Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 806/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 6 poz 70
law: Ustawa z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw.
article: art. 129
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7. art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.), Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik, Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 645/12 w sprawie ze skargi Danuty M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] września 2011 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz D. M. kwotę 837 (słownie: osiemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 stycznia

2013 r., sygn. akt II SA/Gd 645/12 oddalił skargę D. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd wskazał, że w dniu 6 stycznia 2005 r. do Prezydenta Miasta G. wpłynął wniosek M.P. z dnia 5 stycznia 2005 r. o odszkodowanie za działkę zajętą pod drogę publiczną. Reprezentujący wnioskodawczynię pełnomocnik wniósł na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) o wypłatę odszkodowania za działki gruntu znajdujące się w G. - Obwodnica [...] w okolicach drogi [...]: nr [...] o pow. 2m², nr [...] o pow. 391m², nr [...] o pow. 77m², nr [...] o pow. 280m², nr [...] o pow. 179m², nr [...] o pow. 3m² nr [...] o pow. 1995m², nr [...] o pow. 3m², nr [...] o pow. 1m², nr [...] o pow. 52m,² łącznie 2983m², zajęte pod drogę krajową nr [...], wskazując, że wysokość odszkodowania powinna być ustalona zgodnie z art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998r., jako wartość tych nieruchomości według stanu na dzień wejścia w życie ustawy. Wskazano, że wymienione działki są wynikiem wielokrotnych podziałów działek należących o małżonków K.. Ponadto strona podała, że M.P. i jej matka A.K. są na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w G. (sygn. akt VII Ns 654/97) spadkobiercami B. K., który wraz z żoną A. byli właścicielami działek gruntu nr: [...] . Decyzje dotyczące wywłaszczenia z tych działek oraz decyzje komunalizacyjne ich dotyczące zostały usunięte z obrotu na skutek ich unieważnienia.

Wyżej wymienione nieruchomości zostały zajęte pod drogę publiczną i stanowiły w konsekwencji powyższego, do dnia 31 grudnia 1998 r., własność M. P. i A.K..

W piśmie procesowym z dnia 6 września 2007 r. M. P.(spadkobierczyni A. K.) podała, że wobec podjęcia zawieszonego postępowania w przedmiocie wypłaty odszkodowań za działki zajęte pod drogi oraz powzięcia nowych wiadomości w sprawie, prostuje swój wniosek o wypłatę odszkodowania za działki zajęte pod drogi publiczne z dnia 5 stycznia 2005 r. i wskazuje aktualne znane prawidłowe numery ewidencyjne działek powstałych z podziałów działek nr [...] wpisanych do ksiąg wieczystych kw [...] i [...], za które domaga się odszkodowania. Podała, że numery ewidencyjne działek aktualnie znane wnioskodawczyni, które powstały z wyżej wymienionych działek i które zostały zajęte pod drogi publiczne to działki o numerach: [...].

Wskazano, że według wiedzy wnioskodawczyni wszystkie wymienione powyżej działki powstały z działek należących dawniej lub należących aktualnie do wnioskodawczymi. Ponadto w razie uzyskania dalszej i pełniejszej wiedzy o sposobach podziału działek nr [...] wniosek może zostać ponownie uzupełniony. Niezależnie od tego podniesiono, że organ administracji prowadzący postępowanie powinien ustalić wszystkie numery działek powstałych z wymienionych działek i wpisanych do ksiąg wieczystych nr [...],[...].

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Prezydent Miasta G. ustalił dla M. P. odszkodowanie w kwocie [...] zł za nieruchomości położone w G. przy obwodnicy [...] stanowiące działki nr [...].

Natomiast odnośnie działki nr [...], której m.in. dotyczyło pismo z dnia

6 września 2007 r., to zgodnie z projektem jej podziału, z tej działki powstały działki nr [...]o pow. 0,0285 ha i nr [...]o pow. 0,0320 ha, zgodnie ze złożonym do akt sprawy projektem jej podziału, z czego na własność Miasta G., w trybie przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r., jako działka drogowa przeszła działka nr [...] o pow. 285 m², jako zajęta pod drogę publiczną, ulicę [...].

Decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Prezydent Miasta G. wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej po rozpoznaniu wniosku M. P.o wypłatę odszkodowania za działkę nr [...], umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą z mocy prawa na własność Miasta G. – miasta na prawach powiatu działkę nr [...] o pow. 285m² (wydzieloną z działki nr [...]).

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że roszczenie wnioskodawczyni o wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] (wydzieloną z działki nr [...]) dochodzone w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. wygasło na skutek nie złożenia wniosku w terminie przewidzianym w tym przepisie. Jednocześnie organ podał, że brak roszczenia, które mogłoby być uwzględnione na drodze postępowania administracyjnego oznacza, że postępowanie takie jest bezprzedmiotowe, co stanowi przesłankę jego umorzenia.

Od powyższej decyzji M.P. wniosła odwołanie do Wojewody [...]

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że z treści art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wynika jednoznacznie, iż uprawnionym do otrzymania odszkodowania jest tylko właściciel nieruchomości, który w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. złożył wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie jest bezsporne, że wniosek skarżącej z dnia 5 stycznia 2005 r. został złożony w ustawowym terminie i dotyczył działek położonych w G. oznaczonych nr: [...]. Natomiast pismo z dnia 6 września 2007 r., w którym skarżąca wniosła o wypłatę odszkodowania m.in. za działkę nr [...], twierdząc, że jest to sprostowanie wniosku z dnia 5 stycznia 2005 r., zostało złożone po terminie.

Wojewoda wskazał, że z dokumentów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji wynika, że działki o nr: [...] w wyniku zmian geodezyjnych stały się działkami nr [...]. Następnie z podziału działki [...] powstały działki nr [...]. W tej sytuacji działka nr [...], której dotyczył wniosek z dnia 6 września 2007 r. była samodzielną nieruchomością, która nie pozostawała w żadnym związku z działkami wskazanymi w złożonym z zachowaniem terminu, wnioskiem z dnia 5 stycznia 2005 r.

Organ drugiej instancji wskazał ponadto, że nie można się zgodzić z argumentacją skarżącej zawartą w odwołaniu, iż sprostowanie wniosku z dnia 5 stycznia 2005 r. dokonane w dniu 6 września 2007 r. nie może być traktowane jako nowe żądanie dotyczące ustalenia odszkodowania. We wniosku z dnia 5 stycznia 2005 r. wyraźnie zostały wskazane, poprzez ich enumeratywne wyliczenie, numery działek za które pełnomocnik strony żądał odszkodowania. Nie ulega wątpliwości, że wniosek ten nie dotyczył działki nr [...], gdyż działka o takim numerze pojawiła się dopiero w piśmie z dnia 6 września 2007r. W piśmie tym żądanie odszkodowania za działkę nr [...] było nowym wnioskiem.

W konsekwencji Wojewoda podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za działkę nr [...] wygasło i nie może być dochodzone.

D.M. (córka i spadkobierczyni M.P.) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Wojewody [...], zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 9 i 77 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie rozstrzygającym sprawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji, że wniosek nie został skutecznie złożony przez skarżącą, z uwagi na uchybienie terminu.

Sąd Wojewódzki wskazał, że zachowanie terminu do złożenia wniosku jest podstawową przesłanką do ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Termin ten obejmował okres od dnia 1 stycznia 2001 do 31 grudnia 2005 r., co oznaczało, że tylko w tych granicach czasowych możliwe było skuteczne złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Termin ten nie może być przywrócony, a wniosek złożony po tym terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wygasa i to niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała temu terminowi.

Sąd I instancji dalej wywodził, że dla biegu terminów prawa materialnego nie są istotne przyczyny jego uchybienia. Dlatego też takie okoliczności, jak nieznajomość prawa, czy brak pouczenia przez organ o możliwości żądania odszkodowania, nie może mieć wpływu na zachowanie terminu oraz na skutki jego upływu. W konsekwencji też złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania poza ustawowym terminem oznacza niemożność uwzględnienia roszczenia. Zatem skarżąca mogła złożyć skutecznie wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejęcie na drogę działki nr [...] tylko w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Sąd I instancji podniósł, że przedmiotem wniosku złożonego w dniu 5 września 2005 r. było żądanie wypłaty odszkodowania za wymienione w piśmie działki gruntu, zajęte pod drogę publiczną, w okolicach ul. [...]. Treść tego wniosku jednoznacznie precyzowała, ale i determinowała przedmiot żądania. W takiej sytuacji nie można uznać, aby po stronie organu administracyjnego mógł powstać obowiązek domagania się od strony sprecyzowania treści żądania oraz obowiązek ustalania, czy i jakie inne nieruchomości skarżącej zostały zajęte pod drogi publiczne. Organ prowadził postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia odszkodowania za opisane w tym wniosku działki.

W ocenie Sądu I instancji skarżąca wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] złożyła w dniu 6 września 2007 r., podając, że domaga się wypłaty odszkodowania za nieruchomości, których aktualne dane ewidencyjne są jej znane i które podlegały kolejnym podziałom. Dopiero w tym piśmie skarżąca zawarła wniosek o wypłatę odszkodowania. Dlatego nie można podzielić stanowiska skarżącej starającej się nadać inne znaczenie złożonemu przez siebie wnioskowi.

W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca złożyła wniosek o odszkodowanie w dniu 6 września 2007r. a więc po upływie ustawowego terminu.

Ponadto Sąd I instancji nie podzielił zarzutu skarżącej, że organ miał obowiązek dodatkowo ustalać jakie inne działki zostały zajęte pod drogę przy ul. [...] w G. lub domagać się takiego wskazania od skarżącej. Według tego Sądu, gdyby wnioskodawczyni nie określiła za jakie nieruchomości zajęte pod drogi publiczne dochodzi odszkodowania, wtedy organ miałby obowiązek ustalania innych okoliczności. Jednakże żądanie od organu, aby w przypadku precyzyjnego sformułowania wniosku, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, podejmował dodatkowe działania, nie znajduje uzasadnienia. Sąd I instancji nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła D.M., wnosząC o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną z uwagi na przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie złożyła skutecznie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka [...]o pow. 285 m2, położoną w G. przy ul. [...];

2. przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo, iż organy administracyjne nie zastosowały art. 7, art.9 oraz art.77 k.p.a., w szczególności poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie rozstrzygającym sprawę w postaci niepodjęcia w sprawie stosownych działań w celu ustalenia nieruchomości, której prawa własności skarżąca została pozbawiona.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że działka nr [...] stanowi bezpośredni fragment ul. [...] w G. i bezpośrednio sąsiaduje z pozostałymi działkami wskazanymi w pierwotnym wniosku. Natomiast kolejne podziały oraz zmiany numeracji działek były wykonywane przez Skarb Państwa lub gminę. Również ostatni podział działki nr [...] nie został wykonany na wniosek skarżącej. Z podziału tej działki zostały wyodrębnione dwie kolejne, w tym działka drogowa nr [...]o pow. 285 m2, stanowiąca fragment ul. [...] w G..

Ponadto skarżąca kasacyjnie podniosła, że wnosząc pismo z dnia 5 stycznia 2005 r., które zainicjowało niniejsze postępowanie, poprzedniczka prawna skarżącej wskazała, iż dotyczy ono również ul. [...]w G.. Dlatego też mając na uwadze niewątpliwie skomplikowaną, zmieniającą się strukturę działek, będących w przeszłości w całości własnością spadkodawczyni skarżącej, Prezydent Miasta G. powinien w sposób szczególnie wnikliwy dokonać analizy stanu prawnego całego zakreślonego przez skarżącą obszaru, w tym i ul. [...] w G.. Z powyższych względów skarżąca nie może zgodzić się twierdzeniem organu, iż : "działka nr [...], objęta wnioskiem z dnia 6 września 2007 r. była samodzielną nieruchomością, która nie pozostawała w żadnym związku z działkami wskazanymi w złożonym z zachowaniem terminu, wnioskiem z dnia 5 stycznia 2005 r." W ocenie skarżącej takiemu stanowisku przeczy zarówno sama numeracja działek oraz kolejność ich wyodrębniania, jak i układ usytuowania ich na mapie geodezyjnej. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się w uzasadnieniu do przedstawionej argumentacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Stosownie do art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. t.j.: 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako " p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Przesłanki nieważności, wymienione w § 2 wskazanego przepisu nie wystąpiły w niniejszej sprawie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów opartych na obu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej zasadniczy zarzut skierowany wobec zaskarżonego wyroku dotyczył naruszenia art.73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Autor skargi kasacyjnej uważa, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni i niewłaściwie zastosował wskazany przepis.

Odnośnie do sposobu naruszenia wymienionego przepisu przez błędną wykładnię czy niewłaściwe jego zastosowanie, stwierdzić należy, że zarówno z uzasadnienia skargi kasacyjnej, ale także na podstawie podanych przez Sąd pierwszej instancji motywów, zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego, wynika, że doszło do niewłaściwego zastosowania wskazanej normy prawnej do stanu faktycznego do sprawy, a nie do jej błędnej wykładni.

Zacząć należy od przypomnienia, że celem unormowania zawartego w artykule 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną było uporządkowanie stosunków własnościowych dotyczących terenów zajętych pod drogi publiczne z gwarancją odszkodowania dla właścicieli za odjęcie im prawa własności. Nie można bowiem zapominać, że skoro przejście własności nieruchomości zajętej pod drogę, w myśl wskazanego przepisu, następuje nie na podstawie określonej czynności prawnej, lecz z mocy prawa ( a zatem może nastąpić także wbrew woli dotychczasowego właściciela gruntu), to ważnym elementem legalizacji tego odjęcia prawa własności jest ustalenie odszkodowania za utracone prawo.

Art.73 ust. 4 ustawy w pierwotnym brzmieniu stanowił, że odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w odrębnej ustawie na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., po którym roszczenie wygasa. Przepis ten został znowelizowany przez art. 7 ustawy z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. 2000 r., Nr 6, poz. 70), która weszła w życie w dniu 15 lutego 2000 r., w ten sposób, że odszkodowanie ma być ustalane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości. Nie budzi wątpliwości, że przewidziane w tym przepisie odszkodowanie jest ściśle związane z utratą prawa własności, skoro ma być ono ustalone i wypłacone według zasad określonych w przepisach o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości. Oznacza to stosowanie ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. tj. 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.).

Stosownie do art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami sprawa ustalenia i wypłaty odszkodowania jest prowadzona w trybie postępowania administracyjnego, a kompetencję do jej rozpoznania ma starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. W ustawie o gospodarce nieruchomościami brak jest szczególnych przepisów co do wymogów odnoszących się do treści wniosku o odszkodowanie. Zastosowanie znajduje w tej sytuacji art. 63 § 2 k.p.a., stanowiący, że podanie powinno zawierać dane i adres nadawcy oraz treść żądania. Wniosek o odszkodowanie wywiedziony na podstawie art.73 ust.4 ustawy z 1998 r. stanowi zatem żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania i jest zgłoszeniem roszczenia odszkodowawczego. Wskazany przepis wymaga, aby wniosek ten był złożony w określonym terminie – do dnia 31 grudnia 2005 r. Po złożeniu wniosku przez dotychczasowego właściciela obowiązkiem organu administracji jest ustalenie, jaka nieruchomość ( o jakiej powierzchni i jak oznaczona w ewidencji gruntów) została zajęta pod drogę publiczną i w jakiej wysokości odszkodowanie należy wypłacić właścicielowi. Postępowanie to powinno być prowadzone z uwzględnieniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wyrażonych także we wskazanych w skardze kasacyjnej art.7 i 77 k.p.a.

W orzecznictwie utrwalony jest również pogląd, że we wniosku o odszkodowanie strona nie ma obowiązku określenia nieruchomości według jej oznaczenia w ewidencji gruntów, wystarczy wskazanie, że chodzi o grunty zajęte pod określoną drogę publiczną. Zatem, jak wyżej wskazano, to obowiązkiem organu jest precyzyjne ustalenie, jakie nieruchomości zostały zajęte pod drogi. Wnioskujący może nie posiadać wiedzy na temat podziałów nieruchomości i kolejnych zmian w oznaczeniach tych nieruchomości w ewidencji gruntów.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że okolicznością niesporną jest zajęcie nieruchomości będących własnością skarżącej pod drogi publiczne i zgłoszenie przez jej poprzednika prawnego ( matkę M.P.) żądania odszkodowania we wniosku z dnia 5 stycznia 2005 r. Spór dotyczy oceny, czy pismo skarżącej z dnia 6 września 2007 r. stanowi nowy wniosek o wypłatę odszkodowania, czy też postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 5 stycznia 2005 r., a zatem powinno ono obejmować także działkę nr [...], a ściślej tę jej część, która została przejęta pod drogę publiczną.

Jak wynika z żądania wniosku z dnia 5 stycznia 2005 r. M.P. żądała wypłaty odszkodowania za działki gruntu znajdujące się w G. – Obwodnica [...]w okolicach drogi [...], wymieniając numery działek bez wskazania działki nr [...]. Nie można jednak pominąć, że w uzasadnieniu tegoż wniosku wskazano, m.in. że: M.P. i jej matka A. K. są spadkobiercami B.K., który (wraz z żoną A.) był właścicielem działek gruntu o numerach: [...]. Decyzje dotyczące wywłaszczenia tych działek oraz decyzje komunalizacyjne ich dotyczące zostały usunięte z obrotu na skutek ich unieważnienia. Wyżej wymienione nieruchomości zostały zajęte pod drogę publiczną i stanowiły w konsekwencji powyższego, do dnia 31 grudnia 1998 r. własność M.P. i A.K..

Z przytoczonego fragmentu uzasadnienia wniosku wynika zatem, w sposób nie nasuwający żadnych wątpliwości, że wnioskująca żąda odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne, uprzednio wywłaszczone na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] stycznia 1965 r., której nieważność została stwierdzona w postępowaniu zakończonym decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 1998 r. Postępowaniem wywłaszczeniowym była także objęta działka nr [...] wymieniona we wniosku z dnia 5 stycznia 2005 r.

Analiza znajdujących się w aktach wypisów z ewidencji gruntów prowadzi do następujących wniosków: z działki nr [...] o powierzchni 2674 m2 wydzielono w 1971 r. m.in. działkę nr [...], zaś z działki nr [...]wydzielono w 1976 r. dwie działki o numerach: [...] ( o pow.653 m2). Dokładna analiza zmian numeracji działek prowadzi do jednoznacznego wniosku, że działka nr [...] powstała z działki nr [...], która została wymieniona w uzasadnieniu wniosku z dnia 5 stycznia 2005 r. W tej sytuacji kolejne pismo M. P. z dnia 6 września 2007 r. powinno być ocenione przez organ administracji jedynie jako doprecyzowanie wniosku złożonego w dniu 5 stycznia 2005 r., a nie jako nowy wniosek o wypłatę odszkodowania.

Odczytując literalnie wyłącznie treść żądania wniosku, w oderwaniu od jego uzasadnienia, z którego wynikało, że żądanie odszkodowania obejmuje również sporną działkę nr [...] organ administracji działał na niekorzyść strony wbrew podstawowej zasadzie wyrażonej w art. 7 k.p.a. Takie działanie organu nie może być tym bardziej zaakceptowane, gdy wziąć pod uwagę skomplikowany stan prawny nieruchomości, objętych wnioskiem o odszkodowanie, ich wielokrotne podziały i kilkakrotne zmiany oznaczeń nieruchomości w ewidencji gruntów. Decyzja wywłaszczeniowa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] stycznia 1965 r. i utrzymująca tę decyzję w mocy decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia [...] października 1965 r. były przedmiotem oceny w postępowaniu nadzorczym prowadzonym przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zakończonym decyzją tego organu z dnia [...] marca 1997 r. Następnie po wznowieniu postępowania Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 1998 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] marca 1997 r. i stwierdził, że decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] stycznia 1965 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia [...] października 1965 r. zostały wydane z naruszeniem prawa w zakresie objętym wymienionymi w tej decyzji aktami notarialnymi (z dnia 3 października 1977 r., z dnia 24 czerwca 1982 r., z dnia 22 grudnia 1983 r.) a w pozostałym zakresie organ nadzoru stwierdził nieważność decyzji wywłaszczeniowej. Już na tym etapie postępowania wymagało ustalenia, które z działek " powróciły" do dotychczasowych właścicieli, a które są objęte aktami notarialnymi. W międzyczasie nastąpiła kilkakrotna zmiana oznaczenia działek i ich podziały w ewidencji gruntów. Ponadto część nieruchomości, które były objęte decyzją wywłaszczeniową, jako grunty Skarbu Państwa przekazane były w użytkowanie Zarządowi Autostrad na mocy umowy z dnia 13 maja 1977 r., zaś część gruntów z dniem 27 maja 1990 r. została skomunalizowana na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r. Ustalanie aktualnych oznaczeń działek w ewidencji gruntów było w rozpoznawanej sprawie niezwykle skomplikowane z uwagi na ich wielokrotne podziały, zmiany numerów oraz opisane powyżej decyzje. W tych okolicznościach sprawy rygorystyczne zachowanie organu względem strony i potraktowanie pisma z dnia 6 września 2007 r., jako nowy wniosek dotyczący działki [...] świadczy o nie dość wnikliwej analizie samego wniosku strony z dnia 5 stycznia 2005 r., jak też orzekaniu bez uwzględnienia całokształtu okoliczności, jakie wystąpiły w sprawie.

Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł zatem, że prowadząc postępowanie organy orzekające o odszkodowaniu niewłaściwie uznały, że odnośnie spornej działki [...] wniosek został złożony z uchybieniem terminu, co z kolei spowodowało błędną ocenę, iż nastąpiło wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie. Doszło zatem do naruszenia prawa materialnego – art.73 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z dyspozycji art.188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę D. M., a uznając ją za uzasadnioną z wyżej opisanych powodów, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit.a p.p.s.a., uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).