Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2650/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Siwek, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi K P na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2018 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] września 2018r., znak: [...] Minister Zdrowia, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.), zwanej kpa oraz art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018r., poz. 1314 ze zm.), dalej u.p.e.a po rozpatrzeniu zażalenia K P utrzymał w mocy postanowienie [...]Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] marca 2018r., znak: [...]nakładające na skarżącą grzywnę w wysokości 600 złotych w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniego syna J C urodzonego [...] stycznia 2017r.

W uzasadnieniu Minister Zdrowia podkreślił, że postępowanie egzekucyjne mające na celu przymuszenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. polegającego na zaszczepieniu małoletniego dziecka, było prowadzone w sposób prawidłowy. Organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie obowiązku szczepień prowadzone było przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]i zakończyło się wydaniem przez ten podrniot w dniu [...] lutego 2018r. tytułu wykonawczego o numerze [...].

Przed wystawieniem tytułu wykonawczego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...]upomnieniem z [...] grudnia 2017r. wezwał skarżącą do dobrowolnego wykonania szczepień u dziecka oraz zapłaty kosztów upomnień, a także pouczył ją o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Z uwagi na dalsze uchylanie się od obowiązku wykonania szczepień, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...]pismem z dnia 8 ¡lutego 2018r. wniósł o wszczęcie wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego , przesyłając jednocześnie tytuł wykonawczy z dnia [...] lutego 2018r., nr [...].

W tych okolicznościach zapadło opisane na wstępie postanowienie z dnia [...] marca 2018r. Ww. postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu marca 2018r.

Zażaleniem z 17 marca 2018r. zobowiązana K P zaskarżyła ww. postanowienie za pośrednictwem organu I instancji do Ministra Zdrowia.

W swoim zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie następujących norm prawnych:

- art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego oraz art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 ww. ustawy poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji mimo, że tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej,

- art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , poprzez wydanie postanowienia, pomimo nieistnienia obowiązku w dniu jego wydania,

- art. 156 § 1 pkt 5 kpa poprzez wydanie postanowienia w warunkach nieważności w postaci niewykonalności nałożonego obowiązku,

- art. 10 § 1 kpa oraz art. 81 kpa, poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do

zebranych dowodów, materiałów i przedstawionych stanowisk oraz możliwości zgłoszenia żądań i wniosków,

- art. 124 § 2 kpa poprzez nieuzasadnienie zasadności nałożenia grzywny-

t art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Minister Zdrowia przeanalizował materiał dowodowy zebrany w sprawie i nie podzielił wyżej wymienionych zarzutów skarżącej.

Odnosząc się do podnoszonych zarzutów skierowanych przeciwko ww. zaskarżonemu postanowieniu Minister Zdrowia wskazał, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwaleniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi {Dz. U. 2018r., poz. 151 ze zm.), której zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Przepisy te określają podmiot, na którym obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek się aktualizuje, jego zakres i czas realizacji na podstawie zaleceń w Programie Szczepień Ochronnych. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 ww. ustawy przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego ma prawo do wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych przez lekarza, albo ustnie, albo poprzez takie zachowanie pacjenta lub jego opiekuna prawnego, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania tym czynnościom, albo brak takiej woli. Konieczność uzyskania zgody pacjenta lub opiekuna prawnego przez lekarza, wynika z art. 32 ust. 1- 2 ustawy z 5 grudnia 1996r. o zawodach lekarka i lekarza dentysty (Dz. U. z 2017r., poz. 125 ze zm.). Wykonanie świadczenia wymaga poinformowania pacjenta o realizowanym świadczeniu. W przypadku, gdy. pacjent nie może samodzielnie udzielić zgody (np. ze względu na wiek), stosuje się zgodę zastępczą przedstawiciela ustawowego (m.in. rodziców). W przypadku Obowiązkowych szczepień, obowiązek wynika wprost z ustawy i nie zmienia go brak zgody.

Dalej organ wyjaśnił pojęcia "wierzyciela" i "organu egzekucyjnego". PPIS w [...] nie działał jako organ egzekucyjny, lecz wierzyciel. Zgodnie,., z u.p.e.a. kierowanie upomnienia do zobowiązanego i wystawianie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela. PPIS nie podejmował natomiast w przedmiotowej sprawie czynności egzekucyjnych w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie jest organem egzekucyjnym. Jest nim Wojewoda [...].

Organ podkreślił, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom określa art. 17

1-1 ustawy z 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011j,,ryv sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018r., poz.

-753; dalej: rozporządzenie). Zgodnie z § 5 rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych dany rok, ogłaszanym corocznie przez GIS w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Szczepienia obowiązkowe realizują osoby upoważnione, w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami co do szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od wieku dziecka. Obowiązek staje się egzekwowalny w chwili wejścia w granice wiekowe zakreślone ustawą - w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane. Brak jest więc podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z art. 119 § 1 u.p.e.a. Organ zaznaczył, że to na rodzicu małoletniego dziecka- opiekunie prawnym - spoczywają obowiązki rodzicielskie - w tym zgłoszenia do lekarza w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych do potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań. Skarżąca nie podejmowała żadnych działań w tym kierunku. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż skarżąca nie zgłosiła się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne. W aktach sprawy brak jest również zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych. . Następnie powołał się na orzecznictwo i wyjaśnił pojęcie niewykonalności obowiązku, nie stwierdzając naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ podkreślił, że na podstawie art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009r, o wojewodzie i administracji rządowej w województwie ( Dz. U. z 2009r. nr. 31, poz. 206r) Wojewoda może powierzyć prowadzenie w jego imieniu spraw ? zakresu obowiązku szczepień u ludzi Wojewódzkim Inspektorom Sanitarnym- jako organom rządowych administracji zespolonych w wojewódzkich (państwowych jednostek organizacyjnych w województwach). Ustawa o wojewodzie i administracji, rządowej w O województwie nie zastrzega przy tym jakiego szczebla ma być t.- państwowa jednostka organizacyjna komu ma podlegać, ani jak ma być usytuowana w strukturze administracji publicznej. Z tego względu brak jest podstaw, że Wojewoda nie może przekazywać Wojewódzkiemu Inspektorowi w drodze porozumienia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym na terenie województwa, dotyczących poddania osób małoletnich obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Postanowienie wydaje w toku postępowania egzekucyjnego przez Wojewódzkiego Inspektora jest nadal w istocie postanowieniem Wojewody jako organu egzekucyjnego, w imieniu którego działa upoważniony organ. Jeżeli takie porozumienie zostało opublikowany,\w. Dzienniku Urzędowym Województwa, zgodnie z wymogiem zawartym w art. 20 ust. 2 ww. sygn, akt VII SA/Wa 2650/18 ustawy , przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, brak jest więc podstaw do przyjęcia aby nie mogło być stosowane.

Mając powyższe na uwadze Minister Zdrowia stwierdził, ze zawieranie ww. porozumień nie jest niezgodne z prawem, a zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ nie zasługuje na uwzględnienie.

Dalej Minister Zdrowia wyjaśnił pojęcie szczepienia i podkreślił, iż szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017r., poz. 1793 ze zm.) służącym profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych, regulujących zasady ich udzielania. Procedura szczepień ochronnych wymaga ich realizacji w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się czynności badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z ww., obowiązku.

Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia lekarz stwierdzający, że badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego

szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik ; konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania.

Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przepisy tę określają wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot pa, którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji na podstawie aktualnych zaleceń publikowanych, w Programie Szczepień Ochronnych.

Również za niezasadny organ uznał zarzut naruszenia art. 10 i 81 k.p.a. poprzez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i stanowisk w sprawie oraz możliwości zgłoszenia żądań i wniosków ponieważ skuteczność naruszenia art. 10 kpa uzależniona jest od wykazania, Iż uchybienie organu pozbawiło ją możliwości dokonania czynności, czego strona niej ¡wykazała.

