Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1996/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: par. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 306
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 143b
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 124
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2012 r. przy udziale – sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor[...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. z dnia [...] r. nr [...] przyznającą T.S. płatność do gruntów rolnych na rok 2007 w łącznej wysokości [...] zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni upraw podstawowych w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu ustalił na wstępie, że [...] r. T. S. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N.( dalej określanej skrótem ARiMR) wniosek o przyznanie płatności obszarowych – jednolitej oraz uzupełniającej do powierzchni upraw rolnych - na rok 2007. Wnioskiem objął pięćset działek ewidencyjnych zlokalizowanych w powiatach: będzińskim, zawierciańskim, M. Z. oraz gminach: C., Ł., M. Z. w obrębach ewidencyjnych: B., C, T., R. i położonych w ich obrębie siedemnaście działek rolnych o łącznej powierzchni 128,34 ha. Do wniosku dołączył trzydzieści cztery załączniki graficzne ze szkicami działek rolnych objętych wnioskiem.

Kierownik Powiatowego Biura ARiMR w N.decyzją z dnia [...] r., nr [...], uwzględniając wniosek w całości przyznał T. S. płatność do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości [...] zł, przy czym jednolita płatność obszarowa (JPO) wyniosła [...] zł, natomiast uzupełniająca płatność obszarowa (UPO) wyniosła [...] zł. Uznano bowiem, że wnioskodawca prawidłowo zdeklarował powierzchnię gruntów rolnych kwalifikujących się do przyznania obu płatności.

W dniu [...] r. Dyrektor[...]Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. z dnia [...] r., nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 k.p.a. stwierdził nieważność tej decyzji.

Ustalił bowiem w oparciu o wyjaśnienia pełnomocnika strony – M. W., który stwierdził, że działki rolne położone w Z. zlokalizowane na działkach ewidencyjnych o nr [1], [2], [3], [4], [5], [6]są uprawiane od roku 2004 do nadal oraz wyjaśnienia samej strony, która poinformowała, że w roku 2004 sporne grunty zastała w stanie nieużytków – zachwaszczone i podjęła na nich zabiegi agrotechniczne przywracające możliwość prowadzenia uprawy pszenżyta, pszenicy, rzepaku, jęczmienia, że nie zostały spełnione warunki do przyznania płatności obszarowych na 2007 rok.

Zgodnie z regulacją art. 143b oraz 143 c rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego wspólne systemy wsparcia dla rolników..., obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r., niezależnie od tego, czy w dniu tym była prowadzona produkcja, czy też nie. Z kolei wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe tak, jak zostały ustalone przez komisję dla jej celów statystycznych. Grunty rolne mają być jednocześnie wykorzystywane zgodnie z normami, tzn. wymaganiami w zakresie dobrej kultury rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Normy te były określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zmianami). Zgodnie z § 1 tego rozporządzenia, grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli:

1. w przypadku gruntów rolnych – jest na nich prowadzona uprawa roślin lub ugorowanie;

2. w przypadku łąk – okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca;

3. w przypadku pastwisk – są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw lub okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku do dnia 31 lipca.

Organ stwierdził nieużytkowanie wskazanych działek gruntowych na dzień 30 czerwca 2003 r., na podstawie analizy ortofotomapy, tj. metrycznego obrazu powierzchni ziemi, uzyskiwanego ze zdjęć lotniczych lub satelitarnych.

Ponadto, uwzględniając wniosek strony, przeprowadzono kontrolę na miejscu. Kontrolę przeprowadziło Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu metodą inspekcji terenowej w dniach [...] i [...] r. Wykazała ona, że do spornych działek położonych w Z. zastosowanie miał kod błędu DR10 oznaczający, że grunt nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. Tymczasem JPO przysługuje do gruntów rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska na dzień [...] r., niezależnie od tego, czy w tym dniu była prowadzona na tych gruntach działalność rolnicza.

W tej sytuacji organ stwierdził rażące naruszenie prawa w zakresie przeprowadzonego postępowania administracyjnego i przyznania płatności obszarowej do gruntu niekwalifikującego się do objęcia takimi płatnościami. W decyzji obarczonej nieważnością została przyznana płatność obszarowa do większej powierzchni użytków rolnych, niż te, które spełniły powyższy warunek.

Od powyższej decyzji T. S. wniósł odwołanie do Prezesa ARiMR. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezes ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wobec tego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. ponownie rozpoznał wniosek T. S. a i decyzją z dnia [...] r., nr [...] przyznał mu płatność do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości [...] zł. JPO zamknęła się w kwocie [...] zł, a UPO wyniosła [...] zł. Różnice w kwocie przyznanej płatności wynikały z różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez stronę we wniosku o przyznanie płatności obszarowej, a powierzchnią stwierdzoną w toku kontroli na miejscu, przeprowadzonej w ramach postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności pierwszej decyzji w przedmiotowej sprawie.

Od decyzji odwołanie wniósł pełnomocnik strony. Zarzucając naruszenie:

- art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich istotnych dowodów, pominięcie części dowodów, a w konsekwencji niedostateczne wyjaśnienie sprawy,

- art. 107 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie faktyczne i prawne oraz niewyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia,

- art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przez ich niewłaściwe zastosowanie, w szczególności poprzez przyjęcie, że grunty rolne o pow. 15, 81 ha nie były na dzień [...] r. utrzymywane w dobrej kulturze rolnej,

domagał się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie.

