Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 925/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 243, art. 246
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku S sp. z o.o. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 12 stycznia 2016 r. oddalił skargę S sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 stycznia 2016 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w wysokości 100 zł.

Dnia 10 lutego 2016 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPPr w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż od 2011 r. nie otrzymała żadnych dopłat i jej przychód wynikał tylko ze sprzedaży plonów z gospodarstwa. Spółka podała, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł w kilkunastu sprawach prowadzonych przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. W uzupełnieniu złożonego wniosku spółka przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego, zestawienie wartości przychodów i kosztów uzyskania przychodów za dziesięć miesięcy bieżącego roku, odpis deklaracji kwartalnej od towarów i usług (4 kwartał 2015 r.), odpis rocznego zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r.

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Wymaga podkreślenia, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą generalnie wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. W tym kontekście należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137).

Należy wskazać, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu.

Wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866).

Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd (referendarza sądowego) ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku.

Zważyć trzeba, że skarżąca spółka nie uzupełniła zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka przedłożyła bowiem wyciąg z rachunku bankowego tylko za okres od [...].12.2015 r. do [...].01.2016 r.

Ocena przesłanek zwolnienia od kosztów sadowych odbywa się poprzez porównanie możliwości finansowych wnioskodawcy z obciążającymi ją kosztami sądowymi. Należy wskazać, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191).

O możliwościach płatniczych skarżącej spółki świadczy fakt, że nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2015 r., II FZ 36/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W czwartym kwartale 2015 r. wartość nabytych towarów i usług wyniosła 10.328 zł.

Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że [...] grudnia 2015 r. na konto spółki wpłynęła kwota 2.500 zł. Nadto nie sposób zaakceptować sytuacji, że spółka reguluje swoje zobowiązania względem podmiotów prywatnych (B sp. z o.o.) z tytułu umowy leasingu (2.733,53 zł – [...].12.2015 r.). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia od kosztów sadowych (zob. postanowienie NSA z dnia 15 października 2014 r., II FZ 1466/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Może to również oznaczać, że spółka dysponuje środkami, aczkolwiek poza rachunkami bankowymi (zob. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2015 r., I GZ 771/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie zwraca się uwagę, iż przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu (postanowienie NSA z dnia 21 września 2015 r., I FZ 287/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy dodać, że fakt odnotowania straty przez spółkę nie uzasadnia odmiennego wniosku. Zważyć bowiem trzeba, że ponoszenie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125, postanowienie NSA z dnia 8 maja 2014 r., II GZ 191/14, LEX nr 1467686).

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się również, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Stan majątkowy to nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na wysokość środków trwałych spółki (842.864 zł) w postaci gruntów.

Jak już wskazano, osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951, postanowienie NSA z dnia 16 maja 2014 r., II FZ 553/13, LEX nr 1460148).

W rozpoznawanej sprawie spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek czynności w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Nie sposób uznać, że spółka nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty kancelaryjnej (100 zł) w kilkunastu sprawach.

W konsekwencji należy uznać, że S sp. z o.o. nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.