Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2439/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 7 pkt. 2, art. 46 ust. 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 674
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 78 § 1, art. 7 i 77
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2017r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Podkarpackiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 22/15 w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku uchyla zaskarżony wyrok w całości i skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 22/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu skargi K.L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...].

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. [nr [...] ] (dalej decyzja z [...] grudnia 2013 r.) Prezydent Miasta [...] (dalej Prezydent) orzekł o obowiązku zwrotu przez K.L. (dalej strona, skarżący) nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnego w kwocie 9338,50 zł pobranego w okresie od 10 listopada 2011 r. do 9 listopada 2012 r.

Pismem z 23 grudnia 2013 r. skarżący wniósł do Prezydent Miasta [...] o umorzenie ww. należności, powołując się na trudną sytuację życiową; posiadanie na wychowaniu trójki dzieci, w tym jednego dziecka niepełnosprawnego; brak stałego zatrudnienia i podejmowanie pracy jedynie w ramach robót interwencyjnych. Wyjaśnił, że wyjeżdżając z kraju popełnił błąd nie wyrejestrowując się z urzędu pracy, jednak nie chciał pozostawić rodziny bez ubezpieczenia zdrowotnego.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. [nr [...]] (dalej decyzja z [...] maja 2014 r.) Prezydent Miasta [...] odmówił umorzenia ww. należności. Na skutek uwzględnienia odwołania strony Wojewoda [...] (dalej Wojewoda) decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] uchylił decyzję z [...] maja 2014 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2014 r.), Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 76 ust. 7, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm., dalej upz) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej kpa), odmówił skarżącemu umorzenia należności w kwocie 9.388,50 zł. W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że nie zaistniały przesłanki określone w art. 76 ust. 7 pkt 2 upz. Dochód miesięczny rodziny na dzień 22 lipca 2014 r. wynosił 2485,44 zł; ustalone wydatki 1145 zł, nie uwzględniając wydatków na żywność, odzież i środki czystości. Dochód jest wyższy niż uprawniający do uzyskania pomocy społecznej mimo, że jedno z dzieci strony jest niepełnosprawne. Przepis ten stanowi podstawę nie tylko do umorzenia należności, ale też ich rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności. Fakt podjęcia pracy w Holandii przez skarżącego może mieć istotny wpływ na sytuację materialną strony. Mimo trudnej sytuacji życiowej i materialnej strona nie spełnia żadnej z przesłanek z art. 76 ust. 7 pkt 2 upz. Organ nie jest kompetentny w sprawie zmiany wyroku z dnia [...] stycznia 2014 r., [...] (dalej wyrok [...] ) Sądu Rejonowego w [...].

W odwołaniu od decyzji z [...] września 2014 r. K.L. odniósł się do swej trudnej sytuacji życiowej. Praca za granicą miała charakter jedynie sezonowy, trwający najwyżej 2 miesiące, a wynagrodzenie uzależnione jest od liczby przepracowanych godzin. W Holandii pracował od 3 do 25 października 2011 r. Między 28 października 2011 r. a 12 listopada 2015 r. przebywał w Polsce; inaczej nie byłoby możliwym zarejestrowanie się jako bezrobotny dnia 2 listopada 2011 r. Wstrzymano wypłatę zasiłków z pomocy społecznej i zasiłku dla bezrobotnego, a rodzinę czekają wydatki związane z zakupem opału i rokiem szkolnym oraz niepełnosprawnością jednego dziecka. Wniósł o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w całości lub w znacznej części.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] listopada 2014 r.) Wojewoda [...] utrzymał decyzję z [...] września 2014 r. w mocy.

Przesłanki umorzenia nienależnie pobranego zasiłku określa art. 76 ust. 7 upz, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie oparte jest na uznaniu administracyjnym. Rodzina dysponuje stałym dochodem; dodatkowo wnioskodawca podejmuje zatrudnienie za granicą. Mimo tego strona nie podjęła jakiejkolwiek próby spłaty zadłużenia, a w niedługim czasie po otrzymaniu decyzji określającej nienależnie pobrany zasiłek wystąpiła z żądaniem umorzenia tej należności. Niewykonany został obowiązek zapłaty kwoty 9.338,50 zł tytułem naprawienia wyrządzonej szkody wynikający ze skazującego za wyłudzenie mienia wyroku [...].

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której przedstawił argumentację zbieżną do wyrażonej w toku postępowania administracyjnego. Podkreślił, że aktualnie nie pracuje, jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Pieniądze, które zarobił jesienią 2014 r. nie pozwalają na spłatę całego zadłużenia; zwrócił już 4000 zł. Podkreślił, że w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych pracował jedynie przez okres 3 miesięcy, a nie przez cały ten czas.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Pismem z 21 maja 2015 r. Wojewoda poinformował, że do dnia 13 maja 2015 r. skarżący na konto PUP zwrócił 7.000,00 zł.

Obecny na rozprawie K.L. wyjaśnił, że dobrowolnie spłaca kwotę zadłużenia i na dzień rozprawy spłacił już 7.400,00 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] dnia 2 listopada 2011 r. z prawem do zasiłku od 10 listopada 2011 r.; przyznał, że po zarejestrowaniu - w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych - podjął zatrudnienie na terenie Holandii od 14 listopada 2011 r. do 9 grudnia 2011 r.

Decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] skarżącego zobowiązano do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 10 listopada 2011 r. do 09 listopada 2012 r. w kwocie 9.338, 50 zł. Na decyzji brak adnotacji, kiedy decyzja uzyskała walor ostateczności.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 2014 r., [...] K.L. został uznany za winnego popełnienia czynu stanowiącego przestępstwo z art. 233 § 6 kk w zw. z art. 233 § 1 kk i art. 286 kk w zw. z art. 11§ 2 kk w zw. z art. 12 kk i za to na podstawie art. 286 § 1 kk w zw. z art. 11 § 3 kk został skazany na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; na zasadzie art. 69 § 1 i 2 i art. 70 § 1 kk warunkowo zawieszono wobec oskarżonego wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres próby dwóch lat; zgodnie z art. 72 § 2 kk zobowiązano K.L. do zapłaty kwoty 9.338,50 zł na rzecz pokrzywdzonego Powiatowego Urzędu Pracy w [...] tytułem naprawienia wyrządzonej szkody w terminie 1 roku od dnia uprawomocnienia wyroku. Niniejszy wyrok stał się prawomocny z dniem 22 stycznia 2014 r.

Decyzją z [...] maja 2014 r. Prezydent odmówił umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 9.338,50 zł. W uzasadnieniu organ wskazał wyrok [...] i negatywną opinię Powiatowej Rady Zatrudnienia w [...] z 14 maja 2014 r.

W odwołaniu z dnia 23 maja 2014 r. K.L. zwrócił się chociaż o częściowe umorzenie, gdyż zwrot tak dużej kwoty jest ogromnym obciążeniem dla jego rodziny.

Wojewoda decyzją z [...] lutego 2014 r. uchylił ww. decyzję z [...] maja 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że orzekając o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia przedstawione zostały wyłącznie okoliczności, z których wynika obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Sprawę należało rozpatrywać w kontekście przesłanek uzasadniających umorzenie należności z art. 76 ust. 7 upz. Organ podał, że opinia Powiatowej Rady Zatrudnienia nie jest wiążąca; organ zatrudnienia miał obowiązek tak orzec, by wydane rozstrzygnięcie mieściło się w granicach swobody uznania administracyjnego, co wymagało należytego uzasadnienia w decyzji I instancji przy uwzględnieniu stanu faktycznego sprawy. Taka relacja między rozstrzygnięciem, a jego uzasadnieniem nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z upz, decyzję w sprawie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wydaje starosta a nie powiatowa rada zatrudnienia. Sama opinia nie stanowi wystarczającej podstawy do wydania rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Wojewoda stwierdził, że podstawą działania organu I instancji winny być przepisy zawarte w art. 9 ust. 1 pkt 14, art. 76 ust. 6 upz. Odnosząc się do częściowego umorzenia należności organ podał, że strona może złożyć stosowny wniosek do Prezydenta Miasta [...].

Powiatowa Rada Zatrudnienia w [...] dnia 22 września 2014 r. negatywnie zaopiniowała wniosek o umorzenie całości nienależnie pobranego świadczenia. W opinii stwierdzono, że wnioskodawca spełnia jedną z przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt 2 upz.

Prezydent w decyzji z [...] września 2014 r. opisał sytuację materialną rodziny ustaloną na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Łączny dochód rodziny na dzień 22 lipca 2014 r. wynosił 2.485,44 zł; kwota wydatków rodziny to około 1.145,00 zł, bez wydatków na utrzymanie, wyżywienie, zakup odzieży, środków czystości, koszty edukacji itp. Fakt podjęcia pracy w Holandii przez skarżącego może mieć istotny wpływ na sytuację materialną rodziny. Skarżący nie spełnia żadnej z przesłanek z art. 76 ust. 7 pkt 2 upz a organ nie jest kompetentny do zmiany wyroku [...].

Wojewoda utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2014 r. Sytuacja finansowa wnioskodawcy nie stanowi jedynej okoliczności, która ma znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Trudna sytuacja finansowa rodziny nie uzasadnia umorzenia całości należności. Skarżący nie podjął jakichkolwiek działań w celu usunięcia i wywiązania się z ostatecznie ciążącego na nim obowiązku; nie podjął jakąkolwiek próby spłaty choćby części należności z pobranego nienależnie zasiłku dla bezrobotnych. Zatem zachodzą podstawy do odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi. Nie jest umocowany do zajęcia stanowiska w przedmiocie umorzenia części należności w związku z zawartym w odwołaniu wnioskiem o umorzenie zobowiązania w znacznej części.

Decyzja z [...] września 2014 r. utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją jest zasadniczo powtórzeniem decyzji z [...] maja 2014 r. Różnica sprowadza się do tego, że w decyzji z [...] maja 2014 r. nie podano dochodów skarżącego, ani przytoczono przesłanek, od zaistnienia których jest uzależnione umorzenie w całości lub w części nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Prezydent nie przeprowadził oceny przesłanek w kontekście ustalonego stanu faktycznego, przy czym sam stan faktyczny sprawy uwzględniony do orzekania przez organ tak II, jak i I instancji budzi wątpliwości. W uzasadnieniach decyzji obu instancji brak rozważań we wskazanym zakresie, potrzeba ich przeprowadzenia ma istotny wpływ na wynik sprawy i wynika wprost z upz. Nie zaistniały żadne okoliczności w stanie faktycznym sprawy uwzględnionym przez Sąd do orzekania, które niweczyłyby konieczność analizy zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji częściowego, czy całkowitego umorzenia. Taka ocena winna być przeprowadzona również ze względu na fakt, że w uzasadnieniu opinii Powiatowa Rada Zatrudnienia w [...] stwierdziła, że jest spełniona jedna z przesłanek z art. 76 ust. 7 pkt 2 upz. Z tego też względu nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody w zaskarżonej decyzji, że organ I instancji rozważył warunki umorzenia w kontekście art. 76 ust. 7 upz.

Z treści skargi wynika, że skarżący pod koniec września 2014 r. wyjechał do Holandii, gdzie przebywał i pracował przez 5 tygodni. Zatem w dniu wydania decyzji przez Wojewodę skarżący był już w Polsce, a organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powtarza za Powiatową Radą Zatrudnienia, organem I instancji, że fakt podjęcia pracy w Holandii przez K.L. może mieć istotny wpływ na sytuację materialną strony. Wojewoda mając na względzie art. 7 w zw. z art. 136 kpa winien był ustalić przed wydaniem decyzji, czy skarżący jest w Holandii, czy wrócił do domu i jaki wpływ miało to na sytuację rodziny. Takich ustaleń organ nie poczynił i dlatego Sąd uznał, że został naruszony art. 7, 77 kpa, bowiem stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób jednoznaczny. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji Wojewoda nie sprawdził, czy skarżący dokonał jakichkolwiek wpłat. W skardze z dnia 5 grudnia 2014 r. skarżący podał, że już wpłacił na konto urzędu kwotę 4.000 zł. W piśmie skierowanym do Sądu 21 maja 2015 r. Wojewoda stwierdził, że do 13 maja 2015 r. skarżący na konto PUP zwrócił 7.000 zł. Na rozprawie dnia 2 czerwca 2015 r. skarżący podał, że spłacił już kwotę 7.400 zł. Okoliczności spłaty zadłużenia winny być organowi znane przed wydaniem decyzji. Organy nie zwróciły uwagi, że praca w Holandii jest wykonywana okazjonalnie i w sezonowo, zatem nie stanowi stałego i pewnego źródła utrzymania rodziny.

Na podstawie wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił, że źródłem dochodu rodziny jest zasiłek dla bezrobotnych i świadczenia rodzinne w łącznej wysokości 2.485,44 zł. na pięć osób w rodzinie w tym dwoje dzieci uczęszczających do szkoły i jedno dziecko niepełnosprawne. Analiza źródeł dochodu rodziny skarżącego wskazuje, że zasadniczo pochodzą ze środków publicznych. Fakt ten winien być również uwzględniony w zakresie oceny jej sytuacji materialnej.

Stosownie do art. 76 ust. 7 upz starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Jedną z przesłanek warunkujących zastosowanie ulg w spłacie nienależnie pobranych świadczeń w przypadku dochodzenia należności jest możliwość pozbawienia osoby, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ, aczkolwiek w obszernej decyzji, zawarł argumenty na odmowę umorzenia pobranego świadczenia w całości, to w ocenie Sądu są one bardzo ogólne i nie są ukierunkowane na indywidualną i konkretna sytuację rodziny skarżącego. Dopiero ustalenie rzeczywistych źródeł dochodu ze wszystkimi faktycznie ponoszonymi przez rodzinę skarżącego wydatków na utrzymanie rodziny z uwzględnieniem wysokości spłaty nienależnie pobranego świadczenia pozwoli na przeprowadzenie wnikliwej analizy, co do groźby pozbawienia skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych z uwagi na koszty utrzymania. Powiatowa Rada Zatrudnienia w [...] w opinii z 22 września 2014 r. stwierdziła istnienie przesłanki do umorzenia. Wobec spłacenia 3/4 zobowiązań z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych jest spełniony warunek do umorzenia w części pozostałej do spłaty kwoty. Na podkreślenie zasługuje dobrowolność wykonywania spłaty w obiektywnie trudnych warunkach życiowych skarżącego, które można stwierdzić już na podstawie nadesłanych akt administracyjnych sprawy. Nie można pominąć, że będąc osobą bezrobotną w Polsce, skarżący własnym staraniem dąży do spłaty zadłużenia nawet wyjeżdżając do pracy do Holandii. W tym czasie pozostawia trójkę dzieci pod opieką żony.

Mając na względzie brak wyczerpującego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego naruszono art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 kpa, w konsekwencji doszło do błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego - art. 76 ust. 7 pkt 2 upz. Warunkiem zastosowania art. 76 ust. 7 upz jest stwierdzenie istnienia tylko jednej z przesłanek wymienionych w pkt od 1 do 4 ww. przepisu.

Decyzja w przedmiocie umorzenia jest decyzją uznaniową i Sąd podziela argumenty organu II instancji dotyczące orzekania w ramach uznania administracyjnego. Okoliczności przemawiające za umorzeniem należności zasadniczo winna wykazać osoba ubiegająca się o zastosowanie ulgi w spłacie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, jednak nie zwalnia to organów administracji z obowiązku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Sąd stoi na stanowisku, że wskazania Wojewody w kasacyjnej decyzji z [...] lutego 2014 r. nadal są aktualne. Sąd I instancji akceptuje poglądy wyrażone o roli opinii powiatowej rady zatrudnienia.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że rozpoznanie wniosku zawartego w odwołaniu o choćby częściowe umorzenie należności wymagało prowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego, zważywszy na okoliczność, że skutkiem odwołania z 23 maja 2014 r. była decyzja kasacyjna z [...] lipca 2014 r., czyli konieczność prowadzenia postępowania od początku, dlatego nie było przeszkód do rozpatrzenia wniosku o całkowite jak i częściowe umorzenie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Rozstrzygnięcie wymagało stosownego wyrzeczenia w tych dwu kwestiach i właściwego uzasadniania decyzji ewentualnie wydanie dwu odrębnych decyzji. Nie ma potrzeby mnożenia bytów procesowych w sytuacji, gdy sprawę o umorzenie można rozpatrzyć w jednym postępowaniu i jedną decyzją. Działanie organu odwoławczego w kontrolowanej sprawie doprowadziło do nieuzasadnionej zwłoki w rozpatrzeniu wniosku o częściowe umorzenie zadłużenia.

Na wydłużenie postępowania w tej sprawie miało wpływ dwukrotne zawieszenie postępowania na czas zaopiniowania wniosku przez Powiatową Radę Rynku Pracy w [...], na co słusznie zwrócił uwagę Wojewoda.

Oczywiste jest, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie są kompetentne w sprawie zmiany wyroku [...]. Nie można jednak zapominać, że walor wykonalności ma decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2013 r. o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 10.11.2011 r. do 9.11.2012 r. w kwocie 9.338,50 zł jak i wyrok Sądu w [...]. Wymieniona decyzja w przypadku niewykonywania obowiązku może być podstawą do wystawienia tytułu egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wykonanie obowiązku względem organu spowoduje wykonanie pkt III ww. wyroku w zakresie naprawienia szkody względem Powiatowego Urzędu Pracy w [...], gdyż decyzja administracyjna z [...] stycznia 2014 r. jest surogatem wyroku Sądu Rejonowego w [...] ze względu na taką samą kwotę należną organowi.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy będą kierowały się wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku tak w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz spełnienia przesłanek do częściowego umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Wydana decyzja ma w swej treści odpowiadać standardom z art. 107 § 3 kpa z tego względu, że organy orzekają z zastosowaniem instytucji uznania administracyjnego.

Skargę kasacyjną wywiódł Wojewoda [...], reprezentowany przez r. pr. E. S., który zaskarżył wyrok II SA/Rz 22/15 w całości, zarzucając naruszenie:

1. prawa materialnego przez przyjęcie, że błędnie został zastosowany art. 76 ust. 7 pkt 2 upz;

2. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) przez wskazanie wprost, że został spełniony warunek do umorzenia w części pozostałej do spłaty kwoty, wobec spłacenia 3/4 zobowiązań z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych;

3. prawa procesowego, tj. art. 7 i 77 kpa przez błędne przyjęcie, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie został ustalony w sposób jednoznaczny, a przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ II instancji nie sprawdził, czy skarżący dokonał jakichkolwiek wpłat na poczet zadłużenia.

Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarzonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 183 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa tj. na naruszeniu norm prawa materialnego i przepisów postępowania.

Trafnym okazał się zarzut naruszenia art. 76 ust. 7 pkt 2 upz. Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, ... albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: ... 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Błędnie Sąd I instancji uznał, że organy obu instancji nieprawidłowo zastosowały art. 76 ust. 7 pkt 2 upz. W kontrolowanym postępowaniu organy obu instancji drobiazgowo ustaliły fakty istotne dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy (art. 78 § 1 kpa), co czyni zarzut (3 skargi kasacyjnej) naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 i 77 § 1 zasadnym. Słusznie skarżący kasacyjnie wskazał na naruszenie art. 11 ppsa (s. 3 skargi kasacyjnej). Skarżący wykonuje obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, orzeczonego ostateczną decyzją z [...] grudnia 2013 r., realizując także obowiązek nałożony nań na podstawie art. 72 § 2 kk, co ma szczególne znaczenie w okresie próby (pkt II i II wyroku [...]). Wyrok [...] uprawomocnił się na skutek nie zaskarżenia wyroku przez skarżącego, zatem zdawał on sobie sprawę, że realizacja nałożonego nań obowiązku w procesie karnym jest nieodzownym warunkiem pomyślnej probacji. W kontrolowanej sprawie delikt prawa administracyjnego jest jednocześnie przestępstwem. Nie może być tak, by działania organów państwowych nie były spójne.

Zaskarżony wyrok narusza art. 1 pusa, bowiem Sąd I instancji wskazał wprost organowi administracji publicznej, że spełniony został warunek do umorzenia pozostałej do spłacenia kwoty.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę (art. 188 ppsa). Wobec naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa w zw. z art. 76 ust. 7 pkt 2 upz oraz art. 7 i 77 § 1 kpa, należało na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalić.