Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 774/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 36a
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia 16 maja 2022 r., nr [...]; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako: "WINB") decyzją z dnia 02 września 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia 16 maja 2022 r. (znak: [...]) umarzającą w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] przy ul. [...] w S., gm. D..

Decyzja powyższa została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu 22 marca 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. (dalej również jako: "PINB") w odpowiedzi na pisma M. J. z dnia 30 maja 2021 r. oraz z dnia 03 lutego 2022 r. przeprowadził czynności kontrolne na nieruchomości o nr ewid. [...] położonej w S. przy ul. [...], gm. D..

W trakcie czynności kontrolnych ustalono, że na przedmiotowej nieruchomości, będącej własnością E. i E. P., zlokalizowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny zrealizowany na podstawie decyzji pozwolenia na budowę z dnia 08 grudnia 1999 r. nr [...] wydanej przez Starostę [...]. Budowa tego budynku została zakończona, a inwestorzy otrzymali od PINB zaświadczenie z dnia 11 marca 2004 r. o zakończeniu budowy (znak: [...]). Jak ustalił organ I instancji w wyniku porównania projektu z zastanym stanem faktyczny oraz dokonania pomiarów wysokości budynku, występuje różnica w wysokości budynku wynosząca około 5 cm w stosunku do projektowanej. Zmianie uległa także wysokość ścianki kolankowej wynosi około 164 cm przy projektowanej 119 cm. W odniesieniu do treści pism M. J., PINB dokonał sprawdzenia użytkowania kondygnacji poddasza. Z protokołu z kontroli z dnia 22 marca 2022 r. wynika, że pomieszczenia poddasza wykorzystywane są jako strych – magazynowane są tam niewykorzystywane przedmioty. Zgodnie z ustaleniami PINB, dach przedmiotowego budynku posiada pokrycie blaszane imitujące dachówkę, a poszycie takie przewidywał projekt budowlany. Ponadto PINB ustalił, że odległość garażu od działki sąsiedniej o nr ewid. [...] wynosi 305 cm.

PINB uzyskał w toku prowadzonego postępowania wniosek E. i E. P. o udzielnie pozwolenia na użytkowanie z dnia 10 lutego 2004 r., gdzie kierownik budowy - J. N., wskazał, że w projekcie budowlanym wprowadzono następujące zmiany: wprowadzono dodatkowe okno w elewacji północnej; wzmocniono belki podjętkowe i płatew stolcową; zwiększono przekroje płatwi; ocieplono połacie dachowe poddasza; wykonano stalowy bieg schodowy z I piętra na poddasze. Organ I instancji, z uwagi na fakt, że kierownik budowy w swym oświadczeniu nie odniósł się do faktu podniesienia wysokości ścianki kolankowej budynku, zwrócił się do właściwej izby samorządu zawodowego o wszczęcie postępowania za czyn polegający na złożeniu nieprawdziwego oświadczenia, o którym mowa w art. 57 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.).

Zawiadomieniem z dnia 24 marca 2022 r. PINB poinformował właścicieli nieruchomości oznaczonych nr ewid [...] i [...] o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. o nr ewid. [...] przy ul. [...] w S., gmina D..

Następnie pismem z dnia 24 marca 2022 r. PINB wezwał E. i E. P. do przedłożenia: projektu budowlanego stanowiącego załącznik do decyzji nr [...] z dnia 08 grudnia 1999 r. wydanej przez Starostę [...] opinii projektanta wskazującej czy zmiana wysokości przedmiotowego budynku stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego w świetle art. 36a ust 5 pkt 2b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane; opinii geodety określającej usytuowanie przedmiotowego budynku względem granicy z dz. nr ewid [...]. Inwestorzy przedstawili powyższą dokumentację pismem z dnia 20 kwietnia 2022 r.

Decyzją z dnia 16 maja 2022 r. PINB umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe w sprawie zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na dz. o nr ewid. [...] przy ul. [...] w S., gm. D., a odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. J. podnosząc między innymi, że budynek mieszkalny na dz. [...] posiada 3 kondygnacje użytkowe.

