Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1106/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 par. 1 i par. 2.
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędziowie NSA Przemysław Dumana (spr.), Ewa Madej, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...], wydanym na podstawie art. 162 i art. 163 oraz art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa, po rozpoznaniu wniosku J. Z., Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...], roku nr [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy przedstawił następujący stan faktyczny. Decyzją z dnia [...] roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. określił J. Z. zobowiązanie podatkowe z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok w kwocie [...] zł. Powyższa decyzja nie została odebrana przez pełnomocnika strony i była dwukrotnie awizowana - w dniu 23.01.2012 roku oraz w dniu 31.01.2012 roku. Dnia 07.02.2012 roku Urząd Pocztowy w B. dokonał zwrotu niepodjętej decyzji. W związku z powyższym uznano ją za skutecznie doręczoną w dniu 06.02.2012 roku. Wobec powyższego 14 dniowy termin do złożenia odwołania upłynął z dniem 20.02.2012 roku. W dniu 27.02.2012 roku został spisany z E. K. pełnomocnikiem J. Z. protokół na okoliczność sporządzenie kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach podatkowych, w tym kserokopii decyzji z dnia [...] roku.

W dniu 05.03.2012 roku od powyższej decyzji zostało złożone przez pełnomocnika strony odwołanie, wraz z którym nie został wniesiony wniosek o przywrócenie terminu.

Postanowieniem z dnia [...] roku Dyrektor Izby Skarbowej w K. z uwagi na uchybienie terminu do złożenia odwołania pozostawił odwołanie bez rozpoznania.

Powyższe postanowienie zostało dwukrotnie awizowane - w dniu 17.04.2012 roku oraz w dniu 25.04.2012 roku. Dnia 4.05.2012 roku Urząd Pocztowy w B. dokonał zwrotu postanowienia, które uznano za skutecznie doręczone z dniem 2.05.2012 roku.

Następnie wnioskiem z dnia 20.07.2012 roku J. Z. i A. Z. powołując się na treść art. 58 kpa, zwrócili się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] roku. Strona wyjaśniła, że jej pełnomocnik – E. K. nie otrzymała żadnego awiza z Urzędu Skarbowego w B.. Pełnomocnik posiada skrzynkę pocztową w korytarzu budynku, do którego dostęp mają niepowołane osoby. Wielokrotnie zdarzało się, że skrzynki były pootwierane. Z tego powodu nie nastąpiło żadne zaniedbanie ze strony E. K. w odbiorze decyzji. Nadto wskazała strona, że przedmiotowa decyzja winna być również jej doręczona, jak to uczyniono z postanowieniem z dnia [...] roku. Podatnik oświadczył również, że wniósł odwołanie od decyzji w dniu 05.03.2012 roku będąc przekonany, że złożył je w terminie ustawowym, wobec tego nie zachodziła potrzeba składania ponownego odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.

W dalszej kolejności organ wskazał, że zgodnie z art. 162 § 1 i 2 O.p. w razie uchybienia terminu do wniesienia odwołania należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności dla której był określony termin.

Osoba zainteresowana przywróceniem terminu winna uwiarygodnić swoją staranność w dochowaniu terminu oraz fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca jego dochowanie była od niej niezależna i niemożliwa do przezwyciężenia.

Organ wskazał ponadto, że strona wniosek o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania złożyła dopiero w dniu 20.07.2012 roku nie udzielając żadnych wyjaśnień w sprawie niezachowania ustawowego terminu, a jedynie zarzucając, iż pełnomocnik nie dostał żadnego awiza. Tymczasem decyzja była dwukrotnie awizowana przez pocztę i dopiero po upływie 14 dni zwrócono ją do Urzędu Skarbowego.

Ponieważ pismem z dnia 12.05.2011 roku skarżący udzielił pełnomocnictwa E. K. w związku z postępowaniem dotyczącym podatku dochodowego za 2009 rok, to tym samym decyzja prawidłowo została wysłana na adres pełnomocnika strony.

Nadto organ wskazał, że stroną w postępowaniu podatkowym jest jedynie J. Z. jako podatnik do którego kierowana była decyzja, nie jest tą stroną A. Z. .

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podatnik

zarzucił organowi nie wyjaśnienie w drodze postępowania administracyjnego przyczyn uchybienia terminu do wniesienia odwołania, wnosząc o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II Instancji.

W uzasadnieniu skargi opisał przebieg postępowania podatkowego od momentu wydania decyzji z dnia [...] roku do momentu wydania zaskarżonego postanowienia. Dalej skarżący wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu II instancji, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. prawidłowo wysłał awiza na adres zamieszkania pełnomocnika. Zaprzeczył twierdzeniu, że decyzja miała być wyłącznie skierowana do J. Z. Zarzucił organowi nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania sprawdzającego, wskazując, że skoro we wniosku o przywrócenie terminu zostały wskazane przyczyny niezłożenia odwołania w terminie to należało to sprawdzić.

Skarżący podniósł, że Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w B. był znany adres korespondencyjny pełnomocnika E.K., którym jest zakład pracy tj. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego [...] w B. Adres ten został podany w dokumencie jakim był przelew opłaty od pełnomocnictwa, a nadto w czasie pobytu skarżącego i jego pełnomocnika w pokoju nr [...]. Nie było zatem żadnych przeszkód, aby w przypadku zwrotu awiza decyzję przesłać również na adres zakładu pracy. Nadto pełnomocnik podczas pobytu w dniu 11 kwietnia 2011 roku w pokoju nr [...] w Urzędzie Skarbowym podał numer telefonu służbowego i komórkowego.

Z ostrożności skarżący podniósł, iż w kwietniu 2011 roku złożył korektę zeznania podatkowego za 2009 rok. W wyniku korekty Urząd Skarbowy wydał decyzję obniżającą podatek za 2009 rok do kwoty [...] zł.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w postanowieniu o odmowie przywrócenia terminu, jak również odniósł się do zarzutów skarżącego. Dodatkowo wskazał, że zgodnie z art. 162 § 1 i 2 O.p. w razie uchybienia terminu do wniesienia odwołania należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności dla której był określony termin.

Osoba zainteresowana przywróceniem terminu winna uwiarygodnić swoją staranność w dochowaniu terminu oraz fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca jego dochowanie była od niej niezależna i niemożliwa do przezwyciężenia.

Organ wskazał, że strona wniosek o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania złożyła dopiero w dniu 20.07.2012 roku nie udzielając wyjaśnienia w sprawie niezachowania ustawowego terminu, wskazując jedynie, iż pełnomocnik nie dostał żadnego awiza. Tymczasem decyzja była dwukrotnie awizowana przez pocztę i dopiero po upływie 14 dni zwrócono ją do Urzędu Skarbowego.

Odnośnie możliwości wysłania decyzji do miejsca pracy pełnomocnika skarżącego organ wyjaśnił, że pismem z dnia 12.05.2011 roku J. Z. udzielił pełnomocnictwa E. K. w związku z postępowaniem administracyjnym dotyczącym podatku dochodowego za 2009 rok. Na powyższym piśmie widnieje adres pełnomocnika [...] B. ul. [...][...], do pełnomocnictwa dołączono potwierdzenie jego opłaty z dnia 19.05.2011 roku na którym widnieje taki sam adres jak wyżej. W związku z powyższym prawidłowo wysłano decyzję na adres podany w pełnomocnictwie.

Dalej organ wskazał, że w dniu 11.04.2011 roku pełnomocnik strony nie posiadał umocowania do działania w imieniu skarżącego, albowiem pełnomocnictwo zostało E. K. udzielone dopiero w dniu 12.05.2011 (data wpływu do US 30.05.2011 roku). Nadto w dniu 11.04.2011 roku sporządzono protokół w obecności J. Z. i pracownika Urzędu, na okoliczności przeprowadzanych czynności sprawdzających dotyczących zeznania podatkowego za 2009 rok. Nie wynika z protokołu, aby w czynnościach tych brał również udział pełnomocnik skarżacego.

Wobec powyższego wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, dlatego organ wnosi o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie jest zasadna.

W myśl art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa: "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Z § 2 tego artykułu wynika jednak dodatkowy warunek przywrócenia uchybionego terminu – "Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin."

Podkreślić należy, że przepis art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wymaga jedynie uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu procesowego nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar.

Sąd podziela wnioski Dyrektora Izby Skarbowej w K. co do skutecznego doręczenia przez organ I instancji decyzji podatkowej Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. W myśl bowiem art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149:

1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę;

2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.

Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Stosownie do § 2 tego przepisu zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Doręczenie uregulowane w art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa stanowi doręczenie zastępcze. Skuteczne doręczenie pisma w trybie zastępczym uwarunkowane jest od spełnienia dwóch przesłanek: złożenie pisma na określony czas (14 dni) w placówce pocztowej bądź urzędzie gminy i pozostawienie zawiadomienia o miejscu złożenia pisma. Przyjęcie tzw. fikcji doręczenia pisma możliwe jest więc po uprzednim ustaleniu, że o przechowywaniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy adresat został zawiadomiony w sposób określony w art. 150 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa. Ustalenie spełnienia tego warunku daje podstawę do przyjęcia, że adresat miał faktycznie możliwość uzyskania wiadomości o nadejściu przesyłki i jej przechowywaniu w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy oraz że swoim zaniechaniem uchybił obowiązkowi dochowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw.

Dla uznania zatem, że wspomniana decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa konieczne było wykazanie przez organ, że właściwy miejscowo Urząd Pocztowy w B. zawiadomił skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można je odebrać.

Dokonując zatem oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Z informacji uzyskanych w toku prowadzonego postępowania wynika, że przedmiotowa decyzja była przesłana przez pocztę na adres pełnomocnika E.K. tj. na ul. [...][...],[...] B. Decyzja pomimo dwukrotnego awizowania, potwierdzonego zapisami znajdującymi się na dowodzie doręczenia listu poleconego nie została przez pełnomocnika odebrana i została zwrócona w dniu 07.02.2012 roku. Wskazany adres pełnomocnika był jedynym adresem jaki znany był organowi podatkowemu. Zarówno w pełnomocnictwie, jak również w przelewie z tytułu opłaty pełnomocnictwa wskazany był tylko i wyłącznie adres ul. [...][...] B. [...]. Z akt sprawy nie wynika, aby organowi był znany inny adres, niż ten podany przez pełnomocnika. Nadto z akt sprawy, w tym protokołu sporządzonego w dniu 11.04.2011 roku nie wynika, aby podczas czynności spisywania protokołu brała udział E.K. , tym bardziej, że w dacie tej nie była ona pełnomocnikiem skarżącego.

Zasadnie zatem organ II instancji uznał, że do skutecznego doręczenia doszło z upływem 14 dnia od dnia dokonania pierwszego awiza w dniu 23 stycznia 2012 r., tj. 6 lutego 2012 r., a w konsekwencji termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 20 lutego 2012 r.

Odnosząc się bezpośrednio do kwestii uchybienia terminu organ słusznie uznał, iż strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się bowiem z koniecznością dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a powołane przez stronę okoliczności nie wskazują na to, że niedokonanie czynności w ustawowym terminie spowodowane było przeszkodą nie do przezwyciężenia przy dochowaniu najwyższej staranności.

Za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznane powołane przez skarżącego gołosłowne twierdzenie, że pełnomocnik nie odebrał dwukrotnie awizowanej przesyłki zawierającej decyzję. Twierdzenia skarżącego, że awiza nie było w skrzynce z uwagi na powszechny dostęp do niej i wielokrotne otwieranie skrzynek przez nieznanych sprawców nie zostało przez skarżącego w żaden sposób uprawdopodobnione. Aby bowiem temu twierdzeniu przyznać charakter faktu, adresat przesyłki musi uprawdopodobnić, że tak było rzeczywiście. Skarżący natomiast podnosząc ten argument jako okoliczność eskulpującą go od winy w uchybieniu terminu nie kwestionował, że nie podejmowano żadnych działań, aby zapobiec wskazanemu stanowi poprzez ograniczenie dostępu do klatki schodowej osób niepowołanych, jak również zapobiegnięciu otwierania skrzynek. Gdyby nawet przyjąć, że uszkodzona skrzynka była przyczyną nie odebrania przez skarżącego kierowanej do niego przesyłki, to i tak niedbalstwo pełnomocnika strony w zaniechaniu przeciwdziałania takiej sytuacji przemawia na jego niekorzyść. Pomimo świadomości sytuacji o której wskazuje nie zostały podjęte żadne działania, aby stanowi temu zapobiec. Wiedział skarżący też o toczącym się postępowaniu podatkowym w jego sprawie, w związku z tym mógł i powinien liczyć się z możliwością skierowania do jego pełnomocnika korespondencji. Ponadto nie można nie zauważyć, że wskazane ewentualne uszkodzenia skrzynki nie było nagłą ani nieusuwalną przeszkodą, a taki stan rzeczy skarżący świadomie tolerował, skoro sam twierdzi, że wielokrotnie zdarzało się aby skrzynki pocztowe lokatorów były pootwierane. Nie wynika z akt sprawy aby o powyższym fakcie pełnomocnik informował administratora budynku czy składał reklamacje na poczcie odnośnie skuteczności dostarczenia korespondencji.

Samo przywrócenie terminu tylko na podstawie twierdzenia, że pełnomocnik nie odebrał awiza prowadziłoby bowiem do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, że jak wynika z adnotacji znajdujących się na przesyłce była ona dwukrotnie, prawidłowo awizowana. W każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo to nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej czy też ze skrzynki tej zostało przez nieustalonego sprawcę wyciągnięte.

Nadto wskazać należy, że pełnomocnik skarżącego w dniu 27 lutego 2012 roku zapoznał się z treścią decyzji sporządzając jej kserokopię, a tym samym od tego dnia winien ewentualnie zostać liczony termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Wniesienie odwołania w dniu 5 marca 2012 roku bez wniosku o przywrócenie terminu powoduje, iż nie został zachowany 7 – dniowy termin do wystąpienia z takim wnioskiem, a twierdzenia strony, że myślała, że odwołanie jest wnoszone w terminie i dlatego nie składała wówczas wniosku o jego przywrócenie, nie zasługuje na uwzględnienie. Trudno bowiem przypuszczać, że pełnomocnik strony, który sporządził kserokopię decyzję opatrzoną datą [...] roku nie zorientował się, że wcześniej była ona do niego adresowana, a zatem, że upłynął już termin do jej zaskarżenia.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego uznając, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. rozważył całość dokumentów, dowodów zebranych w sprawie, a dotyczących przyczyn niezachowania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania. Uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, nie uprawdopodobnił bowiem okoliczności wskazanych w art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Nie został spełniony również drugi warunek wynikający z art. 162 § 2 tej ustawy, a mianowicie wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, albowiem o ewentualnym uchybieniu terminu strona wiedziała w dniu 27.02.2012 roku i od tego dnia winien biec siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, kiedy to pełnomocnik skarżącego osobiście w siedzibie Urzędu Skarbowego w B. skserował z akt podatkowych decyzję podatkową.

Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku kończył się zatem w dniu 6 marca 2012 roku.

Niezachowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej samo w sobie wystarcza do nieuwzględnienia wniosku i świadczy o zawinionym działaniu strony. Tym niemniej prawidłowo również, organ odwoławczy wykazał, iż strona nie uprawdopodobniła, aby naruszenie terminu nastąpiło bez jej winy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić skargę.