Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1153/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 27c, art. 33, art. 33 pkt 8 i 10, art. 27 par 1 pkt 2, art. 27 c w związku z art. 1a pkt 12 oraz art. 27 par 1, art. 119 par 1 i 2, art. 120 par 1, art. 122 par 1 i 2, art. 125 i 126, art. 122 par 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "PINB") decyzją z dnia [...] r., Nr [...] utrzymaną następnie w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "ZWINB") z dnia [...] r., Nr [...] nakazał E. R. oraz W. R. rozbiórkę domku drewnianego, sanitariatu i wiaty drewnianej zlokalizowanych w S.

na działce nr [...]

W dniu [...] r. PINB, na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej zwanej "upea", przesłał do E. R. oraz W. R. upomnienie, w którym wezwał ich do wykonania obowiązku rozbiórki ww. obiektów.

W dniach [...] r. na działce nr [...] w S. przeprowadzone zostały oględziny w zakresie wykonania obowiązku rozbiórki zlokalizowanych na tej działce tymczasowych obiektów budowlanych objętych obowiązkiem rozbiórki. W ramach przeprowadzonej czynności ustalono, że przedmiotowe obiekty tymczasowe nie zostały rozebrane.

W związku z powyższymi ustaleniami PINB w dniu [...] r. wszczął z urzędu postępowanie egzekucyjne, na podstawie wystawionego w tym dniu tytułu wykonawczego nr [...] , doręczonego W. R. w dniu [...]

W dniu [...] W.R. wniósł do PINB zarzuty

w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W treści zarzutów wskazał, że tytuł wykonawczy został wystawiony nieprawidłowo. Zaznaczył, że przedmiotowa działka wraz z zabudowaniami stanowi własność jego i żony. Tymczasem tytuł wykonawczy odnosi się wyłącznie do jego osoby.

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr[...] , wydanym na podstawie art. 34 § 4 upea nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych przez W. R. .

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzja z dnia [...] r. znak [...] nakazująca rozbiórkę stała się wymagalna w dniu [...] r., przez co jej adresaci mieli dostatecznie dużo czasu, aby ją wykonać. Organ wyjaśnił również, że uiszczenie grzywny nie zwalnia od obowiązku rozbiórki, dlatego rozłożenie grzywny na raty nie zmieni sytuacji W. R. , jako zobowiązanego i będzie musiał on wykonać rozbiórkę obiektów.

Na powyższe postanowienie W. R. złożył zażalenie do ZWINB.

W ramach uzasadnienia wniesionego środka prawnego W. R. odwołał się do pisma Dyrektora Departamentu Systemu Podatkowego z dnia [...] r. nr [...] skierowanego do Izby Skarbowej. Jak wskazał W. R. w ww. piśmie podkreślono,

że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zasadą jest, iż tytuł wykonawczy wystawia się na jednego zobowiązanego. Odstępstwo od tej zasady przewidziano w art. 27c upea, zgodnie z którym, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Przepis ten nie określa przypadków, w których ma zastosowanie. Możliwość bowiem prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych wynika z odrębnych przepisów dotyczących odpowiedzialności majątkowej za powstałe zobowiązania, tj. ustawy Ordynacja podatkowa oraz ustaw regulujących dane należności. I tak np. art. 29 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa, stanowi że odpowiedzialność majątkowa osób pozostających w związku małżeńskim obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka, chyba że przed powstaniem zobowiązań nastąpiło ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie wspólności majątkowej małżonków.

W dalszej części uzasadnienia W. R. wskazał, że organ I instancji nie rozumie, że jednoczesne zapłacenie grzywny i zlecenie wykonania rozbiórki przekracza jego możliwości finansowe. Zaznaczył, że nałożenie tak wysokiej grzywny powoduje, że w pierwszej kolejności zmuszony jest on poszukiwać środków na jej spłatę a dopiero potem może gromadzić pieniądze na zapłacenie należności za wykonanie rozbiórki. Tym samym grzywna zamiast zmuszać do wykonania obowiązku całkowicie go uniemożliwia. W.R. wyraził także stanowisko

w przedmiocie nieprawidłowego sposobu wyliczenia grzywny. Zaznaczył, że organ nie zważając na przepisy prawne po prostu wymierzył grzywnę w najwyższym wymiarze, a dopiero teraz po wniesieniu przeze mnie zażalenia usiłuje opracować metodę wyliczenia jaką rzekomo przyjął za podstawię wymierzenia grzywny.

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr WOA.7723.14.2012.KS, wydanym na postawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kpa, art. 18, art. 20 § 1 pkt 4, art. 23 § 1, art. 33 i art. 34 § 5 upea oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, ZWINB w utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PINB z dnia [...]

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, w świetle treści regulacji art. 33 i 34 upea wskazał, że wniesione przez skarżącego zarzuty mieszczą się w zamkniętym katalogu podstaw zarzutów objętych regulacją art. 33 pkt 4, 8 i 10 upea. Organ zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie celem egzekucji jest likwidacja stanu niezgodnego z prawem budowlanym tj. egzekwowany jest obowiązek, rozbiórki obiektów budowlanych, o charakterze niepieniężnym. W ocenie organu nie nastąpił błąd co do osoby zobowiązanej do wykonania ww. obowiązku, gdyż w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 27c upea. W ocenie organu przepis ten został przez ustawodawcę wprowadzony w celu skutecznego realizowania egzekucji pieniężnych, co wynika z treści uzasadnienia rządowego projektu ustaw o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych ustaw. Na potwierdzenie powyższego stanowiska organ odwołał się do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 2/07. Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy wystawiony tylko na zobowiązanego, a nie na oboje małżonków, w celu wyegzekwowania obowiązku rozbiórki obiektów budowlanych, jest skuteczny. Organ za zasadny nie uznał także zarzutu o zbyt uciążliwym środku egzekucyjnym. Wskazał, że wysokość nałożonej grzywny – [...] zł, ustalona została w granicach przewidzianych w przepisach art. 121 § 2 upea i jest adekwatna do wagi nałożonego, a nie wykonanego obowiązku, dotyczącego rozbiórki trzech obiektów budowlanych, zlokalizowanych na terenie dla którego ustanowiono zakaz lokalizacji zabudowy. Wysokość grzywny ma na celu skuteczne wyegzekwowanie ww. obowiązku, od wykonania którego zobowiązany uchyla się od [...] r. Organ zaznaczył, iż z orzecznictwa sądowego wynika, że grzywna w celu przymuszenia, w celu spełnienia swojego zamierzenia, winna być dla zobowiązanego dotkliwa na tyle by skłonić go do wykonania obowiązku. W związku z powyższym według organu nie ma przesłanek do zmniejszenia nałożonej grzywny. Organ podkreślił przy tym, że dobrowolne wykonanie przez zobowiązanego obowiązku ustalonego w tytule wykonawczym przed uiszczeniem grzywny, może być podstawą do jej umorzenia, zgodnie z art. 125 upea lub zwrotu po jej uiszczeniu, w myśl art. 126 tej ustawy.

Na postanowienie ZWINB W. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organy obu instancji dokonały nieprawidłowej interpretacji art. 27c upea. Z treści niniejszego przepisu nie wynika bowiem, aby jego zastosowanie było ograniczone do egzekwowania świadczeń pieniężnych. Skoro przepis ten dotyczy tak dotkliwego dla dłużnika obowiązku jak egzekucja powinien być ściśle stosowany, a wątpliwości powinny być interpretowane na korzyść obywateli.

W odpowiedzi na skargę ZWINB podtrzymał stanowisko zajęte

w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem.

Ponadto w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonego aktu, dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła do stwierdzenia,

że zaskarżone postanowienie wydane zostało w sposób zgodny z prawem.

W przedmiotowej sprawie skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzonego przez PINB postępowania egzekucyjnego w przedmiocie doprowadzenia do wykonania obowiązku rozbiórki domku drewnianego, sanitariatu i wiaty drewnianej zlokalizowanych w S. na działce nr [...]

