Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 255/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64e par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynikało, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. na wniosek Skarżącego - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. (poprzednio Oddział Wojewódzki w W.) wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne wobec [...] "G." sp. z o.o. W.. Tytuły wykonawcze obejmowały zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz wpłat na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 01-12/2000 r., 01-12/2001 r. 09-12/2002r., 01-12/2003.

Postanowieniem z [...] czerwca 2007 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. umorzył postępowanie egzekucyjne, a postanowieniem z [...] listopada 2007 r. obciążył Skarżącego kosztami egzekucyjnymi w kwocie 61.120,74 zł.

Skarżący złożył wniosek z 4 grudnia 2007 r. o umorzenie ww. kosztów egzekucyjnych. Powołał się na art. 64e § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) - dalej: "u.p.e.a."

Wskazał, iż jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną. Nie prowadząc działalności gospodarczej, nie ma możliwości uzyskiwania dochodów, a jego przychody określone są ściśle przepisami prawa. Podniósł, że jego działalność służy interesom państwa i jest finansowana ze środków publicznych. Wszelkie zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mają charakter publicznoprawny. Środki finansowe, jakie Skarżący musi przeznaczyć na koszty postępowania egzekucyjnego są środkami publicznymi. Konieczność ich zapłaty dodatkowo obciąża budżet państwa. Skarżący podniósł, iż nie może skutecznie odzyskać swoich należności, a dodatkowo rosną koszty ich odzyskania. Jego zdaniem obciążenie go ww. kosztami egzekucyjnymi oraz istniejące, niezaspokojone zobowiązanie z tytułu składek w kwocie 1.505.838,54 zł jest gospodarczo nieuzasadnione i niezgodne z interesem publicznym.

4. Postanowieniem z [...] stycznia 2008 r. Naczelnik [...] Urzędu

Skarbowego W. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych.

5. Postanowieniem z [...] kwietnia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W.

uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia

przez organ I instancji. Uznał bowiem, iż organ egzekucyjny nie zebrał i nie rozpatrzył dowodów umożliwiających weryfikację stwierdzenia wierzyciela opartego na art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., iż za umorzeniem kosztów przemawia ważny interes publiczny.

6. Postanowieniem z [...] maja 2008 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. ponownie odmówił Skarżącemu umorzenia

kosztów egzekucyjnych w kwocie 61.120,74 zł.

Wyjaśnił, że na przedmiotowe koszty egzekucyjne składają się opłata manipulacyjna, opłata za zajęcie ruchomości i opłata za zajęcie rachunku bankowego. Opłaty egzekucyjne wymienione w art. 64 § 1 u.p.e.a. są zryczałtowanym wynagrodzeniem należnym organowi egzekucyjnemu. Nie kwestionując postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych Skarżący zgodził się z zasadnością obciążenia go tymi kosztami. Naczelnik Urzędu Skarbowego przedstawił zasady obciążania dłużnika i wierzyciela kosztami egzekucyjnymi podkreślając wynikający z przepisów obowiązek obciążenia kosztami wierzyciela w określonych sytuacjach. Wskazał czynności egzekucyjne podjęte wobec dłużnika. Podkreślił również, że kierując tytuł wykonawczy do realizacji wierzyciel zawsze ponosi pewne ryzyko, ponieważ z góry nie można przewidzieć przebiegu, efektywności i sposobu zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem organu egzekucyjnego argumenty Skarżącego przedstawione we wniosku nie były wystarczające do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wezwany do uzupełnienia wniosku o dowody, które w sposób wyczerpujący wykażą istnienie powołanych przez niego przesłanek, Skarżący w piśmie z 29 kwietnia 2008 r. nie wniósł wystarczającego uzasadnienia, powtarzając argumentację przedstawioną we wniosku.

7. W zażaleniu na powyższe postanowienie, Skarżący wniósł o jego uchylenie.

Opisał własne czynności egzekucyjne wobec dłużnika, a także przebieg

postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, który przekazał mu wyegzekwowaną kwotę 170.236,56 zł.

Skarżący wskazał, że katalog przesłanek określonych w art. 64e § 2 u.p.e.a. stwarza wierzycielom możliwość składania wniosków o umorzenie kosztów egzekucyjnych, uzasadnianych ważnym interesem publicznym. Taka argumentacja została przedstawiona we wniosku i powtórzona w piśmie z 29 kwietnia 2008 r. Zdaniem Skarżącego zakres powierzonych mu ustawami zadań bezspornie wskazuje na realizację zadań służących interesowi państwa i dobru publicznemu. Realizowane

przezeń zadania finansowane są ze środków publicznych i z tych też środków opłacane są koszty postępowania egzekucyjnego. Konieczność opłacenia naliczonej kwoty kosztów egzekucyjnych powiększy dług publiczny i obciąży budżet państwa.

8. Postanowieniem z [...] listopada 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

Szczegółowo opisał przebieg postępowania egzekucyjnego oraz okoliczności faktyczne i przepisy, na podstawie których Skarżący obciążony został kosztami egzekucyjnymi. Przytoczył wymienione w art. 64e § 2 u.p.e.a. przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej uznaniowy charakter rozstrzygnięć w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie budzi wątpliwości. Podkreślił, powołując się na orzecznictwo i doktrynę, iż nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje w tym przypadku organ egzekucyjny, który może, ale nie musi, koszty te umorzyć. Sama zaś odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. W ślad za orzecznictwem stwierdził też, że niezdefiniowane przez ustawodawcę pojęcie "interes publiczny", o jakim mowa w art. 64c § 2 pkt 2 u.p.e.a. powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Z drugiej zaś strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że na podstawie art. 19 § 4 u.p.e.a., Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne we własnym zakresie. Naliczając koszty egzekucyjne i obciążając nimi zobowiązanych uzyskuje środki finansowe na

prowadzenie postępowań egzekucyjnych. Powinien zatem posiadać i posiada środki finansowe, a wydatki na prowadzenie postępowań egzekucyjnych nie obciążają budżetu Państwa. Skarżący kierując tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego powinien był zabezpieczyć na ten cel odpowiednie środki. Jak każdy inny wierzyciel przekazując tytuł wykonawczy do realizacji musi się bowiem liczyć się z tym, że organ egzekucyjny będzie ponosił wydatki, które nie ściągnięte od zobowiązanego - obciążą wierzyciela. Zdaniem organu odwoławczego argumentacja oparta na powierzeniu mu realizacji zadań służących interesowi państwa i dobru publicznemu nie może zwalniać Skarżącego z obowiązku zapłaty powstałych kosztów.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że egzekucja administracyjna nie toczy się na koszt budżetu państwa, a organy egzekucyjne działają na podstawie przepisów prawa i każda dokonana czynność egzekucyjna generuje koszt, którym musi zostać obciążony bądź zobowiązany bądź wierzyciel. Znajduje to potwierdzenie w tym, że urząd skarbowy jest jednostką budżetową i nie otrzymuje dotacji na pokrycie wydatków związanych z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Wszelkie tego rodzaju wydatki organu egzekucyjnego pokrywane są z wpływów uzyskanych z tytułu kosztów egzekucyjnych. Niedobór środków na ten cel może zagrozić skuteczności i ciągłości wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ egzekucyjny podjął działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy gromadząc dowody w celu ustalenia wystąpienia przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, a podejmując rozstrzygnięcie uwzględnił całokształt tych okoliczności. Jego zdaniem za umorzeniem kosztów nie przemawiają szczególne okoliczności gospodarcze i nie zachodzi przesłanka z art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.

9. W skardze złożonej na to postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. polegające na przyjęciu, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie może przemawiać ważny interes publiczny, gdy interes finansowy Skarbu Państwa wymaga uzyskania środków na pokrycie kosztów egzekucji; a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w związku z art. 18 u.p.e.a. przez dokonanie przez organ ustaleń braku ustawowych przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, nie znajdujących oparcia w zebranym materiale dowodowym oraz art. 107 § 3 k.p.a.,

polegające na pominięciu w uzasadnieniu prawnym postanowienia wyjaśnienia jednego z przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, tj. art. 64e § 3 u.p.e.a.

Skarżący podniósł, że działanie w ramach uznania administracyjnego nie zwalnia organu z obowiązku prowadzenia postępowania zgodnie z normami prawa, a samo orzeczenie winno posiadać wszystkie elementy wymagane przepisami k.p.a. Organ ma obowiązek zebrać i zbadać materiał dowodowy, kierując się zasadami określonymi w art. 77 i art. 80 k.p.a. celem ustalenia wystąpienia przesłanek z art. 64e § 2 pkt 2 i § 3 u.p.e.a. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ nie dokonał żadnej analizy materiału dowodowego celem ustalenia wystąpienia ważnego interesu publicznego, na który powoływał się Skarżący. Ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia o braku przesłanek umorzenia i nie wskazał dowodów stanowiących podstawę takich ustaleń. Nie wskazał też okoliczności faktycznych w jego ocenie świadczących, iż obciążenie wierzyciela kosztami nie byłoby gospodarczo uzasadnione.

Zdaniem Skarżącego stwierdzenie, iż winien on posiadać środki na uiszczenie kosztów pochodzące z opłat egzekucyjnych nie ma znaczenia dla sprawy, ponieważ w świetle art. 64 § 1 pkt 2 i § 3 u.p.e.a. nie stanowi to przesłanki umorzenia tych należności, a nieściągalność kosztów od zobowiązanego jest bezsporna. Ponadto w tej sprawie Skarżący nie występuje jako organ egzekucyjny, a jako wierzyciel.

Skarżący podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej oparł się na błędnej wykładni art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. przyjmując, iż kosztami musi być obciążony zobowiązany lub wierzyciel. Świadczy to o niezrozumieniu instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych, stanowiącej wyjątek od ogólnej zasady finansowania egzekucji przez zobowiązanego lub wierzyciela. Skoro ustawodawca przewidział możliwość zwolnienia strony postępowania, a zatem także wierzyciela, od ciężaru kosztów egzekucyjnych, to pogodził się z możliwością uszczuplenia dochodów Skarbu Państwa związanych z realizacją przez naczelnika urzędu skarbowego funkcji organu egzekucyjnego. Wzgląd na interes finansowy państwa może zatem uzasadniać odmowę umorzenia tylko w przypadku, gdy działając w ramach uznania organ przyzna mu pierwszeństwo, przed interesem publicznym przemawiającym za umorzeniem. Natomiast dążenie do zapewniania możliwe dużych przychodów z tytułu opłat egzekucyjnych, nie może mieć wpływu na rozstrzygniecie, czy w danej sprawie występują ustawowe przesłanki umorzenia.

Skarżący podniósł, że z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie skarżonego postanowienia nie zawiera kompletnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Jest to istotne tym bardziej, że ustawodawca czyniąc w art. 64e § 2 pkt. 2 i § 3 u.p.e.a przesłankami umorzenia odpowiednio: "ważny interes publiczny" i "brak gospodarczego uzasadnienia dla obciążenia wierzyciela kosztami" pojęć tych nie zdefiniował. Organ powinien więc przedstawić wykładnię tych przepisów. Bez tego zaś nie sposób wyjaśnić, czym kierował się kwalifikując ustalony stan faktyczny, jako podlegający lub nie dyspozycji danej normy. Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił błędną interpretację art. 64 § 2 pkt. 2 u.p.e.a. Brak jest natomiast jakiegokolwiek wyjaśnienia art. 64e § 3 u.p.e.a, zezwalającego na umorzenie kosztów z uwagi na brak gospodarczego uzasadnienia dla obciążenia nimi wierzyciela. Tym samym nie wiadomo, co organ rozumie przez to pojęcie i czym kierował się przyjmując, że w przesłanka ta nie wystąpiła.

10. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Powtórzył stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Jego zdaniem przede wszystkim jako "interes publiczny" należy rozumieć zapewnienie wpływu należnych dochodów niezbędnych do prowadzenia działalności organom egzekucyjnym, które to środki przeznacza się na wydatki związane z prowadzeniem egzekucji administracyjnej, tj. na wynagrodzenia prowizyjne pracowników wykonujących egzekucję oraz na finansowanie usprawniających ją przedsięwzięć. Okoliczność, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Urząd Skarbowy reprezentują Skarb Państwa nie może zwalniać Skarżącego z obowiązku zapłaty powstałych kosztów. Gdyby ustawodawca tak uważał, niewątpliwie wprowadziłby przepisy zapobiegające obciążaniu kosztami egzekucyjnymi określonych wierzycieli.

Dlatego też w ocenie organu odwoławczego nie jest trafny argument, że obciążenie Skarżącego obowiązkiem uiszczenia kosztów egzekucyjnych, byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Przychylenie się do argumentacji Skarżącego oznaczałoby, że ilekroć jako wierzyciel skieruje on tytuł wykonawczy do egzekucji Naczelnika Urzędu Skarbowego i zostanie obciążony kosztami tej egzekucji, organ egzekucyjny musiałby odstąpić od ich dochodzenia. Prowadziłoby to do sytuacji, w której w ogóle nie byłyby pobierane koszty egzekucji wszczętej przecież na żądanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Odnosząc się do naruszenia art. 64c § 3 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że przepis ten nie stanowi odrębnej przesłanki umorzenia kosztów

egzekucyjnych niż wskazane w § 2. Doprecyzowuje on jedynie, w jakich okolicznościach koszty mogą zostać umorzone zobowiązanemu, gdy stwierdzono zaistnienie przesłanki z art. 64e § 1 pkt 1 u.p.e.a. i potwierdzając generalną zasadę określoną w art. 64c § 4 tej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia kosztów postępowań egzekucyjnych prowadzonych na wniosek Skarżącego.

Zasadność naliczenia tych kosztów i obciążenia nimi Skarżącego nie jest przedmiotem rozpatrywanej sprawy i nie jest kwestią sporną między stronami.

11. Podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego stanowił art. 64e u.p.e.a., który w § 2 przewiduje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, jeżeli: stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1); za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2); ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (pkt 3).

Uznaniowy charakter postanowień opartych na powyższym przepisie nie budził wątpliwości stron. Wątpliwości takich nie ma również Sąd. Od charakteru tego odróżnić jednak należy okoliczność, czy w konkretnej sprawie organ orzekający działał w warunkach uznania administracyjnego. Zastosowanie tej instytucji prawa administracyjnego możliwe jest bowiem dopiero w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone istnienie przesłanek, od których wystąpienia przepis prawa uzależnia podjęcie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony. Wtedy to korzystając z uznania administracyjnego organ wydający decyzję dokonuje wyboru rozstrzygnięcia i może -mimo istnienia przesłanek - odmówić uwzględnienia wniosku strony. Natomiast stwierdzenie braku przesłanek zawsze skutkować będzie odmową uwzględnienia wniosku. W takim przypadku organ nie ma możliwości wyboru między pozytywnym a negatywnym dla strony rozstrzygnięciem.

Zdaniem Sądu, aczkolwiek wskazywały na uznaniowy charakter podejmowanych rozstrzygnięć, organy orzekające przede wszystkim prawidłowo oceniły, że nie wystąpiły przesłanki wnioskowanego przez Skarżącego umorzenia

kosztów egzekucyjnych.

12. Skarżący we wniosku o umorzenie wskazał przesłankę ważnego interesu publicznego przewidzianą w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił przyjęte w sprawie znaczenie tego pojęcia. Okoliczność, że w tym celu przytoczył fragment jednego z wyroków tut. Sądu (wyrok z dnia 4 sierpnia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 646/05) nie ma przy tym znaczenia.

Zdaniem Sądu oceniając wystąpienie "ważnego interesu publicznego" w rozpatrywanej sprawie organ uwzględnił określone w cytowanym fragmencie wskazówki dotyczące rozumienia i oceny tego pojęcia. Odniósł się przy tym do tych okoliczności, które Skarżący przedstawił na uzasadnienie stanowiska o wystąpieniu omawianej przesłanki.

Podkreślić należy, że Skarżący jak każdy inny wierzyciel obciążony kosztami wszczętej na jego wniosek egzekucji ma pełne prawo występować o umorzenie tych kosztów. Ma też pełne prawo oczekiwać, iż jego wniosek zostanie wnikliwie rozpatrzony. Jednak tak, jak każdy inny wierzyciel dokonuje wyboru okoliczności, jakie wskaże na poparcie swego wniosku i jakie dowody przedstawi organowi egzekucyjnemu.

Rzeczą organu jest umożliwienie wierzycielowi uzupełnienia argumentacji i dowodów. Tak też stało się w rozpatrywanej sprawie.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. podnosząc, iż dokonane przez organ ustalenie braku przesłanek umorzenia nie znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Zdaniem Sądu zarzut ten nie jest zasadny.

Zgodnie z art. art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Rzecz jednak w tym, że okoliczności faktyczne, na jakie Skarżący powoływał się w postępowaniu instancyjnym, a mianowicie: jego status jako państwowej jednostki organizacyjnej, zakres i publicznoprawny charakter wykonywanych przez niego zadań oraz taki sam charakter dochodzonych należności, a także określone przepisami prawa źródła przychodów, są okolicznościami wynikającymi właśnie z powszechnie obowiązujących, opublikowanych przepisów prawa. Przepisami tymi

uregulowana została również pozycja naczelnika urzędu skarbowego jako organu egzekucyjnego oraz źródło finansowania egzekucji administracyjnej.

To Skarżący uznał, że powołanie się na powyższe, wynikające z przepisów prawa okoliczności, będzie wystarczającym uzasadnieniem jego wniosku. Wezwany bowiem do przedłożenia dowodów na uzasadnienie wskazanych przesłanek umorzenia (pismo z 21 kwietnia 2008 r.), Skarżący nadesłał pismo z 29 kwietnia 2008r., w którym ponowił argumenty przedstawione w pierwotnym wniosku. Zdaniem Sądu jest to wynikiem właśnie charakteru okoliczności, którymi Skarżący uzasadnił swój wniosek i które, jako uregulowane przepisami prawa w istocie nie wymagają dowodzenia poprzez dokumenty, zeznania świadków i inne tego rodzaju środki dowodowe. Taką samą miarą należy w rozpatrywanej sprawie oceniać realizację przez organy orzekające obowiązku gromadzenia dowodów.

Natomiast okoliczności podniesione przez Skarżącego zostały ocenione, także w kontekście obowiązków wierzyciela i organu egzekucyjnego oraz wynikających z u.p.e.a. zasad rozliczana kosztów egzekucyjnych. Ocena ta doprowadziła organy orzekające do słusznego wniosku o braku przesłanek umorzenia tychże kosztów.

Rację ma Skarżący podnosząc, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych stanowi wyjątek od ogólnej zasady finansowania egzekucji przez zobowiązanego lub wierzyciela, aczkolwiek zdaniem Sądu celem ustawodawcy było umożliwienie organom egzekucyjnym uwzględnienia indywidualnych, specyficznych przypadków, gdy zasadność obciążenia zobowiązanego lub wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powinna ustąpić innym wartościom, określonym przez ustawodawcę poprzez przesłanki z art. 64e § 2 i § 3 u.p.e.a.

Skarżący wywiódł, że wzgląd na interes finansowy państwa może uzasadniać odmowę umorzenia tylko w przypadku, gdy działając w ramach uznania organ przyzna mu pierwszeństwo, przed interesem publicznym przemawiającym za umorzeniem.

Jednak organy orzekające nie powoływały się na interes finansowy Państwa jako okoliczność stanowiącą kontrargument dla ważnego interesu publicznego wskazywanego przez Skarżącego. Wskazywały natomiast, iż budżet państwa nie finansuje egzekucji administracyjnej i jest ona finansowana właśnie z kosztów egzekucyjnych. Innymi słowy, jak wskazywał organ odwoławczy, egzekucja administracyjna nie toczy się na koszt budżetu państwa nawet w sytuacji, gdy wierzycielem są państwowe osoby prawne lub organy administracji.

Sąd zauważa, iż to Skarżący w dbałości o interes finansowy państwa upatrywał spełnienia przesłanki ważnego interesu publicznego, podnosząc we wniosku, że środki jakie musi przeznaczyć na koszty postępowania egzekucyjnego są środkami publicznymi i konieczność ich zapłaty dodatkowo obciąża budżet państwa.

Skarżący powołał się na brak możliwości uzyskiwania dochodów wynikający z faktu, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, a jego przychody określone są przepisami prawa. Zdaniem Sądu, organy orzekające miały zatem prawo przy podejmowaniu rozstrzygnięcia uwzględnić również charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane tytułem kosztów egzekucyjnych.

Wbrew twierdzeniom Skarżącego odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie jest wyrazem dążenia do zapewniania możliwe dużych przychodów z tytułu opłat egzekucyjnych. Wysokość kosztów egzekucyjnych wynika z przepisów prawa i są one należne organowi egzekucyjnemu jako wynagrodzenie za przeprowadzoną egzekucję.

Ustawodawca przyznając Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych określony status i wyposażając go w uprawnienia wierzycielskie miał świadomość, iż będzie się z tym wiązał obowiązek uiszczania kosztów egzekucyjnych. Przyznał dyrektorom oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych status organów egzekucyjnych, aczkolwiek w ograniczonym zakresie (art. 19 ust. 4 u.p.e.a.). Miał też świadomość, ponieważ sam je wskazał, źródeł finansowania działalności tej instytucji.

Jednak, co zasadnie podnosił Dyrektor Izby Skarbowej, ustawodawca nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obowiązek ponoszenia kosztów egzekucji. W tym zakresie pozycja Skarżącego nie różni się od pozycji innych wierzycieli. Zasadnie zatem wskazywały organy orzekające i to, że przekazując tytuły wykonawcze do realizacji przez inny organ egzekucyjny - naczelnika urzędu skarbowego (art. 19 § 1 w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a.) Skarżący powinien liczyć się z możliwością, że zostanie obciążony kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji bez względu na jej wynik.

Dlatego też status Skarżącego ukształtowany przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74) nie mógł zostać uznany za wystarczający do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego" pozwalająca na

umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. Okoliczność, że status ten i związane z nim opisane wyżej implikacje nie zostały uwzględnione przez organy orzekające jako przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych nie stanowi naruszenia art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Takie samo stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II FSK 319/08.

13. Skarżący zarzucił naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na pominięciu w uzasadnieniu prawnym postanowienia wyjaśnienia jednego z przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, tj. art. 64e § 3 u.p.e.a., przewidującego jako przesłankę umorzenia "brak gospodarczego uzasadnienia dla obciążenia wierzyciela kosztami".

Przepis ten istotnie wskazany został w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia, co w świetle art. 107 § 3 k.p.a. nakazywało wyjaśnienie jego znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. Nie czyniąc tego Dyrektor Izby Skarbowej naruszył ww. przepis postępowania.

Stosownie do art. 64c § 3 u.p.e.a. koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.

Trafnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał w odpowiedzi na skargę, że omawiany przepis nie określa przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych odrębnej od wymienionych w § 2 tego artykułu. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika bowiem, iż odnosi się on wyłącznie do przesłanki z § 2 pkt 1, tj. gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Przepis art. 64c § 3 u.p.e.a. doprecyzowuje okoliczności, w jakich przesłanka z § 2 pkt 1 może być zastosowana.

Sąd zauważa, że Skarżący we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych jednoznacznie wskazał jego podstawę, tj. art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Stwierdzenie w ostatnim zdaniu wniosku, że obciążenie go kosztami egzekucyjnymi jest gospodarczo nieuzasadnione i niezgodne z interesem publicznym okoliczności tej nie zmienia. Na ww. przesłankę wskazuje również treść zażalenia, w którym Skarżący podnosił, że katalog przesłanek określonych w art. 64e § 2 u.p.e.a. stwarza wierzycielom możliwość składania wniosków o umorzenie kosztów egzekucyjnych,

uzasadnianych ważnym interesem publicznym. Podkreślał, iż taka argumentacja została przedstawiona we wniosku i powtórzona w piśmie z 29 kwietnia 2008 r.

Z tego względu wskazanie art. 64c § 3 u.p.e.a. w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia było błędne. Jednakże wadliwość taka, jako naruszenie przepisów postępowania (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.) skutkować może uchyleniem zaskarżonego orzeczenia tylko wtedy, gdy mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wpływ istotny to taki, który pozwala przypuszczać, że gdyby do naruszenia przepisu postępowania nie doszło, w sprawie mogłoby zapaść inne rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie wpływ taki nie wystąpił.

Zdaniem Sądu istotne jest, że w podstawie prawnej decyzji wskazano również przepis właściwy - art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. i oceniono zasadność wniosku w świetle przewidzianej w nim przesłanki, wskazanej przez Skarżącego. Uzasadnienie rozstrzygnięcia w tym zakresie Sąd uznał za wyczerpujące.

14. Nie będąc związanym zarzutami skargi Sąd ocenił wpływ na rozstrzygnięcie okoliczności, że organy orzekające nie zastosowały się do wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. obowiązku umożliwienia stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych

żądań. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z określonych § 2 tego artykułu,

okoliczności uzasadniających odstąpienie od tego wymogu.

Zdaniem Sądu naruszenie powyższego przepisu nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Dokonując tej oceny Sąd uwzględnił opisaną wyżej specyfikę wskazanych przez Skarżącego okoliczności przemawiających za umorzeniem kosztów oraz okoliczność, że przed wydaniem decyzji organ egzekucyjny wzywał Skarżącego do uzupełnienia dowodów i argumentacji wniosku, na które to wezwanie Skarżący udzielił odpowiedzi podtrzymując swoją argumentację. W sprawie nie istniały dowody, które nie byłyby Skarżącemu znane. Okoliczności wynikające z samego toku egzekucji, takie jak wysokość wyegzekwowanych kwot oraz obciążenie Skarżącego kosztami egzekucyjnymi w określonej kwocie były bezsporne.

15. Sąd nie stwierdził, aby w sprawie tej doszło do naruszenia prawa w

sposób skutkujący koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego

postanowienia, a także poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).