Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 572/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a, art. 156 par. 1 pkt 1, art. 157 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 207 ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 16 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Asesor WSA Małgorzata Kowalska Protokolant sekretarz sądowy Blanka Kuźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2018 roku sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

KSygn. akt III SA/Łd 572/18

U Z A S A D N I E N I E

Postanowieniem z dnia [...] r. znak [...], Rektor Uniwersytetu [...], na podstawie art.138 §1 pokt.1 w związku z art.127 § 3 i art.144 K.,p.a a także art.207 ust.2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2016r. poz.1842 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku K.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. odmawiającym wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z [...] r. dotyczącej skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu podniesiono, że w dniu 20 listopada 2017r. K. K. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie skreślenia go z listy uczestników studiów doktoranckich gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art.156 § 1 pkt.1 K.p.a.). Została bowiem wydana przez Prorektora U[...] zamiast Rektora U[...] co, w ocenie K.K., stanowi naruszenie § 23 statutu U[...] gdyż przepis ten zabrania wydawania decyzji przez inne osoby niż Rektor. Postanowieniem z dnia [...]r. Rektor U[...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku K. K. W uzasadnianiu podniósł, że decyzja Rektora U[...] z dnia [...] r. była już badana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który wyrokiem z dnia 20 marca 2014r. w sprawie III SA/Łd 1294/13 oddalił skargę. Oznacza to, że decyzja z [...]r. była kontrolowana przez sąd i nie stwierdzono aby była ona wadliwa. W związku z czym uzasadniała to odmówienie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

K.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podtrzymując swoje stanowisko, że decyzja z [...] r., został wydana przez osobę nieuprawnioną tj. przez Prorektora U[...] zamiast przez Rektora U[...] co stanowi naruszenie § 23 ust.4 statutu U[...].

Postanowieniem z dnia [...] r. Rektor U[...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r.

W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z treścią art.207 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

W myśl zaś art.207 ust.2 wymienionej ustawy decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Zgodnie zaś z treścią art.144 K.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.

W myśl zaś art.138 § 1 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

W ocenie Rektora U[...] zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Nie narusza ono ani prawa materialnego ani procesowego. Przepis § 23 ust.4 statutu U[...] ma charakter stricte kompetencyjny, przewidując jedynie możliwość dla Rektora U[...] powoływania pełnomocników w określonych tym przepisem przypadkach gdy Rektor uzna to za konieczne. Gdy takiej potrzeby nie widzi to nie powołuje pełnomocników a proces decyzyjny spoczywa na osobach umocowanych do tego w inny sposób przy czym w odniesieniu do prorektorów to chodzi o zarządzenie nr 81 Rektora U[...] z dnia 1 września 2008r. w sprawie zakresu działania rektora, prorektorów oraz kanclerza. To zaś pozostaje w zgodzie z § 23 ust.2 statutu U[...], który przewiduje, że zakres obowiązków poszczególnych prorektorów określa rektor. Między § 23 ust.4 i 5 statutu U[...] a zarządzeniem nr 81 nie ma sprzeczności gdyż wykonuje ono normę przewidzianą w § 23 ust.4 statutu. Wobec tego, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe Rektor U[...] utrzymał je w mocy.

Na wymienione postanowienie z dnia [...] r. K. K. wniósł skargę do WSA w Łodzi podnosząc, że decyzję, której dotyczy zaskarżone postanowienie wydał Prorektor U[...] a nie Rektor zaś statut U[...] zabrania podejmowania decyzji w sprawach doktorantów innym organom niż Rektor.

Rektor U[...] w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2017r. poz.1369 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2016r. poz.1842 ze zm.), dalej p.sz.w.

Zgodnie z treścią art. 156 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

W myśl art.157 § 1 K.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.

Zgodnie z treścią art.61a K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W myśl art.207 ust.1 p.sz.w. do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Zgodnie z treścią art.207 ust.2 p.sz.w. decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Rektora U[...] utrzymujące w mocy jego własne postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Rektora U[...] z [...] r. w przedmiocie skreślenie skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich.

Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia czy dopuszczalne jest żądanie stwierdzenia nieważności decyzji co do której wcześniej prawomocnym wyrokiem sąd administracyjny oddalił skargę. Początkowo istniała pewna rozbieżność w orzecznictwie w tym zakresie lecz została ona przesądzona uchwałą 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009r. w sprawie I OPS 6/09. Zgodnie z treścią tej uchwały żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 K.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 K.p.a.

W uzasadnieniu tej uchwały NSA podniósł, że " w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 K.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 K.p.a.), wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne zatem jest stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 K.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, jakie nie były objęte orzeczeniem sądu (na przykład fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną), albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji".

NSA podzielił pogląd, iż "fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia skargi na nią przez sąd administracyjny zamyka organom administracji legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej, jednakże tylko "w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego" (T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 515)".

W sytuacji zatem gdy sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem oddalił skargę na decyzję badając jej prawidłowość pod kątem wystąpienia okoliczności uzasadniających stwierdzenie jej nieważności i nie stwierdził wystąpienia wad określonych w art.156 § 1 K.p.a. to późniejsze żądanie strony stwierdzenia nieważności takiej decyzji jest niedopuszczalne. W taki przypadku organ administracji winien odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji. Pogląd taki wyraził NSA w wyroku z 27 czerwca 2017r. w spr. II OSK 561/18, 7 czerwca 2017r. w spr. II OSK 67/17 i z 23 sierpnia 2016r. w spr. II OSK 2572/14, WSA w Krakowie w wyroku z 28 lutego 2018r. w spr. II SA/Kr 837/17, WSA w Warszawie w wyroku z 10 stycznia 2018r. w spr. IV SA/Wa 2408/17, WSA w Łodzi w wyroku z 26 kwietnia 2017r. w spr. III SA/Łd 185/17, WSA w Poznaniu w wyroku z 1`3 maja 2016r. II SA/Po 19/16 i WSA w Bydgoszczy w wyroku z 11 października 2016r. w spr. II SA/Bd 285/16.

W rozpoznanej sprawie K. K. wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji Rektora U[...] z [...] r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o skreśleniu go z listy uczestników studiów doktoranckich. Jako przyczynę nieważności wskazał naruszenie przepisów o właściwości (art.156 § 1 pkt.1 K.p.a.) gdyż decyzję wydał Prorektor U[...] zamiast Rektora U[...].

Należy zaznaczyć, że decyzja z dnia [...] r. została zaskarżona do sądu przez K.K. i wyrokiem z dnia 20 marca 2014r. w spr. III SA/Łd 1294/13 WSA w Łodzi oddalił skargę. Wyrok ten jest prawomocny. W sprawie III SA/Łd 1294/13 sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie był związany granicami skargi. Dokonał zatem kontroli decyzji pod kątem istnienia wad kwalifikowanych w tym także pod kątem naruszenia przepisów o właściwości organu wydającego decyzję i nie stwierdził istnienia takiej wady. Nie ulega wątpliwości, że gdyby sąd stwierdził, iż zaskarżoną decyzję wydał organ do tego nieuprawniony to stwierdziłby nieważność decyzji. Takie rozstrzygnięcie nie zostało jednak wydane. Sąd oddalił skargę zaś w uzasadnieniu stwierdził między innymi, że przy wydaniu decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów procesowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd badał kwestię właściwości organu, który wydał zaskarżoną decyzję i nie stwierdził wady, o której mowa w art.156 § 1 pkt.1 K.p.a. Wyrok w sprawie III SA/Łd 1294/13 ma charakter wiążący dla wszystkich sądów i innych organów państwowych co wynika z treści art.170 p.p.s.a.

W sytuacji zatem gdy sąd w wyroku w sprawie III SA/Łd 1294/13 nie stwierdził aby zachodziły przyczyny uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji z [...] r., określone w art.156 § 1 K.p.a. to w niniejszej sprawie organ administracji trafnie uznał, że istnieje uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] r. z powodu wady, o której mowa w art.156 § 1 pkt.1 K.p.a. W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 61a K.p.a. do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 20 listopada 2017r. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę K.K.

dc