Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 896/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 44 ust. 3, art. 60 pkt 6, art. 67, art. 184 , art. 203 ust. 1 pkt 3, art. 206 ust. 2, art. 207 ust. 1, ust. 8, ust. 9, ust. 10
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25 art. 2 pkt 7, art. 70, art. 98
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999
journal: Dz.U.UE.L 2008 nr 214 poz 3 art. 2, art. 3 ust. 3, art. 4 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w  zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) - Tekst mający znaczenie dla EOG
article: art. 141 par. 4, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 25, art. 26 ust. 1 pkt 1, 15, art. 29 ust. 2 pkt 10, art. 30
journal: Dz.U. 2006 nr 227 poz 1658
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. P. S.A. S.K.A. w Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Go 1067/12 w sprawie ze skargi P. P. S.A. S.K.A. w Ś. na decyzję Zarządu Województwa L. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji celowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. P. S.A. S.K.A. w Ś. na rzecz Zarządu Województwa L. 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt

II SA/Go 1067/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. oddalił skargę P. P. Spółka Akcyjna S.K.-A. w Ś. (dalej: beneficjent, P., skarżąca) na decyzję Zarządu Województwa [...] (dalej: ZW[...]. Instytucja Zarządzająca) z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Przedsiębiorstwo P. S.A. w dniu 30 czerwca 2009 r. złożyło wniosek o dofinansowanie realizacji projektu nr [...] – "Rozszerzenie zakresu usług M.O.P. P. S.A. poprzez budowę obiektu usług technicznych, węzeł R. gm. T. w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 Priorytet II. Stymulowanie wzrostu inwestycji w przedsiębiorstwach i wzmocnienie potencjału innowacyjnego, Działanie 2.2 Poprawa konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez inwestycje, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i budżetu państwa.

Jednym z dokumentów wymaganych na etapie oceny formalnej (potwierdzających wielkość przedsiębiorstwa) było Oświadczenie o posiadaniu statusu małego lub średniego przedsiębiorstwa (w skrócie: MŚP). Przedłożone w dniu 19 sierpnia 2009 r. przez P. S.A. Oświadczenie o posiadaniu statusu MŚP zostało zweryfikowane jako poprawne i wskazywało, iż P. S.A. jest przedsiębiorstwem związanym o statusie średniego przedsiębiorstwa. Wykazanie przez beneficjenta statusu małego lub też średniego przedsiębiorstwa było warunkiem niezbędnym, pozwalającym na aplikowanie o środki finansowe w ramach Działania 2.2, [...]RPO. Wniosek uzyskał pozytywną ocenę formalną i merytoryczną, w wyniku czego zakwalifikował się do dofinansowania. W dniu 12 lipca 2010 r. została podpisana umowa o dofinansowanie realizacji projektu .

W ramach tego samego konkursu wniosek o dofinansowanie złożyła inna spółka: F. S.A. Przedłożone wówczas przez tego wnioskodawcę Oświadczenie o posiadaniu statusu MŚP zostało zweryfikowane jako poprawne i wskazywało, iż jest to przedsiębiorstwo o statusie średniego przedsiębiorstwa zależne od przedsiębiorstwa I. S.A.

W dniu 6 września 2010 r. beneficjent poinformował, iż z dniem 31sierpnia 2010 r. spółka P. S.A. została przekształcona w spółkę komandytowo-akcyjną i od dnia 1 września 2010 r. działa pod nazwą: P. S.A. S.K.A. Z aktualnego odpisu z KRS, wynikało, że prezesem zarządu komplementariusza (P. S.A.) jest P. G. oraz jest jedynym udziałowcem P. S.A.

Z analizy pełnych odpisów Krajowego rejestru Sądowego (w skrócie: KRS): P. S.A. oraz F. S.A. (stan prawny na dzień 12 lipca 2011 r. wynikało, że w okresie od dnia 27 grudnia 2001 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. P. G. zasiadał w Radzie Nadzorczej spółki F. S.A., natomiast w okresie od dnia 7 czerwca 2004r. do dnia 1 października 2010 r. pełnił funkcję prezesa zarządu w spółce P. S.A. Zdaniem organu okoliczność ta wskazywała na istniejące w dniu złożenia przedmiotowego wniosku powiązania między firmami– poprzez osobę fizyczną P. G. Organ także stwierdził, że P. G. był prezesem zarządu w F. Polska S.A. – komplementariuszu F. P. S.A. S.K.A. (przekształconej z F. S.A.) i jedynym udziałowcem w F. Polska S.A.

Organ stwierdził, że P. G. mógł wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki. Po analizie pełnego odpisu KRS P. S.A. oraz odpisu pełnego KRS F. S.A. (przekształconej w F. S.A. S.K.A.) - stan prawny na dzień 12 lipca 2011 r., stwierdzono także, że (w okresie od 4 lutego 2003 r. do 21 grudnia 2009 r.) niektóre numery PKD widniejące w dokumencie rejestrowym P. S.A pokrywały się z numerami wskazanymi w dokumencie rejestrowym F. S.A., tj. nr PKD: 70,20, 52.63, 49,41, 52,10, 16,29 i 45.). Zatem obydwie firmy prowadziły część swojej działalności na tym samym właściwym rynku lub rynku pokrewnym, wobec czego należy je traktować jako przedsiębiorstwa powiązane, choć – zdaniem organu – była to dodatkowa, a nie jedyna przesłanka istnienia powiązań.

W dniu 9 września 2011 r. na podstawie § 17 ust. 2 pkt 1 umowy o dofinansowane projektu, Zarząd Województwa, rozwiązał umowę z beneficjentem o dofinansowanie projektu. Skutkowało to, zgodnie z § 17 ust. 3 ww. umowy, koniecznością zwrotu przez P. wszystkich dotychczas przekazanych tej firmie środków.

Uchwałą nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia [...] września 2011 r. projekt został usunięty z listy projektów wybranych do dofinansowania.

Pismem z dnia 5 października 2011 r. Instytucja Zarządzająca RPO wezwała beneficjenta do zwrotu przekazanego dofinansowania wraz odsetkami jak dla zaległości podatkowych. Beneficjent nie dokonał zwrotu w wymaganym terminie.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Zarząd Województwa orzekł zwrot dotacji celowej wynikającej z umowy o dofinansowanie projektu. Do zwrotu podlegała kwoty w wysokości: 487.264,57 zł wraz z odsetkami i 1.402.694,63 zł wraz z odsetkami. Beneficjent zobowiązany został do dokonania zwrotu kwoty dofinansowania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W ocenie organu do całej dotacji przyznanej beneficjentowi, który nie zrealizował projektu, znajdował zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm., dalej: "u.f.p."), tj. wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem, jak i nienależne pobranie środków, co skutkuje obowiązkiem jej zwrotu wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych, na podstawie decyzji administracyjnej.

Od powyższej decyzji P. S.A. S.K.A złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca stwierdziła, że nie dopuściła się żadnych naruszeń mogących skutkować wypowiedzeniem umowy i obowiązkiem zwrotu udzielonego dofinansowania. Przesłanki takiego zwrotu są ściśle określone w art. 207 ust. 1 u.f.p. i nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W szczególności instytucja zwrotu nie może służyć organowi do naprawiania własnych uchybień popełnionych na etapie postępowania konkursowego (jeżeli organ uważa, że takie uchybienia popełnił). W ocenie skarżącej brak było podstaw do wypowiedzenia umowy o dofinansowanie. Przesłanki, na które powołuje się ZW[...] wypowiadając umowę o dofinansowanie w rzeczywistości nie wystąpiły, są zatem irrelewantne z punktu widzenia art. 207 u.f.p.

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Zarząd Województwa [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie zwrotu przez P. S.A. S.K.A. dotacji celowej wynikającej z umowy o dofinansowanie Projektu. Organ w całości podtrzymał stanowisko i argumentację zawarte w poprzedzającej decyzji.

Organ uznał, że beneficjent, jako podmiot powiązany z F. S.A. S.K.A. nie posiadał statusu MŚP, bowiem przekracza próg zatrudnienia jaki został ustalony zgodnie z art. 2 w załączniku I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych), opubl. Dz. U. UE.L z 2008 r., poz. 214. s. 3 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie nr 800/2008", dla małych i średnich przedsiębiorstw, tj. 250 pracowników. Organ stanął na stanowisku, że brak było podstaw do uznania beneficjenta za przedsiębiorstwo samodzielne już w dniu składania wniosku o udzielenie dotacji. Beneficjent złożył wnioski aplikacyjne wraz z dokumentacją konkursową. W przedłożonym wówczas Oświadczeniu o posiadaniu statusu MŚP skarżąca wykazała powiązanie jedynie z firmą I. S.A. oraz podała, że jest przedsiębiorstwem zależnym o statusie średniego przedsiębiorstwa. W składzie zarządu według odpisu pełnego KRS beneficjenta od dnia 7 czerwca 2004 r. był m.in. P. G. (prezes zarządu), który od 17 lutego 2004 r. wchodził w skład organu nadzorczego F. S.A. Wobec tego w momencie składania wniosku aplikacyjnego beneficjent był już powiązany ze spółką F. S.A., bowiem P. G., jako Prezes Zarządu P. mógł wywierać dominujący wpływ na F. S.A, będąc członkiem jej rady nadzorczej według art. 3 ust. 3 lit c) rozporządzenia nr 800/2008.

W ocenie Instytucji Zarządzającej nie jest uzasadniony pogląd skarżącej, iż wobec treści art. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 weryfikacja statusu w kontekście MŚP, wobec przekształcenia się przez P. S.A. w spółkę komandytowo-akcyjną we wrześniu 2010 r., może nastąpić skutecznie dopiero, kiedy progi finansowe lub pracownicze, zostaną przekroczone w kolejnych dwóch latach. Organ administracji zasadnie przyjął do weryfikacji statusu MŚP beneficjenta dane historyczne poprzedniej formy prawnej (spółki akcyjnej). Przekształcenie beneficjenta ze spółki akcyjnej w spółkę komandytowo-akcyjną nie powoduje zerwania ciągłości gospodarczej aktywności spółki przekształconej. Dla określenia statusu beneficjenta przyjęto wskaźniki finansowe i zatrudnieniowe z lat poprzednich spółki przekształcanej. Przyjęcie poglądu, zgodnie z którym taka weryfikacja może nastąpić dopiero po dwóch kolejnych latach obrachunkowych jest nie do zaakceptowania choćby ze względów logiki formalnej. Oznaczałaby bowiem, że mimo nieposiadania statusu MŚP przedsiębiorca żądałby dofinansowania jego projektu, dokonując przed upływem każdego z dwuletnich okresów przekształcenia, w wyniku którego ocena statusu mogłaby nastąpić za kolejne dwa lata, co prowadziłoby do tego, że weryfikacja taka w ogóle nie będzie mogła być przeprowadzona. W ocenie organu jeżeli beneficjent przekształcił się, to ocena statusu MŚP w takim przypadku odbywa się z uwzględnieniem liczby pracowników i kwot finansowych spółki przekształcanej.

Zdaniem organu prowadzenie działalności lub części działalności na tym samym rynku właściwym nie jest przesłanką warunkującą ustalenie powiązania, lecz jedynie dodatkową przesłanką świadczącą o powiązaniu.

Z ostrożności ZW[...] wskazał, że nawet jeśli uznać za obligatoryjny wymóg prowadzenia działalności lub części działalności na tym samym rynku właściwym, jako przesłanki warunkującej ustalenie powiązania (co organ administracji kwestionuje), a nie jedynie jako dodatkowej przesłanki świadczącej o powiązaniu, to beneficjent jest powiązany z F. S.A. S.K.A. z tej racji, że prowadzi działalność na tym samym rynku właściwym, to jest na właściwym rynku geograficznym. Fakt działania na tym samym rynku geograficznym potwierdza choćby fakt ubiegania się o dofinansowanie w ramach tego samego programu rozwoju.

Organ stwierdził, że zarówno na dzień składania wniosków o dofinansowanie, jak i obecnie istniały i istnieją powiązania między beneficjentem a F. S.A. (obecnie: F. S.A. S.K. A.):

a) pokrywające się zakresy działalności – od roku 2005;

b) powiązania gospodarcze

c) struktura własności, sprawowanie kontroli, pełnienie funkcji kierowniczych, relacje rodzinne między akcjonariuszami a członkami Rad Nadzorczych – np. P. G. jako: Prezes Zarządu P. S.A. od 2004 r. oraz członek Rady Nadzorczej F. S.A. od 2001 do 2010 r., jedyny wspólnik i jedyny członek zarządu komplementariuszy w spółkach: F. Polska S.A. S.K.A. i P. Polska S.A. S.K.A.

Zdaniem ZW[...] do całej dotacji rozwojowej przyznanej beneficjentowi, który nie zrealizował projektu, znajdzie zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p., tj. wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem, co skutkuje obowiązkiem jej zwrotu wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych, na podstawie decyzji administracyjnej, o której mowa w ust 9 tego artykułu. Zdaniem organu, zasadnie też jako podstawę prawną decyzji przyjęto art. 207 ust 1 pkt 3 u.f.p., zgodnie z którym zwrotowi przez beneficjenta podlegają środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Przepis art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. znajdzie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, ponieważ beneficjent przedstawił błędne informacje związane ze statusem przedsiębiorstwa, gdzie prawidłowo powinien być zaliczony do dużego przedsiębiorstwa, a w związku z tym nie mógł składać wniosku o dofinansowanie w ramach programu [...]Regionalnego Programu Operacyjnego działania 2.2

Po rozpoznaniu skargi P. S.A. S.K.A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. oddalił skargę.

Sąd I instancji wskazał, że stan faktyczny i prawny w analizowanej sprawie ustalony został prawidłowo. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego, w ocenie Sądu, dowiodła że w sprawie wystąpił rodzaj powiązań opisanym w art. 3 ust. 3 akapit czwarty załącznika I do rozporządzenia nr 800/200. Przepis ten należy interpretować w ten sposób, że dotyczy on przedsiębiorstwa powiązanego z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych, a powiązanie to ma jedną z form, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt a-d. Jednakże, aby powiązanie, o którym tu mowa, mogło mieć wpływ na zmianę statusu beneficjenta jako MŚP, warunkiem jest prowadzenie swojej działalności lub jej części na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych.

Sąd I instancji wskazał, że aby stwierdzić, że P. S.A. S.K.A. (wcześniej P. S.A.), nie posiadał statusu MŚP należało dowieść, że w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki, o których mowa w cytowanym powyżej art. 3 ust. 3 akapit 4 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008. Powiązania, o których mowa, dotyczą beneficjenta z firmą F. P. S.A. S.K.A. (przed przekształceniem – F. S.A.), poprzez osobę P.G. oraz inne osoby zasiadające w organach obydwu spółek.

W ocenie Sądu I instancji kwestię ewentualnych powiązań pomiędzy beneficjentem, a – tutaj osobami fizycznymi – należy zawsze badać na różnych etapach procesu przyznawania środków publicznych. A zatem trzeba poddać analizie ewentualne powiązania w momencie składania wniosku o dofinansowanie oraz w dacie podpisania umowy o dofinansowanie. Jak wskazał dalej WSA na datę złożenia wniosku o dofinansowanie P. G. był prezesem Zarządu P. S.A. oraz członkiem Rady Nadzorczej F. S.A. Natomiast w dacie podpisania umowy był on jedynym akcjonariuszem P. P. S.A. i członkiem jej Rady Nadzorczej oraz jedynym akcjonariuszem F. P. S.A. i prezesem jej Zarządu. W dacie realizacji dofinansowania obydwie spółki uległy dalszym przekształceniom. Od dnia 1 września 2010 r. P. S.A. stała się spółką komandytowo – akcyjną, przy czym komplementariuszem był P. P. S.A., w której 100% akcji posiadał P. G. Takiemu samemu przekształceniu uległa spółka F. z dniem 5 października 2010 r. na F. P. S.A. S.K.A., przy czym komplementariuszem był F. P. S.A., w której 100% akcji posiadał P. G.

Obydwie spółki poprzez osoby wchodzące w skład Zarządów oraz Rad Nadzorczych powiązane były również z innymi spółkami. Pomiędzy tymi firmami zawierane były transakcje handlowe oraz o innym, gospodarczym charakterze. Spółki te działały na tym samym rynku właściwym.

Sąd I instancji wskazał, że przepisy dotyczące powiązań pomiędzy przedsiębiorstwami należy interpretować przy zastosowaniu wykładni funkcjonalnej, a nie literalnej. Celem tychże regulacji jest zapewnienie pomocy jedynie tym przedsiębiorstwom, które rzeczywiście potrzebują przywilejów przewidzianych dla MŚP. Stosując wykładnię funkcjonalną stwierdził, że art. 3 załącznika nr 1 do Rozporządzenia Komisji nr 800/2008 wyłącza z definicji pojęcia przedsiębiorstwa niezależnego (samodzielnego) jednostki, które formalnie posiadają status podmiotów odrębnych, jednak faktycznie pozostają ze sobą w bardzo bliskim powiązaniu realizowanym za pośrednictwem osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.

Zdaniem Sądu I instancji stwierdzone powiązania dały podstawę do przyjęcia, że skarżąca zarówno w dacie składania wniosku o dofinansowanie, jak i w dacie podpisania umowy nie była przedsiębiorstwem samodzielnym – w myśl art. 3 ust. 1 wskazanego powyżej rozporządzenia. Jako przedsiębiorstwo powiązane, o jakich mowa w art. 3 ust. 3 akapit 4 tego aktu, liczba osób zatrudnionych oraz dane bilansowe poszczególnych firm ulegają sumowaniu, co w efekcie doprowadziło do przekroczenia kryteriów określonych dla statusu MŚP. Dokonywane w międzyczasie przekształcenia formy prawnej beneficjenta nie miały wpływu na ocenę powiązań pomiędzy wskazanymi powyżej firmami.

Ponadto Sąd I instancji wskazał, że w analizowanej sprawie błędnie oparto rozstrzygnięcie o przepis art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p., podczas gdy prawidłową podstawę prawną stanowił przepis art. 207 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, zresztą również przywołany w podstawie prawnej decyzji. Przepis art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. znajdzie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, ponieważ bneficjent przedstawił błędne informacje związane ze statusem przedsiębiorstwa, albowiem w złożonych oświadczeniach nie ujawnił powiązania z firmą F. S.A. Analiza ustawy o finansach publicznych prowadzi do wniosku, że wydanie decyzji na podstawie jej art. 207 ust. 1 o zwrocie dofinansowania nie jest uzależnione od wcześniejszego wypowiedzenia umowy o przyznaniu beneficjentowi dofinansowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. P. S.A. S.K.A. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i obciążenie organu kosztami postępowania kasacyjnego. Ewentualnie na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, uchylenie decyzji Zarządu Województwa [...] z dnia [...] września i z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania za obydwie instancje.

Skargę kasacyjną oparł na naruszeniu przez Sąd I instancji prawa materialnego polegającego na naruszeniu:

1) art. 207 ust 1 pkt 3 u.f.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że norma zawarta w tym przepisie ma zastosowanie do etapu konkursowego udzielenia dofinansowanie podczas gdy norma zawarta w tym przepisie dotyczy okresu realizacji projektu, na który udzielono dofinansowanie;

2) art. 207 ust 1 pkt 3 u.f.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że środkami pobranymi nienależnie, tj. bez podstawy prawnej są środki pobrane na podstawie oświadczenia o statusie MŚP podczas gdy podstawą prawną wypłaty środków finansowych była podpisana przez strony umowa o dofinansowanie a następnie wnioski o płatność składane przez skarżącego;

3) art. 207 ust 1 pkt 3 u.f.p. poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w utożsamieniu braku podstawy prawnej do wypłaty środków z brakiem podstawy prawnej do zawarcia umowy podczas gdy brak podstawy prawnej do zawarcia umowy mógł skutkować negatywną oceną projektu a w konsekwencji odmową zawarcia umowy przewidzianymi w procedurach dotyczących [...]Regionalnego Programu Operacyjnego i w ustawie z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

4) art. 7 Konstytucji poprzez uznanie i działanie bez podstawy prawnej poprzez dokonywanie ocen projektu po zakończeniu postępowania konkursowego, podpisaniu umowy i częściowej jej realizacji a także gromadzeniu materiału dowodowego w tej sprawie;

5) art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Rozwoju Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE.L. z 2006 r. poz. 210, s. 25 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie nr 1083/2006") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że jest to podstawa dla rozwiązania umowy o dofinansowanie w razie wykrycia, że podmiot z którym została zawarta nie spełniał kryteriów do uczestnictwa w konkursie podczas gdy z przepisu tego wprost wynika uprawnienie organu do odmowy zawarcia umowy w sytuacji, gdy podmiot nie spełnia kryteriów wyboru natomiast uprawnienie do rozwiązania umowy wynika tylko w przypadku, gdy beneficjent niewłaściwie wydatkuje otrzymane pieniądze,

6) art. 60 rozporządzenia nr 1083/2006 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że status MŚP wymagany w chwili składania wniosku i podpisania umowy wymagany jest przez cały okres realizacji projektu podczas gdy norma zawarta tym przepisie nakłada na wnioskodawcę i jego projekt (operację) obowiązek spełnienia kryteriów wyboru w chwili oceny projektu (operacji) i podpisania umowy natomiast w czasie realizacji projektu (operacji) spełniać mają one [te operacje] mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe;

7) art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006 poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że nieprawidłowości projektu objęte tym przepisem dotyczą również okresu sprzed podpisania umowy podczas gdy z brzmienia przepisu wprost wynika, że nieprawidłowości takie dotyczyć mogą okresu realizacji i kontroli operacji;

8) art. 70 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006 poprzez jego niezastosowanie podczas gdy norma zawarta tym przepisie wprost normuje odpowiedzialność państwa członkowskiego (i jego statio fisci - Zarządu Województwa) za zawinione lub powstałe wskutek niedbalstwa działania skutkujące niemożnością odzyskania nieprawidłowo wydatkowanych środków finansowych;

9) art. 3 ust.3 akapit 4 Załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 poprzez uznanie, że pełnienie funkcji członka w organie kolegialnym (tu: w Radzie Nadzorczej) jest tożsame z wywieraniem dominującego wpływu na działalność spółki, tj. wyczerpuje przesłanki opisane w art. 3 ust. 3 akapit pierwszy lit. c Załącznika I do cytowanego rozporządzenia, podczas gdy jest to niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego i logiki;

10) art. 3 ust.3 akapit 4 Załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 poprzez uznanie, że skarżący i F. S.A. działały na rynku tożsamym asortymentowo ponieważ w pewnym, niewielkim zresztą, zakresie pokrywały się kody PKD obydwu spółek podczas gdy dla uznania, że rynki działalności są tożsame konieczne jest zbadanie rzeczywiści wykonywanej działalności i jej substytucyjności produktowej o czym przesądza Obwieszczenie Komisji w sprawie definicji rynku właściwego do celów wspólnotowego prawa konkurencji (97/C 372/03) a badania takiego niewątpliwie nie przeprowadzono;

11) art. 3 ust.3 akapit 4 Załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 poprzez uznanie, że dla celów ustalenia statusu MŚP na dzień 30 czerwca 2009 r. (złożenie wniosku) i 12 lipca 2010 r. (podpisanie umowy) można brać pod uwagę dane dotyczące ewentualnych zależności personalnych powstałych po tych datach, podczas gdy badanie statusu MŚP następuje w oparciu o dane sprzed złożenia wniosku/podpisania umowy;

12) art. 4 ust. 2 Załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 poprzez uznanie, że status MŚP został przez skarżącą utracony natychmiast po pojawieniu się powiązań personalnych powstałych wskutek przekształcenia spółek podczas gdy norma zawarta w tym przepisie nakazuje uznać, że utrata statusu MŚP następuje dopiero, gdy zjawisko przekroczenia progów powtórzy się w dwóch kolejnych okresach obrachunkowych.

Ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo że istniały podstawy do jej uwzględnienia;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie chociaż istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak rozpoznania wszystkich zarzutów skargi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej. Stosownie bowiem do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych w ostatnim wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym dla wzruszenia rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Zatem skarga kasacyjna musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności formalnoprawne przewidziane w art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. W myśl art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie zarzuca Sądowi I instancji skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia:15 maja 2013 r., sygn. akt I GSK 227/12, Lex nr 1328067, 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; Lex nr 422065, a także J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 471).

Do zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy wymienienie podstaw skargi kasacyjnej, ale konieczne jest także uzasadnienie podniesionej podstawy skargi. Uzasadnienie powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mimo że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1127/13, Lex nr 1364199). W przeciwnym razie ocena skargi kasacyjnej nie jest możliwa.

Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., nie ma kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to bowiem powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Należy bowiem podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacko - radcowski (art. 175 § 1 p.p.s.a.), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymogi dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej. Reasumując stwierdzić należy, że obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy taki, jak skarga kasacyjna, jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych.

Odnosząc powyższe rozważania do sprawy należy podkreślić, że skarga kasacyjna w części dotyczącej naruszenia przepisów postępowania nie spełnia wskazanych standardów.

Skarżąca kasacyjnie bardzo lakonicznie wskazała podstawy kasacyjne: naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo że istniały podstawy do jej uwzględnienia, naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie chociaż istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak rozpoznania wszystkich zarzutów skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaś zabrakło rozwinięcia powyższych zarzutów, co spowodowało, że nie można było ustalić dokładnie uchybień, których miał dopuścić się Sąd I instancji ani ich wagi i wpływu na wynik postępowania.

Należy zauważyć, że kwestie dotyczące ustalenia stanu faktycznego podważać można za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, zaś podstawę prawną rozstrzygnięcia - za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), ewentualnie poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami prawa materialnego (por. wyroki NSA za dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1424/11, Lex nr 1107461, z dnia 19 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 2166/12, Lex nr 1374759, z dnia 23 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 596/12, Lex nr 1292395). Podobnie rzecz się ma z zarzutem opartym o art. 151 p.p.s.a. Zarówno przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a., jak i art. 151 p.p.s.a. mają charakter wynikowy i naruszenie tych przepisów musi zostać powiązane z naruszeniem innych przepisów postępowania lub przepisami prawa materialnego.

Z kolei art. 141 § 4 p.p.s.a. wymienia elementy, które powinno spełniać uzasadnienie orzeczenia. Wśród nich wymienia obowiązek przedstawienia zarzutów podniesionych w skardze, który nie może ograniczać się jedynie do ich przytoczenia, ale oznacza także konieczność odniesienia się do nich (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 654/12, Lex nr 1383419). Z drugiej zaś strony Sąd nie ma obowiązku odnosić się w uzasadnieniu wyroku do każdego twierdzenia strony zawartego w skardze i w pozostałych pismach procesowych. Obowiązkiem sądu jest bowiem odniesienie się do tych elementów, które są istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to nieczytelnym (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 1217/13, Lex nr 1437283).

Skarżąca nie wskazała, których zarzutów skargi WSA nie rozpoznał i jaki wpływ to uchybienie mogło mieć na wynik sprawy.

Przy takim sformułowaniu w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w ocenie składu orzekającego, nie poddaje się ta część skargi kasacyjnej kontroli sądu kasacyjnego (por. postanowienie. NSA z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 1588/13, Lex nr 1345088, wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 552/12, Lex nr 1356245).

Wobec tego, skoro zarzuty sformułowane w pkt 1 - 12 części pierwszej skargi kasacyjnej są zarzutami opartymi na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. czyli naruszeniu prawa materialnego, to należy stwierdzić, że ustalenia i ocena Sądu I instancji co do stanu faktycznego przyjętego przez Zarząd Województwa [...] nie zostały podważone, a tym samym uznano je za prawidłowe.

P., kwestionując wykładnię art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. prezentowaną przez Sąd I instancji, odwołuje się do umowy zawartej przez beneficjenta z ZW[...]. Umowa ta ma legitymizować wypłatę środków na dofinansowanie projektu, mimo że spółka ani podczas składania wniosku, ani podpisywania umowy czy realizacji projektu nie spełniała jednego z podstawowych kryteriów – nie była małym czy średnim przedsiębiorstwem (MŚP).

Ze stanowiskiem P. nie można się zgodzić.

Rację ma skarżąca, że warunkiem dofinansowania projektu jest zawarcie umowy o dofinansowanie projektu bądź wydanie w pewnych sytuacjach decyzji, co wynika z art. 30 u.z.p.p.r.

Natomiast inaczej przedstawia się sytuacja zwrotu środków przez beneficjenta.

Jak słusznie podniósł Sąd I instancji, umowa między stronami nie zmieniła charakteru środków, które zostały przekazane beneficjentowi przez Instytucję Zarządzającą. Środki te nadal miały charakter środków publicznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.f.p. oraz art. 60 pkt 6 u.f.p. (środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego, w tym należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich). Umowa zawarta między beneficjentem a ZW[...] określała szczegółowe warunki dofinansowania projektu. Jej treść wyznaczał art. 30 ust. 2 u.z.p.p.r. i bardzo szczegółowo - art. 206 ust. 2 u.f.p. Jednocześnie należy zauważyć, że już w ogłoszeniu o konkursie należało umieścić wzór umowy o finansowanie projektu, w myśl art. 29 ust. 2 pkt 10 u.z.p.p.r..

Chociaż z mocy art. 206 ust. 2 pkt 8 u.f.p. umowa o dofinansowanie powinna określać warunki i terminy zwrotu środków nieprawidłowo wykorzystanych lub pobranych w nadmiernej wysokości lub w sposób nienależny (co zresztą w niniejszej sprawie czyniła), niezależnie od tego ustawodawca uregulował zasady zwrotu omawianych środków w przepisie rangi ustawowej. W ten sposób zabezpieczył realizację zasady celowości przyznawania środków publicznych, przewidzianej przez art. 10 rozporządzenia nr 1083/2006, mówiący że cele funduszy realizowane są w ramach systemu wieloletniego programowania zorganizowanego w kilku etapach składających się z określenia priorytetów, finansowania oraz systemu zarządzania i kontroli (por. Ł.M. Wyszomirski, Zwrot środków europejskich przez beneficjenta, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, 2013 r., z 1, s. 78).

Podobnie ustawa o finansach publicznych w art. 44 ust. 3 wymaga, aby wydatki publiczne były dokonywane: w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów i optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów (pkt 1 lit. a i b); w sposób umożliwiający terminową realizację zadań (pkt 2); w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań (pkt 3). Natomiast od podmiotu wnioskującego o przyznanie środków publicznych na realizację wyodrębnionego zadania wymaga ustawa o finansach publicznych w art. 47 przedstawienia oferty wykonania zadania zgodnie z zasadami uczciwej konkurencji, gwarantującej wykonanie zadania w sposób efektywny, oszczędny i terminowy. Powyższe kryteria należy uwzględniać przy udzielaniu i ocenie wykorzystywania środków publicznych.

Odnośnie zwrotu środków, przepis art. 207 ust. 1 u.f.p. stanowi, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem (pkt 1), wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. (pkt 2), pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości (pkt 3), podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Przed wydaniem decyzji o zwrocie, w myśl art. 207 ust. 8 u.f.p. instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do: zwrotu środków (pkt 1) lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności (pkt 2), w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.

Dopiero po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju albo ustawy z dnia 3 kwietnia 2009r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2, zgodnie z art. 207 ust. 9 u.f.p.

Jeżeli zaś dokonano zwrotu środków przed wydaniem decyzji, o której mowa w ust. 9, nie wydaje się wówczas takiej decyzji (art. 207 ust. 10 u.f.p.).

Z powołanych powyżej uregulowań art. 207 u.f.p. wynika więc, że zwrot przez beneficjenta środków, w przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w ust. 1 tego art. nie jest uzależniony od uprzedniego rozwiązania umowy stanowiącej podstawę dofinansowania projektu, o której mowa w art. 30 u.z.p.p.r. i art. 206 u.f.p. (por. wyroki NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 732/11 i z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1945/12, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozstrzygnięcie (decyzja) o zwrocie środków wydawane jest po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego (art. 67 u.f.p. w zw. z art. 60 pkt 6 u.f.p.), wszczętym po bezskutecznym upływie terminu, w którym strona miała dobrowolnie zwrócić środki na wezwanie instytucji zarządzającej i po stwierdzeniu, że wystąpiły przesłanki wymienione w art. 207 ust.1 pkt 1 – 3 u.f.p. (por. cytowane wyroki w sprawach II GSK 732/11, II GSK 1945/12 i z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1862/12, opubl. orzecznia.nsa.gov.pl).

Takie pojmowanie postępowania w sprawie zwrotu środków przekazanych na realizację programów koresponduje z art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r., według którego do obowiązków instytucji zarządzającej należy odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (por. postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1404/12, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na marginesie można nadmienić, że umowa została rozwiązana przez ZW[...] w trybie natychmiastowym z dniem 9 września 2011 r. Następnie w dniu 13 września 2011 r. Zarząd Województwa [...] podjął uchwałę, na mocy której usunięto z listy wniosków zakwalifikowanych do dofinansowania projekt P. S.A. Zatem w dniu [...] kwietnia 2012 r. (data wydania pierwszej decyzji), jak i w dniu [...] września 2012 r. (data wydania zaskarżonej decyzji) nie łączyła już stron postępowania umowa o dofinansowanie z dnia 12 lipca.

Skarżąca uchwałę [...]WZ z dnia 13 września 2011 r. zaskarżyło do WSA w G. W., który wyrokiem z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Go 14/12 uchylił zaskarżoną uchwałę w części dotyczącej projektów P. S.A. Wskutek skargi kasacyjnej beneficjenta, NSA postanowieniem z dnia 11 grudnia 2013r., sygn. akt II GSK 1405/12 uchylił zaskarżony wyrok i skargę odrzucił, uznając że skarga do sądu administracyjnego na omawianą uchwałę, stanowiącą w rzeczywistości negatywną ocenę projektu, nie może być składana w oparciu o art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie, czego domagała się skarżąca.

Należy też zauważyć, że umowa zawarta w dniu 12 lipca 2010 r. między P. S.A. a Województwem [...] zawierała elementy wymagane przez art. 206 ust. 2 pkt 8 u.f.p., gdyż w jej § 6 ust. 1 i 2 strony określiły tryb zwrotu dofinansowania w taki sposób, jak ten przewidziany w art. 207 u.f.p., łącznie z tym, że może zostać wydana decyzja określająca kwotę przypadającą do zwrotu po bezskutecznym upływie terminu, w którym tę kwotę należało zwrócić.

Z kolei w § 17 tej samej umowy uregulowano odrębny tryb - tryb jej rozwiązania. Przesłanki rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym, określone w ust. 2 § 17 tej umowy mogły stanowić jednocześnie kryteria uznania, że środki pobrano nienależnie w rozumieniu art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p., jak np. złożenie nieprawdziwego oświadczenia o statusie przedsiębiorstwa, warunkującego w ogóle uczestniczenie w programie ukierunkowanym na poprawę konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez inwestycje (działanie 2.2).

Okoliczności te nie miały jednak wpływu na wynik sprawy, jak próbowała wykazać skarżąca.

Sąd I instancji rozdzielił zwrot dofinansowania od rozwiązania umowy i w ogóle tą drugą kwestią się nie zajmował. Uznał bowiem, że wypowiedzenie umowy nie miało wpływu na postępowanie zakończone wydaniem decyzji o zwrocie dofinansowania (por. s. 36 uzasadnienia). W świetle powyższych wyjaśnień stanowisko WSA należało zaakceptować.

Skoro sama skarżąca kwestionowała rozwiązanie umowy o dofinansowanie projektu zawartej w dniu 12 lipca 2010 r. oraz decyzję ZW[...] nakazującą zwrot środków wypłaconych spółce na podstawie tej umowy, to nieuzasadnione i sprzeczne z pozostałymi zarzutami skargi kasacyjnej jest stanowisko P. wyrażone w pkt 1 petitum tej skargi, że Sąd I instancji, akceptujący decyzje Zarządu Województwa [...] uznał, że art. 203 ust. 1 pkt 3 u.f.p. ma także zastosowanie do etapu konkursowego. Niesporne było, że postępowanie dotyczyło zwrotu udzielonej P. dotacji celowej czyli etapu realizacji projektu.

Osobną kwestią pozostawało, że WSA kontrolując zaskarżone decyzje ZW[...], podobnie jak ten organ, przy ocenie czy wystąpiła przesłanka warunkująca zwrot dotacji określona w art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. (środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są pobrane nienależnie) badał okoliczności z chwili złożenia wniosku, podpisywania umowy o dofinansowanie projektu, jak i etapu realizacji tego projektu, zwłaszcza że dotyczyły one statusu przedsiębiorstwa, który przesądzał o możliwości uczestniczenia w konkursie, zawarciu umowy i realizacji projektu. W postanowieniu w sprawie II GSK 1405/12, dotyczącej m.in. oceny omawianego projektu P., NSA stwierdził: "W piśmiennictwie za środki przekazane nienależnie uważa się środki udzielone bez podstawy prawnej, przyznane na podstawie dokumentu potwierdzającego nieprawdę, przyznane beneficjentowi podlegającemu wykluczeniu z możliwości otrzymania środków, refundujące wydatki poniesione przed datą kwalifikowalności lub uprzednio zrefundowane ze środków publicznych (L. Lipiec - Warzecha, Komentarz do ustawy o finansach publicznych, ABC 2011).

Nie można znaleźć argumentów, dla wywiedzenia, że instytucja zarządzająca jest zobligowana do zawarcia umowy z beneficjentem, którego projekt pozytywnie przeszedł wszystkie etapy jego oceny, mimo, że beneficjent podlegał wykluczeniu z możliwości otrzymania dofinansowania w ramach określonego działania. Nie ma przy tym znaczenia, czy przeszkoda wykluczająca beneficjenta z możliwości ubiegania się o dofinansowanie istniała w dacie złożenia projektu, czy też powstała tuż przed zawarciem umowy. Beneficjent, którego projekt pozytywnie przeszedł wszystkie etapy jego oceny nie nabywa, bowiem prawa do dofinansowania rozumianego, jako prawo do pomocy, o którą się ubiegał. (...) przed zawarciem umowy o dofinansowanie instytucja zarządzająca nie tylko jest uprawniona, ale i zobowiązana do weryfikacji dokonanej uprzednio pozytywnej oceny projektu w aspekcie jej zgodności z kryteriami wyboru projektów. Ustalenie podczas tej weryfikacji, że projekt, mimo pozytywnego przejścia wszystkich etapów jego oceny nie spełnia kryteriów mających zastosowanie dla danego programu (działania) obliguje instytucję zarządzającą do niezakwalifikowania badanego projektu do dofinansowania.".

Takie stanowisko zajął NSA także w innych orzeczeniach, np. w cytowanym postanowieniu II GSK 1404/12, czy w wyrokach z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 1380/11 i II GSK 1381/11 i z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 786/12, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl, odwołując się do treści art. 30a ust. 1 u.z.p.p.r.

Należy mieć na uwadze, że obowiązki instytucji zarządzającej w związku z realizacją programów operacyjnych zostały określone bardzo szeroko, na co wskazuje treść art. 26 ust. 1 u.z.p.p.r., gdzie wśród zadań instytucji zarządzającej wymieniono także: zarządzanie środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację programu operacyjnego, pochodzącymi z budżetu państwa, budżetu województwa lub ze źródeł zagranicznych (pkt 10), monitorowanie postępów w realizacji, ewaluacja programu operacyjnego oraz stopnia osiągania jego celów (pkt 12), prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów (pkt 14) oraz wspomniane odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi (pkt 15).

W orzecznictwie NSA nie jest kwestionowane, że instytucja zarządzająca, skoro z mocy art. 25 pkt 1 u.z.p.p.r. odpowiada za prawidłową realizację programu operacyjnego i w związku ma wykonywać zadania wyszczególnione w art. 26 ust. 1 u.z.p.p.r., to musi oceniać projekt także w czasie jego realizacji (por. wyroki NSA z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 79/13 oraz powoływany II GSK 1862/12), jak i po zakończeniu jego realizacji (por. cytowany wyrok w sprawie II GSK 1945/12).

Należy też zauważyć, że w umowie z dnia 12 lipca 2010 r., w jej § 11 w zw. z § 14 beneficjent zobowiązał się do poddawania kontroli w zakresie prawidłowości realizacji projektu przez okres 3 lat od dnia zakończenia realizacji projektu.

Okoliczności: brak statusu MŚP przez skarżącą na całym etapie konkursu - przed zawarciem umowy o dofinansowanie i mimo to zawarcie tej umowy nie wyłączały obowiązku instytucji zarządzającej dalszego badania prawidłowości realizacji projektu, w tym także statusu przedsiębiorstwa, co podkreślał WSA. Skarżąca zaś chciała ograniczyć kompetencje ZW[...], po podpisaniu umowy, do badania jedynie przesłanek z art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p. czyli badania czy środki zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem.

Ponadto w myśl art. 3 ust. 5 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 przedsiębiorstwa mogą złożyć oświadczenie o swoim statusie prawnym przedsiębiorstwa samodzielnego, przedsiębiorstwa partnerskiego lub przedsiębiorstwa powiązanego, załączając dane dotyczące pułapów określonych w art. 2, przy czym oświadczenia takie nie wykluczają kontroli i postępowań wyjaśniających przewidzianych w przepisach krajowych lub wspólnotowych, co właśnie miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Zatem jako niezasadne należało potraktować zarzuty skargi kasacyjnej ujęte w pkt 1, 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej.

W świetle powyższych argumentów niezasadny okazał się także zarzut sformułowany w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej, to jest naruszenia art. 7 Konstytucji RP w kontekście akceptacji przez WSA dokonywania oceny projektu w trakcie jego realizacji przez ZW[...] i gromadzenia w związku z tym materiału dowodowego.

Stanowisko prezentowane przez Sąd I instancji znajdowało oparcie nie tylko w powołanych przepisach ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, ale i w uregulowaniach rozporządzenia nr 1083/2006, szczególnie w jego: art. 60 lit. a (wypełnianie obowiązków wynikających z tego art. nakłada na instytucję zarządzającą art. 26 ust. 1 pkt 1 u.z.p.p.r.) i art. 98 (zresztą przywoływanych przez stronę), jak i w art. 70 ust. 1.

Należy zauważyć, że art. 60 rozporządzenia nr 1063/2006 skierowany do instytucji zarządzającej wskazuje, że odpowiada ona za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za zapewnienie, że operacje są wybierane do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji (lit. a). Wbrew temu, co twierdzi skarżąca, przepis ten odnosi się nie tylko do etapu konkursu i wyboru projektu, ale także fazy realizacji projektu, co słusznie zauważył Sąd I instancji. Ponadto obowiązek spełniania statusu MŚP przez cały okres trwania omawianego projektu nie wynika z bliżej niesprecyzowanych zasad wspólnotowych czy krajowych, lecz z [...] Regionalnego Programu Operacyjnego 2007 – 2013 Priorytet II, Działanie 2.2., który musiał odpowiadać wymogom art. 37, 42 i 43 lit. b) rozporządzenia nr 1083/2006 czyli także określać kryteria wyboru beneficjentów, którymi w tym programie miały być małe lub średnie przedsiębiorstwa w rozumieniu rozporządzenia nr 800/2004.

Jak zauważył NSA w wyroku z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 430/14, opubl orzeczenia.nsa.gov.pl: "Beneficjent pomocy finansowanej ze środków europejskich, z racji jej przyznania i zatwierdzenia, nie nabywa żadnych ostatecznych praw do wypłaconej kwoty pomocy, jeżeli nie przestrzega warunków, którymi to wsparcie finansowe zostało obwarowane, i które może być przyznane tylko wówczas, gdy spełnia on określone warunki. Budżet unijny pokrywa bowiem jedynie wydatki zgodne z przepisami unijnymi (por. np. wyrok SPI z dnia 22 maja 2007 r., C-500/04; wyrok TS z dnia 19 stycznia 2006 r., C-240/03 P)". Skład orzekający zgadza się z tym stanowiskiem.

Sąd I instancji natomiast w ogóle nie rozpatrywał art. 60 rozporządzenia nr 1083/2006 w aspekcie rozwiązania umowy o dofinansowanie, gdyż, jak wskazano wyżej, prawidłowo uznał, że okoliczność rozwiązania tej umowy nie miała wpływu na wynik kontrolowanego postępowania administracyjnego.

Zatem zarzuty sformułowane w pkt 5 i 6 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadne.

Co do przepisów art. 70 i 98 rozporządzenia nr 1083/2006, skierowane są one do państw członkowskich. Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz ustawa o finansach publicznych zawierają uregulowania, również te omówione, które służą realizacji obowiązków nałożonych przepisami wyżej wspomnianego rozporządzenia. Ponadto uregulowania rozporządzenia nr 1083/2006 powinno się uwzględniać przy interpretacji właściwych uregulowań krajowych.

Cytowany przez skarżącą art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006 w ust. 1 nakłada na państwa członkowskie przede wszystkim odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, czego mają dokonywać, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych. Z kolei ust. 2 tego art. nakazuje państwu członkowskiemu dokonywanie korekt finansowych (polegających na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego) w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Państwo członkowskie przy dokonywaniu korekty bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze. Nieprawidłowość zaś według art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 to jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

Skarżąca znowu, formułując zarzut naruszenia art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006 zdawała się nie zauważać, że WSA oceniał decyzje w przedmiocie zwrotu dotacji a nie rozwiązanie umowy o dofinansowanie, a okoliczność braku statusu MŚP przez skarżącą przez cały czas uczestniczenia przez ten podmiot w programie, tj. od chwili złożenia wniosku do etapu realizacji projektu, mieściła się w przesłance nienależnie pobranych środków (art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p.), a i była też nieprawidłowością, o której mówi art. 98 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006.

Przepis art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 nakładający na państwa członkowskie odpowiedzialność za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę wskazuje w lit. a), że nieprawidłowościami są także kwoty nienależnie wypłacone, a państwa mają obowiązek ich odzyskiwania wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach. Państwa członkowskie mają także obowiązek zgłaszania tych nieprawidłowości Komisji i informowania Komisji na bieżąco o przebiegu postępowań administracyjnych i prawnych.

Natomiast WSA nie rozważał zastosowania art. 70 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006, który mówi, że w przypadku braku możliwości odzyskania kwot nienależnie wypłaconych beneficjentowi państwo członkowskie odpowiada za zwrot utraconych kwot do budżetu ogólnego Unii Europejskiej, jeśli zostanie stwierdzone, że straty powstały z jego winy lub w wyniku niedbalstwa z jego strony. Sąd I instancji bowiem zaaprobował stanowisko organu, że skarżąca złożyła nieprawdziwe dokumenty (Oświadczenie), chociaż znała wymogi dotyczące statusu uczestników przeprowadzanego konkursu i po ocenie merytorycznej projektu, a przez zawarciem umowy w oświadczeniu z dnia 19 lutego 2010 r. potwierdziła swój status jako MŚP, zaprzeczając powiązaniom z przedsiębiorstwem F. Nie było bowiem kwestionowane, że do wniosku o dofinansowanie realizacji projektu było wymagane oświadczenie beneficjenta o jego statusie, przy czym ZW[...] jednoznacznie wskazywało, że ubiegający się o pomoc powinien oceniać typ swojego przedsiębiorstwa według definicji zawartych w załączniku I do rozporządzenia nr 800/2008. Skarżąca zaś konsekwentnie oświadczała, że spełnia wymogi kwalifikacji jej jako MŚP. Ponadto nie było rozważane, bo nie było konieczne, że nie było możliwe odzyskanie kwot nienależnie wypłaconych, czego wymaga art. 70 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2008.

Ponadto zaakceptowanie jako prawidłowej podstawy zwrotu dotacji - art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. oznaczało, że nie było konieczne badanie stopnia zawinienia beneficjenta. Do zastosowania bowiem art. 207 ust. 1 u.f.p. wobec podmiotu otrzymującego dofinansowanie nie jest potrzebne badanie stopnia zawinienia takiego podmiotu. Odpowiedzialność prawna w finansach publicznych ma charakter obiektywny i nie może być wyłączona nawet w przypadku braku zawinienia. Obowiązek zwrotu środków powstaje z mocy prawa z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami (por wyrok NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1862/12, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl, który choć odnoszący się do art. 211 ustawy z dnia z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, zachowuje aktualność wobec takiego samego brzmienia ust. 1 tego art. z ust. 1 art. 207 u.f.p.).

Zatem zarzut sformułowany w pkt 8 petitum skargi kasacyjnej również należało uznać za nieuzasadniony.

Ostatnia grupa zarzutów skargi kasacyjnej (pkt 9 – 12 jej petitum) P. odnosi się błędnej wykładni i zastosowania wobec skarżącej definicji MŚP, co skutkowało nakazaniem zwrotu dotacji celowej.

Przede wszystkim należy podkreślić, że ustalenia stanu faktycznego nie zostały skutecznie podważone przez stronę. Wobec tego pozostały aktualne argumenty WSA akceptujące ustalenia organu co do powiązań strony (przekształconej w P. P. S.A. S.K.A.) i osób z jej organów, szczególnie P. G. z innymi podmiotami, zwłaszcza z F. S.A. (później F. P.a S.A. S.K.A.). Sąd I instancji doszedł do wniosku, że spółka nie mogła zostać uznana za MŚP z uwagi na jej powiązania, które podpadały pod art. 3 ust. 3 akapit 4 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008.

Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 800/2008 "małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP)" oznaczają przedsiębiorstwa spełniające kryteria, o których mowa w załączniku I do tego aktu. Z kolei według art. 2 ust. 1 tego załącznika do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników, i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR a/lub całkowity bilans roczny pułapów określonych w art. 2 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 powoduje utratę przez ten podmiot pozycji MŚP.

Przy ubieganiu się o pomoc w postaci dotacji ze środków europejskich, podmiot musi spełniać kryteria MŚP w chwili składania wniosku, zawarcia umowy i realizacji projektu (por. postanowienia NSA w sprawie II GSK 1404/12 i II GSK 1405/12).

P. przez cały okres uczestniczenia w programie operacyjnym (wniosek o dofinansowanie złożył w dniu 30 czerwca 2009 r., umowę podpisał w dniu 12 lipca 2010 r., a w dniu 25 września 2012 r. wydano ostateczną decyzję w przedmiocie zwrotu dotacji) nie spełniał kryterium MŚP, której to okoliczności nie podważył, a co przyjął WSA w ślad za organem. Zatem podmiot ten przez okres co najmniej 3 lat nie spełniał wymogów z art. 2 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008. Z tego powodu też nie miał zastosowania art. 4 ust. 2 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 mówiący, że jeżeli w dniu zamknięcia ksiąg rachunkowych dane przedsiębiorstwo stwierdza, że w skali rocznej przekroczyło pułapy zatrudnienia lub pułapy finansowe określone w art. 2, lub spadło poniżej tych pułapów, uzyskanie lub utrata statusu średniego, małego lub mikroprzedsiębiorstwa następuje tylko wówczas, gdy zjawisko to powtórzy się w ciągu dwóch kolejnych okresów obrachunkowych.

Wobec powyższego nie można było uznać za zasadny zarzutu ujętego w pkt 12 petitum skargi kasacyjnej. Ponadto zarzut ten podważał w istocie ustalenia faktyczne, gdyż sprowadzał się do twierdzenia, że powiązania personalne pojawiły dopiero się wskutek przekształceń spółek: P. w sierpniu 2010 r. i F. w październiku 2010 r.

Co do sposobu rozumienia art. 3 ust. 3 akapit czwarty załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 będącego podstawą uznania P. za przedsiębiorstwo powiązane, co skutkowało odmową uznania go za MŚP, należało podzielić argumentację Sądu I instancji. Przepis ten stanowi, że przedsiębiorstwa pozostające w jednym ze związków (wymienionych w tym samym ust. akapit pierwszy lit. a – d) z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również traktuje się jak przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych (tak też pkt 28, 34 wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt C-110/13, Lex nr 1427619).

Przepis art. 3 ust. 3 akapit pierwszy załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 wskazuje, że przedsiębiorstwa powiązane oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;

b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;

c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki;

d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.

Definicje MŚP należy interpretować ściśle z uwagi na fakt, że korzyści przyznane MŚP najczęściej stanowią wyjątki od ogólnych zasad, jak choćby w dziedzinie pomocy państwa (pkt 32 wyroku TSUE w sprawie C-110/13).

Przy badaniu statusu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 należy badać takie czynniki, jak struktura udziałów, osoby dyrektorów, stopień powiązań gospodarczych i wszystkie związki pomiędzy przedsiębiorstwami. Wśród powiązań gospodarczych należy także badać związki na płaszczyźnie prowadzenia interesów, punkty styczne w stosunku do dostawców i klientów, wspólne użytkowanie bazy logistycznej (np. środków transportu, budynków i pomieszczeń biurowych). Chodzi o wykazanie czy powiązania osób fizycznych są nie tylko nieformalne, ale też formalnie prowadzą do powstania związków w pojedynczych dziedzinach i działaniach gospodarczych, czy za pośrednictwem jednej osoby lub grupy osób fizycznych działających łącznie przedsiębiorstwa stanowią jeden podmiot gospodarczy, nawet jeżeli nie pozostają formalnie w jednej z relacji, o których mowa w art. 3 ust. 3 akapit pierwszy tego załącznika (por. pkt 48, 53 decyzji Komisji z dnia 7 czerwca 2006 r. w sprawie pomocy państwa nr C 8/2005 (ex N 451/2004), którą Niemcy zamierzają przyznać na rzecz Nordbrandenburger Umesterungs Werke, opubl. Dz. U. UE L 353/60 z dnia 13 grudnia 2006 r.; pkt 39 wyroku TSUE w sprawie C – 110/13). Za działające łącznie w rozumieniu art. 3 ust. 3 akapit czwarty omawianego załącznika uważa się osoby fizyczne, które porozumiewają się w celu wywierania wpływu na decyzje handlowe danych przedsiębiorstw, co wyklucza, aby te przedsiębiorstwa mogły uważane za niezależne gospodarczo od siebie, co wcale nie musi być potwierdzone więzami umownymi między tymi osobami (tamże).

Właśnie w taki sposób (funkcjonalny) Sąd I instancji interpretował pojęcie powiązań między przedsiębiorstwami, określone w art. 3 ust. 3 akapit czwarty załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 i odniósł następnie do powiązań między spółkami: P. i F. (o zasadniczym znaczeniu dla ustalenia statusu MŚP) oraz osób zasiadających w organach tych spółek, a zwłaszcza – P. G., jednocześnie jedynego akcjonariusza P. P. S.A. od września 2009 r. i F. P. S.A. od października 2009 r., przy czym przeanalizował te powiązania na poszczególnych etapach procesu przyznawania środków publicznych, a nie tylko na dzień złożenia wniosku i podpisania umowy, czego oczekiwała strona.

Sąd I instancji, nie podzielając stanowiska organu, że w przypadku powiązań między przedsiębiorstwami opisanymi w art. 3 ust. 3 akapit czwarty załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 nie ma potrzeby badania rynków, na których te przedsiębiorstwa prowadzą działalność, dokonał oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie, gdyż organ, mimo swego stanowiska, przeprowadził analizę rynków, na których P. i F. prowadzą działalność. Niezasadne jest stanowisko strony, która pojęcie rynku, o którym mowa w art. 3 ust. 3 akapit czwarty załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 ograniczyła jedynie do rynku tożsamego asortymentowo, mimo że w przepisie tym jest mowa o tym samym rynku właściwym lub rynku pokrewnym. Pojęcie rynku właściwego zostało zdefiniowane w obwieszczeniu Komisji w sprawie definicji rynku właściwego dla celów wspólnotowego prawa konkurencji (Dz. U. UE C z 9 grudnia 1997 r., poz. 372, s. 3). Pojęcie to obejmuje właściwy rynek asortymentowy (składa się z wszystkich tych produktów i/lub usług, które uważane są za zamienne lub za substytuty przez konsumenta, ze względu na właściwości produktów, ich ceny i ich zamierzone stosowanie) oraz właściwy rynek geograficzny (to obszar, na którym dane przedsiębiorstwa uczestniczą w podaży i popycie na produkty lub usługi, na którym warunki konkurencji są wystarczająco jednorodne oraz który może zostać odróżniony od sąsiadujących obszarów ze względu na to, że warunki konkurencji na tym obszarze znacznie się różnią).

Natomiast pojęcie "rynku pokrewnego" według art. 3 ust. 3 akapit piąty załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 obejmuje rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do właściwego rynku.

Takie też pojęcia rynku właściwego lub pokrewnego przyjął Sąd I instancji. Wskazał, że P. i F. działają na tym samym rynku geograficznym, gdyż prowadzą działalność na terenie województwa [...], jak i na tym samym rynku asortymentowym, skoro pewne profile działalności gospodarczej obu firm (PKD) pokrywają się według ich dokumentów rejestrowych.

Zatem zarzuty sformułowane w pkt 9 – 11 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadne.

Z powyższych względów, uznając że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 p.p.s.a. należało ją oddalić. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 p.p.s.a.