Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2187/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 107 ust. 1, 2 i 4 pkt 1, art. 4, art. 11
journal: Dz.U. 2018 poz 169
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi "B." Sp. j. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygn. akt:

VI SA/Wa 2187/18

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2018 r. Główny Inspektor Transportu drogowego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2018 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu drogowego o nałożeniu na "B." Sp.j. z siedzibą w [...] (dalej jako: strona, skarżący) karę pieniężną w wysokości 1000 zł.

Podstawą prawna rozstrzygnięcia były przepisy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej Kpa), art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2017 r., poz. 953), art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1481), art. 4, art. 11, art. 59 oraz art. 107 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 169 ze zm.), przepisów 1.1.3.6.2, 1.1.3.6.3, 1.4.1.1, 1.4.3.1.1,7.5.7.1 załącznika A do Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2017 r" poz. 1119) oraz lp. 2.5 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowił, ujawniony podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2016 r., załadunek lub przewóz towaru niebezpiecznego z naruszeniem przepisów dotyczących rozmieszczania i mocowania ładunków, tj. naruszenie, o których mowa w lp. 2.5 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.

Ww. kontrola została przeprowadzona na drodze krajowej nr [...] pomiędzy miejscowościami [...]. Zatrzymano pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz z naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...], którym kierował D. M. Ustalono, iż przedmiotowym pojazdem członowym przewożono towar niebezpieczny UN 2067, w sztukach przesyłki, w ilości 24140 kg. Załadowcą przewożonego towaru niebezpiecznego był skarżący. Ustalenia kontroli udokumentowano protokołem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Pismem nr z dnia 15 kwietnia 2016 r., organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, pouczając o treści art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.

W odpowiedzi strona przesłała pismo z dnia 25 kwietnia 2016 r., w którym wskazała, że jej pracownik pomimo posiadania karty charakterystyki przewożonego towaru niebezpiecznego, mylnie wprowadził do "sytemu" grupę pakowania nawozu na bazie azotanu amonowego, za co został on ukarany karą nagany. Do pisma tego strona dołączyła dokument "Zgłoszenie dokonania weryfikacji systemu" oraz upomnienie z dnia 20 kwietnia 2016 r.

Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1500 złotych.

Od powyższej decyzji pełnomocnik strony złożył odwołanie. W wyniku jego rozpatrzenia, decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., po raz kolejny nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1500 złotych.

Pełnomocnik strony od tej decyzji złożył odwołanie. W wyniku jego rozpatrzenia, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją nr [...] z dnia [...] października 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W toku prowadzonego kolejny raz postępowania administracyjnego, organ I instancji uzupełnił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy o:

- pismo strony z dnia 4 stycznia 2018 r., w którym wyjaśniła ona m.in., że jej rola w przedmiotowym przewozie sprowadzała się do wydania towaru, natomiast obowiązek jego zabezpieczenia, umieszczenia i oznakowania spoczywał na przewoźniku;

- pismo podmiotu A. Sp. z o.o., w którym wskazał on, że w przedmiotowym przypadku pełnił on rolę zlecającego transport, a jego uczestnikami byli: "A.(właściciel towaru) ". Do pisma tego załączone zostały ponadto zlecenie na wykonanie usługi transportowej nr [...] oraz wydruk rozmowy z dnia 11 kwietnia 2016 r.

- pismo z dnia 6 lutego 2018 r. Pana P. G., wspólnika spółki cywilnej: "J." s.c., w którym wyjaśnił on, że z uwagi na upływ czasu nie potrafi wskazać pozostałych uczestników przewozu oraz nie posiada żadnych umów.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1000 złotych za załadunek lub przewóz towaru niebezpiecznego z naruszeniem przepisów dotyczących rozmieszczania i mocowania ładunków - lp. 2.5 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych. Tą samą decyzją organ I instancji umorzył postępowania administracyjne w części dotyczącej naruszenia polegającego na sporządzeniu dokumentu przewozowego, w którym nie są zawarte: numer UN, grupa pakowania (o ile została przyporządkowana) lub prawidłowa nazwa przewozowa towaru niebezpiecznego - lp. 1.1 pkt 2 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.

Od powyższej decyzji pełnomocnik strony złożył odwołanie, zaskarżając decyzję organu I instancji w części, w jakiej na stronę została nałożona kara pieniężna w wysokości 1000 złotych oraz zarzucił jej naruszenie:

- przepisów 1.4.2.1.1 i 1.4.3.1.1 umowy ADR poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej za nieprawidłowe rozmieszczenie i umocowanie przewożonych towarów niebezpiecznych pomimo, że obowiązek w tym zakresie spoczywał na przewoźniku;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kpa w rezultacie wadliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, braku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przekroczenia zasady uznania administracyjnego przy ocenie materiału dowodowego;

oraz ewentualnie

- art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych poprzez jego niezastosowanie w sprawie pomimo, iż z wyjaśnień strony wynika, że nie miała ona wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym nie mogła zapobiec.

W związku z powyższym pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W ocenie pełnomocnika brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej na stronę, bowiem zgodnie z przepisem 1.4.2.2.1 lit. (c) umowy ADR, to przewoźnik zobowiązany jest upewnić się wzrokowo, czy pojazdy i ładunek nie mają oczywistych wad oraz czy nie występują wycieki lub nieszczelności, braki w wyposażeniu, itp. Wskazał także, że w myśl przepisu 1.4.2.2.3 umowy ADR, jeżeli wykonując czynności, o których mowa w 1.4.2.2.1, przewoźnik stwierdzi naruszenie wymagań ADR, to nie powinien on rozpoczynać przewozu do czasu usunięcia stwierdzonych naruszeń. Nadto podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że to strona dokonała załadunku kontrolowanego pojazdu. W jego ocenie gdyby jednak nawet przyjąć, że to ona dokonała załadunku pojazdu, to organ I instancji nie ustalił, jak towary niebezpieczne był rozmieszczone i zabezpieczone w chwili ich wydania. Zdaniem pełnomocnika, w niniejszej sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 109 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.

Organ odwoławczy na wstępie swoich rozważań wskazał, iż stosownie do art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją lub postanowieniem przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienionej, tj. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a - 96n ustawy zmienionej. W myśl zaś art. 18 tej ustawy, wchodzi ona w życie z dniem 1 czerwca 2017 r.

W myśl art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481) do spraw dotyczących naruszeń określonych w załączniku do ustawy zmienianej w art. 4 (ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych) w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy sankcjonowanych administracyjnymi karami pieniężnymi, powstałych i ujawnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie z treścią przepisu art. 107 ust. 1, ust. 2, ust. 4 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 10 000 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Kary pieniężne nakłada, w drodze decyzji administracyjnej wojewódzki inspektor transportu drogowego.

W myśl art. 4 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą do przewozu towarów niebezpiecznych, w tym do środków transportu i urządzeń transportowych, stosuje się odpowiednio ADR, RID lub ADN.

Stosownie do art. 11 ww. ustawy, obowiązki uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych określają odpowiednio ADR, RID lub ADN oraz przepisy ustawy.

Art. 59 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych stanowi, iż środki transportu przewożące towary niebezpieczne powinny być przystosowane, wyposażone i oznakowane, zgodnie z ADR, RID lub ADN, z wyłączeniem pojazdów należących do sił zbrojnych wykonujących krajowy przewóz towarów niebezpiecznych.

W myśl przepisu 1.4.1.1 umowy ADR, uczestnicy przewozu towarów niebezpiecznych powinni podejmować środki bezpieczeństwa odpowiednie do natury i zakresu dających się przewidzieć zagrożeń, w celu zapobieżenia szkodom i urazom oraz, jeżeli jest to wskazane, w celu zminimalizowania ich skutków. Uczestnicy przewozu powinni, w każdym przypadku, stosować się do odpowiednich wymagań ADR.

Stosownie do przepisu 1.4.3.1.1 umowy ADR, w zakresie podanym w 1.4.1, załadowca powinien w szczególności:

(a) wydać przewoźnikowi towary niebezpieczne tylko w przypadku, gdy są one dopuszczone do przewozu zgodnie z ADR;

(b) przy wydawaniu do przewozu opakowanych towarów niebezpiecznych lub próżnych nieoczyszczonych opakowań, sprawdzić czy opakowania nie są uszkodzone. Nie powinien on wydać sztuki przesyłki, której opakowanie jest uszkodzone, dopóki nie zostaną usunięte uszkodzenia, w szczególności, jeżeli opakowanie jest nieszczelne, są wycieki materiału niebezpiecznego lub istnieje możliwość ich wystąpienia; obowiązek ten dotyczy również próżnych nieoczyszczonych opakowań:

(c) postępować zgodnie z przepisami szczególnymi dotyczącymi załadunku i manipulowania ładunkiem;

(d) po załadunku towarów niebezpiecznych do kontenera, spełnić wymagania dotyczące oznakowania, umieszczania nalepek ostrzegawczych, znaków oraz tablic barwy pomarańczowej zgodnie z działem 5.3;

(e) przy załadunku sztuk przesyłek, stosować się do zakazów ładowania razem oraz do wymagań dotyczących oddzielania towarów niebezpiecznych od żywności, innych artykułów spożywczych oraz karmy dla zwierząt, uwzględniając przy tym towary niebezpieczne znajdujące się już w pojeździe lub kontenerze wielkim.

Ze względu na rodzaj kategorii transportowej przewożonego towaru niebezpiecznego, określonego w rubryce 15 tabeli A znajdującej się w dziale 3.2 umowy ADR oraz łączną ilość przewożonych towarów niebezpiecznych dla danej kategorii transportowej w jednostce transportowej, kontrolowany przewóz nie podlegał wyłączeniom określonym przepisem 1,1.3.6 umowy ADR. W myśl bowiem przepisu 1.1.3.6.3 umowy ADR, suma ilości materiałów należących do trzeciej kategorii transportowej (UN 2067) nie powinna przekraczać 1000.

Stosownie do treści przepisu 7.5.7.1 umowy ADR, w razie potrzeby, pojazd i kontener powinny być wyposażone w elementy ułatwiające mocowanie towarów niebezpiecznych i manipulowanie nimi. Sztuki przesyłek zawierające materiały niebezpieczne lub nieopakowane przedmioty niebezpieczne powinny być umocowane przy użyciu odpowiednich urządzeń (np. pasów spinających, burt przesuwanych lub przegród nastawnych), umożliwiających ich unieruchomienie w pojeździe lub w kontenerze w sposób zapobiegający takiemu ich przemieszczaniu podczas przewozu, które mogłoby spowodować zmianę ustawienia sztuk przesyłek lub ich uszkodzenie. Jeżeli towary niebezpieczne przewożone są razem z innymi towarami (np. z ciężkimi maszynami lub skrzyniami), to wszystkie towary powinny być tak umocowane lub zaklinowane w pojeździe lub kontenerze, aby zapobiec uwolnieniu się towarów niebezpiecznych. Przemieszczaniu sztuk przesyłek można również zapobiec poprzez wypełnienie wszystkich wolnych przestrzeni pomiędzy nimi przy użyciu przekładek lub poprzez blokowanie i usztywnianie sztuk przesyłek. W przypadku użycia elementów spinających, np. opasek lub pasów, należy unikać ich nadmiernego napinania, które mogłoby spowodować uszkodzenie lub deformację sztuki przesyłki. Wymagania określone w tym przepisie uważa się za spełnione, jeżeli ładunek jest zabezpieczony zgodnie z normą EN 12195-1:2010.

Organ wskazał, że przepisy umowy ADR obowiązujące w dniu kontroli ([...] kwietnia 2016 r.) jak i w dniu wydania decyzji, w powyższym zakresie, są co do zasady tożsame i nakładają na uczestników przewozu towarów niebezpiecznych takie same obowiązki.

Konsekwencją powyższego jest treść lp. 2.5 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, który załadunek lub przewóz towaru niebezpiecznego z naruszeniem przepisów dotyczących rozmieszczania i mocowania ładunków, sankcjonuje karą pieniężną w wysokości 1000 złotych.

Organ wskazał, iż z protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2016 r. wynika jednoznacznie, że kontrolowanym pojazdem członowym przewożono towar niebezpieczny UN 2067 zapakowany w 40 big-bagów. Ładunek ten nie był spięty pasami mocującymi, ani nie został zabezpieczony w jakikolwiek inny sposób. Worki nie wypełniały całkowicie przestrzeni ładunkowej i nie przylegały do burt naczepy. Powyższe ustalenia potwierdza sporządzona w trakcie kontroli dokumentacja fotograficzna. Doszło zatem niewątpliwie do naruszenia polegającego na załadunku lub przewozie towaru niebezpiecznego z naruszeniem przepisów dotyczących rozmieszczania i mocowania ładunków - Ip. 2.5 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.

W trakcie kontroli stwierdzono również, że załadowcą przewożonego towaru niebezpiecznego był skarżacy.

Odpowiadając na zarzut pełnomocnika strony podniesiony w odwołaniu, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że to strona dokonała załadunku kontrolowanego pojazdu, GITD wyjaśnił, że przesłuchany w trakcie kontroli kierowca wskazał, iż przewożony towar ładowali: "Pracownicy firmy S. Sp.j,". Powyższej okoliczności wcześniej nie kwestionowała także sama strona. Wręcz przeciwnie, wskazywała ona, że załadunku pojazdu dokonali jej pracownicy. Na poparcie tego twierdzenia organ przytoczył odnośne fragmenty odwołań strony z dnia 23 czerwca 2016 r. i z dnia 12 czerwca 2017 r.

Mając z kolei na uwadze argument pełnomocnika strony, że organ I instancji nie ustalił, jak towary niebezpieczne były rozmieszczone i zabezpieczone w pojeździe w chwili ich wy dania, GITD wyjaśnił, że w tym przypadku nie doszło do nieprawidłowego zabezpieczenia przewożonych towarów niebezpiecznych, a do niezastosowania jakichkolwiek zabezpieczeń. Nie można przyjąć, że w trakcie realizacji przewozu, kierowca z jakichś powodów usunął zabezpieczenia zastosowane przez załadowcę. Organ odwoławczy zaznaczył, że przesłuchany w trakcie kontroli kierowca zeznał, że nikt nie zabezpieczył ładunku podczas przewozu i nikt nie zwracał uwagi na to, żeby ładunek zabezpieczyć.

Odnosząc się do podnoszonego w zarzutu o braku jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej na stronę, bowiem zgodnie z przepisem 1.4.2.2.1 lit. (c) umowy ADR, to przewoźnik zobowiązany jest upewnić się wzrokowo, czy pojazdy i ładunek nie mają oczywistych wad oraz czy nie występują wycieki łub nieszczelności, braki w wyposażeniu, itp., GITD wyjaśnił, że umowa ADR została skonstruowana w taki sposób, że obowiązki poszczególnych uczestników przewozu towarów niebezpiecznych wzajemnie uzupełniają się. Przewoźnik jest zobowiązany sprawdzić, czy pojazd i ładunek nie mają oczywistych wad, natomiast stosownie do przepisu 1.4.3.1.1 lit (c) umowy ADR, załadowca powinien postępować zgodnie z przepisami szczególnymi dotyczącymi załadunku i manipulowania ładunkiem. Przytoczonym powyżej przepisom umowy ADR odpowiada przepis sankcjonujący lp. 2.5 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, który taką samą karą pieniężną sankcjonuje zarówno załadunek jak i przewóz towaru niebezpiecznego z naruszeniem przepisów dotyczących rozmieszczania i mocowania ładunków. Za nieuzasadnioną, w ocenie organu, należy zatem uznać próbę przeniesienia odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie z przewoźnika na załadowcę towarów niebezpiecznych.

Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja organu 1 instancji zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 Kpa; w przedmiotowej sprawie nie znajduje ponadto zastosowania art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, zgodnie z którym nie nakłada się kary pieniężnej jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że uczestnik przewozu nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne (por. wyrok Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1985/13). Jakkolwiek bowiem organ administracji jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, to jednak strona nie jest zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Pod pojęciem naruszenia, na które uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych nie miał wpływu trzeba rozumieć tylko takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, których wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej.

Okoliczności i zdarzenia tylko i wyłącznie o takim właśnie charakterze, są tymi, których w rozumieniu przywołanego przepisu, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych nie może przewidzieć i nie ma na nie wpływu. Natomiast "działania osób trzecich'', o którym mowa w powyższym przepisie nie można utożsamiać z zaniedbaniami pracowników (kierowców) zatrudnionych przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych bowiem kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieszczą się w zakresie ww. regulacji.

Strona wywiodła od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości.

W ocenie strony w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 140 kodeksu postępowania administracyjnego w szczególności poprzez wadliwe i sprzeczne z zasadą prawdy obiektywnej przeprowadzenie postępowania dowodowego, niedokonanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przekroczenie zasady uznania administracyjnego przy ocenie materiału dowodowego. Powyższe w ocenie strony skutkowało dokonaniem dowolnej oceny dowodów i błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci 1.4.2.1.1 i 1.4.3.1.1 umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych poprzez nałożenie na Spółkę kary pieniężnej za nieprawidłowe rozmieszczenie i ułożenie towarów, pomimo iż obowiązek ten zdaniem autora skargi ciążył na przewoźniku.

Strona postawiła nadto zarzut ewentualny naruszenia art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych poprzez brak zastosowania w sprawie, pomimo iż z wyjaśnień skarżącej i przedstawionych przez nią okoliczności wynika, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, które nastąpiło wskutek działań osób trzecich lub na skutek zdarzeń niemożliwych do zapobieżenia przez skarżącą.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał prezentowaną dotychczas argumentację, wskazaną w obydwu wydanych w rozpoznawanej sprawie decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta w myśl § 2 tegoż artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej ppsa.).

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] marca 2018 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podstawą naruszenia kary pieniężnej w wysokości 1000 zł na skarżącego były ustalenia dokonane m.in. podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie przewożenia towaru niebezpiecznego określanego jako UN 2067, zapakowanego w tzw. big-bagi w ilości 40 sztuk z naruszeniem przepisów dotyczących rozmieszczenia i mocowania ładunków. Niebezpieczny ładunek nie był spięty pasami mocującymi i nie został zabezpieczony w jakikolwiek inny sposób. Worki nie wypełniały całkowicie przestrzeni ładunkowej i nie przylegały do burt naczepy. Powyższe ustalenia potwierdziła sporządzona w trakcie kontroli dokumentacja fotograficzna. Brak zatem podstaw, w ocenie Sądu, do podważania ustaleń faktycznych co do naruszenia polegającego na załadunku lub przewozie towaru niebezpiecznego z naruszeniem przepisów dotyczących rozmieszczania i mocowania ładunków - Ip. 2.5 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.

W trakcie kontroli stwierdzono, że załadowcą przewożonego towaru niebezpiecznego był skarżący.

W myśl przepisów art. 107 ust. 1, ust. 2, ust. 4 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 10 000 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Kary pieniężne nakłada, w drodze decyzji administracyjnej wojewódzki inspektor transportu drogowego.

W myśl art. 4 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą do przewozu towarów niebezpiecznych, w tym do środków transportu i urządzeń transportowych, stosuje się odpowiednio ADR, RID lub ADN.

Stosownie do art. 11 ww. ustawy, obowiązki uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych określają odpowiednio ADR, RID lub ADN oraz przepisy ustawy.

Art. 59 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych stanowi, iż środki transportu przewożące towary niebezpieczne powinny być przystosowane, wyposażone i oznakowane, zgodnie z ADR, RID lub ADN, z wyłączeniem pojazdów należących do sił zbrojnych wykonujących krajowy przewóz towarów niebezpiecznych.

W myśl przepisu 1.4.1.1 umowy ADR, uczestnicy przewozu towarów niebezpiecznych powinni podejmować środki bezpieczeństwa odpowiednie do natury i zakresu dających się przewidzieć zagrożeń, w celu zapobieżenia szkodom i urazom oraz, jeżeli jest to wskazane, w celu zminimalizowania ich skutków. Uczestnicy przewozu powinni, w każdym przypadku, stosować się do odpowiednich wymagań ADR.

Stosownie do przepisu 1.4.3.1.1 umowy ADR, w zakresie podanym w 1.4.1, załadowca powinien w szczególności:

(a) wydać przewoźnikowi towary niebezpieczne tylko w przypadku, gdy są one dopuszczone do przewozu zgodnie z ADR;

(b) przy wydawaniu do przewozu opakowanych towarów niebezpiecznych lub próżnych nieoczyszczonych opakowań, sprawdzić czy opakowania nie są uszkodzone. Nie powinien on wydać sztuki przesyłki, której opakowanie jest uszkodzone, dopóki nie zostaną usunięte uszkodzenia, w szczególności, jeżeli opakowanie jest nieszczelne, są wycieki materiału niebezpiecznego lub istnieje możliwość ich wystąpienia; obowiązek ten dotyczy również próżnych nieoczyszczonych opakowań:

(c) postępować zgodnie z przepisami szczególnymi dotyczącymi załadunku i manipulowania ładunkiem;

(d) po załadunku towarów niebezpiecznych do kontenera, spełnić wymagania dotyczące oznakowania, umieszczania nalepek ostrzegawczych, znaków oraz tablic barwy pomarańczowej zgodnie z działem 5.3;

(e) przy załadunku sztuk przesyłek, stosować się do zakazów ładowania razem oraz do wymagań dotyczących oddzielania towarów niebezpiecznych od żywności, innych artykułów spożywczych oraz karmy dla zwierząt, uwzględniając przy tym towary niebezpieczne znajdujące się już w pojeździe lub kontenerze wielkim.

Ze względu na rodzaj kategorii transportowej przewożonego towaru niebezpiecznego, określonego w rubryce 15 tabeli A znajdującej się w dziale 3.2 umowy ADR oraz łączną ilość przewożonych towarów niebezpiecznych dla danej kategorii transportowej w jednostce transportowej, kontrolowany przewóz nie podlegał wyłączeniom określonym przepisem 1,1.3.6 umowy ADR. W myśl bowiem przepisu 1.1.3.6.3 umowy ADR, suma ilości materiałów należących do trzeciej kategorii transportowej (UN 2067) nie powinna przekraczać 1000.

Stosownie do treści przepisu 7.5.7.1 umowy ADR, w razie potrzeby, pojazd i kontener powinny być wyposażone w elementy ułatwiające mocowanie towarów niebezpiecznych i manipulowanie nimi. Sztuki przesyłek zawierające materiały niebezpieczne lub nieopakowane przedmioty niebezpieczne powinny być umocowane przy użyciu odpowiednich urządzeń (np. pasów spinających, burt przesuwanych lub przegród nastawnych), umożliwiających ich unieruchomienie w pojeździe lub w kontenerze w sposób zapobiegający takiemu ich przemieszczaniu podczas przewozu, które mogłoby spowodować zmianę ustawienia sztuk przesyłek lub ich uszkodzenie. Jeżeli towary niebezpieczne przewożone są razem z innymi towarami (np. z ciężkimi maszynami lub skrzyniami), to wszystkie towary powinny być tak umocowane lub zaklinowane w pojeździe lub kontenerze, aby zapobiec uwolnieniu się towarów niebezpiecznych. Przemieszczaniu sztuk przesyłek można również zapobiec poprzez wypełnienie wszystkich wolnych przestrzeni pomiędzy nimi przy użyciu przekładek lub poprzez blokowanie i usztywnianie sztuk przesyłek. W przypadku użycia elementów spinających, np. opasek lub pasów, należy unikać ich nadmiernego napinania, które mogłoby spowodować uszkodzenie lub deformację sztuki przesyłki. Wymagania określone w tym przepisie uważa się za spełnione, jeżeli ładunek jest zabezpieczony zgodnie z normą EN 12195-1:2010.

Konsekwencją powyższego jest treść lp. 2.5 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, który załadunek lub przewóz towaru niebezpiecznego z naruszeniem przepisów dotyczących rozmieszczania i mocowania ładunków, sankcjonuje karą pieniężną w wysokości 1000 złotych.

Zaznaczenia wymaga, że przepisy umowy ADR obowiązujące w dniu kontroli ([...] kwietnia 2016 r.) jak i w dniu wydania decyzji, w istotnym w sprawie zakresie, są co do zasady tożsame i nakładają na uczestników przewozu towarów niebezpiecznych takie same obowiązki.

Kluczową dla oceny poprawności działania organów administracyjnych kwestią jest, kwestionowany przez pełnomocnika strony zarówno w skardze, jaki uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji, status skarżącego jako strony postepowania - załadowcy przedmiotowego towaru niebezpiecznego. Kwestionowano okoliczność dokonywania przedmiotowego załadunku przez skarżącego, twierdząc, iż w sprawie brak w tym zakresie dowodów.

Jak zasadnie wskazał organ, okoliczność powyższą potwierdził jednakże sam skarżący, gdy w kolejno wnoszonych odwołaniach, kwestionując wadliwość załadunku, potwierdził tym samym fakt dokonania czynności załadunkowych przez swoich pracowników. Wskazują na to twierdzenia zawarte m.in. w odwołaniach z dnia 23 czerwca 2016 r., i z dnia 12 czerwca 2017 r., znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy.

W ocenie Sądu organ również w sposób właściwy odniósł się do podnoszonych przez stronę okoliczności egzoneracyjnych, dochodząc do przekonania, iż w sprawie nie znajduje zastosowania art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, zgodnie z którym nie nakłada się kary pieniężnej jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że uczestnik przewozu nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne (por. wyrok Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1985/13). Jakkolwiek bowiem organ administracji jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, to jednak strona nie jest zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Pod pojęciem naruszenia, na które uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych nie miał wpływu trzeba rozumieć tylko takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, których wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej.

Okoliczności i zdarzenia tylko i wyłącznie o takim właśnie charakterze, są tymi, których w rozumieniu przywołanego przepisu, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych nie może przewidzieć i nie ma na nie wpływu. Natomiast "działania osób trzecich'', o którym mowa w powyższym przepisie nie można utożsamiać z zaniedbaniami pracowników (kierowców) zatrudnionych przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych bowiem kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieszczą się w zakresie ww. regulacji.

Reasumując, w ocenie Sądu organy administracyjne obydwu instancji prowadziły postępowanie rzetelnie, wszelkie przesłanki obydwu zapadłych w sprawie rozstrzygnięć wyjaśniając w sposób należyty. Wbrew zarzutom skargi, nie naruszyły w sposób istotny przepisów art. 7, 77 § 1 , 80 k.p.a. gdyż w sposób wszechstronny sprawę wyjaśniły, gromadząc w tym celu odpowiednie dowody. Nadto uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom stawianym przez przepis art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie stwierdził, aby organy naruszyły obowiązujące prawo w jakikolwiek inny sposób, a co winno zostać przez Sąd uwzględnione z urzędu.

Z uwagi na powyższe, w myśl art. 151 ppsa Sąd orzekł, jak w sentencji.