Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3738/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś (sprawozdawca), sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] do nr [...] z dnia 6 sierpnia 2015 r. wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w O., obejmujących zaległości z tytułu kar i grzywien pieniężnych w kwocie należności głównej 60 000 zł, Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej organ I instancji) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec T. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej Skarżąca/Strona/Spółka).

W celu realizacji należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny dokonał w dniu 22 czerwca 2016 r. zajęcia automatów do gier poprzez wpisanie tych ruchomości do protokołu zajęcia i odbioru ruchomości. Zajęcie to dotyczyło następujących automatów do gier: [...] wraz z 3 sztukami kluczy serwisowych i pilotem, [...], które pozostawiono pod dozorem pracownika magazynu depozytowego. Protokół zajęcia i odbioru ruchomości został doręczony Stronie w dniu 29 czerwca 2016 roku.

2. W dniu 18 lipca 2016 r. do Dyrektora Izby Celnej w W. wpłynęła skarga na przedmiotową czynność egzekucyjną, wniesiona przez Spółkę, która zarzuciła naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm, dalej "upea") wskazując, że Dyrektor Izby Celnej w S. został błędnie wskazany jako wierzyciel, który wystawił ww. tytuły wykonawcze i zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 upea nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytułach wykonawczych, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej. Jednocześnie Skarżąca wskazała, że zajęte automaty są wyłącznie w posiadaniu zależnym Spółki, na podstawie umowy leasingu, a ich właścicielem jest spółka handlowa prawa cypryjskiego.

3. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w W. oddalił powyższą skargę na czynność egzekucyjną. Pismem z dnia 29 sierpnia 2016 r. Spółka wniosła zażalenie, w którym zaskarżyła w całości powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. oraz podniosła kwestie tożsame do zawartych w skardze na czynność egzekucyjną, tj. naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 i art. 67 § 4 upea, które doprowadziło do naruszenia art. 32 w zw. z art. 15 upea.

4. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej DIS/organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazując na utrwaloną linię orzeczniczą podkreślił, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tych czynności egzekucyjnych. W postępowaniu tym ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, nie orzeka się natomiast ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.

DIS wskazał, że zajęcia automatów do gry dokonano zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. nastąpiło to poprzez sporządzenie przez poborcę skarbowego w obecności świadków protokołu zajęcia obejmującego ww. ruchomości. Dokument ten został podpisany przez poborcę skarbowego, spełnia wymagania formalne określone w art. 67 § 4 upea, a jego odpis doręczono Spółce w dniu 29 czerwca 2016 roku. Również prawidłowo oznaczono numery tytułów wykonawczych stanowiących podstawę prawną zajęcia ruchomości, wskazano kwotę należności i okres, za który zostały ustalone. Ponadto zajęte automaty do gry zostały szczegółowo wymienione i opisane, a także oddane pod dozór, co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem pracownika magazynu depozytowego.

W ocenie organu odwoławczego, wierzyciel – Dyrektor Izby Celnej w S. został także wskazany prawidłowo, zgodnie z § 1 c rozporządzenia Ministra Finansów zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania z dnia 15 września 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1494), które weszło w życie z dniem 1 października 2015 r. Na jego mocy ww. organ został wyznaczony do wykonywania zadań wierzyciela w wyszczególnionych w tym przepisie przypadkach. Ponadto, jak wskazał DIS, zgodnie z § 3 cytowanego rozporządzenia, w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem jego wejścia w życie, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy.

Biorąc pod uwagę powyższe DIS stwierdził, że wskazanie w protokole zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 22 czerwca 2016 r. tytułów wykonawczych nr [...] do nr [...], wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w O. w dniu 6 sierpnia 2015 r. przy jednoczesnym określeniu Dyrektora Izby Celnej w S. jako wierzyciela dochodzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych należności, jest prawidłowe.

DIS wyjaśnił także, że zobowiązanej Spółce odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone odpowiednio w dniu 31 sierpnia 2015 r., zaś upomnienia w dniu 20 lipca 2015 r. Nie można zatem przyjąć argumentacji Skarżącej, iż czynność egzekucyjna została podjęta w ramach nieprawidłowo wszczętego postępowania egzekucyjnego.

5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Spółka zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie:

a) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "kpa") oraz art. 7 i 77 kpa w zw. z art. 97 § 2 upea poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ egzekucyjny winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje, stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona, ponieważ zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej Spółki, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych;

b) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 upea poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ egzekucyjny błędnie określił wierzyciela wskazując, iż zajęcie dotyczy tytułu wykonawczego nr [...] do nr [...] i podając wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w S., w sytuacji gdy Dyrektor Izby Celnej w S. zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 upea nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktów administracyjnych powoływanych w tytułach wykonawczych, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej;

c) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 67 § 2 pkt 4 w zw. z art. 67 § 4 upea poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do niewłaściwego określenia tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, który to organ egzekucyjny określił jako tytuły wykonawcze wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w S. nr [...] do nr [...], w sytuacji gdy wobec zobowiązanej Spółki na podstawie takich tytułów wykonawczych nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne; w efekcie czynność taką należałoby uznać za podjętą w ramach niewszczętych prawidłowo postępowań egzekucyjnych oraz z brakiem poszanowania podstawowej zasady upomnienia, co winno uzasadniać uwzględnienie skargi;

d) art. 6 i 8 kpa w zw. z art. 18 upea przejawiające się w obciążaniu zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana;

e) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 54 § 5a upea oraz art. 67 § 1 upea w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do sporządzenia protokołu zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym w dacie wystosowania zawiadomienia wzorze zajęcia, przy czym zgodnie z treścią naruszonej normy prawnej, podstawę stosowania środków egzekucyjnych stanowi zawiadomienie sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, zaś jakiekolwiek modyfikacje ustalonego wzoru dopuszczalne są jedynie w zakresie przewidzianym w tym wzorze.

6. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należy oddalić.

1. Zdaniem Sądu, nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia, m.in. art. 7 i 77 kpa w zw. z art. 97 § 2 upea, art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 upea, art. 67 § 2 pkt 4 w zw. z art. 67 § 4 upea, art. 6 i 8 kpa w zw. z art. 18 upea oraz art. 54 § 5a upea oraz art. 67 § 1 upea w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

2. Przede wszystkim należy zauważyć, że skargi Spółki w tożsamym przedmiocie (tzn. "skargi na czynności egzekucyjne"), w zbliżonym stanie faktycznym i zbliżonych zarzutach, były już wielokrotnie rozpatrywane przez Sądy. Skarżąca w treści pism procesowych nie wykazała ani wadliwości poglądów Sądów, ani zmian stanu faktycznego, który uzasadniałby zróżnicowanie przez Sąd oceny.

3. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 54 § 1 upea, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Na mocy art. 1a pkt 2 upea przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu tym, bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że skarga może dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia, co jest również zgodne z przyjętą linią orzecznictwa, gdzie wskazuje się, że w skardze można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 644/08 oraz z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 379/07). Sąd akcentuje fakt, że przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Nadto, ustawodawca w art. 97 § 1 upea stanowi, iż do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione (art. 97 § 2 upea). Zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę. Treść, jaką powinien zawierać protokół określa art. 67 § 4 i art. 67 § 2 upea. Powinien on zawierać, m.in. oznaczenie wierzyciela. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie (art. 98 § 1 upea). Zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony (art. 98 § 2 upea).

4. Kwestia uprawnień właścicielskich nie stanowi podstawy do złożenia skargi na czynność egzekucyjną i wobec powyższego nie podlega rozpatrzeniu w trybie art. 54 upea, ponieważ do ochrony interesów osób trzecich w przypadku kierowania egzekucji wobec rzeczy lub prawa majątkowego nienależącego do zobowiązanego służy art. 38 upea. Niemożliwe było uwzględnienie racji Strony w postępowaniu ze skargi na czynności egzekucyjne, ponieważ odbyłoby się to z przekroczeniem zakresu tego środka prawnego. W szczególności Sąd wskazuje, że poborca jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany włada. Zgodnie bowiem z art. art. 97 § 2 upea, zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione. Nie jest natomiast ani zobowiązany ani uprawniony do badania czy zobowiązany ma tytuł do rzeczy, którą dysponuje (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008, s. 328). Ustawodawca wychodzi z założenia, że zobowiązany powinien powiadomić osoby trzecie, jeśli w trakcie egzekucji naruszono prawa majątkowe tych osób. Z kolei osoba taka podejmując czynności zmierzające do wyłączenia spod egzekucji jej prawa powinna we własnym interesie zapoznać się z obowiązującym w tym zakresie terminem, a w przypadku jego niedotrzymania wystąpić z prośbą o przywrócenie, uprawdopodobniając, że uchybienie nastąpiło bez jej winy (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2000 r. sygn. akt SA/Sz 1419/99). Prawo do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie ruchomości przysługuje jedynie osobie trzeciej, a nie - zobowiązanemu. W sytuacji, gdy zobowiązana Spółka ma świadomość, iż zajęte ruchomości nie stanowią jej własności, tylko własność osoby trzeciej, powinna o fakcie zajęcia powiadomić osobę, której jej zdaniem prawa majątkowe zostały naruszone, żeby mogła ona ewentualnie wystąpić do organu egzekucyjnego ze stosownym wnioskiem.

5. Nieprawdą jest, że organ egzekucyjny nieprawidłowo oznaczył w protokole zajęcia ruchomości z dnia 22 czerwca 2016 r. Dyrektora Izby Celnej w S. jako wierzyciela, ponieważ zgodnie z art. 5 § 1 pkt 4 upea, w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin - uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej jest właściwy dyrektor izby celnej. Natomiast począwszy do 1 października 2015 r., mocą rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494) zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania, Dyrektor Izby Celnej w S. został wyznaczony organem właściwym do wykonywania zadań wierzyciela na terytorium całego kraju w zakresie obowiązków określonych w rozporządzeniu (§ 1 c). Na mocy § 3 cytowanego powyżej rozporządzenia w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. Skoro Dyrektor Izby Celnej w S. w świetle obowiązujących przepisów prawa stał się wierzycielem należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia tj. przed dniem 1 października 2015 r., to określenie go w protokole z dnia 22 czerwca 2016 r. wierzycielem należności objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi w dniu 6 sierpnia 2015 r. przez Dyrektora Izby Celnej w O. jest prawidłowe.

6. Nadto, w aktach sprawy znajdują się wskazane w protokole zajęcia i odbioru ruchomości tytuły wykonawcze nr [...] do nr [...], zaś z treści skargi na czynność egzekucyjną wynika, iż Spółka ma świadomość o istnieniu tych tytułów wykonawczych i prowadzonym na ich podstawie postępowaniu egzekucyjnym. Okoliczność, że tytuły wykonawcze zostały wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w O. nie ma jednak wpływu na rozstrzygnięcie w zakresie złożonej skargi na czynność egzekucyjną.

7. Dlatego też w realiach sprawy nie może być skuteczny zarzut naruszenia art. 6 i 8 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez obciążenie zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela: zmiana w zakresie organu uprawnionego do działania w roli wierzyciela z dniem 1 października 2015 r. nastąpiła z mocy prawa, na podstawie aktu prawnego mającego walor powszechnie obowiązującego, tj. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 9 ust.2 a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2015 r., poz. 990 ze zm.). Stąd mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że powyższe nie wpływa na skuteczność dokonanego zajęcia. Wobec tego nie ma wpływu na wynik sprawy to, że nawet błędne wpisanie wierzyciela w protokole zajęcia ruchomości jest uchybieniem niestanowiącym naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie dokonanej czynności. Uchybienie takie nie ma bezpośredniego wpływu na zasadność i prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej i nie może skutkować stwierdzeniem nieważności tej czynności (por. wyroki: WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3600/06; WSA w Bydgoszczy z 16 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 702/16 i NSA z 18 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 822/08)

8. W ocenie Sądu, prawdą jest, że dokonując w dniu 22 czerwca 2016 r. zajęcia ruchomości organ egzekucyjny faktycznie wykorzystał druk protokołu zajęcia i odbioru ruchomości niezgodny z wzorem określonym dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015r., poz. 2310). Należy zauważyć jednak, że wykorzystany formularz zawierał wszystkie wymagane w art. 67 § 4 upea elementy i dlatego przywołana okoliczność nie skutkuje wadliwością dokonanej czynności egzekucyjnej. Stąd bezskuteczny pozostanie zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 54 § 5a upea oraz art. 67 § 1 upea w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

9. Dlatego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), orzekł, jak w sentencji.