WINB rozpoznając wniesione odwołanie zwrócił uwagę, że zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy z dnia 10 sierpnia 1999 r. na dz. [...] położonej w S. znajdować może się budynek mieszkalny jednorodzinny posiadający jedną kondygnację oraz poddasze użytkowe oraz zauważył, że organ I instancji podczas przeprowadzanej kontroli nie wykonał dokumentacji fotograficznej przedmiotowego budynku, która przedstawiałaby ten budynek z zewnątrz jak i wewnątrz, z ukazaniem jak wyglądają jego poszczególne kondygnacje i w jaki sposób są użytkowane. Wobec powyższych wątpliwość i braków w zgromadzonym materiale dowodowym, WINB pismem z dnia 29 czerwca 2022 r. zlecił organowi powiatowemu przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego polegającego na: ustaleniu rzeczywistej liczby kondygnacji w przedmiotowym budynku ze wskazaniem, które z nich są kondygnacjami użytkowymi; ustalenie wysokości kondygnacji piętra oraz poddasza z naniesieniem wysokości na szkic oraz zaznaczeniem jaka część najwyższej kondygnacji ma wysokość wynoszącą co najmniej 190 cm; ustalenie w jaki sposób wyodrębniona jest ostatnia kondygnacja o wys. 233,41 cm (czy kondygnacje piętra i poddasza oddziela np. strop żelbetowy czy np. konstrukcja dachu); wykonanie pomiarów schodów stalowych z kondygnacji piętra na poddasze wraz z opisem oraz wykonanie dokumentacji fotograficznej przedstawiające te schody; wykonanie szkicu przedstawiającego kondygnację piętra oraz kondygnację poddasza; wykonanie dokumentacji fotograficznej przedstawiającej każdą kondygnację przedmiotowego budynku (parter, piętro, poddasze) oraz ukazującą przedmiotowy budynek z zewnątrz.

W dniu 01 sierpnia 2022 r. PINB przeprowadził ponowną kontrolę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. [...] przy ul. [...] w S.. Z ustaleń PINB wynika, że przedmiotowy budynek posiada parter, piętro i poddasze nieużytkowe. Piętro budynku stanowi poddasze użytkowe, natomiast poddasze, które zostało wyodrębnione w przestrzeni dachowej wykorzystywane jest według oświadczenia właścicieli na cele nieużytkowe i pełni funkcję magazynowo - gospodarcze. W dniu kontroli pomieszczenia poddasza nieużytkowego były puste. Na poddasze prowadzą dwubiegunowe schody konstrukcji drewnianej. Pomieszczenie nieużytkowe powstało wskutek obicia płytą OSB konstrukcji dachu budynku (obłożenie płytą OSB jętek oraz krokwi konstrukcji dachu) co przedstawia wykonana dokumentacja fotograficzna. PINB ustalił także jaka część przedmiotowego budynku ma wysokość większą niż 1,90 co zaznaczył na rysunku znajdujących się aktach organu I instancji.

W tak ustalonym stanie faktycznym powołaną na wstępie decyzją z dnia 02 września 2022 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru hodowlanego dla powiatu p. z dnia 16 maja 2022 r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji podniósł, że przedmiotem postępowania przed organem I instancji była zgodność wykonanych robót z zatwierdzonym projektem budowlanym budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na dz. o nr ewid. [...] przy ul. [...] w S., gmina D.. Jak ustalił organ I instancji budowa przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego zrealizowana została na podstawie decyzji pozwolenia na budowę z dnia 08 grudnia 1999 r. nr [...] wydanej przez Starostę [...]. Budowa tego budynku została zakończona, a inwestorzy otrzymali od PINB zaświadczenia z dnia 11 marca 2004 r. o zakończeniu budowy. Następnie WINB przytoczył treść art. 36a ust 1 ustawy Prawo budowlane, konkludując, że w przedmiotowej sprawie obowiązkiem organów było ustalenie, czy doszło do istotnego odstąpienie o decyzji o pozwoleniu na budowę.

WINB podkreślił, że w trakcie budowy przedmiotowego budynku miały miejsce odstąpienia polegające na: 1) wprowadzeniu dodatkowego okna w elewacji północnej; 2) wzmocnieniu belki podjętkowych i płatwi stolcowej; 3) zwiększeniu przekroju płatwi; 4) ociepleniem połaci dachowej poddasza; 5) wykonaniu stalowego biegu schodowego z 1. piętra na poddasze. Powyższe zmiany zostały uznane przez kierownika budowy jako zmiany nieistotne. Ponadto w przedmiotowym budynku zwiększono wysokość ściany kolankowej z 119 cm na 164 cm, a także zwiększono wysokość przedmiotowego budynku o 5 cm. Pierwszą zmianą wskazaną przez kierownika budowy jest powstanie dodatkowego okna, którego nie przewidywał projekt.

Likwidacja otworów okiennych lub wykonanie nowych otworów nie jest istotnym odstąpieniem w myśl art. 36a, jeżeli obiekt budowlany będzie spełniał wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.). W przedmiotowej sprawie otwór okienny, którego pierwotny projekt nie przewidywał, powstał w ścianie elewacji północnej i nie narusza przepisów rozporządzenia zatem nie można stwierdzić by powstanie dodatkowego okna było istotnym odstąpieniem. Analizując pozostałe dokonane zmiany, w ocenie organu wojewódzkiego zostały one prawidłowo zakwalifikowane jako nieistotne odstąpienia, ponieważ nie mieszczą się one w ustawowym zakresie istotnych odstąpień.

I tak, zmianami, które nie zostały wskazane w zawiadomieniu o zakończeniu budowy jest zmiana wysokości dachu o 5 cm oraz podniesienie ścianek kolankowych o ok. 45 cm. W świetle obecnie obowiązujących przepisów zmiana wysokości budynku w zakresie przekraczającym 2% będzie istotnym odstąpieniem. Przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny przy ul. [...] w S., zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym winien mieć wysokość 847,5 cm, a zgodnie z ustaleniami PINB wysokość wynosi 852 cm co stanowi różnicę wynoszącą 4,5 cm (0,53 %). Zatem zmiana wysokości przedmiotowego budynku w zakresie jakim wskazano powyżej pozwala zaliczyć ją jako nieistotne odstępstwo. Drugą zmianą ujawnioną przez PINB, a niewskazaną przez kierownika budowy było podniesienie ścianek kolankowych o ok. 45 cm. Spowodowało to także zmianę wysokości kondygnacji poddasza z 255 cm na 275 cm W ocenie organu wojewódzkiego zmiana wysokości ścianek kolanowych poskutkowała zwiększeniem kubatury przedmiotowego budynku i zmianą wysokości kondygnacji poddasza. Niemniej wysokość budynku wzrosła tylko o 5 cm.

Organ II instancji odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, jakoby w przedmiotowym budynku istniały 3 kondygnacje użytkowe stwierdził, że dodatkowe czynności wyjaśniające przeprowadzone przez PINB na zlecenie WWINB, ukazały że pomieszczenie, które powstało po wyodrębnieniu go z konstrukcji dachu i obiciu płytami OSB, nie jest kondygnacją użytkową. Zgodnie z § 3 pkt 16 rozporządzenia za kondygnację uznaje się poziomą część budynku, zawartą pomiędzy powierzchnią posadzki na stropie lub najwyżej położonej warstwy podłogowej na gruncie a powierzchnią posadzki na stropie lub warstwy osłaniającej izolację cieplną stropu, znajdującego się nad tą częścią budynku, przy czym za kondygnację uważa się także poddasze z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz poziomą część budynku stanowiącą przestrzeń na urządzenia techniczne, mającą średnią wysokość w świetle większą niż 2 m. W przedmiotowej sprawie średnia wysokość powierzchni wydzielonej w oparciu o konstrukcję dachu i obłożenie płytami OSB, nie przekracza 2 m, a jest to warunek konieczny by dane pomieszczenia uznać za osobną kondygnację. Ponadto na kondygnacji tej w dniu przeprowadzania kontroli nie znajdowały się żadne przedmioty. Natomiast na podstawie obłożenia konstrukcji dachu płytami OSB nie można dowodzić, że jest to kondygnacja użytkowa. Zatem powierzchni wydzielonej w oparciu o konstrukcję dachu nie można uznać za osobną kondygnację. Oznacza to, że przedmiotowy budynek odpowiada wymaganiom, o których mowa w decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowego budynku, bowiem w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w S. przy ul. [...] istnieje I kondygnacja i poddasze użytkowe.

Następnie WINB wskazał, że zgodnie z poglądem doktryny, zmiana kąta nachylenia dachu, jeżeli nie spowodowała dużej (ponad 2%) zmiany wysokości budynku, nie jest uznawana jako istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, pod warunkiem jeżeli kąt nachylenia mieści się w przedziale określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o warunkach zabudowy. Zatem, jeżeli w wyniku podwyższenia ścianki kolankowej doszło do zmiany kąta nachylenia dachu, lecz zmiana wysokości dachu jest nie znaczna (nie przekracza 2%) to jest to nieistotne odstąpienie. Ponadto jeżeli zmianie uległa wysokość kondygnacji, lecz nie przełożyło się to na ponad 2% zmianę wysokości budynku to należy stwierdzić, że jest to nie istotne odstępstwo. W przedmiotowej sprawie decyzja o warunkach zabudowy dopuszczała dach stromy bez wskazania przedziału kąta nachylenia. Jako, że w przedmiotowym budynku dach jest stromy oznacza to, że odpowiada on regulacjom decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowego budynku.

Odnosząc się do kwestii wystawania ściany fundamentowej ponad poziom gruntu WINB wyjaśnił, że zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu zakończenia budowy inwestor nie miał obowiązku przedstawienia opinii geodety o prawidłowym posadowieniu gruntu względem rzędnych terenu. Analizując zebraną w sprawie dokumentację organ II instancji stwierdził, że inwestorzy przedstawili wszystkie wymagane do zakończenia budowy dokumenty (wymagane w dniu zakończenia budowy).

W kwestii wystawania fundamentów przedmiotowego budynku mniej aniżeli 62 cm wskazane w projekcie oraz usytuowania pomieszczenia kotłowni i pralni poniżej poziomu gruntu, organ II instancji wyjaśnił, iż brak jest dowodów na wniesioną uwagi. Ponadto odnosząc się do kwestii dotyczących podsypywania gruntu, pracy geodety, różnic w poziomach gruntu czy też kwestii znaku granicznego, WINB podniósł, że kwestie te nie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego. W sprawie schodów na kondygnację strychu organ odwoławczy wyjaśnił, iż ta zmiana wobec projektu pierwotnego została wskazana w oświadczeniu kierownika budowy do zakończenia budowy, którą to zmianę kierownik budowy uznał za zmianę nieistotną.

Skargę na powyższą decyzję wniosła M. J., wskazując, że wydane w sprawie decyzje są bardzo nieobiektywne. W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie niezbędne było dokładne pomierzenie faktycznej wysokości wszystkich pomieszczeń na poszczególnych kondygnacjach, a działania organu wskazują, że nie chce on ustalić wszystkich okoliczności sprawy. Skarżąca wskazała własne wyliczenia dotyczące wysokości budynku, kwestionując ustalenia organów oraz wskazując, że zna rozkład pomieszczeń w budynku, ponieważ w nim często bywała (skarżąca jest siostrą inwestora – przyp. Sądu).

Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Pismami procesowymi z dnia 07 grudnia 2022 r. oraz 09 stycznia 2023 r. pełnomocnik uczestników postępowania wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru hodowlanego dla powiatu p. z dnia 16 maja 2022 r. umarzającą w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] przy ul. [...] w S., gm. D..

