Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1868/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1 i 2, art. 174 pkt 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 4 marca 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia NSA Wojciech Mazur /spr./ sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1974/12 w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1974/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż Prezydent m. st. Warszawy wydał w dniu [...] kwietnia 2012 r., nr [...] decyzję orzekającą o wymeldowaniu W.K. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. A. w Warszawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż w dniu 16 kwietnia 2007 r. na wniosek J.K. zostało wszczęte postępowanie o wymeldowanie W.K. z pobytu stałego z ww. adresu. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Prezydent m. st. Warszawy orzekł o odmowie jego wymeldowania. Po rozpatrzeniu odwołania J.K., Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] września 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2470/07, oddalił skargę W.K. na ww. decyzję Wojewody Mazowieckiego. Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Prezydent m.st. Warszawy orzekł o wymeldowaniu W.K. z miejsca pobytu stałego. Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania W.K., decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta m. st. Warszawy i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 711/11 oddalił skargę J.K. od tej decyzji. W toku prowadzonego przez Prezydenta m. st. Warszawy postępowania wyjaśniającego W.K. wystąpił do organu I instancji o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie I Wydział Cywilny, sygn. akt I C 206/11 sprawy z jego powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego budynku oraz sprawy prowadzonej w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi Południe III Wydział Karny, sygn. akt III 335/11 przeciwko podejrzanej J.K. oskarżonej o popełnienie przestępstwa z art. 207 § 1 kk. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., Prezydent m. st. Warszawy odmówił zawieszenia postępowania. Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu zażalenia W.K., postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Odwołanie od tej decyzji wniósł do Wojewody Mazowieckiego W.K.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. po rozpatrzeniu odwołania W.K. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2012 r. orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. A. w Warszawie. Wojewoda stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Organ przytaczając treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wskazał, iż po dokonaniu analizy sprawy ustalił, że we wniosku o wymeldowanie z dnia 16 kwietnia 2007 r. J.K. wskazała, że W.K. w budynku nr [...] przy ul. A. w Warszawie nie mieszka od 1993 r. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że w 1993 r. został rozwiązany przez rozwód związek małżeński zawarty między stronami. Rozwód został orzeczony z wyłącznej winy W.K. Ponadto Sąd w wyroku nie orzekł o sposobie korzystania z mieszkania nr [...] przy ul. A. w Warszawie. W tym czasie W. związał się z inną kobietą i wyprowadził się dobrowolnie w inne miejsce, gdzie założył swoje nowe centrum życiowe. Wyprowadzając się zabrał swoje rzeczy osobiste. Wnioskodawczyni podała, że jej były mąż zamieszkuje w budynku Szkoły Podstawowej przy ul. K. w P. wraz ze swoją konkubiną M.M. Wojewoda zaznaczył, że podjęte przez organ I instancji czynności na przełomie 2007 i 2008 roku informacji tych nie potwierdziły. Z ustaleń funkcjonariuszy policji w P. wynikało bowiem, że W.K. w miejscowości C. przebywa jedynie sporadycznie. W wyjaśnieniach złożonych w dniu 4 maja 2007 r. W.K. podał, że na przedmiotowej posesji zamieszkuje stale od 1965 r. Charakter jego pracy zawodowej (nawigator samochodu ciężarowego) wymaga częstych wyjazdów i długiej nieobecności w domu. W miejscu stałego zameldowania znajdują się wszystkie jego rzeczy osobiste i przedmioty codziennego użytku, posiada klucze budynku i ma do niego swobodny dostęp. W trakcie postępowania wyjaśniającego w dniu 18 sierpnia 2010 r. W.K. poinformował organ I instancji, iż z uwagi na swój stan zdrowia (przemieszcza się na wózku inwalidzkim i potrzebuje stałej opieki drugiej osoby) przebywa w mieszkaniu córki – A.B., której