Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1776/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 148 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Nowicka Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2008 r. sprawy ze skargi J. O., S. J., J. Z., M. O., T. J., E. Z. i M. C. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. odrzuca skargę M. C.; 4. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz: a) J. O., S. J., J. Z., M. O., T. J. i E. Z. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych, b) J. O., S. J., J. Z. i M. O. kwotę 100 (sto) złotych na rzecz każdego z nich - tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Wojewody [...] z dnia [...] maja 1993 r. - w sprawie stwierdzenia nabycia przez Gminę Ł. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości położonej we wsi B.

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 1993 r., nr [...] działając na podstawie art. 18 ust.1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - stwierdził nabycie przez Gminę Ł. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości położonych we wsi B., gmina Ł. oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha powstałych z parcel gruntowych [...], objętych księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w N.

Wobec nie zaskarżenia tej decyzji w trybie i czasie ustawowo przewidzianym stała się ona ostateczna z dniem 15 czerwca 1993 r.

J. O. (jako radny) i Rada Sołecka Wsi C. - działając w imieniu mieszkańców wsi - wnioskiem z dnia 12 marca 2007 r. (data prezentaty) wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją, zarzucając naruszenie przepisu art. 7 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

Ich zdaniem, doszło do naruszenia praw osób trzecich, gdyż nieruchomość miała hipotecznego właściciela - wieś C., a zatem nie podlegała komunalizacji. Ponadto nie poinformowano mieszkańców wsi o postępowaniu komunalizacyjnym, wobec czego nie brali oni w nim udziału. O fakcie komunalizacji przedmiotowych działek mieszkańcy wsi C. dowiedzieli się dopiero w czasie dokonywania wycinania lasu - rosnącego na działce - przez mieszkańców wsi B.

Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] wznowił postępowanie zakończone w/w decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 1993 r. uznając, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu - art. 145 § 1 pkt. 4 kpa.

Wojewoda stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość - w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w N. - wpisana była na rzecz Gminy C., ale Rada Sołecka Wsi C. nie brała udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji komunalizacyjnej dotyczącej nieruchomości.

Następnie Wojewoda M. decyzją z dnia [....] czerwca 2007 r., nr [...], odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia 19 maja 1993 r.

Wojewoda stwierdził, iż z przedłożonych przez Komisję Inwentaryzacyjną materiałów z inwentaryzacji mienia podlegającego komunalizacji wynika, że opisana w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] nieruchomość w dniu wejścia w życie wymienionej wyżej ustawy (tj. 27 maja 1990 r.) stanowiła własność Gminy C. - na podstawie orzeczenia Starostwa Powiatowego w N. z dnia [...] czerwca 1950 r. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 4 kpa - w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z akt sprawy zaś wynika, że Rada Sołecka Wsi C. nie brała udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji komunalizacyjnej.

Jednakże - zgodnie z art. 146 § 1 kpa - można uchylić decyzję, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia nie upłynęło pięć lat.

W niniejszej sprawie decyzja została wydana w 1993 r. - a więc upłynęło już pięć lat - wobec czego Wojewoda odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji.

Ponadto organ wskazał, że aktualnie jest prowadzone w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych odrębne postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] maja 1993 r.

Na powyższe rozstrzygnięcie Wojewody [...] odwołanie wniosła Rada Sołecka Wsi C.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że skoro pozbawienie mieszkańców wsi C. prawa własności gruntów - które nie stanowiły własności Skarbu Państwa, a służyły potrzebom całej społeczności wsi - odbyło się poza ich wiedzą, to bieg terminu przewidzianego w art.148 § 2 kpa rozpoczął się od daty dowiedzenia się o tej decyzji.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa - po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania - utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r.

W uzasadnieniu Komisja stwierdziła, że organ I instancji trafnie przyjął, iż uchylenie ostatecznej decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] maja 1993 r. nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej doręczenia minęło pięć lat. Skoro - jak wynika z treści stempla na decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] maja 1993 r. - stała się ona ostateczna w dniu 15 czerwca 1993 r., czyli została doręczona stronom najpóźniej 1 czerwca 1993 r., to słusznie Wojewoda uznał, że uchylenie jej stało się niedopuszczalne na podstawie art. 146 § 1 kpa - ze względu na upływ pięciu lat od daty doręczenia tej decyzji stronom biorącym udział w tym postępowaniu.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2007r. złożyli - po stosownych wyjaśnieniach – J. O., S. J., J. Z, M. O., T. J., E. Z. i M. C. -wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie prawa formalnego, t.j. art. 6, art. 7, art. 8, art, 28, art. 107 § 3 oraz art. 145, art. 146 § 1, art. 168 § 2 kpa. poprzez przyjęcie, że Rada Sołecka wsi C. brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją komunalizacyjną z dnia [...] maja 1993 r., w sytuacji, gdy w tym postępowaniu faktycznie udziału nie brała. Ponadto, była pominięta jako strona postępowania, nie była też poinformowana o toczącej się komunalizacji, jak również nie otrzymała decyzji stwierdzającej fakt dokonania komunalizacji przez Wojewodę [...]. Fakt ten zdaniem skarżących stwarza brak podstaw do liczenia pięcioletniego terminu wskazanego w zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest zasadna, lecz zupełnie z innych powodów niż wskazali skarżący.

Przedmiotem rozpatrywanej skargi jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] dotyczącą stwierdzenia nabycia przez Gminę Ł. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości położonej we wsi B., objętej księgą wieczystą nr [...].

Przedmiotowa decyzja Wojewody [...] została wydana na wskutek wznowienia postępowania postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r.

Wznowienie postępowania jest uzależnione od łącznego spełnienia trzech przesłanek:

- przedmiotowej - w sprawie istnieje decyzja ostateczna,

- podmiotowej - żądanie wznowienia pochodzi od strony postępowania, jeżeli nie jest wszczynane z urzędu,

- podanie o wznowienie zostało wniesione w terminie wskazanym w art. 148 § 1 kpa.

Wystąpienie tych trzech przesłanek uprawnia dopiero do wznowienia postępowania i prowadzenia go co do przyczyny wznowienia i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty - jak wynika z art. 149 § 2 Kpa. Brak którejkolwiek z przesłanek uniemożliwia wznowienie postępowania powodując wydanie decyzji odmownej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. w Warszawie z dnia 28 maja .2004r., sygn. akt I SA 2336/02).

W niniejszej sprawie kwestia zaistnienia pierwszej przesłanki nie budzi wątpliwości.

Natomiast - zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie - Wojewoda [...] nie dokonał żadnych ustaleń odnośnie tego, czy zostały spełnione pozostałe dwie przesłanki.

Zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji państwowej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zaś z § 2 tego art. wynika, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Wniosek J. O. (jako radnego) i Rady Sołeckiej Wsi C. - działających w imieniu mieszkańców wsi - o wznowienie postępowania został wniesiony w dniu 12 marca 2007 r. (data prezentaty) z zaznaczeniem, iż o fakcie komunalizacji przedmiotowych działek mieszkańcy wsi C. dowiedzieli się dopiero w czasie dokonywania wycinania lasu przez mieszkańców wsi B.

Wojewoda [...] - wydając postanowienie o wznowieniu postępowania - w ogóle nie zajmował się kwestią, czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, nie dokonał w tym zakresie żadnych ustaleń, nie przeprowadził postępowania na okoliczność, kiedy mieszkańcy wsi C. dowiedzieli się o decyzji.

Tymczasem z protokołu rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie z dnia 29 maja 2008 r. wyraźnie wynika, że mieszkańcy wsi B. zaczęli wycinać drzewa rosnące na przedmiotowej działce już w 2004 r. i w tym samym 2004 r. mieszkańcy wsi C. dowiedzieli się, że ich wieś nie jest już właścicielem tej działki i że jest decyzja komunalizacyjna na rzecz Gminy Ł.

Wobec tego decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. -odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej Wojewody [...] z dnia [...] maja 1993 r. - została wydana po nieprawidłowo przeprowadzonym postępowaniu o wznowienie postępowania. Wojewoda [...] nie ustalił, czy zostały zachowane warunki formalne do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, czy wniosek ten został złożony w terminie określonym w art.148 § 2 kpa.

Wojewoda nie zbadał też dokładnie statusu przedmiotowego gruntu – jaki był charakter tego mienia objętego komunalizacją, a co za tym idzie nie ustalił, kto w tej sprawie posiada interes prawny i w związku z tym ma przymiot strony postępowania – art.28 kpa. Wobec tego nie zostało wyjaśnione, czy postępowanie przed Wojewodą [...] i Krajową Komisją Uwłaszczeniową - zakończone wydaniem przedmiotowych decyzji - było prowadzone na wniosek i z udziałem osób uprawnionych.

Jeżeli było to mienie gromadzkie wsi C. lub mienie gminne - to wniosek o wznowienie postępowania z dnia 12 marca 2007 r. (data prezentaty) złożony przez J. O. (jako radnego) i Radę Sołecką Wsi C. - został złożony przez osoby nieuprawnione do tego rodzaju działania.

Jak wynika z ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 ze zm.) mienie gromadzkie stanowi własność gromady, a nie jej poszczególnych członków, zaś osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą - art. 14 pkt 1 ustawy.

Również z art. 36 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95 ze zm.) wyraźnie wynika, że organem wykonawczym w sołectwie jest sołtys, a rada sołecka tylko wspomaga działalność sołtysa.

Jest to pogląd utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - vide:

- postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 1995 r. sygn. akt SA/Łd 1280/95: "W myśl 36 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym ( Dz. U. Nr 16, poz. 95 ze zm.), organami sołectwa jako jednostki pomocniczej w gminie jest zebranie wiejskie (jako organ uchwałodawczy) i sołtys jako organ wykonawczy. Rada sołecka wspomaga sołtysa, ale nie jest organem samodzielnym uprawnionym do reprezentowania sołectwa i wnoszenia skargi do Sądu Administracyjnego. Organem właściwym do reprezentowania sołectwa i do wniesienia skargi, na podstawie uchwały zebrania wiejskiego, byłby sołtys",

- postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1991 r. sygn. akt SA/Wr 381/91: "Rada sołecka nie jest organem jednostki pomocniczej gminy wyposażonym w uprawnienia do samodzielnego działania (...), nie dysponuje kompetencją do reprezentowania sołectwa na zewnątrz".

W świetle tych okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 28 i art. 148 kpa oraz art. 14 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd odrzucił skargę M. C. (sołtysa wsi C.) z dnia 23 stycznia 2008 r. jako wniesioną po terminie - art. 58 §1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy procesowej.