Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2119/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, b, c, 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: 36 (4) ust.1, art. 36 (5) ust. 2, art. 36 (8) ust. 9, ust. 12
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędziowie NSA Zofia Borowicz (spr.) Krystyna Anna Stec Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 668/11 w sprawie ze skargi L. Z. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 16 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. Z. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyniku egzaminu radcowskiego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, uchylił zaskarżoną uchwałę; stwierdził, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; zasądził na rzecz L. Z. zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Komisja Egzaminacyjna nr [...] po przeprowadzeniu egzaminu radcowskiego uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. stwierdziła, że L. Z. uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. W uzasadnieniu uchwały Komisja wskazała, że zdający z części piątej egzaminu, która polegała na po sporządzeniu skargi do WSA, otrzymał ocenę niedostateczną, co wobec treści art. 366 ust. 1 ustawy 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm., dalej: ustawa o radcach prawnych) skutkowało koniecznością ustalenia negatywnego wyniku egzaminu. Zgodnie z powołanym przepisem wynik pozytywny otrzymuj zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Zadaniem pracy egzaminacyjnej było sporządzenie skargi do WSA.

Uchwałą z dnia [...] stycznia 2011 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia rozpoznając ponownie sprawę w jej całokształcie, utrzymała rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy.

Dokonując oceny rozwiązania zadania egzaminacyjnego przyjętego przez zdającego, organ odwoławczy uznał za zasadne zarzuty jakie postawili dwaj egzaminatorzy ocenianej pracy. Stwierdzili oni, że zdający prawidłowo zdecydował się na sporządzenie skargi i wyczerpuje ona wymogi formalne, a także wskazuje ona naruszony przez organ przepis, jednak praca zawiera liczne mankamenty i wady. Sporządzona skarga nie zawierała żadnego wywodu i rozważania, dlaczego zdający uważa, że wskazany przez niego przepis prawa materialnego został naruszony. Brak jest w pracy odzwierciedlenia procesu myślowego zdającego. Z tego powodu zdaniem tego organu zasadna była ocena egzaminatorów, wytykająca jako poważny mankament skargi brak wywodu prawnego uzasadniającego naruszenie przepisu prawa materialnego przez organ administracyjny.

Zdaniem organu odwoławczego zasadny jest także dalszy zarzut, jaki postawili egzaminatorzy ocenianej pracy, że zdający nie potrafił ocenić sprawy administracyjnej. Prawidłowo oceniona sprawa powinna doprowadzić zdającego do wniosku, że naruszenie prawa administracyjnego w omawianym kazusie egzaminacyjnym polegało na nieprzeprowadzeniu postępowania administracyjnego, wobec czego doszło do rozstrzygnięcia bez spełnienia przesłanki wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W tych warunkach organ nie ocenił sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, ale tylko na podstawie jego fragmentu. Zdaniem jednego z egzaminatorów powyższe stanowi wadę dyskwalifikującą rozwiązanie zadania. Należy zwrócić jednak uwagę, iż Komisja nie podzieliła tej oceny. Podkreśliła, iż brak postawienia zarzutu naruszenia prawa postępowania administracyjnego nie mógłby być potraktowany jako dyskwalifikujący pracę zdającego. W ocenie organu powyższy brak w połączeniu z innymi wadami pracy podlega ocenie ogólnej negatywnej całej pracy z prawa administracyjnego jako całości.

Analizując zadanie egzaminacyjne Komisja wskazała, że wskazane w kazusie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, na którym organ oparł swoje rozstrzygnięcie, nie jest aktem prawa miejscowego. Komisja wskazała, iż na tej podstawie zdający postawił wniosek o stwierdzenie nieważności, bowiem jego zdaniem organ wydał rozstrzygnięcie bez podstawy prawnej, skoro to studium nie jest aktem prawa. Zdaniem Komisji powyższe rozumowanie nie jest prawidłowe, gdyż rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie prawnej, którą był przepis art. 1 § 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Słusznie zatem jeden z egzaminatorów ocenił na podstawie tego wniosku, że dowodzi on nieznajomości nadzwyczajnego trybu eliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnej. Komisja Odwoławcza podzieliła ocenę organu I instancji, że te wady, przesądziły o dyskwalifikacji rozwiązania zadania przez zdającego.