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie pozostaje, że inwestycja powyższa została zrealizowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 08 grudnia 1999 r. nr [...] wydanej przez Starostę [...]. Budowa budynku została zakończona, a inwestorzy otrzymali od PINB zaświadczenie z dnia 11 marca 2004 r. o zakończeniu budowy. Istota sporu sprowadza się przy tym do ustalenia, czy w toku prowadzonych robót budowlanych doszło do istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, w rozumieniu art. 36a ust 5 ustawy Prawo budowlane, co uzasadniałoby nałożenia na inwestorów obowiązków związanych z doprowadzeniem do stanu zgodnego z prawem, czy też stwierdzone odstępstwa miały charakter odstępstw nieistotnych, co uzasadniałoby umorzenie postępowania. Jak przy tym zasadnie wywiedziono w zaskarżonej decyzji, odwołując się do ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, ustaleń powyższych powinien dokonać organ prowadzący postępowanie.

Odpowiadając na tak postawione pytanie należy w pierwszej kolejności, że z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej jako: "K.p.a."), ustanawiającego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, należy wywieźć prawo strony - i odpowiadający temu prawu obowiązek organów - do dwukrotnego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy w obu administracyjnych instancjach. Nie czyni zadość temu obowiązkowi takie działanie, jakie miało miejsce w niniejszej sprawie, gdzie zdecydowana większość materiału dowodowego została zgromadzona na etapie postępowania odwoławczego. Zauważyć bowiem należy, że w toku postępowania odwoławczego WINB nakazał organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego poprzez: ustalenie rzeczywistej liczby kondygnacji w przedmiotowym budynku ze wskazaniem, które z nich są kondygnacjami użytkowymi; ustalenie wysokości kondygnacji piętra oraz poddasza z naniesieniem wysokości na szkic oraz zaznaczeniem jaka część najwyższej kondygnacji ma wysokość wynoszącą co najmniej 190 cm; ustalenie w jaki sposób wyodrębniona jest ostatnia kondygnacja o wys. 233,41 cm (czy kondygnacje piętra i poddasza oddziela np. strop żelbetowy czy np. konstrukcja dachu); wykonanie pomiarów schodów stalowych z kondygnacji piętra na poddasze wraz z opisem oraz wykonanie dokumentacji fotograficznej przedstawiające te schody; wykonanie szkicu przedstawiającego kondygnację piętra oraz kondygnację poddasza; wykonanie dokumentacji fotograficznej przedstawiającej każdą kondygnację przedmiotowego budynku (parter, piętro, poddasze) oraz ukazującą przedmiotowy budynek z zewnątrz. Oznacza to, że materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy został uzyskany dopiero w postępowaniu przed organem II instancji, co rażąco narusza zasadę dwuinstancyjności.

Okoliczność powyższa nie mogłaby jednak stanowić samodzielnej podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyby zgromadzony materiał dowodowy był kompletny i wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak jednak nie jest, co powoduje, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

Sąd zauważa, że o ile stwierdzone odstępstwa w postaci 1) wprowadzeniu dodatkowego okna w elewacji północnej; 2) wzmocnieniu belki podjętkowych i płatwi stolcowej; 3) zwiększeniu przekroju płatwi; 4) ociepleniem połaci dachowej poddasza; 5) wykonaniu stalowego biegu schodowego z 1. piętra na poddasze mogły zostać uznane jako zmiany nieistotne (ze stanowiskiem powyższym nie polemizuje również skarżąca), o tyle w przedmiotowej sprawie istnieją poważne wątpliwości, co do dwóch okoliczności – wysokości budynku oraz ilości kondygnacji.

W tym pierwszym zakresie wskazać należy, że w ocenie organów nadzoru budowlanego doszło do zmiany wysokości dachu o 5 cm oraz podniesienie ścianek kolankowych o ok. 45 cm. Ponieważ przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny przy ul. [...] w S., zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym winien mieć wysokość 847,5 cm, a zgodnie z ustaleniami PINB wysokość wynosi 852 cm, co stanowi różnicę wynoszącą 4,5 cm (0,53 %), zmiana powyższa (stanowiąca mniej niż 2% wysokości budynku) stanowi nieistotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego.

Zauważyć jednak należy, że twierdzenia organu dotyczące wysokości budynku nie zostały odzwierciedlone w aktach sprawy. Brak jest jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na dokonanie pomiarów, a twierdzenia organu zostały oparte wyłącznie na oświadczeniu kierownika budowy. Skoro jednym z argumentów podnoszonych przez skarżącą był argument dotyczący wysokości budynku, w toku prowadzonego postępowania należało dokonać stosowanych pomiarów, czego jednak nie uczyniono, co powoduje, że nie zweryfikowano stanowiska kierownika budowy. Jest to tym bardziej istotne, że skarżąca wywodzi, że część pomieszczeń znajduje się poniżej poziomu ziemi. Budzi to wątpliwości, czy nie doszło w ramach prowadzonych robót budowlanych do nawiezienia mas ziemi, a tym samym do sztucznego podwyższenia budynku. Co więcej, zatwierdzony projekt budowlany nie przewidywał pomieszczeń poniżej poziomu gruntu, a zgodnie z § 73 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi poziom podłogi powinien znajdować się powyżej lub być równy poziomowi terenu przy budynku.

Sąd zauważa, że pomimo zobowiązania przez WINB organu I instancji do wykonanie dokumentacji fotograficznej przedstawiającej każdą kondygnację przedmiotowego budynku (parter, piętro, poddasze) oraz ukazującą przedmiotowy budynek z zewnątrz, PINB nie dokonał powyższej czynności, powołując się na brak zgody inwestorów. Jednak w takiej sytuacji możliwe było dokonanie szkiców oraz pomiarów ukazujących rzeczywiste położenie pomieszczeń, co umożliwiłoby weryfikację twierdzeń skarżących. Obowiązek powyższy spoczywa bowiem na organach nadzoru budowlanego, a twierdzenie zawarte w decyzji organu odwoławczego, że brak jest dowodów potwierdzających twierdzenia skarżącej (bez ich równoczesnego przeprowadzenia przez PINB lub WINB) jest nieprawidłowe.

W powyższym zakresie warto zwrócić również uwagę, że zdjęcia wykonane przez PINB w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego nie zostały opisane oraz zostały wykonane w sposób uniemożliwiający rzeczywiste odtworzenie stanu faktycznego – wystarczy porównać zdjęcie frontu budynku wykonane przez PINB, ze zdjęciem frontu załączonym przez skarżącą do skargi.

Drugą nie mniej istotną kwestią, pozostaje kwestia określenia ilości kondygnacji w przedmiotowym budynku. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy z dnia 10 sierpnia 1999 r. na dz. [...] położonej w S. znajdować może się budynek mieszkalny jednorodzinny posiadający jedną kondygnację oraz poddasze użytkowe. Takie też założenia przyjmował zatwierdzony projekt budowlany, przy czym w toku realizacji robót budowlanych wykonane zostały również schody prowadzące z poddasza do pomieszczenia znajdującego się powyżej (zgodnie z oświadczeniem kierownika budowy były to schody metalowe, przy czym w toku prowadzonego postępowania ustalono, że są to schody drewniane).

Dokonując oceny, czy pomieszczenie znajdujące się pod dachem może zostać zakwalifikowane jako kondygnacja, organ odwoławczy ograniczył się do zacytowania treści § 3 pkt 16 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zawierającego definicję pojęcia "kondygnacji" używanego w tym konkretnie rozporządzeniu i zauważył, że w przedmiotowej sprawie średnia wysokość powierzchni wydzielonej w oparciu o konstrukcję dachu i obłożenie płytami OSB, nie przekracza 2 m, a jest to warunek konieczny by dane pomieszczenia uznać za osobną kondygnację. W ocenie Sądu ocena organu była przedwczesna, gdyż nie zawiera wszystkich rozważań na temat tego, czy spełnione zostały wymogi pozwalające na ocenę, że pomieszczenie powyższe nie jest kondygnacją w rozumieniu rozporządzenia.

Zgodnie z § 3 pkt 16 rozporządzenia, ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kondygnacji, należy przez to rozumieć poziomą część budynku, zawartą pomiędzy powierzchnią posadzki na stropie lub najwyżej położonej warstwy podłogowej na gruncie a powierzchnią posadzki na stropie lub warstwy osłaniającej izolację cieplną stropu, znajdującego się nad tą częścią budynku, przy czym za kondygnację uważa się także poddasze z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz poziomą część budynku stanowiącą przestrzeń na urządzenia techniczne, mającą średnią wysokość w świetle większą niż 2 m; za kondygnację nie uznaje się nadbudówek ponad dachem, takich jak maszynownia dźwigu, centrala wentylacyjna, centrala klimatyzacyjna, obudowa wyjścia z klatki schodowej, kotłownia lub inne pomieszczenia techniczne. Powszechnie przyjmuje się przy tym, że poddasze użytkowe to przestrzeń mieszkalna znajdująca się nad najwyższym stropem budynku. Warto dodać, że poddasze użytkowe musi spełniać określone normy stawiane pomieszczeniom mieszkalnym. To właśnie one odróżniają (w świetle przepisów prawnych) poddasze użytkowe od zwykłego, nieużytkowego strychu. Poddasze mieszkalne (użytkowe) jest przestrzenią pomiędzy dachem, a najwyższym stropem, gdzie znajdują się pomieszczenia specjalnie przystosowane do przebywania w nich ludzi i stanowi kondygnację.

W przedmiotowej sprawie nie ustalono, czy sporne pomieszczenie jest przystosowane do przebywania w nim ludzi. Sąd zauważa, że zgromadzony, niepełny, materiał dowodowy wskazuje, że do pomieszczenia powyższego prowadzą schody drewniane, znajdują się w nim okna, pomieszczenie jest przedzielone drzwiami wewnętrznymi, zaś jednym z odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego było wykonanie ocieplenia połaci dachowej poddasza. Okoliczności powyższe nie pozwalają z góry wykluczyć niemożności przebywania osób w powyższym pomieszczeniu, podobnie zresztą, jak podnoszona przez organy administracji publicznej okoliczność obecnego wykorzystywania powyższego pomieszczenia na funkcje magazynowe, co w ocenie organów przemawia za kwalifikacją przedmiotowego budynku jako strychu.

Idąc jednak dalej, Sąd zauważa, że w świetle § 72 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wysokość pomieszczeń stanowiących pokoje na poddaszu w budynkach jednorodzinnych i mieszkalnych zagrodowych oraz pomieszczenia w budynkach rekreacji indywidualnej musi wynosić 2,2 m. przy czym przy stropach pochyłych jest to wysokość średnia liczona między największą a najmniejszą wysokością pomieszczenia, lecz nie mniejszą niż 1,9 m. Przestrzeni o wysokości poniżej 1,9 m nie zalicza się do odpowiadającej przeznaczeniu danego pomieszczenia. W przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego pominęły treść powyższego przepisu, a w konsekwencji nie dokonały stosownych pomiarów i wyliczeń, gdyż za takie nie mogą być uznane wyliczenia dokonane w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego w toku postępowania odwoławczego. Tym samym ocena, co do niemożności zakwalifikowania spornego pomieszczenia jako kondygnacji, była w ocenie Sądu przedwczesna i została oparta na niepełnym materiale dowodowym.

Podsumowując dotychczasowe rozważania Sąd wskazuje, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia były przedwczesne i oparte na niepełnym materiale dowodowy, co uzasadniało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Rozpoznając ponownie sprawę organy nadzoru budowlanego zobowiązane są uzupełnić materiał dowodowy, w szczególności poprzez zweryfikowanie wysokości budynku oraz położenia poszczególnych pomieszczeń, a następnie dokonać oceny, czy doszło do istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego poprzez wybudowanie budynku wyższego niż przewidziany w projekcie budowlanym oraz zrealizowania trzech kondygnacji w miejsce jednej kondygnacji i poddasza.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwracając od organu na rzecz skarżącej kwotę 500,- (pięćset) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi.