Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 322/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2, art. 199, art. 184 w zw. z art. 197
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt II SAB/Sz 118/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. J. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Świnoujściu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt II SAB/Sz 118/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi P. J. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Świnoujściu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że istotą prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest umożliwienie osobom, które nie posiadają ku temu własnych środków, dochodzenia przed sądem swych praw, a w niniejszej sprawie z treści wniosku P. J. o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna skarżącego, będącego rencistą, co do zasady powinna uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Jednak, zdaniem Sądu, zasada rozpatrzenia wniosku o prawo pomocy w sposób zindywidualizowany, to znaczy odrębnie w każdej sprawie, nie może być stosowana automatycznie w sytuacji, gdy osoba żądająca ochrony sądowej celowo i wyłącznie dla własnej satysfakcji wynikającej z samego wdania się w spór wnosi skargi do sądu.

Sąd zwrócił uwagę, że z repertorium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wynika, że P. J. licząc od 1 października 2008 r. do 23 lutego 2009 r. wniósł ogółem 265 skarg i wniosków do tegoż sądu. Sąd zwrócił przy tym uwagę na formę składanych wniosków o udzielenie informacji publicznej, jak i skarg wnoszonych w tych sprawach do sądu, a zwłaszcza sporządzanie ich na wąskich paskach papieru, formułowanie treści w sposób chaotyczny, często niezrozumiały lub nieczytelny, rodzaj żądanych informacji, posługiwanie się metodą powielaczową i zwielokrotnianie wniosków. Sąd wskazał także, iż w bieżącym roku na posiedzenia niejawne zostało skierowanych i rozpoznanych około 50 innych wniosków o przyznanie prawa pomocy, złożonych przez P. J.

W tej sytuacji, Sąd stwierdził, że mimo tego, iż ma świadomość istnienia dominującej wykładni przepisów o prawie pomocy, która sprowadza się do dopuszczalności rozważania przesłanek ustawowych prawa pomocy wynikających z art. 252 § 1 w związku z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), tylko w kontekście okoliczności konkretnej sprawy, to jednak widzi uzasadnioną potrzebę dokonania szerszej oceny wniosku.

Zdaniem Sądu wskazane wyżej okoliczności dowodzą, że istotą działania skarżącego jest "tworzenie spraw" i angażowanie rzeszy ludzi zajmujących się wyłącznie jego sprawami, co świadczy o tym, że P. J. wnosząc skargi do sądu nie działa w imię ochrony swych praw, lecz korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby. W ocenie Sądu pierwszej instancji w tych okolicznościach domaganie się przez P. J. (dość często przyjeżdżającego ze Świnoujścia do Sądu w Szczecinie i niewątpliwie ponoszącego nakłady związane ze składaniem w Sądzie skarg, co podważa wiarygodność jego oświadczeń o stanie materialnym) przyznania prawa pomocy, a zatem domaganie się przerzucenia kosztów postępowania sądowego w jego sprawach na Skarb Państwa, którego budżet jest wypracowany przez ogół obywateli, stanowi przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy.

Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 lutego 2009 r. P. J. złożył zażalenie, z którego wynika, że nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Niewątpliwie taką istotną okolicznością, mającą wpływ na ocenę, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, jest fakt prowadzenia szeroko pojmowanej działalności skargowej P. J., na co słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji. Zauważyć bowiem należy, że liczba wniesionych przez P. J. skarg oraz zażaleń - niewątpliwie wymagająca pewnych nakładów - wskazuje, iż skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść kosztów postępowania. Należy bowiem pamiętać o zasadzie wyrażonej w art. 199 powołanej ustawy, zgodnie z którą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony, od której to zasady instytucja przyznania prawa pomocy stanowi odstępstwo.

Zatem strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania.

W związku z tym, należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Mając bowiem na uwadze prowadzoną przez P. J. działalność skargową zasadnym wydaje się przyjęcie, że strona jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania, zważywszy na fakt, że jest w stanie ponosić koszty wnoszonych przez siebie licznych skarg i zażaleń, mimo że jak podał skarżący, utrzymuje się z niskiego dochodu. Okoliczność ta - jak podniesiono w zaskarżonym postanowieniu - wskazuje, że składane przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie majątkowym nie odzwierciedlają jego rzeczywistej sytuacji finansowej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.