W zakresie uzasadnienia zgłoszonych zarzutów skarżący wskazał na brak zastosowania przez organ egzekucyjny art. 27c upea oraz okoliczność nałożenia zbyt wysokiej grzywny w celu przymuszenia, która w jego przypadku skutkuje koniecznością poszukiwania w pierwszej kolejności środków na spłatę grzywny, a dopiero w następnej możliwością gromadzenia pieniędzy na wykonanie rozbiórki.

PINB uznał ww. zarzuty za nieuzasadnione, które to stanowisko

w zaskarżonym do Sądu postanowieniu podtrzymał ZWINB

W świetle powyższych okoliczności wskazać należy, iż zgodnie art. 33 upea, podstawę zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej stanowić mogą wyłącznie wymienione w tym przepisie przesłanki, takie jak:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, w którym obowiązek został nałożony;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27upea.

Na tle przywołanego unormowania art. 33 upea uznać należy, że organy obu instancji słusznie przyjęły, że podstawą złożonych zarzutów skarżący uczynił okoliczności wskazane w art. 33 pkt 8 i 10 upea, tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz brak spełnienia wymogów formalnych, jakie ustawodawca w art. 27 upea zastrzegł dla treści tytułu wykonawczego.

Odnosząc się do ww. zarzutów według kolejności ich wyliczenia dokonanej przez skarżącego wskazać należy, iż stosownie do treści art. 6 § 1 upea, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Zgodnie z art. 26 § 4 upea, w sytuacji gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym przystępuje on do egzekucji z urzędu na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego. Elementy jakie powinien zawierać tytuł wykonawczy określone zostały w art. 27 upea. W zakresie obligatoryjnych elementów treści tytułu wykonawczego ustawodawca w art. 27 § 1 pkt 2 upea zastrzegł wskazanie imienia i nazwiska zobowiązanego.

W myśl stanowiska prezentowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdy obowiązek rozbiórki nałożony został w drodze decyzji jednocześnie na kilku inwestorów, to każdy z nich, stosownie do unormowań upea jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za wykonanie zawartego w rozstrzygnięciu tego aktu nakazu. W takim wypadku każdy z inwestorów jest zobowiązanym, w myśl art. 27 § 1 pkt 2 upea, co do całego obowiązku. Konsekwencją niniejszego stanu prawnego jest możliwość skierowania egzekucji wobec każdego zobowiązanego. Powyższy pogląd odnosi się także do sytuacji, gdy obowiązek rozbiórki został nałożony na małżonków. W przypadku zatem, gdy egzekucji administracyjnej podlega nakaz rozbiórki obiektu budowlanego nałożony na oboje małżonków i obowiązek ten nie jest spełniany, organ egzekucyjny może wówczas wystawić tytuł wykonawczy na każdego małżonka (por. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 25 września 2009 r., sygn. II OSK 1483/08 oraz z dnia 8 stycznia 2013 r., II OSK 1629/11, źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W kontekście powyższego stanowiska, w związku z treścią podniesionych przez skarżącego zarzutów, badaniu poddać należy jeszcze problematykę stosowania przy wystawianiu tytułu wykonawczego art. 27c upea.

Zgodnie z treścią przywołanego przepisu, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków.

Wyjaśnić należy, że art. 27c upea został dodany w wyniku nowelizacji upea

w 2001 r., stwarzając w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym możliwość prowadzenia jednoczesnej egzekucji przeciwko zobowiązanemu i jego małżonkowi, niebędącemu jednocześnie zobowiązanym. Prowadzenie egzekucji z majątku wspólnego pozostaje w związku z regulacjami prawnomaterialnymi, które przewidują odpowiedzialność zobowiązanego pozostającego w związku małżeńskim nie tylko jego majątkiem osobistym, ale także majątkiem wspólnym jego i małżonka, jak np.

w przypadku odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe. Celem wprowadzenia regulacji art. 27c upea było więc stworzenie instrumentu umożliwiającego przymusową realizację odpowiedzialności zobowiązanego objętego ustrojem małżeńskiej wspólności majątkowej w przypadku ciążącego na tym zobowiązanym obowiązku o charakterze wyłącznie pieniężnym (por. wyrok NSA z 4 października 2011 r., sygn. II FSK 707/2011, źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przedmiotowy zakres zastosowania art. 27c upea, wobec okoliczności,

iż w przepisie tym ustawodawca odwołał się do kategorii majątku, potwierdza także katalog środków egzekucyjnych określonych w art. 1a pkt 12 upea. Środki egzekucyjne skierowane bezpośrednio do majątku, których zastosowanie skutkuje wykonaniem obowiązku wymienione zostały w art. 1a pkt 12 lit. a) upea. Są to środki podlegające zastosowaniu wyłącznie w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym.

W stosunku do obowiązków o charakterze niepieniężnym zastosowanie znajdują środki wyliczone w art. 1a pkt 12 lit. b) upea, które nie są skierowane do majątku zobowiązanego (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 lipca

2012 r., sygn. II OSK 733/11, źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W aspekcie unormowania art. 27c w związku z 1a pkt 12 oraz art. 27 § 1 upea podkreślić należy, że istotą obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego nie jest przeprowadzenie egzekucji ze składnika majątkowego, jaką stanowi podlegający rozbiórce obiekt. Decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego ma na celu wyłącznie likwidację określonego stanu niezgodności z prawem, wywołanego okolicznością wzniesienia danego obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W orzecznictwie sądowym podnosi się przy tym, że jeżeli egzekwowany jest obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego obciążający wyłącznie sprawcę samowoli budowlanej, a celem tej egzekucji jest likwidacja stanu niezgodnego z prawem budowlanym, to egzekucja administracyjna w tym przypadku nie jest prowadzona

z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, tj. nieruchomości, po to, by umożliwić zaspokojenie innego roszczenia, np. pieniężnego, ale zmierza wprost do usunięcia skutków samowoli budowlanej. W przypadku zatem egzekwowania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego tytuł wykonawczy wystawiony tylko na zobowiązanego, a nie na oboje małżonków, jest skuteczny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. II OSK 2/07, źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując dotychczasowe rozważania, wskazać należy, że przedmiotem obowiązku objętego w rozpoznawanej sprawie tytułem wykonawczym jest nakaz rozbiórki trzech obiektów zabudowy tymczasowej, tj. domku drewnianego, wiaty drewnianej i sanitariatu. Obowiązek rozbiórki polega na dokonaniu określonych czynności mających na celu usunięcie stanu niezgodności z prawem, przez co swoim charakterem, jak już podkreślono, wyczerpuje on znamiona obowiązku o charakterze niepieniężnym w rozumieniu przepisów upea. Pomimo, że obowiązek ten został decyzją PINB w Kołobrzegu nałożony wspólnie na małżonków – skarżącego W. R. oraz jego żonę E. R., organ ten w celu dochodzenia realizacji ww. obowiązku, stosownie do unormowań upea, mógł zainicjować postępowanie egzekucyjne w stosunku do każdej z wymienionych osób, wystawiając względem nich odrębne tytuły wykonawcze. Każda z tych osób bowiem, zarówno skarżący, jak i jego żona, odpowiada w pełnym zakresie za realizację nałożonego obowiązku rozbiórki. Organ tytuł wykonawczy wystawił wyłącznie na osobę skarżącego i w konsekwencji również tylko do niego skierował czynności egzekucyjne w formie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Jednocześnie z uwagi na wspomniany niepieniężny charakter obowiązku rozbiórki, w zakresie którego nie dochodzi do egzekucji z praw majątkowych zobowiązanego, brak było podstaw do wystawienia na oboje małżonków zobowiązanych wspólnie do rozbiórki przedmiotowych obiektów budowlanych jednego tytułu wykonawczego, z zastosowaniem art. 27c upea.

Celem wyjaśnienia zaznaczyć można jeszcze, że w przypadku, gdyby od zobowiązanego do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym dochodzona byłaby w trybie egzekucji administracyjnej realizacja nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia jej przymusowe ściągnięcie odbywałoby się wówczas w trybie egzekucji obowiązków pieniężnych. W takim wypadku, jeżeli czynności organu miały być skierowane do majątku zobowiązanego objętego wspólnością majątkową małżeńską, wówczas tytuł wykonawczy powinien zostać wystawiony na oboje małżonków, stosownie do treści art. 27c upea. W niniejszej sprawie nie ma jednak miejsca egzekucja grzywny, lecz egzekucja obowiązku rozbiórki, który jak podkreślono ma charakter obowiązku niepieniężnego.

Wobec powyższego, zarzut naruszenia art. 33 pkt 10 upea, w zakresie niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 2 w związku z art. 27c upea uznać należy za niezasadny.

W zakresie drugiego z postawionych zarzutów, tj. zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia zaznaczyć należy, że stosownie do treści art. 119 § 1 i 2 upea grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego, jak również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.

W myśl art. 120 § 1 upea, grzywna w celu przymuszenia może być nakładana na osoby fizyczne. Każdorazowo nałożona grzywna na takie osoby nie może jednak przekraczać kwoty [...] zł, przy czym jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna

w celu przymuszenia jest jednorazowa. W przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, wysokość grzywny powinna stanowić iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (art. 121 § 2, 4 i 5 upea).

Z kolei zgodnie z art. 122 § 1 i 2 upea, organ egzekucyjny nakłada grzywnę

w celu przymuszenia w drodze postanowienia. Postanowienie to w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego powinno zawierać wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem,

że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym

w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

Ponadto w myśl art. 125 i 126 upea, w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Postanowienie w tym przedmiocie wydaje się na wniosek zobowiązanego. W przypadku zobowiązanego, który wykonał obowiązek, na jego wniosek grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być także w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości.

Z treści powołanych przepisów wynika, że grzywna w celu przymuszenia, jako jeden ze środków egzekucyjnych, w przypadku obowiązków niepieniężnych nakładanych na podstawie norm prawa budowlanego zastosowana zostać może wyłącznie jednorazowo, a istotą tego rodzaju grzywny jest wyłącznie wywarcie na zobowiązanym presji skutkiem której będzie samodzielne wykonanie przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku, przed zastosowaniem innych przewidzianych prawem środków przymusu, tj. w przypadku obowiązków wynikających z prawa budowlanego, przed zastosowaniem wykonania zastępczego na koszt zobowiązanego.

Dla oceny rozpatrywanego środka egzekucyjnego pod kątem stopnia jego uciążliwości nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż w przypadku wykonania obowiązku nałożone, a nieuiszczone oraz nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegać mogą umorzeniu. Z kolei grzywny uiszczone, na wniosek zobowiązanego zostać umorzona w całości lub w wymiarze 75%, na podstawie ww. art. 125 i 126 upea.

W związku z treścią ww. art. 125 i 126 upea, unormowanie art. 122 § 2 pkt 2 upea prowadzi do wniosku, iż środek egzekucyjny, w postaci grzywny w celu przymuszenia w ocenie ustawodawcy, co do zasady, jest środkiem o charakterze łagodniejszym od wykonania zastępczego, który jak wskazał, znajdować powinien zastosowanie w następnej kolejności w stosunku do poprzedzającej go grzywny.

Zwrócić należy uwagę, że w treści skargi skarżący wyraził stanowisko, iż z uwagi na wysokość nałożonej grzywny w pierwszej kolejności będzie musiał zebrać pieniądze na jej uiszczenie, a dopiero następnie będzie mógł gromadzić środki na przeprowadzenie rozbiórki. Podkreślić należy, że przywołane unormowania art. 125

i 126 upea stanowić mają dla zobowiązanego czynnik mobilizujący do przystąpienia do realizacji nałożonego na niego obowiązku bez konieczności późniejszego uiszczenia grzywny bądź z możliwością jej zwrotu w całości lub w części. Takie rozwiązanie, z uwagi na jedynie przymuszający charakter grzywny, uznać należy za bardziej korzystne, niż gdyby bezpośrednio zastosowanie znajdować miało wykonanie zastępcze i czego odzwierciedlenie stanowi treść art. 122 § 2 pkt 2 upea.

W konsekwencji za niezasadny uznać należy także zarzut zastosowania przez PINB w stosunku do skarżącego zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji.