Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 353/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 80 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 roku sprawy ze skargi Centrum "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 353/16

UZASADNIENIE

Postanowieniem dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy Postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie wskazało, że ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wynika, iż wobec A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 23 grudnia 2015r., nr [...] W toku tego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 30 grudnia 2015r., nr [...] dokonał zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych prowadzonych na rzecz zobowiązanej spółki przez B S.A. Zawiadomienie o zajęciu skierowane do banku zostało doręczone w dniu 7 stycznia 2016r., natomiast odpis tytułu wykonawczego oraz zawiadomienie o zajęciu dla zobowiązanej spółki doręczono w dniu 4 stycznia 2016r.

W piśmie z dnia 11 stycznia 2016r. zatytułowanym skarga na wszczęcie egzekucji i czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunków bankowych pełnomocnik spółki zarzucił wadliwość tytułu wykonawczego z dnia 23 grudnia 2015r., polegającą na niespełnianiu przez tytuł wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w szczególności brak podpisu upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, brak stwierdzenia wymagalności obowiązku, brak daty doręczenia upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku. Z tego to względu wniósł o uchylenie wszystkich dokonanych zajęć i czynności w postępowaniu egzekucyjnym oraz zwrot wszystkich pobranych kwot, w tym kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016r. Prezydent Miasta Ł. oddalił skargę, wskazując, że instytucja skargi na czynności egzekucyjne, określona w art. 54 § 1 u.p.e.a. jest środkiem o charakterze subsydiarnym i ocenie, w ramach tego postępowania, podlega jedynie prawidłowość postępowania egzekucyjnego w świetle przepisów regulujących sposób i formę przeprowadzania czynności egzekucyjnych. Nie ocenia się natomiast zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani prawidłowości jego prowadzenia. W przedmiotowej sprawie podniesiona w piśmie z dnia 11 stycznia 2016r. argumentacja pełnomocnika spółki stanowi powtórzenie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, złożonych przez spółkę w dniu 5 stycznia 2016r. Zarzuty te zostały rozpoznane postanowieniem z dnia 20 stycznia 2016r., a zatem ich ponowne rozpatrywanie byłoby niedopuszczalne. Organ podkreślił nadto, że zastosowana wobec spółki czynność egzekucyjna – zajęcie wierzytelności z rachunku zobowiązanej została dokonana zgodnie z art. 80 u.p.e.a, regulującym zasady prowadzenia egzekucji z rachunków bankowych.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia pełnomocnik skarżącej spółki wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego Ł., w którym zarzucił naruszenie art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez przesłanie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego do banku, a nie do jego właściwego oddziału. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, uchylenie dokonanej czynności egzekucyjnej oraz zwrot wszystkich pobranych przez organ kwot, w tym pobranych kosztów egzekucyjnych.

Dalej organ odwoławczy, wskazując na treść przepisów art. 15 k.p.a. oraz art. 1a pkt 12 lit. a, 54 §1, art. 67 § 1 u.p.e.a., podniósł, że w jego ocenie w sprawie nie doszło do naruszeń formalnoprawnych. Egzekucja administracyjna prowadzona jest przez organ właściwy miejscowo i rzeczowo, a zastosowany przez organ środek egzekucyjny jest wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Ponadto zawiadomienie o dokonanym zajęciu rachunku bankowego spółki spełnia wszystkie przewidziane prawem wymogi formalne.

Odnosząc się natomiast do podniesionego zarzutu naruszenia art. 80 u.p.e.a. polegającego na niewłaściwym doręczeniu zawiadomienia o zajęciu bankowi, zamiast oddziałowi banku organ odwoławczy wskazał, iż dłużnik zajętej wierzytelności – Bank Zachodni WBK S.A. w żaden sposób nie kwestionował sposobu doręczenia zajęcia i przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu. Wskazał ponadto, że aktualnie banki posiadają jednostki właściwe do realizacji zajęć egzekucyjnych i wymagają wręcz aby korespondencja dotycząca egzekucji administracyjnej kierowana była na adres tych jednostek, w celu usprawnienia realizacji zajęć egzekucyjnych. Powyższe oznacza, że nawet w przypadku doręczenia zawiadomienia o zajęciu niewłaściwemu oddziałowi, bank z własnej inicjatywy przekazuje zajęcie do właściwej jednostki do realizacji zajęć egzekucyjnych. W niniejszej sprawie dłużnik zajętej wierzytelności – B S.A. pismem z dnia 28 stycznia 2014r. skierowanym do Biura Egzekucji i Windykacji [...] poinformował, że jednostką obsługującą proces zajęć egzekucyjnych z rachunków bankowych klientów w imieniu wszystkich oddziałów połączonego Banku jest wyłącznie Departament Usług Centralnych z siedzibą we W. Skierowanie zawiadomienia o zajęciu na adres siedziby Banku uzasadniała również wola organu egzekucyjnego dokonania zajęcia w odniesieniu do wszystkich rachunków bankowych spółki prowadzonych przez ten Bank. W ocenie organu wykładnia językowa art. 80 § 1 u.p.e.a. nie pozwala na jednoznaczne odczytanie woli ustawodawcy. Przepis ten powinien być zatem interpretowany z uwzględnieniem wykładni systemowej oraz w sposób uwzględniający aktualne uwarunkowania organizacyjne banków. Ponadto łączna interpretacja art. 80 i art. 81 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że nie jest konieczne aby zajęcie wierzytelności nastąpiło z rachunku bankowego przez ten oddział banku, w którym zobowiązany ma rachunek bankowy. Na zasadność przedstawionej argumentacji organ odwoławczy powołał stanowisko doktryny oraz orzecznictwo sądów administracyjnych.

W skardze na to postanowienie pełnomocnik spółki zarzucił:

- naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo, że zastosowany przez organ środek egzekucyjny nie spełniał wymogów określonych w art. 80 § 1 u.p.e.a.;

- naruszenie art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że organ egzekucyjny nie ma obowiązku wysłania zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego do oddziału banku, w którym rachunek jest prowadzony oraz poprzez przyjęcie, że zajęcie rachunku bankowego obejmuje wszystkie rachunki bankowe zobowiązanego w danym banku;

- art. 15 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie stanowiska organu I instancji, bez przeprowadzenia odrębnego postępowania w tym zakresie, a w konsekwencji naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Z tych względów wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, uchylenie dokonanej czynności egzekucyjnej i zwrot wszystkich pobranych przez organ egzekucyjny kwot oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji nie wykazała, że postanowienie to, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd uznał zatem, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2012r., poz. 115 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., w zw. z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 poz. 267 ze zm.), zwanej k.p.a.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, a w konsekwencji zasadność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] o oddaleniu skargi A na tę czynność egzekucyjną. Skargę na czynność egzekucyjną normuje art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 6 u.p.e.a.).

Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015r., III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014r., II GSK 1377/13). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015r., III SA/Wa 3396/14). Podkreślenia wymaga również, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015r., wyd. VII, komentarz do art. 54).

Zważywszy na powyższą regulację prawną podnieść trzeba - jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego - że w ramach prowadzonego wobec A postępowania egzekucyjnego Prezydent Miasta Ł., działając jako organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia 30 grudnia 2015r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunków bankowych prowadzonych dla A przez B S.A. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone Bankowi – [...] z siedzibą we W. w dniu 7 stycznia 2016r., zaś zobowiązanemu – w dniu 4 stycznia 2016r.

W tych okolicznościach faktycznych przedmiotem sporu między stronami postępowania jest zarówno wykładnia art. 80 § 1 u.p.e.a., jak i jego zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy. Istota tego sporu tkwi w tym, że skarżąca spółka uważa, że skoro ustawodawca posługuje się pojęciem "bank lub właściwy oddział banku", to zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w banku posiadającym oddziały może być skutecznie skierowane jedynie do tego oddziału banku, w którym spółka posiada rachunek bankowy, nie zaś do centrali banku, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ podnosi zaś, że w okolicznościach faktycznych sprawy skuteczne zawiadomienie o zajęcie prawa majątkowego z rachunków bankowych mogło być skierowane do tego oddziału banku, który został wskazany przez bank zgodnie z jego strukturą organizacyjną jako właściwy do dokonywania windykacji i zajęć z rachunków bankowych, a intencją organu było zajęcie wszystkich prowadzonych przez banki rachunków skarżącej spółki, nie zaś jedynie tego, którego numer był organowi znany.

Wobec tak zakreślonego sporu kluczowym zagadnieniem dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia jest ustalenie tego, czy pod użytym w art. 80 u.p.e.a. pojęciem bank należy rozumieć bank jako całą strukturę organizacyjną w sytuacji gdy bank posiada oddziały, czy też jako jego oddział, w którym zobowiązany posiada rachunek bankowy, czy też może jako oddział realizujący zajęcia bankowe. W przepisie art. 80 u.p.e.a., regulującym tryb dokonywania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, jak i w następnych przepisach ustawodawca nie posługuje się w sposób konsekwentny pojęciem bank. W § 1 art. 80 używa obok siebie pojęć bank i oddział banku, natomiast w następnych jednostkach redakcyjnych tego przepisu używa już tylko pojęcia bank, podobnie jak i np. w art. 81 i art. 82 u.p.e.a. Stosownie bowiem do stanowiącego podstawę dokonania zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty (§ 1). Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (§ 3). Analiza regulacji prawnej u.p.e.a. dowodzi, że ustawodawca, wprowadzając rozróżnienie na bank i właściwy oddział banku, nie definiując przy tym tego ostatniego pojęcia. W doktrynie zwraca się uwagę na niespójność tej regulacji, tym bardziej, że ustawodawca nie posługuje się pojęciem bank i oddział banku w sposób konsekwentny, a regulacja prawa bankowego nie daje jakichkolwiek podstaw do takiego organizacyjnego różnicowania jednostek instytucji bankowych, podział na oddziały ma tylko charakter wewnątrzorganizacyjny (tak. P. Stanisławiszyn, Banki jako quazi-egzekutor na przykładzie egzekucji administracyjnej (w:), J. Niczyporuk, S. Fundowicz, J. Radwanowicz (red.), System egzekucji administracyjnej, Zarys prawa, Warszawa 2004, s. 202). Ta okoliczność rodzi w praktyce dokonywania zajęć z rachunków bankowych trudności interpretacyjne i jest źródłem sporów między zobowiązanymi a organami egzekucyjnymi. Dokonując wykładni spornego pojęcia nie sposób ograniczyć się li tylko do wykładni językowej, gdyż nie pozwala ona na ustalenia niewątpliwego znaczenia tego pojęcia. Konieczne jest zatem zastosowanie pozostałych metod wykładni prawa, w tym wykładni systemowej zewnętrznej. Te zaś prowadzą do wniosku, że "oddziałem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego jest oddział banku uprawniony w świetle wewnętrznych regulacji danego banku do dokonania czynności związanych z zajęciem. Nie zawsze zatem oddziałem właściwym będzie oddział prowadzący rachunek, zwłaszcza wówczas, gdy zajęto wierzytelność z tzw. odmiejscowego rachunku" (tak. P.M. Przybysz, Komentarz do art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Lex 2015). Zajęcie rachunku bankowego niezależnie gdzie przesłano zawiadomienie o zajęciu odnosi się do banku jako całości i ma skutek do wszystkich rachunków bankowych zobowiązanego w danym banku (tak. P. Stanisławiszyn, Bank jako quazi-egzekutor ..., s. 204). Wniosek taki wynika wprost z jednoznacznego zapisu art. 81 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 80 § 1, numery tych rachunków. Skoro zatem ustawodawca wskazuje w tym przepisie, że dokonanie zajęcia jest skuteczne w odniesieniu do rachunków prowadzonych przez bank, nawet wówczas, gdy nie zostanie podany numer rachunku bankowego zobowiązanego, to oznacza to, że stosując wnioskowanie a maiori ad minus tym bardziej przyjąć należy, że skierowane zajęcie do określonego oddziału będzie miało miejsce także względem pozostałych jednostek organizacyjnych. Wobec wyraźnego odniesienia w tym przepisie, jak i w pozostałych jego jednostkach i kolejnych przepisach u.p.e.a. do banku nie można domniemywać, że ustawodawca w tym przepisie odwołuje się do jednostek organizacyjnych banku, gdyż w sposób wyraźny adresatem zajęcia wedle tego przepisu jest bank jako funkcjonalnie zorganizowana całość. Wskazują na to także obowiązki dłużnika zajętej wierzytelności. Z przepisów u.p.e.a. wynika jednoznacznie, że to bank, a nie jego oddział, realizuje zajęcie wierzytelności (art. 81 § 2 u.p.e.a.), bank dokonuje wypłat alimentów lub renty do rąk osoby uprawnionej do tych świadczeń (art. 81 § 3 u.p.e.a.), bank obowiązany jest wstrzymać wypłaty z rachunku i niezwłocznie zawiadomić o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego inne oddziały banku, inne banki, placówki pocztowe i inne podmioty uprawnione do dokonywania wypłat zobowiązanemu z rachunku bankowego (art. 82 i art. 86a § 1u.p.e.a.), zaś organ egzekucyjny przesyła do banku, nie zaś oddziału, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności (art. 84 § 5 i art. 85 § 3 u.p.e.a.). Taki sposób wykładni spornego w sprawie pojęcia znajduje też potwierdzenie w regulacji ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 poz. 128), zwanej pr.b. Przepisy tej ustawy posługują się pojęciem bank, rozumianym jako osoba prawna utworzona zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym (art. 2 pr.b.), a tzw. słowniczek pojęć normatywnych nie zawiera pojęcia oddział banku, lecz posługuje się pojęciem bank (krajowy lub zagraniczny) oraz odział banku krajowego za granicą i oddział banku zagranicznego (art. 4 pkt 1, 2, 19 i 20 pr.b.). Oddział ten niezależnie czy banku krajowego czy zagranicznego traktuje przy tym jako jednostkę organizacyjną odpowiednio banku krajowego i zagranicznego wykonującą w jego imieniu i na jego rzecz wszystkie lub niektóre czynności wynikające z zezwolenia udzielonego bankowi krajowemu, przy czym wszystkie jednostki organizacyjne danego banku krajowego odpowiadające powyższym cechom, utworzone na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa i odpowiednio na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, uważa się za jeden oddział. Nawet więc w przypadku oddziałów zagranicznych banku ustawodawca nakazuje je traktować jako jedną jednostkę organizacyjną. Ustawodawca nie dokonał natomiast podziału na banki i oddziały banków. Zwrócić szczególną uwagę należy na rozdział 2 pr.b. zatytułowany Tworzenie i organizacja banków oraz oddziałów i przedstawiciel banków. W art. 12 pr.b. wprost wymienione są banki, które mogą być tworzone jako banki państwowe, banki spółdzielcze lub banki w formie spółek akcyjnych. Kolejne przepisy stanowią o założycielach banku i organach banku, z podziałem na poszczególne rodzaje banków, postępowaniu przy tworzeniu banków. Rozdział 3 pr.b. reguluje prowadzenie przez bank rachunków bankowych przez bank. Z przepisów tych wynika, że podmiotem obrotu prawnego jest bank jako całość funkcjonalno-organizacyjna, umowy rachunku bankowego zawierają banki i je prowadzą (np. art. 49 i art. 56 ust. 1 pr.b.). Ustawa określa również m.in. prawa i obowiązki banków, zrzeszanie i podział banków, fundusze i gospodarkę finansową banków, nadzór finansowy nad bankami, likwidację i przejęcie banku. Oczywiście ustawodawca reguluje zasady tworzenia oddziałów przez bank, jednakże nie wprowadza rozróżnienia na bank i oddziały, wręcz przeciwnie poszczególne instytucje prawne odnosi do banków. Występujące powszechnie w praktyce oddziały banków stanowią jedynie wyraz wewnętrznej organizacji poszczególnych banków, poszczególne oddziały banku są funkcjonalnie, rachunkowo i ekonomicznie powiązane w jedną całość. Traktując zatem system prawny jako pewną logiczną i spójną całość przyjąć należy, że adresatem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego jest bank jako podmiot obrotu prawnego, niezależnie od tego czy posiada on oddziały, czy też nie i do którego oddziału zostało skierowane zajęcie. Za słuszny uznać zatem należy prezentowany w doktrynie pogląd, wedle którego oddział banku, do którego skierowano zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, a który nie jest właściwy do dokonywania zajęć, powinien przekazać zawiadomienie oddziałowi właściwemu, zaś wierzytelność z rachunku bankowego jest zajęta z chwilą doręczenia zawiadomienia oddziałowi banku, niezależnie od tego, czy jest to właściwy oddział (tak też P.M. Przybysz, Komentarz do art. 80 ..., Lex). Jest on tym bardziej zasadny, że w praktyce bankowej większość banków w swojej strukturze organizacyjnej posiada oddziały zajmujące się wyłącznie dokonywaniem zajęć z wierzytelności z rachunków bankowych i wręcz wskazują organom egzekucyjnym, czego przykładem jest niniejsza sprawa, oddziały banków uprawnione zgodnie z ich strukturą wewnętrzną do dokonywania tychże zajęć, choć nie są one jednocześnie tymi oddziałami banku, w którym jest prowadzony rachunek bankowy zobowiązanego. W praktyce bankowej - jak wynika z zawartego w aktach wykazu jednostek organizacyjnych banków właściwych do realizacji zajęć wierzytelności z rachunku bankowego – banki w swojej strukturze organizacyjnej posiadają zasadniczo jedną jednostkę uprawioną do realizacji zajęć, którą z reguły są centrale banku lub inne wyspecjalizowane w windykacji jednostki banku. Dla skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego konieczne jest jedynie to by w danym banku był prowadzony rachunek zobowiązanego, bez znaczenia jest zatem to, do którego oddziału zawiadomienie zostanie skierowane. A zatem jedynie wówczas, gdy dany bank nie prowadzi rachunku bankowego zobowiązanego można przyjąć, że skierowanie do takiego banku zawiadomienia nie jest skuteczne. Przyjęcie natomiast przeciwnego poglądu mogłoby stworzyć niebezpieczną w skutkach dla wierzyciela furtkę udaremnienia przez zobowiązanego skutecznej egzekucji poprzez wycofanie środków pieniężnych z rachunku bankowego po powzięciu wiadomości o skierowaniu zawiadomienia o jej zajęciu do oddziału banku, w którym nie posiada on rachunku bankowego. W konsekwencji cel ustawy u.p.e.a., jakim jest doprowadzenie do zaspokojenia wierzyciela wierzytelności, zostałyby zniweczony, a egzekucja okazałaby się nieskuteczna i nieefektywna.

Zważywszy na powyższą regulację prawną uznać należało, iż organy w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy dokonały zajęcia wierzytelności skarżącej spółki z rachunków bankowych prowadzonych dla tej spółki przez Bank Zachodni WBK SA, kierując zawiadomienie do Departamentu Usług Centralnych tego Banku z siedzibą we Wrocławiu, pomimo tego, że nie on prowadzi rachunek spółki, lecz inny oddział tego Banku. Właściwym do dokonania tego zajęcia jest bowiem zgodnie z dokonaną przez Sąd wykładnią art. 80 § 1 u.p.e.a. bank, który prowadzi rachunek bankowy spółki, niezależnie od tego, który z jego oddziałów ten rachunek fizycznie prowadzi. Ale gdyby nawet podzielić prezentowany przez spółkę kierunek wykładni tego przepisu, że jest nim właściwy oddział banku, skoro ustawodawca po słowie bank użył zwrotu "a jeśli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału", to i tak nie sposób w okolicznościach faktycznych tej sprawy przyjąć, że właściwym oddziałem banku do dokonania zajęcia spornej wierzytelności był wskazywany przez spółkę oddział banku B SA. Jak bowiem wynika z pisma [...] SA z dnia 28 stycznia 2014r. "jednostką obsługującą proces realizacji zajęć egzekucyjnych z rachunków bankowych klientów w imieniu wszystkich oddziałów połączonego Banku jest: Departament Usług Centralnych z siedzibą we W.". Wręcz w tym piśmie Departament ten podkreśla, iż "ponownie informujemy, że korespondencję dotyczącą zajęć egzekucyjnych dotyczącą klientów połączonego Banku TJ. Banku Zachodniego WBK S.A. i Kredyt Banku S.A. należy kierować tylko i wyłącznie na adres: Bank zachodni WBL S.A. Departament Usług Centralnych 50-950 Wrocław 68 p.p.1420". Z powyższego pisma wynika jednoznacznie, iż zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych klientów WBK S.A. należy kierować do wskazanego w piśmie Departamentu jako właściwego zgodnie z wewnętrzną strukturą organizacyjną tego Banku do dokonywania zajęć. Wobec tego skoro zawiadomienie o zajęciu wierzytelności skarżącej spółki z rachunków bankowych prowadzonych przez WBK S.A. zostało przez organ egzekucyjny – co nie jest sporne w sprawie i niewątpliwe - skierowane do wskazanego przez Bank Departamentu, to tym samym zarzut skargi o dokonaniu zajęcia spornej wierzytelności z naruszeniem art. 80 § 1 u.p.e.a. jest chybiony. Gdyby bowiem organ skierował zawiadomienie do Oddziału tego Banku, w którym skarżąca spółka posiada swój rachunek bankowy, to i tak zgodnie ze podziałem realizacji zadań przez WBK S.A. zajęcie to Oddział ten obowiązany byłby przesłać do wskazanego Departamentu, co i tak nie zmieniłoby faktu skutecznego zajęcia spornej wierzytelności. Co istotne a co pomija w swojej argumentacji skarżąca spółka intencją organu egzekucyjnego, wyrażoną wprost w zawiadomieniu o zajęciu z dnia 30 grudnia 2015r., było nie tylko zajęcie wskazanych w zajęciu numerów rachunków bankowych skarżącej spółki, lecz także wszystkich innych prowadzonych przez Bank dla spółki. A zatem organ egzekucyjny dokonał tym samym zajęcia innych niezidentyfikowanych rachunków spółki prowadzonych, choćby przez ten sam lub inne oddziały WBK S.A. Ta ostatnia okoliczność tym bardziej czyni niezasadnym zarzut wadliwego zastosowania art. 80 § 1 u.p.e.a. w okolicznościach faktycznych sprawy. Spółka pomija też wynikający z pisma Departamentu Usług Centralnych WBK S.A. z dnia 8 stycznia 2016r. fakt, iż Bank ten dokonał zajęcia spornej wierzytelności skarżącej spółki, a także poinformował organ egzekucyjny o zbiegu egzekucji administracyjnej do tej wierzytelności z wierzytelnością Naczelnikiem US [...]. Tym samym sam Bank uznał zajęcie wierzytelności i wynikające z samego faktu jej zajęcia obowiązki przekazywania środków z rachunku bankowego skarżącej spółki na rachunek wierzyciela. Pomijając pismo Banku wskazujące jednostkę organizacyjną właściwą do dokonywania zajęć, sam Bank uznał, iż zawiadomienie zostało właściwie skierowane przez organ egzekucyjny. Z urzędu Sąd stwierdza też, iż zajęcie spornej wierzytelności jako spełniające określone prawem wymogi zostało dokonane prawidłowo. Zawiera ono wszystkie konieczne elementy, co istotne zostało sporządzone na standardowym formularzu, a wszystkie rubryko zostały prawidłowo wypełnione. Sama spółka nie kwestionuje zresztą wymogów formalnych tego zawiadomienia, a jedynie fakt, iż zostało ono jej zdaniem wadliwie skierowane do centrali WBK S.A. zamiast do tego Oddziału tego Banku, prowadzącego jej rachunki. Zawiadomienie to zostało też skutecznie doręczone spółce w dniu 4 stycznia 2016r., co potwierdza zawarte w aktach zwrotne potwierdzenie jego odbioru.

