Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 954/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, 190,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 i 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 7 i 8
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia NSA Wiesław Morys Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...]r. Nr [...] nie stwierdzono u E. C. choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego wymienionej w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz. 294).

Opisana decyzja wydana została jako kolejne orzeczenie w sprawie, gdyż wskutek kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w stosunku do zapadłych uprzednio rozstrzygnięć uchylono ostateczną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego.

Kontrolę sądowoadministracyjną wskazanych rozstrzygnięć wszczęła skarga od przywołanej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. [...] wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2005r. sygn. akt III SA/Gl 552/04 skarga ta została oddalona, jednakże w wyniku wszczęcia postępowania kasacyjnego sprawę rozpoznał Naczelny Sąd Administracyjny. Wyrokiem tego Sądu z dnia 12 maja 2006r. sygn. II OSK 34/06 uwzględniono skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (wyrok z dnia 7 września 2006r. sygn. akt IV SA/Gl 877/06), rozpoznając sprawę ponownie, uchylił przywołaną wyżej decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. [...] stosując się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wytycznych tych wskazano, iż wydawana przez placówki medyczne opinia lekarska ma charakter dowodu z opinii biegłego i organ prowadzący sprawę winien zadbać o to, by opinia ta była wyczerpująca, uzasadniona i opierała się na możliwych do uzyskania dowodach wyjaśniających istotne dla rozstrzygnięcia fakty. Podniesiono, iż u skarżącego stwierdzone zostało przewlekłe zapalenia oskrzeli, które, gdy zostanie wywołane działaniem substancji toksycznych i doprowadzi do niewydolności narządu oddechowego - jest chorobą zawodową. Także jako niesporną uznał Sąd przesłankę w postaci zatrudnienia E. C. w warunkach narażenia zawodowego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny potraktował za niewystarczającą przyczynę odmowy uznania schorzenia E. C., jako choroby zawodowej podniesiony w opinii lekarzy znaczny upływ czasu od ustania jego zatrudnienia w kopalni, a także istotny udział czynnika infekcyjnego w etiologii choroby.

Jako konieczne uznano natomiast wnikliwe wyjaśnienie – kiedy skarżący zachorował na chorobę oskrzeli, czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania zagrożenia i czy wcześniej skarżący cierpiał na te same dolegliwości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z akt sprawy nie wynikało, by zespoły lekarskie wydające opinie zapoznały się z szeregiem dokumentów lekarskich złożonych do akt, a potwierdzających, iż już w latach sześćdziesiątych, a więc w kilka lat po zaprzestaniu pracy w kopalni, E. C. cierpiał na chorobę oskrzeli. Zespoły lekarskie nie ustosunkowały się także do faktu uzyskania przez skarżącego renty inwalidzkiej .

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w opiniach tych nie wypowiedziano się o tym, czy obok istotnego wpływu czynnika infekcyjnego w etiologii choroby, nie decydowały też warunki pracy.

Mając na względzie przytoczone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zalecił organowi wyjaśnienie sprawy w oparciu o dostępną dokumentację medyczną z lat sześćdziesiątych, przy uwzględnieniu okoliczności, czy E. C. cierpiał na te same co obecnie dolegliwości związane z chorobą oskrzeli.

Rozpoznający ponownie sprawę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uznał , iż wykonanie wytycznych obu Sądów wymaga uzupełnienia w znacznej części materiału dowodowego, tym samym uchylił wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie, nakazując dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w oparciu o możliwą do uzyskania dokumentację medyczna E. C., a to opinię [...] Akademii Medycznej z [...]r., kartę leczenia szpitalnego ze Szpitala Górniczego w B. z [...]r, wyniki badań lekarskich z lat [...], informacji o leczeniu szpitalnym w M. w Niemczech, uzyskanie informacji o przyczynach uzyskania przez stronę renty inwalidzkiej przy uwzględnieniu, iż z decyzji ZUS wynikało prawo strony do renty inwalidzkiej ze schorzeń samoistnych (dychawica oskrzelowa z rozedmą płuc i napadami duszności), a także wnikliwe wyjaśnienie czasu, w którym E. C. zachorował na zapalenie oskrzeli i czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania narażenia zawodowego, a wcześniej nie cierpiał on na te dolegliwości.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. rozpoznał sprawę ponownie i rozstrzygnął, jak w przytoczonej na wstępie decyzji z dnia [...]r. Nr [...].

W jej uzasadnieniu przywołano treść pierwszego, wydanego w sprawie orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...]r., które negowało istnienie u E. C. choroby zawodowej wobec rozpoznania przewlekłego spastycznego zapalenia oskrzeli w okresie wydolności oddechowej. Rozpoznanie to wydano według organu przy uwzględnieniu analizy dokumentacji medycznej z lat [...], badania podmiotowego, przedmiotowego i badań czynnościowych układu oddechowego.

Organ wskazał następnie, iż w wykonaniu wytycznych zawartych w decyzji uchylającej pierwotne rozstrzygnięcie sprawy, po uzupełnieniu materiału dowodowego, zwrócono się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego uwzględniającego całość dokumentacji medycznej. Placówka medyczna w orzeczeniu wydanym w dniu [...]r. nie zmieniła jednak swego stanowiska i zanegowała u E. C. istnienie choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego.

Ze względu na zakwestionowanie orzeczenia placówki medycznej pierwszego szczebla przez stronę postępowania, organ zwrócił się o wydanie opinii przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodni Chorób Zawodowych w S.

W orzeczeniu z dnia [...]r. placówka ta również zanegowała możliwość rozpoznania choroby zawodowej u E. C. ze względu na całokształt obrazu klinicznego, który uzasadniał zdaniem lekarzy rozpoznanie przewlekłego zapalenia oskrzeli z częściową niewydolnością oddechową, której objawy wystąpiły w okresie dłuższym niż 5 lat od ustania zatrudnienia w narażeniu na pyły i gazy drażniące.

Organ wskazał, powołując się na rozpoznanie medyczne, iż jeszcze w [...]r., a więc w 9 lat po ustaniu narażenia zawodowego, przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy w S. badania gazometrii krwi kapilarnej wykazywały w pełni zachowaną wydolność układu oddechowego.

Orzecznicy, powołując się na regulację prawną zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz. 294) uznali, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania etiologii zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli, które ma ewidentną etiologię infekcyjną.

Uwzględniając wniosek strony o ponowne przeanalizowanie zebranej dokumentacji medycznej, organ wystąpił do placówki orzeczniczej, jednakże uzyskał potwierdzenie dotychczasowego stanowiska prezentowanego przez lekarzy.

Orzecznicy powtórnie wskazali, iż fakt zachowania pełnej wydolności układu oddechowego w 9 lat po ustaniu narażenia wyklucza zakwalifikowanie obecnie występującego schorzenia jako choroby zawodowej, gdyż schorzenie to, o cechach niewydolności oddechowej ma oczywistą etiologię infekcyjną, o czym niezbicie świadczy uzyskana od badanego w trakcie wywiadu informacja o towarzyszących jego chorobie objawach w postaci odksztuszania charakterystyczną wydzieliną. Obecność stałych ognisk zakażenia potwierdziły też, według opiniodawcy, karty informacyjne hospitalizacji z lat 60-tych. Karty te wykluczają przebycie przez stronę zatrucia gazami postrzałowymi.

Organ inspekcji sanitarnej, biorąc pod uwagę opisane w uzasadnieniu opinie placówek medycznych, mimo bezspornego narażenia zawodowego strony, odmówił stwierdzenia choroby zawodowej.

E. C., działając przez swego pełnomocnika, odwołał się od opisanej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T.

W odwołaniu postawiono zarzut naruszenia prawa materialnego, a to w § 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 18 listopada 1983r. przez negowanie zawodowej etiologii rozpoznanej u odwołującego choroby i dowolne ustalenie, iż przyczyną schorzenia był czynnik infekcyjny, mimo występującego w środowisku pracy odwołującego czynnika toksycznego i drażniącego.

Pełnomocnik strony wskazała, iż od czasu zatrucia gazami postrzałowymi E. C. pozostał niezdolny do pracy, aż do czasu uzyskania renty inwalidzkiej. Zdaniem odwołującego okoliczność ta została zbagatelizowana przez organ, który wybiórczo ocenił dowody zebrane w sprawie.

Zarzucono, iż rozpoznanie infekcyjnej etiologii choroby oparto wyłącznie na wywiadzie bez przeprowadzenia badań bakteriologicznych, a nadto nie uwzględniono stanowiska strony, co do konieczności przeprowadzenia nowej opinii przez Instytut Medycyny Pracy w Ł.

Pełnomocnik odwołującego uznała, iż nie zweryfikowano należycie wydanego w [...]r. orzeczenia lekarskiego i nadal pozostaje sporne, czy narażenie zawodowe stanowiło współczynnik powstania i rozwoju schorzenia.

W dodatkowym piśmie odwołujący domagał się ponownie opinii Instytutu spoza S. i podkreślił, iż w wieku [...] lat jego organizm wskutek długoletniego oddziaływania substancji toksycznych nie był zdolny odeprzeć infekcji bakteryjnych, a więc infekcje te powinny być traktowane jako następstwo choroby zawodowej.

Zdaniem odwołującego organ inspekcji sanitarnej przeprowadził postępowanie bez uwzględnienia wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W związku ze złożonym przez odwołującego wnioskiem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wystąpił o skierowanie E. C. na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Ł.

Pełnomocnik strony pismem z dnia [...]r. sprecyzowała okoliczności, jakie zdaniem E. C. powinny zostać wyjaśnione przez placówkę medyczną w Ł. Wskazała na konieczność wyjaśnienia czy w przewlekłym zapaleniu oskrzeli rozpoznanym u jej mandanta stwierdzono niewydolność narządu oddechowego w rozumieniu punktu 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 18 listopada 1983r., czy jakiekolwiek fakty wskazują na występowanie u E. C. dolegliwości płucnych przed ustaleniem inwalidztwa, czy objawy infekcji bakteryjnych, o jakich mowa w wydanym orzeczeniu placówki medycznej drugiego szczebla zostały potwierdzone wynikami badań, a jeśli tak, to z jakiej daty pochodzą te badania. Postawiono nadto pytanie, czy mimo etiologii infekcyjnej, warunki pracy w narażeniu nie stanowiły współczynnika zachorowania.

Pełnomocnik wnosił także o ustalenie od jakiego czasu trwa niewydolność oddechowa jego klienta i dostarczenie dokumentacji medycznej poświadczającej ten fakt do Instytutu w Ł.

W orzeczeniu lekarskim wydanym przez lekarza specjalistę medycyny pracy, M. R. stwierdzono, iż E. C. pracował w latach 1954 – 1964 w narażeniu na pył węglowy. Ostatnio wykonane badania ( również w Instytucie w Ł.) wykazały mieszane zaburzenia wentylacyjne płuc z przewagą obturacji, przebiegające z okresowo nasilająca się niewydolnością oddechową spełniającą kryteria rozpoznania przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Według opiniodawcy zdiagnozowanego schorzenia nie można wiązać z warunkami pracy badanego, gdyż od ustania narażenia minęło ponad 40 lat, a jeszcze w roku [...] stwierdzono pełną wydolność układu oddechowego , a tym samym nie były spełnione kryteria choroby zawodowej. Brak cech niewydolności oddechowej w ciągu 9 lat od ustania narażenia zawodowego, czy opisywanego przez opiniowanego zatrucia gazem postrzałowym, które miało mieć miejsce w [...]r. wybitnie świadczy o pozazawodowej etiologii choroby układu oddechowego.

W piśmie z dnia [...]r. pełnomocnik strony podniosła, iż opiniujący stan zdrowia lekarze nie brali pod uwagę dokumentacji medycznej świadczącej o jego schorzeniu trwającym od [...]r. Zanegowała możliwość wykluczenia choroby zawodowej wymienionej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych w oparciu o jednostkowe badania wydolności płuc prowadzone dla rozpoznania pylicy płuc. Zarzuciła niewykonanie wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uznał za konieczne dla właściwego rozpoznania sprawy odniesienie się do wszystkich dostępnych dokumentów medycznych. Podkreślono, iż obowiązujące przepisy prawa nie uzależniają zakwalifikowania obturacyjnego zapalenia oskrzeli jako choroby zawodowej od czynnika w postaci czasu rozpoznania nasilonych objawów tego schorzenia.

W konsekwencji przedstawionego stanowiska zawnioskowała o przeprowadzenie niezależnej opinii specjalistów [...] Akademii Medycznej.

Decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu inspekcji sanitarnej I instancji.

Organ przywołał stan faktyczny sprawy, zrelacjonował treść wydanych w sprawie opinii lekarskich i powołał się na dokumenty stanowiące materiał dowodowy. Jako przeprowadzony dowód opisał wyrok Sądu Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...]r. sygn. [...] zatwierdzający decyzję ZUS w R. z dnia [...] przyznającą E. C. prawo do górniczej renty inwalidzkiej ze schorzeń samoistnych na zasadach i warunkach w decyzji tej określonych w oparciu o opinię sądowo-lekarską z dnia [...]r. prof. J. z I Kliniki Chorób Wewnętrznych [...] stwierdzającą, że rozpoznawane zmiany w narządzie oddechowym będące przyczyną inwalidztwa są schorzeniami samoistnymi ( dychawica oskrzelowa z miernego stopnia rozedmą płuc i częstymi napadami duszności). Opisano też tłumaczoną kopię wypisu Oddziału Płucnego Szpitala [...] w M. z dnia [...]r., gdzie rozpoznano u hospitalizowanego ostre, chroniczno-obturacyjne zapalenie oskrzeli z oznaczoną w trakcie badań zawartością tlenu w krwi tętniczej z objawami wydolności narządu oddechowego.

Organ dodatkowo powołał się na piśmiennictwo medyczne wskazując, że dopiero utrwalona obniżona zawartość tlenu w krwi tętniczej, tzw. hipoksemia jest niezbędnym warunkiem do wykazania niewydolności narządu oddechowego w przebiegu choroby dotyczącej układu oddechowego.

Od decyzji organu II instancji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucono w niej błędną oceną materiału dowodowego w postaci wydanych w sprawie opinii lekarskich, nie zastosowanie się do wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a także naruszenie prawa materialnego, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych.

Zdaniem skarżącego bez znaczenia dla sprawy jest upływ czasu od ustania narażenia zawodowego do momentu rozpoznania tej choroby w fazie zaburzeń wentylometrycznych, w dodatku w sytuacji, gdy dokumentacja medyczna pozwala na stwierdzenie, iż schorzenie to pojawiło się już w [...]r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Skarżący nadesłał nadto pismo opisujące jego stan zdrowia oraz przedstawiające jego stanowisko, co do wystąpienia u niego choroby zawodowej. Do pisma załączono orzeczenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia[...]r. o braku stwierdzenia choroby zawodowej pylicy płuc.

W uzupełnieniu skargi, ustanowiony przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik oświadczyła, iż podtrzymuje dotychczasowe twierdzenia o wykonywaniu przez skarżącego pracy w warunkach narażenia zawodowego i wystąpieniu u niego choroby opisanej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych. Chorobę tę, zdaniem skarżącego, zdiagnozowali u skarżącego orzecznicy placówek medycznych wydających w sprawie opinie.

Pełnomocnik E. C. zakwestionowała słuszność odwoływania się do dokumentacji medycznej z [...]r, która obejmowała rozpoznanie w zakresie pylicy płuc i nie mogła negować diagnozy wynikającej z opinii medycznej wydanej przez prof. J.

Odnosząc się do zawartych w tej opinii wniosków, a także wydanego na jej podstawie orzeczenia Sądu Ubezpieczeń Społecznych pełnomocnik wskazała, iż określenie schorzenia skarżącego jako "samoistne" oznaczało tam schorzenie nie mające związku z zatruciem gazem postrzałowym. Inne kwestie medyczne nie były natomiast badane w tej sprawie, a z opinii prof. J. wynikało tylko, iż niewydolność oddechowa skarżącego nie ma związku z zatruciem gazami postrzałowymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej p.p.s.a.

W ramach kontroli wydawanych przez organy administracji rozstrzygnięć sądy administracji oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność zastosowanej w sprawie interpretacji prawa materialnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.).

Przystępując do oceny zgodności z prawem poddanej kontroli sądowej decyzji organu, na wstępie zaznaczyć należy, iż sprawa stanowiła już przedmiot kontroli sądowadministracyjnej sądów obu instancji, a z faktu tego wynikają istotne, prawne konsekwencje. Zgodnie bowiem z zapisem zawartym w art. 190 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana w efekcie uwzględnienia skargi kasacyjnej, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ta ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania przekazane są natomiast organowi w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego i wiążą ten organ, po myśli art. 153 p.p.s.a

Jak wynika z treści przytoczonego art. 153 p.p.s.a. orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres kontrolowanego na skutek wniesionej skargi postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Nieuwzględnienie przez organy administracyjne wskazanych mu wytycznych obejmujących zarówno ocenę prawną jak i wskazania co dalszego postępowania stanowi naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a powodując konieczność, w razie złożenia skargi od decyzji wydanej w ponownym postępowaniu administracyjnym, jej uchylenia.

Z kolei związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 powołanej ustawy oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem sądu administracyjnego, a zobowiązany jest do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie oraz do konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1999 r. sygn akt IV SA 527/97).

W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok ten nie zostanie uchylony w określonym prawem trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199).

Przyjmuje się również stanowisko, że nieaktualność, a co za tym idzie - ustanie mocy wiążącej oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu orzeczenia sądu administracyjnego powstaje dopiero w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97, czy wyrok tego Sądu z dnia 26 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2408/98).

W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego mogąca uzasadniać nieaktualność ocen prawnych wyrażonych w wyroku z dnia 7 września 2006r. sygn. akt IV SA/Gl 877/06 . Nie został też on uchylony ani nie uległ zmianie stan prawny będący podstawą orzekania w sprawie zakończonej wskazanym wyrokiem.

Dokonując analizy sprawy przedstawionej obecnie do kontroli sądowoadministracyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie do przedstawionych wyżej uwag, uznał w pierwszej kolejności za konieczne skontrolowanie postępowania organów administracji, w aspekcie przytoczonego art. 153 p.p.s.a.

Rozpoznający ponownie sprawę, wykonując wytyczne zawarte w wyroku z dnia 7 września 2006r. sygn. akt IV SA/Gl 877/06, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uchylił wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie i nakazał dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w oparciu o możliwą do uzyskania dokumentację medyczna E. C., a w szczególności opinię [...] Akademii Medycznej z [...]r., kartę leczenia szpitalnego ze Szpitala Górniczego w B. z [...]r, wyniki badań lekarskich z lat [...], informacji o leczeniu szpitalnym w M. w Niemczech. Nakazał organowi uzyskanie informacji o przyczynach przyznania stronie renty inwalidzkiej przy uwzględnieniu, iż z decyzji ZUS wynikało prawo strony do renty inwalidzkiej ze schorzeń w postaci dychawicy oskrzelowej z rozedmą płuc i napadami duszności, a także wnikliwe wyjaśnienie czasu, w którym E. C. zachorował na zapalenie oskrzeli i faktu czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania narażenia zawodowego, a wcześniej nie cierpiał on na te dolegliwości.

Wskazania te można uznać za odpowiadające zaleceniom zawartym w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2006r. sygn. II OSK 34/06 i w wyroku z dnia 7 września 2006r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt IV S.A./Gl 877/06. W zaleceniach tych bowiem uznano konieczność wnikliwego wyjaśnienia – kiedy skarżący zachorował na chorobę oskrzeli, czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania zagrożenia i czy wcześniej skarżący cierpiał na te same dolegliwości. Organ administracji był nadto zobligowany do zapoznania zespołów lekarskich wydających opinie z szeregiem dokumentów lekarskich złożonych do akt, a potwierdzających, iż już w latach sześćdziesiątych, a więc w kilka lat po zaprzestaniu pracy w kopalni, E. C. cierpiał na chorobę oskrzeli i uzyskał prawo do renty inwalidzkiej .

W toku prowadzonego postępowania organ uzupełnił materiał dowodowy poprzez dołączenie do akt informacji pochodzącej ze szpitala w M. z hospitalizacji E. C. w [...]r., odpisów orzeczeń Obwodowych Komisji Lekarskich do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z lat [...], karty wypisowej z Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S. z [...]r., karty informacyjnej Kliniki Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej z [...]r., karty informacyjnej Centralnego Szpitala Górniczego z [...]r., karty wypisowej Kliniki Chorób Wewnętrznych i Zawodowych [...] Akademii Medycznej z [...]r. a także sprawozdania sądowo-lekarskiego Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Akademii Medycznej z [...]r i opinii [...] Akademii Medycznej z [...]r. wydanej do sprawy Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w K. sygn. akt [...].

Zauważa się jednak, iż zebrana dokumentacja została przekazana placówce medycznej bez wskazania, jakie istotne okoliczności o charakterze medycznym powinny zostać przy jej pomocy wyjaśnione. W konsekwencji tego braku, orzeczenie z dnia [...]r. wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., nazwane orzeczeniem uzupełniającym, oparto wyłącznie na karcie wypisowej z [...]r. pochodzącej z Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S. pomijając analizę pozostałych dokumentów. W oparciu o zawarte w tej karcie wyniki badań orzecznicy uznali, iż w [...]r. nie rozpoznano u badanego niewydolności narządu oddechowego, a zatem jeżeli nie było w tym czasie podstaw do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego, to również w chwili obecnie nie jest to możliwe. Orzecznicy nie ustosunkowali się natomiast do kwestii, których wyjaśnienie nakazano w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stanowisko przedstawione w orzeczeniu z dnia [...]r. wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., a także w orzeczeniu placówki szczebla wyższego i orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nie zawierało przeto odpowiedzi kiedy skarżący zachorował na chorobę oskrzeli, czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania zagrożenia i czy wcześniej skarżący cierpiał na te same dolegliwości.

W myśl § 7 i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294), stanowiącego akt prawa materialnego, w oparciu o który sprawa powinna być rozpoznawana, właściwe jednostki organizacyjne do rozpoznawania chorób zawodowych upoważnione zostały do wydawania orzeczenie w sprawie choroby zawodowej. Zapis ten jednak nie oznacza, iż w istocie to jednostki medyczne rozstrzygają sprawy w przedmiocie chorób zawodowych, a organy administracji, jakimi są inspektorzy sanitarni, są całkowicie tym orzeczeniom podporządkowane. Jak stanowi § 10 rozporządzenia z 11 listopada 1983r., decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny, a orzeczenie placówki medycznej stanowi jedynie materiał dowodowy, w oparciu o który decyzja ta jest wydawana. Tym samym orzeczenie lekarskie, jak każdy inny dowód w sprawie, ocenione być musi z uwzględnieniem przepisów procedury administracyjnej, w szczególności art. 7 i art. 77 k.p.a., a organ nie jest pozbawiony możliwości żądania uzupełnienia, wyjaśnienia lub doprecyzowania wydanych opinii.

W przedmiotowej sprawie, mimo, iż wszystkie wydane w sprawie orzeczenia uniemożliwiały wyjaśnienie istotnych dla sprawy kwestii, ani Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, ani też organ odwoławczy nie podjęły próby uzupełnianie tych dowodów w kierunku zgodnym z wiążącymi organy wytycznymi.

Ponad powyższe, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie decyzji zaskarżonej, jak i decyzji utrzymanej nią w mocy nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślając ponownie, iż to do organu inspekcji sanitarnej należy rozstrzygnięcie sprawy, a orzeczenie placówki medycznej jest wyłącznie dowodem w sprawie, zwrócić trzeba uwagę na fakt, iż w obu wydanych w sprawie decyzjach organy poprzestały na zacytowaniu stanowisk orzeczników bez jakichkolwiek prób samodzielnej oceny stanu faktycznego sprawy.

Tymczasem treść kolejnych opinii lekarskich dowodzi, iż nie są one przekonywujące. Wydający opinię lekarze powołali się tam przede wszystkim na upływ czasu, jaki nastąpił od ustania narażenia zawodowego, jako na istotną przyczynę odmowy uznania etiologii zawodowej zdiagnozowanego u skarżącego schorzenia. Przeczy słuszności takiego stanowiska zapis zamieszczony w poz. 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 11 listopada 1983r., w którym "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego" nie zawiera w swoim opisie żadnych dalszych określeń. Powoduje to brak podstaw do uzależnienia stwierdzenia choroby zawodowej od okresu jaki minął od ustania narażenia.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego twierdzenia o infekcyjnej etiologii schorzenia skarżącego nie są również przekonywująco uzasadnione, nabierając przeto arbitralnego charakteru. W aktach sprawy brak jest wywiadu ze skarżącym, który miałby potwierdzać objawy świadczące o infekcyjnym pochodzeniu choroby, brak jest też innych dowodów, które czynnik ten pozwalałyby traktować jako "ewidentny" i wyłączny. Mimo powyższych zastrzeżeń organy inspekcji sanitarnej w pełnym zakresie zaakceptowały opisane opinie lekarskie i w całości przyjęły jako podstawę wydanych orzeczeń.

Zważyć należy, iż w skład zebranego w sprawie materiału dowodowego wchodzi nie tylko karta informacyjna z hospitalizacji skarżącego w [...]r.

W materiale dowodowym znajduje się także karta wypisowa z [...]r., pochodząca z Kliniki Chorób Wewnętrznych i Zawodowych [...] Akademii Medycznej, w której ,jako rozpoznanie wskazano "astma bronchiale", a w wynikach badań wentylacji płuc zaznaczono "niewydolność wentylacyjną typu zawężającego średniego stopnia". Opis schorzeń rozpoznanych u skarżącego w szpitalu w M. z [...]r. sugeruje, iż w tym okresie czasu skarżący cierpiał już na ostre, chroniczne –obturacyjne zapalenie oskrzeli. W [...]r. w sprawozdaniu sądowo-lekarskim, w powołaniu na wyniki badań lekarskich, rozpoznaje się u badanego miernego stopnia dychawicę oskrzelową. Rozpoznanie to potwierdza się w wyroku Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] i poprzedzającej ten wyrok decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Mając na względzie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych zauważyć należy, iż zgodnie z normą zawarta w § 1 ust. 1 tego aktu prawnego, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z przepisu tego wynika więc, że o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: zaistnienie schorzenia umieszczonego w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy,

W powołaniu na dotychczasowy przebieg sprawy, jako bezsporne trzeba w obecnym jej stadium przyjąć, iż skarżący zatrudniony był do 1964r. w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe, mogące wywołać choroby górnych dróg oddechowych. Również jako ustalone w sprawie należy przyjąć, iż uprawnione placówki medyczne, badające skarżącego w toku niniejszego postępowania stwierdziły u niego przewlekłe zapalenie oskrzeli, które jeśli doprowadzi do niewydolności narządu oddechowego i jest wywołane działaniem substancji toksycznych jest choroba zawodową opisaną pod poz. 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 11 listopada 1983r.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sporny pozostał nadal związek przyczynowy pomiędzy zdiagnozowanym u skarżącego schorzeniem, a warunkami w jakich wykonywał on pracę zawodową. Podkreśla się ponownie, iż pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych upływ czasu od ustania narażenia zawodowego do zdiagnozowania choroby, sam w sobie nie pozwala na wykluczenie etiologii zawodowej rozpoznanej choroby, przy spełnieniu wszystkich innych wymaganych dla jej bytu przesłanek.

W pierwszej kolejności do niewyjaśnienia wskazanej, istotnej dla ostatecznego rozstrzygnięcia etiologii stanu zdrowia skarżącego przyczyniło się niewykonanie w sposób należyty wytycznych obciążających organy administracji z mocy wyroku tut. Sądu z dnia 7 września 2006r., a przyczyniła się również pozbawiona należytej wnikliwości ocena zebranej dokumentacji medycznej, do czego zobowiązane są organy inspekcji sanitarnej z mocy przepisów procedury administracyjnej.

W ponownym postępowaniu koniecznym będzie wyjaśnienie w sposób jednoznaczny kwestii kiedy skarżący zachorował na chorobę oskrzeli, czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania zagrożenia i czy wcześniej skarżący cierpiał na te same dolegliwości.

Ponadto organ wykaże, w oparciu o które dokumenty medyczne przyjęto w opiniach lekarskich wyłączność etiologii infekcyjnej, a gdyby dokumenty te były w istocie przekonywujące, zważy, czy zasadnie można wykluczyć obok wpływu czynnika infekcyjnego w etiologii choroby, wpływ warunków pracy. Przypomnieć bowiem trzeba, iż do stwierdzenia choroby zawodowej wystarczy ustalenie, że warunki pracy stanowiły jedną z przyczyn stwierdzonego schorzenia, nawet jeśli nie jest to przyczyna przeważająca.

Istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest także wyjaśnić relacje zachodzącą pomiędzy rozpoznanymi u skarżącego :

- dychawicą oskrzelową miernego stopnia (sprawozdania sądowo-lekarskiego Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Akademii Medycznej z [...]r. i opinii [...] Akademii Medycznej z [...]r. wydanej do sprawy Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w K. sygn. akt [...]);

- astmą oskrzelową (asthma bronchiale) z "niewydolnością wentylacyjną typu zawężającego średniego stopnia" - karta wypisowa pochodząca z Kliniki Chorób Wewnętrznych i Zawodowych [...] Akademii Medycznej z [...]r.;

- dychawicznym zapaleniem oskrzeli (bronchitis chronica asthmatica), - karta wypisowa Centralnego Szpitala Górniczego z [...]r.;

- spastycznym zapaleniem oskrzeli (bronchitis chronica spastica) – karta informacyjna Kliniki Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej z [...]r.;

- przewlekłym spastycznym zapaleniem oskrzeli (karta wypisowa z Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S. z [...]r.;

- ostrym, chroniczno - obturacyjnym zapaleniem oskrzeli - informacja ze szpitala w M. z hospitalizacji E. C. w [...]r.;

- przewlekłą chorobą obturacyjną płuc – orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...]r.

- przewlekłym zapaleniem z częściową niewydolnością oddechową- orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...]r.

- przewlekłą obturacyjną chorobą płuc - orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy Prof. H.).

Rolą organu będzie ustalić, czy pomiędzy schorzeniami, które rozpoznawano u skarżącego w różnych okresach czasu zachodzi tożsamość, względnie związek przyczynowo-skutkowy.

Zwraca uwagę, iż w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 16 kwietnia 1968r. (Dz. U. Nr 14, poz. 86), wymieniono jako 3 osobne schorzenia "przewlekłe, nieodwracalne schorzenia narządu oddechowego, rozedmę płuc i dychawicę oskrzelową. Wykaz chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U Nr 45 poz. 271) zawiera tyko jedną pozycję – "przewlekłe schorzenie tchawicy, oskrzeli i tkanki płucnej". W wykazie chorób zawodowych zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1983r. wskazano na dwa schorzenia – "przewlekłe choroby oskrzeli wywołane działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach np. dychawica oskrzelowa, byssinoza, berylowa" i "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego".

Mając na względzie, iż znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja medyczna sporządzana była w okresach czasu odpowiadających różnym reżimom prawnym, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należało odnieść się do zaobserwowanych u skarżącego schorzeń w aspekcie obowiązujących w tym czasie norm prawnych.

Słusznym wydaje się również wyjaśnienie, czy w istocie organy inspekcji sanitarnej zasadnie skoncentrowały się na chorobie zawodowej wymienionej w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych z całkowitym pominięciem choroby zawodowej wymienionej w poz. 3 "przewlekłe choroby oskrzeli wywołane działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach np. dychawica oskrzelowa, byssinoza, beryloza". Taka wątpliwość rodzi się w szczególności na tle rozpoznania schorzenia skarżącego przez Instytutu Medycyny Pracy w S. w dniu [...]r. i Instytutu Medycyny Pracy Prof. H.), jako przewlekłą chorobę obturacyjną płuc.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał przeto, iż nie można odmówić słuszności zarzutom skargi, a w konsekwencji orzeczono jak w sentencji po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.