Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2897/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1-3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 959/17 w sprawie ze skargi Województwa Lubelskiego na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Województwa Lubelskiego na rzecz K. J. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z [...] lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 959/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznania skargi Województwa Lubelskiego, uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lutego 2017 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Lubelskiego z [...] sierpnia 2014 r., nr [...] oraz postanowienie Wojewody Lubelskiego z [...] maja 2014 r., nr [...] (pkt 1) i umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania odszkodowawczego (pkt 2).

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją Wojewody Lubelskiego z [...] marca 2012 r. nieruchomość położona w obrębie [...], gmina O., oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,5058 ha (dalej także jako przedmiotowa nieruchomość) została przeznaczona pod budowę obwodnicy Opola Lubelskiego w ciągu drogi wojewódzkiej nr 747 Iłża - Lipsko - Solec n. Wisłą - O. - Bełżyce - Konopnica na odcinku [...]. Decyzja ta stała się ostateczna 4 maja 2012 r.

Decyzją z [...] lutego 2013 r. Wojewoda Lubelski orzekł o ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości 82 387,00 zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Województwa Lubelskiego prawa własności ww. nieruchomości, w tym na rzecz: I.G. w wysokości 13 731,20 zł z tytułu udziału w 1/6 części nieruchomości, E.J. w wysokości 13 731,15 zł z tytułu udziału w 1/6 części nieruchomości, K.J. (K.J.) w wysokości 13 731,15 zł z tytułu udziału w 1/6 części nieruchomości oraz C.J. w wysokości 41 139,50 zł z tytułu udziału w 3/6 części nieruchomości. Decyzja ta stała się ostateczna 14 marca 2013 r. i odszkodowanie zostało wypłacone współwłaścicielom.

K.J. pismem z 7 maja 2014 r. złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2013 r. z uwagi na to, że 16 marca 2010 r. nabyła przez zasiedzenie udział w wysokości 1/2 przysługujący C.J. we współwłasności przedmiotowej nieruchomości.

Postanowieniem z [...] maja 2014 r. Wojewoda Lubelski wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2013 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej jako k.p.a.).

W uzasadnieniu wskazał, że podstawą wznowienia postępowania był fakt zmiany właściciela udziału w wysokości 1/2 przysługującego C.J. we współwłasności przedmiotowej nieruchomości, który nabyła w drodze zasiedzenia K.J..

Decyzją z [...] sierpnia 2014 r. Wojewoda Lubelski orzekł o uchyleniu decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2013 r. i ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości 82 387,00 zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Województwa Lubelskiego prawa własności przedmiotowej nieruchomości, w tym na rzecz: I.G. w kwocie 13 731,20 zł, E.J. w kwocie 13 731,15 zł i K.J. w kwocie 54 924,65 zł, odmowie podwyższenia ustalonego odszkodowania o kwotę 5% wartości nieruchomości należną w przypadku niezwłocznego wydania nieruchomości inwestorowi, zaliczeniu na poczet ustalonego odszkodowania kwoty w wysokości 13 731,20 zł wypłaconej na rzecz I.G., kwoty w wysokości 13 731,15 zł wypłaconej na rzecz E.J., kwoty w wysokości 13 731,15 zł wypłaconej na rzecz K.J. na podstawie decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2014 r., a także ustaleniu ostatecznie do wypłaty kwoty 41 193,50 zł na rzecz K.J..

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli C.J. i Województwo Lubelskie.

Decyzją z [...] lutego 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa uchylił decyzję Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2013 r. i ustalił odszkodowanie w łącznej wysokości 82 387,00 zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Województwa Lubelskiego prawa własności przedmiotowej nieruchomości, w tym na rzecz: I.G. w kwocie 13 731,20 zł, E.J. w kwocie 13 731,15 zł, K.J. w kwocie 54 924,65 zł oraz odmówił podwyższenia ustalonego odszkodowania o kwotę 5% wartości nieruchomości należną w przypadku niezwłocznego wydania nieruchomości inwestorowi. Nadto zaliczył na poczet ustalonego odszkodowania kwoty wypłacone na podstawie decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2013 r.:

- w wysokości 13 731,20 zł, zwaloryzowaną do wysokości 13 656,35 zł, wypłaconą na rzecz I.G.,

- w wysokości 13 731,15 zł, zwaloryzowaną do wysokości 13 656,31 zł, wypłaconą na rzecz E.J.,

- kwoty w wysokości 13 731,15 zł, zwaloryzowaną do wysokości 13 656,31 zł, wypłaconą na rzecz K.J..

Minister zobowiązał także C.J. do zwrotu kwoty w wysokości 41 193,50 zł zwaloryzowanej do wysokości 40 968,97 zł, jako nienależnego odszkodowania wypłaconego na podstawie decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2013 r., a także zobowiązał Województwo Lubelskie, w imieniu którego działa Zarząd Dróg Wojewódzkich w Lublinie, do wypłaty na rzecz:

- I.G. kwoty w wysokości 74,85 zł,

- E.J. kwoty w wysokości 74,84 zł,

- K.J. kwoty w wysokości 41 268,34 zł,

w terminie 14 dni od dnia wydania decyzji.

W uzasadnieniu decyzji Minister zauważył, że wszystkie elementy formalne podstaw wznowienia zostały spełnione. Odnośnie samego odszkodowania organ wskazał, że w niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa Lubelskiego prawa własności przedmiotowej nieruchomości stanowi operat szacunkowy sporządzony na zlecenie Wojewody Lubelskiego 17 maja 2014 r. Aktualność przedmiotowego operatu została potwierdzona na 20 sierpnia 2016 r. Z operatu tego wynika, że wartość prawa własności szacowanej nieruchomości określono na kwotę 82 387,00 zł i w tej wysokości Wojewoda Lubelski ustalił należne odszkodowanie.

Skoro zgodnie z operatem szacunkowym cel wywłaszczenia zwiększa wartość nieruchomości, to autor operatu szacunkowego prawidłowo dokonał wyceny nieruchomości na podstawie transakcji nieruchomościami przeznaczonymi na cele drogowe i określił wartość przedmiotowej nieruchomości w oparciu o § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. Dokonując oceny operatu szacunkowego Minister uznał, że został on sporządzony prawidłowo, jest spójny, logiczny i odpowiada przepisom prawa. Ponieważ w sprawie nie doszło do wydania przedmiotowej nieruchomości w ustawowym terminie, to Wojewoda Lubelski prawidłowo odmówił podwyższenia ustalonego odszkodowania o kwotę 5% wartości nieruchomości należną w przypadku niezwłocznego wydania nieruchomości inwestorowi.

Minister wskazał ponadto, że w konsekwencji prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w K. z [...] marca 2014 r., sygn. akt [...] o zasiedzeniu z dniem 16 marca 2010 r. przez K. J. udziału w wysokości 1/2 przysługującemu C.J. we współwłasności przedmiotowej nieruchomości, zmianie uległ krąg osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania za przejęcie na rzecz Województwa Lubelskiego tej działki. W związku z powyższym na dzień ostateczności decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] marca 2012 r., osobami uprawnionymi do otrzymania odszkodowania byli: K.J. w udziale 4/6 części w nieruchomości, E. J. w udziale 1/6 części w nieruchomości i I. G. w udziale 1/6 części w nieruchomości.

Minister wskazał również, że zasiedzenie następuje z mocy samego prawa, a skutki postanowienia o zasiedzeniu rozciągają się na moment upływu wymaganego terminu, po spełnieniu pozostałych przesłanek, niezależnie od tego, kiedy zasiedzenie zostało stwierdzone. Skoro K.J. zasiedziała prawo do nieruchomości z dniem 16 marca 2010 r., to w dniu ostateczności decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, tj. w dniu 14 marca 2013 r., wygasło prawo własności należące do C.J. Koniecznym zatem było ponowne ustalenie należnego odszkodowania, co skutkowało koniecznością uchylenia decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2013 r. orzekającej o ustaleniu odszkodowania.

Zdaniem Ministra, wobec uchylenia decyzji, na podstawie której dokonano wypłaty odszkodowania, należało więc ustalić odszkodowanie na nowo, po czym ustalone odszkodowanie pomniejszyć o kwotę wypłaconego odszkodowania, a w przypadku świadczenia nienależnego, zobowiązać do jego zwrotu. Jednakże odszkodowanie ustalone na podstawie decyzji następnie uchylonej, które zostało wypłacone stronom, powinno odpowiadać wartości z chwili ponownego ustalania odszkodowania, tak aby zniwelować różnice w wartości wypłaconego odszkodowania pomiędzy chwilą wypłaty a chwilą ustalenia odszkodowania. A zatem kwota wypłaconego odszkodowania powinna być zwaloryzowana na dzień orzekania o ustaleniu odszkodowania.

Minister, odwołując się do art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stwierdził, że w sprawie należało orzec reformatoryjnie o zwaloryzowaniu kwot odszkodowania i zobowiązaniu C.J. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, jako nienależnego świadczenia wypłaconego na podstawie uchylonej decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2013 r. oraz zobowiązaniu Zarządu Województwa Lubelskiego, w imieniu którego działa Zarząd Dróg Wojewódzkich w Lublinie, do wypłaty kwot odszkodowania pomniejszonych o zwaloryzowane kwoty wypłacone na podstawie decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] sierpnia 2014 r.

Odnosząc się zaś do zarzutu C.J., że Wojewoda Lubelski podjął decyzję na podstawie nieprawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w K. z [...] marca 2014 r., sygn. akt [...] o zasiedzeniu, organ odwoławczy wskazał, że obecnie jest on bezzasadny z uwagi na prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w L. z [...] maja 2015 r., sygn. akt [...], którym oddalono apelację C.J. od ww. postanowienia.

Odnośnie zaś zarzutu Województwa Lubelskiego dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2013 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez ich błędną wykładnię i ponowne ustalenie kręgu osób uprawnionych do wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną pod drogę nieruchomość, w sytuacji gdy w momencie wydawania decyzji z [...] lutego 2013 r. krąg dotychczasowych współwłaścicieli i należne im kwoty zostały ustalone prawidłowo, organ odwoławczy wskazał, że domniemanie prawne rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych nie jest niewzruszalne. Tak więc zmiana dotycząca kręgu osób, którym przysługiwało prawo własności nieruchomości na dzień ostateczności decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] marca 2012 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a więc dzień przejścia z mocy prawa własności nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, wymagało odpowiedniej zmiany podmiotów, na rzecz których ustalono odszkodowania z tego tytułu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lutego 2017 r. wniosło Województwo Lubelskie. Ministrowi zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych poprzez jego błędną wykładnię i ponowne ustalenie kręgu osób uprawnionych do wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną pod drogę nieruchomość, podczas gdy w momencie wydawania decyzji z [...] lutego 2013 r. krąg dotychczasowych współwłaścicieli i należne im kwoty został ustalony prawidłowo oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. - przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.

Minister Infrastruktury i Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Uwzględniając skargę Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym była decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lutego 2017 r. oraz uchylona nią decyzja Wojewody Lubelskiego z [...] sierpnia 2014 r. wydane w trybie wznowieniowym. Postępowaniem wznowieniowym zostało objęte postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2013 r. o ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości 82 387,00 zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Województwa Lubelskiego prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego wystąpiła K.J. pismem z 7 maja 2014 r. Jako podstawa wznowienia powołana została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Wnioskodawczyni powołała się na postanowienie Sądu Rejonowego w K. z [...] marca 2014 r., sygn. akt [...], którym stwierdzono, że K.J. nabyła z dniem 16 marca 2010 r. przez zasiedzenie m. in. udział w wysokości ½ przysługujący C.J. we własności przedmiotowej nieruchomości. Wskazała, że stwierdzenie przez sąd, że jest ona właścicielką udziału we własności przypadającemu C.J. jest okolicznością faktyczną nową, nieznaną organowi w chwili wydania decyzji z [...] lutego 2013 r. Okoliczność ta stała się znana dopiero w dniu uprawomocnienia się postanowienia o zasiedzeniu, tj. w dniu 19 kwietnia 2014 r.

W ocenie tego Sądu K.J. mogła skutecznie powołać się na przesłankę wznowieniową, tj. nabycie przez zasiedzenie własności udziału C.J., dopiero po wydaniu przez sąd powszechny postanowienia potwierdzającego zasiedzenie prawa własności. Bez takiego orzeczenia nie można skutecznie powołać się na fakt zasiedzenia własności nieruchomości. Powyższe postanowienie zostało wydane po decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2013 r. Postanowienie o zasiedzeniu jako dowód nowej okoliczności faktycznej nie istniało w dniu wydania decyzji. Stąd w ocenie Sądu pierwszej instancji błędnie zostało wznowione postępowanie administracyjne zakończone decyzją Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2013 r. - K. J. służy wobec C.J. roszczenie cywilne dochodzone przed sądem powszechnym.

Dodatkowo Sąd ten zauważył, że Minister w zaskarżonej decyzji orzekł o zobowiązaniu C.J. do zwrotu kwoty 41 193,50 zł, zwaloryzowanej do wysokości 40 968,97 zł, jako nienależnego odszkodowania wypłaconego na podstawie decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2013 r. uchylonej niniejszą decyzją. Zobowiązanie to zostało wydane na podstawie art. 132 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ pierwszej instancji w decyzji z [...] sierpnia 2014 r. nie orzekał w tym zakresie, zatem organ odwoławczy orzekł w tym zakresie jednoinstancyjnie, czym naruszył art. 15 k.p.a.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami określa zasady wypłaty ustalonego odszkodowania poprzez jego waloryzację na dzień zapłaty. Waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego, a nie wypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników i dotyczy okresu między datą kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania. Wobec powyższego nie można zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy istniały podstawy do waloryzacji odszkodowania wypłaconego na rzecz: I.G. w wysokości 13 731,20 zł z tytułu udziału w 1/6 części nieruchomości, E.J. w wysokości 13 731,15 zł z tytułu udziału w 1/6 części nieruchomości, K.J. w wysokości 13 731,15 zł z tytułu udziału w 1/6 części nieruchomości na podstawie decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] lutego 2013 r.

Z powyższych względów Sąd pierwszej instancji orzekł jak na wstępie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K.J. reprezentowana przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości. Domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi, ewentualnie zmiany zaskarżonego wyroku i uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania oraz zrzekła się prawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 ust. 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie braku podstaw do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji Wojewody Lubelskiego

z [...] lutego 2013 r. wydanej w sprawie [...], gdy tymczasem po wydaniu tej decyzji ujawniły się w sprawie nowe istotne okoliczności faktyczne nieznane organowi a istniejące w momencie wydania decyzji w postaci nabycia przez K. J. udziału w nieruchomości położonej w G.;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 149 § 1-3 k.p.a. poprzez uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowienia Wojewody Lubelskiego z dnia [...] maja 2014 roku nr [...], tj. postanowienia wstępnego, w sytuacji gdy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w wymaganym terminie oraz zostało oparte na ustawowych przesłankach wznowienia postępowania

- art. 145 § 3 p.p.s.a. poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie wznowienia postępowania odszkodowawczego w sytuacji, gdy postępowanie to nie jest bezprzedmiotowe i brak jest ustawowych podstaw do jego umorzenia.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie rozwinęła powyższe zarzuty.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna mogła być rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym, gdyż po otrzymaniu odpisu skargi kasacyjnej żadna ze stron nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Za zasadny uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 149 § 1-3 k.p.a.

Zgodnie z art. 149 § 1 i 3 k.p.a. wznowienie postępowania oraz odmowa wznowienia postępowania następuje w formie postanowienia. Przepis zaś art. 149 § 2 k.p.a. stanowi, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Na etapie postępowania wstępnego, które jest wszczynane poprzez złożenie podania o wznowienie postępowania, organ administracyjny bada wniosek jedynie pod względem formalnym, tj. m.in. czy został on oparty na ustawowych przesłankach wznowienia postępowania oraz czy został złożony w terminie. W zależności od powyższego organ wydaje postanowienie albo o wznowieniu postępowania albo o odmowie wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z 13 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 967/16, Lex nr 2452740, wyrok WSA w Krakowie z 14 lipca 2017 r., sygn. akt II Sa/Kr 529/17, Lex nr 2364694).

Z niekwestionowanych i prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że skarżąca kasacyjnie K.J. złożyła podanie o wznowienie postępowania w dniu 8 maja 2014 r. Podanie zostało oparte na ustawowej podstawie wznowienia postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodzić się należy ze skarżącą kasacyjnie, że ww. podanie nie zawiera żadnych uchybień, które mogłoby skutkować wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania odszkodowawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że postępowanie odszkodowawcze zostało błędnie wznowione albowiem postanowienie o stwierdzeniu nabycia własności w drodze zasiedzenia nie istniało w dacie wydania decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu nieruchomości. We wniosku o wznowienie postępowania skarżąca kasacyjnie powołała się na podstawę wznowieniową wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z owym przepisem prawa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Do wniosku dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego w K. z [...] marca 2014 r., sygn. akt [...] o zasiedzeniu z dniem 16 marca 2010 r. przez K. J. udziału w wysokości 1/2 przysługującemu C.J. we współwłasności przedmiotowej nieruchomości.

Wskazać należy, że zasiedzenie następuje z mocy samego prawa a skutki postanowienia o zasiedzeniu rozciągają się na moment upływu wymaganego terminu, po spełnieniu pozostałych przesłanek, niezależnie od tego kiedy, w wyniku badania przez sąd, zasiedzenie zostało stwierdzone. To z kolei oznacza, że posiadacz samoistny po upływie odpowiedniego terminu wskazanego w przepisach z mocy prawa nabywa własność danej nieruchomości (art. 172 K.c.). Zatem K.J. zasiedziała prawo ½ części w prawie własności nieruchomości z dniem 16 marca 2010 r. Trafnie podnosi skarżąca kasacyjnie, że postanowienie sądu powszechnego stwierdzające fakt nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia ma charakter deklaratoryjny, albowiem nabycie własności następuje pierwotnie, z mocy samego prawa z upływem ostatniego dnia okresu posiadania nieruchomości przez posiadacza samoistnego, niezbędnego do nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. We wniosku o wznowienie postępowania skarżąca kasacyjnie powołała się na nową okoliczność faktyczną nieznaną organowi w chwili wydania decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. wynikającą z ww. postanowienia sądu powszechnego o zasiedzeniu. Okoliczność ta bowiem stała się znana dopiero w dniu uprawomocnienia się postanowienia sądu powszechnego z dnia 28 marca 2014 r., wydanego w sprawie sygn. akt [...], to jest w dniu 19 kwietnia 2014 r.

W konsekwencji prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w K. z [...] marca 2014 r., sygn. akt [...] o zasiedzeniu z dniem 16 marca 2010 r. przez K. J. udziału w wysokości 1/2 przysługującego C. J. we współwłasności nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina O., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,3840 ha i nr [...] o pow. 0,3339 ha oraz nr [...] o pow. 0,5058 ha zmianie uległ krąg osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania za przejęcie na rzecz Województwa Lubelskiego działki nr [...] o pow. 0,5058 ha. Na dzień ostateczności decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] marca 2012 r., znak: [...], o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, współwłaścicielami działki nr [...] na podstawie ww. postanowienia o zasiedzeniu i księgi wieczystej [...], osobami uprawnionymi do otrzymania odszkodowania byli: K. J. w udziale 4/6 części w nieruchomości, E. J. w udziale 1/6 części w nieruchomości i I. G. w udziale 1/6 części w nieruchomości. Owa istotna dla sprawy okoliczność faktyczna, co do której – w świetle tego co powiedziano wyżej – należy przyjąć, że jest nową okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną organowi, który wydał decyzję stanowi w sprawie przesłankę wznowieniową, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Odmienne stanowisko Sądu pierwszej instancji w tym względzie daje podstawę do uznania za zasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 149 § 1-3 k.p.a.

Skoro K.J. zasiedziała prawo do nieruchomości z dniem 16 marca 2010 r., to w dniu ostateczności decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, tj. w dniu 14 marca 2013 r., wygasło prawo własności należące do C.J. Wskutek ww. postanowienia sądu powszechnego o zasiedzeniu zmianie uległ na dzień ostateczności decyzji Wojewody Lubelskiego z [...] marca 2012 r., znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej krąg osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania za przejęcie na rzecz Województwa Lubelskiego działki nr [...] o pow. 0,5058 ha.

Reasumując powyższe stwierdzić należy, że podanie o wznowienie postępowania zostało oparte na ustawowej przesłance wznowienia w związku z czym przyjąć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niezasadnie uchylił rozstrzygnięcia organów administracyjnych (pkt 1. zaskarżonego wyroku).

Trafnie też podnosi skarżąca kasacyjnie, że jako niezasadne należy też ocenić rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 zaskarżonego wyroku. Zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. sąd umarza postępowanie administracyjne w przypadku wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 p.p.s.a. Sąd administracyjny umarza zatem postępowanie administracyjne w sytuacji, gdy stało się ono bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. O bezprzedmiotowości postępowania można mówić wówczas, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Określeniem "postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe" obejmuje się sytuacje, gdy żądanie strony jest nieaktualne lub wygasło z mocy prawa, O bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można zatem mówić, gdy zachodzi brak jego strony lub brak przedmiotu, czyli gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy.

W świetle tego, co powiedziano wyżej, w sprawie niniejszej administracyjne postępowanie odszkodowawcze nie jest bezprzedmiotowe. Nie wystąpiły bowiem żadne okoliczności, które tę bezprzedmiotowość pozwoliłyby stwierdzić. Wojewódzki Sąd Administracyjny umarzając postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania odszkodowawczego naruszył zatem przepis art. 145 § 3 p.p.s.a., co trafnie skarżąca kasacyjnie podnosi.

Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się zasadne, skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd ten oceni merytorycznie zaskarżone decyzje wydane przez organy w postępowaniu wznowieniowym pod względem zgodności z prawem.

O koszach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.