Nadto, decyzja co do wyboru środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i nie wymaga uzasadnienia. Zastosowanie środka egzekucyjnego, którego użycie ma doprowadzić do realizacji obowiązku poprzez zagrożenie wyrządzenia zobowiązanemu dolegliwości finansowej jest istotne w sprawie, gdyż nałożona na zobowiązanych grzywna nie stanowi kary za niewykonanie obowiązku. Jest ona nałożona w związku z uchylaniem się zobowiązanych. Grzywna została ustalona zgodnie z zasadą celowości oraz zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Skargę na powyższe postanowienie złożyła K P oraz K C wnosząc o uchylenie Skarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji jako naruszających prawo. Skarga K C została odrzucona mocą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2019r. .

K P zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

a) naruszenie: art. 29 § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego,. przez PPIS w dniu [...] lutego 2018r. oraz nie wydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji pomimo, że tytuł wykonawczy nie podlegały egzekucji administracyjnej;

b) art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez obarczenie postanowienia wad nieważności w postaci niewykonalności obowiązku; .

c) art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez nieistnienie obowiązku w dniu wydania postanowienia;

d) art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak pełnego uzasadnienia postanowienia, co powoduje, że jest ono wadliwe.

e) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zbadanie istotnego dla sprawy faktu tj., przyczyny

dla której szczepienie nie zostało wykonane, ., -

f) art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez pozbawienie możliwości wypowiedzenia się

co do zebranych dowodów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r., poz. 2107) obowiązkiem Sądu było dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Zaskarżone orzeczenie odpowiada tym kryteriom.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Ministra Zdrowia z[...] września 2018r. utrzymujące w mocy postanowienie [...]Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] marca 2018r. nakładające; na skarżącą grzywnę w wysokości 600 złotych w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania małoletniego syna J C urodzonego [...] stycznia 2017r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z dnia [...] lutego 2018r. nr [...]Podstawę prawną badanych orzeczeń stanowił art. 119 u.p,e.,a., zgodnie z którym grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę,, nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Wysokość grzywny w celu przymuszenia., w zależności od charakteru egzekwowanego obowiązku, reguluje art. 121 u.p.e.a. Zgodnie zaś z art. 122 u.p.e.a, grzywnę tą nakłada organ egzekucyjny, który doręcza O zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny, które powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej, grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczeni

. grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej, należności pieniężnych, 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub w wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 3ji3 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny - art. 122 § 3 u.p.e.a. Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34). Dodać również należy, że grzywna w celu przymuszenia stanowi ustawowy środek egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 12b u.p.e.a.) znajdujący zastosowanie w sytuacjach określonych w powołanym powyżej art. 119 u.p.e.a., to jest m.in. wówczas, gdy egzekucja dotyczy wykonania czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.

Skarżąca sprawuje opiekę nad małoletnim synem J C urodzonym [...]stycznia 2017r., a więc spoczywa na niej odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu Oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2018 r., poz. 151 ze zm,). Zgodnie z ww. przepisem w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2017 r. poz.1318).

Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie poddała małoletniego syna obowiązkowym szczepieniem ochronnym, co skutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego w momencie wystawienia tytułu wykonawczego, wystawionego przez wierzyciela tego obowiązku, to jest Państwowego Powiatowego. Inspektora Sanitarnego w [...]nr [...] (poprzedzonego upomnieniem z [...] grudnia 2017r.).Wobec niewykonania szczepień u małoletniego syna skarżącej, zasadnie zatem organ egzekucyjny zastosował ww. środek egzekucyjny.

Badając zgodność z prawem postępowania toczącego się w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia i mając na uwadze zarzuty skargi Sąd wskazuje, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające pa terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych yy ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie

Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Realizację tego obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Musi być to badanie aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Zważyć więc trzeba, iż zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego.. szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 ww. ustawy wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Z ww., przepisów nie można jednak wykładać tak, że badanie kwalifikacyjne jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

Stosownie do art. 17 ust. 7 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń (...), urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast według art. 17 ust. 9 tej ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych. Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2016r. poz. 849 ze zm.) Rozporządzenie to określiło wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji i sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów i sposobu obiegu dokumentów.

W konsekwencji, stwierdzić trzeba, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (zob. art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który co roku jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a do którego to programu odsyła § 5 ww. rozporządzenia.

Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia, tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą jest m. in. ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji przeciwskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałej, odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008r. stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się. szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyrok NSA z 4 lutego 2015r. sygn. akt II OSK 1509/13).

Jednocześnie wskazać należy, że zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Rozporządzenie odsyła do tzw. kalendarza szczepień. Programy szczepień na poszczególne lata mają za zadanie precyzyjne wskazanie, przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. W celu realizacji Programu Szczepień Ochronnych mogą być użyte wszystkie zarejestrowane i dostępne w Polsce preparaty szczepionek o różnym stopniu skojarzenia, a schemat szczepienia powinien być zgodny z zaleceniami producenta. Tytuł wykonawczy w niniejszej sprawie obejmuje obowiązek szczepień niezrealizowanych, mimo konieczności ich odbycia w okresie wskazanych w kalendarzu szczepień. Oznacza to, że obowiązek poddania dziecka skarżącej szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. W komunikacie tym, wydanym na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy, zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku Szczenienia, nie można zaś z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia (tak: NSA w wyroku z 12 czerwca 2014 r. sygn. .akt II OSK 1312/13).

Oczywiste jest zatem, że obowiązek poddania się obowiązkowym, szczepieniom ochronnym oznacza jednocześnie obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do. wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust.2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. W związku z tym skarżąca nie mogła skutecznie zarzucać braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na niewykonanie badania kwalifikacyjnego, i prawo do odmowy poddania się temu badaniu na podstawie art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Badanie takie może być wykonane bezpośrednio przed .wykonaniem szczepienia, zaś odmowa jego poddaniu - uniemożliwiająca wykonanie szczepienia - stanowi w istocie odmowę poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Wyłącznie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu wyeliminowania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania.

Na gruncie niniejszej sprawy nieprzeprowadzenie badania kwalifikacyjnego spowodowane było niestawieniem się skarżącej wraz z małoletnim dzieckiem na badanie kwalifikacyjne i szczepienie w podmiocie leczniczym. Skarżąca w toku całego postępowania nie dostarczyła lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji powyższych szczepień u syna. Dziecko nie otrzymało w efekcie - zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO) - szczepionki, zaś po upływie terminu wynikającego z obowiązującego programu Szczepień Ochronnych na dany rok, obowiązek zaszczepieni dziecka stał się wymagalny.

Podkreślić raz jeszcze należy, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu i potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Nadzór nad realizacją obowiązku szczepień ochronnych u osób do 19 roku życia sprawują organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, które w zakresie swoich właściwości wykorzystują, zgodnie z uprawnieniami, przysługujące im środki prawne.

W konsekwencji powyższego Sąd stwierdza, że ustawowy obowiązek poddania szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do córki skarżącej, stał się wymagalny. Tym samym, zaistniały przesłanki do wszczęcia

postępowania egzekucyjnego (przez wystawienie tytułu wykonawczego), a następnie

wydania postanowienia o nałożeniu grzywny.Zdaniem Sądu, wysokość nałożonej grzywny jest zgodna z art. 121 § 1 u.p.e.a., a wydane w tym przedmiocie przez organy obu instancji postanowienia, nie naruszają prawa, ani przepisów prawa materialnego ani procesowego, w tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia art. 10 k.p.a. przez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, Sąd wskazuje zaś, że naruszenie ww. przepisu oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy; przy czym: na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy zob. wyroki NSA z 11 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 1142/11, z 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1490/11). W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby organ II instancji uniemożliwił jej dokonanie konkretnej czynności procesowej, zaś organ I instancji informował skarżącą o konieczności wykonania szczepień u córki, pod rygorem zastosowania środków egzekucyjnych.

Z tych też powodów, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie okolicznościach sprawy prawa nie narusza. Sąd ocenił za wystarczające i kompletne ustalenia organu do wydania rozstrzygnięcia; uznał również, że organ wyciągnął prawidłowe wnioski przyjmując, iż w tym stanie faktycznym, zasadne jest nałożenie na skarżącą grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji

wyroku.