Dyrektor[...]Oddziału Regionalnego ARiMR w C., uznając za zasadne zarzuty naruszenia przepisów procesowych decyzja z dnia [...] r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. ponownie przyznał T. S. płatność do gruntów rolnych na rok 2007 w łącznej wysokości [...] zł., z tym, że tytułem JPO w kwocie [...] zł i tytułem UPO w kwocie [...] zł.

Co do płatności obszarowej organ I instancji stwierdził, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana do tych płatności wynosiła 128,34 ha, jednak w następstwie przeprowadzonej w październiku 2009 r. kontroli na miejscu ustalono, że powierzchnia, co do której należy naliczyć płatność obszarową wynosi 112,53 ha (różnica wyniosła więc 15,81 ha).

Przyznana w tej decyzji niższa kwota JPO była następstwem zastosowania regulacji zawartej w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., ze zm.). Zgodnie z art. 138 ust. 1 tego rozporządzenia, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 30% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do JPO w stosunku do powierzchni stwierdzonej (pozytywnie zweryfikowanej) wyniosłą 14,05 % powierzchni stwierdzone, dlatego zastosowano przy ustaleniu kwoty dopłaty regulacje zawarte w art. 138 ust. 1 rozporządzenia.

Niższa kwota UPO, przyznana w tej decyzji była z kolei następstwem zastosowania regulacji zawartej w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r.) Z art. 51 ust. 1 rozporządzenia wynika, że jeżeli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeżeli różnica ta wynosi 3% lub 2 ha, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do UPO w stosunku do powierzchni stwierdzonej (pozytywnie zweryfikowanej) wyniosła 14,05 % powierzchni stwierdzonej, dlatego zastosowano przy ustaleniu kwoty dopłaty regulacje zawarte w art. 51 ust. 1 rozporządzenia.

Od decyzji tej odwołanie wniósł pełnomocnik procesowy strony, zarzucając decyzji naruszenie przepisów postępowania:

– art. 7 i 77 § 2 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie w sprawie postępowania wyjaśniającego, niezgromadzenie i nierozpatrzenie materiału dowodowego i pominięcie istotnych dowodów;

– art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez niezawarcie w decyzji uzasadnienia faktycznego;

– naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 143b ust.4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, przez ich niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że działki rolne "Z" oraz ZA" na dzień 30 czerwca 2003 r. w całości nie stanowiły "użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, niezależnie od tego, czy była na nich oprowadzona produkcja, czy też nie".

W ocenie odwołującego organ pierwszej instancji nie zgromadził całego materiału dowodowego w sprawie i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy pozwalających stwierdzić, czy działki znajdowały się w dobrej kulturze rolnej w dniu [...] r., a jeżeli nie znajdowały się, to w jakiej części w takiej dobrej kulturze się nie znajdowały. Według stanu na dzień [...] r. tylko część tych działek stanowiła nieużytki, drogi, drogi i koleje. Przeważająca część stanowi jednak grunty orne i pastwiska stałe.

Poza tym ARiMR publikuje na swojej stronie internetowej "wykaz powierzchni w ramach działek ewidencyjnych, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r." W przypadku Miasta Z. jeszcze w [...] r. nie znajdowały się w tym wykazie działki, o których mowa w zaskarżonej decyzji.

Wreszcie należało dokładnie ustalić, w odniesieniu do każdego gruntu oddzielnie, czy znajdował się on w dobrej kulturze rolnej, czy też nie znajdował się w 2007 r.. Inne są bowiem przesłanki uznania gruntu za znajdujący się w dobrej kulturze w odniesieniu do pastwisk, inne w odniesieniu do gruntów ornych. Należało wiec ustalić odrębnie dla każdej z działek jaka była na niej powierzchni pastwisk, a jaka powierzchnia gruntów ornych. I zająć się dalszymi szczegółami.

Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] , Dyrektor[...]Oddziału Regionalnego ARiMR w C., powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 19 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcie bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji ustalił, że 10 maja 2007 r. T. S. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. wniosek o przyznanie płatności obszarowych – jednolitej oraz uzupełniającej do powierzchni upraw rolnych - na rok 2007. Wnioskiem objął pięćset działek ewidencyjnych zlokalizowanych w powiatach: będzińskim, zawierciańskim, M. Z. oraz gminach: C., Ł., M. Z. w obrębach ewidencyjnych: B., C., T., R.i położonych w ich obrębie siedemnaście działek rolnych o łącznej powierzchni 128,34 ha. Do wniosku dołączył trzydzieści cztery załączniki graficzne ze szkicami działek rolnych objętych wnioskiem.

Następnie streścił dotychczasowy stan sprawy i przebieg postępowania. Znaczył, że w toku postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności pierwszej decyzji z dnia [...] r., przeprowadzona została kontrola na miejscu przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu z C. , której wyniki zawarto w Raporcie nr [...] z [...] r. Do raportu dołączono dokumentację fotograficzną obrazującą stan spornych działek rolnych "Z" i "ZA". Ustalenia raportu wykazały, że grunt zajęty przez działki ewidencyjne nr [1], [2], [3], [4], [5], [6]jest nieużytkiem i wyrobiskiem. Ten sporny w sprawie grunt jest zarośnięty różnoraką roślinnością w postaci wieloletnich krzewów, chwastów i drzew. Raport z kontroli po jego zatwierdzeniu został przesłany wnioskodawcy, który mógł odnieść się do jego treści i zawartych w nim wniosków. Strona jednak nie skorzystała z tego uprawnienia w toku postępowania.