Pozostałe zarzuty podniesione przez zdającego jak przebieg i forma egzaminu, czas na opracowanie rozwiązania w ocenie organu odwoławczego nie są zasadne, albowiem egzamin został zorganizowany i przebiegał w granicach zakreślonych przez ustawę. Również zarzut braku dostępu do zbioru orzecznictwa w formie papierowej pozostawał, zdaniem Komisji Odwoławczej, bez wpływu na rozstrzygnięcie. Treść zadania z prawa administracyjnego nie była skomplikowanym stanem faktycznym, który wymagałby wielokrotnego korzystania ze zbioru orzecznictwa. Zdaniem organu, istota sprawy sprowadzała się do dostrzeżenia przez zdającego, że organ nie przeprowadził właściwego postępowania dowodowego, i wbrew treści art. 1 § 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, odmówił żądaniu strony, opierając się na nie wyczerpująco zgromadzonym i ocenionym materiale dowodowym.

Również w ocenie organu nie wnoszą nic do sprawy załączone do odwołania zestawienia statystyczne oraz opinia prawna prof. M. K.

Sąd I instancji stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej uchwały doszło do przekroczenia przez Komisję II stopnia granicy tzw. luzu decyzyjnego organu oraz wadliwych ustaleń faktycznych dotyczących opisu – a w konsekwencji oceny pracy egzaminacyjnej skarżącego. Powyższe uchybienia mają w ocenie Sądu postać czyli mającego istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenia art. 7, 77 par. 1, 80 oraz art. 107 § 1 z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Zdaniem Sądu I instancji, organ bez uzasadnienia wynikającego z treści sporządzonej przez skarżącego pracy egzaminacyjnej przyjął, iż skarżący wyraził pogląd o braku podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Przeciwnie, z treści pracy egzaminacyjnej wynika pogląd skarżącego, iż ten sam, opisany wyżej, stan faktyczny alternatywnie winien być zakwalifikowany – bądź to jako rażące naruszenie prawa materialnego, bądź jako "zwykłe" naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena tak sformułowanych poglądów prawnych skarżącego wykracza jednak poza ramy niniejszego postępowania, którego istotą jest kontrola legalności zaskarżonej uchwały. Sąd dostrzegł ponadto brak odniesienia się – zarówno w ramach ocen cząstkowych, jak i w treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały, do faktu sformułowania wniosków skargi w postaci tzw. wniosku ewentualnego. Zauważalny w tym kontekście jest brak odniesienia się organu odwoławczego do stawianego w tej formie wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji, którego zdaje się w ogóle nie dostrzegać organ. Ponadto – stawiany w jednej z ocen cząstkowych zarzut niepodniesienia zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest sprzeczny z rzeczywistym stanem rzeczy (vide – zarzuty nr 1 i 3 skargi – zadania egz.), co powoduje w konsekwencji ocenę braku dostatecznie wnikliwej oceny przedmiotowej pracy.

Sąd I instancji wziął pod uwagę także i to, że Komisja II stopnia nie podzieliła części poglądów egzaminatorów. Przede wszystkim stwierdziła, iż niezasadnym było wystawienie oceny niedostatecznej jedynie z tego powodu, że nie został postawiony zarzut procesowy niedostatecznego wyjaśnienia sprawy w kontekście ustalenia statusu nieruchomości jako rolnej. Stwierdziła jednocześnie, iż zarzut ten mógł być uznany za dyskwalifikujący pracę skarżącego jedynie w połączeniu z pozostałymi brakami. Jak wynika z dalszych wywodów organu, "innym brakiem", o którym mowa, jest właśnie zakwalifikowanie faktu oparcia się przez organ na studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, jako braku podstawy prawnej wydanej decyzji. Jak zostało wyżej podniesione, brak jest podstaw faktycznych do ustalenia takiego poglądu skarżącego na tle jego pracy egzaminacyjnej. Sformułowanie tezy o "nieznajomości przez skarżącego nadzwyczajnego trybu eliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnych" jest zatem co najmniej przedwczesne.

Ponadto zdaniem Sądu I instancji fakt wskazania przez skarżącego, iż decyzja winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego (poprzez stwierdzenie nieważności bądź uchylenie) w ogóle nie został poddany ocenie. Nie można bowiem uznać, by wystarczającą oceną w tym zakresie było stwierdzenie Komisji, iż "nie ma żadnych kontrowersji pomiędzy tą tezą zdającego a oceną egzaminatorów".

Odrębną kwestią, która winna być poddana wnikliwej ocenie organu odwoławczego, są poglądy na sposób przeprowadzenia przedmiotowej części egzaminu zawarte w opinii prawnej z dnia [...] sierpnia 2010 r. sporządzonej przez prof. M. K. na zlecenie Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Opina powyższa nie była jednak włączona do akt administracyjnych przez organ. Została przedstawiona przez skarżącego, który załączył ją do odwołania. Sąd doszedł do przekonania, iż winna ona być przedmiotem rozważań organu na równi z innymi poglądami prezentowanymi w postępowaniu administracyjnym przez skarżącego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez błędne stwierdzenie, iż Komisja II stopnia w sposób należyty ustaliła stan faktyczny sprawy, czym zostały naruszone przepisy art. 7, 77, 80 i 107 § 3 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ odwoławczy w sposób prawidłowy zgromadził i rozważył całokształt materiału dowodowego;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 364 ust. 1 i art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że uchylona uchwała Komisji II stopnia została wydana z przekroczeniem granic tzw. luzu decyzyjnego, podczas gdy ocena prac egzaminacyjnych L.Z., w tym również ocena jego pracy z zakresu prawa administracyjnego, została dokonana w oparciu o ustawowe kryteria oceny i w sposób z nimi zgodny.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną organu L. Z. zarzucił w zaproponowanym przez siebie sposobie rozwiązania zadania egzaminacyjnego wydanie decyzji bez podstawy prawnej, stąd też wadliwie Sąd I instancji uznał, jakoby zarzut taki w pracy zdającego się nie pojawił. Nietrafnie również Sąd I instancji wywodzi o konieczności poddania wnikliwej analizie poglądów zawartych w opinii prof. M. K., ponieważ ekspertyza prawna nie jest dowodem w postępowaniu przed organami prowadzącymi egzamin radcowski. Opinia prawna nie stanowi dowodu na istnienie jakiegoś zdarzenia, lecz stanowi jedynie jego ocenę z punktu widzenia normy prawnej. Organ nie miał ustawowego obowiązku analizy i oceny poglądów prof. M. K. dotyczących sposobu przeprowadzania piątej części egzaminu radcowskiego. Nawiązując do poglądu Sądu I instancji o tym, że organ odwoławczy nie odniósł się do faktu sformułowania przez egzaminowanego tzw. wniosku ewentualnego, Komisja Egzaminacyjna II stopnia podniosła, że dokonana została samodzielna, powtórna ocena prac egzaminacyjnych L. Z., w tym zwłaszcza jego pracy z zadania z prawa administracyjnego.

Zdaniem Komisji nie naruszono zasad przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, a wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały przez organ dokładnie i wszechstronnie wyjaśnione, a wydana uchwała pozostaje w granicach tzw. luzu decyzyjnego, o którym mowa w art. 36 5 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Ponadto Komisja podniosła, że L. Z., wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, podniósł zarzut wydania decyzji bez podstawy prawnej.

L. Z. w piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2013 r. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. To ostatnie stwierdzenie zawarte w art. 184 p.p.s.a. dotyczy także sytuacji, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części.

Mając właśnie na względzie tę ostatnią uwagę, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty należało uznać za bezzasadne.

Wyrok Sądu I instancji wydany został w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., z treści którego wynika, że Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, gdy stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści tego przepisu wynika, że sąd administracyjny nie ma obowiązku wykazania, iż stwierdzone naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, lecz wystarczające jest uznanie, że uchybienie mogło mieć taki wpływ. W literaturze przyjmuje się, że przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowień (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Praw. Lewis Nexis, Warszawa 2005). Uwzględniając powyższą treść i rozumienie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. nie można uznać, aby zarzuty skargi kasacyjnej mogły skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Wbrew stwierdzeniu zawartemu w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, Sąd I instancji uchylając zaskarżoną uchwałę w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. nie stwierdził, że naruszenie powyższych przepisów k.p.a. przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia miało wpływ na wynik sprawy, lecz że "naruszenie powyższych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy".

W ramach zarzutu sformułowanego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji bezzasadnie wytknął organowi odwoławczemu, iż wbrew treści pracy egzaminacyjnej L. Z. ustalono, że wyraził on pogląd "o braku podstawy prawnej zaskarżonej decyzji", a co za tym idzie, że ustalenia faktyczne dokonane przez organ nie odpowiadają prawu. Zarzut ten częściowo jest uzasadniony, aczkolwiek nie w takim stopniu, który skutkowałby uchyleniem zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji formułując tego rodzaju stwierdzenie nie zauważył, że w sporządzonym przez L.Z. projekcie skargi skonstruowany został zarzut nr 6 o treści "nieważność zaskarżonej decyzji w całości, a zatem naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, jako wydanej bez podstawy prawnej i rażącym naruszeniem prawa poprzez (...)". Uwzględnić jednak należy, że Sąd I instancji formułując pogląd o braku w pracy egzaminacyjnej zarzutu wydania decyzji bez podstawy prawnej, wskazał, iż uzasadnienie zaskarżonej uchwały w tej kwestii nie uwzględnia całości treści pracy egzaminacyjnej skarżącego. Sąd I instancji zwrócił przy tym uwagę, że skarżący w sporządzonym projekcie skargi na decyzję administracyjną poza skonstruowanymi zarzutami sformułował też wnioski: "o stwierdzenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie o uchylenie w całości decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i b/ p.p.s.a.". Sąd wytknął, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, podobnie jak i wcześniej w tzw. ocenach cząstkowych, nie odniesiono się do tej części treści sporządzonej pracy egzaminacyjnej. W szczególności Sąd zwrócił uwagę, że L. Z. w tej kwestii sformułował stosowne zarzuty w odwołaniu, lecz w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały nie odniesiono się do zawartego w pracy egzaminacyjnej wniosku ewentualnego o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze kasacyjnej nie można uznać, że stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały uprawnia do twierdzenia, iż Komisja II stopnia podała jasno i wyczerpująco przesłanki podjętego rozstrzygnięcia. Oczywiście rację ma autor skargi kasacyjnej, że organ odwoławczy dokonuje samodzielnej, ponownej oceny pracy egzaminacyjnej. Nie oznacza to jednak, że skoro dokonuje tego jako organ odwoławczy, to nie ma obowiązku odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Zwrócić przy tym należy uwagę na fakt, iż Sąd I instancji wytknął ponadto, i ocena pracy egzaminacyjnej nie była dostatecznie wnikliwa, gdyż podniesiony w jednej z ocen cząstkowych zarzut niepodniesienia zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest sprzeczny z rzeczywistym stanem rzeczy, co wynika z zarzutu nr 1 i 3 sporządzonej przez L. Z. skargi.

Nietrafne są też zarzuty skargi kasacyjnej co do tego, że Sąd I instancji bezzasadnie zalecił poddanie wnikliwej analizie opinię prawną prof. M.K., gdyż ekspertyza prawna nie jest dowodem w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. Brak podstaw do twierdzenia, że Sąd I instancji wyraził tego rodzaju pogląd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W tej kwestii Sąd I instancji sformułował tezę: "(...) iż winna ona być przedmiotem rozważań organu na równi z innymi poglądami prezentowanymi w postępowaniu administracyjnym przez skarżącego". W żadnym fragmencie motywów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie stwierdził, aby załączona przez L. Z. do odwołania opinia prawna stanowiła dowód w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. Opinia ta stanowiła wyłącznie element wywodów prawnych i uzasadnienie podniesionych w odwołaniu twierdzeń i zarzutów, a zatem stanowiła dodatkową argumentację na uzasadnienie prezentowanego stanowiska. Tak też należy ocenić pogląd Sądu I instancji w tej kwestii. Jeżeli opinia w swej treści zawiera argumentację wiążącą się ze sformułowanymi w odwołaniu zarzutami, to w tym sensie powinna być przedmiotem rozważań organu zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Tym samym zarzut sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej pomimo częściowo trafnej argumentacji, nie mógł skutkować jej uwzględnieniem.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty zawarte w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Należy zauważyć, że Sąd I instancji uchylając zaskarżoną uchwałę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 p 3 k.p.a. nie stwierdził naruszenia przez Komisję II stopnia art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Wręcz przeciwnie, w motywach zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że "jest rzeczą oczywistą, że od zdających egzamin zawodowy (w tym wypadku radcowski) wymagany jest jednak profesjonalizm i wysoki stopień umiejętności formułowania zarzutów, wniosków oraz prezentacji poglądów na ich poparcie". Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że sam fakt wysokiego stopnia trudności zadania egzaminacyjnego nie może być uznany za dyskwalifikujący daną część egzaminu kończącego aplikację radcowską.

Sąd I instancji uchylając zaskarżoną uchwałę i wskazując na uchybienia regułom zawartym w art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. stwierdził, że sformułowanie tezy o "nieznajomości przez skarżącego nadzwyczajnego trybu eliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnej" jest co najmniej przedwczesne. Sąd zwrócił uwagę na nienależyte ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz przekroczenie swobodnej oceny dowodów. Jednocześnie Sąd przyznał, że organ w zakresie charakteru podejmowanych uchwał korzysta ze swobody decyzyjnej zakreślonej kryteriami wskazanymi w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Odnosząc się do tej kwestii wskazać należy, ze art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych stanowi, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Z uwagi na potencjalną możliwość różnego, aczkolwiek prawidłowego rozwiązania tych samych zadań prac pisemnych z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego ustawodawca nie wprowadził w tym zakresie wzorca ocen takiego jak przy ocenie pierwszej części egzaminu obejmującej test (art. 364 ust. 3 ww. ustawy). Przy ocenie prac pisemnych obejmujących część drugą do piątej egzaminu, ustawodawca wprowadził więc jedynie kryteria oceny tych prac, które właśnie zostały określone w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, a które muszą być spełnione łącznie, gdyż tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Ponieważ przy ocenie prac pisemnych należy się kierować kryteriami określonymi w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy, to w sytuacji gdy odwołujący się formułuje zarzut naruszenia tegoż przepisu, to oczywistym jest, że uchwała, która zostaje podjęta w wyniku rozpoznania odwołania, z uwagi na treść art. 368 ust. 9 i ust. 12 ustawy, powinna zawierać w swym uzasadnieniu odpowiednie odniesienie się do tak określonego zarzutu. Uzasadnienie uchwały Komisji II stopnia z uwagi na treść art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych, powinno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne, o którym mowa w art. 107 § 3 k.p.a. oznacza – w realiach rozpoznawanej sprawy administracyjnej – odniesienie się do treści zawartych w sporządzonej pracy pisemnej. Innymi słowy skonstruowana przez egzaminowanego skarga na decyzję administracyjną na kanwie obowiązującego kazusu z prawa administracyjnego stanowi stan faktyczny sprawy. Natomiast uzasadnienie prawne uchwały Komisji II stopnia powinno odnosić się do wskazania czy sporządzona praca pisemna spełnia oraz w jakim zakresie kryteria określone w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Konkluzja będąca wynikiem (oceną ostateczną) tej pracy powinna znaleźć stosowne przełożenie na przesłanki określone w art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. W tej konstrukcji, jak już wyżej wskazano, uzasadnienie uchwały musi zawierać stosowne odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Wówczas dopiero można ocenić, czy konkretna uchwała zawiera ocenę pracy egzaminacyjnej spełniającą ustawowe kryteria.

Konkludując, stwierdzić należy, że przy uwzględnieniu powyższych przesłanek Sąd I instancji skontrolował zaskarżona uchwałę i trafnie uznał, że przy jej wydaniu naruszono art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. W skardze kasacyjnej nie uprawdopodobniono, aby ta ocena Sądu I instancji była wadliwa, w sytuacji gdy Sąd stwierdził, że sformułowane wnioski merytoryczne pod adresem pracy egzaminacyjnej były przedwczesne.

Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a.