techniki warsztatowe - brak

8. Ekonomika procesu inwestycyjnego - 7,5 godzin

9. Organizacja procesu inwestycyjnego - 7 godzin

10. Prawo budowlane - brak

11. Etyka zawodu architekta - brak (skarżący miał zajęcia z etyki inżyniera budownictwa nie zaś architekta).

Łącznie zatem, przedmioty kierunkowe, które objęte zostały zakresem studiów odwołującego obejmowały 104,5 godzin. Tymczasem 1/3 z 690 godzin wymaganych w/w rozporządzeniem wynosi 230 godzin, a tym samym warunek posiadania wykształcenia umożliwiającego wykonywanie zawodu architekta i posiadanie uprawnień budowalnych w ograniczonym zakresie nie został przez odwołującego spełniony.

Skoro nie zostały spełnione warunki dla uznania wykształcenia ani jako odpowiedniego ani pokrewnego dla wykształcenia na kierunku architektonicznym, brak jest przesłanek do uznania, by Skarżący posiadał odpowiednią wiedzę w zakresie niezbędnym do pełnienia funkcji technicznej w budownictwie we wnioskowanym zakresie.

W ponownej skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. - poprzez:

1. niezastosowanie § 5 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia w sytuacji, gdy w przedmiotowym stanie faktycznym Skarżący ukończył kierunek studiów, którego nazwa jest zgodna z określeniem zakresu kierunku studiów, wskazanym w Załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia, tj. kierunek "budownictwo" określony jako pokrewny do uzyskania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie - oznacza to, że w sprawie zachodziły zatem przesłanki kwalifikacji wykształcenia Skarżącego na podstawie § 5 ust. 4 pkt 1 powołanego rozporządzenia, których organ przy wydawaniu decyzji nie uwzględnił;

2. niewłaściwe zastosowanie § 5 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia, poprzez błędne przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że przepis ten znajduje zastosowanie, podczas gdy w rozstrzygnięciu sprawy powinien znaleźć § 5 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia, efektem czego byłoby uchylenie decyzji Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej.

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit, c) p.p.s.a. - poprzez:

1. naruszenie art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a, polegające na tym, że organ nie rozpatrzył materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, nadużył tym samym zasady swobodnej oceny dowodów oraz dokonał błędnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego, które stanowiły następnie podstawę rozstrzygnięcia i nie rozstrzygnął sprawy;

2. naruszenie art. 12 k.p.a. w zw. z art. 35 k.p.a., poprzez dokonanie pobieżnej oceny materiału dowodowego w sprawie, celowe przewlekanie postępowania przez organ II instancji, nierozpoznanie sprawy w terminach określonych przepisach prawa, a w konsekwencji naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób szybki i prosty;

3. naruszenie art. 9 k.p.a. i 11 k.p.a. polegające na niedostatecznym, niejasnym i zbyt lakonicznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej MOIARP z dnia [...].11.2016 r.;

4. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak realizacji zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej, polegające na wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, z przekroczeniem dopuszczalnych granic swobodnej oceny dowodów;

5. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 pkt 1 i art. 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji i brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji, wydanej na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji oraz w Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29.11. 2017 r.

Organ, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jest uzasadniona, w części z przyczyn w niej podniesionych.

Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.- dalej również jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził naruszenie przez Krajową Komisję Kwalifikacyjną Izby Architektów RP art. 153 p.p.s.a. w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Art. 153 p.p.s.a. stanowi bowiem, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest bowiem to, że w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w zarówno Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów RP - jako organ administracji, jak i obecnie - Sąd orzekający w niniejszej sprawie, na mocy art. 153 p.p.s.a. związane były oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1095/17.

Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie administracyjnym i na sądach, a może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2018 sygn. akt II OSK 898/16 LEX nr 2461164).

Ocena prawna obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w uchylonej przez Sąd decyzji z [...] stycznia 2017r., jak i wyjaśnienie, dlaczego zastosowanie norm procesowych i materialnych przez organ, który wydał ww. decyzję zostało uznane za wadliwe.

Z kolei wskazania co do dalszego postępowania, stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3).

Konsekwencją powyższych zasad jest to, że oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (v. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2018 r. II OSK 1439/17 LEX nr 2452809; z 20 grudnia 2017 r. II GSK 4008/17, LEX nr 2431740).

Zdaniem Sądu, obie te kwestie na gruncie niniejszej sprawy: ocena prawna w zakresie przedstawionym w wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1095/17, jak i przedstawione w nim wskazania co do dalszego postępowania, zostały przez Krajową Komisję Kwalifikacyjną Izby Architektów RP zignorowane, bowiem nie zostały zastosowane przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Tymczasem art. 153 p.p.s.a. co do zasady ma charakter bezwzględnie obowiązujący, czyli ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą zignorować oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w prawomocnym orzeczeniu sądu.

Związanie oznacza obowiązek podporządkowania się tej ocenie i wskazaniom co do dalszego postępowania i ciąży na organie administracyjnym i na sądach, a może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Tymczasem w obecnie zaskarżonej decyzji z [...] maja 2018 r. Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów RP w dalszym ciągu nie wyjaśniła kwestii, o których mowa w wyroku WSA w Warszawie z 29 listopada 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1095/17, a mianowicie "dlaczego w rozpoznawanej sprawie nie zastosowano § 5 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 2014r. poz. 1278), podczas gdy Skarżący ukończył kierunek studiów, którego nazwa jest zgodna z określeniem zakresu kierunku studiów, wskazanym w Załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia, tj. kierunek "budownictwo" określony jako pokrewny do uzyskania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie. Oznacza to, że w sprawie mogły zachodzić przesłanki kwalifikacji wykształcenia Skarżącego na podstawie § 5 ust. 4 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Zarówno ukończenie studiów na kierunku odpowiednim, jak i ukończenie studiów na kierunku pokrewnym stanowi spełnienie wymogu uzyskania właściwego wykształcenia dla danej specjalności. Z akt sprawy wynika, że skarżący ukończył wyższe studia magisterskie na Politechnice [...] na kierunku "budownictwo". Z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie wynika Lp. 2, że dla specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie kierunkiem pokrewnym jest kierunek studiów w zakresie budownictwa. Taki właśnie kierunek ukończył skarżący."

Niewątpliwie dla wyjaśnienia powyższego zarzutu organ powinien wskazać, jakie poczynił ustalenia faktyczne i na podstawie jakich dowodów, jako niezbędnych do zastosowania określonych norm prawa materialnego, z których następnie wywiódł skutki niekorzystne dla Skarżącego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lipca 2015 r. II GSK 1146/14 (LEX nr 2091835) odczytanie znaczenia "odpowiedniego" wykształcenia, o którym mowa w art. 12 ust. 2 p.b. zależne jest od specjalności, których uprawnienia budowlane dotyczą, i zakresu tych uprawnień.

Oznacza to, że złożony dyplom i wskazany w nim tytuł zawodowy nadany absolwentowi stanowi element stanu faktycznego, a następnie kryterium oceny. Tymczasem organ ograniczył się do ustalenia, że "skarżący ukończył wyższe studia magisterskie na Politechnice [...] na kierunku "budownictwo"".

Ponadto, w ocenie Sądu, organ odwoławczy wskazując na § 5 ust. 4 pkt 1 i 2 Rozporządzenia regulujący kwestię, kiedy uznaje się za spełniony wymóg ukończenia studiów na kierunku odpowiednim lub pokrewnym dla poszczególnych specjalności uprawnień budowlanych, nie wskazał podstawy prawnej swojego twierdzenia, że przepis ten nadaje komisjom kwalifikacyjnym Izby Architektów możliwość badania wykształcenia kandydata w trzech aspektach tj. poprzez zbadanie nazwy ukończonego kierunku studiów, zbadanie programu kierunku studiów albo – w szczególności badania tych dwóch aspektów łącznie oraz, że zakres tego badania został pozostawiony do decyzji komisji kwalifikacyjnej - oznaczałoby w istocie wydawanie przez organ decyzji uznaniowej. Tymczasem taka kompetencja organu nie została umocowana w § 5 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 i 2 i ust. 5 pkt 1 i 2 Rozporządzenia, a na inną normę prawną organ odwoławczy nie wskazuje.

Powołane normy wyraźnie wskazują na to, że wydana w tym zakresie decyzja jest decyzją związaną, uzależnioną od spełnienia warunków przewidzianych w podstawie prawnej § 5 ust. 4 i ust. 5.

Podobnie nie można zgodzić się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że § 5 ust. 4 pkt 1 i 2 Rozporządzenia nadaje komisjom kwalifikacyjnym Izby Architektów możliwość badania wykształcenia kandydata w trzech aspektach: zbadanie nazwy ukończonego kierunku studiów, zbadanie programu kierunku studiów albo tych dwóch aspektów łącznie.

Zapis "kierunek studiów w zakresie budownictwa" (w lp. 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2014 r.) wskazuje, że celem ustawodawcy nie było ograniczenie się do nazwy kierunku studiów – "budownictwo", który to kierunek istotnie widnieje na dyplomie Skarżącego, lecz nawiązanie do zakresu nauczania na danym kierunku, który to "zakres" winien obejmować "budownictwo", ale w przypadku Skarżącego zakres ustalony przez organ odwoławczy na podstawie złożonych dokumentów.

Wbrew twierdzeniu o spełnianiu tych dwóch aspektów łącznie, nieprzypadkowo ustawodawca wprowadził alternatywę rozłączną "lub" pomiędzy pkt 1 a pkt 2 § 5 ust. 4 rozporządzenia z 2014 r. Potraktował je zatem jako równorzędne, ujęte w nich wymogi. Jeśli bowiem sama nazwa zakresu kierunku studiów nie będzie zawierać pojęcia "budownictwo", to należy zweryfikować, czy liczba i rodzaj zajęć odpowiada zakresowi nauczenia na kierunku w zakresie budownictwa.

Tymczasem Przyjęcie odmiennej wykładni i przyjęcie, że wyłącznie spełnienie któregokolwiek z powyższych warunków jest wystarczające do spełnienia wymogu wykształcenia, mogłoby prowadzić do naruszenia wymogu posiadania wymogu odpowiedniego wykształcenia, o którym mowa w art. 12 ust 2 Prawa budowlanego, kiedy osoby nie mające zajęć ani z architektury ani z urbanistyki, mogłyby przystępować do egzaminu na uprawnienia architektoniczne.

Bez bliższych wyjaśnień pozostaje kwestia, że Krajowa Komisja Kwalifikacyjna uznała za niespełniony jednocześnie warunek określony w § 5 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia, wobec braku podstaw do uznania uzyskanego wykształcenia jako właściwego dla dopuszczenia do egzaminu w Izbie Architektów RP.

Innymi słowy, nie powinien ograniczyć się do powołania norm prawa materialnego - tym bardziej, że podane w decyzji z [...] maja 2018r. nie wyczerpywały istoty zagadnienia, ale - co jest kluczowe, powinien dokonać ich subsumpcji w kontekście dokonanych ustaleń faktycznych.

W konsekwencji, także w zaskarżonej decyzji z [...] maja 2018r. nadal brak jest podania, w sposób nie budzący wątpliwości, jakie ustalenia faktyczne i na podstawie jakich dowodów, legły u podstaw braku zastosowania § 5 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia. Przepis ten uznaje bowiem za spełniony wymóg ukończenia studiów na kierunku odpowiednim lub pokrewnym dla poszczególnych specjalności uprawnień budowlanych, jeżeli nazwa kierunku studiów jest zgodna z określeniem zakresu kierunku studiów, wskazanym w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Czyni to w dalszym ciągu niewyjaśniony zarzut skarżącego, który twierdzi, że ukończył kierunek studiów, którego nazwa jest zgodna z określeniem zakresu kierunku studiów, wskazanym w Załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia, tj. kierunek "budownictwo" określony jako pokrewny do uzyskania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie i uważa, że w sprawie zachodziły zatem przesłanki kwalifikacji jego wykształcenia na podstawie § 5 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia.

Co więcej, z lp. 2 załącznika nr 2, do którego odwołuje się § 5 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia wskazuje, że dla uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie kierunkiem studiów wyższych odpowiednim jest architektura lub architektura i urbanistyka, a kierunkiem studiów wyższych pokrewnych, jest kierunek studiów w zakresie budownictwa.

Innymi słowy, do właściwej wykładni powyższych norm - w tym lp. 2 załącznika nr 2 do Rozporządzenia statuującego - jako kierunek pokrewny studiów wyższych dla specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie "kierunek studiów w zakresie budownictwa" - niezbędne są prawidłowe wyjaśnienia co do poczynionego stanu faktycznego, nie tylko co do ustalenia ukończonego przez skarżącego "kierunku budownictwo", ale i jego "zakresu" oraz ustalenie, czy zakres jest zgodny z nazwą kierunku studiów (określoną właśnie poprzez zakres) w lp. 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2014 r.

Powyższe wymaga zatem od organu konfrontacji złożonej dokumentacji z wymogami § 5 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia i dokonania stosownego wyjaśnienia,– na mocy art. 153 p.p.s.a., dokonania swobodnej oceny dowodów na podstawie całokształtu zebranego materiału z uwzględnieniem podniesionych w skardze: art. 7, art. 9, art.11, art.12, art.76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienie powyższym zasadom mogło bowiem mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Natomiast zarzut naruszenia art. 35 k.p.a. poprzez celowe przewlekanie postępowania przez organ II instancji i nierozpoznanie sprawy w terminach określonych przepisach prawa, a w konsekwencji naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób szybki i prosty - nie odnosi skutku eliminacji zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego wobec braku istotnego wpływu na wynik sprawy.

Należy podnieść, że odnośnie zarzuconego w wyroku WSA z 29 listopada 2017r. naruszenia prawa materialnego, Sąd ten w istocie nie dokonał jego wykładni mającej moc wiążącą, co umożliwiał jednak brak ustalenia stanu faktycznego.

Niemniej jednak, spór sprowadza się do kwestii posiadania wykształcenia wymaganego do uzyskania wnioskowanych uprawnień.

Należy podnieść, że omawiając poprzednie postępowania organ odwoławczy powołał dokonane wcześniej ustalenia i ocenę organu I instancji w zakresie nie spełniania wymogu wykształcenia na podstawie dokumentów, w tym "dyplomu ukończenia Politechniki [...] w K. – Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska na kierunku budownictwo w zakresie remonty budowli". Oceny tej nie uznał jednoznacznie za swoją, nie uzasadniał jej jakimkolwiek wywodem prawnym, bowiem w dalszej części organ przeszedł do informacji zawartych w karcie przebiegu studiów i oceny co do braku wykształcenia kierunkowego.

Powyższe oznacza ponownie wadliwą wykładnię prawa materialnego, bowiem ocena karty przebiegu studiów, na mocy § 5 ust. 4 pkt 2 i § 5 ust. 5 pkt 2 Rozporządzenia, jest przesłanką niezależną od wymogu określonego w jest w istocie § 5 ust. 4 pkt 1 i § 5 ust.2 Rozporządzenia.

O takiej interpretacji ww. norm stanowi także WSA w Warszawie w nieprawomocnym wyroku z 11 lipca 2018r. sygn. akt VI SA/Wa256/18, który pogląd tam zawarty Sąd w składzie niniejszym podziela: (...)"Nieprzypadkowo ustawodawca wprowadził alternatywę rozłączną "lub" pomiędzy pkt 1 a pkt 2 § 5 ust. 4 rozporządzenia z 2014 r., traktując jako równorzędne ujęte w nich wymogi. Jeśli bowiem sama nazwa zakresu kierunku studiów nie będzie zawierać pojęcia "budownictwo", to należy zweryfikować (i tak to uczynił organ II instancji w niniejszej sprawie), czy liczba i rodzaj zajęć odpowiada zakresowi nauczenia na kierunku w zakresie budownictwa.

Nadto zapis z lp. 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2014 r. (tj. kierunek studiów w zakresie budownictwa) nie jest tożsamy z treścią załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2006 r., w którym to załączniku w zakresie specjalności architektonicznej dotyczącej uprawnień budowlanych do projektowania w ograniczonym zakresie (pkt 1), jako wykształcenie odpowiednie (O) podano ukończone wyższe studia zawodowe na kierunku architektura i urbanistyka, a jako wykształcenie pokrewne (P) - ukończone studia magisterskie na kierunku budownictwo.

Dlatego w myśl § 23 rozporządzenia z 2014 r. (stanowiącego odpowiednik § 29 rozporządzenia z 2006 r.) wykształcenie, uzyskane przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, którego kierunek lub zawód techniczny był określany w sposób odbiegający od przyjętego w niniejszym rozporządzeniu, podlega indywidualnemu rozpatrzeniu i zakwalifikowaniu przez izbę, na podstawie suplementu do dyplomu albo wypisu z przebiegu studiów potwierdzonego przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, jako wykształcenie odpowiednie lub pokrewne dla danej specjalności.

Naczelny Sąd Administracyjny - odnosząc się do wyż. cyt. § 29 rozporządzenia z 2006 r. - podkreślił w zachowującym aktualność na gruncie § 23 rozporządzenia z 2014 r. wyroku z 23 września 2010 r., sygn. akt II GSK 796/09 (LEX nr 746235), że przepis ten nie ma zastosowania w każdym przypadku uzyskania wykształcenia przed wejściem w życie rozporządzenia, lecz ma na celu objęcie nim osób, których kierunki kształcenia zmieniły nazwę lub zreorganizowały się, ale program nauczania był tożsamy z programem nauki kierunków wykształcenia ujętych w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia."

Podobnie organ odwoławczy uznając, że w sprawie miał zastosowanie § 5 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia, niedokładnie rozważył również kwestię liczby godzin poszczególnych zajęć odbytych w czasie studiów przez Skarżącego. Ponowi zatem zebranie i ocenę dowodów Skarżącego, z których wynika, że liczba godzin zajęć była większa niż ustalono w toku postępowania administracyjnego przed organem I instancji. Powielone w tym zakresie ustalenia przez organ odwoławczy nie odnoszą się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, co uwzględni organ w ponownie przeprowadzonym postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd w składzie orzekającym uznał, że mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa procesowego i materialnego uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie w kwestii kosztów postępowania w wysokości 697 zł zostało oparte o art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 poz. 265), które wynosi 480 zł oraz 200 zł wpisu sądowego zgodnie z § 2 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.