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że podstawą decyzji o unieważnieniu decyzji z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności obszarowych była analiza ortofotomapy przedstawiającej metryczny obraz powierzchni ziemi uzyskany ze zdjęć lotniczych lub satelitarnych. Zgodnie z art. 143b ust.4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 ustalenie, czy grunty kwalifikują się do objęcia systemem jednolitej płatności obszarowej następuje w wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu, bądź kontroli administracyjnej przeprowadzonej na podstawie analizy i pomiaru powierzchni uprawnionej do płatności i wynikającej z ortofotomap.

W przedmiotowej sprawie analiza ortofotomap pozwoliła właśnie na stwierdzenie, że sporne działki ewidencyjne nr [1] i [2]( działka rolna "Z") oraz nr [3], [4], [5], [6](działka rolna "ZA") nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. (co daje kod błędu DR10), z czego wynika, że stan na tych spornych działkach nie odpowiadał wymogom ustanowionym przepisami wspólnotowymi. Obraz ortofotomapy został potwierdzony wynikami kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach [...] i [...] r.

Zaznaczono w tym miejscu, ze w sprawie zastosowanie miało obowiązujące w 2007 r. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. nr 46, poz. 306), zgodnie z którym grunty rolne utrzymywane są zgodnie z normami jeżeli:

w przypadku gruntów ornych - jest na nich prowadzona uprawa roślin lub ugorowanie,

w przypadku łąk – okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do 31 lipca.

Grunt orny uznaje się za ugorowany, jeżeli podlegał co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

Wyniki kontroli w terenie nie potwierdziły spełnienia przez wnioskodawcę tych warunków w odniesieniu do spornych działek.

Wprawdzie wnioskodawca przedłożył w toku postępowania wypis z rejestru gruntów dotyczący spornych działek wg stanu na dzień [...] r., z którego wynikało, że większość działek objętych aktualnie kodem błędu DR10 stanowiła grunty rolne i pastwiska (a więc grunty, które potencjalnie kwalifikują się do płatności), to jednak ten opis nie znajdował faktycznego potwierdzenia na przedmiotowym gruncie.

Organ odwoławczy zauważył przy tym, że wypis z rejestru gruntów ma jedynie charakter pomocniczy w postępowaniu w przedmiocie przyznania płatności obszarowych. Często zdarza się, że dane zawarte w tej ewidencji nie są aktualne i nie odzwierciedlają stanu, w jakim się znajdują w rzeczywistości poszczególne działki rolne. Tymczasem w sprawach o przyznanie płatności obszarowych podstawowym źródłem danych związanych z działkami rolnymi jest wniosek rolnika o przyznanie płatności. Istotne są również instrumenty służące jego weryfikacji przez organy ARiMR. Podstawowymi środkami są kontrola administracyjna i kontrola na miejscu, a w dalszej kolejności również wyjaśnienia wnioskodawcy.

Odnośnie wykazu zamieszczonego na stronie internetowej ARiMR (wykaz powierzchni w ramach działek ewidencyjnych, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r.), należy stwierdzić, że podlega on okresowej aktualizacji nas podstawie kontroli na miejscu oraz kontroli administracyjnych i stanowi jedynie dodatkowy element informacyjny dla potencjalnych wnioskodawców. Zdaniem organu, strona miała wiedzę o stanie faktycznym gruntów rolnych położonych na spornych działkach i objętych wnioskiem. Strona (za pośrednictwem swojego pełnomocnika) informowała przecież organ w toku postępowania, że działki ewidencyjne położone w B. zostały doprowadzone do stanu użytkowania rolniczego dopiero od roku 2004 i, że tereny te do roku 2004 r. były w stanie nieużytków. Poza tym, wnioskodawca podpisując wniosek powinien był zapoznać się z zasadami udzielania dopłat. Sam fakt podpisania przez stronę wniosku oznacza, że strona potwierdza znajomość przepisów określających zasady uzyskania tych płatności i skutki podejmowanych działań oraz zaniedbań.

Organ odwoławczy nie podzielił uwag pełnomocnika strony dotyczących uzasadnienia pierwszoinstancyjnej decyzji. W jego ocenie zawierała wystarczające i wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Wskazano w niej w wszystkie przepisy prawa materialnego, tak krajowego, jak i wspólnotowego, na podstawie których dokonane zostały ustalenia powierzchni kwalifikowanej.

Organ pierwszej instancji wskazał w swojej decyzji sposób wyliczenia wysokości przysługującej płatności, jak również na wysokość sankcji powierzchniowych. Organ podał, że podstawą tego rozstrzygnięcia był raport z kontroli na miejscu. Ponadto w uzasadnieniu wskazano w oparciu o jakie kryteria dokonane zostały ustalenia, zgodnie z którymi sporne działki nie kwalifikują się do objęcia systemem płatności obszarowych (czyli brak utrzymania gruntu rolnego w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r., poprzez stwierdzenie licznych wyrobisk, terenów poprzemysłowych, co zostało stwierdzone w dokumentacji raportu z kontroli oraz w szkicach, pomiarach i dokumentacji fotograficznej).

Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł T. S. , reprezentowany przez pełnomocnika. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W skardze powielił de facto zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, bowiem pełnomocnik zarzucił zaskarżonej decyzji:

– naruszenie przepisów postępowania – art. 7 i 77 § 2 k.p.a., poprzez nieprzerpowadzenie w sprawie postępowania wyjaśniającego, niezgromadzenie i nierozpatrzenie materiału dowodowego i pominięcie istotnych dowodów;

– naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 143b ust.4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, przez ich niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że działka rolna "Z oraz ZA" na dzień [...] r. w całości nie stanowiły "użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, niezależnie od tego, czy była na nich oprowadzona produkcja, czy też nie".

W uzasadnieniu skargi zawarte są kwestie podnoszone już w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Pełnomocnik twierdzi, że zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego uzasadnienia faktycznego odnośnie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy i w żaden sposób nie wyjaśnia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w tym zakresie. Zdaniem pełnomocnika strony, organy takich ustaleń nie przedstawiły w uzasadnieniach, ponieważ ustaleń takich nigdy nie dokonały. Strona stwierdziła, że organy obu instancji w uzasadnieniach ograniczyły się do stwierdzenia, że w wyniku kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu [...]r. ustalono, że kilka działek ewidencyjnych na dzień [...] r. nie było użytkowanych rolniczo, a to zdaniem organów oznaczało, że nie znajdowały się one w dobrej kulturze rolnej, w związku z czym ich powierzchnia została wykluczona z płatności bezpośrednich. Organy jednak w ogóle nie wyjaśniły jakich szczegółowo dokonały ustaleń co do stanu każdej z tych działek, jaki jej obszar nie był użytkowany rolniczo, jaką powierzchnię zajmowały drogi, tereny zadrzewione i wyrobiska, a w szczególności w jaki sposób i na podstawie jakich faktów stwierdzonych w czasie inspekcji terenowej przeprowadzonej w roku 2009 można dojść do ustaleń dotyczących stanu i sposobu wykorzystania działek w roku 2003. Nie wyjaśniono również, jaki związek ma "użytkowanie rolnicze" działek z ich utrzymaniem w "dobrej kulturze rolnej".

Zgodnie z art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 obszar użytków rolnych nowego państwa członkowskiego objętych systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. niezależnie od tego, czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja rolna, czy też nie. Jednocześnie § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, określa jakim wymogom powinien odpowiadać grunt, aby mógł zostać uznany za utrzymywany w dobrej kulturze rolnej.

Organy dysponują zintegrowanym systemem zarządzania i kontroli, do kŧórego zaimplementowane są ortofotomapy. Jeżeli w dyspozycji ARiMR znajdują się urządzenia i oprogramowanie informatyczne, umożliwiające przestrzenną obserwację zdjęć lotniczych, które umożliwiają określanie granic mierzonych obiektów na poziomie 0,15 m. w takiej sytuacji, zdaniem strony, organy powinny dokładnie i precyzyjnie określić, jaka powierzchnia przedmiotowych działek nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej i nie kwalifikuje się do objęcia systemem płatności bezpośrednich. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia [...]r. faktycznie część tych działek stanowiła nieużytki, drogi, drogi i koleje. Jednak przeważająca część tych gruntów stanowiła jednak grunty orne i pastwiska trwałe. A rejestr podaje w tym zakresie szczegółowa powierzchnie różnych rodzajów gruntów z dokładnością do 0,0001 ha.

Organy jednak bez jakiejkolwiek podstawy uznały, że przedmiotowe działki w całości nie znajdowały się w dobrej kulturze rolnej w dniu [...] r. i nie ustaliły faktycznej powierzchni wykluczonej z płatności z powodu nie utrzymywania jej w dobrej kulturze rolnej na ten dzień.

Ponadto ponownie pełnomocnik stwierdził, że ARiMR publikuje wykaz powierzchni w ramach działek ewidencyjnych, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. Jeszcze w [...] r. znajdowały się w tym wykazie jedynie dwie działki, spośród sześciu, spornych w niniejszej sprawie działek.

Poza tym zdjęcia lotnicze, stanowiące ortofotomapę (na podstawie których wszczęto postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji) wykonane zostało dnia [...]r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor[...]Oddziału Regionalnego ARMiR wniósł o oddalenie skargi, jako bezzasadnej.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w toku postępowania administracyjnego, a odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdził, ze w istocie powielają zarzuty strony zawarte w odwołaniu, zatem argumentacja przytoczona na ich odparcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zachował swą aktualność i dlatego ja powtórzył.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast według art. 3 § 1 i § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c P.p.s.a.

Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można Dyrektorowi[...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego, czy też procesowego.

Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest to, czy organ w prawidłowy sposób ustalił, że część obszaru zadeklarowanego przez skarżącego do płatności obszarowych nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie tych płatności. W następstwie czego zmniejszył w toku postępowania powierzchnię użytków rolnych uprawniających do naliczenia płatności obszarowej. Zatem na wstępie należy zauważyć, że w myśl art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( poprzednio noszącej nazwę o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. nr 35, poz. 217 ze zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 rozporządzenia Nr 73/2009 (w związku z art. 146 ust. 2 tego rozporządzenia), jeżeli rolnik ten spełnia dodatkowe przesłanki wskazane w przepisie.

Rozporządzenie Rady (WE) 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U. UE. L.2003.270.1) zostało uchylone i w jego miejsce w dniu 1 lutego 2009 r. weszło w życie rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 - (Dz.UE.L.2009.30.16).

Jednakże, zgodnie z brzmieniem art. 146 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 odniesienia do rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 dokonywane w niniejszym rozporządzeniu traktowane są jako odniesienia do tego rozporządzenia obowiązującego przed uchyleniem. Odniesienia do rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 dokonane w innych aktach traktowane są jako odniesienia do niniejszego rozporządzenia i odczytuje się je zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku XVIII. Z tabeli tej wynika, że art. 143b ust. 4, ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 odpowiada art. 124 rozporządzenia (WE) nr 73/2009.

Podkreślić należy, że przepis art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach (...) odsyła do zdania drugiego art. 143b ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003, z którego wynika, że "wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe, tak jak zostały ustalone przez Komisję dla jej celów statystycznych".

Organy obu instancji rozpoznające niniejszą sprawę za podstawę faktyczną, a w konsekwencji i prawną przyjęły ustalenie, że na dzień [...] r. działki zadeklarowane we wnioski o przyznanie płatności na rok 2007 oznaczone literami "Z" i "ZA" nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Tymczasem regulacja art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 nie stanowi podstawy do przyjęcia, tak jak w rozpoznawanej sprawie, że przesłanką przyznania płatności obszarowych w 2007 r. było spełnienie przez rolnika takiego warunku.

W ocenie Sądu wykładnia przepisu prawa materialnego art. 143b ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 oraz stanowiącego jego odpowiednik na gruncie rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, art. 124 ust. 1 i ust. 2. była błędna. Według stanowiska organów administracji publicznej, miarodajnym kryterium oceny o wykluczeniu z płatności wskazanej działki jest to, że nie spełnia ona warunku określonego w 143b ust. 4 i ust. 5 ) obecnie art. 124 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009) w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, z której to regulacji wynika, że warunkiem przyznania płatności jest utrzymywanie gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. Z protokołu kontroli przeprowadzonej na spornych działkach rolnych w dniach [...] i [...] r. i załączonych do niego zdjęć oraz z ortofotomap przygotowanych na dzień [...] r. i stanowiących załącznik do wniosku wynikało bowiem, że działka ta na dzień [...] r. nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, co skutkowało, zdaniem organów, trwałym wyłączeniem jej z płatności do gruntów ornych w związku z nadaniem jej kodu DR10. U podstaw argumentacji formułowanej przez organy legło założenie, że adresatem normy prawnej dekodowanej z art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 oraz stanowiącego jego odpowiednik, na gruncie rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 art. 124 ust. 1, jest producent rolny. Jednakże z art. 7ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003 jeżeli: posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla RP; utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Stanowisko organu, iż z powołanego przepisu art. 143b ust. 5 rozporządzenia nr 1782/2003 wynika, że to beneficjent pomocy ze środków unijnych ponosi konsekwencje nieutrzymywania zgłoszonych we wniosku w 2007 roku działek w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. jest nieuzasadnione.

Tytuł IVa rozporządzenia nr 1782/2003 reguluje między innymi wprowadzenie systemów wsparcia dla nowych Państw Członkowskich zgodnie z określonym harmonogramem - art. 143a rozporządzenia - oraz system jednolitej płatności obszarowej – art. 143b rozporządzenia – dla tych Państw.

Przepis art. 143b ust. 2 stanowi, że jednolita płatność obszarowa jest wypłacana raz w roku, a obliczana jest poprzez podzielenie rocznej koperty finansowej ustalonej zgodnie z ust. 3 przez obszar użytków rolnych każdego z Państw Członkowskich ustalony zgodnie z ust. 4. Natomiast z art. 143b ust. 3 rozporządzenia wynikają zasady ustalania "rocznej koperty finansowej" dla każdego z nowych Państw Członkowskich jako sumy funduszy dostępnych na dany rok kalendarzowy, na który przyznaje się płatności bezpośrednie w danym Państwie Członkowskim. Następnie "roczną kopertę" dzieli się przez obszar użytków rolnych każdego z nowych państw ustalony zgodnie z ust. 4, czyli obszar użytków utrzymywanych w dobrej kulturze na dzień [...] r. Chodzi więc o obszar użytków rolnych Państwa Członkowskiego objętych systemem jednolitej płatności obszarowej.

Z powyższego wynika, że art. 143b ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia odnoszą się do Państwa Członkowskiego – w tym również Polski a nie do indywidualnego beneficjenta pomocy. Przepis ten reguluje między innymi zasadę przekazywania nowym Państwom Członkowskim funduszy do celów przyznawania płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, zasady stosowania systemu jednolitej płatności czy też roli Komisji w tym zakresie. Takie wnioskowanie doznaje wsparcia w przepisie ust. 13 cyt. Rozporządzenia, który stanowi, że "nowe Państwa Członkowskie informują szczegółowo Komisję o środkach podjętych w celu wykonania niniejszego artykułu".

Wskazać także należy, że cytowany już przepis art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach (...) powołując się na art. 143b ust. ust. 5 rozporządzenia nr 1782/2003 mówi o jego "akapicie pierwszym", wg którego "do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria określone w ust. 4", który to ust. 4 z kolei stanowi, że "wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe, tak jak zostały ustalone przez Komisję dla jej celów statystycznych" (analogicznie w przepisie art. 124 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia 73/2009). Dlatego należało stwierdzić, ze organy obu instancji błędnie przyjęły, że to przepis art. 7 ust. 1 cytowanej ustawy w związku z art. art. 143b ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia nr 1782/2003 (odpowiednio 124 ust. 1 rozporządzenia 73/2009) stanowił podstawę do przyjęcia, iż do przyznania płatności obszarowych w 2007 r. niezbędnym jest wykazanie dobrej kultury rolnej wnioskowanych działek na dzień [...] r.

Tymczasem w sprawach o przyznanie płatności obszarowych istotne znaczenie ma rzeczywisty areał gruntów rolnych objętych wnioskiem i utrzymywanie go w stanie zgodnym z normami w roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności. Stanowisko takie znajduje uzasadnienie w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy, wg którego warunkiem przyznania płatności jest między innymi "utrzymywanie wszystkich gruntów zgodnie z normami", czyli że ma to być dobra kultura rolna w roku ubiegania się o przyznanie płatności obszarowych.

Z kolei normy stanowiące wymagania w zakresie dobrej kultury rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska określone są w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zmianami). Zgodnie z § 1 tego rozporządzenia, grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami jeżeli:

1. w przypadku gruntów rolnych – jest na nich prowadzona uprawa roślin lub ugorowanie;

2. w przypadku łąk – okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca;

3. w przypadku pastwisk – są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw lub okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku do dnia 31 lipca.

Reasumując tę część rozważań należy stwierdzić, że wymagania, jakie muszą spełniać grunty objęte wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych regulują przepisy krajowe i unijne, z których jednoznacznie wynika, że grunty muszą być w dobrej kulturze rolnej w roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności. W tym miejscu godzi się podnieść, że podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 października 2011 roku, sygn. akt II GSK 1016/10.

W pierwszej decyzji wydanej w sprawie w dniu [...] r. nr [...] następnie wyeliminowanej z obrotu prawnego) uwzględniono w całości wniosek strony skarżącej. Następnie we wszczętym z urzędu postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji przeprowadzono kontrolę administracyjną z zastosowaniem ortofotomap oraz kontrolę na miejscu w dniach [...] i [...] r. W następstwie tych kontroli stwierdzono, że nie wszystkie zadeklarowane do objęcia płatnościami działki kwalifikują się do płatności bezpośrednich. Ostatecznie sześć działek ewidencyjnych (o numerach: [1], [2], [3], [4], [5], [6]) – działki rolne "Z" i "ZA" - zostało wykluczonych z płatności bezpośrednich. Łączna powierzchnia tych działek to 15,81 ha.

Wyjaśnić należy, że regulacje dotyczące przeprowadzenia kontroli zostały określone w rozporządzeniach Komisji (WE). W niniejszej sprawie zastosowanie miały regulacje rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L z 2004 r. Nr 141, poz. 18). Zgodnie bowiem z art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. (Dz. U.UE z 2009 r. Nr 316, poz. 65) rozporządzenie (WE) Nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r., jednakże rozporządzenie to stosuje się w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r.

W myśl art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności.

Art. 25 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 stanowił, że kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych.

Zauważyć należy, że co prawda wskazany przepis art. 25 został skreślony nowelą do tegoż rozporządzenia, która weszła w życie z dniem 25 grudnia 2007 r., jednakże z przepisów intertemporalnych tejże noweli wynika jednoznacznie, że do wniosków dotyczących pomocy, złożonych przed dniem 1 stycznia 2008 r. nowela nie ma zastosowania (por. art. 1 pkt 7 i art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1550/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie (WE) Nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników).

Ze zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności załącznika do wniosku o przyznanie płatności nr [...] będącego ortofotomapą wypełnioną i podpisaną przez pełnomocnika wnioskodawcy w dniu [...] r., protokołu kontroli na miejscu i załączonych do niego zdjęć, w tym zdjęć działek rolnych "Z" i "ZA" wynika wyraźnie, że sporne działki rolne "Z" i "ZA" zarówno w dacie tworzenia ortofotomapy, składania wniosku o przyznanie płatności i w dacie przeprowadzania kontroli na miejscu znajdowały się w takim samym stanie i nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.

Oprócz instrumentów kontrolnych, weryfikujących dane wnioskodawcy, organy obu instancji dysponowały również jasnymi i wyraźnymi wyjaśnieniami strony, które zostały złożone w toku sprawy przez stronę, za pośrednictwem jej pełnomocnika, M. W.Z wyjaśnień tych wynika, że działki rolne położone w Z. B. na działkach ewidencyjnych o nr [1], [2], [3], [4], [5], [6]są uprawiane od roku 2004. Natomiast w roku 2004 strona grunty te zastała w stanie nieużytków. Grunty te były zachwaszczone i z tego powodu podjęte zostały na nich zabiegi agrotechniczne przywracające możliwość prowadzenia uprawy pszenżyta, pszenicy, rzepaku, jęczmienia. Jednak kontrola na miejscu nie potwierdziła wykonania takich zabiegów. Grunty nadal były zachwaszczone, zakrzewione, bądź były opuszczonym wyrobiskiem poprzemysłowym. Skarżący nie przedstawił zresztą, znając już wynik postępowania pierwszoinstancyjnego żadnego dowodu podważającego te ustalenia, w szczególności wyniku kontroli na miejscu.

Przechodząc do zarzutów zawartych w skardze należy stwierdzić, że nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 2 K.p.a.

Przepisy te stanowią, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Jednocześnie organ może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu (art. 77 § 2 K.p.a.). Przepisy te określają powinność przeprowadzenia postępowania dowodowego sposób wyczerpujący i dogłębny, nakładają na organ administracji publicznej obowiązek aktywności dowodowej i prowadzenie postępowania oraz rozstrzygnięcie sprawy w sposób uwzględniający całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Organy ARiMR przeprowadziły postępowanie administracyjne w sposób rzetelny i zgromadziły wyczerpujący materiał dowodowy w sprawie. W toku postępowania zgromadzono materiał dowodowy zarówno z kontroli administracyjnej (zdjęcia fotograficzne – tzw. ortofotomapy), jak i z kontroli przeprowadzonej na miejscu. Po przeprowadzonej kontroli sporządzony został raport z czynności kontrolnych. Co istotne, stronie doręczono raport z kontroli, jednak z akt sprawy administracyjnej nie wynika, aby strona ustosunkowała się w jakikolwiek sposób do wyników kontroli. Tak więc należy stwierdzić, że strona praktycznie nie polemizowała z ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez organy orzekające w sprawie. Jej aktywność ograniczała się jedynie do zaskarżania aktów administracyjnych. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy. Organy obu instancji zgromadziły całokształt dostępnego w tego typu sprawie materiału dowodowego i na jego podstawie dokonały stosownych ustaleń faktycznych. W rozstrzygnięciu sprawy, uwzględniono bowiem zarówno wyniki kontroli administracyjnej, kontroli na miejscu, jak również i wyjaśnienia strony.

Wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu wskazują w sposób oczywisty na to, że sporne grunty nie były wykorzystywane z normami określonymi w § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zmianami). Na zdjęciach widać grunt zarośnięty roślinnością w postaci wieloletnich krzewów, chwastów i drzew. Poza tym na gruntach tych znajdują się również wyrobiska, tereny poprzemysłowe, drogi, wysypisko śmieci. Wynika z tego, że chybiony jest również drugi zarzut zawarty w części wstępnej skargi. Jeżeli nawet przyjąć, że nie wykazano w toku postępowania administracyjnego, że sporne działki nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r., to wyniki (zdjęcia) z przeprowadzonej kontroli na miejscu wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że grunty te nie są wykorzystywane zgodnie z normami, wymaganiami w zakresie dobrej kultury rolnej. Odnosi się to do roku kalendarzowego, w którym został zgłoszony wniosek inicjujący niniejsze postępowanie. Zakładając, że kontrola na miejscu została przeprowadzona pod koniec [...] r., to stan tych działek, odzwierciedlony na fotografiach sporządzonych w toku kontroli na miejscu, nie mógł powstać w niespełna dwa lata. Uwaga ta odnosi się do wieloletnich krzewów, chwastów, drzew, jak również do wyrobisk i wysypiska śmieci na tych działkach. Należy również zaznaczyć że zgodnie z § 4 cytowanego wyżej rozporządzenia, grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli nie są (co do zasady) porośnięte drzewami i krzewami.

Całkowicie chybiony jest zarzut skargi, w którym stwierdza się, że zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego uzasadnienia faktycznego odnośnie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy i w żaden sposób nie wyjaśnia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w tym zakresie.

Organy obu instancji uzasadniły w sposób wyczerpujący podstawę rozstrzygnięcia. W uzasadnieniach decyzji wskazane są akty normatywne, będące podstawą prawną rozstrzygnięcia. Zawarte są cytaty określonych przepisów, jak również ich wykładnia, która przystaje do stanu faktycznego tej sprawy. Dotyczy to zarówno unormowań prawa krajowego, jak i przepisów prawa wspólnotowego. Organy nie omieszkały nawet wskazać, jakie przepisy obowiązują obecnie, pomimo tego, że zasadą jest stosowanie regulacji, które obowiązywały w dniu złożenia przez rolnika wniosku o płatności obszarowe. Faktem jest, że organy oparły się na wynikach przeprowadzonej kontroli na miejscu i sporządzonych w jej trakcie zdjęciach. Jednak wyniki tej kontroli, oraz zdjęcia nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do stanu spornych działek, jak również tego, że nie są one użytkowane rolniczo. Strona zresztą nie zgłaszała zastrzeżeń w toku postępowania do protokołu sporządzonego po kontroli. Poza tym o wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane tylko przez określone – wyspecjalizowane i bezstronne podmioty. Z tego też względu dowodom z protokołu kontroli należy co do zasady przypisać przymiot wiarygodności (tak w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2010 r., I SA/Gd 980/10, LEX nr 748161).

Pełnomocnik strony skarżącej zarzuca również, że organy jedynie stwierdziły, że "kilka działek ewidencyjnych na dzień [...] r. nie było użytkowanych rolniczo", co spowodowało, że ich powierzchnia została wykluczona z płatności bezpośrednich. Zdaniem strony skarżącej należało jednak dokładnie i precyzyjnie ustalić stan każdej z działek ewidencyjnych: jaki jej obszar nie był użytkowany rolniczo, a jaką powierzchnie zajmowały drogi, tereny zadrzewione i wyrobiska. De facto zarzuca się organowi ustalenie, że poszczególne działki ewidencyjne w całości nie znajdowały się w dobrej kulturze rolnej, podczas, gdy należało dokładnie ustalić jaka jest powierzchnia wykluczona z płatności, ponieważ w jakiejś części każda z działek ewidencyjnych mogła jednak znajdować się w dobrej kulturze rolnej.

Kwestia ta przedstawia się jednak w ten sposób, że określone działki rolne są położone na działkach ewidencyjnych. Nie są to jednak pojęcia tożsame, dlatego nie należy utożsamiać pojęcia działki ewidencyjnej z pojęciem działki rolnej. W konkretnym przypadku nie można traktować działki ewidencyjnej (bez względu na znajdujący się na niej rodzaj użytku rolnego) jako pojęcia równoznacznego z pojęciem działki rolnej. Jeżeli jednak dokonuje się kontroli na miejscu, uwzględniając technicznie, jako jednostki podziału poszczególne działki ewidencyjne należy mieć na uwadze to, że działka ewidencyjna jest pojęciem jednorodnym i niepodzielnym. Zgodnie z pkt 6 rozdziału 1 załącznika do ustawy o infrastrukturze informacji przestrzennej z dnia 4 marca 2010 r. (Dz. U. Nr 76, poz. 489), działki ewidencyjne, rozumiane są, jako ciągłe obszary gruntu, znajdującego się w granicach jednego obrębu ewidencyjnego, jednorodne pod względem prawnym i wydzielone z otoczenia za pomocą linii granicznych.

W przedmiotowej sprawie, sporne grunty to dwie działki rolne: działka "Z" (o powierzchni 11,49 ha) oraz działka "ZA" (o powierzchni 4,32 ha). Te dwie działki rolne składają się z więcej niż z jednej działki ewidencyjnej: działka "Z: składa się z dwóch działek ewidencyjnych ([1] i [2]), natomiast działka "ZA" składa się z czterech działek ewidencyjnych ([3], [4], [5], [6]). Tak więc nie jest zasadny zarzut niesprecyzowania w sposób dokładny, jaka część działki ewidencyjnej nie jest wykorzystywana zgodnie z wymogami dobrej kultury rolnej. W tym przypadku nie były wykorzystywane zgodnie z wymogami dobrej kultury rolnej wszystkie działki ewidencyjne, które tworzą dwie działki rolne "Z" i :ZA".

Dokonanie takiego wyszczególnienia jest możliwe jedynie w odniesieniu do pojęcia działki rolnej (obie sporne w przedmiotowej sprawie działki rolne składały się z więcej niż z jednej działki ewidencyjnej, a w wyniku kontroli wskazano, które działki ewidencyjne nie są wykorzystywane zgodnie z wymogami dobrej kultury rolnej).

Należy również zaznaczyć, że strona przedłożyła w toku postępowania wypis z rejestru gruntów dla spornych działek, sporządzony wg stanu na dzień 17 marca 2005 r. Z wypisów tych wynika, że sporne działki stanowią grunty rolne i pastwiska, czyli grunty, które potencjalnie kwalifikują się do płatności obszarowych. Jednak wypis z rejestru gruntów ma w postępowaniu w przedmiocie płatności obszarowych jedynie charakter pomocniczy, mający ułatwiać wypełnianie wniosku. Stanowi on także punkt odniesienia w toku przeprowadzanych kontroli na miejscu, jak i kontroli administracyjnych. Pozwala on sprecyzować poszczególne działki, jako najmniejszą jednostkę podziału powierzchni ziemskiej.

Dane zawarte w tych wypisach niejednokrotnie są jednak nieaktualne i nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu, w jakim znajdują się poszczególne działki. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Wyniki kontroli przeprowadzonej na miejscu wykazały, że sporne działki nie spełniają warunków, których istnienie można byłoby domniemywać opierając się jedynie na danych zawartych w wypisie z rejestru gruntów.

Nie sposób polemizować z zarzutem strony, zgodnie z którym organy powinny wykorzystać pozostające w ich dyspozycji urządzenia i oprogramowanie informatyczne, umożliwiające przestrzenną obserwację i określanie granic mierzonych obiektów na poziomie 0,15 m. W tym samym miejscu pełnomocnik strony twierdzi, że rejestr podaje w zakresie wykorzystania działek szczegółowe powierzchnie różnych rodzajów gruntów z dokładnością do 0,0001 ha. Odnośnie tego zarzutu, aktualne są powyższe wywody, z których wynika, że poszczególne działki ewidencyjne, jako najmniejsze jednostki podziału powierzchni ziemskiej nie podlegają żadnym podziałom rodzajowym. Poza tym, informacje zawarte w tych wypisach mają charakter pomocniczy, natomiast niejednokrotnie zawierają nieaktualne dane.

W końcowej części skargi pełnomocnik stwierdził, że organy ARiMR publikują w systemie internetowym na swojej stronie wykaz powierzchni w ramach działek ewidencyjnych, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...]r. W tym zakresie pełnomocnik strony zarzucił, że jeszcze w [...] r. znajdowały się jedynie dwie działki, spośród sześciu zakwestionowanych przez organy ARiMR. Należy jednak zaaprobować stanowisko organu, zgodnie z którym, wykaz ten ma charakter pomocniczy, jest dodatkowym elementem informacyjnym dla potencjalnych wnioskodawców. Dane zawarte w tym wykazie podlegają okresowej aktualizacji na podstawie kontroli na miejscu oraz kontroli administracyjnych. To w końcu sam wnioskodawca powinien mieć świadomość tego, w jakim stanie prowadzone są jego grunty rolne i jaki mają obszar, gdzie są położone. Z wyjaśnień pełnomocnika strony wynika, że dopiero od [...] r. podjęte zostały na spornych działkach działania, które miały przywrócić stan dobrej kultury rolnej. Jednak wcześniej, grunty te były zachwaszczonymi nieużytkami.

Jednak niezależnie od tego zarzutu, należy mieć świadomość tego, że stosownie do art. 7 ust 1 pkt 2 ustawy o płatnościach do płatności bezpośrednich kwalifikują się wszystkie grunty rolne, które są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Sporne grunty jednak nie były utrzymywane w zgodnie z tymi normami w roku kalendarzowym, w który złożony został przez skarżącego wniosek o przyznanie płatności.

Reasumując, na gruncie wyżej przytoczonych przepisów należy przyjąć, że posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych wiąże się z celem tych dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem gruntów rolnych, ale należy je przede wszystkim rolniczo użytkować (tak, przykładowo WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 11 sierpnia 2010 r., I SA/Go 548/10, LEX 748529).

Tymczasem sporne działki gruntu nie są z pewnością użytkowane rolniczo, tym bardziej nie są utrzymane w stanie dobrej kultury rolnej, ani nie były utrzymywane zgodnie ze stosownymi normami określonymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w roku kalendarzowym, w którym został złożony wniosek o przyznanie bezpośrednich płatności obszarowych.

Tak więc decyzja Dyrektora[...]Oddziału Regionalnego ARiMR w C., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. weryfikująca pierwotną kwotę bezpośrednich płatności obszarowych przyznanych T. S., pomimo częściowo błędnego uzasadnienia jest zgodna z prawem.

W tym stanie rzeczy skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono.