Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1052/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: Sygn. akt II GSK 1222/22				Warszawa, dnia 27 stycznia 2023 r.   					ZARZĄDZENIE  Odpis wyroku doręczyć: 1.	pełnomocnikowi organu wnoszącego skargę kasacyjną  r.pr. M. Nykiel, 2.	pełnomocnikowi skarżącego  r.pr. M. Adamczykowi,  3.	uczestnikowi
journal: Dz.U. 2021 poz 1285
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2946/21 w sprawie ze skargi A. w O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz A. w O. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 24 lutego 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2946/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] października 2021 r., w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie, a także zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, zaskarżając go w całości, zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt. 1 i pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 60 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 t.j.), dalej jako "k.c." oraz art. 65 § 1 k.c. w zw. z postanowieniami spornej umowy w szczególności § 1 ust. 1) - 6) i § 3 pkt 1) - 5 ), § 5 ust. 7 pkt 1) - 4 ), § 6 ust. 1 i 2 w zw. art. 750 k.c. w zw. z art. 734 § 1 i § 2 i n. k.c. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że sporna umowa nie ma charakteru umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. art. 750 k.c. w zw. z art. 734 § 1 i § 2 i n. k.c. oraz art. 627 k.c., poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że ustalenie indywidualnego wykonania opinii w ramach przedmiotu umowy, wyklucza zakwalifikowanie takiej umowy jako umowę o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, a determinuje zakwalifikowanie takiej umowy jako umowę o dzieło;

3) z najdalej posuniętej ostrożności procesowej zarzucił naruszenie również art. 60 k.c. oraz art. 65 § 1 i § 2 k.c. w zw. z postanowieniami spornej umowy, w szczególności § 1 ust. 1) - 6) i § 3 pkt 1) - 5), § 5 ust. 7, § 6 ust. 1 i 2 w zw. art. 750 k.c. w zw. z art. 734 i n. k.c. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że sporna umowa nie ma charakteru umowy mieszanej, do której stosuje się przepisy dot. umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

4) 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2000 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1285 t.j.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", poprzez jego niezastosowanie do spornej umowy, która jest umową o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 k.c. w zw. z art. 734 i n. k.c),

5) z najdalej posuniętej ostrożności procesowej zarzucił naruszenie z 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach poprzez jego niezastosowanie do spornej umowy, która co najmniej jest umową o wysokim natężeniu cech charakterystycznych dla umowy o świadczenie usług, do której przepisy o zleceniu również w takim wypadku znajdują zastosowanie (art. 750 k.c. w zw. z art. 734 i n. k.c.);

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, chociaż była ona zgodna z przepisami prawa materialnego i umorzenie postępowania administracyjnego;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 t.j.), dalej jako "k.p.a.", poprzez dokonanie oceny części stanu faktycznego sprawy sprzecznej z materiałem dowodowym zgromadzonym i dopuszczonym w toku postępowania przed organem, tj. odnoszenia się przez Sąd I instancji do opinii habilitacyjnej, podczas gdy sporna umowa obejmowała swym przedmiotem udział w posiedzeniu komisji habilitacyjnej.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Uniwersytet Warmińsko-Mazursku wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Wobec powyższego sporządzając uzasadnienie NSA miał na uwadze przepis art. 193 zdanie drugie, p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przytoczona regulacja szczególna uzasadnia przyjęcie, że ustawodawca wyłączył odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 p.p.s.a. i tym samym dał sądowi kasacyjnemu możliwość ograniczenia pisemnych motywów rozstrzygnięcia do oceny podstaw kasacyjnych - z pominięciem przedstawienia ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej prezentowanej w sprawie przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie zachodzą też przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania na podstawie art. 189 p.p.s.a., rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) i ich uzasadnienia (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w tych granicach skład orzekający NSA uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, podlega zatem oddaleniu.

Ocenę poszczególnych zarzutów, należy poprzedzić uwagą, że na ich tle wyłania się problem prawny, który - w sprawach na tle podobnego stanu faktycznego i prawnego - był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w licznych orzeczeniach (por. m.in. w uzasadnieniu wyroków z 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2686/21; z 27 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2685/21).

Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie - podzielając zasadnicze motywy tych wyroków, uznając że są one trafne również w okolicznościach rozpoznawanej sprawy - przede wszystkim za nietrafny uznał zarzut niezastosowania w sprawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Przepis ten stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące.

Badanie zasadności zastosowania przytoczonego przepisu w rozpatrywanym przypadku wymaga przypomnienia, że uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie/niezastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej (por. postanowienie SN z dnia 15 października 2001 r., I CKN 102/99).

W świetle przytoczonego art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej nie ulega wątpliwości, że do sfery koniecznych do ustalenia okoliczności faktycznych należy ocena charakteru umowy, na podstawie której praca była wykonywana.

Jednakże ustalenie tych okoliczności - które przesądzają o zasadności zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, jako przepisu prawa materialnego, regulującego obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego - sprowadza się do oceny charakteru umowy zawartej w konkretnym przypadku, zależy zatem od "klasyfikacji prawnej" umowy czyli prawidłowości zastosowania odpowiedniego przepisu Kodeksu cywilnego (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r. sygn. II GSK 1136/20).

Postawione w rozpatrywanej skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczą błędnej - zdaniem organu - wykładni przepisów art. 750 w zw. z art. 734 § 1 i 2 oraz art. 627 k.c. Organ w skardze kasacyjnej nie kwestionuje jednak przedstawionego przez WSA sposobu rozumienia tych przepisów. Sposób sformułowania powyższego zarzutu i jego uzasadnienie pozwala natomiast przyjąć, że skarżący kasacyjnie organ neguje prawidłowość zastosowania wskazanych przepisów Kodeksu cywilnego. Zmierza bowiem do podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji, że wykonanie umowy - określającej jej przedmiot jako "udział w komisji habilitacyjnej, powołanej w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego, za sporządzenie opinii w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego dr. /.../- - stanowi wykonanie dzieła, w rozumieniu przepisów k.c.

Według skarżącego kasacyjnie organu umowa o tak określonym przedmiocie ma charakter umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (pkt I. 1-4 podstaw kasacyjnych), a co najmniej - jak podniesiono z "ostrożności procesowej" - jest umową mieszaną o wysokim natężeniu cech charakterystycznych dla umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (pkt I. 5).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew wywodom skargi kasacyjnej, powyższe stanowisko organu ocenić należy jako chybione.

Na aprobatę zasługuje natomiast pogląd WSA, że analizowana umowa zakłada osiągnięcie przez wykonawcę umowy konkretnego rezultatu, w formie sporządzonej opinii. Rezultat umowy stanowi zatem owa opinia - nie zaś samo działanie, podejmowane choćby z najwyższą starannością. Tak więc rezultat - a nie czynności prowadzące do niego - stanowił przedmiot umowy

Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi podstaw do kwestionowania samodzielności, twórczego charakteru i braku rezultatu (dzieła) w przypadku sporządzania - przez członka w komisji habilitacyjnej - opinii w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, z podanych niżej przyczyn

Otóż, poza sporem, zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.

Natomiast zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego przyjmuje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność - działanie lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu - lecz samo osiągnięcie tego rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o coś więcej, o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie (dzieło) w wypadku nieosiągnięcia celu umowy jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło w ujęciu Kodeksu cywilnego jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski [w:] System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).

Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został objęty treścią świadczenia.

Skoro w myśl art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, to ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami" - pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązku odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, że subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 k.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 k.c. (vide: L. Ogiegło [w:] System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, s. 573 i nast.).

Umowa o świadczenie usług nie może być umową, której celem byłoby osiągnięcie rezultatu, pozwalającego na jej zakwalifikowanie jako umowy o dzieło.

Podsumowując powyższe uwagi, należy stwierdzić, że cechami szczególnymi umowy o dzieło jest jej konkretny, z góry określony rezultat, za którego osiągnięcie przyjmujący zamówienie odpowiada. Ponadto, wynagrodzenie z tytułu tej umowy przysługuje za jej wykonanie w sposób wskazany w umowie, a nie za samo staranne działanie podjęte w celu osiągnięcia określonego rezultatu.

Akceptując powyższe poglądy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku co do charakteru przedmiotowych umów jest trafne.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że sporna co do oceny jej charakteru umowa zakładała, że członek komisji habilitacyjnej, powołanej w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego sporządzi opinię w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego.

Z treści tego zapisu wynika, że przyjmujący zamówienie nie zobowiązywał się jedynie do starannego działania. Zobowiązany był do osiągnięcie konkretnego rezultatu: opisanej opinii.

Z art. 645 k.c. wynika, że w przypadku umowy o dzieło istotne są częstokroć osobiste przymioty wykonawcy. Oceniana umowa stanowiła zaś wprost, że wykonawca posiada wiedzę, umiejętności, możliwości techniczne oraz uprawnienia konieczne do wykonania dzieła. Wykonawca zobowiązał się też do wykonania dzieła osobiście (por. § 1 i 3 umowy).

Za typowe dla umowy o dzieło, uważa się rozwiązanie, w którym zamawiający nie płaci wynagrodzenia za jej wykonanie, dopóki nie otrzyma rezultatu zgodnego z umową. Postanowienia tego rodzaju nie występują zazwyczaj przy umowie zlecenia (por. § 5 i 6 umowy).W przypadku umowy o dzieło zainteresowany ponosi więc całkowite i wyłączne ryzyko wykonania dzieła. Przy umowie zlecenia zleceniobiorca takiego ryzyka nie ponosi, a wynagrodzenie należy mu się za samo podejmowanie określonych czynności, niezależnie od tego, czy sam wynik prac prowadzi do powstania oczekiwanego rezultatu. Zleceniobiorcy należy się zwykle wynagrodzenie nawet wówczas, gdy żaden rezultat jego pracy nie został osiągnięty, o ile działał starannie.

Powyższe argumenty prowadzą do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie - wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie organu - nie zachodziły uzasadnione podstawy aby uznać, że analizowana umowa jest umową zlecenia albo inną umową o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące, o których stanowi art. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Co prawda zgodzić należy się z organem, że przedmiotowa umowa w § 1 wskazywała też na to, że wykonawcy umowy miał być członkiem w komisji habilitacyjnej; wystarczająco wyraźnie jednak zastrzeżono, że celem tej komisji było przeprowadzenie postępowania habilitacyjnego i "sporządzenie opinii w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego /.../".

Zdaniem składu orzekającego NSA - wbrew wywodom skargi kasacyjnej – przytoczony zapis nie znaczy, że umowa miała charakter umowy mieszanej "o wysokim natężeniu cech charakterystycznych dla umowy o świadczenie usług", który przesądzałby stosowanie do tej umowy przepisów o zleceniu.

Z omówionych względów zarzut naruszenia powołanych przepisów prawa materialnego nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W rozpoznawanej sprawie zasadnie zatem przyjęto, że umowa - rezultatem której miało być w istocie opiniowanie w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego - spełnia wszystkie wskazane cechy dzieła w rozumieniu art. 627 k.c., umowny rezultat nie jest osiągany w ramach tylko starannego działania, stąd umowa nie ma charakteru umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Takiej oceny zawartej umowy nie podważają wskazane przez skarżący kasacyjnie organ umowne postanowienia, określające: jej przedmiot (§ 1 ust. 1-6), wymóg osobistego wykonania (§ 3 ust. 1-5), zasady odbioru dzieła (§ 5 ust. 1-6), wynagrodzenie (§ 6 ust.1-7).

Te elementy umowy w żadnym zakresie nie rzutują na istotę rezultatu, który jest osiągany w wyniku działania określonego w umowie. Rezultat ten został w sposób konkretny określony w umowie i sprowadza się do sporządzenia opinii w sprawie nadania, bądź odmowy nadania, stopnia doktora habilitowanego.

W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, ten rezultat w istocie wymaga twórczego i samodzielnego opracowanie oceny cudzego dorobku naukowego przez osobę, która dysponuje określonymi umiejętnościami i jest członkiem komisji.

Tego typu opinia nie jest więc rezultatem osiąganym wyłącznie w ramach starannego działania. To znaczy, że oceniana w sprawie umowa nie była wykonywana na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, o czym stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.

W tym stanie rzeczy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, wskazanych w pkt I, 2-5 petitum skargi kasacyjnej, uznać należy za niezasadne.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest też usprawiedliwione oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu art. 60 i 65 § 2 k.c. (pkt I.1 podstaw kasacyjnych).

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji w pisemnych motywach rozstrzygnięcia powyższych przepisów nie powołał art. 65 k.c. Brak zatem podstaw, by twierdzić, że WSA przepisy te w ogóle stosował.

Trzeba jednak wyjaśnić, że zgodnie z art. 65 k.c. oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje (§ 1). W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu (§ 2).

Zdaniem NSA przywołany przepis - w zakresie w jakim daje pierwszeństwo kryterium zamiaru stron i celu, jaki stronom przyświecał przy zawieraniu umowy - nie mógł znaleźć zastosowania. Nie powinno bowiem ulegać kwestii, że - nawet jeżeli taki byłby zgodny zamiar kontrahentów - strony umów nie mogą oświadczeniem woli kształtować swych obowiązków odmiennie, niż wynika to z przepisów administracyjnego prawa materialnego (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2021 r. II GSK 1604/18).

Wskazany wyżej brak podstaw do stosowania art. 65 k.c. nie zmienia jednak faktu, że zarówno organ, jak i sąd administracyjny - w sprawach przedmiotem których jest ustalenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu - nie są związane nazwą umowy zawartej między stronami umowy, lecz mogą i powinny ocenić charakter zawartych w niej postanowień z punktu widzenia regulacji zawartej w art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych.

Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie usprawiedliwia też zarzut naruszenie przepisów prawa procesowego, a to wskazanych w pkt II. 1) podstaw kasacyjnych art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i § 3 p.p.s.a. Przede wszystkim przepisom wymienionym w zarzucie naruszenia przepisów postępowania - które regulują jedynie możliwe sposoby rozstrzygnięć - przypisuje się charakter tzw. przepisów wynikowych. Przepisy takie nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ naruszenie tych przepisów prawa jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom. Tak więc strona skarżąca kasacyjnie, formułując zarzut naruszenia przepisów wynikowych zobowiązana jest powiązać je z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa procesowego i/lub materialnego, którym uchybił Sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy, oraz wykazać związek naruszenia z wynikiem sprawy. Brak takich powiązań w rozpoznawanej skardze kasacyjnej oznacza nieskuteczność zarzutu naruszenia przepisów (por. np. wyroki NSA: z dnia 8 lipca 2021 r., III OSK 3591/21, z dnia 8 grudnia 2017 r., II GSK 2547/17).

Za skuteczny nie mógł być uznany również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. art. 7, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. (pkt II.2 skargi kasacyjnej).

Niewątpliwie na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, dopuszczania wszystkich dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie są z prawem sprzeczne, wyczerpującego nie tylko zebrania ale i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. Nie postawił więc organom zarzutu uchybień postępowania dowodowego. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z powołanymi wyżej przepisami k.p.a. jest więc niezrozumiały i tym samym nietrafny.

Za ugruntowane i zasadne uznać należy stanowisko, że przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego, zarzut jego naruszenia nie jest też skuteczny w zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone z materiału zgromadzonego w aktach w konsekwencji których zastosowano prawa materialne (por. np. wyroki NSA z 22 marca 2022 r., II GSK 211/22, z 26 stycznia 2022 r., I GSK 1172/21).

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna - nie mając usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 182 § 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).