Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1690/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Wyższej Szkoły Społeczno-Ekonomicznej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 11 lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lipca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej jako "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "K.p.a.") oraz art. 59 § 5 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia W. w G. (dalej jako "Skarżąca") na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej jako "Naczelnik US") z dnia 22 maja 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 3 października 2016 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

2.1. Naczelnik US na podstawie orzeczenia z dnia 3 grudnia 2013 r. wystawił zarządzenia zabezpieczające z dnia 5 grudnia 2013 r., dotyczące przybliżonego zobowiązania z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za I, II, IV, V, VI, VII, X, XII 2008 r. Zarządzenia doręczono zobowiązanej w dniu 18 grudnia 2013 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności z rachunku bankowego u dłużników zajętej wierzytelności będących bankami z 9 grudnia 2013 r.

W dniu 3 października 2016 r. na podstawie decyzji z dnia 5 września 2016 r. Naczelnik US (będący jednocześnie wierzycielem) wystawił tytuły wykonawcze o numerach: [...] oraz [...]. W dniu 4 października 2016 r. organ egzekucyjny dwoma zawiadomieniami dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w dwóch bankach. Odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały Skarżącej doręczone w dniu 12 października 2016 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu z dnia 4 października 2016 r.

2.2. Pismem z dnia 5 marca 2019 r. oraz 2 i 8 kwietnia 2019 r. (uzupełnionymi pismami z dnia 18 kwietnia 2019 r. i 13 maja 2019 r.) Skarżąca wystąpiła o umorzenie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego, jako podstawę wskazując przedawnienie zobowiązania.

2.3. Postanowieniem z dnia 22 maja 2019 r. Naczelnik US odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

3. W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez Skarżącą zażalenia, postanowieniem z dnia 11 lipca 2019 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ II instancji, przywołując treść art. 59 § 1 pkt 2 i § 5, art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 70 § 1, § 3, § 4, § 6, § 7 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej "O.p.") uznał, że Naczelnik US prawidłowo odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego stwierdzając, że dochodzone należności nie uległy przedawnieniu.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia, Dyrektor IAS wskazał, że tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 3 października 2016 r. obejmuje należności z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za I, II, IV i V 2008 r., a tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 3 października 2016 r. obejmuje należności z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za VI, VII, X i XII 2008 r.

W analizowanej sprawie wystąpiło zawieszenie i przerwanie biegu terminu przedawnienia. Przed upływem 5 letniego okresu przedawnienia (tj. przed dniem 31 grudnia 2013 r.). nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia przez doręczenie Skarżącej odpisów zarządzeń zabezpieczenia z dnia 5 grudnia 2013 r., które obejmują okresy identyczne jak te wynikające z w/w tytułów wykonawczych. Doręczenie odpisów nastąpiło w dniu 18 grudnia 2013 r. - co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru. Tym samym spełniła się norma prawna określona w art. 70 § 6 pkt 4 O.p.

Ostateczna decyzja określająca Skarżącej zobowiązania podatkowe doręczona została Skarżącej w dniu 19 września 2016 r. Tytuły wykonawcze wystawiono w dniu 3 października 2016 r. Tym samym spełniono warunki określone w art. 154 § 4 u.p.e.a. W toku postępowania zabezpieczającego zawiadomieniem z dnia 9 grudnia 2013 r. dokonano skutecznie zajęcia zabezpieczającego rachunku bankowego Skarżącej.

Zajęcie to przekształciło się w zajęcie egzekucyjne z dniem 3 października 2016 r., a tym samym doszło z tym dniem do przerwania biegu terminu przedawnienia zgodnie z postanowieniami art. 70 § 4 O.p. Od dnia 4 października 2016 r. termin przedawnienia biegnie na nowo i może być dalej przerywany. Ostatni skuteczny środek egzekucyjny zastosowano w dniu 11 stycznia 2019 r. poprzez doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 4 stycznia 2019 r. Skarżąca odebrała to zawiadomienie w dniu 9 stycznia 2019 r. Tym samym przewidywany upływ terminu przedawnienia nastąpi w dniu 11 stycznia 2024 r., o ile nie nastąpią zdarzenia modyfikujące jego bieg.

Odnośnie zarzutu braku wywołania skutku prawnego w postaci zawieszenia i przerwania biegu terminu przedawnienia z uwagi na doręczenie dokumentów innej osobie niż zobowiązany zgodnie z postanowieniem Sądu Arbitrażowego Służb z dnia 2 maja 2019 r. o sygn. akt. [...], Dyrektor IAS wskazał, iż zgodnie z art. 1212 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeksu postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2018. poz. 1360 ze zm., dalej "K.p.c."): "wyrok sądu polubownego lub ugoda przed nim zawarta mają moc prawną na równi z wyrokiem sądu lub ugodą zawarta przed sądem po ich uznaniu przez sąd albo po stwierdzeniu przez sąd ich wykonalności." Zatem orzeczenia sądu polubownego uzyskują skuteczność porównywalnego z nim orzeczenia pochodzącego do sadu państwowego dopiero po przeprowadzeniu specjalnego postępowania kontrolnego przed sadem państwowym. Dopiero z momentem uzyskania albo stwierdzenia wykonalności następuje pełne wprowadzenie tego aktu procesowego do polskiego porządku prawnego - od tej chwili orzeczenie arbitrażowe wywołuje skutki względem organów państwowych. Zatem zdaniem Dyrektora IAS postanowienie to ma jedynie charakter informacyjny. Na potwierdzenie swego stanowiska organ przywołał treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt III PK 47/17.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora IS i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca zarzuciła, że tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów prawnych, bowiem za dłużnika uznano inne osoby i podmioty, a samo dostarczenie ich w dniu 9 stycznia 2019 r. miało jedynie charakter informacyjny. Wskazała również, że ewentualne wpłaty z tytułu organizacji kształcenia mają ściśle określony cel wynikający z przepisów prawa, a postępowanie prowadzone przez Sąd Arbitrażowy nie uzyskało jeszcze uznania przez sąd państwowy, bowiem prowadzone jest od niedawna.

5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

6.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

6.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

6.3. Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi ziszczenie się przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego w postaci przedawnienia zobowiązania, z uwagi na złożony w tym przedmiocie wniosek Skarżącej.

Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel, wiąże się ono z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne (na podstawie przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a.) lub fakultatywne (na podstawie przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Sąd wskazuje, że organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest obowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie wskazanych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Wystąpienie tych przesłanek zawsze obliguje organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 193/13 – przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. jest bowiem przepisem bezwzględnie obowiązującym i ma charakter związany.

Zgodnie z treścią art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W rozpatrywanej sprawie Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z uwagi na przedawnienie zobowiązania objętego ww. tytułami wykonawczymi.

W ocenie Sądu zasadnie organy uznały, że w sprawie nie doszło do przedawnienia przedmiotowych zobowiązań z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za poszczególne miesiące 2008 r. bowiem bieg terminu ich przedawnienia został zawieszony, a następnie przerwany i nie upłynął do dnia wydania przez organy postanowień w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem doręczenia postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33d § 2, lub doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 70 § 6 pkt 4 O.p.). Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu zakończenia postępowania zabezpieczającego w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 70 § 7 pkt 5 O.p.). Według treści art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony; po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Stosownie do art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że termin przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2008 r. upłynąłby z końcem 2013 r. w sytuacji, gdyby nie zaistniały okoliczności powodujące zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia.

Jednakże zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawie zarządzenia zabezpieczenia zostały Skarżącej doręczone w dniu 18 grudnia 2013 r., zaś w dniu 3 października 2016 r. zostało zakończone postępowanie zabezpieczające (tj. z dniem wystawienia tytułu wykonawczego). Zatem z dniem 18 grudnia 2013 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia przedmiotowych zobowiązań, do dnia 3 października 2016 r. Następnie w dniu 3 października 2016 r. – tj. przed upływem dwóch miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji (co miało miejsce w dniu 19 września 2016 r.) – wierzyciel (Naczelnik US) wystawił tytuły wykonawcze. Zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne z dniem 3 października 2016 r. W związku z tym w dniu 3 października 2016 r. nastąpiło zastosowanie środka egzekucyjnego przerywającego bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p. Zatem od dnia 4 października 2016 r. termin przedawnienia biegł na nowo.

Wskazane powyżej okoliczności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia ( art. 70 § 6 pkt 4 O.p ) oraz przerwanie biegu terminu przedawnienia ( art. 70 § 4 O.p. ) skutkowały tym, że zarówno w dacie wydania przez organ egzekucyjny postanowienia z dnia 22 maja 2019 r., jak i w dacie wydania zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS z dnia 11 lipca 2019 r. nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych wystawionymi tytułami wykonawczymi.

Natomiast organ odwoławczy nie wykazał, że opisany w zaskarżonym postanowieniu środek egzekucyjny zastosowany na podstawie zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 4 stycznia 2019 r. nr [...] skutkował kolejnym przerwaniem biegu terminu przedawnienia, bowiem z treści pisma z dnia 15 stycznia 2019 r. stanowiącego odpowiedź na zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej nie wynika, potwierdzenie istnienia wierzytelności po stronie osoby wskazanej jako dłużnik zajętej wierzytelności. Natomiast organ odwoławczy nie wykazał innych dowodów potwierdzających istnienie wierzytelności po stronie wskazanego dłużnika zajętej wierzytelności i w rezultacie prawidłowość zastosowanego środka egzekucyjnego.

Niemniej powyższe nie miało wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu egzekucyjnego ze względu na wskazane powyżej okoliczności powodujące zawieszenie oraz przerwanie biegu terminu przedawnienia.

W związku z powyższym zasadnie uznały organy obydwu instancji, iż wbrew stanowisku Skarżącej nie doszło do upływu terminu przedawnienia przedmiotowych zobowiązań, co czyniło bezzasadnym jej wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Wbrew zarzutom skargi, organ II instancji odniósł się do podniesionej w zażaleniu argumentacji, zasadnie wskazując, że wyrok sądu polubownego (który nie został uchylony w następstwie skargi) lub ugoda przed nim zawarta mają moc prawną na równi z wyrokiem sądu lub ugodą zawartą przed sądem, ale dopiero po ich uznaniu przez sąd (państwowy) albo po stwierdzeniu przez sąd ich wykonalności na wniosek strony postępowania przed sądem polubownym, w sposób i na zasadach określonych w art. 1213 i następnych K.p.c.

Pozostałe podniesione w skardze zarzuty nie zostały sformułowane i uargumentowane w sposób wystarczający do merytorycznego odniesienia się do nich przez rozpatrujący niniejszą sprawę Sąd. Niezrozumiały jest zwłaszcza zarzut, że w tytułach wykonawczych za dłużnika uznano inne osoby i podmioty. Sąd wskazuje, że w znajdujących się w aktach sprawy tytułach wykonawczych to Skarżąca została wskazana, jako zobowiązany.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

6.4. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.