Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 910/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1,  art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skarg M. W. i M. F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargi.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister") decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r. nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem M. W. z 5 października 1990 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości G., powiat [...], dawne województwo [...].

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

M. W. wnioskiem z 5 października 1990 r. wystąpił do Burmistrza Miasta K. o rekompensatę za przedmiotowe mienie. Zawiadomieniem z [...] czerwca 2017 r. Wojewoda [...] przekazał ww. wniosek do rozpoznania Wojewodzie [...].

Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2017 r. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte powyższym wnioskiem i wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że Starosta [...] decyzją z [...] marca 2003 r. nr [...] potwierdził M. W. i M. F. (dalej jako "skarżący") uprawnienie do otrzymania ekwiwalentu z tytułu pozostawienia przez M. W. nieruchomości położonej w miejscowości G. Dowodem o pozostawieniu tej nieruchomości było orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w R. nr [...] z [...] sierpnia 1947 r., na podstawie którego ustalono, że w skład pozostawionego mienia wchodziło gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, w tym [...] ha ziemi ornej, [...] ha sadu oraz dom mieszkalny, stodoła i stajnia. Na powyższej decyzji widnieje adnotacja Wojewody [...] z [...] maja 2016 r. o wybranej przez skarżących formie realizacji prawa do rekompensaty w postaci ceny sprzedaży nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz o wysokości rekompensaty. Organ wskazał dalej, że adnotacje te zostały zamieszczone zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa z 8 lipca 2005 r." W ocenie organu z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa z decyzją Starosty [...] z [...] marca 2003 r. W obu bowiem sprawach występują te same strony, tj. skarżący, oraz przedmiot, czyli gospodarstwo rolne o pow. [...] ha z zabudowaniami, o których mowa w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w R. nr [...] z [...] sierpnia 1947 r. Istnienie powyższej decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w prowadzeniu niniejszego postępowania i czyni je bezprzedmiotowym, co skutkowało jego umorzeniem. Organ zauważył, że odrębną kwestią jest faktyczna realizacja przyznanej i niezrealizowanej rekompensaty, która nie może być przedmiotem tego postępowania.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] lutego 2018 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżących, utrzymał w mocy decyzję z [...] listopada 2017 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w związku z faktem, że sprawa o tym samym zakresie podmiotowym i przedmiotowym została uprzednio rozstrzygnięta przez Starostę [...] decyzją, która stała się ostateczna z dniem [...] kwietnia 2003 r., to tym samym organ pierwszej instancji nie mógł wydać nowego i jednocześnie odmiennego rozstrzygnięcia merytorycznego. Dla stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie, wskutek jej ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, nastąpiłoby naruszenie res iudicata (powagi rzeczy osądzonej), istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Konieczne jest zatem wykazanie, że zaistniałaby tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna, tj. że obie decyzje dotyczyłyby tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego, jak i faktycznego. W ocenie Ministra w sprawie z wniosku M. W. wystąpiła owa tożsamość sprawy. Tożsamość podmiotowa przejawia się tym, że zarówno w postępowaniu wszczętym przez Starostę [...], jak i w niniejszym postępowaniu wnioskodawcą jest M. W. Oba te postępowania dotyczą także tego samego przedmiotu, tj. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez M. W. nieruchomości położonej w miejscowości G., powiat [...], woj. [...]. Z kolei adnotacje naniesione przez Wojewodę [...] w dniu 29 maja 2006 r. na decyzji Starosty [...] z [...] marca 2003 r., potwierdzające uprawnienie do otrzymania ekwiwalentu z tytułu pozostawionego mienia jako podstawę prawną wskazują art. 7 ust. 4 ustawy z 8 lipca 2005 r. Należy więc stwierdzić, że oba postępowania toczyły się w oparciu o ustawę z 8 lipca 2005 r., a złożone wnioski uzupełniane były o te same dowody, potwierdzające te same okoliczności faktyczne. W tej sytuacji konieczne stało się umorzenie jako bezprzedmiotowego niniejszego postępowania, co zasadnie uczynił organ pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. W. (sygn. akt I SA/Wa 910/18) i M. F. (sygn. akt I SA/Wa 911/18).

M. W. w swojej skardze wniósł o zobowiązanie organu do zrealizowania jego prawa do rekompensaty potwierdzonego decyzją Starosty [...] z [...] marca 2003 r., zawierającą odpowiednią adnotację Wojewody [...] z [...] maja 2006 r., która spełnia wszystkie wymogi ustawy z 8 lipca 2005 r. Skarżący wskazał, że ww. decyzją wartość nieruchomości ustalono na kwotę [...] zł. Wobec powyższego w 2003 r. wziął udział w przetargu ogłoszonym przez ANR w K. na kupno [...] ha ziemi onej. Przetarg ten wygrał. Mimo posiadania wszelkich dokumentów do nabycia nieruchomości, ANR odmówiła sporządzenia aktu notarialnego i przeniesienia jej własności na rzecz skarżącego, uzasadniając odmowę żądaniem zapłaty za nieruchomość gotówką. Wobec powyższego Wojewoda [...] w dniu [...] maja 2006 r. dokonał na decyzji Starosty [...] adnotacji, w wyniku której należność przysługująca skarżącym z tytułu rekompensaty zredukowana została do kwoty [...] zł. Na skutek powyższego oraz po wygraniu procesów sądowych w 2008 r., ANR w dniu [...] stycznia 2009 r. wydała skarżącemu przedmiotową nieruchomość. W latach późniejszych prowadzono postępowania sądowe dotyczące zablokowania przez ANR realizacji odszkodowania w latach 2003-2009. Wobec powyższego skarżący wniósł o rozpoznanie również drugiego wniosku o rekompensatę, bowiem jedynie łączne rozpoznanie obu wniosków skarżącego doprowadzi do wypłaty rekompensaty w wysokości ostatecznie ustalonej decyzją Starosty [...] z [...] marca 2003 r.

M. F. w swojej skardze wniosła o wyjaśnienie przez Sąd przyczyn niezrealizowania przez władze państwowe obowiązku wynikającego z decyzji Starosty [...] z [...] marca 2003 r., tj. wypłaty uzyskanej rekompensaty zgodnie z przepisami ustawy z 8 lipca 2005 r.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentacje przywołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 czerwca 2018 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 911/18 postanowił połączyć tę sprawę do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt I SA/Wa 910/18 i prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 910/18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, uznając, że przedmiotowa sprawa została już rozstrzygnięta wcześniejszą ostateczną decyzją Starosty [...] z [...] marca 2003 r.

Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (w dacie wydawania kontrolowanych decyzji tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na obowiązywanie zakazu ponownego orzekania w tej samej sprawie (res iudicata) zasadnicze znaczenie ma ustalenie tożsamości spraw administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy.

Stosownie zaś do treści art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest zatem ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 43/13; https://cbois.nsa.gov.pl). Innymi słowy brak jest prawnych do ponownego rozpoznania danej sprawy, jeżeli w tej sprawie wydana już została decyzja ostateczna i nie została ona wyeliminowana z obrotu.

W niniejszej sprawie oczywiste jest, czego nie kwestionują również skarżący, że postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. W. (poprzedniczkę prawną skarżących) poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości w miejscowości G., powiat [...], dawne województwo [...], toczyło się już przed organami administracji publicznej. Jak wynika z akt sprawy Starosta [...] decyzją z [...] marca 2003 r. potwierdził skarżącym uprawnienie do otrzymania ekwiwalentu z tytułu pozostawienia ww. mienia. Dowodem o pozostawieniu tej nieruchomości było orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w R. nr [...] z [...] sierpnia 1947 r. (złożone również w niniejszej sprawie), na podstawie którego ustalono, że w skład pozostawionego mienia wchodziło gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, w tym [...] ha ziemi ornej, [...] ha sadu oraz dom mieszkalny, stodoła i stajnia. Na powyższej decyzji widnieje adnotacja Wojewody [...] z [...] maja 2016 r. o wybranej przez skarżących formie realizacji prawa do rekompensaty w postaci ceny sprzedaży nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz o wysokości rekompensaty, umieszczona na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy z 8 lipca 2005 r.

Nie ulega zatem wątpliwości, że niniejsza sprawa, wszczęta na skutek kolejnego wniosku M. W., była już przedmiotem rozpoznania organów administracji publicznej, tj. Starosty [...], którego decyzja jest ostateczna od [...] kwietnia 2003 r. Decyzja ta nie została też wyeliminowana z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu oczywiste jest, że zachodzi tożsamość zarówno podmiotowa, jak i przedmiotowa sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2018 r. oraz sprawy zakończonej decyzją Starosty [...] z [...] marca 2003 r. Stronami postępowania w tych sprawach są te same osoby (tj. skarżący) i dotyczą one rekompensaty z tytułu pozostawienia tej samej nieruchomości przez tę samą osobę poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei adnotacje naniesione przez Wojewodę [...] w dniu [...] maja 2006 r. na decyzji Starosty [...], potwierdzające uprawnienie do otrzymania ekwiwalentu z tytułu pozostawionego mienia, jako podstawę prawną wskazują art. 7 ust. 4 ustawy z 8 lipca 2005 r., a zatem uznać należy, że oba postępowania (w tym realizacja prawa do rekompensaty) toczyły się w oparciu o ustawę z 8 lipca 2005 r., a złożone wnioski uzupełniane były o te same dowody, potwierdzające te same okoliczności faktyczne.

Słusznie zatem organy orzekające w sprawie uznały, że zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania, bowiem merytoryczne rozpoznanie przez organy tej samej sprawy, tych samych podmiotów, spowodowałby stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem i brak jest podstaw do jej uchylenia.

Z kolei podnoszona w skargach opieszałość innych organów państwowych w realizacji przyznanego skarżącym prawa do rekompensaty nie może być przedmiotem orzekania w niniejszej sprawie, która dotyczyła rozpoznania wniosku skarżącego z 5 października 1990 r. o ustalenie prawa do rekompensaty, nie zaś niewykonania uprzednio wydanej, ostatecznej decyzji Starosty [...] z [...] marca 2003 r.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.