Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 354/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu opłaty skarbowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz I. Z. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent m. W. (dalej zwany "Prezydentem") decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. odmówił I. Z. (dalej zwany "Stroną" lub "Skarżącym") dokonania zwrotu opłaty w kwocie 10 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Strona pismem z dnia 22 stycznia 2014 r. zwróciła się z prośbą o zwrot opłaty skarbowej w kwocie 10 zł wraz z odsetkami ustawowymi z tytułu wydania przez organ decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Ponadto zaznaczył, że Skarżący wystąpił do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o wydanie zgodnego ze stanem faktycznym wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów i budynków, informując jednocześnie o zmianie polegającej na wyburzeniu garażu, na dowód czego złożył akt notarialny. Organ poinformował wnioskodawcę, że wypis i wyrys o żądanej treści może zostać wydany po aktualizacji operatu ewidencyjnego, do czego niezbędne jest dostarczenie odpowiednich dokumentów geodezyjnych. Pomimo niezłożenia żądanych dokumentów Skarżący ponowił żądanie. Organ wskazał jednocześnie, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek - wprowadzenie zmiany może nastąpić poprzez dokonanie czynności materialno - technicznej lub w drodze decyzji. Ponadto zastosował tryb wynikający z par. 47 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, bowiem brak było dokumentów umożliwiających wprowadzenie zmiany danych w drodze czynności materialno - technicznej. Prezydent stwierdził, że wnioski Skarżącego o wydanie zaktualizowanego wypisu i wyrysu z rejestru gruntów i budynków zawierały żądanie dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego, co zakończyło się wydaniem decyzji. W związku z tym na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 a) ustawy o opłacie skarbowej wezwał Stronę do wniesienia opłaty w kwocie 10 zł. W zaistniałej sytuacji nie znalazł podstaw do dokonania zwrotu opłaty w kwocie 10 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej zwane "SKO"), w wyniku rozpoznania wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2015 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek wniesionej skargi, wyrokiem z dnia 22 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2072/15, uchylił decyzję SKO z dnia [...] maja 2015 r.

SKO decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. uchyliło decyzję Prezydenta z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu opłaty w kwocie 10 zł i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W następstwie powyższego Prezydent decyzją z dnia [...] maja 2019 r. odmówił Skarżącemu dokonania zwrotu opłaty w kwocie 10 zł.

W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący złożył wniosek o zwrot opłaty skarbowej w kwocie 10 zł na podstawie art. 3 ustawy o opłacie skarbowej w związku z wydaniem decyzji Prezydenta nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Decyzja ta została uchylona decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]. Na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. dokonano aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu danych ewidencyjnych budynku o funkcji użytkowej "transportu i łączności" na dz. ewid. [...] obręb [...], a decyzja ta została wydana na wniosek Strony i z tego też względu zamieszczono w decyzji tej adnotację o wniesieniu opłaty skarbowej w kwocie 10 zł za wydanie decyzji. Decyzja ta nie została zaskarżona i stała się ostateczna w dniu 25 grudnia 2014 r. W sytuacji, gdy na podstawie ww. decyzji dokonano zmiany w ewidencji gruntów i budynków w dniu 14 stycznia 2015 r. Skarżący zobligowany był do wniesienia opłaty skarbowej za czynność wydania decyzji w sprawie.

Stwierdził również, że w sprawie nie ma zastosowania art. 3 ustawy o opłacie skarbowej gdyż wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów i budynków jest czynnością niezależną od wydania wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów i budynków.

Skarżący w złożonym odwołaniu zarzucił zaskarżonej decyzji nierozpoznanie istoty sprawy i błędy w ustaleniach faktycznych, wyrażające się w przyjęciu, że decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. orzekająca o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków została wydana na jego wniosek. Ponadto wskazał, że przedmiotowy wniosek był wnioskiem o wydanie wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów od którego dokonano opłaty w kwocie 120 zł, a nie wnioskiem o aktualizację danych, która powinna nastąpić z urzędu na podstawie par. 46 ust 2 pkt 1 Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Strona wskazała również, że w piśmie z dnia 16 października 2013 r. zostało wyjaśnione, że wniosek ten nie jest wnioskiem o dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, która powinna zostać dokonana z urzędu. Zaznaczył zarazem, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, czym się kierował przy wydawaniu decyzji i dlaczego pominął pisma strony, które w sposób jednoznaczny wskazywały na pogląd przeciwny niż ten przyjęty przez organ.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz wyjaśnienie: 1) przy zastosowaniu jakich reguł uznano, że wniosek z dnia 30 sierpnia 2013 r. jest wnioskiem o aktualizację ewidencji gruntów i budynków; 2) dlaczego organ pominął jedno pismo, a inne zauważa; 3) dlaczego organ pomija fakt, że poprzednia decyzja była przedmiotem kontroli WSA i SKO i dlaczego pomija wydane w ww. rozstrzygnięciach wskazania.

SKO decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu za punkt wyjścia do rozważań uznało decyzję Prezydenta nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., którą orzekł o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu danych ewidencyjnych budynku o funkcji użytkowej "transportu i łączności" położonego na dz. ewid. [...] obręb [...] położonej przy ul. [...] w W. Z decyzji tej wynika, że została ona wydana "po rozpatrzeniu wniosku Strony z dnia 30 sierpnia 2013 r. potwierdzonego wnioskiem z dnia 16 października 2013 r. oraz skargą z dnia 16 października 2013 r. sprecyzowanego pismem z dnia 24 lipca 2014 r.". W uzasadnieniu tej decyzji Prezydent opisał przebieg postępowania oraz korespondencji prowadzonej w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, wskazał również, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o opłacie skarbowej, w dniu 22 stycznia 2014 r. wniesiono opłatę skarbową w wysokości 10 zł za wydanie decyzji. Przedmiotowa decyzja wydana na wniosek Strony stała się ostateczna w dniu 25 grudnia 2014 r. z uwagi na brak jej zaskarżenia.

SKO zwróciło jednocześnie uwagę, że z akt sprawy wynika również, że w ww. sprawie dotyczącej aktualizacji danych nie było do strony kierowanie zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w spawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Ponadto zauważyło, że zdarzenia i dokumenty w oparciu o które Prezydent prowadził postępowanie w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków nie mieściły się w katalogu, który uprawnia organ do prowadzenia takiego postępowania i dokonywania aktualizacji z urzędu. Okoliczność ta dodatkowo potwierdza, że postępowanie w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków nie mogło być prowadzone z urzędu.

SKO mając wątpliwości co do oświadczenia Strony kierowanego do Prezydenta w postępowaniu o aktualizację ewidencji gruntów i budynków, oraz zakres żądania Strony w ww. postępowaniu (jak również to czy w ww. postępowaniu wnosił o dokonanie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków) jednakże wobec ostatecznego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Prezydenta nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nie znalazło podstaw do dokonywania, w toku postępowania o zwrot opłaty skarbowej, kontroli prawidłowości prowadzonego postępowania w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oraz prawidłowości wydanej w tym postępowaniu decyzji.

Organ odwoławczy w sytuacji, gdy zarzuty Skarżącego sprawdzały się w zasadzie do żądania przeprowadzenia przez organy administracji publicznej kontroli decyzji Prezydenta z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] pod względem faktycznym i prawnym, nie znalazł podstaw prawnych do badania tej decyzji i postępowania w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, w którym została wydana, w aspekcie jej prawidłowości, mając na uwadze, iż ww. decyzja jest ostateczna i nie była wzruszona, zarówno w trybie zwyczajnym, jak i nadzwyczajnymi środkami prawnymi.

Przechodząc do oceny czy istnieją podstawy do zwrotu opłaty skarbowej wniesionej za wydanie decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, podkreślił, że skoro aktualizacja danych ewidencji gruntów i budynków nie została przeprowadzona w drodze czynności materialno - technicznej lecz w wyniku wydania decyzji administracyjnej (decyzja Prezydenta z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]), to powyższe skutkuje koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej w kwocie 10 zł. Od opłaty tej zwolnione są jedynie decyzje o umorzeniu postępowania.

SKO nie znalazło podstaw do dokonania zwrotu opłaty skarbowej w oparciu o art. 9 ustawy o opłacie skarbowej, w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków zostało zakończone wydaniem decyzji administracyjnej na wniosek Strony (co zostało wprost wskazane w tej decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., a z uwagi na brak jej zaskarżenia - ma ona moc powszechnie obowiązującą i wiąże organy administracji publicznej), jak też w oparciu o art. 3 ustawy o opłacie skarbowej, w sytuacji, gdy nie można uznać, że dokonanie opłaty za wydanie wypisu z rejestru gruntów i budynków powoduje brak podstaw do pobierania opłaty skarbowej za aktualizację danych w ewidencji gruntów i budynków.

Końcowo organ odwoławczy pomimo niespełniania przez uzasadnienie zaskarżonej decyzji wymogów z art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; zwanej dalej: "O.p.") przesądził o jej utrzymaniu w mocy.

Strona w skardze z 30 stycznia 2020 r., wnosząc o uchylenie decyzji SKO z dnia [...] stycznia i [...] grudnia 2019 r. oraz decyzji Prezydenta z dnia [...] maja 2019 r. i zobowiązanie wykonania przez SKO wskazań zawartych w wyroku WSA z dnia 22 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2072/15, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania (skutkujące w pierwszym rzędzie nierozpoznaniem istoty sprawy), tj.:

art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez niewykonanie wskazania zawartego na str. 13 w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2016 r. (sygn. akt: III SA/Wa 2072/15): "W ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy uzupełni materiał dowodowy sprawy odnosząc się przy tym do zarzutu Strony o nieuwzględnieniu stanowiska wyrażonego w odwołaniu", przy czym WSA również wskazał, że "W szczególności, pominięte zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji twierdzenia Skarżącego z pkt b, c i d uzasadnienia odwołania z 12 lutego 2015 r., co uniemożliwia pełną kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia", i nieodniesienie się przez oba organy do zarzutu nieuwzględnienia stanowiska zawartego w odwołaniu z dnia 12 marca 2014 r., a brak wykonania tego zalecenia zarówno przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i Prezydenta W. nadal zatem może uniemożliwiać pełną kontrolę rozstrzygnięć obu organów;

art. 233 § 2 zd. 2 O.p. poprzez brak wskazania w decyzji SKO nr [...], z dnia [...] stycznia 2019 r. (str. 4) okoliczności faktycznych, "które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy", jak stanowi ten przepis, a w to miejsce jedynie ogólnikowo ograniczając się do stwierdzenia: "konieczności ustalenia zakresu żądania strony w kontekście korespondencji strony kierowanej do organu I instancji i czynności podejmowanych przez ten organ", oraz że: "Kolegium nie jest w stanie dokonać wskazanych powyżej ustaleń, zaś przeprowadzenie postępowania dowodowego przez Kolegium w tak istotnej części - stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania";

art. 122 w zw. z art. 233 § 2 zd. 2 O.p. poprzez brak przeprowadzenia przez Prezydenta jakiegokolwiek postępowania dowodowego, w wyniku czego nie doszło do ustalenia (w szczególności na nowo) jakichkolwiek faktów odnoszących się do "zakresu żądania strony w kontekście korespondencji strony kierowanej do organu I instancji i czynności podejmowanych przez ten organ", a co miało wg SKO uniemożliwiać mu zastosowanie art. 233 § 1 O.p. przy wykonaniu wyroku WSA (z 22 grudnia 2016 r. sygn. akt: III SA/Wa 2072/15).

Uzasadniając zarzuty zwrócił uwagę, że nie składał wniosku o aktualizację, natomiast zwrócił organowi uwagę, iż na skutek zawiadomienia dokonanego przez notariusza z urzędu - a nie na skutek podania złożonego przez stronę - organ powinien był dokonać stosownej aktualizacji również z urzędu. W jego przekonaniu te okoliczności faktyczne są znane organom obu instancji od samego początku postępowania w przedmiotowej sprawie i nie wymagały jakichkolwiek dalszych ustaleń lub wyjaśnień.

Według Skarżącego żaden z organów nie podjął nawet próby wykonania zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie III SA/Wa 2072/15. W to miejsce przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent w zaskarżonej decyzji nadal nie rozpoznał istoty sprawy dopuszczając się kardynalnych (wręcz tendencyjnych) błędów w ustaleniach faktycznych, przekręcając Strony expressis verbis wyartykułowane stanowisko oraz wybiórczo traktując materiał dowodowy, pomijając np. pismo z dnia 22 stycznia 2014 r.

Strona zarzuciła, iż SKO ani jednym słowem nie odniosło się do podniesionych w odwołaniu zarzutów co do sposobu załatwienia sprawy przez organ pierwszej instancji. Tymczasem, zgodnie z wnioskiem wszczynającym postępowanie w sprawie niniejszej oraz zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie III SA/Wa 2072/15, jedynym punktem wyjścia dla dokonywanych rozważań - i jednocześnie punktem do dokonana ich konkluzji - powinno być to, czy w ogóle był wniesiony przez Skarżącego wniosek o wydanie takiej decyzji, czy też jedynym wnioskiem jaki złożył był wniosek o wydanie aktualnego wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów i budynków, co podlegało odrębnej opłacie, która została poniesiona. Zdaniem Skarżącego w przypadku ustalenia, iż nie składał oddzielnego wniosku o dokonanie aktualizacji, to rozważenia wymagało to, czy można od niego było żądać tej opłaty od dokonanej z urzędu (bez wniosku) aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.

W tym stanie rzeczy przeprowadzone przez organ odwoławczy rozważania, a w szczególności co do ewentualnej prawidłowości bądź nieprawidłowości decyzji Prezydenta nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. dotyczącej aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, uznał co do samej zasady za będące poza przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej i stanowiące wyraz nierozumienia tego, z czym i o co wystąpił.

Końcowo podniósł, że w przedmiotowym stanowisku SKO w żaden sposób nawet nie próbowało wyjaśnić dlaczego wbrew art. 3 O.p. wnosząc o wydanie aktualnego wypisu i wyrysu z rejestru gruntów i budynków i ponosząc z tego tytułu stosowną opłatę, miał dodatkowo ponosić opłatę za czynność, którą organ wykonał z urzędu, przy jego jednoznacznych zastrzeżeniach, że organ ma obowiązek dokonania jej z urzędu, skoro zgłoszenia dokonał notariusz z urzędu, a Strona nie składała swojego (odrębnego) wniosku o jej dokonanie.

W odpowiedzi na skargę SKO wnosząc o jej oddalenie, zarzuty skargi uznało za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.

Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania).

Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego nie zasługują na uwzględnienie.

Na wstępne Sąd porządkowo wyjaśnia, iż niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzono zaistnienie powyższych warunków, co determinowało rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Istota Dokonując sądowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia na wstępie rozważań podkreślić należy, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 22.12.2016r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2072/15 uchylił decyzję SKO w Warszawie z dnia [...] maja 2015r.

Istota sporu między Stronami sprowadza się do kwestii właściwego wykonania przez Organ odwoławczy wskazań Sądu wynikających z wymienionego wyżej wyroku co do dalszego postępowania w toku ponownego rozpoznania sprawy w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu opłaty skarbowej w wysokości 100 zł.

W związku z tym, że jest to podstawowa oś sporu między stronami, jako punkt wyjścia dla oceny zasadności sformułowanych w tym zakresie zarzutów właściwym jest wyjaśnienie istoty instytucji związania organu oceną prawną i wskazaniami sądu co do dalszego postępowania.

Zgodnie z dyspozycją art. 153 p. p. s. a., ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W tym miejscu podkreślić należy, że pojęcie "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym oraz, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie", chodzi w nim nie o samą sentencję wyroku, lecz o także o jego uzasadnienie.

Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku. Ocena prawna, o której stanowi ww. przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

Natomiast naruszenie przez organy administracyjne przepisu art. 153 p. p. s. a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (por. J. Tarno, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.).

W orzecznictwie podkreśla się również, że działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. dla przykładu: wyroki NSA z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).

Jednocześnie zauważyć należy, że ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por.: A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s. 325-326 i B. Adamiak, Glosa do wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/5/101).

Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Przedstawione wyżej rozważania prowadzą do konkluzji, że orzekając ponownie w niniejszej sprawie SKO było związane wykładnią wyrażoną w motywach przywołanego na wstępie wyroku akt III SA/Wa 2072/15 albowiem po jego wydaniu nie doszło ani do zmiany prawa, ani istotnych okoliczności faktycznych sprawy.

Powyższe oznacza, że ocena legalności zaskarżonych decyzji oraz trafności podniesionych w skardze zarzutów odbywać się będzie poprzez pryzmat oceny prawnej wyrażonej we wskazanych wyżej orzeczeniach Sądów wydanych w sprawie.

W wyniku tak zakreślonych ram prawnych badanej sprawy, Sąd uznał, że skarga podatnika zasługuje na uwzględnienie albowiem ponowna ocena legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Organ odwoławczy nie wykonał w sposób prawidłowy zaleceń WSA w Warszawie co do dalszego postępowania w sprawie, czym naruszył komentowany przepis art. 153 p.p.s.a., a co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W punkcie wyjścia dla takiego stanowiska Sąd zauważa, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję Kolegium wskazał w szczególności, że "(...) Koniecznym jest zatem jednoznaczne wyjaśnienie zakresu żądania strony do czego będzie zobowiązany organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy" oraz, że skoro "(...) Organ pierwszej instancji (...) tego nie uczynił to obowiązek ten obciąża organ drugiej instancji (...)".

Analiza akt sprawy po skierowaniu jej do ponownego rozpoznania, jak i uzasadnienie zaskarżonej decyzji uprawnia Sąd do przyjęcia, że Organ odwoławczy nie tylko w żaden sposób kwestii tych nie rozstrzygnął w zaskarżonej decyzji, ale nawet nie wezwał Skarżącego do sprecyzowania żądania pomimo jednoznacznych zarzutów odwołania i pism skarżącego [w tym zakresie, ponownie arbitralnie przyjmując, iż "sporny" wniosek dotyczy aktualizacji danych z ewidencji gruntów i budynków.

Sąd stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do podniesionych w Odwołaniu zarzutów co do sposobu załatwienia sprawy przez organ pierwszej instancji, przyjmując w to miejsce założenie, że: "Punktem wyjścia dla rozważań w przedmiotowej sprawie jest ostateczna decyzja nr [...] z dn. [...].11.2014 r. w której Prezydent W. orzekł o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu danych ewidencyjnych budynku o funkcji użytkowej "transportu i łączności" położonego na dz. ewid. [...] obręb [...] położonej przy ul. [...] w W.".

Tymczasem, zgodnie zarówno z wnioskiem wszczynającym postępowanie w sprawie niniejszej, jak i w szczególności wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie III SA/Wa 2072/15, jedynym punktem wyjścia dla dokonywanych rozważań - i jednocześnie punktem do dokonana ich konkluzji - powinno być to, czy w ogóle Skarżący złożył wniosek o wydanie takiej decyzji, czy też jedynym wnioskiem jaki złożył był wniosek o wydanie aktualnego wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów i budynków, co podlegało odrębnej opłacie, która – co jest w sprawie bezsporne - została poniesiona.

Powyższe ma istotne znaczenie dlatego, że jeżeli Skarżący nie składał oddzielnego wniosku o dokonanie aktualizacji, to rozważenia wymagało czy można od niego było żądać opłaty od dokonanej z urzędu (bez wniosku strony) aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że przeprowadzone przez organ odwoławczy rozważania - a w szczególności co do ewentualnej prawidłowości bądź nieprawidłowości decyzji Prezydenta W. nr [...] z dn. [...].11.2014 r. dotyczącej aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków – pozostają poza przedmiotem rozpoznania w sprawie.

Pozostają więc aktualne zastrzeżenia Sądu w sprawie III SA/Wa 2072/15, że na żadnym etapie postępowania, nie wspominając już o treści zaskarżonej decyzji, organy administracji nie ustosunkowały się do twierdzeń Strony. Postępowanie takie jest niedopuszczalne, ponieważ pozostawia Stronę w niepewności, co do prawidłowości głoszonych przez nią poglądów.

Także i w niniejszym postępowaniu organ odwoławczy nie podjął nawet próby ustosunkowania się do twierdzeń Strony, mimo iż Skarżący w swoim odwołaniu ponownie powołał się na argumentację leżącą u podstaw złożonego przez niego wniosku z 22 stycznia 2014 r., co jest wyrazem opacznego rozumienia treści art. 121 § 1 O.p.

Ponownego przypomnienia wymaga więc, że SKO zostało zobowiązane do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy oraz odniesienia się do zarzutu Strony o nieuwzględnieniu stanowiska wyrażonego w odwołaniu i w tym kontekście wyjaśnienia z jakich powodów Organ nie zastosował art. 3 u.o.s. w zw z art. 40 p.g.k. przy badaniu wniosku strony z 30 sierpnia 2013 r. o wydanie wypisu i wyrysu aktualnego w dniu wydania wniosku.

Jak już bowiem wyjaśniono wcześniej, związanie w rozumieniu cytowanego przepisu oznacza, że organ administracji podatkowej (zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji), jak też sam sąd administracyjny nie może formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wcześniej wyrażonym poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się orzeczeniu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.

Każde zaś odmienne działanie Organu stanowi naruszenie obowiązku uwzględnienia przez ten organ oceny prawnej i wskazówek zawartych w orzeczeniu sądu administracyjnego, powodujące konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Rekapitulując dotychczasowe ustalenia i rozważania, ponieważ – w ocenie Sądu - zaskarżona decyzja narusza przepis art. 153 p.p.s.a. poprzez brak odpowiedniego uwzględnienia oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania w sprawie, wynikającego z wyroku WSA w Warszawie w sprawie III SA/Wa 2072/15, a naruszenie to ma istotny wpływ na wynik postępowania w rozstrzyganej sprawie, zaskarżoną decyzję należało uchylić.

Ponownie prowadząc postępowanie Organ związany jest zarówno oceną prawną wynikającą z przedmiotowego orzeczenia, jak i wcześniejszych wskazań co do dalszego postępowania wynikających z przywołanego wyżej wyroku.

W tym stanie rzeczy, w świetle wskazanego naruszenia, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot uiszczonego wpisu od opłaty sądowej w wysokości 100 zł.

-----------------------

14