Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1951/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6165 Nasiennictwo i ochrona roślin uprawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153, 106
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej "[...]" Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 480/06 w sprawie ze skargi "[...]" Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty sankcyjnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia 28 grudnia 2005 r. Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa, po rozpatrzeniu odwołania "[...]" Sp. z o.o. w W. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w W. (znak [...]) z dnia [...] w sprawie wprowadzenia do obrotu materiału siewnego niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie (Dz. U. Nr 137, poz. 1299, z późń. zm.) oraz określenia wysokości opłaty sankcyjnej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa:

1) uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej:

- [...] q materiału siewnego pszenicy oznaczonej jako odmiana [...], nr partii [...] oraz

- [...] q materiału siewnego pszenicy oznaczonej jako odmiana [...], nr partii [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie,

2) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej materiału siewnego pszenicy deklarowanej jako odmiana [...]:

- nr partii [...] w ilości [...] q o wartości [...] zł,

- nr partii [...] w ilości [...] q o wartości [...] zł,

- nr partii [...] w ilości [...] q o wartości [...] zł,

3) ustalił wysokość opłaty sankcyjnej za sprzedaż materiału siewnego, o którym mowa w pkt 2 decyzji w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w wyniku przeprowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w R. kontroli materiału siewnego pszenicy zakupionej od spółki "[...]" w D. P., deklarowanej przez sprzedawcę jako odmiana [...], (nr partii [...] w ilości [...] q, nr partii [...] w ilości [...] q, nr partii [...] w ilości [...] q) ustalono, że wszystkie badane partie, deklarowane jako odmiana [...], nie są tożsame z wzorcem. Badania urzędowe pobranych próbek przeprowadzono metodą poletkową. W oparciu o przywołane wyniki badań oraz ustalenia poczynione w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w W., który w związku z przeniesieniem siedziby przez spółkę "[...]" Sp. z o.o. do W. stał się organem właściwym miejscowo w przedmiotowej sprawie, uznał, że spółka, posługując się świadectwami kwalifikacji dotyczącymi materiału siewnego odmiany [...] nr partii [...],[...] oraz [...], sprzedała materiał siewny pszenicy nieznanej odmiany, niewiadomego pochodzenia i w związku z tym wydał decyzję w sprawie nałożenia opłaty sankcyjnej za wprowadzenie do obrotu materiału siewnego z naruszeniem art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że odwołanie od powyższej decyzji wniosła "[...]" Sp. z o.o. w W., podnosząc, że brak jest dostatecznych dowodów uzasadniających zarzut wprowadzenia do obrotu nasion pszenicy odmiany innej niż deklarowana, a istotne dla sprawy ustalenia faktyczne organu charakteryzują się dowolnością i nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy o nasiennictwie, kto prowadzi obrót materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1,3 i 4 jest obowiązany do wycofania go z obrotu na własny koszt oraz do wniesienia na rachunek właściwego urzędu skarbowego, opłaty sankcyjnej stanowiącej 200% kwoty należnej za sprzedany materiał siewny. Sprzedaż materiału siewnego nieznanej odmiany i pochodzenia stanowi naruszenie art. 57 ust. 1 tej ustawy i wypełnia znamiona czynu określonego w art. 67 ust. 1 ustawy o nasiennictwie. Sprzedaż przedmiotowych nasion jesienią [...] r. stanowiła naruszenie art. 66 ust .1 pkt 1 obowiązującej wówczas ustawy z 24 listopada 1995 r. o nasiennictwie (Dz. U. z 2001 r., nr 53, poz. 563, ze zm.) i również zagrożona była nałożeniem opłaty sankcyjnej.

Zdaniem organu odwoławczego ustalenia przeprowadzone w trakcie postępowania administracyjnego jednoznacznie wskazują, że sprzedając przedmiotowe nasiona "[...]" Sp. z o.o. naruszyła art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o nasiennictwie, w związku z czym należało wydać decyzję określającą wysokość opłaty sankcyjnej za sprzedany materiał siewny. Zdaniem organu poczynione w trakcie prowadzonego postępowania ustalenia czynią bezzasadnym twierdzenie Spółki, jakoby w przedmiotowej sprawie brak było dostatecznych dowodów uzasadniających zarzut wprowadzenia do obrotu nasion pszenicy odmiany innej niż deklarowana. Według organu w przedmiotowej sprawie dowiedziono zarówno fakt dokonania przez Spółkę sprzedaży nasion pszenicy deklarowanych jako odmiana [...], nr partii [...],[...],[...], jak i naruszenia przez stronę art. 57 ustawy o nasiennictwie. W ocenie organu, na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczące sposobu pobrania prób. Organ podkreślił, że nasiona z wszystkich trzech badanych partii, niezależnie od tego czy próby były pobierane wyłącznie z worków z plombami i etykietami, czy też z worków niezaopatrzonych w plomby i etykiety urzędowe, nie stanowiły materiału siewnego odmiany [...]. Organ podniósł, że zarzut strony w tym względzie mógłby być uzasadniony jedynie w sytuacji, gdyby zebrane w przedmiotowej sprawie materiały wskazywały na możliwość, że próby kwestionowanych nasion w całości zostały pobrane z worków bez plomb i etykiet. Jednakże z protokołów pobrania próbek materiału siewnego do oceny tożsamości w sposób bezsporny wynika, że próby były pobierane z opakowań zabezpieczonych plombami. Zważywszy, że spośród [...] worków nasion pszenicy z wymienionej partii, [...] opakowań było opatrzonych plombami i etykietami urzędowymi, zdaniem organu nie było możliwe, by próby zostały pobrane jedynie z worków, które nie były zaopatrzone plombami i etykietami urzędowymi. Zdaniem organu odwoławczego to samo dotyczy partii nr [...] o masie [...] kg, na którą składało się[...]opakowań, z czego [...] worków było zabezpieczonych plombami i etykietami urzędowymi. Natomiast w przypadku nasion pszenicy nr partii [...] o masie [...] kg, wszystkie opakowania zaopatrzone były w plomby i etykiety urzędowe.

Za nieuzasadniony organ uznał również zarzut, że w postępowaniu nie zostało ustalone w jaki sposób i przez kogo zostały sprawdzone worki znajdujące się w magazynie kontrolowanej Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w R.. W ocenie organu dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie ma to żadnego znaczenia, bowiem próbobiorca nie mógłby przystąpić do pobierania prób jeżeli opakowania z danej partii nie zostałyby uporządkowane, tak by zapewnić łatwy dostęp do opakowań składających się na partię nasion poddaną próbie. Ponadto organ wskazał, że w trakcie kontroli pobrana została wystarczająca ilość prób, bowiem próbobiorca nie był obowiązany do pobierania wtórników prób. Organ podkreślił, że nie były zgłaszane żadne uwagi dotyczące ewentualnych nieprawidłowości w zakresie oznakowania przekazanych do badań prób. W szczególności żadnych wątpliwości w tym względzie nie budzą "Informacje o zaobserwowanych wadach w partiach materiału siewnego badanych w ocenie tożsamości" z [...], przekazane przez jednostkę badawczą, które dotyczą właśnie materiału siewnego deklarowanego jako odmiana [...] nr partii [...],[...] oraz [...], za sprzedaż którego nałożona została opłata sankcyjna.

Ponadto organ uznał, że "[...]" Sp. z o.o. w W. nie może być obowiązana do uiszczenia opłaty sankcyjnej za sprzedaż [...] q materiału siewnego pszenicy oznaczonej jako odmiana [...], nr partii [...], których opakowania nie były zaopatrzone w etykiety. Wyniki badań urzędowych pobranych próbek, przeprowadzonych metodą poletkową mogą bowiem stanowić podstawę do wymierzenia opłaty sankcyjnej jedynie w odniesieniu do materiału siewnego pszenicy deklarowanego jako odmiana [...], nr partii [...],[...] oraz [...], który w dniu pobrania prób znajdował się w magazynie Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w R. i był zaopatrzony w plomby i etykiety. O tym, że w workach znajdował się materiał siewny kwestionowanych partii świadczyły bowiem urzędowe etykiety zawierające m.in. oznaczenie nazwy gatunku, nazwy odmiany oraz numeru partii. Biorąc powyższe pod uwagę, wyniki badań materiału siewnego pszenicy deklarowanego jako odmiana [...], nr partii [...] oraz [...], organ uznał, że nie mogą stanowić podstawy do określenia wysokości opłaty sankcyjnej w odniesieniu do nasion znajdujących się w workach, które nie były zaopatrzone w etykiety urzędowe.

Powyższe spowodowało pomniejszenie opłaty sankcyjnej określonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w W. o [...]zł, co stanowi 200% kwoty należnej za sprzedaż [...]q materiału siewnego pszenicy oznaczonego jako odmiana [...], nr partii [...] oraz [...]q materiału siewnego pszenicy oznaczonej jako odmiana [...], nr partii [...].

Skargę na wyżej opisaną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w W. wniosła Spółką "[...]" Sp. z o.o. w W. domagając się uchylenia pkt 2 i 3 zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Spółka zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 136 kpa. Zdaniem spółki o naruszeniu wyżej wskazanych przepisów kpa świadczy nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nieuzasadniona odmowa przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą spółkę dowodów, zaniechanie podjęcia przez organy Inspekcji stosownych działań, gdy niemożliwe okazało się przeprowadzenie kontrolnych badań metodą elektroforezy o co wnosiła skarżąca, dowolne przyjęcie przez organ, że wszelkie działania kontrolne oraz pobranie prób zostało przeprowadzone niewadliwe.

Zdaniem skarżącej wskazane wątpliwości powodują, że nieuprawnione jest ustalenie organu, że skarżąca dokonała sprzedaży nasion pszenicy innych niż deklarowana przez nią odmiana [...] i tym samym, że zasadne stało się obciążenie ją opłatą sankcyjną.

W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że protokół z przeprowadzonej kontroli nasion jest nieprecyzyjny, a zawarte w nim sformułowania wskazują na wadliwość podjętych czynności kontrolnych i poczynionych ustaleń. Skarżąca podniosła, że przeprowadzający kontrolę nie wypowiedział się, czy w magazynie RSP "[...]ć" w R. znajdowały się wyłącznie nasiona pszenicy [...] zakupione od skarżącej. Dodatkowo skarżąca wskazała, że inspektor kontrolujący nie dokonał sprawdzenia worków osobiście, chociaż był jedyną osobą uprawnioną do przeprowadzenia takiej kontroli. Podała, że wielokrotnie bezskutecznie domagała się wyjaśnienia, kto i w jaki sposób dokonał tego sprawdzenia. Zdaniem skarżącej, wbrew ocenie organu, jest to okoliczność istotna, gdyż rzutuje na ocenę prawidłowości i rzetelności działań podejmowanych przez przeprowadzającego kontrolę oraz na wiarygodność poczynionych przez kontrolera ustaleń, w tym pobranych prób. W sytuacji, gdyby okazało się, że poszczególne worki sprawdzali pracownicy magazynowi RSP "[...]" w R., a nie uprawniony inspektor, to wszelkie ustalenia zawarte w protokole, a dotyczące tego ile i jako oznaczonych worków z nasionami pszenicy [...] znajdowało się w magazynie, zdaniem skarżącej Spółki należałoby uznać za wadliwe.

Skarżąca Spółka podniosła również, że kontrolujący bezpodstawnie zakwalifikował do partii nasion sprzedanych przez stronę skarżącą znajdujące się w tym magazynie worki, które nie były ani zaplombowane, ani oznaczone urzędowymi etykietami, a tym samym, co do których nie posiadała żadnej wiedzy o pochodzeniu ich zawartości. Skarżąca Spółka wskazała, że zasadność tego zarzutu częściowo potwierdził Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa zmieniając w pkt 1 zaskarżonej decyzji decyzję Wojewódzkiego Inspektora w W., jednak nie wyciągnął oczywistych i dalej idących wniosków, że postępowanie takie podważa wiarygodność wszelkich czynności podejmowanych przez kontrolującego w dniach [...].

Skarżąca wskazała, że twierdzenie organu, że kontrolujący nie miał obowiązku wydzielania wtórników z prób nasion pobranych w trakcie kontroli i przekazywać do RSP "[...]" w R. jest nieuprawnione. W ocenie skarżącej Spółki wszelkie czynności inspektora, z których wywieść można niekorzystne dla strony skarżącej oceny i wnioski, organ uznaje za niewadliwe, dokonane w zgodzie z prawem i nie podlegające kontroli. Zdaniem skarżącej, powołując się na prawem określoną procedurę pobierania prób organ przyjął za pewnik, że próbobiorca przestrzegał tej procedury w magazynie, gdzie worki były pomieszane i trudne do identyfikacji, a także, że skoro oświadczył, że pobrał próbki tylko z worków zaplombowanych i opatrzonych etykietami, to tak było – dowodzą o braku kompetencji tego pracownika.

Strona skarżąca podała również, że żądała od Wojewódzkiego Inspektora w K. przeprowadzenia badania metodą elektroforezy nasion znajdujących się w tych wtórnikach prób, które zgodnie z protokołem kontroli pozostawiono w RSP "[...]". Inspektor stwierdził, że wtórniki zostały zlikwidowane i nie podejmując dalszych działań postępowanie umorzył. Strona skarżąca oświadczyła, że nalegała na przebadanie wtórników prób, gdyż obawiała się, że próbki skierowane do badań przez Inspekcję mogły zostać zamienione. Wskazała, że decyzję Wojewódzkiego Inspektora w K. o umorzeniu postępowania unieważniono decyzją Głównego Inspektora z [...] (znak: [...]). W ocenie strony skarżącej, w zaistniałej sytuacji, po dwóch latach od kontroli i ponad roku od zebrania przez RSP "[...]" w R. plonu z nasion sprzedanych przez skarżącą, wskutek działań organów Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swoich praw poprzez wykazanie w badaniu plonu zebranego ze sprzedanych przez nią nasion, że sprzedała nasiona tych odmian, które wykazała na fakturach sprzedaży.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa wniósł o oddalenie skargi jako bezpodstawnej, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 18 lipca 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 480/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

W uzasadnieniu WSA stwierdził, że kontrolowana decyzja Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa odpowiada prawu, zaś zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Zdaniem WSA organy poprawnie oparły rozstrzygnięcie na przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie, mimo że zdarzenia stanowiące podstawę wszczęcia postępowania, jak również wszczęcie postępowania administracyjnego miało miejsce przed dniem wejściem ustawy w życie, tj. przed dniem 1 maja 2004 r. W niniejszej sprawie co prawda [...] zapadła ostateczna decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie wprowadzenia do obrotu latem [...] r. przez skarżącą nasion pszenicy ozimej jako kwalifikowanego materiału siewnego odmiany [...], jednakże decyzją z [...] została stwierdzona nieważność tej decyzji, i w konsekwencji po kontroli sądowej decyzja stwierdzająca nieważność stała się prawomocna. Wobec powyższego organ wszczęte z urzędu postępowanie prowadził na nowo i wydał decyzję, będącą przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu.

W dalszej kolejność WSA podkreślił, że zarzuty skargi, jak również odwołania sprowadzają się do kwestionowania sposobu i trybu przeprowadzania kontroli materiału siewnego zakupionego od skarżącej na potrzeby członków Spółdzielni, a w konsekwencji do ustalenia, że przedmiotem powyższej kontroli była pszenica sprzedana Spółdzielni przez skarżącą. WSA podkreślił, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie, a przeprowadzana przez sąd kontrola ogranicza się do zbadania, czy organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające zgodnie z prawem. W ocenie WSA Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w obszernych i szczegółowym uzasadnieniu rozstrzygnięcia przeanalizował ponownie sprawę, ustosunkował się do wniosków dowodowych oraz dokonał ponownej oceny całego materiału zgromadzonego w sprawie, co doprowadziło m.in. do uchylenia w części decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo WSA podkreślił, że dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawie istotną okoliczność stanowi wyrok WSA w Warszawie z 15 czerwca 2005r. (sygn. akt IV SA/Wa 429/05) w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie nałożenia opłaty sankcyjnej na skarżącą. W wyroku tym WSA w Warszawie uznał, że badania materiału siewnego pobranego w trakcie kontroli w magazynach RSP "[...]" w R. prowadziła uprawniona jednostka badawczo-doświadczalna, i w ocenie Sądu należy uznać je za wiarygodne.

Te twierdzenia Sądu należy uwzględnić również na potrzeby rozstrzygania niniejszej sprawy, gdyż zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

W świetle powyższego WSA w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w W.. Skarżąca zaskarżyła wyrok WSA w Warszawie z 18 lipca 2006 r. w sprawie IV SA/Wa 480/06 w całości i wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca oparła skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("ustawa ppsa") polegające na naruszeniu przepisów art. 106 § 3 oraz art. 153 ustawy ppsa.

Zdaniem skarżącej o naruszeniu art. 106 § 3 ppsa świadczy dowolne oddalenie złożonego na rozprawie 18 lipca 2006 r. wniosku pełnomocnika skarżącej o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu, tj. pisma pana M. D. - Prezesa Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w R. – z [...] zawierającego informacje na temat przebiegu kontroli przeprowadzonej w tej Spółdzielni przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. w dniach [...], stanu magazynu, w którym przeprowadzono kontrolę, w szczególności składowania w nim innych zbóż i braku wyodrębnienia oraz uporządkowania worków z pszenicą zakupioną od skarżącej spółki przez przeprowadzającego kontrolę i dokonującego pobrania prób pracownika inspekcji. Zdaniem skarżącej, dopuszczenie dowodu z tego dokumentu uprawodobniłoby, że uzasadnione były kierowane przez skarżącą do organów Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa żądania przesłuchania świadków – Prezesa RSP "[...]" w R. i magazyniera tej spółdzielni dla wyjaśnienia szeregu wątpliwości jakie wypływały z treści protokołu kontroli przeprowadzonej w dniach [...], zostały bezpodstawnie pominięte przez te organy, które uznały owe okoliczności za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem skarżącej, jedynym sposobem usunięcia pojawiających się wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy wydawało się przesłuchanie osób, które były świadkami tej kontroli i czynności podejmowanych w jej toku przez pracownika inspekcji. Skarżąca podniosła także, że przedstawiony na rozprawie wniosek o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z dokumentu został przez sąd dowolnie oddalony. Zdaniem skarżącej nie sposób przyjąć, że nie znając treści dokumentu WSA w Warszawie zasadnie ocenił czy mógłby się on lub nie przyczynić do wyjaśnienia istotnych okoliczności, w szczególności czy zgromadzone w sprawie dowody, w tym podważany przez skarżącą protokół kontroli, uznać można za nie budzące wątpliwości. W ocenie skarżącej, pismo M. D. jednoznacznie wskazywało, że w toku kontroli doszło do różnych uchybień, które mogły znacząco i na niekorzyść skarżącej zniekształcić istniejący stan rzeczy. Zdaniem skarżącej, z faktu, że M. D. złożył zawarte w przedstawionym dokumencie oświadczenie, nie można bezkrytycznie przyjmować, że nie wnosił żadnych zastrzeżeń do sposobu przeprowadzenia kontroli w dniach [...] i w konsekwencji uznać, że wszystkie czynności kontrolującego były zgodne z prawem, a dowód z przesłuchania świadków na okoliczność przebiegu tej kontroli i działań podejmowanych przez pracownika inspekcji jest zbędny.

Skarżąca podniosła również wydanie zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 153 ustawy ppsa, poprzez przyjęcie, że z faktu, iż WSA w Warszawie w wyroku z 15 czerwca 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 429/05) stwierdził, że z protokołu kontroli oraz protokołów pobrania próbek materiału siewnego do oceny tożsamości wynikało, że żadna z pobranych w czasie kontroli partii nasion nie była tożsama ze wzorem odmiany [...] wypływa wiążąca Sąd w przedmiotowej sprawie wskazówka, co do dalszego postępowania. Zdaniem skarżącej z przywołanego przez WSA w Warszawie wyroku wynika jedynie wskazanie, że wykonane przez uprawnioną jednostkę badawczo-doświadczalną badania próbek nasion na tożsamość odmianową są wiarygodne i wiążące, jednak okoliczność ta pozostaje poza sporem. Skarżąca podkreśliła, że nigdy nie kwestionowała poprawności i wiarygodności przeprowadzonych badań próbek nasion, natomiast domagała się rzetelnego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności w jakich doszło do pobrania próbek skierowanych następnie do oceny tożsamości przez inspektorat wojewódzki w K., m.in. czy próbki te pobrano z należycie przygotowanej do próbobrania partii nasion i w sposób wykluczający pomyłkowe oznaczenie próbki innego zboża, jako nasion pochodzących od skarżącego. Zdaniem skarżącego, z wyroku WSA w Warszawie w sprawie IV SA/Wa 429/05 nie wynika brak możliwości podważania przez Sąd w ramach niniejszego postępowania prawidłowości czynności podjętych w trakcie kontroli, w tym pobierania prób przez inspektora M. S. nie mogą być podważane i kwestionowane. Zdaniem skarżącego przyjęcie przez WSA, że w sprawie tej wiążąco wypowiedział się już WSA w Warszawie w wyroku z 15 czerwca 2005 r. znacząco wpłynęło na treść podjętego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a sąd nie przeanalizował dostatecznie wnikliwie podnoszonych przez skarżącą zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, Dz. U. z 2004 r. Nr 162 poz. 1692, ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", Sąd ten rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 ppsa).

Rozpatrując skargę w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie bezsporne jest, że w wyniku dokonanej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. oceny tożsamości próbek pobranych z magazynu RSP "[...]" w R., okazało się, że badany materiał siewny jest niezgodny z deklarowanym wzorcem, co stanowi naruszenie ustawowych warunków obrotu materiałem siewnym – art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie (Dz. U. Nr 137, poz. 1299, ze zm.). Prowadzenie obrotu materiałem siewnym niezgodnie z określonymi w art. 57 ust. 1, 3 i 4 ustawy o nasiennictwie stanowi podstawę wymierzenia opłaty sankcyjnej, zgodnie z art. 67 ust. 1 tejże ustawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy natomiast poprawności ustalenia przez organy w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych w sprawie, w szczególności sposobu przeprowadzenia kontroli w magazynie RSP "[...]" w dniach [...], oraz prawidłowości poboru i oznaczenia próbek przekazanych następnie Wojewódzkiemu Inspektoratowi Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. do oceny tożsamości odmianowej.

Autor skargi kasacyjnej opiera wadliwość zaskarżonego rozstrzygnięcia WSA w Warszawie na naruszeniu przepisów postępowania mającym istotnym wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 106 § 3 ppsa poprzez dowolne oddalenie złożonego przez skarżącą wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentu,

2) oraz art. 153 ppsa, poprzez uznanie, że z wyroku WSA w Warszawie z 15 czerwca 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 429/05) wypływa wiążąca Sąd w przedmiotowej sprawie wskazówka co do dalszego postępowania.

W sprawie bezsporne jest, że w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. okazało się, że żadna z próbek przekazanych do badań nie jest zgodna z deklarowaną odmianą [...]. Spór w niniejszej sprawie dotyczy natomiast tego, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego organy inspekcji prawidłowo pobrały próbki nasion zgromadzone w magazynie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w R. oraz przyjęły, że pobrane próbki pochodziły z materiału siewnego zakupionego przez Spółdzielnię od skarżącej. W istocie skarżąca kwestionuje poprawność ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne w toku postępowania administracyjnego, oraz wskazuje na istotne uchybienia procedury poboru próbek materiału siewnego, które jej zdaniem nie zostały dostrzeżone przez WSA w Warszawie.

Naruszenie przepisu ar. 106 § 3 ppsa skarżąca upatruje w, jej zdaniem, dowolnym i nieuzasadnionym oddaleniem przez WSA w Warszawie, złożonego przez skarżącą na rozprawie w dniu 18 lipca 2006 r. wniosku o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z dokumentu będącego w jej posiadaniu.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, zarzut ten należy uznać za nieuzasadniony. Na wstępie należy przypomnieć, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję lub postanowienie ( art. 133 § 1 ppsa). Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 ppsa, który to przepis stanowi, że "sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest więc ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami określonymi procedurą administracyjną, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń oraz czy zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Jednocześnie dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Sądu i należy do sfery uznaniowej.

Zważywszy ponadto, że aby przeprowadzić uzupełniający dowód z dokumentów Sąd musi powziąć wątpliwość, o której mowa w tym przepisie (p. wyrok NSA z dnia 27.10.2004r. sygn. akt FSK 1186/04 nie publ.) postawiony w tym kontekście zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. należało uznać za całkowicie nieuzasadniony. Art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, czy wykazania wadliwości dokonanej przez organ administracyjny, a zaakceptowanej przez Sąd I instancji oceny zebranego materiału dowodowego. Skoro Sąd I instancji nie prowadził postępowania dowodowego, to i nie można mu skutecznie postawić zarzutu naruszenia zasad tego postępowania. przez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do wiarygodności wskazanych przez Stronę dowodów z dokumentów prywatnych.

Dodatkowo, z przedstawionego w skardze kasacyjnej opisu wnioskowanego dokumentu wynika, że dokument ten zawiera oświadczenie prezesa Spółdzielni Rolniczo Produkcyjnej "[...]" w R. i ma charakter zeznań świadka w kwestii przebiegu kontroli w magazynach Spółdzielni w dniach [...]. W tym miejscu należy podkreślić, że z art. 106 § 5 ustawy ppsa wynika, że do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3 stosuje się odpowiednio przepisy k.p.c. Obowiązująca na gruncie przepisów k.p.c. zasada bezpośredniości i ustności wyłącza możliwość złożenia zeznań świadków na piśmie i z tych względów zasadnie WSA w Warszawie oddalił wskazany wniosek dowodowy złożony na rozprawie, zwłaszcza, że dokument ten został sporządzony i pojawił się już po wniesieniu skargi do sądu. Zatem nie istniał w chwili rozpatrzenia sprawy przez organy a więc nie mógł być brany pod uwagę przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji. Według składu orzekającego w niniejszej sprawie, jego wartość procesową można jedynie oceniać w aspekcie potencjalnego postępowania wznowieniowego, co jednak pozostawało poza kompetencją Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę.

Za nieuzasadniony należy uznać również drugi z zarzutów skargi kasacyjnej, tj. naruszenie przez WSA w Warszawie przepisu art. 153 ppsa. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W tym zakresie zdaniem skarżącej, Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że z wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 czerwca 2005 r. wynika wiążąca ocena prawna, uniemożliwiająca kwestionowanie przez Sąd prawidłowości czynności podjętych w ramach kontroli w dniach [...] w magazynach Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w R.. Zdaniem skarżącej, w wyroku z dnia 15 czerwca 2005 r. Sąd nie przesądził kwestii prawidłowości przeprowadzenia kontroli, a jedynie uznał za wiarygodne i wiążące wyniki badań próbek nasion na tożsamość odmianową. Zdaniem skarżącej, WSA w Warszawie, limitowany rzekomymi wskazaniami płynącymi z wcześniejszego wyroku Sąd w tej sprawie nie przeanalizował dostatecznie dogłębnie i wnikliwie podnoszonych przez skarżącą zarzutów.

Zarzut ten, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie należy uznać za nieuzasadniony. Po pierwsze, w ramach podnoszonego zarzutu skarżący w istocie zarzuca brak rzetelnego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności, w jakich doszło do pobrania próbek skierowanych następnie do oceny tożsamości przez inspektorat wojewódzki w K.. Tego rodzaju ustalenia powinny zostać wyjaśnione na etapie postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny kontrolujący legalność decyzji, opiera się na stanie faktycznym i prawnym ustalonym w toku postępowania administracyjnego, i w tym zakresie nie jest obowiązany do tworzenia nowych ustaleń, a jedynie do kontroli, czy postępowanie administracyjne prowadzone było zgodnie z prawem. Tak więc podnoszone przez skarżącą braki ustaleń okoliczności faktycznych przez WSA w Warszawie nie wynikają z faktu naruszenia przez ten sąd art. 153 ppsa, a z charakterystyki kontroli aktów administracyjnych sprawowanej przez sądy administracyjne. Dodatkowo, zdaniem sądu orzekającego w niniejszej sprawie, WSA w Warszawie trafnie uznał, że przy rozstrzyganiu sprawy zakończonej wydaniem zaskarżonego wyroku zobowiązany jest uwzględnić twierdzenia wynikające z wyroku WSA w Warszawie z 15 czerwca 2005r. (sygn. akt IV SA/Wa 429/05), wydanego co prawda w postępowaniu nieważnościowym, lecz dotyczącego tej samej "sprawy" w rozumieniu art. 153 ppsa.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, przy wydawaniu zaskarżonego wyroku sąd przyjął rozstrzygnięcie uwzględniające twierdzenia wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z 15 czerwca 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 429/05), a w konsekwencji zarzut naruszenia art. 153 ppsa należy uznać za nieuzasadniony.

Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy ppsa, orzekł jak w sentencji.