Nie jest też zasadny zarzut skargi naruszenia art. 15 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że organ egzekucyjny nie ma obowiązku przesłania zawiadomienia o zajęciu wierzytelności do oddziału banku prowadzącego rachunek bankowy spółki "pomimo, że wskazany przepis wyraźnie stanowi, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeśli bank posiada oddziały – do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności". Tak sformułowany zarzut wskazuje na jego wadliwą konstrukcję, gdyż art. 15 k.p.a. reguluje wyłącznie zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, tymczasem rozwinięcie tego zarzutu wskazuje na naruszenie art. 80 § 1 u.p.e.a., objętego nota bene wcześniejszym zarzutem skargi. Dopiero z uzasadnienia skargi wynika, że spółce chodzi o to, że w zaskarżonym postanowieniu bezkrytycznie przyjęto stanowisko organu I instancji, bez przeprowadzenia odrębnego postępowania w tym zakresie i przyjęcie, że organ egzekucyjny nie ma obowiązku przesłania zawiadomienia do właściwego oddziału banku, lecz do banku. Powyższy zarzut w istocie stanowi powielenie wcześniej sformułowanego zarzutu naruszenia art. 80 § 1 u.p.e.a. Natomiast zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. powinien obejmować naruszenie obowiązku dwukrotnego rozpoznania sprawy przez dwa różne organy. Jak bowiem jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, zasada ta wyraża nakaz dwukrotnego rozpoznania tożsamej podmiotowo i przedmiotowo sprawy, co nie zmienia faktu, co jak zdaje się podważać skarżąca spółka, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy zgromadzonych w pierwszej instancji, co najwyżej posiadając kompetencje wyłącznie do uzupełnienia dowodów sprawy, nie zaś prowadzenia postępowania w całości. W przeciwnym przypadku bowiem doszłoby właśnie do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Dwukrotne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy oznacza tyle, że rozpoznaje on sprawę tak jakby nie była ona już rozpoznana, jednak zasadniczo na podstawie dowodów zgromadzonych w pierwszej instancji. Tak rozumiana zasada dwuinstancyjności nie została naruszona w niniejszej sprawie. Jak bowiem wynika z akt sprawy skarga spółki na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego została rozpoznana przez dwa właściwe miejscowo i rzeczowo organy, tj. w pierwszej instancji przez Prezydenta Miasta Łodzi, w drugiej instancji zaś przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi. Nie budzi najmniejszym wątpliwości Sądu prawidłowość przeprowadzonego postępowania w tej sprawie. Nie można wszak zapominać o tym, iż mamy w sprawie do czynienia ze skargą na czynność egzekucyjną, co oznacza, iż zakres postępowania wyjaśniającego jest ograniczony do tych elementów stanu faktycznego, które mają bezpośrednio związek z dokonaniem tej czynności. Spółka poza wadliwą wykładnią art. 80 § 1 u.p.e.a., w szczególności pojęcia "właściwy oddział banku" i wadliwe jej zdaniem skierowanie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bakowego do centrali banku zamiast do oddziału banku prowadzącego rachunek bankowy spółki nie wskazywała na żadne okoliczności faktyczne uzasadniające zakwestionowanie prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej spornego zajęcia. Takich okoliczności Sąd nie dostrzega też z urzędu. Co istotne jak już wskazano zakres postępowania wyjaśniającego obejmował ustalenie jednostki organizacyjnej banku uprawnionej do dokonania zajęcia z rachunku bankowego spółki. Wobec treści wskazanych już pism WBK S.A. nie budzi najmniejszych wątpliwości, że zawiadomienie o zajęciu zostało prawidłowo skierowane do wskazanej przez sam bank jednostki.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

d.j.