Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1316/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58  par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) sędzia WSA Anna Klotz Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz M. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w T., po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez skarżącego M. M., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.

Rozstrzygnięcie to wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], doręczoną pełnomocnikowi skarżącego M. Ś. dnia [...] kwietnia 2018 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w łącznej kwocie [...]zł.

Dnia [...] sierpnia 2018 r. do organu wpłynął wniosek z dnia [...] sierpnia 2018 r. skierowany do Dyrektora OR ARiMR z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji Kierownika BP ARiMR oraz niniejsze odwołanie. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż o decyzji organu I instancji, wydanej dnia [...] kwietnia 2018 r., dowiedział się dopiero [...] sierpnia 2018 r., na skutek sprawdzenia stanu swojego rachunku bankowego, na którym widniały zajęcia znacznych kwot. Jak wskazał, ustanowiony przez niego pełnomocnik M. Ś. nie poinformował go o wydaniu i doręczeniu przedmiotowej decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r., w związku z czym skarżący poniósł niekorzystne skutki polegające na braku możliwości zapoznania się z treścią tej decyzji oraz złożenia odwołania w przewidzianym przepisami prawa terminie 14 dni od daty doręczenia. Zdaniem skarżącego zaniechanie pełnomocnika nie powinno zostać uznane za nie dające podstaw do przywrócenia terminu, bowiem nastąpiło ono bez wiedzy i winy skarżącego.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Dyrektor OR ARiMR w T. powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie bezsprzecznym jest, iż skarżący udzielił M. Ś. pełnomocnictwa do dokonywania w jego imieniu przed Kierownikiem BP ARiMR w B. i innymi organami ARiMR, wszelkich czynności związanych z nałożonymi obowiązkami w zakresie rejestracji i identyfikacji zgłoszeń zwierzęcych, sprawami dotyczącymi wykonywania przez ARiMR zadań w ramach realizacji Wspólnej Polityki Rolnej oraz sprawami związanymi z pozyskiwaniem innych środków finansowych. Wobec tego, od [...] października 2013 r., tj. od dnia dokonania zmiany danych w ewidencji producentów, dotyczącej ustanowienia pełnomocnika, wszelka korespondencja dotyczącą skarżącego kierowana była do M. Ś.. Jak wskazał Dyrektor, z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa decyzja organu I instancji doręczona została pełnomocnikowi w dniu [...] kwietnia 2018 r. W ocenie organu II instancji okoliczność co do tego, że postępowanie tegoż pełnomocnika spowodowało niedochowanie terminu do złożenia odwołania, nie jest wystarczającą przesłanką, która uprawdopodobniłaby brak winy strony w nieterminowym dokonaniu czynności. Bowiem jak zaznaczył organ, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, natomiast, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, przywrócenie terminu nie jest możliwe. Organ zwrócił jednocześnie uwagę na charakter stosunku pełnomocnictwa, który oparty jest na szczególnym zaufaniu mocodawcy do ustanowionego przez niego zastępcy procesowego i niesie ze sobą to następstwo, że wszelkie działania czy zaniedbania pełnomocnika odnoszą bezpośrednie skutki w sferze praw i obowiązków reprezentowanego, w tym także skutki niekorzystne. Wobec tego, w ocenie organu następstwa wynikające z zaniedbania - którego zdaniem skarżącego dopuścił się pełnomocnik – nie dotyczą jedynie ściśle pełnomocnika, ale strony postępowania, która nie dochowała staranności, jakiej można wymagać od producenta należycie dbającego o swoje interesy. Podkreślił przy tym, iż strona skarżąca została poinformowana o wszczęciu przedmiotowego postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. doręczonym pełnomocnikowi w dniu [...] stycznia 2018 r. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...] kwietnia 2018 r., zaś prośba o przywrócenie terminu do złożenia odwołania została wniesiona w dniu [...] sierpnia 2018 r., a zatem po upływie blisko czterech miesięcy po dniu doręczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia w całości, względnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

1. art. 59 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej powoływanej jako "k.p.a."), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy, podczas gdy o braku winy świadczy brak wiedzy i świadomości strony o odebraniu decyzji przez pełnomocnika, co skutkowało pozbawieniem skarżącego możliwości wniesienia odwołania od decyzji o dotkliwych skutkach finansowych;

2. art. 7,77 i 78 k.p.a. poprzez wybiórcze gromadzenie i weryfikowanie dowodów skutkujące brakiem wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia przez organy sprawy, co skutkowało brakiem poczynienia prawidłowych ustaleń w kwestii dotyczącej złożenia odwołania przez skarżącego z zachowaniem terminu na wniesienie środka zaskarżenia, wyrażający się m.in. brakiem wskazania i omówienia w uzasadnieniu decyzji właściwych przepisów prawnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ nie ustalił rzeczywistego obrazu sprawy pozwalającego na trafne zastosowanie art. 58 § 1 k.p.a.;

3. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ zasady zaufania obywatela do organów władzy publicznej, polegające na działaniu organu administracji publicznej szkodzącym odwołującemu;

4. art. 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pozbawienie strony skarżącej możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, zgłoszenia wniosków dowodowych w celu obiektywnego wyjaśnienia sprawy;

5. art. 11 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie przekonywania;

6. art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w całokształcie wszystkich jej okoliczności faktycznych i prawnych;

7. art. 78 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, w tym powołania wniosków dowodowych w sytuacji w której odwołujący winien mieć możliwość powołania się na okoliczności mające znaczenie dla pozytywnego rozstrzygnięcia na jego rzecz sprawy;

8. art. 80 k.p.a. poprzez zastąpienie swobodnej oceny dowodów całkowitą dowolnością.

Ponadto w uzasadnieniu skarżący wskazał, iż nie ponosi on winy za uchybienie terminowi w niniejszej sprawie, ponieważ dochował szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, udzielając umocowania osobie, którą darzył wyjątkowym zaufaniem. Podniósł jednocześnie, iż przyczyny przedmiotowego uchybienia terminu były obiektywne i niezależne od niego oraz przedłożył oświadczenie pełnomocnika M. Ś., który przyznał, iż brak informacji o wydanej decyzji był jego winą, a nie skarżącego. Wobec powyższego, w uznaniu skarżącego, uprawdopodobnił on należycie brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Ubocznie, wskazał również, że postępowanie egzekucyjne skierowane zostało do majątku jego, jak i jego małżonki, pomimo istnienia pomiędzy nimi umowy majątkowej małżeńskiej, ustanawiającej rozdzielność majątkową, co w jego uznaniu uzasadnia wniosek o natychmiastowe wstrzymanie wykonania decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia [...] kwietnia 2018 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto wskazał, iż postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach normowanych przepisami prawa materialnego i ma charakter wyłącznie aktu procesowego, a zatem zarzuty przedstawione przez skarżącego w pkt 2-8 skargi, nie znajdują zastosowania w niniejszym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem skargi jest postanowienie, mocą którego odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] kwietnia 2018 r.

Stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 powyższego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Stosownie do postanowień art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

Wykładnia powyższych przepisów, prowadzi do wniosku, że organ rozpatrujący podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy wniosek ten został wniesiony w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Powyższa okoliczność nie była w ogóle przedmiotem badania i analizy przez organ odwoławczy. Tymczasem w judykaturze przyjmuje się, że przyczyna uchybienia terminu ustaje wówczas, gdy strona poweźmie wiadomość o decyzji (orzeczeniu). Czym innym jest bowiem formalny sposób ustalenia daty doręczenia aktu administracyjnego, służący obliczeniu terminu do wniesienia od tego aktu środka odwoławczego, a czym innym jest ustalenie daty, od której należy liczyć termin dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Odwołanie wnosi się w terminie liczonym od dnia doręczenia decyzji stronie. Datę doręczenia ustala się formalnie, a dla rozpoczęcia biegu do wniesienia odwołania, czy zażalenia nie jest konieczne aby strona zapoznała się z treścią doręczonego jej aktu administracyjnego, a nawet aby wiedziała, że takie doręczenie zostało jej formalnie dokonane. Termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., należy natomiast liczyć od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Pomiędzy datą formalnego doręczenia aktu administracyjnego - z którego treści wynika fakt i okoliczności, wskazujące na wniesienie odwołania po terminie - a datą ustania przyczyny uchybienia terminu, nie musi zachodzić tożsamość (vide: wyrok NSA z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2820/15, publ. Lex nr 2347580).

W przypadku, gdy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ma charakter terminu nieprzywracalnego, nie można domniemywać początku jego biegu. Okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu muszą jednoznacznie wskazywać, że strona na ich podstawie miała co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o tym fakcie.

Reasumując tę część rozważań należy stwierdzić, że organ nie poczynił żadnych ustaleń w celu stwierdzenia, kiedy ustała przeszkoda do wniesienia odwołania i tym samym nie ocenił czy spełniona została przesłanka wniesienia prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Rozważania w tym zakresie są koniecznym elementem uzasadnienia postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu. Należy przyjąć, że organ orzekał w przedmiocie przywrócenia terminu bez zbadania spełnienia formalnych przesłanek złożonego wniosku.

W realiach rozpoznawanej sprawy uszło ponadto uwadze zarówno organowi odwoławczemu jak i stronie skarżącej, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego istnieją wątpliwości co do skuteczności doręczenia pełnomocnikowi skarżącego (ujawnionemu w ewidencji producentów) odpisu decyzji organu pierwszej instancji.

W tym względzie organ odwoławczy odwołał się do treści art. 32 k.p.a. - uznając za bezsporną okoliczność ustanowienia przez skarżącego pełnomocnika do reprezentowania go w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Organ wskazał przy tym na pełnomocnictwo udzielone M. Ś. w dniu [...] października 2013 r., załączone do wniosku skarżącego o dokonanie zmiany w ewidencji producentów prowadzonej przez ARiMR.

Stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie dotknięte jest błędem.

Należy bowiem odnieść się do uregulowań zawartych w ustawie z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1853).

Z treści art. 3a ust. 1 w/w ustawy wynika, że do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast z treści art. 7 tejże ustawy wynika, że ewidencją producentów objęte są również informacje wskazujące na imię i nazwisko oraz adres zamieszkania pełnomocnika producenta, jeżeli został ustanowiony. Wskazane przepisy nie zawierają jednak regulacji prawnych odnoszących się do zasad związanych z udziałem pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym i w tym zakresie, w ocenie Sądu, zastosowanie powinny mieć zatem regulacje prawne określone w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego.

Powyższe oznacza, że prawidłowe rozstrzygnięcie wniosku skarżącego wymagało ustalenia, czy przed datą doręczenia stronie decyzji organu I instancji strona ta skutecznie ustanowiła pełnomocnika w sprawie objętej treścią tej decyzji administracyjnej.

W związku z powyższym podkreślić należy, że przepis art. 32 k.p.a., który miał zastosowanie w postępowaniu administracyjnym przed organem na podstawie art. 3a w/w ustawy, stanowi, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.

Wbrew jednak stanowisku organu odwoławczego należy podkreślić, że regulacja zawarta w tym przepisie określa jedynie w sposób ogólny uprawnienie do prowadzenia w zastępstwie strony pewnych spraw, reprezentowanie, czyli występowanie, czy też działanie w imieniu mocodawcy przez pełnomocnika. Natomiast przepis ten nie reguluje, z jakim momentem następuje skuteczne ustanowienie pełnomocnika w danym postępowaniu. Tym momentem jest złożenie do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa albo też dzień zgłoszenia pełnomocnictwa ustnie do protokołu. Wynika to wprost z treści art. 33 § 3 k.p.a. Zatem dopiero z chwilą doręczenia organowi pełnomocnictwa, pełnomocnik powinien być zawiadomiony o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich na równi ze stroną. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za utrwalony należy uznać pogląd, który Sąd w pełni podziela, iż pełnomocnictwo udzielone przez stronę w postępowaniu administracyjnym może obejmować upoważnienie do prowadzenia wszelkich spraw w imieniu strony lub do prowadzenia poszczególnych spraw albo też ich części bądź tylko niektórych czynności procesowych. Dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony, niezbędne jest jednak okazanie dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnictwa. Z momentem przedstawienia pełnomocnictwa podpisanego przez mocodawcę pełnomocnik wykazuje umocowanie do działania w postępowaniu, a organ uzyskuje możliwość zbadania prawidłowości i zakresu pełnomocnictwa. Należy jednak odróżnić stosunek pełnomocnictwa istniejący pomiędzy mocodawcą, a pełnomocnikiem od ustanowienia pełnomocnika w danym postępowaniu. Pełnomocnictwo, aby mogło wywrzeć skutki w danym postępowaniu, musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu po myśli art. 33 § 2 k.p.a. Informacja ta zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą pisemności (art. 14 § 1 k.p.a.) musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach danej sprawy. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika do wszystkich spraw, w tym także spraw, które w przyszłości mogą być przedmiotem postępowań (w ramach pełnomocnictwa ogólnego), to pełnomocnik jest zobligowany złożyć uwierzytelniony odpis tego pełnomocnictwa do akt każdej z prowadzonych spraw - zgodnie z powołanym wyżej art. 33 § 3 k.p.a (vide: wyrok NSA z 6 stycznia 2009 r., II GSK 599/08 – dostępny w bazie Lex nr 516110). Zdaniem Sądu - przez akta, o których mowa w tym przepisie nie można rozumieć ewidencji prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. - lecz akta konkretnego postępowania administracyjnego. Ustanowienie pełnomocnika jest bowiem prawem strony, zatem w każdym postępowaniu winna ona wskazać, czy chce działać przez pełnomocnika.

Podkreślić także należy, że w orzecznictwie NSA ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym wpis do rejestru producentów dokonywany w oparciu o ustawę o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, nie ma charakteru wpisu konstytutywnego, bowiem to nie sam wpis decyduje o tym czy określony podmiot uzyskuje status pełnomocnika producenta, tak jak i nie sam wpis decyduje o tym czy rolnik uzyskuje status producenta rolnego (vide wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018r. II GSK 939/16 (dostępny na stronie internetowej www.http//orzeczenia.nsa.gov.pl – baza CBOSA).

Tymczasem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że pełnomocnik ujawniony w ewidencji producentów (ustanowiony w 2013 r.) nie złożył pełnomocnictwa w postępowaniu wszczętym [...] stycznia 2018 r. Skoro pełnomocnik skarżącego ujawniony w ewidencji producentów nie doręczył do akt postępowania pełnomocnictwa przed wysłaniem stronie decyzji organu I instancji i strona nie wyraziła woli działania w postępowaniu poprzez pełnomocnika - to organ pierwszej instancji (zgodnie z art. 40 § 1 i § 2 k.p.a.) zobowiązany był doręczyć decyzję bezpośrednio skarżącemu. Takie stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej wyroku z 30 stycznia 2018 r. W okolicznościach faktycznych sprawy II GSK 939/16, rozpoznanej przez NSA, decyzja organu I instancji ustalająca wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności doręczona została bezpośrednio stronie – z pominięciem pełnomocnika, którego dane ujawnione zostały w ewidencji producentów. NSA zaakceptował stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (zaprezentowane w wyroku z 6 listopada 2015 r. w sprawie III SA/Wr 261/15), zgodnie z którym w takiej sytuacji na organie administracyjnym nie ciążył obowiązek doręczenia odpisu decyzji pełnomocnikowi w myśl art. 40 § 2 k.p.a. NSA wyjaśnił, że art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z 18 grudnia 2003 r. (okoliczność określenia w tym przepisie, że ewidencja producentów zawiera dane personalne i adresowe pełnomocnika producenta) nie wyłącza zasad określonych w k.p.a.

Argumentacja przedstawiona przez Naczelny Sąd Administracyjny w/w wyroku w zakresie wzajemnych relacji pomiędzy regulacjami ustawy z 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów (...) oraz zasadami określonymi w k.p.a. zasługuje w pełni na uwzględnienie również w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Złożenie przez skarżącego stosownego pełnomocnictwa zapisem na formularzu wniosku o wpis do ewidencji producentów z 2013 r. nie mogło, w ocenie Sądu, odnieść skutku do postępowania w sprawie o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych .

Powyższa konstatacja otwiera pole do dalszych rozważań i rozpoznania zasadności zarzutów sformułowanych w skardze.

Sąd zwraca uwagę, że intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Priorytetowe znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy (vide: postanowienie NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 834/14 – dostępne w bazie CBOSA). Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie.

W okolicznościach faktycznych sprawy Sąd stwierdził, że organ odwoławczy dokonał błędnej ich oceny przez pryzmat przesłanki polegającej na uprawdopodobnieniu braku winy skarżącego w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania. Skarżący nie dokonał czynności procesowej w terminie z powołaniem się na okoliczności związane z osobą pełnomocnika ustanowionego poza postępowaniem prowadzonym w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Organ odwoławczy przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu powinien zatem uwzględnić to, że okolicznością uniemożliwiającą osobiste jego działanie był błąd organu I instancji, który doręczył odpis decyzji pełnomocnikowi ujawnionemu w ewidencji producentów bez złożenia przez skarżącego oświadczenia woli co do udziału pełnomocnika w prowadzonym postępowaniu. Organ odwoławczy, powinien mieć na uwadze również skutki wywołane uzyskaniem przez decyzję cechy ostateczności i zamknięcia tym samym stronie drogi do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji. Takie działanie, przy błędzie w doręczeniu decyzji organu I instancji, który spowodował uchybienie terminu - w ocenie Sądu implikuje zbyt daleko idące konsekwencje dla strony skarżącej.

W konsekwencji należy przyjąć, że przy ustaleniu spełnienia warunków do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy i zgromadzonego w sprawie materiału, czym naruszając art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. jednocześnie dopuścił się naruszenia art. 58 § 1 k.p.a., tj. naruszenia przepisów postępowania. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, albowiem w sposób bezpośredni zdeterminowało procesowy sposób zakończenia postępowania w sprawie, tj. doprowadziło do wydania zaskarżonego postanowienia pozbawiając tym samym skarżącego prawa do merytorycznego rozstrzygnięcia organu drugiej instancji.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. Zasądzony w punkcie drugim wyroku zwrot niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata obejmuje zwrot wpisu od skargi oraz wynagrodzenie adwokata ustalone w wysokości [...] zł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.).