Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1176/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. B., J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lipca 2021 r. znak [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy C. decyzją z 24 maja 2021 r., znak: [...], odmówił nakazania K. D. oraz B. D. -właścicielom działki ew. nr [...] oraz współwłaścicielom działki ew. nr [...] w miejscowości M. W., przywrócenia stanu poprzedniego stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Jako podstawę prawną organ I instancji wskazał art. 7, art. 77, art. 104 i art. 107 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735), dalej "K.p.a.", w związku z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U z 2021 r., poz. 624), dalej "P.w.".

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że decyzją z 8 września 2020 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta Gminy C. z 16 czerwca 2020 r. znak [...] o odmowie nakazania współwłaścicielom działki ew. nr [...] w miejscowości M. W. K. D. oraz B. D. przywrócenia stanu poprzedniego stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Wskazał, że mając na uwadze wskazówki Kolegium zawarte w ww. decyzji, organ I instancji wezwał wnioskodawcę do sprecyzowania żądania oraz ustalił krąg stron postępowania.

W szczególności, J. B. domagał się:

1. obniżenia terenu działki nr [...] obr. Ś. stanowiących własność K i B. Dobieckich zamieszkałych w Małej Wsi ul. [...], na której dokonano zmiany stanu wody na gruncie i zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie z powodu podwyższenia terenu działki [...],

2. likwidacji otworów Ř 50 wykonanych w cokole ogrodzenia dz. nr [...], które odprowadzają wody opadowe z podwyższonego terenu dz. [...] na drogę dojazdową [...] wzdłuż całego ogrodzenia.

3. obniżenia terenu placu postojowego, placu pod śmietnik i wjazdu na dz. [...] od strony granicy działek [...] i [...] co zlikwiduje odprowadzenie wód opadowych z dz. [...] na działkę [...] w granicy działek,

4. obniżenia terenu drogi dojazdowej (działki [...]) na odcinku wzdłuż ogrodzenia dz. [...] od strony drogi dojazdowej 20 mb do rzędnych terenu nawiązujących do rzędnych włazu żeliwnego studni połączonej od działki [...] zabudowanej na sieci kanalizacji sanitarnej w ulicy [...] boczna M. , które umożliwią swobodny spływ wód opadowych w kierunku wschodnim.

Organ wskazał, że J. B. nie przedstawił organowi żadnych dowodów na poparcie podstaw swoich żądań (od lipca 2019 r. do maja 2021 r.), to jest że właściciele sąsiedniej nieruchomości dokonali zmiany stanu wody na gruncie, ani też szkodliwego oddziaływania tych zmian.

Organ I instancji wymienił szereg pism i dowodów zebranych w aktach sprawy, a także uzasadnił przyjęty krąg stron postępowania.

Odnosząc się do poszczególnych żądań wnioskodawcy, organ I instancji ustalił, że biegły wskazał w swojej opinii, po zapoznaniu się z projektem budynku mieszkalnego z garażem na działce nr [...] i z mapą sytuacyjno-wysokościową, wynika, że od strony działki [...] - rzędna wynosi 284,60, a przy działce [...] rzędna wynosi 284,75, czyli idąc po granicy z działką J. B. od drogi dojazdowej teren wynosi 284,60 i wznosi się o 5 cm do 284,65 idąc dalej w lewo wznosi się o 10 cm do 284,75 i wracając do drogi obniża się o 25 idąc do granicy J. B. wznosi się o 10 cm. Rzędne po bokach domu wynosiły od strony północnej 284,55 a od strony południowej 284,60. Teren jest płaski, uogólniony spadek jest w kierunku działki [...] i to nie jest działka J. B. . Tak małe różnice w spadkach powodują, że woda z deszczu wsiąka w grunt a nie płynie. Z opinii geotechnicznej dla potrzeb ustalenia geotechnicznych warunków posadowienia budynku mieszkalnego z garażem i charakteru podmokłości terenu na działce nr [...] wynika m.in., że:

- w poziomie projektowania ław fundamentowych nie występuje jednolite zwierciadło wody gruntowej; średnia głębokość występowania wody gruntowej to ok. 3-4 ppt; podczas stanów katastrofalnych wahania lustra wody mogą dochodzić do ok. 1,5 metra w górę;

- należy liczyć się z możliwością pojawienia się punktowych sączeń wody gruntowej, w zależności od intensywności opadów i roztopów; lokalne podmokłości mają charakter okresowy i są związane z zagłębieniami bezodpływowymi.

Działka nr [...] zagospodarowana jest zielenią niską i drzewiasto-krzewistą poprawiając retencyjność; na powierzchni ponad 74% działki powierzchnia biologicznie czynna.

Po wykonaniu projektu terenu wokół domu, zgodnie z projektem i sugestią geologa, podniesiono do rzędnych 284,80 czyli 20-25 cm. Od strony drogi zostało wybudowane ogrodzenia w postaci fundamentu betonowego powyżej ażurowe słupki z wypełnieniem za wyjątkiem wjazdu i wejścia na działkę [...].

W ślad za opinią biegłego, organ I instancji stwierdził, że nie znaleziono żadnych śladów gdzie woda mogłaby się przelewać na działkę J. B. . Ponadto organ I instancji podkreślił, że wnioskodawca nie pisze w jaki sposób ta woda wpływa niekorzystnie na jego grunt, nie pokazuje zdjęć, że woda z działki [...] spływa na działkę [...], nie udokumentował tych zjawisk. Z dachu wykonanego budynku wody odprowadzone są rynnami do dwóch studni. Zdaniem biegłego w czasie deszczy woda z powierzchni dachów nie rozlewa się po terenie działki. Na teren działki padający deszcz nie kumuluje się ze spływem z dachu. Deszcz pada na teren działki i wsiąka w grunt. Nachylenie terenu w kierunku południowym.

Z opinii biegłego, wizji lokalnej oraz fotografii i filmów nie wynika, a żeby K. i B. D. dokonali jakichkolwiek zmian stosunków wodnych na działce [...] ze szkodą dla gruntu J. B.

Odnosząc się do drugiego żądania, posiłkując się opinią biegłego ustalono, że nie ma otworów Ř 50. Te niby otwory to ślady, pozostałości po ściągach do spinania deskowania w czasie wykonywania ogrodzenia. Ponadto biegły jednoznacznie w swojej opinii potwierdza, że otwory Ř 50 wykonane w cokole ogrodzenia nie są to otwory Ř 50 bo tylko miseczka ma średnicę Ř 50, dalej jest otwór o średnicy 15 mm; otwory te są zakryte od strony działki [...], ponieważ na działce nie ma wody na tym poziomie to nie mogą odwadniać. Biegły jednoznacznie w opinii potwierdza, że od strony drogi nie ma śladów płynięcia wody. Nie ma takiej możliwości, by dochodziło do zalewania działek [...] i [...] przez otwory Ř 50 wykonane w cokole ogrodzenia działki [...].

W kwestii trzeciego żądania organ I instancji wskazał, że teren został podniesiony, ale spadek nadal jest w kierunku działki [...], kostka nie styka się z murkiem ogrodzeniowym i nie jest na całej długości granicy, a tylko 1/3. Woda z szerokości 1 kostki może kapać na działkę [...], a dalej będzie wsiąkała w grunt i w trawę. Nie ma tutaj wody powierzchniowej, a ewentualne sączenie to nie zmiana stosunków wodnych. Wykonanie placu postojowego, placu pod śmietnik i wjazdu na dz. [...] nie powoduje zmiany stanu wody na gruncie ze szkodzą dla działki [...]. Biegły wskazał, że plac postojowy, plac pod śmietnik i wjazd na dz. [...] są wykonane zgodnie z projektem i sugestią geologa o podniesieniu terenu. Wjazd nie jest zabetonowany pod kostką jest wysypany grys, który przepuszcza wodę w głąb działki [...], nie ma szkodliwego wpływu na działki sąsiednie.

W przedmiocie czwartego żądania wnioskodawcy organ I instancji ustalił, że działki [...], [...] i [...] położone są w K. N. pomiędzy lewym brzegiem [...] 90 m powyżej skrzyżowania z ul. [...]. Teren ten jest płaski o niedużym spadkach. Droga długości 100 mb biegnie z zachodu na wschód z niewielkim skrętem na południe. Spadek drogi z zachodu na wschód około 4,0‰. Droga ta jest drogą dojazdową jest współwłasnością dla czterech działek [...], [...], [...], [...] i [...]. Początek drogi to ul. [...] a koniec to wjazd na posesję nr [...]. Woda opadowa może odpływać tylko i wyłącznie na działkę niezabudowaną nr [...]. Większość działek w sąsiedztwie jest zabudowana, teren w większości ogrodzony na podmurówkach.

Na skutek budowy geologicznej (mady, żwiry, piaski – dolina Dunajca), a także wierzchniej warstwy gruntowo-żwirowej i kamienno-żwirowej, działka drogi [...] ma zmniejszoną przesiąkliwość co powoduje stagnowanie wody przez dłuższy czas, ale czas ten liczony na minuty nie na dni.

Zgodnie z opinią biegłego droga dojazdowa dla wszystkich użytkowników działek 700/... na odcinku działek ew. nr [...], [...] i [...] jest płaską drogą gruntową nieurządzoną - nie posiada rowów pobocznych, nie ma trwałej nawierzchni, podlega deformacji pod wpływem transportu (koleiny). Właściciele działki, którzy podnieśli wjazd na swoją posesję nic zmienili stosunków wodnych i nie ma znaczenia to ich podsypanie. Droga nie jest własnością jednego właściciela a współwłasnością, a prawo wodne mówi o właścicielu samoistnym.

Jednocześnie biegły w opinii stwierdza, że droga o nawierzchni gruntowej jest płaska z lokalnymi ubytkami, w których woda stagnuje a nadmiar przelewa się na działkę [...]. Aby woda mogła swobodnie płynąć musi posiadać ujście do odbiornika i swoje zasilanie czyli źródło. Ciągłość ewentualnej strugi jest w kierunku działki sąsiada, która jest nieogrodzona, i na tej działce struga zanika po kilkudziesięciu minutach. Nie nastąpiła zmiana kierunku odpływu, bo i wcześniej i później jedyny kierunek to wsiąknięcie w głąb, przepływ na działkę [...]. Wykonane przez wnioskodawcę zdjęcia pokazują podtopioną drogę na całej długości. Retencja bierna prędkości przepływu jest nieznaczna.

W przypadku wybudowania ogrodzenia przy działce [...] J.. B. będzie podtapiany, bo ma wjazd najniżej, dlatego musi podnieść swój wjazd o co najmniej 15 cm lub w porozumieniu z sąsiadami wykonać doły chłonne (studnie wypełnione żwirem) gdzie woda będzie szybciej wsiąkać.

Odnosząc się do kwestii poruszonej w piśmie z 1 sierpnia 2018 r. organ stwierdził, że z załączonych zdjęć, wizji w terenie oraz opinii biegłego wynika, że brak jest podstaw do stwierdzenia uniemożliwienia korzystania z działki [...] w sposób dotychczasowy.

Odnosząc się do kwestii poruszonej w piśmie z 1 sierpnia 2019 r. organ wskazał, że podczas trzech rozpraw administracyjnych J. i A. B. nie przedstawili żadnych dowodów na podnoszone zalanie ich garażu i przechowywanych tam materiałów.

Podsumowując organ podkreślił, że na całym etapie postępowania administracyjnego J. B. i A. B. nie wykazali związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianami stanu wód na gruncie, których mieli dopuścić się K. D. oraz B. D., a wystąpieniem szkody na ich gruncie. Zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym w niniejszej sprawie wnioskodawcy nie przedstawili żadnych dowodów potwierdzających, że działka ew. nr [...] jest zalewana i powoduje to niemożność użytkowania nieruchomości w dotychczasowy sposób.

Zdaniem organu samo potencjalne zagrożenie powstania szkody nie spełnia jeszcze przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej.

Organ I instancji odniósł się do uwag wnioskodawcy złożonych na etapie postępowania i podkreślił, iż okoliczności w nich podnoszone zostały wyjaśnione na etapie przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz zostały uwzględnione w opinii biegłego i nie wnoszą nic nowego do postępowania.

W kwestii stwierdzenia J. B. z 8 lutego 2021 r., że: (...) urząd nie dokonuje żadnej oceny. Opiera swoje decyzje na wnioskach biegłego które są fałszywe, nielogiczne, nieprawdziwe, pokrętne z fałszywymi danymi", organ nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska biegłego zawartego w przeprowadzonej w niniejszej sprawie opinii oraz w piśmie biegłego, zawierającym odpowiedzi na pytania złożone do wydanej w sprawie opinii. Podkreślił, że to organ, a nie biegły, decyduje o załatwieniu sprawy, a biegły jest powołany do wydania opinii w kwestii faktycznej, której rozstrzygniecie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji. Opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, zatem organ I instancji oceniając i analizując przedłożoną do akt sprawy opinię, uznał ją za rzetelnie sporządzoną oraz wiarygodną, nie podzielając tym samym stanowiska J. B. , iż wnioski biegłego są fałszywe, nielogiczne, nieprawdziwe, pokrętne z fałszywymi danymi.

J. B. wniósł od powyższej decyzji odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy to jest:

1) "art. 75 &1 K.p.a. Fałszowanie dokumentów służących jako dowód w sprawie oraz podawanie fałszywych informacji czyni wydaną decyzję nieważną".

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. polegające na braku wszechstronnego i wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie tj. niewyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności związanego ze zmianą stanu wody na gruncie na dz. [...] i części drogi dz. [...] M. W. oraz błędne ustalenia, interpretacje oraz ocenę jedynego materiału dowodowego tj. profilu drogi [...] oraz jednostronną i wybiórczą oceną tego materiału dowodowego i w związku z tym wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy.

Zdaniem odwołującego organ nie wykonał żadnych czynności w celu stwierdzenia, do jakich zmian doszło w procesie inwestycyjnym na dz. [...] i czy mają one istotny wpływ na zmianę stanu wody na gruncie. Organ nie ustalił jakie zmiany nastąpiły w zakresie ukształtowania dz. [...] i części drogi dz. [...] [...] oraz zmian w zagospodarowaniu dz. [...] w stosunku do projektu zagospodarowania działki w zakresie podwyższenia terenu działki oraz wielkości wykonania powierzchni utwardzonych i sprawdzenia czy dokonane podniesienie terenu i dokonane zwiększenie powierzchni utwardzonych dz. [...] jest przyczyną zmiany w odpływie wody powstałych na jego gruncie i zwiększonego natężenia spływu wody oraz szybkości tego spływu z tych powierzchni w oparciu o obliczenia i pomiary geodezyjne sporządzone przez biegłego geodetę, porównanie wielkości biologicznie czynnej działki [...] przed okresem inwestycyjnym i w obecnym stanie.

Nie ustalono również kierunku spływu wód opadowych z powierzchni działki [...] w obecnym stanie. Nie stwierdzono czy zwiększone natężenie odpływu wody oraz czas jego odpływu z podwyższonego terenu działki [...] ma wpływ na podtopienie nieruchomości na dz. [...]. Nie dokonano ustalenia w zakresie naturalnego ukształtowania terenu a co za tym idzie jaki był kierunek spływu naturalnego wód z dz. [...]. Organ nie ustalił różnicy rzędnych wysokościowych terenu dz. [...] i [...] oraz części drogi dz. [...] i dz. [...] w granicy tych działek. Pomiary te pozwoliłyby na ustalenie jaka jest różnica poziomu sąsiadujących ze sobą działek i czy możliwy jest spływ i przepływ wód z tych działek. Nie ustalono jaki był stan wody na gruncie sprzed okresu inwestycyjnego i po ukształtowaniu dz.[...] i [...] w obecnym stanie. Organ nie przedstawił żadnego dowodu i nie przeprowadził żadnych czynności na poparcie tezy na to, że wody opadowe z dz. [...] i rozlewiska wody przepływają na dz. [...].

Skarżący stwierdził, że organ w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy powinien zlecić ponowne wykonanie profilu drogi biegłemu geodecie z uprawnieniami, gdyż kwestionuje wiarygodność dokonanych pomiarów rzędnych wysokościowych profilu drogi. Profil drogi wykonany przez osobę nieuprawnioną do sporządzenia profilu wysokościowego drogi nie spełnia wymogów prawnych i zawiera fałszywe dane. Organ nie dołączył do sprawy wszystkich zgłaszanych przez skarżącego dokumentów, które mają charakter dowodowy i są niezbędne do wyjaśnienia sprawy.

3) naruszenie art. 138 w związku z art. 7, art. 8, art. 77 K.p.a. z powodu nierozpatrzenia sprawy zgodnie z zasadami legalności i praworządności oraz sprzeczności poczynionych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym powodującym przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów.

4) art. 77 § 3 K.p.a. - organ z urzędu może przesłuchać innego biegłego na okoliczność będącą przedmiotem postępowania, ale tego nie uczynił. Organ rozpoznający sprawę powinien żądać dodatkowych opinii innych biegłych, jeżeli występują rozbieżności, niezupełność lub niejasność opinii a materiał dowodowy nie daje podstawy do oparcia się wyłącznie na opinii biegłego. Potrzeba powołania innego biegłego wynika z okoliczności sprawy. Konieczność powołania w sprawach z zakresu art. 234 P.w. biegłego jest niezbędna zwłaszcza, gdy twierdzenia stron są sprzeczne. Zaniedbanie organu w kwestii ustosunkowania się do istotnych różnic między opinią biegłego a wyjaśnieniem do tej opinii sformułowanymi przez odwołującego stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy.

Organ powinien bowiem przekonująco uzasadnić z jakich powodów uwzględnił opinie biegłego i odmówił uwzględnienia wyjaśnień złożonych w tej sprawie przez skarżącego, w których zgłosił szereg zastrzeżeń do tez sformułowanych w opinii biegłego. Zdaniem skarżącego odpowiedzi biegłego na argumenty przedstawione przez niego są nielogiczne, pokrętne i kłamliwe. Obowiązkiem organu jest dokonanie oceny opinii biegłego i wyciągniecie z niej logicznych wniosków oraz wyciągnięcie wniosków z faktów i danych w rozumowaniu poprawnym i wiedzy powszechnej. Organ nie wskazuje, które fakty w opinii biegłego uznał za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których oparł rozstrzygnięcie na budzącej wątpliwości opinii biegłego. W sprawie nie został zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy. Ustaleń dokonano na podstawie nierzetelnej, bez żadnych dowodów, wewnętrznie sprzecznej, niejasnej i nieobiektywnej opinii biegłego oraz nieprzekonujących argumentów. Opinia biegłego oparta jest o osąd i jego punkt widzenia lub stwierdzenia a nie o fakty, które są prawdziwymi tezami. Ustalenie stanu faktycznego, to ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie i czy stwierdzona zmiana stanu wody szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie powinno być ustalone na podstawie dowodów.

Właściciele dz. [...] istotnie zmienili stan wody na swoim gruncie poprzez jej podwyższenie, uszczelnienie terenu działki gruntami nieprzepuszczalnymi, niewłaściwe ukształtowanie oraz poprzez zwiększenie powierzchni utwardzonej niezgodne z projektem zagospodarowania działki tak, że wody opadowe z dz. [...] przez otwory Ř 50 PCV w cokole ogrodzenia na całej długości oraz poprzez bramę wjazdową z podniesionej niezgodnie z projektem zagospodarowania działki i powierzchni utwardzonej dz. [...] wody opadowe spływają na drogę [...], a następnie płyną w kierunku przeciwnym do naturalnego spływu wody opadowej na drodze [...] w kierunku rozlewiska tj. studni kanalizacyjnej o rzędnej 284,52 i wjazdu na posesję dz. [...], gdzie czynią szkodę gruntom sąsiednim. Wody nie zatrzymują się na podmurówce ogrodzenia dz. [...]. W ten sposób zdaniem skarżącego, K. i B. D. :

1) zmienili kierunek i natężenie odpływu znajdujących się na ich gruncie wód opadowych (art. 234 § 1 pkt 1),

2) odprowadzają wody opadowe na grunty sąsiednie tj. na działkę [...] w granicy tych działek (art.234 § 1 pkt. 2),

3) przez podwyższenie terenu części drogi [...] K. i B. D. spowodowali zatrzymanie naturalnego przepływu wód opadowych z terenu wyżej położonych na tereny niżej położone w kierunku działki [...] (art.234 § 2) - kierunek wschodni,

4) dokonali zmiany naturalnego spływu wody opadowej z dz. [...] i skierowali go na teren sąsiedni tj. drogę,

5) z uwagi na skutek zwiększonego utwardzenia powierzchni działki niezgodnego z projektem w znacznej części radykalnie zmienili ilość wód opadowych spływających z dz. [...] na dz. [...] i dz. [...] (zwiększenie natężenia odpływu wód opadowych),

6) podwyższyli przez zmianę rzędnych projektowych i niewłaściwie ukształtowali teren swojej działki [...] przez co zmienili naturalny stan wody na swoim gruncie oraz na terenach przyległych do działki.

Skarżący wskazał również na art. 75 § 1 K.p.a., podnosząc że w toku postępowania w celu wyjaśnienia sprawy organ prowadzący sprawę powinien dopuścić jako dowód w sprawie opis oględzin terenu dz. [...] i [...].

Podniósł, że w 1989 r. sporządzono projekt zagospodarowania terenu obejmującego działki [...], [...], [...], [...], [...] i drogi na dz. [...].

Jako pierwsza zagospodarowana została działka [...], następnie dz. [...] i [...] w 1994 r. W 1997 r. wykonano w drodze kanalizację sanitarną oraz nawierzchnię z tłucznia żwirowego. Projekt kanalizacji został wykonany na podstawie mapy sytuacyjno-wysokościowej, zaznaczono w nim rzędne okryw włazów żeliwnych. Analiza rzędnych włazów wykazuje, że spadek terenu jest w kierunku wschodnim, zgodnie z naturalnym spadkiem terenu. Ten spadek terenu został zachowany przy wykonaniu drogi dojazdowej do dz. [...] i [...] w 2007 r. Tak wykonana droga zapewniała swobodny spływ wody opadowej w kierunku wschodnim. W 2017-18 r. K. i B. D. na nowo ukształtowali dz. [...] i część drogi [...] poprzez podwyższenie terenu, przez co dokonali zmian w odpływie wody ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Zdaniem skarżącego wykonany podwyższony dojazd do działki [...] jest niezgodny z projektem zagospodarowania działki. Projektowana rzędna to 284,80, a podniesiono ją do 285,13 od strony frontowej budynku. Zdaniem skarżącego ww. zmiana jest istotnym odstępstwem od projektu budowlanego.

Dalej skarżący przedstawił 17 stron uzasadnienia i rozwinięcia podniesionych zarzutów, podnosząc dodatkowo m.in. kwestie:

- zmian dokonywanych przez niego oraz K. i B. D. w ukształtowaniu drogi na dz. [...],

- ustalania rzędnych terenu i usytuowania włazów żeliwnych (studzienek) w drodze,

- wpływu na stosunki wodne w terenie opadów na działce [...],

- zagrożenia stanu obecnego dla trwałości kanalizacji,

- wykładni art. 234 i art. 235 P.w.,

- cytaty z opinii biegłego i jej uzupełnienia wraz z komentarzami do nich, celem wykazania wewnętrznej sprzeczności opinii,

- brak wykonania przez K. i B. D. zalecanego przez geologa drenażu opaskowego,

- trudności udowodnienia w terenie równinnym śladów płynącej wody, np. bruzd, ścieków,

- pojęcie szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie nie może być ujmowane wyłącznie w oparciu o cywilnoprawne pojęcie szkody,

- wykazania szkód realnych dotyczących budynku mieszkalnego, garażu, ogrodzenia i podjazdu,

- fałszywość zgromadzonych dowodów:

- wykonany przez biegłego profil drogi z fałszywymi danymi rzędnych,

- podrobiona i przerobiona mapa zasadnicza (z obciętym i wklejonym fragmentem innego opracowania geodezyjnego),

- opis fotografii na str. 14 opinii,

- brak na użytych mapach istniejącego budynku na dz. [...] (stan nierzeczywisty).

Skarżący podniósł, że udokumentowanie określonych stanów faktycznych powinno być oparte m.in. o:

- oględziny terenu podczas opadów o różnym natężeniu deszczu,

- opis zagospodarowania działek [...] i [...],

- opis powierzchni utwardzonych,

- niwelację siatkową powierzchni działek [...] i [...] w obecnym stanie,

- opis kolejności zagospodarowywania działek,

- obliczenia wielkości natężenia i czasu spływu wód opadowych z powierzchni utwardzonych na dz. [...],

- ustalenie spadku terenu przed okresem inwestycyjnym,

- ustalenie obecnego stanu prawnego dz. [...],

- porównanie rzędnych wysokościowych dz. [...] i [...] w granicy tych działek,

- ustalenie co jest przyczyną braku przepływu wody opadowej w kierunku dz. [...].

Skarżący wskazał, że zaproponowane przez biegłego rozwiązania są nie do przyjęcia ze względu na występujące uzbrojenie drogi Papieska boczna. Natomiast podniesienie terenu o 15 cm spowodowałoby zasypanie studni kanalizacyjnej, co jest prawnie zakazane, a także uniemożliwiłoby wjazd do garażu.

Zarzucił, że organ nie wzywał go do przedstawienia dowodów na wystąpienie szkód w zalanym garażu.

Podniósł, że na skutek zurbanizowania rozpatrywanego terenu następuje i nastąpi ograniczenie terenu biologicznie czynnego z powodu wzrostu terenów uszczelnionych nowymi budynkami i powierzchniami utwardzonymi kostką brukową oraz podniesienie terenu i jego niewłaściwe ukształtowanie, zmienia warunki przepływu wód opadowych, które są powodem większego i szybszego spływu powierzchniowego wód opadowych. Powyższe wpływa na podtapianie i zalanie wodami jego nieruchomości.

Skarżący zarzucił tez brak wyłączenia dwóch pracowników organu, którzy brali udział w postępowaniu zakończonym uprzednio uchyloną decyzją.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 lipca 2021 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 P.w. utrzymało w mocy decyzję I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Materialną podstawę prawną prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji stanowią przepisy art. 234 P.w., którego treść organ II instancji przytoczył i wyjaśnił.

Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że zastosowanie sankcji przewidzianej w P.w. może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w przepisie. Sankcja przewidziana nie dotyczy natomiast sytuacji dotyczącej unormowania obowiązków właściciela gruntu usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na skutek działań osób trzecich lub wskutek przypadku, niezależnie od woli właściciela gruntu. Nałożenie zatem obowiązku musi być poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie.

W pierwszej kolejności Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zastosował się do wskazówek zawartych w decyzji Kolegium z 8 września 2020 r., znak: [...] W szczególności ustalił przedmiot oraz krąg stron postępowania, zaś niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia okoliczności zostały przez organ I instancji ustalone w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Analizie poddano materiał dowodowy zgromadzony w aktach niniejszej sprawy, w tym ustalenia poczynione przez organ I instancji podczas oględzin przeprowadzonych 24 października 2019 r. oraz 15 grudnia 2020 r. z udziałem biegłego, opinię biegłego sporządzoną w miesiącach listopad-grudzień 2019 r. wraz z opinią sporządzoną w miesiącach styczeń-luty 2020 r. stanowiącą odpowiedź na zarzuty skarżącego, opinię uzupełniającą sporządzoną w styczniu 2021 r. wraz z opinią sporządzoną w miesiącach luty-marzec 2021 r., stanowiącą odpowiedź na zarzuty skarżącego wniesione do opinii uzupełniającej, dokumentację zdjęciową, jak również oświadczenia stron postępowania.

Ze sprecyzowanego wniosku wszczynającego postępowanie wynika, że z powodu podwyższenia terenu działki nr [...] przez K. i B. D. doszło do zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającej na grunty sąsiednie. Zatem skarżący domaga się obniżenia terenu działki nr [...], likwidacji otworów Ř 50 wykonanych w cokole ogrodzenia dz. nr [...], które odprowadzają wody opadowe z podwyższonego terenu dz. [...] na drogę dojazdową [...] wzdłuż całego ogrodzenia, obniżenia terenu placu postojowego, placu pod śmietnik i wjazdu na dz. [...] od strony granicy działek [...] i [...], co zlikwiduje odprowadzenie wód opadowych z dz. [...] na działkę [...] w granicy działek oraz obniżenia terenu drogi dojazdowej (działki [...]) na odcinku wzdłuż ogrodzenia dz. [...] od strony drogi dojazdowej 20 mb do rzędnych terenu nawiązujących do rzędnych włazu żeliwnego studni połączonej od działki [...] zabudowanej na sieci kanalizacji sanitarnej w ulicy [...] boczna [...], które umożliwią swobodny spływ wód opadowych w kierunku wschodnim.

W oparciu o całokształt materiału dowodowego Kolegium ustaliło, że nadmiar wody opadowej może odpływać tylko i wyłącznie na działkę niezabudowaną [...]. Z ustaleń biegłego wynika, iż ponieważ spadek terenu jest niewielki, to i woda opadowa nie będzie widoczna jak płynie.

Z przeprowadzonego postępowania dowodowego, w szczególności z załączonej do akt opinii biegłego wynika, że spadek na przedmiotowym terenie jest w kierunku rzeki Dunajec, w kierunku wschodnim, zatem woda z działki [...] nie popłynie na zachód. Wody powierzchniowej na działce nie ma, może zdaniem biegłego pokazać się sączenie, ale spadek nawet na terenie podniesionym jest w kierunku południowym, nie ma śladów żeby płynęła woda. Od strony działki [...] i działki [...] teren jest podniesiony ponad murek wnioskodawcy, ale od strony działki [...] teren jest niższy od ogrodzenia, co świadczy że nachylenie terenu jest w kierunku południowym. Z dachu wykonanego budynku wody odprowadzane są rynnami do dwóch studni, padający deszcz nie kumuluje się ze spływem wody z dachu, wsiąka w grunt i nie rozlewa się po terenie działki.

Zatem jak ustalił organ I instancji w ślad za opinią biegłego, teren jest płaski, uogólniony spadek jest w kierunku działki [...] i to nie jest działka skarżącego. Małe różnice w spadkach powodują, że woda z deszczu wsiąka w grunt a nie płynie. Po wykonaniu projektu terenu wokół domu, zgodnie z projektem i sugestią geologa, podniesiono do rzędnych 284,80 czyli 20-25 cm.

Kolegium przyjęło za prawidłowe ustalenie biegłego, zawarte w jego opinii, że po wizji terenowej nie znalazł żadnych śladów gdzie woda mogłaby się przelewać na działkę skarżącego. Rzędna wykonana 1,0 m od wjazdu do garażu skarżącego punkt 43 posiada rzedną 284,31 + 0,40 = 284,71. Biegły dodał, że jedyna rzędna z mapy J. B. to rzędna 284,75, rzędna studni kanalizacyjnej to 284,52, zatem różnica poziomu studni kanalizacyjnej a wjazdem do garażu wynosi ca 23 cm. Kolegium podzieliło zatem stanowisko organu I instancji, że [...] nie dokonali jakichkolwiek zmian stosunków wodnych na działce ew. nr [...] ze szkodą dla gruntu skarżącego, jak również ustalenie, że nie stwierdzono odprowadzania wód opadowych na teren nieruchomości J. B.

Zarzut odwołującego, iż [...] zmienili stan wody na swoim gruncie poprzez niewłaściwe jej ukształtowanie, niezgodnie z projektem, nie zasługuje na uwzględnienie. Jak to stwierdził biegły w swojej opinii, zagospodarowanie terenu wokół domu, na działce [...] nastąpiło zgodnie z projektem i sugestią geologa. Kolegium powtórzyło również ustalenia odnośnie drugiego, trzeciego i czwartego żądania wnioskodawcy. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że brak jest znamion zmiany stosunków wodnych dla działki [...], ponieważ woda nigdy tam nie płynęła i nie został tam zmieniony kierunek ani natężenie przepływu. Zdjęcia w czasie opadów wystarczająco dobrze pokazują, że woda opadowa może tylko wpływać na działkę [...] i tak są formowane odpływy przez wnioskodawcę a spełnienie jego wniosku byłoby wykonaniem większego zalania powierzchni drogi w czasie deszczu nawalnego. Koleiny drogowe doskonale pokazują, że teren jest płaski. Kolegium podkreśliło, że art. 234 ust. 3 P.w. należy rozumieć w ten sposób, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do jego zastosowania. Konieczne jest nadto ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem a szkodą.

Za orzecznictwem sądowoadministracyjnym organ II instancji wskazał, że w sprawach dotyczących zmiany stanu wody na gruncie skutkującym powstaniem szkody na gruncie sąsiednim ważną kwestią jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Tenże stan faktyczny ma wykazać, że przede wszystkim nastąpiła szkoda na gruncie spowodowana zmianą stanu wody. Bez ustalenia powstania szkody, dalsze prowadzenie postępowania merytorycznego w sprawie o naruszenie stosunków wodnych określonym art. 234 P.w. ukierunkowane na nałożenie określonego obowiązku jest niczym nie uzasadnione. Brak szkody oznacza bowiem, że do szkodliwej zmiany stanu wody nie mogło dojść. Konieczną przesłanką do zastosowania nakazu z art. 234 P.w. jest szkodliwe oddziaływanie.

Kolegium podzieliło zatem pogląd, że decyzji nakazującej przywrócenie stanu wód lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom nie można wydać jedynie na podstawie obaw, tylko musi dojść do ustalenia, że właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i zmiana te szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, która to sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Jak wynika z ustaleń dokonanych w trakcie postępowania wyjaśniającego, nie stwierdzono związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniem dokonanym na działce K. i B. D. a stanem działek sąsiednich.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że strona na żadnych etapie prowadzonego postępowania administracyjnego nie wykazała szkód, które objawiałyby się uszczerbkiem majątkowym albo powodowałyby sytuację, w której niemożliwym byłoby użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy. Ponadto strona nie przedłożyła żadnych materiałów dowodowych, z których wynikałoby zaistnienie realnej szkody. Strona na każdym etapie postępowania ma możliwość dołączenia dowodów do postępowania administracyjnego, które będą istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący nie przedstawił takowych dowodów potwierdzających zalanie garażu. Samo potencjalne zagrożenie powstania szkody nie spełnia jeszcze przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej. W związku z powyższym Kolegium w ślad za organem I instancji uznało, iż w niniejszej sprawie nie można mówić o zmianie stanu wody na gruncie, czyli konkretnym działaniu konkretnych osób, szkodliwie oddziaływującym na grunt sąsiedni.

Organ II instancji nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska biegłego zawartego w przeprowadzonej w niniejszej sprawie opinii, jak również opinii uzupełniającej. Mając na uwadze stwierdzenie, iż to organ, a nie biegły, decyduje o załatwieniu sprawy, a biegły jest powołany do wydania opinii w kwestii faktycznej, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji oraz fakt, że opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, Kolegium oceniając i analizując przedłożoną do akt sprawy opinię, uznało ją za trafną, fachową, rzetelnie sporządzoną oraz wiarygodną. Zdaniem organu odwoławczego biegły szczegółowo odniósł się do każdej podniesionej przez skarżącego kwestii.

Odnosząc się do treści odwołania Kolegium stwierdziło, że nie zawiera ono zarzutów, które nie byłyby rozpatrzone w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji I instancji.

Końcowo Kolegium stwierdziło, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało prawidłowo przeprowadzone. Strony były zawiadamiane o terminie przeprowadzenia dowodów, a przed wydaniem decyzji pouczone o prawie zapoznania się z całością materiału dowodowego i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

A. B. i J. B. wnieśli na powyższą decyzję SKO w N. S. z 22 lipca 2021 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie dowodów w postaci zdjęć oraz filmów załączonych przez skarżącego do jego pism z 27 lipca 2020 r. oraz z 29 czerwca 2021 r., z których wynika: (1) zalewanie należącej do skarżących działki [...] przez wody opadowe spływające z kierunku działki [...] oraz działki [...]; (2) że rzeczywisty kierunek spływu wód z działki [...] poprzez działkę nr ew. [...] nie odbywa się wprost na działkę [...], a ukierunkowany jest na działkę [...]; (3) że woda z działki [...] przelewa się na działkę nr ew. [...] przez otwory zlokalizowane w ogrodzeniu na działce [...], a których to dowodów pominięcie skutkowało błędnym ustaleniem, że skarżący nie wykazali, iż doszło do zmiany stanu wód na ww. gruntach ze szkodą dla ich działki nr ew. [...] w rozumieniu art. 234 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 234 ust. 3 P.w., a ponadto skutkowało błędnym przyjęciem za wiarygodne wniosków opinii biegłego, że do ww. zmian stanu wód i szkody na działce [...] nie doszło;

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka Z. P. na okoliczność spływu wód z działek [...] i [...] w kierunku działki skarżących - [...] i zalewania tej działki w efekcie ww. spływu;

3) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 84 § 1 K.p.a. w zw. z art. 11 § 1 w zw. z art. 2 pkt 1 lit. a) tiret 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne z dnia 17 maja 1989 r. (Dz.U. Nr 30, poz. 163 z późn. zm.), dalej "P.g.k.", poprzez oparcie ustaleń faktycznych sprawy w zakresie pomiarów wysokościowych terenu, zobrazowanych w opinii biegłego mgr inż. S. L., za wiarygodne, gdy biegły ten wobec braku uprawnień z dziedziny geodezji i kartografii nie miał wiadomości specjalnych, aby ww. pomiary wykonać, co w konsekwencji dyskwalifikowało ww. pomiary biegłego i powodowało konieczność powołania w sprawie, w tym zakresie, biegłego z uprawnieniami z dziedziny geodezji i kartografii;

4) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego zmierzających do ustalenia historycznych rzędnych terenu na działce [...] oraz na działce [...] w oparciu o geodezyjną dokumentację powykonawczą inwestycji budowlanej na ww. działce [...] oraz o geodezyjną dokumentację powykonawczą sieci kanalizacyjnej zlokalizowanej w ww. działce [...], a której zgromadzenie i ocena dałyby podstawy do wniosku, jak kształtował się teren ww. działek przed podniesieniem ich terenu, a po wykonanych pomiarach geodezyjnych przez biegłego geodetę dałaby podstawy do wniosku, jakie aktualnie zmiany w tym zakresie zaszły, a w szczególności, jakie konkretnie podwyższenia terenu miały miejsce na ww. działkach, w jakim obszarze, a w związku z tym, czy i jak zmienił się wcześniejszy kierunek spływu wód na ww. gruntach, w tym ze szkodą dla działki skarżących;

5) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie, że na działce [...] doszło do poszerzenia terenu utwardzonego w stosunku założeń projektowych zawartych w "Opisie do projektu zagospodarowania działki [...] w Ś. ", opracowanym przez B. M., z projektowanych 56 m2 powierzchni dojazdów i chodników do ok. 100 m2 (wg opinii biegłego mgr inż. S. L.), która to okoliczność świadczy o zmianie stanu wód na działce [...] i zwiększeniu jej odpływów z ww. działki na działkę [...], co skutkuje finalnie zwiększeniem natężenia spływu ww. wód na działkę skarżących i jej zalewaniem;

6) art. 7, art. 8 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez przeprowadzenie oględzin nieruchomości stanowiących działki [...], [...], [...], [...] w porze suchej, co uniemożliwiło weryfikację rzeczywistego spływu wód opadowych z działek [...] i [...] w kierunku działki skarżących - nr ew. [...] – a tym samym obiektywną weryfikację, czy doszło do zmiany stanu wód na ww. gruntach ze szkodą dla działki skarżących, gdy jednocześnie w czasie ww. oględzin istniała możliwość oceny kierunku ww. spływu przez zaobserwowanie sztucznego spływu wody na ww. gruntach z wykorzystaniem wody pochodzącej z gospodarstwa K.. oraz B. D. , czego zaniechano;

7) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez przyjęcie za wiarygodne i udowodnione twierdzeń i wniosków z opinii biegłego, że na działkach [...] oraz [...] nie doszło do zmiany stanu wód skutkujących szkodą na działce skarżących - nr ew. [...] - gdy: (1) z analizy mapy sporządzonej przez B. M. z lipca 2007 r. oraz mapy sytuacyjno-wysokościowej sporządzonej przez [...] z 11 maja 2007 r. wynika, że w 2007 r. na działkach [...] i [...] kierunek spływu wód był taki, że woda pierwotnie z działki [...] kierowana była na działkę [...], po czym w dalszym ciągu spływała w kierunku działki nr ew. [...] (w kierunku wschodnim), przy czym ww. woda nie mogła spływać w kierunku działki [...] (w kierunku północno - wschodnim), gdy: (2) z analizy wykonanych przez ww. biegłego profili wysokościowych wynika, że aktualny kierunek spływu wód jest taki, że z terenu utwardzonego działki nr ew. [...] woda spływa na teren w części przyległej do niej działki [...] i kieruje się w stronę działki skarżących ([...]), a więc w kierunku zachodnim i południowym, co finalnie skutkuje tym, że wody opadowe z ww. terenów zalewają środek drogi ([...]) przy działce skarżących oraz bezpośrednio również działkę skarżących ([...]), co w sumie dowodzi, że wnioski ww. opinii biegłego są błędne i nie powinny być uznane przez organy administracji za wiarygodne;

8) art. 7, art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 84 § 1 K.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia o niekompletną opinię biegłego, która nie zawiera żadnej mapy określającej - w odwołaniu się do rzędnych terenu - kierunku spływu wód przed i po dokonaniu podwyższenia i utwardzenia terenów na działkach [...] oraz [...], a także związanego z ww. zmianami kierunku spływu wód na działkę [...];

9) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez przyjęcie za wiarygodne i udowodnione twierdzeń i wniosków z opinii biegłego, że na działkach [...] oraz [...] nie doszło do zmiany stanu wód skutkujących szkodą dla działki skarżących - [...] - gdy zawarte w opiniach biegłego oceny, co do faktów, poprzedzone są ich oceną prawną, co skutkuje tym, że biegły w sposób nieuprawniony, a jednocześnie błędny, kwalifikuje stwierdzone podwyższenia terenów na działkach [...] oraz [...], jako nie stanowiące zmian w stanie wód na gruntach w rozumieniu art. 234 ust. 1 w zw. z art. 234 ust. 3 P.w. oraz jako nie wpływające szkodliwie na działkę skarżących, a finalnie kwalifikuje zgłaszane przez skarżącego wnioski, jako nie stanowiące "sporu wodnego", a "spór sąsiedzki";

10) art. 7, art. 8 § 1 w zw. z art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 3 K.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłego, którego stosunek i postawa wobec skarżących, a w szczególności J. B. , dawała jednoznaczne podstawy dla stwierdzenia, że nie jest on osobą opiniującą w sposób bezstronny, równo traktujący strony postępowania, a w związku z tym, której opinie należało uznać za nie mogące budzić zaufania, co finalnie kwalifikowało ww. biegłego do wyłączenia z urzędu na podstawie art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 3 K.p.a.;

11) art. 234 ust. 1 w zw. z art. 234 ust. 3 P.w. na skutek ich błędnego zastosowania, co w konsekwencji spowodowało nieuzasadnioną odmowę uwzględnienia żądań skarżących, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, oceniony w całokształcie, wnikliwie, wszechstronnie, zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego oraz zasadami logicznego myślenia wskazuje, że na skutek podniesienia przez [...] terenu działki [...] oraz jej utwardzenia, a ponadto na skutek podwyższenia przez ww. terenu na działce [...], doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na ww. gruntach wód opadowych w ten sposób, że wody opadowe spływają z działki [...] w kierunku działki [...], a następnie w kierunku działki [...], stanowiącej współwłasność skarżących, w efekcie czego dochodzi do szkodliwego oddziaływania ww. zmian na ww. działkę skarżących, tj. do jej zalewania, co wypełnia hipotezę normy art. 234 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 234 ust. 3 P.w. oraz uzasadnia zastosowanie dyspozycji z art. 234 ust. 3 P.w. względem [...].

W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji Kolegium z 22 lipca 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy C. z 24 maja 2021 r. oraz o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego skarżących przez radcę prawnego w tym postępowaniu wg norm przepisanych.

W obszernym (23 strony) uzasadnieniu skargi skarżący opisali przebieg sprawy, powtarzając argumentację formułowaną w szeregu pism w postępowaniach obu instancji oraz odwołaniu, popartą dodatkowo przywołaniem orzeczeń sądów administracyjnych.

Podkreślili, że stanowiąca ich współwłasność działka nr [...] jest zalewana na skutek spływu wód z terenu działki nr [...] i [...]. Powyższe zalewanie jest zdaniem skarżących spowodowane przede wszystkim podwyższeniem terenu ww. działek przez K. i B. D. W ocenie skarżących woda deszczowa, która opada na utwardzone części gruntu na działce [...] (plac postojowy, plac śmietnikowy, wjazd do garażu) spływa grawitacyjnie na działkę nr [...] (na drogę w części jej przebiegu przy działce nr [...]), w tym poprzez otwory wykonane w ogrodzeniu działki nr [...], a następnie - wraz z wodą opadową padającą bezpośrednio na część ww. drogi - również na skutek jej podniesienia, spływa grawitacyjnie w kierunku ich działki nr [...] powodując jej zalewanie. W ocenie skarżących zmiana stanu wód oraz zalewanie ich działki nie miało wcześniej miejsca.

Ponadto zdaniem skarżących podniesienie o 20-25 cm i utwardzenie przez K. i B. D. terenu działki [...] skutkuje bezpośrednim odprowadzeniem wód z ww. działki na ich teren. Skarżący próbowali wykazać przed organami administracji, że górna część cokołu ich ogrodzenia (podmurówki), posadowionego przez nich na działce [...] w granicy z działką [...] pokrywa się aktualnie z powierzchnią podwyższonego terenu na działce [...]. W przekonaniu skarżących faktycznie więc sytuacja jest taka, że teren działki [...] w powiązaniu z terenem działki skarżących tworzy - patrząc z profilu bocznego - kaskadę przy czym wyższy stopień tej kaskady to podwyższony teren działki [...]. W efekcie zdaniem skarżących, woda opadająca na działkę [...] spływa ww. kaskadą na ich położony niżej teren od strony ogrodzenia działki [...].

Podnieśli, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, również roboty budowlane takie jak niwelacja terenu, podniesienie rzędnej terenu, czy też samo wybudowanie fundamentów, może powodować zmiany stanu wody na gruncie, jeżeli ich efektem będzie zmiana naturalnego, dotychczasowego kierunku odpływu wód opadowych, czy też przecięcie kierunku migracji wód podziemnych.

Podkreślili, że zmiany stanu wody na gruncie takie jak: zmiana naturalnego ukształtowania terenu (przykładowo: nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu), wykonanie robót budowlanych (wybetonowanie działki, wzniesienie murowanego ogrodzenia), a także wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia, czy roboty te zostały wykonane zgodnie z pozwoleniem na budowę lub skutecznym zgłoszeniem.

Podnieśli, że szkodą w rozumieniu art. 234 ust. 1 pkt 1 P.w. będzie spowodowane zmianą stanu wód na gruncie zalewanie wodą działki sąsiedniej, co wcześniej (przed zmianą) nie miało miejsca - powoduje szkodę, gdyż powoduje niemożliwość użytkowania działek we wcześniejszy sposób. Nie musi przy tym dochodzić od razu do zniszczenia roślinności czy wymycia gleby, gdyż wiadomym jest, że takie skutki zazwyczaj są dostrzegalne dopiero w dłuższej perspektywie. Sam fakt pojawiania się wody stojącej tam, gdzie jej wcześniej nie było na działce, pozostający w związku przyczynowo-skutkowym ze zmianą stosunków wodnych na działce sąsiedniej, jest już szkodą rozumianą tak, jak to zostało wyżej powiedziane. Naruszony jest bowiem w takim wypadku stan działki, w jakim była przed wspomnianą zmianą i jej funkcjonalność, co w konsekwencji powoduje uszczerbek majątkowy.

Niezbędną przesłanką do wydania nakazów przywrócenia stanu poprzedniego, albo wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom w przypadku zmiany stanu wody na gruncie, jest wystąpienie choćby minimalnej szkody już w dacie złożenie wniosku, najpóźniej do daty orzekania o powyższym przez organy administracji publicznej. Szkoda ta co do zasady musi być realna, a nie hipotetyczna. Jednakże szkodą jest także pogorszenie się warunków wodnych na gruncie, np. poprzez wystąpienie większej ilości wody tam, gdzie poprzednio było jej znacznie mniej.

Okoliczność, że szkoda w postaci większej nasiąkliwości gruntu przylegającego do budynku gospodarczego, a przez to przyczyniania się do większego jego zawilgocenia, nie wynika tylko i wyłącznie z działania jednej osoby, lecz przyczyniły się do niej usytuowanie budynku gospodarczego oraz sposób zagospodarowania działki innej osoby, nie wyłącza zastosowania P.w. Wymagane bowiem jest jedynie ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstałą szkodą (jakichkolwiek rozmiarów i wartości), a zmianą stosunków wodnych na gruncie.

Mając na uwadze powyższe skarżący stwierdzili, że podniesienie przez K. oraz B. Dobieckich terenu na działce [...] połączone z utwardzeniem części jego powierzchni kostką brukową oraz podwyższenie terenu na działce [...] (w części przebiegającej wzdłuż działki [...]), skutkujące zalewaniem ich działki [...], kwalifikuje się do zmiany stanu wód oraz szkody w rozumieniu art. 234 ust. 1 pkt 1 w. zw. z art. 243 ust. 3 P.w. Natomiast podwyższenie terenu i jego utwardzenie na działce [...], w efekcie czego woda opadowa przedostaje się wprost na działkę skarżących może stanowić jednocześnie przypadek, o którym mowa w art. 234 ust. 1 pkt 2 P.w.

Celem postępowania administracyjnego przed Wójtem Gminy C. oraz przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym powinna być zatem weryfikacja, czy do ww. zmian stanu wód w rzeczywistości doszło oraz czy w ich efekcie dochodzi również faktycznie do zalewania ww. działki skarżących - [...] oraz odprowadzania na tę działkę wód z terenu działki [...].

Skarżący zarzucili, że w zaskarżonej decyzji potwierdzono, w ślad za stanowiskiem opinii biegłego, że przez wykonane w cokole ogrodzenia działki [...] otwory nie przelewa się woda. Przyjęto za prawidłowe ustalenia biegłego, że ww. otwory są zakryte od strony działki [...], nie są drożne, a co więcej, że ze względu na poziom wód na ww. działce, otwory te nie mogą odprowadzać z jej terenu wody. Wg biegłego, nie ma żadnych śladów po stronie drogi - działki nr ew. [...], aby woda płynęła tymi otworami. Dlatego, w ślad za opinią biegłego przyjęto, że nie ma możliwości, aby woda z terenu działki [...] przez ww. otwory przelewała się na drogę - działkę nr ew. [...] oraz na działkę skarżących - nr ew. [...].

Podnieśli, że nieprawdziwe są stwierdzenia, jakoby nie przedłożyli na etapie postępowania administracyjnego przed organami I i II instancji jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że nastąpiła zmiana stanu wód na działkach nr [...] i [...] oraz wynikająca z tych zmian szkoda na gruncie skarżących dz. nr [...].

Podkreślili, że pismem z 27 lipca 2020 r., złożonym do SKO skarżący uzupełnił materiał dowodowy sprawy o płytę CD zawierającą filmy i fotografie. Z ww. zapisów obrazów wynika, że teren drogi (działka nr [...]) został podniesiony i woda spływa od bramy wjazdowej przy działce nr [...] w kierunku działki skarżących, gdzie tworzy się rozlewisko wody. Nadto wynika z nich, że brak jest swobodnego spływu wody opadowej z działki nr [...] i [...] na działkę nr [...] - woda z tych gruntów nie przelewa się, wbrew twierdzeniom biegłego, na ww. działkę, a kieruje się na działkę skarżących. Ostatecznie, z ww. dowodów wynika, że woda z działki nr [...] przelewa się na działkę nr [...] przez otwory zlokalizowane w ogrodzeniu na działce nr [...], co podważa ustalenia biegłego, że przez ww. otwory woda się nie wydobywa.

Nadto pismem z 29 czerwca 2021 r. złożonym do SKO skarżący uzupełnił materiał dowodowy sprawy o kolejną płytę CD zawierającą film z opadów deszczu 24 czerwca 2021 r., z którego wynika spływ wody opadowej z działki nr [...] w kierunku działki skarżących i który dowodzi zalewania ich działki. Ponadto przedłożono zdjęcia i film ukazujące spływ wody z terenu działki nr [...] w kierunku działki skarżących w związku z myciem samochodu na terenie działki nr [...]. Z ww. zapisów obrazu wynika, że wbrew twierdzeniom biegłego, wody opadowe z działki nr [...], które wylewają się m. in. na teren drogi (dz. nr ew. [...]), nie mogą kierować się w stronę działki nr ew. [...], a w stronę działki skarżących. Skoro kierunek spływu wód pochodzących z mycia samochodu wyraźnie skręca w stronę działki skarżących, to logicznie również wody opadowe muszą zachowywać ten sam kierunek spływu.

Skarżący podnieśli również, że świadkiem ww. spływu wód i zalewania ich działki 24 czerwca 2021 r. był sołtys [...] - Z. P..

Zdaniem skarżących powyższe dowody nie zostały uwzględnione w trakcie postępowania przed organami administracji obu instancji. W szczególności nie zostały one poddane ocenie w ramach decyzji SKO.

Z decyzji tej wynika bowiem, że w zaskarżonej decyzji jako podstawę dowodową - prócz dokumentacji zdjęciowej - nie wskazano żadnych filmów dostarczonych przez skarżącego. Nadto wgląd w akta sprawy i ich fotokopie wykonane w SKO w N. S. przez aplikanta adwokackiego K. P., po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie wskazują, aby pisma skarżącego z 27 lipca 2020 r. oraz z 29 czerwca 2021 r. były elementem akt sprawy.

Wskazanie przez skarżącego świadka spływu wód z działki [...] i działki [...] w kierunku działki [...] oraz wynikającego stąd zalewania ich działki, w osobie sołtysa [...] - Z. P. - powinno skłonić organ II instancji do jego przesłuchania przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Pominięcie ww. dowodów miało istotny wpływ na wynik sprawy. Po pierwsze, ww. dowody w sposób bezpośredni podważają wnioski opinii biegłego oraz formułowane na ich podstawie oceny organów I i II instancji. Wskazują one bowiem na zaistnienie szkody na działce skarżących w rozumieniu art. 234 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 P.w. w postaci zalewania ich działki. Nadto dowodzą, że rzeczywisty kierunek spływu wód z działki [...] w kierunku działki [...] nie jest ukierunkowany wprost na działkę nr [...], z pominięciem spływu w kierunku działki skarżących.

W ocenie skarżących do wykonywania pomiarów wysokościowych terenu niezbędne są uprawnienia w zakresie wykonywania prac geodezyjnych. Z art. 2 pkt. 2a P.g.k. wynika, że elementem pomiarów geodezyjnych są pomiary sytuacyjne i wysokościowe. W tym sensie, wymienione w art. 2 pkt. 2a P.g.k. pomiary są elementem szerszego pojęcia prac geodezyjnych, o których mowa w art. 2 pkt. 1 lit. a) P.g.k. W szczególności, art. 2 pkt. 1 lit. a) w tiret 2 wyjaśnia, że pracami geodezyjnymi są również opracowania dokumentacji geodezyjnej dotyczącej nieruchomości na potrzeby postępowań administracyjnych lub sądowych oraz czynności cywilnoprawnych. Jednakowoż, zgodnie z art. 11 ust. 1 P.g.k. wykonawcą prac geodezyjnych lub prac kartograficznych może być przedsiębiorca. Jednostka organizacyjna, a także osoba legitymująca się uprawnieniami zawodowymi w dziedzinie geodezji i kartografii w przypadku wykonywania przez tę osobę funkcji biegłego sądowego lub mierniczego górniczego.

W konsekwencji opiniujący w sprawie biegły, jako nie posiadający uprawnień w dziedzinie geodezji i kartografii, nie mógł wykonać pomiarów wysokościowych, które załączył do opinii z okresu listopad-grudzień 2019 r. W efekcie wykonanie przez powołanego w sprawie biegłego pomiarów wysokościowych rzędnych terenu wskazuje na naruszenie przez organy administracji art. 84 § 1 K.p.a. Ww. biegły nie miał bowiem wiadomości specjalnych, aby ustalać i rozstrzygać zagadnienia zastrzeżone ustawowo do kompetencji biegłych z dziedziny geodezji i kartografii. Z powyższych względów zdaniem skarżących zasadny był wniosek dowodowy skarżącego o powołanie w sprawie biegłego z dziedziny geodezji i kartografii w celu wykonania ww. pomiarów wysokościowych i sytuacyjnych.

Brak dostatecznych kompetencji powołanego w sprawie biegłego w dziedzinie geodezji i kartografii został uwidoczniony w ramach opinii ze stycznia 2021 r. Wynika z niej bowiem, że pomiary wysokościowe biegłego zawarte w opinii z okresu listopad-grudzień 2019 r. obarczone były błędem rzędu 40 cm. Powyższe podwyższenie rzędnych nie znajduje żadnego przekonującego wyjaśnienia w opinii biegłego.

Nie jest również jasne, na jakiej podstawie biegły stwierdził, że wody opadowe spadające na teren działki nr [...] przelewają się w kierunku południowym, a więc w kierunku działki nr [...] i [...], skoro biegły nie przeprowadził żadnych pomiarów w tym zakresie, gdy jednocześnie twierdzi on w innych częściach swych opinii, że wody z działki [...] z części utwardzonych kierują się w stronę drogi, a więc w kierunku północno-wschodnim. Wg biegłego długość drogi stanowiącej działkę [...] wynosi 106 metrów, gdy z wydanych decyzji organów administracji wynika, że droga ta ma długość 100 metrów. Powyższe również budzi wątpliwości co do prawidłowości obliczeń biegłego.

Skarżący podnieśli, że naruszeniem przepisów postępowania była również odmowa uwzględnienia przez organy administracji wniosków dowodowych skarżącego zmierzających do ustalenia historycznych rzędnych terenu na działce [...] i [...] w oparciu o geodezyjną inwentaryzację powykonawczą inwestycji budowlanej na działce [...] oraz o geodezyjną inwentaryzację powykonawczą sieci kanalizacyjnej zlokalizowanej w drodze - działce [...]. Ww. dokumentacja dałaby podstawy do wniosków, jak historycznie, tj. przed podniesieniem - kształtował się teren działki [...] i [...], a w związku z tym po wykonaniu prawidłowych pomiarów geodezyjnych, dałaby podstawy do oceny, jakie zmiany w tym zakresie zaszły, a w szczególności, jakie konkretnie podwyższenia rzędnych terenu miały miejsce, w jakim obszarze, a w związku z tym finalnie pozwoliłaby na ocenę istotnych dla sprawy okoliczności, czy i jak ww. podwyższenia terenu zmieniły wcześniejszy kierunek spływu wód na gruntach ze szkodą dla działki skarżących.

Dalej skarżący zarzucili, że na działce [...] mogło dojść do niezgodnego z projektem zagospodarowania działki w efekcie zmniejszenia jej powierzchni biologicznie czynnej, co w konsekwencji jej utwardzenia, spowodować mogło zmianę stanu wód, które zamiast wsiąkać w powierzchnię biologicznie czynną, padają na powiększony teren utwardzony i dalej spływają na działkę [...], aby ostatecznie znaleźć się na działce skarżących i ją podtapiać.

Szczególnie mocno skarżący podnieśli, że błędem organów było dopuszczenie do oględzin nieruchomości z udziałem biegłego w czasie, w którym nie można było zaobserwować jakichkolwiek opadów na przedmiotowych dla sprawy terenach gruntów, a więc w porze suchej. Wystarczyło przy tym poprosić K. i B. D. o to, aby uruchomili wąż na wodę na swoje działce i puścili strumień wody, co pozwoliłoby nie tylko zaobserwować jej spadek, ale również zweryfikować, czy woda nie przelewa się przez otwory w ogrodzeniu ich działki.

Dalej skarżący przedstawili analizę mapy sporządzonej przez B. M. w lipcu 2007 r. oraz mapy sytuacyjno-wysokościowej sporządzonej przez W. W. z 11 maja 2007 r. ze szczególnym uwzględnieniem rzędnych studni kanalizacyjnej i słupków granicznych. Zdaniem skarżących powyższe rzędne wskazują, że w 2007 r. spadek drogi wzdłuż działek [...] i [...] do działki [...] następował w dół - w kierunku działki [...], tj. w kierunku wschodnim; w 2007 r. teren działki [...] był wyższy od terenu działki [...] oraz od terenu drogi (dz. [...]) o 10 cm do 20 cm, co oznacza, że woda spływająca z działki [...] oraz opadająca na działkę [...] nie mogła kierować się ku działce [...] (nie mogła bowiem spływać na tereny wyżej położone o 10 do 20 cm).

Z opinii biegłego z okresu listopad–grudzień 2019 r. wynika zgoła inny stan ukształtowania terenu aniżeli w 2007 r., a w związku z tym również inny kierunek spływu wód.

W tym kontekście twierdzenie przez biegłego, iż woda z działki [...] i [...] kierowała się zawsze w stronę działki nr [...], jest ewidentnym błędem.

Zdaniem skarżących ustalenia opinii biegłego są błędne, co wynika z wnikliwej analizy opinii biegłego, w tym w szczególności rzędnych wysokościowych terenu oraz z przyjęcia założenia, że kierunek spływu wód powinien odbywać się, zgodnie z wiedzą powszechną i doświadczeniem życiowym, grawitacyjnie wg kierunku spadku wynikającego z ukształtowania spadków terenu.

Dalej skarżący przedstawili szczegółową analizę rzędnych ze szkicu niwelacyjno-sytuacyjnego z opinii biegłego z okresu listopad–grudzień 2019 r. (punkty 21-36), z której ich zdaniem wynika, że woda musi zlewać się w punkcie 28, wokół niego się gromadzić, a następnie musi rozlewać się szerzej w kierunku działki skarżących, kierując się do rzędnych punktów 23, 24, 27, które wynoszą odpowiednio 284,54, 284,55, 284,80. Ponadto woda ta rozlewać się musi z punktu 28 w kierunku środka drogi - do punktu 25 o rzędnej 284,55. W tych więc punktach woda się gromadzi, zalewając działkę skarżących co najmniej o 6-7 cm, gdyż dopiero wówczas lustro wody opadowej osiąga poziom rzędnej 284,61, a więc rzędnej punktu 26 przy granicy z działką [...].

Zdaniem skarżących powyższy kierunek spływu wód został zobrazowany przez biegłego również w ramach zdjęć załączonych do opinii z okresu listopad–grudzień 2019 r. Na zdjęciu nr 2, na stronie 11 ww. opinii widać wyraźnie, że kierunek spływu wód został określony przez biegłego, jako spadający z terenu drogi przy działce nr [...] w kierunku działki nr [...].

Powyższe wnioski i dowody czynią jednocześnie zupełnie niezrozumiałym przyjęty przez biegłego kierunek spływu wód zobrazowany na zdjęciu nr 4, na stronie 12 opinii z okresu listopad-grudzień 2019 r., jako ukierunkowany od słupka ogrodzenia przy granicy działki nr [...] i [...] wprost do terenu granicy działki nr [...]. Jeżeli bowiem przyjąć, że biegły strzałką na ww. zdjęciu obrazuje spadek wody od punktu 27 (rzędna 284,70) do punktu 26 (rzędna 284,61) to biegły pomija, że aby woda przeszła wprost tym kierunkiem to musi jeszcze przepłynąć przez odcinek środka drogi, który ulokowany jest między rzędnymi punktów 28 i 32, o wysokości odpowiednio 284,48 i 284,53. Rzędne te są natomiast położone poniżej rzędnej punktu 26 odpowiednio o 13 i 8 cm. W tych uwarunkowaniach nie ma więc możliwości, aby z punktu 27 woda grawitacyjnie popłynęła wprost do punktu 26, gdyż najpierw musi spaść grawitacyjnie do punktów 28 i 32, a właściwie do punktu 28, który jest najniższą rzędną terenu. Dopiero po wypełnieniu tych powierzchni wodą, przy osiągnięciu poziomu wody do wysokości rzędnej punktu 26, woda ta może zacząć przelewać się na działkę [...]. Zanim jednak do tego dojdzie zaleje środek drogi przy działce skarżących oraz ich działkę, a zwłaszcza podjazd (rzędne punktów nr [...]), co widać wyraźnie na zdjęciach zobrazowanych na stronie 14 opinii z okresu listopad-grudzień 2019 r., jak również na filmach i zdjęciach załączonych przez skarżącego do pism z 27 lipca 2020 r. oraz z 29 czerwca 2021 r.

Skarżący przedstawili również polemikę z poszczególnymi twierdzeniami zawartymi w opinii biegłego i jej kolejnych uzupełnieniach.

Podkreślili, że gdyby kierunek wschodni spływu wód - tj. na działkę nr ew. [...] - był aktualnie zachowany, skarżący nie wszczynaliby postępowania administracyjnego, gdyż wody byłyby skierowane na działkę [...], a nie na działkę skarżących. Skarżący przywołali twierdzenie biegłego, że "doszło do zmian na gruncie ale nie do zmiany naturalnego spadku terenu ponieważ teren został zainwestowany. Woda przedtem i teraz spływa na działkę [...] i czy płynęła na działkę Państwa D. ". Skarżący podkreślili, że przedłożone przez biegłego opinie nie zawierają żadnej mapy określającej - w odwołaniu się do rzędnych terenu - kierunku spływu wód przed i po dokonaniu podwyższenia i utwardzenia terenów na działkach [...] oraz [...], a także związanego z ww. zmianami kierunku spływu wód na działkę [...]. Powyższy zarzut dotyczy nie tylko zagadnienia kierunku spływu wód z działki [...] na działkę [...] i dalej na działkę skarżących, ale przede wszystkim spływu wód z działki [...] bezpośrednio na działkę skarżących. O ile bowiem wykonane przez biegłego w ramach opinii z okresu listopad-grudzień obliczenia rzędnych pozwalają na zweryfikowanie kierunku spływu wód z działki [...] na działkę [...] i dalej na działkę skarżących, choć nie dają w tym zakresie pewnego wyniku, to brak jakichkolwiek pomiarów rzędnych (oprócz jednej) na działce [...] oraz na działce [...] nie pozwala w żaden sposób ocenić, czy wody z działki [...] przelewają się bezpośrednio na działkę skarżących.

Zdaniem skarżących orzecznictwo przyjmuje, iż w sprawach opartych o art. 234 ust. 3 P.w. istotnym brakiem opinii biegłego jest w szczególności brak mapy, na której przedstawiony byłby ciek wodny i spływ wód w terenie. Bez tego dokumentu niemożliwe jest bowiem wiarygodne określenie kierunku spływu wód przed i po podjęciu działań, które w ocenie skarżących spowodowały szkody na ich gruncie.

Skarżący zarzucili również, że analiza opinii biegłego wskazuje, że biegły zamiast ograniczyć się do opiniowania w zakresie niezbędnym dla stwierdzenia faktów, dla których wymagana jest wiedza specjalistyczna, zaczyna formułować oceny prawne. Dla przykładu, biegły na stronie 6 opinii z okresu listopad-grudzień 2019 r. stwierdza, że podniesienie terenu działki [...] przez właścicieli działki [...] nie spowodowało zmiany stosunków wodnych na ww. drodze, albowiem stanowi ona współwłasność czterech osób, a prawo wodne mówi o właścicielu samoistnym.

Nadmienili, że w opinii z okresu luty-marzec 2021 r., powołując się również na prawo współwłasności, biegły zarzuca skarżącemu, że sam jest winny podtopień swojej działki oraz, że złamał prawo współwłasności, aby pokazać "swoje na wierzchu". Powyższe w sposób jednoznaczny wskazuje na stronniczość biegłego, który tymi samymi argumentami z jednej stron chroni B. i K. D. a z drugiej strony atakuje skarżących. Zarzucili też, że w opinii z okresu listopad-grudzień 2020 r. biegły zdaje się twierdzić, że fakt, iż droga na działce podlegała działaniom inwestycyjnym od 1992 r. nie może być podstawą dla stwierdzenia zmiany stanu wód na gruncie w rozumieniu prawa wodnego wobec dokonanych przez B. i K. D. podwyższeń terenu, gdyż zagospodarowanie terenu oraz zabudowa działek podlegają wyłącznie prawu budowlanemu (w domyśle - nie podlegają prawu wodnemu). W efekcie wydaje się, że w ten sposób biegły kwalifikuje żądania skarżącego, jako nie podlegające prawu wodnemu, co jest ewidentną oceną prawną, w dodatku błędną.

W ww. opinii biegły dokonuje również prawnej (i znów błędnej) kwalifikacji spływu wód z powierzchni utwardzonych na działce [...]. Na stronie 5 ww. opinii stwierdza: "Powierzchnia około 100 mk na którą pada deszcz w żadnym momencie nie może być rozpatrywana w kontekście zmiany stosunków wodnych. Nie ma tutaj wody powierzchniowej a ewentualne sączenia to nie zmiana stosunków wodnych." Ostatecznie, w ramach opinii z okresu luty-marzec 2021 r. biegły podsumowuje swoje oceny prawne stwierdzając na stronie 5: "to nie jest spór wodny, który powinien toczyć się wg KPA a spór sąsiedzki".

W konsekwencji powyższych spostrzeżeń wydane przez biegłego opinie nie są jasne. Przeplatanie się w nich kwestii ocen faktów z ich jednoczesną, a wysoce prawdopodobne, że uprzedzającą je kwalifikacją prawną, powoduje, że nie jest wiadomym, czy biegły opiniuje, co do faktów, czy też, co do twierdzeń o prawie.

W sprawie powinno dojść do wyłączenia z opiniowania biegłego i powołania nowego biegłego, nie tylko ze względu na popełnione przez biegłego błędy, niejasność stworzonych przez niego opinii, wzajemną sprzeczność formułowanych przez biegłego wniosków, które powodują, że przy zapoznawaniu się z jego opiniami trudno zrozumieć, co właściwie ustalił, co jest pewnym stanem rzeczy, a co nie. Do wyłączenia biegłego powinno dojść również w związku z tym, w jaki sposób odnosi się on do skarżącego J. B. od momentu, w którym skarżący zaczyna formułować wobec opinii biegłego swoje zarzuty. Biegły w swych opiniach uzupełniających zaczyna bowiem ewidentnie tracić bezstronne nastawienie, rzeczowo odpowiadać na formułowane przez skarżącego zarzuty, a zamiast tego, biegły zaczyna uchylać się od odpowiedzi na zarzuty skarżącego, kończąc w ostateczności na obrażaniu skarżącego oraz pomawianiu jego oraz jego małżonki. Już w opinii z okresu styczeń - luty 2020 r. biegły stwierdza arbitralnie, że na zarzuty niczym nie potwierdzone przez skarżącego nie będzie odpowiadał. W kolejnym fragmencie opinii pisze "Wydaje się, że to spór sąsiedzki i wymyśla się argumenty na siłę, siląc się na opisy i szukając błędów, a to jest źle odczytany szkic niwelacyjno-sytuacyjny".

Ostatecznie, w opinii z okresu luty-marzec 2021 r. zarzuca skarżącemu, że sam jest winny podtopień swojej działki: "Naturalny spadek jest z kierunku zachodniego w kierunku wschodnim, na działkę [...]. Ale jak się wykonuje dziury w drodze działka [...] która nie jest Pana własnością a tylko współwłasności, to znaczy że nie ma Pan Prawa bez zgody innych współwłaścicieli dokonywać zmian na drodze". I dalej, pogardliwie do skarżącego "Bo zaczyna się profesorzenie przez Pana B. " (str. 4 opinii). "Ale rozlewisko, które jest na drodze wykopał Pan razem ze swoją żoną co widać na filmiku" (str. 4 opinii). "Dostarczone płytki dobitnie świadczą że nie jest Pan bez winy. Wybieranie materiału żwirowego z drogi po to żeby sąsiedzi nie mogli w półbutach przejść, mogli złapać gumę lub urwać koło. Takie filmy są dołączone są do dokumentacji sporu, a także komentarz Pana D. jak Pan umila im życie" (str. 6 opinii).

W ocenie skarżących powyższe powinno skutkować wyłączeniem biegłego ze sprawy na podstawie art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 3 K.p.a.

Podkreślili, że zgodnie z art. 8 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Powyższe wymagania należy również stosować do biegłego w postępowaniu administracyjnym.

Jednocześnie skarżący przy piśmie z 17 października 2019 r. złożył wniosek o wezwanie K. D. oraz B. D. do przedłożenia nagrań z monitoringu przy ich domu, które zostały przez ww. przedłożone do ich pisma z 27 sierpnia 2019 r. Skarżący domagał się, aby ww. nagrania zostały przedłożone w zapisie 24 godzinnym albowiem twierdził, że przedstawiają one jedynie wycinek rzeczywistości i w ten sposób posłużyły do sformułowania wobec skarżącego i jego żony tendencyjnych oraz fałszywych oskarżeń. Nagrania przedłożone K. D. oraz B. D. nie wskazują bowiem na uprzednie zasypywanie gruntu przez ich syna, które skłoniły następnie skarżących do ich odkopania, co zostało tylko zarejestrowane na przedłożonych nagraniach. Organy nie uwzględniły ww. wniosku dowodowego skarżącego, gdy widać, że ww. nagrania stały się podstawą opiniowania przez biegłego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2).

Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie zarządzeniem z 1 grudnia 2021 r. wyznaczył na 12 stycznia 2022 r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów. Przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym, poprzedzone było próbą uzyskania od stron postępowania potwierdzenia istnienia technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 3 listopada 2021 r.). Jednak nie uzyskano od wszystkich stron postępowania potwierdzenia posiadania ww. technicznych możliwości.

Zdaniem Sądu skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Przy tym rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżących, stron i skarżonego organu, bowiem podnoszone przez nich argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz skargę, odpowiedź na skargę i inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a skarga jest bezzasadna.

Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że istotne elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.

W tym stanie rzeczy Sąd podziela argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem i ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnym w tym przedmiocie.

Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie badania podnoszonego przez skarżących naruszenia art. 234 P.w. przez ich sąsiadów.

Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały szczegółowo powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie budzą one istotnych zastrzeżeń co do ich prawidłowości.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję I instancji o odmowie nakazania właścicielom działki ew. nr [...] oraz współwłaścicielom działki ew. nr [...] w miejscowości M. W., przywrócenia stanu poprzedniego stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Wynik przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 234 P.w. jest - odnośnie decyzji organu II instancji - pozytywny.

Należy podkreślić, że zakres orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest limitowany przesłankami określonymi w art. 234 p.w. Sąd nie może zatem badać i brać pod uwagę kwestii leżących w kompetencjach organów nadzoru budowlanego, w tym zgodności wykonanych robót z przepisami Prawa budowlanego czy też przepisów technicznobudowlanych.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowi ww. art. 234 P.w. Sąd w niniejszej sprawie jest ograniczony do objętych postępowaniem działek o nr ew. [...], [...] oraz [...] obr. Ś. - w aspekcie zaistnienia hipotezy normy art. 234 P.w., dotyczącej zakazu zmiany stanu wody i odprowadzania wody.

Zgodnie z ww. przepisem:

1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.

5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.

Bezsporne w niniejszej sprawie było, że działki [...], [...] i [...] położone są w K. N. pomiędzy lewym brzegiem [...], ok. 90 m powyżej skrzyżowania z ul. [...]. Teren ten jest płaski o niedużym spadku. Droga długości ok. 100 mb biegnie z zachodu na wschód z niewielkim skrętem na południe. Uogólniony spadek drogi z zachodu na wschód około 4,0‰. Co istotne w sprawie, droga dojazdowa jest współwłasnością właścicieli czterech działek, w tym A. i J. B[...] (2/5) – [...], B. i K. D. (1/5) – [...], M. i K. G. (1/5) – [...], a także A. i U. Wańczyk (1/5) – (k. 11 akt adm. I instancji). Początek drogi to położona wyżej ul. [...] a koniec to nieco podniesiony wjazd na posesję nr [...]. Większość działek w sąsiedztwie jest zabudowana, teren w większości ogrodzony na podmurówkach.

W 1989 r. sporządzono projekt zagospodarowania terenu obejmującego działki [...], [...], [...], [...], [...] i drogi na dz. [...]. Jako pierwsza zagospodarowana została działka [...], następnie dz. [...] i [...] w 1994 r. W 1997 r. wykonano w drodze kanalizację sanitarną oraz nawierzchnię z tłucznia żwirowego. Projekt kanalizacji został wykonany na podstawie mapy sytuacyjno-wysokościowej, zaznaczono w nim rzędne okryw włazów żeliwnych. Analiza rzędnych włazów wykazuje, że spadek terenu jest w kierunku wschodnim, zgodnie z naturalnym spadkiem terenu. W 2017-18 r. K. i B. D. zagospodarowali działkę [...] podwyższając ok. 20 cm jej rzędne, jak i podwyższając nieco część drogi na działce [...] przed swoim wjazdem. Zabudowano także działkę [...] zamykającą drogę od południowego wschodu. Niezabudowana i nieogrodzona pozostała jedynie działka [...].

Działka nr [...] zagospodarowana jest zielenią niską i drzewiasto-krzewistą poprawiając retencyjność; na powierzchni ponad 74% działki powierzchnia biologicznie czynna.

Po wykonaniu projektu terenu wokół domu, zgodnie z projektem i opinią geotechniczną sporządzoną przez geologa, podniesiono do rzędnych 284,80 czyli 20-25 cm. Od strony drogi zostało wybudowane ogrodzenie w postaci fundamentu betonowego, w którego cokole wykonane są otwory, powyżej ażurowe słupki z wypełnieniem za wyjątkiem wjazdu i wejścia na działkę [...]. Kostka wykonana na działce [...] nie styka się z murkiem ogrodzeniowym działki [...] i jest na ok. 1/3 długości granicy między ww. działkami. Wjazd na działce [...] nie jest zabetonowany, pod kostką jest wysypany grys, który przepuszcza wodę w głąb działki.

Niewątpliwie kolejne dokonywane obok drogi na działce [...] inwestycje budowlane i ich konsekwencje, wobec tego, że jest to droga nieurządzona, nie posiadająca rowów pobocznych ani innego rodzaju odwodnienia (prócz jednej centralnie położonej kratki odwaniającej nieopodal ulicy [...]), nie ma trwałej nawierzchni i podlega deformacji pod wpływem użytkowania, siłą rzeczy wpływały na powierzchnię drogi. Mając na uwadze budowę drogi, której wierzchnia warstwa ma postać gruntowo-żwirową i kamienno-żwirową, a także budowę geologiczną gruntu pod drogą, droga ma zmniejszoną przesiąkliwość, co powoduje przy większych opadach stagnowanie wody przez dłuższy czas. Budowa drogi powoduje, że jej bieżące użytkowanie wpływa na ukształtowanie terenu i lokalnie powstające nierówności i ubytki (np. koleiny). Dodatkowo poszczególni współwłaściciele (w tym skarżący i właściciele działki [...]) wpływają przez bezpośrednie ingerencje na jej stan oraz przebieg – w tym rzędne poszczególnych odcinków.

Powyższe niesporne okoliczności świadczą jednoznacznie, że zaplanowanie i zrealizowanie drogi w takim kształcie i budowie, bez stosownego odwodnienia, po obudowaniu jej ze wszystkich stron podmurówkami ogrodzeń, ze względu na budowę drogi i minimalne jej nachylenie, musi skutkować czasowym stagnowaniem wody, a przy ulewnych bądź nawalnych opadach zalewaniem działek sąsiednich o najniższych rzędnych.

W tym też zakresie niewątpliwie właściciele przyległych do drogi działek muszą liczyć się z możliwością pojawienia się punktowych sączeń wody gruntowej, w zależności od intensywności opadów i roztopów z lokalnych podmokłości mających charakter okresowy i związanych z zagłębieniami bezodpływowymi (z uwagi na niewystarczająco szybkie wsiąkanie i parowanie).

Sporny w sprawie był zarzucany przez skarżących wpływ działań właścicieli działki [...] na ich działkę [...] dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, odprowadzenie wód opadowych, o którym mowa w art. 234 ust. 1 pkt 2 P.w., bezpośrednio z działki [...] na działkę [...], do czego nawiązują żądania nr 1 i 3 skarżących. Po drugie, zmiana kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na działce [...] wód opadowych, o której mowa w art. 234 ust. 1 pkt 1 P.w., które za pośrednictwem działki drogowej [...] miały powodować szkody na działce [...] przez jej zalewanie, do czego odnoszą się żądania nr 2 i 4 skarżących.

Sąd stwierdza, że prawidłowe i adekwatne do stanu faktycznego i prawnego sprawy jest stanowisko organu II instancji, które należy zaakceptować co do istotnych jego elementów determinujących rozstrzygnięcie, co musiało skutkować oddaleniem bezzasadnej skargi.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu bezpośredniego odprowadzenia wód opadowych, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika niewątpliwie, że nie znaleziono żadnych śladów gdzie woda mogłaby się przelewać z działki [...] na działkę skarżących. Skarżący mimo wielości pism i przedstawianych dowodów nie wykazali w żaden sposób od 2019 r. w jaki sposób rzekomo odprowadzana woda miałaby wpływać niekorzystnie na ich grunt. W szczególności nie pokazują tego przedstawione przez nich zdjęcia i filmy, co wbrew zarzutom skargi było przedmiotem oceny organów. Z dachu budynku na działce [...] wody odprowadzone są rynnami do dwóch studni, zgodnie z projektem budowlanym. Zatem woda z powierzchni dachów nie rozlewa się po terenie działki, a opady spadający na teren działki nie kumulują się ze spływem z dachu. Opady spadają na teren działki i w części wsiąkają w grunt, a w części spływają w stronę działek [...] i [...] (na południe), w części natomiast spływają po kostce podjazdu na działkę drogową [...].

Powyższa ocena, poparta opinią biegłego, oględzinami w trakcie trzech rozpraw administracyjnych oraz fotografiami i filmami, prowadzi do wniosku, że z całą pewnością brak jest bezpośredniego odprowadzania wód opadowych, a także że zmiana stosunków wodnych dokonana przez właścicieli działki [...] nie powoduje żadnej szkody dla działki [...] (art. 234 ust. 1 pkt 1 P.w.), również szkody potencjalnej. W szczególności skarżący nie przedstawili żadnych dowodów mogących uprawdopodobnić podnoszone zalanie ich garażu i przechowywanych tam materiałów. Skoro jak już wskazano wyżej, bezsporne jest, że ułożona na działce [...] kostka brukowa nie styka się z murkiem ogrodzeniowym, nie jest prawdziwe określenie tej sytuacji jako kaskady w profilu bocznym.

Dlatego też żądania nakazania podjęcia działań opisanych w pkt 1 i 3 należało uznać za niezasadne.

Z kolei odnosząc się do oddziaływania poprzez zalewanie z drogi [...] działki [...], należy wskazać, że istotną kwestią jest, że działka drogowa jest współwłasnością m.in. skarżących. Zatem odpowiednia dbałość o należyty stan drogi, w tym zachowania stosownych jej rzędnych, jest prawem i obowiązkiem wszystkich jej współwłaścicieli. Skarżący nie mogą w ramach postępowania opartego o art. 234 P.w. skutecznie żądać dokonania działań na nieruchomości stanowiącej ich własną współwłasność. Odpowiednie działania skarżący mogą natomiast wyegzekwować na podstawie swoich uprawnień rzeczowych do drogi, na podstawie art. 195-209 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740), w razie potrzeby występując do sądu powszechnego na podstawie art. 201-203 Kodeksu cywilnego.

Innymi słowy, nie może przynieść skutku orzeczenia nakazu opartego o art. 234 P.w. argumentacja związana z zalewaniem działki skarżących z działki drogowej, której są współwłaścicielami, na skutek podwyższenia jej części. Z kolei brak jest w sprawie przesłanek do uzasadnionego twierdzenia, że zmiany na działce [...] spowodowały szkodliwy dla działki [...] odpływ wód, w wymiarze większym niż uprzednio. Dlatego też wezwanie K. D. oraz B. D. do przedłożenia nagrań z monitoringu, czy też prowadzenie eksperymentów w postaci oceny sztucznego spływu wody, nie były w sprawie potrzebne ani celowe.

Odnosząc się do argumentacji skarżących, należy przyznać im rację w szeregu kwestii, które nie mają jednak istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy.

Po pierwsze, Sąd podziela w całości przywołane w skardze stanowiska z orzecznictwa sądów administracyjnych.

Rzeczywiście, również roboty budowlane takie jak niwelacja terenu, czy podniesienie rzędnej terenu, mogą potencjalnie powodować zmiany stanu wody na gruncie, jeżeli ich efektem będzie zmiana naturalnego, dotychczasowego kierunku odpływu wód opadowych, czy też przecięcie kierunku migracji wód podziemnych, co jednak nie miało miejsca w sprawie niniejszej.

Zmiana naturalnego ukształtowania terenu może polegać na nawiezieniu ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięciu ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, wykonaniu robót budowlanych (wybetonowanie działki, wzniesienie murowanego ogrodzenia), a także wykonaniu innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości.

W niniejszej sprawie nie tylko kwestionowane roboty na działce [...] zostały wykonane zgodnie z pozwoleniem na budowę, ale także z opinii biegłego, oględzin, zdjęć i filmów wynika, że ww. prace nie zmieniły kierunku i natężenia odpływu ze szkodą dla działki [...].

Podnoszona przez skarżących okoliczność, że we wcześniejszych latach, gdy więcej działek przy drodze [...] pozostawało niezabudowanych, woda z drogi nie gromadziła się w taki sposób jak obecnie, nie może przynieść skutku stwierdzenia związku przyczynowo-skutkowego inwestycji zrealizowanej na działce [...] z ewentualnymi szkodami na działce [...].

Sąd podziela stanowisko wyrażone np. w wyroku WSA w Krakowie z 26 maja 2017 r., sygn. II SA/Kr 244/17, że wykazanie szkody nie musi polegać od razu na zniszczeniu roślinności czy wymyciu gleby, ponieważ wiadomym jest, że takie skutki zazwyczaj są dostrzegalne dopiero w dłuższej perspektywie. Sam fakt pojawiania się wody stojącej tam, gdzie jej wcześniej nie było na działce, pozostający w związku przyczynowo-skutkowym ze zmianą stosunków wodnych na działce sąsiedniej, jest już szkodą rozumianą tak, jak to zostało wyżej powiedziane.

W niniejszej sprawie jednak skarżący nie wykazali pojawienia się wody stojącej na działce [...] przez ponad trzy lata postępowania.

Jak słusznie wskazał NSA w przywołanym w skardze wyroku z 21 listopada 2017 r. sygn. II OSK 498/16, LEX nr 2428637, niezbędną przesłanką do wydania nakazów przywrócenia stanu poprzedniego, albo wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom w przypadku zmiany stanu wody na gruncie, jest wystąpienie choćby minimalnej szkody albo w dacie złożenie wniosku, albo też najpóźniej do daty orzekania o powyższym przez organy administracji publicznej. Szkoda ta co do zasady powinna być realna, a nie czysto hipotetyczna. Szkodą jest także pogorszenie się warunków wodnych na gruncie, np. poprzez wystąpienie większej ilości wody tam, gdzie poprzednio było jej znacznie mniej.

W niniejszej sprawie skarżący nie wykazali wystąpienia większej ilości wody na działce [...] przez całe postępowanie.

Skarżący nie uprawdopodobnili również szkody w postaci większej nasiąkliwości gruntu przylegającego do budynku czy też garażu, a przez to przyczyniania się do większego jego zawilgocenia, ponieważ nie uprawdopodobnili związku przyczynowego pomiędzy rzekomo powstałą szkodą (jakichkolwiek rozmiarów i wartości), a zmianą stosunków wodnych na działce 700/6 (por. wyrok WSA w Krakowie z 22 września 2009 r., sygn. II SA/Kr 953/09, LEX nr 602880, wyrok WSA w Krakowie z 15 kwietnia 2021 r., sygn. II SA/Kr 54/21).

Należy też zgodzić się ze skarżącymi, że w typowych sprawach opartych o art. 234 ust. 3 P.w. istotnym brakiem opinii biegłego może być brak mapy, na której przedstawiony byłby ciek wodny i spływ wód w terenie (por. wyrok WSA w Krakowie z 2 grudnia 2020 r., sygn. II SA/Kr 673/20, Legalis). Taki dokument niewątpliwie jest pomocny w wiarygodnym określeniu kierunku spływu wód przed i po podjęciu działań, które w ocenie skarżących spowodowały szkody na ich gruncie.

Trzeba jednak zauważyć, że tego typu mapa powinna być z pewnością elementem opinii w sprawach o skomplikowanym układzie terenu, czy też dużych jego spadkach lub występujących ciekach lub wodach powierzchniowych.

W niniejszej natomiast sprawie teren jest prawie płaski (dno doliny Dunajca) a opinia biegłego sporządzona przez specjalistę w zakresie wodno-melioracyjnym i konstrukcyjno-inżynierskim, w miesiącach listopad-grudzień 2019 r. m.in. na podstawie ustaleń dokonanych w trakcie oględzin przeprowadzonych 24 października 2019 r. oraz 15 grudnia 2020 r., uzupełniana czterokrotnie wskutek wnoszonych do niej przez skarżącego zarzutów: w miesiącach styczeń-luty 2020 r., w styczniu 2021 r. oraz w miesiącach luty-marzec 2021 r., zawiera stosowne mapy obrazujące wzajemne położenie działek, dziennik niwelacyjny działki [...], profile drogi, a także zdjęcia z zaznaczonymi strzałkami gdzie występuje spadek terenu lub woda może znaleźć swoje ujście. Kolejne uzupełnienia zawierają również odpowiedź na zarzuty skarżącego.

Nie umknęło uwadze Sądu, że pewne sformułowania w opinii i jej uzupełnieniach nie licują z profesjonalizmem oczekiwanym od biegłego. Opinia zawiera pewne nieścisłości, a jej forma odbiega we fragmentach od języka technicznego.

Z dostarczonych przez skarżących filmów wynika również, że błędnie biegły ustalił, że w cokole podmurówki ogrodzenia działki [...] "nie ma otworów Ř 50", czy też, że "otwory te są zakryte od strony działki [...], ponieważ na działce nie ma wody na tym poziomie to nie mogą odwadniać".

Jednak sam fakt, że z ww. otworów odprowadzony jest w czasie dużych opadów nadmiar wody na działkę drogową [...], nie wpływa na prawidłową ocenę, że wody z działki [...] nie powodują szkód na działce [...].

Te wszystkie słusznie podnoszone przez skarżących zarzuty wobec biegłego, nie dyskwalifikują jednak treści opinii, z której jednoznacznie wynika brak zaistnienia w sprawie przesłanek z art. 234 P.w. W konsekwencji należało zaakceptować ocenę ww. opinii dokonaną przez organ II instancji, że opinia mimo wad, jest w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy trafna, fachowa oraz wiarygodna. Zarzucana korekta pomiarów wysokościowych biegłego zawarta w uzupełnieniu ze stycznia 2021 r. (wszystkich rzędnych o 40 cm.) została rzeczowo uzasadniona w treści ww. pisma.

Wbrew również stanowisku skarżących, zdaniem Sądu nie doszło w niniejszej sprawie do ziszczenia się przesłanek wyłączenia biegłego, czy też dwóch pracowników organu, którzy brali udział w postępowaniu zakończonym uprzednio uchyloną decyzją I instancji, na podstawie art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 3 K.p.a. Brak było również podstaw do wyznaczania kolejnego biegłego.

Sąd nie stwierdził również "fałszowania dokumentów służących jako dowód w sprawie oraz podawanie fałszywych informacji", na poparcie których to postulatów skarżący nie przedstawili wiarygodnego uzasadnienia.

Z uwagi na wystarczająco jednoznacznie ustalony stan faktyczny brak również było podstaw, do uwzględnienia żądania skarżących dokonania obliczeń i pomiarów geodezyjnych przez biegłego geodetę. Nie mogło w niniejszej sprawie zatem dojść do naruszenia wskazanych przepisów P.g.k.

Organy obu instancji opierając się na opinii biegłego dokonały wystarczającego ustalenia w zakresie naturalnego ukształtowania terenu i pierwotnego kierunku spływu naturalnego wód z dz. [...], który nie uległ zmianie w sposób szkodliwy dla działki [...].

Nie było również potrzebne prowadzenie dodatkowych oględzin w trakcie deszczu, bowiem organ II instancji dokonał oceny przedstawionych przez skarżącego zdjęć i filmów w czasie opadów.

Także przesłuchanie świadka na wskazane przez skarżących okoliczności nie było celowe, z uwagi na wystarczającą wymowę materiału filmowego, który został poddany ocenie organu odwoławczego.

Bezzasadne są także zarzuty dotyczące pominięcia dowodów złożonych przez skarżącego w postaci zdjęć oraz filmów załączonych do pism z 27 lipca 2020 r. oraz z 29 czerwca 2021 r., czy też podnoszony brak tych pism w aktach, bowiem w aktach II instancji przedstawionych sądowi ww. pisma z załącznikami się znajdują (k. 50 i k. 70 akt odwoławczych).

Odnosząc się do zarzutów skarżących formułowanych w licznych pismach, zarzutach do opinii biegłego, odwołaniu i skardze, należy ponadto wskazać za zaskarżoną decyzją, że wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego nie pozwalają na przyjęcie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki art. 234 P.w., tj. szkodliwe oddziaływanie zmiany stanu wody na gruncie sąsiadów na ich nieruchomość. Ustalenia organów obu instancji są co do wniosków jednoznaczne, zaś przeciwne twierdzenia skarżących, nie zostały poparte takimi dowodami, które uzasadniałyby ich stanowisko.

Należy tu zaakcentować, że wprawdzie to rolą organu jest gromadzenie materiału dowodowego, jednakże nic nie stoi na przeszkodzie, by strona zainteresowana określonym wynikiem postępowania dowodowego także oferowała organowi materiał dowodowy na poparcie swojego stanowiska. Z takiej możliwości w niniejszej sprawie skarżący wprawdzie skorzystali, jednak przedstawione przez nich zdjęcia i filmy, wbrew ich mniemaniu, nie dowodzą wyprowadzanych przez nich wniosków o potencjalnym oddziaływaniu wody spływającej z działki sąsiada bezpośrednio na ich działkę, albo też za pośrednictwem drogi dojazdowej. W szczególności nie wykazują rzeczywistych ani potencjalnych szkód, które można by powiązać z podwyższeniem przez sąsiadów rzędnych działki [...].

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Organ II instancji prowadząc postępowanie prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonał właściwej wykładni przepisów prawa.

Organ odwoławczy, wbrew zarzutom skargi, wystarczająco dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, w tym w zakresie przesłanek zastosowania art. 234 P.w. Organ II instancji umotywował zasadność argumentacji, którą kierował się przy wydaniu decyzji, a także odniósł się do okoliczności podnoszonych przez skarżącego kwestionującego prawidłowość rozstrzygnięcia. Kolegium rozpatrzyło cały materiał dowodowy sprawy w sposób wystarczający i dokonało oceny materiału dowodowego w sposób zgodny z zasadami swobodnej oceny dowodów. Organ II instancji działał z poszanowaniem zasad K.p.a. i nie naruszył wymienionych w skardze przepisów.

Podsumowując Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja merytoryczna organu odwoławczego została wydana z poszanowaniem przepisów prawa procesowego, a to: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 K.p.a. W konsekwencji zasadnie stwierdzono brak przesłanek umożliwiających nakazanie wymienionych w art. 234 P.w. obowiązków, ze względu na brak wykazania zaistnienia szkody w związku przyczynowo-skutkowym ze zmianą stanu wody na gruncie sąsiadów, przez zagospodarowanie działki w ramach realizacji inwestycji budowy domu i podwyższenia jej rzędnej.

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Takich naruszeń Sąd w sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.