Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 102/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska(spr.) Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Danuta Gorzelak-Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi T. K., E. J. i H. N. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2002r. Nr [...] II. zasądza od Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz T. K. kwotę 800 zł (osiemset) a na rzecz H. N. i E. J. kwoty po 10 zł (dziesięć), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2002 r. odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 1999 r. w sprawie ustalenia i przyznania odszkodowania z tytułu rzeczywistej szkody poniesionej wskutek bezprawnego przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa Młyn B. w H., pow. B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Gospodarki podniósł, że Minister Przemysłu i Handlu decyzją z dnia [...] listopada 1993 r. stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] maja 1950 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem Młyn B. w H. powiat B. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] listopada 1962 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa Młyn Elektryczny B. w H.

Następnie A. O., I. O. i E. O. złożyli wniosek o przyznanie im odszkodowania z tytułu szkody rzeczywistej powstałej wskutek bezprawnego przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa.

Organ orzekający wskazał, że tryb dochodzenia tego rodzaju roszczeń, w drodze postępowania administracyjnego, reguluje art. 160§l k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem strona, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156§1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną. Przepis art. 160§ 1 k.p.a. stanowi samodzielną i wyłączną podstawę odszkodowawczą. Z powyższego wynika, iż osoby będące stronami w postępowaniu zakończonym decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1999 r. nie zawsze mogą być utożsamiane ze stronami postępowania odszkodowawczego toczącego się na podstawie art. 160 k.p.a.. Niezbędną przesłanką dochodzenia roszczeń w trybie art. 160§l k.p.a. jest wniesienie przez stronę w zawitym trzyletnim terminie roszczenia o odszkodowanie. Z tego powodu Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] października 1999 r. przyznał odszkodowanie tylko tym osobom, które złożyły stosowny wniosek. Pozostałe strony postępowania zakończonego decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1993 r. oraz inne osoby wywodzące z tego faktu swój interes prawne, w tym H. N., T. K. i E. J. nie zgłosiły skutecznie swoich roszczeń odszkodowawczych. W rezultacie nie mogły być one powiadomione na podstawie art. 61 §4 k.p.a. o toczącym się postępowaniu, a w konsekwencji nie były adresatami wydanej w sprawie odszkodowawczej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] października 1999 r.. Jednocześnie Minister Gospodarki podkreślił, że postępowanie odszkodowawcze na podstawie art. 160§l k.p.a. może być wszczęte tylko na wniosek strony. Postępowanie takie nie jest natomiast podejmowane z urzędu. W związku z tym zarzut, że organ nie powiadomił H. N., T. K. i E. J. o toczącym się postępowaniu jest nieuzasadniony. Minister Gospodarki podkreślił, że zgłoszenie przez innych uprawnionych roszczeń odszkodowawczych w ustawowym terminie nie przerywa biegu przedawnienia dla innych osób, którym takie roszczenie przysługuje. Okoliczność, że H. N. i E. J. nie doręczono decyzji z dnia [...] listopada 1993 r. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] października 1999 r.. Fakt ten mógł natomiast stanowić podstawę wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 1993 r. Skoro H. N., T. K. i E. J. nie zgłosiły w wymaganym trybie swoich roszczeń odszkodowawczych to należało odmówić wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] października 1999 r.

Skargi na powyższą decyzję wniosły: H. N., T. K. i E. J. Skarżące zarzuciły naruszenie przepisów postępowania - art. art. 7,8,9,10,28, 61§4,107§3, 145§1 pkt 4, 151, 160§l k.p.a.. Podniosły między innymi, że Minister Gospodarki błędnie uznał, że nie przysługuje im status strony w postępowaniu o ustalenie odszkodowania, gdyż dotyczyło ono ich oczywistego interesu prawnego. Z tej przyczyny organ orzekający w sprawie niezasadnie odmówił wznowienia postępowania oraz uchylił się od wydania decyzji, o której mowa w art. 151 k.p.a. Ponadto skarżące E. J. i H. N. zwróciły uwagę, że decyzja z dnia [...] listopada 1993 r. nie została im prawidłowo doręczona i w związku z tym w ich wypadku termin zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego nie rozpoczął biegu.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Kwestia wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] października 1999 r. była już przedmiotem orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten wyrokiem z dnia 26 marca 2002 r. uchylił decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2000 r., odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2000 r. W uzasadnieniu orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszej fazie właściwy organ bada, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. oraz czy powołano podstawę wznowienia wskazaną w art. 145§1 lub 145a k.p.a. W przypadku spełnienia wskazanych warunków organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149§1 k.p.a.). Postanowienie to stanowi, zgodnie z art. 149§2 k.p.a., podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Powyższe oznacza, że konsekwencją postanowienia o wznowieniu postępowania jest wydanie jednej z decyzji wymienionych w art. 151 k.p.a.

Sąd zwrócił uwagę, że działanie Ministra Gospodarki, który najpierw wydał postanowienie dnia [...] grudnia 1999 r. o wznowieniu postępowania, a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2000 r. odmówił wznowienia postępowania jest wadliwe. Sąd wskazał, że po wznowieniu postępowania organ nie może odmówić jego wznowienia, lecz jest zobowiązany wydać decyzję, o której mowa w art. 151 k.p.a.

Stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100 powołanej ustawy, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), stanowił, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Z powołanych przepisów wynika, że Minister Gospodarki miał obowiązek zastosowania się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2002 r.

Minister Gospodarki Rozpoznając ponownie sprawę nie uwzględnił powyższej oceny prawnej. Organ orzekający po raz kolejny po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania zamiast wydać decyzję, o której mowa w art. 151 k.p.a., odmówił jego wznowienia. W związku z tym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja tego samego organu z dnia [...] września zostały wydane z naruszeniem art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe naruszenie mogło mieć, zdaniem Sądu, istotny wpływ na wynika sprawy

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.