Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 557/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1, par. 3, par. 4 ust. 1 pkt 2, ust. 2, par. 6 ust. 1 pkt 4, par. 10, par. 12 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 19 ust. 1, 2
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Dnia 2 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2019 roku sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2017 rok 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi A. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w A. przy ul. A7, S., kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu W. Ś. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi A. K. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 30 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 173), zwanej dalej ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, § 2 ust. 1, § 4 ust. 1, 2, 3, § 6, § 11, § 12, § 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361), zwnago dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym z 2013 r., art. 19 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014, str. 48 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 640/2014, art. 43, art. 28 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014, str. 69 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z 24 stycznia 2019 r. o przyznaniu W. Ś. płatności rolnośrodowiskowej na 2017 r. w łącznej wysokości 494,00 zł, w tym wariant: 2.5 Uprawy warzywne (z certyfikatem zgodności), w tym środki budżetu Unii Europejskiej 314,33 zł, środki krajowe 179,67 zł oraz odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach: wariantu: 2.1 Uprawy rolnicze i nałożeniu sankcji w wysokości 1 769,60 zł; wariantu: 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) i nałożeniu sankcji w wysokości 215,60 zł; wariantu: 4.6 Półnaturalne łąki wilgotne.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, że 5 maja 2017 r. W. Ś. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2017 r., w którym zadeklarował realizację pakietu Rolnictwo ekologiczne na powierzchni 6,05 ha w ramach w następujących wariantach: 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 5,01 ha; 2.5 Uprawy warzywne (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 0,65 ha; 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 0,39 ha oraz pakietu: 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w ramach wariantu 4.6. Półnaturalne łąki wilgotne na powierzchni 0,50 ha.

6 czerwca 2017 r. W. Ś. zmienił wniosek o przyznanie płatności na 2017 r. Zmiana ta dotyczyła wariantu 2.1 w zakresie działek rolnych: H dodanie działki rolnej o powierzchni 0,27 ha, położnej na dz. ew. 55, F przed zmiana działka ta miała powierzchnię 2,55 ha, a po zmianie działka zadeklarowana została na powierzchni 2,65 ha, 2.5 w zakresie działki rolnej B, która przed zmianą miała powierzchnię 0,55 ha, a po zmianie 0,23 ha.

2 października 2017 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęło pismo, w którym skarżący wyjaśnił, że z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie zebrać biomasy w wyznaczonym terminie.

W okresie 25 września – 24 października 2017 r. w gospodarstwie W. Ś. została przeprowadzona przez Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR kontrola w zakresie programu rolnośrodowiskowego. Z przebiegu kontroli sporządzono raport, który następnie przekazano skarżącemu.

2 października 2017 r. do Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wpłynęły zastrzeżenia beneficjenta do wyników kontroli na miejscu.

W piśmie z 7 grudnia 2017 r. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu podtrzymał wyniki kontroli na miejscu.

18 grudnia 2017 r. do Kierownika Kontroli na Miejscu wpłynęły kolejne zastrzeżenia skarżącego do raportu z kontroli na miejscu.

21 lutego 2018 r. w obecności skarżącego przeprowadzono kontrole spornych działek w ramach programu rolnośrodowiskowego. Na podstawie tej kontroli uwzględniono zastrzeżenia wniesione 18 grudnia 2017 r., nanosząc jednocześnie korekty do pierwotnego raportu z 23 października 2017 r., który po zmianach przesłano skarżącemu.

6 kwietnia 2018 r. beneficjent wniósł dalsze zastrzeżenia do raportu z kontroli na miejscu po korektach.

22 maja 2018 r. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu przesłał do skarżącego informację o nieuwzględnieniu zastrzeżeń, które wpłynęły 6 kwietnia 2018 r.

25 września 2017 r. w gospodarstwie beneficjenta, przeprowadzono kontrolę zasadniczą metodą foto w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Z przebiegu kontroli sporządzono raport, który następnie przekazano skarżącemu.

16 lutego 2018 r. w gospodarstwie beneficjenta przeprowadzono kolejną kontrole w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Z przebiegu kontroli sporządzono raport, który następnie przesłano skarżącemu.

Decyzją z 24 stycznia 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturuzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. przyznał W. Ś. płatność rolnośrodowiskową na 2017 r. w łącznej wysokości 494,00 zł oraz odmówił przyznania płatności w ramach wariantu: 2.1 Uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności i nałożył sankcję w wysokości 1 769,60 zł, 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe z certyfikatem zgodności i nałożył sankcję w wysokości 215,60 zł, 4.6 Półnaturalne łąki wilgotne.

W odwołaniu od tej decyzji W. Ś. pdniósł, że się z nią nie zgadza.

Organ drugiej instancji podniósł następnie, że w gospodarstwie skarżącego została przeprowadzona kontrola w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego. Z czynności kontrolnych został sporządzony raport, do którego załącznikiem są szkice z pomiaru działek rolnych oraz dokumentacja zdjęciowa. Z raportu z kontroli na miejscu wynika, że skarżący został telefonicznie powiadomiony o kontroli, która rozpoczęła się 25 września 2017r. r. i zakończyła 21 lutego 2018 r. W zakresie działek zadeklarowanych do ramach pakietu Rolnictwo ekologiczne, w ramach wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) z wyników przeprowadzonej kontroli na miejscu mimo błędów wynika, że powierzchnia działek rolnych C1, F1, G1, H1 stwierdzona podczas przeprowadzonej kontroli na miejscu jest równa powierzchni działek rolnych zadeklarowanych we wniosku przez W. Ś. Stwierdzono także, że powierzchnia uprawniona do płatności w wariancie 2.1 jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na 2017 r.

15 marca 2014 r. skarżący podjął się realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego m.in. w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne. We wniosku o przyznanie płatności na 2014 r. w wariancie 2.1 zadeklarował:

- działkę rolną B (poł. na działce ew. nr 55) z uprawą facelia, o powierzchni 0,35 ha;

- działkę rolna F (poł. na działce ew. nr 26, 27, 28) z uprawą facelia o powierzchni 1,66 ha;

- działkę rolną HA (poł. na działce ew. nr 26, 27) z uprawą facelia o powierzchni 1,00 ha.

Łączna powierzchnia podjętego zobowiązania w wariancie 2.1 w 2014 r. wynosiła 3,56 ha.

We wniosku na 2017 r. skarżący zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 5,38 ha, wobec czego dokonał zwiększenia powierzchni w wariancie 2.1, nie przestrzegając tym samym § 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.

Wobec treści § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. nie można przyznać płatności rolnośrodowiskowej do gruntów ornych pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne do powierzchni większej niż powierzchnia podjętego zobowiązania, dlatego też należy dokonać zmniejszenia powierzchni zgłoszonej w wariancie 2.1 do powierzchni zgodnej z podjętym w 2014 roku zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Składając wniosek na 2017 r., na działce ewidencyjnej nr 55 skarżący zadeklarował trzy działki rolne: C1 i H1 (wariant 2.1) oraz działkę B1 (wariant 2.5). Powierzchnia działki ew. nr 55 zgodnie z podjętym zobowiązaniem w 2014 r, wynosiła 0,75 ha, wobec czego z działki C1 wykluczono powierzchnię 1,04 ha oraz działkę H1 pomniejszono o 0,04 ha. W przypadku tych działek kontrolerzy zastosowali także kod DR 50 oznaczający, że granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku. Ze szkicu pomiaru działek B1, C1, H1 wynika, że część powierzchni działki ewidencyjnej 55 faktycznie znajdowała się na sąsiadujących działkach ewidencyjnych, tj. 54 i 56, nie zgłoszonych we wniosku wobec czego nie mogła być zaliczona do powierzchni działki rolnej B1, C1 i H1. Dla działek B1, C1 i H1 położonych na działce ewidencyjnej 55, kontrolerzy zastosowali również kod DR 51 oznaczający, że w sąsiedztwie działki rolnej stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności. Na dowód powyższego sporządzona została dokumentacja fotograficzna nr 26-544, 26-547, 26-548, która przedstawia północną część działki ewidencyjnej 55 z gęstymi zakrzaczeniami oraz zadrzewieniami. Ostatecznie z działki ewidencyjnej 55 wykluczono z płatności obszar 1,08 ha. W przypadku działki rolnej F1 położonej na działkach ewidencyjnych nr 26, 27, 28 beneficjent zgłaszając do płatności działkę ewidencyjną nr 26 zadeklarował na niej działkę rolną F1 o powierzchni 0,65 ha (wariant 2.1), działkę rolną E1 o powierzchni 0,10 ha (wariant 2.9) oraz działkę rolną D1 o powierzchni 0,03 ha (wariant 2.5). Maksymalny kwalifikowany obszar (MKO), czyli powierzchnia uprawniona do objęcia płatnością dla działki ewidencyjnej 26 wynosi 0,65 ha, natomiast największy spójny obszar (NSO) gruntu ornego na działce ewidencyjnej 26 wynosi 0,62 ha. Jest to powierzchnia z zadeklarowaną uprawą mieszcząca się w granicach danej działki ewidencyjnej, wobec czego z powierzchni tej należało wykluczyć 0,03 ha. Na działce rolnej G położonej na działkach ewidencyjnych nr 5, 6, 7 o łącznej pow. 1,13 ha skarżący zadeklarował łubin. Ponieważ stwierdzony podczas kontroli na miejscu w 2014 r. na działce rolnej G (działki ewidencyjne nr 5, 6, 7) ugór, jako uprawa nie został wymieniony w załączniku 4 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., organ pierwszej instancji prawidłowo wyłączył wówczas całą powierzchnię tej działki z dopłat. Zgodnie z § 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. nie można przyznać płatności rolnośrodowiskowej do gruntów ornych pakietu 2, do powierzchni większej niż powierzchnia podjętego zobowiązania, dlatego obszar wykluczony dla działki rolnej G wynosi 1,13 ha. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności w wariancie 2.1 wynosi 2,24 ha. W ocenie organu drugiej instancji, słusznie organ pierwszej instancji wykluczył z dopłat powierzchnię 2,24 ha i przyjął, że powierzchnia stwierdzona, kwalifikująca się do płatności w ramach wariantu 2.1 to 3,14 ha. W ocenie organu drugiej instancji, ze względu na wysokość procentowego zawyżenia – 71,34 % organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.1 oraz nałożył sankcję w wysokości 1 769,60 zł w okresie trzech lat kalendarzowych w myśl art. 19 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014.

W zakresie działek zadeklarowanych w ramach pakietu Rolnictwo ekologiczne, w ramach wariantu 2.5 Uprawy warzywne (z certyfikatem zgodności) na działkach B1 i D1 organ drugiej instancji wskazał, że w przypadku działki B1 kontrolerzy zastosowali kod DR 50 oznaczający, że granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej o nr 55 zadeklarowanej we wniosku oraz kod DR 51 oznaczający, że w sąsiedztwie działki rolnej stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności. Pomniejszenia spowodowane wystąpieniem kodu DR50 oraz DR 51 względem działki referencyjnej 55, zostały zastosowane i opisane w wariancie 2.1. Ostatecznie z wyników przeprowadzonej kontroli na miejscu, mimo zastosowanych błędów wynika, że powierzchnia działek rolnych w wariancie 2.5, stwierdzona podczas przeprowadzonej kontroli na miejscu jest równa powierzchni działek rolnych zadeklarowanych we wniosku przez W. Ś. W wyniku kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności w wariancie 2.5 jest zgodna z powierzchnią zadeklarowaną we wniosku na 2017 r. Stosownie do § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. przypadku pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.5 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują uprawy wymienione w ust. 1a załącznika nr 4 do rozporządzenia. Kwota przyznanej płatności w ramach wariantu 2.5 wynosi 494,00 zł.

W zakresie działek zadeklarowanych do ramach pakietu Rolnictwo ekologiczne, w ramach wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) organ drugiej instancji podniósł, że 15 marca 2014 r. skarżący podjął się realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne. We wniosku o przyznanie płatności na 2014 r. w wariancie 2.9 zadeklarował działkę rolną H (poł. na działkach ewidencyjnych nr 26, 27, 28) z uprawą sad, o powierzchni 0,35 ha. We wniosku na 2017 r. beneficjent zadeklarował działkę rolną deklarując sad o łącznej powierzchni 0,39 ha, wobec czego dokonał zwiększenia powierzchni w wariancie 2.9, nie przestrzegając tym samym § 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Zgodnie z deklaracją we wniosku działka o powierzchni 0,39 ha o uprawie "sadek jabłoń" położona była na działkach ewidencyjnych o nr: 26 (0,10 ha) i 27 (0,16 ha) i 28 (0,13 ha). W toku kontroli stwierdzono, że powierzchnia sadu jabłoniowego zadeklarowanego w 2017 r. jest większa od zadeklarowanej we wniosku w 2014 r. 0,04 ha. W wyniku kontroli na miejscu inspektorzy terenowi stwierdzili 35 szt. jabłoni spełniających wymogi, tj. starszych niż 15 lat oraz 8 sztuk martwych drzew w tym na działce E1_1 o powierzchni 0,25 ha 27 sztuk spełniających wymogi, natomiast na działce E1_2 o powierzchni 0,06 ha 7 drzew spełniających wymogi 1 sztukę martwą. Na stwierdzonej powierzchni 0,25 ha powinno być 30 szt. drzew, uwzględniając 5% tolerancji, jabłoni spełniających wymogi – przez co zastosowano kod pokontrolny E12, który oznacza, że liczba drzew i/lub krzewów jest mniejsza niż wymagana co najmniej o 10 %, lecz nie więcej niż o 50 % (dla zobowiązań podjęty od 15 marca 2014 r.). Zdjęcia sporządzone dla działki E1 o numerach 60, 61 przedstawiają obszar, na którym znajdują się drzewa (jabłonie), a pomiędzy drzewami znajduje się obszar uprawiony i obsiany zbożem. Podczas kontroli stwierdzono, że jest to powierzchnia 0,10 ha, która rozdziela zadeklarowany we wniosku na 2017 r. sad, dlatego też działkę E1 oznaczono kodem DR22 jako niespójną. Wobec powyższego inspektorzy terenowi uznali obszar zajęty pod drzewa spełniające warunki określone w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym z 2013 r. Natomiast obszar gruntu, na którym nie było drzew owocowych nie został uwzględniony do wielkości powierzchni sadu zadeklowanego na działce E1, lecz został zaliczony do powierzchni działki głównej oznaczonej jako E w płatnościach obszarowych. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności w wariancie 2.9 wynosi 0,14 ha. Powierzchnia zadeklarowana do płatności rolnośrodowiskowej wynosiła 0,39 ha natomiast powierzchnia stwierdzona to 0,25 ha. W ocenie organu drugiej instancji, ze względu na wysokość procentowego zawyżenia – 56 % organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.9 oraz nałożył sankcję w wysokości 215,60 zł w okresie trzech lat kalendarzowych w myśl art. 19 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014.

W zakresie Pakietu 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.6 Półnaturalne łąki wilgotne organ drugiej instancji wskazał, że z wyników przeprowadzonej kontroli na miejscu mimo zastosowanych błędów wynika, że powierzchnia działek rolnych stwierdzona podczas przeprowadzonej kontroli na miejscu jest równa powierzchni działek rolnych zadeklarowanych we wniosku przez W. Ś. Natomiast w wyniku prowadzonej kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności w Pakiecie 4 wariant 4.6 jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na 2017 r. 15 marca 2014 r. skarżący podjął się realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego m.in. w ramach pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.6 półnaturalne łąki wilgotne. We wniosku o przyznanie płatności na 2014 r. w wariancie 4.6 W. Ś. zadeklarował jedną działkę rolną A1 (poł. na działce ewidencyjnej nr 51 i 53) z uprawą TUZ o powierzchni 0,38 ha. We wniosku na 2017 r. beneficjent zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 0,50 ha, wobec czego dokonał zwiększenia powierzchni w wariancie 4.6, nie przestrzegając tym samym § 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Wobec powyższego nie można przyznać płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 4.6 do powierzchni większej niż powierzchnia podjętego zobowiązania, dlatego też należy dokonać zmniejszenia powierzchni zgłoszonej w wariancie 4.6 do powierzchni zgodnej z podjętym w 2014 r. zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Podczas przeprowadzonej kontroli na miejscu w przypadku działki rolnej A1 kontrolerzy zastosowali kod DR 51 oznaczający, że w sąsiedztwie działki rolnej stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności, co obrazują fotografie od nr 38 do nr 46 , które przedstawiają powierzchnię zadrzewioną z przerośniętymi trawami i zakrzaczeniami. Poza tym dla działki tej zastosowano również kod DR29, który oznacza, że działka rolna jest położna na niezadeklarowanej działce referencyjnej (np. drogi i rowy). Z wyjaśnień złożonych przez kontrolerów wynika, że na działce rolnej A1 znajduje się rów oznaczony numerem ewidencyjnym 65, a z uwagi na fakt, że jest on użytkowany rolniczo, został przez kontrolerów zaliczony do powierzchni działki rolnej A1, co zostało przez inspektorów terenowych oznaczone kodem informacyjnym DR29.

W toku kontroli na miejscu stwierdzono także nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymogów, do których strona jest zobowiązana realizując Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.6 Półnaturalne łąki wilgotne. Zgodnie z treścią części IV pkt 7 załącznika 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. producent rolny jest zobowiązany do m.in.:

- koszenia w terminie od 15 czerwca do 30 września w sposób nieniszczący runi roślinnej i pokrywy glebowej, nie więcej niż dwa pokosy w roku; wysokość koszenia 5-15 cm;

- pozostawienia 5-10 % powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki;

- usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy w terminie nie dłuższym niż 2 tygodnie po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany.

W wyniku kontroli gospodarstwa 24 października 2017 r. pod kątem zebrania zielonej masy po pierwszym pokosie stwierdzono, że nie dokonano zbioru.

2 października 2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo, w którym skarżący wyjaśnił, że z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie zebrać biomasy w wyznaczonym terminie. Z uwagi na to, że pismo to wraz z kartą informacyjną leczenia szpitalnego zostało wniesione do właściwego organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba jest w stanie dokonać tej czynności, organ pierwszej instancji uznał to zdarzenie za wystąpienie nadzwyczajnej okoliczności i odstąpił od sankcjonowania wariantu 4.6 w odniesieniu do stwierdzonej nieprawidłowości, określonej kodem P52, co oznacza, że nie złożono w stogi lub nie usunięto ściętej biomasy na łące w odpowiednim terminie.

Dodatkowo kontrolerzy stwierdzili, że beneficjent nie spełnił kolejnego wymogu szczegółowego wariantu 4.6, oznaczonego kodem P48, z którego wynika obowiązek pozostawienia 5-10 % powierzchni nieskoszonej. Podczas kontroli zaobserwowano, że rolnik dokonał skoszenia całej powierzchni działki rolnej A1.

Wobec powyższych nieprawidłowości łączna powierzchnia wykluczona z płatności w wariancie 4.6 wynosi 0,12 ha.

Reasumując organ drugiej instancji stwierdził, że powierzchnia zgłoszona w wariancie 4.6 – 0,50 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania – 0,38 ha. Ze względu na wysokość procentowego zawyżenia – 31,58 % organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 4.6 Półnaturalne łąki wilgotne.

Zdaniem organu drugiej instancji, nie ma podstaw do poddania w wątpliwość poczynionych przez organ pierwszej instancji ustaleń, co do powierzchni działek rolnych objętych wnioskiem, stanu kultury rolnej tych działek i ich wykorzystania rolniczego. Ustalenia te, oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym w postaci dokumentacji fotograficznej stanowiącej załącznik do raportu z czynności kontrolnych. Nie zostały podważone przez rolnika żadnym dowodem, uzasadniającym postawienie tym ustaleniom zarzutu dowolności. W ocenie organu drugiej instancji, art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 nie znajduje zastosowania w sprawie, gdyż w aktach sprawy nie znajdują się dokumenty potwierdzające wystąpienie w gospodarstwie strony przypadków siły wyższej. Co prawda w aktach sprawy znajdują się dokumenty wskazujące na wystąpienie w gospodarstwie beneficjenta nadzwyczajnych okoliczności powodujących, że był niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym z uwagi na przebyty zabieg medyczny, jednak sytuacji tej nie można określić jako "długoterminowej niezdolności beneficjenta do wykonywania zawodu", o której mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Z uwagi na to, że skarżący w terminie zawiadomił organ o wystąpieniu powyższej okoliczności, nie został obciążony sankcjami za nieprzestrzeganie wymogów związanych z realizacją wariantu 4.6. Nałożone sankcje są konsekwencją przedeklarowania powierzchni działek rolnych względem wniosku złożonego w 2014 r., w którym to zobowiązanie zostało podjęte. Nie są natomiast wynikiem zaniedbań powstałych wskutek przebytej choroby beneficjenta. Popełniony przez skarżącego błąd, nie może zostać uznany za oczywistą omyłkę, o której mowa w art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, ponieważ oczywista omyłka to błąd małej wagi, który można dostrzec "na pierwszy rzut oka" lub inaczej – błąd niebudzący wątpliwości. Nieprawidłowość, której wykrycie wymaga przeprowadzenia określonych działań kontrolnych, nie może być uznana za omyłkę o takim charakterze. W analizowanym stanie faktycznym nie zaistniały także przesłanki wymienione w art. 64 ust. 2 lit. c i d rozporządzenia nr 1306/2013. Zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia gruntów stanowi podstawową dla wielkości pomocy finansowej i w ogóle dla możliwości udzielenia tej pomocy. Zadeklarowana powierzchnia gruntów do pomocy finansowej określa ciężar finansowy tej pomocy, więc wnioskujący o pomoc rolnik, wskazując powierzchnię do płatności, musi czynić to w pełni świadomie, bowiem tylko on bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane. Wniosek o przyznanie płatności wiąże organ, który decydując o przyznaniu pomocy, musi odnieść się do danych w nim zawartych, w tym do wielkości zgłoszonego obszaru, i te właśnie dane poddać kontroli administracyjnej, bo decydują one o wielkości przyznanej pomocy. Skarżący, jak każda osoba składająca na zewnątrz jakiekolwiek oświadczenie, musi być świadomy treści, które podpisuje, bo tylko on bierze za nie odpowiedzialność, a przeciwne działanie świadczy co najmniej o niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Postępowanie administracyjne było w niniejszej sprawie wszczęte na wyłączny wniosek W. Ś., który nie był zobowiązany do uzyskania płatności i składania wniosku, ale skorzystał z uprawnienia, które wynikało z przepisów prawa. Co więcej, składając wniosek skarżący złożył oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność. W związku z powyższym, w ocenie organu drugiej instancji, skarżący ponosi wyłączną winę za nieprawidłową deklarację powierzchni użytkowanej rolniczo we wniosku. Zdaniem organu drugiej instancji, nie zaistniały również przesłanki z art. 64 ust. 2 lit. e rozporządzenia nr 1306/2013. Stwierdzona niezgodność nie jest nieznaczna, albowiem powierzchnia gruntów wykluczonych z płatności w pakiecie 2 wariancie 2.1 wynosi 2,24 ha, co stanowi 71,34 %, w wariancie 2.9 przedeklarowanie wynosi 0,14 ha, co stanowi 56 %, natomiast w pakiecie 4 wariant 4.6 różnica miedzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi 0,12 ha, co stanowi 31,58 %. W analizowanym stanie faktycznym brak jest dowodów potwierdzających dokonanie zmian we wniosku w stosunku do działek w odniesieniu, do których stwierdzono nieprawidłowości. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności jest zależne od woli strony i jej obowiązkiem jest staranne i rzetelne wykazanie okoliczności warunkujących spełnienie przesłanek do przyznania dopłat. Informacje podane przez skarżącego we wniosku są dla organu administracji wiążące i stanowią podstawę do jego oceny, w szczególności w zakresie różnic między zadeklarowaną, a rzeczywistą powierzchnią upraw. Tym samym kluczowe znaczenie dla wyniku postępowania ma rzetelne odzwierciedlenie stanu działek wykorzystywanych rolniczo. Składając wniosek o przyznanie płatności skarżący oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności i potwierdził prawdziwość danych zawartych w formularzu wniosku. Płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i na niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa. W sytuacja gdy warunki przyznania płatności zostały określone przez ustawodawcę, rolą organu jest wyłącznie weryfikacja ich spełnienia przez wnioskodawcę.

W skardze na powyższą decyzję W. Ś. zakwestionował prawidłowość dokonanych podczas kontroli pomiarów. Podniósł, że od początku podważał wyniki kontroli. Podczas kontroli 16 października na polu nie było upraw, bo zostały sprzątnięte w końcu lipca, a pole zostało "stalerzowane". W okresie sierpień-październik pole zdążyło się zachwaścić. Od 6 września zachorował i nie mógł podjąć dalszych działań. Podczas kontroli po sprzątniętych uprawach uznano tę powierzchnię za niekwalifikującą się do płatności. Podważono tym samym ustalenia Jednostki Certyfikującej (Ekogwarancja), która w czasie wegetacji roślin stwierdziła obecność wszystkich zgłoszonych upraw.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz.U. z 2013r. poz.361 ze zm.) oraz rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE L poz.48 ze zm.).

Zgodnie z treścią § 2 ust.1 rozporządzenia z 13 marca 2013r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W myśl § 3 wymienionego rozporządzenia podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Zgodnie z treścią § 4 ust.1 rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z następujących pakietów:

1) Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone;

2) Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne;

3) (uchylony);

4) Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000;

5) Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000;

6) Pakiet 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie;

7) Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie;

8) Pakiet 8. Ochrona gleb i wód;

9) Pakiet 9. Strefy buforowe.

W myśl § 4 ust.2 rozporządzenia rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzi rejestr działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zawierający wykaz:

a) działań agrotechnicznych wykonywanych w ramach realizowanego pakietu lub jego wariantu, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin ze wskazaniem nazwy i dawki zastosowanego nawozu i środka ochrony roślin oraz wykonania koszenia,

b) wypasów zwierząt - w przypadku prowadzenia wypasu

- wraz z terminem ich przeprowadzenia, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Zgodnie z treścią załącznika nr 3 do rozporządzenia z 13 marca 2013r. część II pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne Wymogi dla wszystkich wariantów z wyłączeniem wariantu 2.3. Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) i 2.4. Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania):

1) (uchylony);

2) prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby;

3) w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego:

a) jest tyle drzew w okresie owocowania lub na podkładkach karłowych lub półkarłowych, ile jest wymagane do spełnienia warunku określonego w § 12 ust. 2 pkt 3, a uprawa tych drzew jest prowadzona nie krócej niż rok,

b) jest tyle krzewów owocujących, ukorzenionych i spełniających wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału siewnego roślin sadowniczych, określone dla krzewów jagodowych i borówki w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, ile jest wymagane do spełnienia warunku określonego w § 12 ust. 2 pkt 3.

W myśl załącznika nr 3 do rozporządzenia z 13 marca 2013r. część IV pakiet 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 i Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000

1. Wymogi dla pakietu:

1) zakaz przeorywania, wałowania i podsiewu;

2) zakaz włókowania w okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 1 września;

3) zakaz stosowania ścieków i osadów ściekowych;

4) zakaz budowy i rozbudowy urządzeń melioracji wodnych szczegółowych tworzących system melioracji wodnych, z wyłączeniem urządzeń mających na celu utrzymanie lub poprawę wartości przyrodniczej (nie dotyczy bieżącej konserwacji);

5) niestosowanie środków ochrony roślin, z wyjątkiem selektywnego i miejscowego niszczenia uciążliwych chwastów z zastosowaniem odpowiedniego sprzętu (np. mazaczy herbicydowych), po uzgodnieniu z podmiotem, o którym mowa w § 2 ust. 2.

W myśl załącznika nr 3 Wymogi dodatkowe dla wariantu 4.6. Półnaturalne łąki wilgotne i wariantu 5.6. Półnaturalne łąki wilgotne oraz dla wariantu 4.7. Półnaturalne łąki świeże i wariantu 5.7. Półnaturalne łąki świeże:

1) koszenie w terminie od dnia 15 czerwca do dnia 30 września w sposób nieniszczący runi roślinnej i pokrywy glebowej, nie więcej niż dwa pokosy w roku; wysokość koszenia 5-15 cm;

2) pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym w dwóch kolejnych latach należy pozostawić inne części tej działki nieskoszone, a w przypadku zastosowania dwóch pokosów w ciągu roku należy pozostawić tę samą część działki rolnej nieskoszoną w danym roku;

3) usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie nie dłuższym niż 2 tygodnie po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany;

4) zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do środka powierzchni koszonej trwałych użytków zielonych;

5) dopuszcza się wypasanie wolne lub kwaterowe przy obsadzie zwierząt wynoszącej nie więcej niż 1 DJP/ha i obciążeniu pastwiska wynoszącym nie więcej niż 5t/ha (10 DJP/ha) od dnia 21 lipca do dnia 15 października, a na terenach zalewowych dodatkowo nie wcześniej niż w terminie 2 tygodni po ustąpieniu wód;

6) zakaz nawożenia, przy czym dopuszcza się nawożenie azotem i nieprzekraczanie maksymalnej dawki azotu wynoszącej 60 kg/ha w danym roku, lecz nie więcej niż maksymalna dawka azotu, określona w programie działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarze szczególnie narażonym, na którym położone jest, chociażby w części, gospodarstwo rolne rolnika, pomniejszona o 40%.

Zgodnie z treścią § 6 ust.1 pkt.4 rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany, w szczególności gdy zmiana ta polega na:

4) zmianie:

a) miejsca uprawy roślin w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, lub miejsca uprawy truskawki lub poziomki, lub maliny w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu na zmianę miejsca realizacji wariantu, z tym że taka zmiana w przypadku rośliny dwuletniej określonej w ust. 1a załącznika nr 4 do rozporządzenia jest dopuszczalna po upływie dwóch lat uprawy tej rośliny, lub

b) rośliny uprawianej w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 lub truskawki, lub poziomki, lub maliny, lub agrestu (porzeczki agrestu), lub borówki wysokiej i średniej, lub jeżyny, lub porzeczki uprawianych w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 na inną roślinę, która może być uprawiana w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, lub truskawkę, lub poziomkę, lub malinę, które mogą być uprawiane w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu na zmianę realizowanego wariantu na inny z wymienionych wariantów, z tym że taka zmiana w przypadku rośliny dwuletniej określonej w ust. 1a załącznika nr 4 do rozporządzenia jest dopuszczalna po upływie dwóch lat uprawy tej rośliny, lub

c) wielkości obszaru, na którym jest uprawiana dana roślina w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 lub truskawka, lub poziomka, lub malina, lub agrest (porzeczka agrest), lub borówka wysoka i średnia, lub jeżyna, lub porzeczka w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2;

- jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, a całkowity obszar, na którym są realizowane wymienione warianty, nie ulegnie zmianie;

W myśl § 10 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1:

1) pkt 1 - jest przyznawana, jeżeli pakiet ten jest realizowany na obszarze całego gospodarstwa rolnego;

2) pkt 2:

a) w ramach wszystkich wariantów - jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, z późn. zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin,

aa) w ramach wariantów pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego, ósmego, dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego - jest przyznawana, jeżeli rolnik wytworzył produkty rolnictwa ekologicznego w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975), a w przypadku uprawy roślin dwuletnich określonych w ust. 1a załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli rolnik wytworzył te produkty w drugim roku uprawy rośliny dwuletniej,

b) w ramach wariantu trzeciego i czwartego - jest przyznawana, jeżeli rolnik w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, był posiadaczem bydła, koni, owiec lub kóz, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, i zwierzęta te były utrzymywane w tym okresie zgodnie z przepisami, o których mowa w lit. a,

c) w ramach wariantu dziewiątego i dziesiątego - jest przyznawana, jeżeli rolnik zobowiązał się do utrzymania minimalnej obsady drzew określonej w załączniku nr 4a do rozporządzenia na gruntach, do których zostanie mu przyznana ostatnia płatność rolnośrodowiskowa z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie tych wariantów, przez 2 lata od zakończenia realizacji tego zobowiązania, z tym że w przypadku sadów mających nie mniej niż 15 lat minimalna obsada drzew wynosi 125 drzew na hektar, a co najmniej 90% tych drzew jest uprawianych nie krócej niż 15 lat;

3) pkt 4 - jest przyznawana, jeżeli rolnik posiada dokumentację przyrodniczą stanowiącą szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego, sporządzoną przez podmiot, o którym mowa w § 2 ust. 2, w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia lub w roku rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach określonych wariantów tych pakietów, na formularzu udostępnionym przez Agencję;

Zgodnie z treścią § 12 ust.2 rozporządzenia z 13 marca 2013r. w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako:

1) grunty orne, na których występują uprawy wymienione w ust. 1a załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego i ósmego;

2) trwałe użytki zielone - w przypadku:

a) wariantu pierwszego i drugiego, jeżeli w trakcie realizacji tych wariantów grunty orne, na których jest uprawiana mieszanka wieloletnia traw albo mieszanka wieloletnia traw z bobowatymi drobnonasiennymi, stały się trwałymi użytkami zielonymi,

b) wariantu trzeciego i czwartego;

3) sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w ust. 1a załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli jest utrzymana, z tolerancją do 10%, minimalna obsada drzew i krzewów określona w załączniku nr 4a do rozporządzenia, z tym że w przypadku sadów mających nie mniej niż 15 lat minimalna obsada drzew wynosi 125 drzew na hektar, a co najmniej 90% tych drzew jest uprawianych nie krócej niż 15 lat - w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.

W myśl art.19 ust.1 rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego. Jeśli różnica ta przekracza 20 % obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego.

Zgodnie z treścią art.19 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014 jeśli różnica ta przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2017r. W. Ś. kwestionuje rozstrzygnięcie organów administracji odmawiające mu przyznania płatności w ramach następujących wariantów:

1.) 2.1 uprawy roślinne + nałożenie sankcji w wysokości 1769,60 zł;

2.) 2.5 uprawy sadownicze i jagodowe + nałożenie sankcji w wysokości 215,60 zł;

3.) 4.6 półnaturalne łąki wilgotne.

Ad 1)

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zasadzie nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji. Pewne wyjątki od wymienionej zasady określają ściśle przepisy rozporządzenia z 13 marca 2013r.

W niniejszej sprawie w dniu 15 marca 2014r. W. Ś. podjął się realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. W ramach pakietu 2 wariant 2.1 zadeklarował on realizację zobowiązania na działkach o powierzchni 3,56 ha.

Odnośnie natomiast płatności rolnośrodowiskowej na 2017r. skarżący zadeklarował działki rolne o powierzchni 5,38 ha a mianowicie:

- działkę rolną H1 o powierzchni 0,27 ha

- działkę rolną C1 o powierzchni 1,33 ha

- działkę rolną F1 o powierzchni 2,65 ha

- działkę rolną G1 o powierzchni 1,14 ha.

W 2017r. skarżący zwiększył zatem w stosunku do 2014r. powierzchnię zadeklarowaną do płatności w wariancie 2.1 o 1,82 ha (5,38 ha – 3,56 ha). Zmiana zobowiązania rolnośrodowiskowego była niedopuszczalna gdyż nie miała uzasadnienia w przepisach szczególnych a zwłaszcza w przepisie § 6 ust.1 rozporządzenia z 13 marca 2013r. Płatność rolnośrodowiskowa nie może być przyznana do powierzchni większej niż powierzchnia podjętego zobowiązania. Już chociażby z tego powodu płatność rolnośrodowiskowa na 2017r., mimo zdeklarowania działek o powierzchni 5,38 ha, nie mogła być przyznana do powierzchni większej niż powierzchnia podjętego w 2014r. zobowiązania (tzn. do 3,56 ha).

W rozpoznawanej sprawie powierzchnia stwierdzona, uprawniająca do płatności za 2017r. w wariancie 2.1 wyniosła 3,14 ha i obejmowała powierzchnię następujących działek:

- H1 o powierzchni 0,23 ha

- F1 o powierzchni 2,62 ha

- C1 o powierzchni 0,29 ha.

Z płatności wykluczono natomiast działki o powierzchni 2,24 ha i są to następujące działki:

- G1 o powierzchni 1,13 ha

- H1 o powierzchni 0,04 ha

- F1 o powierzchni 0,03 ha

- C1 o powierzchni 1,04 ha.

W zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśniono przyczyny wykluczenia działek o łącznej powierzchni 2,24 ha. Wyjaśnienia organu w tym zakresie są logiczne i przekonujące. Sąd w obecnym składzie podzielił argumentację organu w tej kwestii. Zaznaczyć zatem należy, że działka rolna G została wykluczona z płatności gdyż zadeklarowano na niej uprawę łubinu zaś podczas kontroli na miejscu w 2014r. na działce tej stwierdzono ugór, który nie został wymieniony jako uprawa w załączniku nr 4 do rozporządzenia z 13 marca 2013r. Wobec tego wyłączono wówczas z płatności całą powierzchnię tej działki. W związku z tym, że nie można przyznać płatności rolnośrodowiskowej do gruntu o powierzchni większej niż powierzchnia podjętego zobowiązania wykluczono z płatności całą działkę rolną G (1,13 ha).

Odnośnie działek rolnych C1 (o powierzchni 1,33 ha) i H1 ( o powierzchni 0,27 ha) to zadeklarowano je w 2017r. na działce ewidencyjnej nr 55. Natomiast w 2014r. do płatności zadeklarowano działkę ewidencyjną nr 55 o powierzchni 0,75 ha czyli o 0,85 ha mniejszą od powierzchni zadeklarowanej w 2017r. Nadto część zgłoszonej w 2017r. działki nr 55 znajdowała się na sąsiednich działkach ewidencyjnych nr 54 i 56, które nie zostały zgłoszone we wniosku a więc nie mogły być zaliczone do powierzchni działek rolnych C1 i H1. Ostatecznie z działki ewidencyjnej nr 55 wykluczono z płatności obszar 1,08 ha (z działki rolnej C 1 wykluczono powierzchnię 1,08 ha i działkę rolną H1 pomniejszono o 0,04 ha).

W przypadku działki rolnej F1 ( o zadeklarowanej powierzchni 2,65 ha) to położona jest ona na działkach ewidencyjnych nr 26,27 i 28. Skarżący zgłaszając do płatności działkę ewidencyjną nr 26 zadeklarował na niej działkę rolną F1 o powierzchni 0,65 ha (wariant 2.1), działkę rolną E1 o powierzchni 0,10 ha (wariant 2.9) oraz działkę rolną D1 o powierzchni 0,03 ha (wariant 2.5). Maksymalny kwalifikowany obszar czyli powierzchnia uprawniona do objęcia płatnością dla działki ewidencyjnej nr 26 wynosi 0,65 ha zaś największy spójny obszar gruntu ornego na działce nr 26 wynosi 0,62 ha i jest to powierzchnia z zadeklarowaną uprawą mieszczącą się w granicach danej działki ewidencyjnej. W związku z czym z powierzchni działki rolnej F1 zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr 26 należało wykluczyć 0,03 ha powierzchni (0,65 ha – 0,62 ha).

Powierzchnia zadeklarowana do płatności w wariancie 2.1 wyniosła 5,38 ha zaś powierzchnia stwierdzona, uprawniająca do płatności wyniosła 3,14 ha (0,29ha- działka C1 + 2,62 ha – działka F + 0,23 ha – działka H1). Stosownie do treści art.19 ust.1,2 i 3 rozporządzenia nr 640/2014 różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a stwierdzoną wynosi 71,34% obszaru stwierdzonego. W takim przypadku płatność nie przysługuje a wymierzana jest sankcja, która w niniejszej sprawie wyniosła 1769,60 zł. Prawidłowość wyliczeń w tym zakresie nie była kwestionowana przez skarżącego.

Ad 2)

W dniu 15 marca 2014r. W. Ś. podjął się realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu 2 wariant 2.9 i zadeklarował do płatności działkę rolną H z uprawą sad o powierzchni 0,35 ha. Natomiast w 2017r. zadeklarował do płatności w ramach tego wariantu działkę rolną E1 o powierzchni 0,39 ha – sad jabłoni, położoną na działkach ewidencyjnych nr 26,27 i 28. W sposób niedopuszczalny zwiększył zatem powierzchnię zadeklarowaną do płatności o 0,04 ha (0,39 ha – 0,35 ha).

W niniejszej sprawie powierzchnia stwierdzona, uprawniająca do płatności wyniosła 0,25 ha a wykluczono z płatności 0,14 ha. W zaskarżonej decyzji dokładnie zostały wyjaśnione powody dla których wykluczono z płatności powierzchnię 0,14 ha i sąd podzielił rozważania organu w tym zakresie. Jak wskazują wyniki kontroli na miejscu na zgłoszonej powierzchni 0,39 ha stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo – 0,25 ha. Pomiędzy drzewami znajdował się obszar uprawiony i obsiany zbożem na powierzchni 0,10 ha, który rozdziela sad. Nadto liczba drzew jest mniejsza niż wymagana co najmniej o 10% lecz nie więcej niż o 50%. Łącznie powierzchnia wykluczona z płatności wynosi 0,14 ha.

Różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną do płatności (0,39 ha) a stwierdzoną (0,25 ha) wynosi 0,14 ha co, stosownie do treści art.19 ust.2 i 3 rozporządzenia nr 640/2014, stanowi 56% powierzchni stwierdzonej. Uzasadniało to odmowę przyznania płatności i nałożenie sankcji – 215,60 zł Prawidłowość tego wyliczenia nie była kwestionowana przez stronę.

Ad 3)

W dniu 15 marca 2014r. W. Ś. podjął się realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu 2 wariant 4.6 i zadeklarował do płatności działkę rolną A1 o powierzchni 0,38ha. Natomiast w 2017r. zadeklarował do płatności w ramach tego wariantu działkę A o powierzchni 0,50 ha. Zwiększył zatem powierzchnię w wariancie 4.6 o 0,12 ha z naruszeniem przepisu § 6 rozporządzenia z 13 marca 2013r. Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach nie można przyznać płatności rolnośrodowiskowej do powierzchni większej niż powierzchnia podjętego zobowiązania. Z uwagi na to, że w 2014r. skarżący zadeklarował do płatności w ramach wariantu 4.6 powierzchnie działki 0,38 ha to w 2017r. nie może zostać przyznana płatność do powierzchni większej niż 0,38 ha.

Dodać należy, iż w czasie kontroli gospodarstwa rolnego W.Ś. stwierdzono, że nie zebrał on zielonej masy po pierwszym pokosie lecz organ administracji uwzględnił wyjaśnienia skarżącego, iż nie mógł on tego zrobić z uwagi na jego chorobę i pobyt w szpitalu. Wobec wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności odstąpiono od nałożenia sankcji przy tym wariancie. Dodatkowo stwierdzono, że skarżący, wbrew wymogowi pozostawienia 5-10% powierzchni działki nieskoszonej, skosił całą powierzchnię działki rolnej A1. Nie miało to jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Powierzchnia zadeklarowana do płatności w wariancie 4.6 wyniosła 0,50 ha zaś powierzchnia stwierdzona 0,38 ha. Różnica pomiędzy obu powierzchniami stanowi 31,58 % powierzchni stwierdzonej. W takim przypadku, stosownie do art.19 ust.1 rozporządzenia nr 640/2014, płatność nie przysługuje.

Zarzuty skargi nie są zasadne. W skardze W.Ś. kwestionuje wyniki przeprowadzonych kontroli. Zarzuca sfałszowanie pomiarów, podnosi wykonywanie upraw zgodnie z wymaganiami a słuszność jego zarzutów przyznał sąd administracyjny w poprzednim wyroku.

Zarzuty skargi są bardzo ogólnikowe, dość chaotyczne i nie za bardzo wiadomo jakich konkretnie wariantów płatności one dotyczą. Należy zaznaczyć, że organy administracji oparły się na wynikach kontroli na miejscu przeprowadzonych w dniach 25 września – 24 października 2017r. oraz w dniu 21 lutego 2018r. w obecności skarżącego. Nadto przeprowadzono kontrolę zasadniczą metodą foto w dniu 25 września 2017r. i 16 lutego 2018r. Do wyniku kontroli w dniach 25 września – 24 października 2017r. W.Ś. złożył zastrzeżenia, które nie zostały uwzględnione o czym skarżący został powiadomiony pismem Kierownika Biura Kontroli na Miejscu z 7 grudnia 2017r. W dniu 18 grudnia 2017r. W.Ś. złożył kolejne zastrzeżenia do raportu kontroli po których przeprowadzono kontrolę w dniu 21 lutego 2018r. i uwzględniono zastrzeżenia nanosząc jednocześnie korekty do pierwotnego raportu z 23 grudnia 2017r. W dniu 6 kwietnia 2018r. W.Ś. wniósł kolejne zastrzeżenia do raportu kontroli po korektach. Nie zostały one uwzględnione o czym poinformowano skarżącego pismem Kierownika Biura Kontroli na Miejscu z dnia 22 maja 2018r. W piśmie tym szczegółowo odniesiono się do podniesionych zastrzeżeń i przekonująco wyjaśniono dlaczego nie zasługują one na uwzględnienie. Sąd podzielił argumentację podniesioną w tym piśmie. Dodać należy, że wcześniej zgłoszone zastrzeżenia z 18 grudnia 2017r. zostały uwzględnione w raporcie kontroli ( pismo z 21 marca 2018r.). W skardze nie podniesiono jakichś konkretnych zarzutów do ustaleń organów (tzn. dotyczących konkretnych działek czy poszczególnych wariantów płatności). Z uwagi na ich ogólnikowość trudno się do nich ustosunkować. Odnośnie sprawy sądowej, o której mowa w skardze to należy zaznaczyć, że w tutejszym sądzie toczyło się 5 spraw ze skarg W.Ś. przy czym jedna skarga została uwzględniona (sygn. akt III SA/Łd 936/17) a pozostałe oddalono. W skardze W.Ś. prawdopodobnie chodziło o sprawę III SA/Łd 936/17 lecz jej przedmiotem były płatności bezpośrednie za 2015r. i dotyczyła ona innych działek rolnych niż działki objęte płatnościami rolnośrodowiskowymi za 2017r. w niniejszej sprawie. W związku z czym wyrok w sprawie III SA/Łd 936/17 nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Wspomnieć tylko należy, iż skarżący pomija jedną istotną okoliczność a mianowicie to, że we wnioskach o przyznanie płatności na 2017r. we wszystkich trzech wariantach (tzn. w wariancie 2.1, 2.9 i 4.6) zadeklarował on powierzchnię działek przekraczającą powierzchnię zgłoszoną do zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2014r. Już chociażby z tego powodu płatności w trzech wariantach nie mogły być przyznane (w wariantach 2.1 i 2.9 także z innych przyczyn, o których była mowa we wcześniejszych rozważaniach). Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd oddalił skargę W. Ś.

Na podstawie art.250 p.p.s.a. sąd przyznał adwokatowi A. K. kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

a.k.