Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 874/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1,  art. 15 ust. 3,  art. 47 ust. 1,  art. 21 ust. 2
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie : Asesor WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant referendarz sądowy Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2007 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 roku Minister Transportu i Budownictwa

na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) po rozpatrzeniu wniosku L. K., W. W., M. W., R. W. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urzędu Spraw Wewnętrznych w W. z dnia [...] grudnia 1966 roku nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...][...], o powierzchni [...] m², zapisanej w księdze wieczystej nr hip. [...] w Państwowym Biurze Notarialnym

w P., jako własność F. i H. małż. W. i odszkodowaniu, stwierdził nieważność w/w orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1966 roku. Jak wynika z uzasadnienia powyższej decyzji orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1966 roku nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urząd Spraw Wewnętrznych w W. orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W., przy ulicy [...][...], o powierzchni [...] m. kw., zapisanej w księdze wieczystej nr hip. [...] w Państwowym Biurze Notarialnym w P., jako własność F. i H. małżonków W. Powyższym orzeczeniem zostało również ustalone na rzecz F. i H. małż. W. odszkodowanie w kwocie [...] złotych.

Wnioskiem z dnia 20 kwietnia 1999 roku L. K. - legitymująca się postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] stycznia 1999 roku w sprawie sygn. akt [...], jako spadkobierca po byłych właścicielach - wystąpiła

o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2001 roku nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., iż brak akt archiwalnych sprawy

nie pozwala na uznanie, że w sprawie zostały naruszone w sposób rażący przepisy ówcześnie obowiązującego prawa, tym bardziej, że byłym właścicielom poza ustalonym w decyzji odszkodowaniem oddano również w użytkowania wieczyste inną nieruchomość położoną przy tej samej ulicy i sprzedano im dom mieszkalny znajdujący się na tej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] września 2001 roku nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpoznaniu wniosku L. K. i W. W. utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2001 roku.

Na powyższą decyzję L. K. i W. W. złożyli skargę

do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W dniu 28 października 2003 roku zmarł W. W. i na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] marca 2004 roku sygn. akt [...] jego następcami prawnymi zostali: W. W., M. W., R. W., którzy poparli wniesioną skargę.

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2005 roku w sprawie sygn. akt I S.A./Wa 1142/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie wyżej opisane decyzje.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że postępowanie wyjaśniające było niewystarczające, organ nadzorczy rozpatrzył sprawę z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, powodując przedwczesną odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, uzasadnioną brakiem akt wywłaszczeniowych.

Po otrzymaniu wyroku WSA organ naczelny dołączył akta archiwalne z Archiwum Państwowego W. W oparciu o akta archiwalne sprawy ustalono, że wnioskodawca wywłaszczenia - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. - w swym wniosku o wywłaszczenie z dnia 14 września 1960 roku wskazał jedynie, iż nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych, nie określając konkretnego celu na jaki ma być wywłaszczona nieruchomość. Z uzasadnienia wniosku i z materiałów archiwalnych wynika natomiast, że celem wywłaszczenia było de facto uregulowanie stanu prawnego nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, który od dnia zakończenia II wojny światowej był nieformalnym władającym działki, na której okupant wzniósł budynek administracyjny.

Organ opierając się na ogólnym stwierdzeniu niezbędności dla narodowych planów gospodarczych dokonując wywłaszczenia rażąco naruszył przepis art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70), bowiem sama przydatność nieruchomości na niewskazany cel użyteczności publicznej oraz nieudokumentowany cel związany z realizacją narodowych planów gospodarczych nie były jeszcze wystarczającymi przesłankami wywłaszczenia. Wskazywane we wniosku rzeczywiste przeznaczenie nieruchomości przedstawia tym bardziej intencje wywłaszczenia i ich sprzeczność z celami przedstawionymi w ustawie.

Ponadto, przepis art. 47 ust. 1 w/w ustawy - obowiązujący w dniu wydania orzeczenia z dnia [...] grudnia 1966 roku stanowił, iż w okresie do dnia 31 grudnia 1964 roku mogą być wywłaszczone grunty wraz z budowlami na tych gruntach, o ile budowle zostały wzniesione lub nadbudowane przez instytucje lub przedsiębiorstwa lub byłe władze okupacyjne, a wartość tych budowli lub nadbudowy przekracza pozostałą wartość nieruchomości. Powołanie się w podstawie prawnej oraz w uzasadnieniu orzeczenia o wywłaszczeniu na okoliczność, iż zachodzi podstawa do przejęcia przedmiotowej nieruchomości na własność Państwa, bowiem okupant niemiecki poczynił nakłady przewyższające wartość nieruchomości uznać należy za sprzeczne z przepisami ustawy, gdyż jak wynika z art. 47 ust. 1 mogło to nastąpić jedynie do dnia 31 grudnia 1964 roku. Organ prowadzący postępowanie rażąco naruszył przepis art. 47 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, gdyż nie mógł on mieć zastosowania, a jedynie ogólne zasady z art. 3 w/w ustawy.

Zgodnie z art. 15 cytowanej ustawy wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie w którym należało wskazać między innymi: nieruchomość, oznaczenie księgi wieczystej, cel wywłaszczenia z uzasadnieniem konieczności, powierzchnię nieruchomości, dotychczasowy sposób zagospodarowania, osobę właściciela, wyniki rokowań. Ponadto do wniosku należało dołączyć zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej, mapę obszaru wywłaszczanego, poświadczony odpis z księgi wieczystej lub odpis dokumentu ze zbioru dokumentów poświadczony przez właściwy sąd. We wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, jak wynika z wniosku, wskazano nieruchomość podlegającą wywłaszczeniu, jej powierzchnię, osobę właściciela oraz wyniki rokowań. Jednocześnie wniosek nie wskazywał szczegółowo załączników, które mogłyby potwierdzić rzeczywistą potrzebę wywłaszczenia. Jak wynika z art. 15 ust. 3 pkt 1 ustawy, wydanie decyzji o wywłaszczeniu wymagało złożenia przez wnioskodawcę wywłaszczenia uzgodnienia z właściwym terenowym organem administracji miejsca zamierzonej realizacji. W dacie wydania kwestionowanej decyzji o wywłaszczeniu udokumentowanie zamierzenia inwestycyjnego winno nastąpić decyzją ustalającą miejsce i warunki realizacji inwestycji budowlanej. Akta sprawy zakończonej wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia [...] grudnia 1966 roku nie zawierają takiej decyzji i zarówno wniosek o wywłaszczenie jak i uzasadnienie orzeczenia wywłaszczeniowego nie powołują się na to, by decyzja taka przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego została wydana. Art. 21 ust 2 ustawy stanowi, iż decyzja winna była zapaść na podstawie oceny całokształtu okoliczności sprawy a w szczególności na podstawie ustalenia, czy objęta wnioskiem nieruchomość jest rzeczywiście niezbędna na cele, dla których wywłaszczenie było dopuszczalne. Uwzględniając powyższe okoliczności należy zatem uznać, iż orzeczenie o wywłaszczeniu zapadło z rażącym naruszeniem art. 15 ust. 3 pkt 1 ustawy, gdyż wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i wywłaszczenie nieruchomości bez dowodu uzgodnienia z właściwym terenowym organem administracji państwowej miejsca realizacji inwestycji, a zatem bez wykazania zasadności wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość niezbędna była na cele użyteczności publicznej, na cele obrony państwa albo dla wykonania zadań określonych w narodowych planach gospodarczych. W przedmiotowej sprawie organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe w ogóle nie określił celu wywłaszczenia, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Zgodnie z art. 21 ustawy wywłaszczeniowej odszkodowanie ustalano na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych, która to opinia winna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Z protokołów rozpraw z dnia 22.11.1960 i 16.12.1966 roku nie wynika, by w rozprawach brał udział biegły powołany przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Tak więc organ orzekający o wywłaszczeniu przeprowadzając rozprawę wywłaszczeniowo – odszkodowawczą bez udziału biegłego rażąco naruszył w/w art. 21 ustawy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany stwierdzić nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jednakże zgodnie z art. 156 § 2 kpa nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia minęło lat 10, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Nieodwracalność skutków prawnych oznacza w szczególności - w rozumieniu art. 156 § 2 kpa - sytuację w której poprzedni stan prawny nie może być przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot którego prawo dotyczyło lub też podmiot któremu prawo przysługiwało utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło tego prawa. Za nieodwracalny skutek prawny uważa się również zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.

W przedmiotowej sprawie nie można jednak stwierdzić wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych o jakich mowa w art. 156 § 2 kpa, bowiem przedmiotowa nieruchomość stanowi skomunalizowaną własność Miasta i Gminy W. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia

1999 roku nr [...]. Nie nastąpiło zatem takie przekształcenie lub przeniesienie na podmiot trzeci własności wywłaszczonej nieruchomości, którego to skutku organ administracji nie jest w stanie odwrócić w ramach swoich kompetencji realizowanych w postępowaniu administracyjnym. Przedmiotowe orzeczenie wywłaszczeniowe w części dotyczącej ustalenia odszkodowania nie wywołało także nieodwracalnych skutków prawnych i dlatego nie ma przeszkód do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w/w orzeczenia w części dotyczącej odszkodowania.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Burmistrz Gminy i Miasta W. w piśmie z dnia 8 maja 2006 roku złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 roku niezgodność ze stanem faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] marca 2007 roku Minister Budownictwa - jako organ obecnie właściwy na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 18 lipca 2006 roku w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Budownictwa (Dz. U. Nr 131, poz. 906) - w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 roku podzielając argumenty podnoszone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, iż decyzja ta jest dla niego krzywdząca, gdyż nie uwzględnia wszystkich aspektów ówczesnego stanu faktycznego i prawnego. Podniósł, że ustawa nie warunkowała dopuszczalności wywłaszczenia od bardziej precyzyjnego wskazania na jaki cel użyteczności publicznej nieruchomość jest niezbędna. Z tego powodu nie ma podstaw do przenoszenia aktualnej interpretacji i wykładni na stan sprzed około 50 lat, który winien być rozpatrywany według kryteriów obowiązujących wówczas. Gdyby zamiarem ustawodawcy byłoby precyzyjne podawanie celu wywłaszczenia, to niewątpliwie warunek taki znalazłby się w ustawie. Skoro ustawodawca ograniczył się do ogólnego żądania przedstawienia celu, to wskazanie we wniosku w niniejszej sprawie, iż nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych, należy uznać za zgodne z przepisem ustawy i nie można twierdzić, że stanowi rażące naruszenie prawa. Tym bardziej, że przez cały okres była wykorzystywana na cel wskazany we wniosku, najpierw jako siedziba Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, a następnie siedziba samorządu gminnego - Urzędu Gminy i Miasta W. Nadto, po nakładach poczynionych przez okupanta, był to jedyny w mieście W. budynek administracyjny mogący zapewnić funkcjonowanie administracji państwowej. Z tego powodu zarówno wnioskodawca, jak i organ wywłaszczeniowy nie mogły mieć wątpliwości, iż był niezbędny na cel użyteczności publicznej. Zasadność takiego rozumowania potwierdziły kolejne lata i przeznaczenie nieruchomości, która nadal wykorzystywana jest zgodnie z celem wywłaszczenia.

Bezzasadny jest też zdaniem skarżącego zarzut braku podstaw do przejęcia w 1966 roku przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 47 ust. 1 cyt. ustawy w sytuacji gdy procedura wywłaszczenia rozpoczęła się co najmniej w 1960 roku.

Nie można też mówić zdaniem skarżącego o naruszeniu art. 21 ustawy, skoro na podstawie zachowanych materiałów archiwalnych nie można stwierdzić, ale też i nie można wykluczyć, że taka rozprawa odbyła się i że uczestniczyli w niej biegli, którzy szczegółowo uzasadnili swoją opinię. Od tego czasu minęło prawie 50 lat, a dokumenty tego typu nie podlegały 50 – letniej archiwizacji, mogły więc ulec zniszczeniu albo zostać wybrakowane. Z całokształtu rozliczenia wynika, iż biegli musieli dokonać wyliczenia wartości odszkodowania za nieruchomość, bo takowe ustalono i było ono godziwe, gdyż jego 68% wystarczyło dotychczasowym właścicielom na zakup prawa użytkowania wieczystego działki gruntu trzykrotnie większej od wywłaszczonej.

Skomunalizowanie wywłaszczonej nieruchomości spowodowało nieodwracalne skutki prawne, których efektem jest ujawnienie Gminy jako właściciela w księdze wieczystej, który tak samo jak każda inna osoba trzecia jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie decyzji Ministra Budownictwa zarzucając jej naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim

do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ

na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności.

Jak stanowi przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zgodności z prawem decyzji administracyjnej nie może zostać przeprowadzona przez sąd dowolnie, a w określonej kolejności. Stwierdzenie istnienia danego typu wad decyzji może bowiem eliminować potrzebę ustalania zaistnienia innych wad, co ma niewątpliwy wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej wojewódzkich sądów administracyjnych.

W pierwszej kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji i postępowania które ją poprzedziło z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji. Dopiero po stwierdzeniu, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta nieważnością, sąd administracyjny może przystąpić

do badania ewentualnego istnienia pozostałych wad orzeczenia. W następnej kolejności wojewódzki sąd administracyjny powinien przeprowadzić kontrolę przestrzegania przepisów o postępowaniu administracyjnym – w zakresie określonym postanowieniami art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, c. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne

dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób dostateczny wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1981 roku, S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1,

poz. 7).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy uznać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli w trybie nadzorczym była wydana na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70) decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urząd Spraw Wewnętrznych w W. z dnia [...] grudnia 1966 roku o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...][...], za odszkodowaniem w kwocie [...]złotych na rzecz dotychczasowych właścicieli H. i F. małżonków W. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem organ nadzoru ocenia prawidłowość decyzji administracyjnej stosując przepisy i ich wykładnię obowiązującą w dacie wydania ocenianej decyzji,

a nie dokonując aktualnej wykładni tych przepisów. Jak wynika z przepisów ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 roku i ich ówczesnej wykładni, ocena całokształtu okoliczności mających istotne znaczenie dla ustalenia zasadności

i celowości wywłaszczenia sprowadzała się do ustalenia zasadności i celowości wywłaszczenia konkretnej nieruchomości z punktu widzenia wnioskodawcy wywłaszczenia.

Wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z 14 września 1960 roku nie spełniał wymogów wskazanych w art. 15 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 roku. Wnioskodawca nie uzasadniał bowiem konieczności nabycia nieruchomości którymkolwiek z celów wymienionych w art. 3 ustawy wskazując jedynie, iż nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych, nie określając przy tym konkretnego celu na jaki ma

być wywłaszczona nieruchomość. Takiego uzasadnienia nie zawiera

również przedmiotowa decyzja. Jak wynika z akt archiwalnych nie złożono także,

w myśl art. 15 ust. 3 pkt 1 decyzji ustalającej miejsce i warunki realizacji inwestycji. Na taką decyzję nie powołuje się bowiem ani wniosek, ani uzasadnienie orzeczenia wywłaszczeniowego. Złożenie wniosku o wywłaszczenie wymagało udokumentowania stosowną decyzją celu przeznaczenia na cele inwestycyjne przedmiotu wywłaszczenia i decyzja o wywłaszczeniu mogła zostać wydana tylko wówczas, gdy uprzednio decyzją o ustaleniu miejsca i warunków realizacji został określony cel przeznaczenia nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 1998 roku, IV S.A 1050/96 LEX nr 45938). Przepisy powołanej ustawy były zestawem norm obowiązujących bezwzględnie

w związku z czym brak spełnienia powyższych wymogów stanowi o rażącym naruszeniu przepisów powołanej ustawy. Bez znaczenia w ocenie Sądu pozostaje natomiast okoliczność, czy nieruchomość była i jest wykorzystywana na cel wskazany we wniosku.

Podobnie okoliczność, że procedura wywłaszczenia rozpoczęła się

co najmniej w 1960 roku, pozostaje bez wpływu na uznanie naruszenia art. 47 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej. Redakcja tego przepisu jest oczywista i nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości co do określenia terminu możliwości wywłaszczenia nieruchomości na tej podstawie, to jest do dnia 31 grudnia 1964 roku. Skoro wydanie ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej nastąpiło w przedmiotowej sprawie w dniu

[...] grudnia 1966 roku, a więc po 31 grudnia 1964 roku, w ocenie Sądu doszło

do obrazy powołanego wyżej przepisu. Bez wpływu na tę ocenę pozostaje przy tym data wszczęcia postępowania bowiem rozstrzygające znaczenie w tej kwestii

ma data wydania ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej.

Dopuszczono się także rażącego naruszenia art. 21 ustawy wywłaszczeniowej poprzez nie wysłuchanie na rozprawie opinii biegłych, która to opinia

wraz ze szczegółowym uzasadnieniem niezbędna była przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Badając tę okoliczność organy

nie naruszyły reguł postępowania dowodowego i ustaliły także i w tej kwestii istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.

Zdaniem Sądu nie można podzielić stanowiska skarżącego odnośnie powstania w niniejszej sprawie nieodwracalnych skutków prawnych.

Negatywną przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji są także jej skutki,

które mają znamiona nieodwracalnych. Stwierdzić należy, iż sam wyżej wymieniony przepis nie wprowadza kryteriów czy oceny zaistnienia nieodwracalnych skutków.

W orzecznictwie sądowym przyjęto, że nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa to takie, których organ administracji mocą własnych środków prawnych przysługujących mu w ramach posiadanych kompetencji prawnych

nie może odwrócić. Każdorazowo kwestia powstania w danej sprawie nieodwracalnych skutków prawnych musi być indywidualnie rozważana w zależności od ujawnionych okoliczności i w odniesieniu do obowiązującego prawa.

W rozpoznanej sprawie miała miejsce, na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1999 roku komunalizacja przedmiotowej nieruchomości, tak że stanowi ona własność Miasta i Gminy W.

Nieodwracalność skutków prawnych oznacza sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może być przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało utracił zdolność

do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło tego prawa. Nieodwracalność skutków prawnych związana jest ze zdarzeniem prawnym powstałym po wydaniu kwestionowanego aktu przejmującego mienie na rzecz Skarbu Państwa, którego skutków organ administracji nie może odwrócić działając

w granicach przysługujących mu kompetencji. W świetle powyższego przedmiotowej sprawie nie można mówić o stwierdzeniu wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych. Podnieść także należy, iż niewątpliwie celem uregulowania zawartego

w art. 156 § 2 kpa jest ochrona osób trzecich, które po wydaniu decyzji dotkniętej wadą nieważności nabyły rzecz w dobrej wierze i jest to podyktowane ochroną obrotu prawnego. Jednocześnie, stosownie do art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zmianami) ochrona nabywcy nieruchomości obejmuje jedynie prawa nabyte odpłatnie – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.10.1995 IV S.A. 747/94.

Tak więc nieodpłatne nabycie nieruchomości nie może zostać ocenione

jako powodujące nieodwracalne skutki prawne a skoro nieruchomość ta stanowi skomunalizowaną własność Miasta i Gminy W. nie może być mowy

o nieodwracalności skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.

Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa oznacza wadę nieważności

i obliguje organ działający w trybie nadzoru do stwierdzenia nieważność wadliwej decyzji. Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności zdaniem Sądu niewadliwa jest ocena obu organów administracji, iż decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Urząd Spraw Wewnętrznych w W. z dnia [...] grudnia 1966 roku o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu została wydana z naruszeniem prawa, a waga tych naruszeń ma cechy rażącego naruszenia prawa, powodujące nieważność tej decyzji w świetle treści art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Z przyczyn wymienionych wobec niezasadności zarzutów skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.