posesja przylega do posesji nr [...] przy ul. A. w Warszawie. W miejscu zameldowania na pobyt stały ma swoje rzeczy, tam nocuje i tam koncentruje się jego życie. Natomiast w P. bywa, ale tam stale nie mieszka. Fakt pobytu ojca w swoim domu potwierdziła córka A.B. Następnie w piśmie z dnia 15 listopada 2010 r. W.K. wskazał, iż przez działania swojej byłej żony nie ma fizycznej możliwości dostania się na samą posesję, jak również do budynku. Z akt sprawy wynika, że wymieniony wystąpił do sądu powszechnego z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania ww. budynku, jednakże zrobił to dopiero po upływie około 1,5 roku od czasu, kiedy jak twierdzi dostęp ten został mu uniemożliwiony. Przeprowadzone pod wskazanym adresem dwukrotnie oględziny, w dniu 4 czerwca 2007 r. jak również w dniu 19 stycznia 2012r., wykazały, że nie ma tam rzeczy należących do W.K., które mogłyby świadczyć o jego stałym zamieszkiwaniu. W dniu 4 czerwca 2007 r. organ I instancji w pokoju, wskazanym przez zainteresowanego jako miejsce jego zamieszkiwania, stwierdził jedynie obecność torby podróżnej, która zawierała kilka kosmetyków męskich oraz kilka ubrań. W pokoju tym znajdowały się jedynie rzeczy należące do J.K. W związku z tymi oględzinami W.K. złożył oświadczenie, że po powrocie z pracy zastał pusty pokój, wszystkie jego rzeczy zostały usunięte, fakt ten zgłosił na policję. W toku prowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego wskazywał, że zgłaszał na policji fakt uniemożliwiania mu wejścia na przedmiotową posesję. Z pisma Komisariatu Policji Warszawa Wesoła z dnia 1 marca 2012 r. wynika, że od 15 grudnia 2010 r. przy ul. A. w Warszawie zgłoszona była tylko jedna interwencja Policji w dniu 23 stycznia 2012 r., przy czym zgłaszającym nie był W.K., tylko inna osoba, twierdząca, że nie ma on prawa przebywać pod tym adresem. Z informacji przekazanych przez funkcjonariuszy Policji w dniu 7 maja 2007 r. wynika, iż w rozmowie z J.K. ustalono, że jej były mąż pod adresem zameldowania na pobyt stały nie mieszka stale od 1993 r. A.B. wskazała, że jej ojciec W. mieszka stale w budynku nr [...] przy ul. A. w Warszawie, jednakże ze względu na charakter pracy rzadko przebywa pod tym adresem. Jednocześnie rozpytani przez policję sąsiedzi: J.C. (zam. w budynku nr [...] przy ul. A. w Warszawie), C.K. (zam. w budynku nr [...] przy ul. A. w Warszawie) oraz G.K. (zam. w budynku nr [...] przy ul. A. w Warszawie) wyjaśnili, że na posesji nr [...] przy ul. A. w Warszawie Wesołej zamieszkują cztery osoby - matka z córką i dwoma wnuczkami. Ponadto C.K. i G.K. wyjaśnili, że W.K. pojawia się sporadycznie w miejscu zameldowania na pobyt stały, również J.C. stwierdziła, że rzadko widuje jakiegokolwiek mężczyznę na terenie przedmiotowej posesji. Kolejne ustalenia Policji z dnia 16 sierpnia 2008 r., potwierdziły fakt przebywania W.K. w miejscu zameldowania na pobyt stały. Następnie w dniu 21 września 2009 r. funkcjonariusze Policji poinformowali organ I instancji, że w toku podjętych czynności potwierdzili, że W.K. zamieszkuje pod adresem C., gm. P. Natomiast w piśmie z dnia 4 listopada 2010 r. funkcjonariusze Policji wyjaśnili, że w sposób bezsporny ustalili, że ww. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały. Przesłuchany w charakterze świadka R.L. zeznał, że od 2009 roku na stałe mieszka na terenie nieruchomości w budynku nr [...], J.K. zna od 2009 roku, a W.K. poznał dopiero w lecie 2010 roku, od tamtej pory na spornej posesji widział go około 2 razy. Również L.P. zamieszkująca przy ul. N. w Warszawie zeznała, że W.K. widuje na posesji, należącej do jego córki A.B., natomiast na posesji nr [...] nie pamięta, kiedy jego widziała. Świadek zeznała, że z informacji przekazanych jej przez A.B. wynika, że W. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały, gdyż J.K. nie chce go wpuścić do budynku. Organ wskazał, iż A.B. występująca jako pełnomocnik W.K. wyjaśniła w dniu 23 stycznia 2012 r. do protokołu, że jej ojciec pod adresem zameldowania nie mieszka stale od sierpnia 2010 r. W czasie pobytu wymienionego w szpitalu zostały zmienione zamki w drzwiach, wyrzucono jego rzeczy, nie udostępniono mu nowego kompletu kluczy. Wskazała, iż przez 1,5 roku W.K. nie próbował dostać się do przedmiotowego budynku i ponownie w nim zamieszkać, bowiem 6 razy przebywał w szpitalu, pomiędzy pobytami w szpitalu ojciec mieszkał w jej domu, gdyż wymagał opieki. Jakiś czas mieszkał również u znajomej. Rzeczy ojca znajdują zarówno w jej mieszkaniu jak i w mieszkaniu jego znajomej. Od 23 stycznia 2012 r. ojciec ma zamiar zamieszkać w tym budynku. Wojewoda podniósł, iż Prezes Zarządu Spółki "L.", obecnego właściciela budynku nr [...] przy ul. A., złożył oświadczenie z dnia 2 marca 2012 r., z którego wynika, że W.K. w dniu 23 stycznia 2012 r. używając siły, niezgodnie z prawem, wtargnął na teren tej posesji. W obawie przed dewastacją nieruchomości W.K. został wpuszczony do budynku, przy czym zostało podkreślone, że nie miał on ze sobą żadnych osobistych rzeczy. Po kilkunastu godzinach W.K. nie informując nikogo opuścił przedmiotowy budynek i nie pojawił się w nim ponownie. Organ odwoławczy wskazał, iż pod uwagę nie wziął zeznań [...], gdyż zostały one przeprowadzone niezgodnie z art. 79 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071, dalej jako "k.p.a."). Nie zostały również wzięte pod uwagę sprawozdania z przeprowadzonych przez P.W. działań zleconych przez J.K. w dniach 30 maja 2007 r., w dniu 2 czerwca 2007 r. oraz w dniu 2 sierpnia 2007 r., gdyż jako detektyw działał na zlecenie J.K. Nie uwzględniono również szeregu dołączanych przez J.K. oraz W.K. do akt sprawy różnorodnych dokumentów, tj. potwierdzenie dokonywanych opłat za przedmiotową nieruchomość, kopie dokumentów dotyczących stanu zdrowia W.K., czy zdjęć znajdujących się w aktach sprawy. Wymienione dokumenty w ocenie Wojewody Mazowieckiego nie mają znaczenia dla wydanego w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że W.K. opuścił budynek nr [...] przy ul. A. w Warszawie w 2010 roku - termin ten potwierdził zarówno sam W.K., jak również jego córka A.B., działająca jako jego pełnomocnik. Zatem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zdaniem organu, dawał podstawę do uznania, że opuszczenie przez W.K. miejsca zameldowania na pobyt stały było dobrowolne i trwałe. Wynika to z całości oświadczeń składanych w toku postępowania przez wymienionego jak również z całokształtu jego zachowań. Fakt, że od czasu wyprowadzki, tj. od 2010 roku zamieszkiwał on u swojej córki lub u znajomej i przez 1,5 roku od czasu opuszczenia przedmiotowego budynku nie starał się do niego powrócić i ponownie w nim zamieszkać świadczy o tym, że wyprowadzka z miejsca pobytu stałego była jego dobrowolną i świadomą decyzją. Organ stwierdził, iż podnoszona w odwołaniu kwestia złego stanu zdrowia odwołującego nie mogła być uwzględniona. Natomiast tocząca się w sądzie powszechnym sprawa z powództwa W.K. o przywrócenie naruszonego posiadania nie ma znaczenia dla wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia z tego względu, że organ zobowiązany jest we własnym zakresie badać, czy zainteresowana osoba przedmiotowy lokal opuściła dobrowolnie, czy też została przymuszona do jego opuszczenia. Z akt sprawy wynika bezspornie, że W.K. opuścił miejsce zameldowania dobrowolnie. Dobrowolność opuszczenia budynku oznacza wolny wybór osoby opuszczającej, niezależnie od tego, czy spowodowane jest to konfliktami, czy innymi przyczynami, jeśli nie mają one charakteru niezgodnego z prawem (bezprawnego) zmuszenia do opuszczenia lokalu (por. wyroki NSA: z 6 lipca 2007 r., II OSK 1011/06 oraz 6 marca 2007 r., II OSK 401/06). Taka sytuacja - jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie - nie miała miejsca. W.K. w żaden sposób nie udowodnił, że bezprawnymi działaniami J.K. został zmuszony do opuszczenia budynku nr [...] przy ul. A. w Warszawie. Za bezzasadne Wojewoda uznał zarzuty odwołania dotyczące wniosku o zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy wynika, że W.K. w dniu 9 stycznia 2012 r. wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy sądowej o przywrócenie naruszonego posiadania oraz do zakończenia sprawy karnej toczącej się przeciwko J.K. Prezydent m.st. Warszawy w wyniku rozpatrzenia tego wniosku postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. odmówił zawieszenia postępowania. Postanowienie to organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy. W konstatacji Wojewoda Mazowiecki stwierdził, iż w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym zasadnie Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., orzekł o wymeldowaniu W.K. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. A. w Warszawie.

Skargę od powyżej decyzji wniósł W.K., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie art. 28 k.p.a. polegającym na błędnym uznaniu przez organ, że wnioskodawczyni J.K. posiada legitymację czynną w przedmiotowym postępowaniu, a zatem, że mogła skutecznie odwołać się od decyzji o odmowie wymeldowania W.K. z dnia [...] lipca 2007 r. oraz że mogła działać w charakterze strony w przedmiotowym postępowaniu, co miało istotny wpływ na wynik przedmiotowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodał, że argumenty skargi dotyczące naruszenia przez organ I instancji wszczęcia postępowania na wniosek właściciela lokalu rozstrzygnął NSA w uchwale składy siedmiu sędziów z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 1/11 stwierdzając, że osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2013 r., uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji wyjaśnił, iż stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej do Sądu administracyjnego decyzji - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W art. 6 ust. 1 powołanej ustawy zdefiniowano stały pobyt w rozumieniu tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest uznanie, iż wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Zameldowanie i wymeldowanie są jedynie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Sąd I instancji zaznaczył, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002 r., Nr 3, poz. 34), stwierdzającym niezgodność z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazał, iż ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Posiadanie (lub brak) prawa do lokalu pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia przesłanek do wymeldowania z pobytu stałego. W ocenie Sądu I instancji prawidłowo stwierdziły organy obu instancji, iż wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi ustanie pobytu w lokalu - nie przebywanie w lokalu. Sąd podkreślił, iż ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) - w wyniku którego z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił moc art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W orzecznictwie przyjmuje się, że na wynik sprawy w przedmiocie wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego nie mają wpływu przyczyny, z powodu których dana osoba nie przebywa w miejscu zameldowania. Organy administracji publicznej mogą jedynie - przy ocenie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu - rozważać charakter i czas podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu (domu) i powrotu do niego. Sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały i to w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania. W ocenie Sądu I instancji zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, wbrew zarzutom skargi wskazuje, że w przedmiotowym postępowaniu nie naruszono przepisów prawa procesowego. Stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organy obu instancji podjęły wszystkie czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego, uwzględniając przy tym wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 711/11 i dokonały jego rzetelnej oceny. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia skonstruowane zostało w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.), a także objaśnia tok myślenia prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawnego w sprawie. W ocenie Sądu zasadnie organy obu instancji na podstawie całokształtu materiału dowodowego przyjęły, iż skarżący trwale i dobrowolnie opuścił budynek zlokalizowany na posesji nr [...] przy ul. A. w Warszawie. Skarżący wprawdzie podnosił, że podejmował różne działania, aby zamieszkać ponownie pod tym adresem, lecz uniemożliwiała mu to była żona poprzez wymianę zamków. Okoliczność ta jest istotna o tyle, że skarżący mógł skorzystać z przysługujących mu roszczeń wynikających z prawa cywilnego, np. o przywrócenie naruszonego posiadania. Z akt sprawy wynika, że skarżący we wniosku z dnia 4 stycznia 2012 r. występował o zawieszenie postępowania w związku z toczącym się postępowaniem przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Pragi Południe w Warszawie o naruszenie posiadania (sygn. akt I C 206/11), lecz do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie wykazał, że działanie to było skuteczne, skoro nie przedstawił orzeczenia Sądu zawierającego pozytywne dla niego rozstrzygnięcie. Sąd I instancji zaznaczył, iż we wniosku z dnia 4 stycznia 2012r. skarżący stwierdził, iż od lata 2010 r. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Okoliczność tę potwierdziła A.B. Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że skarżący miejsce stałego zameldowania opuścił w sposób dobrowolny i trwały, tym samym zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 wymienionej ustawy. W ocenie Sądu trafnie wskazał organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że nie jest uzasadnione stanowisko skarżącego, że postępowania o jego wymeldowanie nie mogła wszcząć jego żona, gdyż nie przysługiwał jej przymiot strony tegoż postępowania. Z treści prawa własności wynika bowiem, że właściciel może korzystać z rzeczy z wyłączeniem innych osób (art. 140 k.c.), a ochrona jego własności obejmuje zakaz naruszania własności w jakikolwiek sposób, a nie tylko przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą (art. 222 § 2 k.c.). Ponadto kwestia urzędowego potwierdzenia, iż określona osoba przebywa w danym lokalu ma także znaczenie prawne dla tego kto ma tytuł prawny do tego lokalu. Sąd I instancji wyjaśnił, iż jakkolwiek w sprawie o wymeldowanie określonej osoby w danym lokalu rozstrzyga się o tym, czy osoba ta przebywa czy nie przebywa w tym lokalu, to jednak nie można przyjąć, iż postępowanie to nie dotyczy interesu prawnego osoby mającej tytuł prawny do tego lokalu. Zatem osoba mająca tytuł prawny do lokalu nie może być pozbawiona prawa do udziału w postępowaniu o wymeldowanie jako strona. Jedynie wówczas bowiem może przedstawiać i bronić swoich racji (por. uchwała NSA z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 1/11, publ. ONSAiWSA z 2012 r. nr 2, poz.17). Z tych wszystkich względów, uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani też przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd I instancji na podstawie art. 151 oraz art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") orzekł, jak w sentencji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył W.K. reprezentowany przez radcę prawnego. Wyrok zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania tj.:

- art. 107 § 3 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu jakie względy umożliwiają wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego w lokalu przy ul. A. [...], skoro postępowanie dowodowe nie wykazało jego zamiaru zmiany miejsca stałego pobytu;

- art. 97 par 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania, w sytuacji gdy w przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Pragi Południe toczy się z powództwa skarżącego postępowanie o naruszenie posiadania (sygn. akt: I C 206/11);

oraz naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędne zastosowanie albowiem w sprawie tej nie zaistniały przesłanki określone w powołanym wyżej artykule, polegające na trwałym i dobrowolnym opuszczeniu przez skarżącego nieruchomości przy ul. A. [...] z uwagi na fakt, iż skarżący z powodu bezprawnych działań Pani J.K. zmuszony został do wyprowadzenia się z ww. nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe zarzuty na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych, z uwagi, iż skarżący w żadnym zakresie, zarówno w części jak i w całości, tych kosztów nic pokrył.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację zawartą w powyższych zarzutach wskazując, że skarżący korzystał z prawnych środków umożliwiających powrót do lokalu (powództwo posesoryjne) czy uzyskania kluczy powoduje, zatem brak jest podstaw prawych do uznania, że opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter dobrowolny. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany powinien być według kryteriów obiektywnych. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie do opuszczenia lokalu nie doszło w sposób dobrowolny, skarżący ma zamiar do niego powrócić oraz podejmuje przez znaczny okres czasu czynności, by do niego powrócić, nie można uznać, iż istniały przesłania do jego wymeldowania.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła LOQUM Sp. z o.o. wnosząc o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia, a to z poniższych względów.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

W przedmiotowej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a.

W odniesieniu do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania zaznaczyć należy, iż sądy administracyjne nie orzekają w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz podstawę prawną do orzekania przez te sądy stanowią przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i to pośród przepisów tej ustawy należy poszukiwać ewentualnych uchybień proceduralnych poczynionych przez sąd administracyjny. Zatem stwierdzić należy, iż zarzut kasacyjny został błędnie sformułowany, bowiem Sąd I instancji nie dokonywał ustaleń faktycznych i nie stosował procedury administracyjnej przewidzianej w k.p.a. Sąd ten dokonywał tylko kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów k.p.a. przez organy administracji w tym prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji. Skoro Sąd I instancji nie stosował wskazanych w zarzutach przepisów k.p.a. to nie mógł ich naruszyć. Przywołanie tych przepisów tylko w powiązaniu z odpowiednimi przepisami p.p.s.a. mogłoby stanowić o prawidłowo sformułowanym zarzucie skierowanym w stosunku do Sądu I instancji.

Zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego jest również nieusprawiedliwiony. Wedle skarżącego doszło do niewłaściwego zastosowania przepisu, bo wadliwe ustalono fakt opuszczenia budynku przy ul. A. [...]. Taka argumentacja zorientowana jest na negowanie ustaleń faktycznych, co może mieć miejsce w przypadku stawiania zarzutów naruszenia prawa procesowego. Subsumpcja, czyli zastosowanie przepisu następuje już po ustaleniu stanu faktycznego, zatem zarzut dotyczący jej prawidłowości może być postawiony, gdy stan faktyczny przyjęty w sprawie nie jest przez skarżącego kwestionowany. Tymczasem skarżący kasacyjnie zaprzecza okolicznościom opuszczenia mieszkania przyjętym w sprawie i na tej podstawie stawia tezę, że przepis nie powinien być zastosowany. Zatem nie jest dopuszczalne kwestionowanie ustaleń faktycznych i oceny prawnej stanu faktycznego na drodze zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, co w rozpoznawanej skardze kasacyjnej ma miejsce. Formułując zarzut błędnego zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, w skardze kasacyjnej przytoczono argumenty za takim jego rozumieniem, zgodnie z którym za opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania można uznać sytuacje opuszczenia dobrowolnego i trwałego, zaś w przypadku opuszczenia wymuszonego wymeldowaniu sprzeciwiają się podjęte kroki prawne w celu przywrócenia utraconego posiadania. Jednakże nie jest to rozumienie odmienne od przyjętego przez Sąd I instancji. Nie można uznać tezy skargi kasacyjnej, że sama wola dalszego zamieszkiwania, niezależnie od okoliczności faktycznych i prawnych, stanowi bezwzględną przeszkodę do konstatacji, że nastąpiło opuszczenie mieszkania, nawet pomimo obiektywnego trwałego braku zamieszkiwania. Sama wola (zamiar) osoby zainteresowanej nie jest argumentem wystarczającym, deklaracje zainteresowanego muszą znajdować potwierdzenie w innych okolicznościach sprawy związanych z sytuacją życiową, która podlega ocenie organu przez pryzmat doświadczenia życiowego. Wskazać należy, iż sama treść wyjaśnień skarżącego dawała wystarczające podstawy do wymeldowania skarżącego z przedmiotowego budynku. Bowiem zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wyłączną przesłanką do wymeldowania ze stałego miejsca pobytu jest fakt opuszczenia tego miejsca bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Należy przy tym mieć na względzie, że zameldowanie w określonym lokalu ma wyłącznie charakter rejestracyjny, potwierdzający fakt pobytu w nim konkretnej osoby i nie tworzy ani nie potwierdza istnienia jakiegoś prawa do tego lokalu (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2012 r., II OSK 1973/10, dostępne na http://cbois.nsa.gov.pl). Orzecznictwo sądowe wyjaśniło, że wymeldowanie jest – z zasady – następstwem dobrowolnego opuszczenia lokalu. Jednakże za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać taką sytuację, gdy osoba usunięta z lokalu wbrew swojej woli i do niego nie dopuszczona nie korzysta w odpowiednim czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok z 26 maja 2011 r., II OSK 922/10, dostępne na http://cbois.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że ustalony i niezakwestionowany skutecznie w skardze kasacyjnej stan faktyczny sprawy, pozwalał na przyjęcie stwierdzenia, że skarżący opuścił, na dłużej niż 3 miesiące, miejsce stałego pobytu z budynku nr [...] przy ul. A. w Warszawie, i jednocześnie nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jak wynika z ustaleń organów skarżący kasacyjnie opuścił budynek nr [...] przy ul. A. w Warszawie w 2010 r., termin ten jest bezsprzeczny, gdyż został potwierdzony przez samego W.K. Okoliczność tę potwierdziła córka skarżącego A.B. zeznając w dniu 23 stycznia 2012 r., że jej ojciec nie mieszka pod adresem swojego zameldowania od sierpnia 2010 r. Nadto z akt sprawy wynika, że skarżący kasacyjnie wystąpił do sądu powszechnego z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania ww. budynku dopiero po upływie około 1,5 roku od czasu opuszczenia przedmiotowego budynku. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu przez skarżącego w budynku nr [...] przy ul. A. będzie stanowić przesłankę ponownego zameldowania, gdyż jak wskazano powyżej ewidencja ludności ma wyłącznie charakter rejestracyjny.

Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.