Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 441/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 1, pkt 7 i pkt 11, art. 5, art.  5b ust. 1 pkt 1, art.  39a ust. 1, art. 92a
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 83 § 2, art. 107 §  1 pkt 6 i §  3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec, Sędziowie WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), WSA Monika Kazubińska-Kręcisz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz P. K. kwotę 4000 zł (cztery tysiące złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2020 r. nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2019 r. nr [...] o nałożeniu na P. K. kary pieniężnej.

Podstawę wydanej decyzji stanowiły przepisy: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej – K.p.a.), art. 4 pkt 11 i 22, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1, art. 11 ust. 3, art. 18 ust. 4a i ust. 5, art. 87 ust. 1 i art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1) ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, dalej – u.t.d.) oraz 1p. 1.1 i lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy.

Zaskarżoną decyzją nałożono na stronę karę pieniężną w kwocie 12.000 zł. Kara ta dotyczyła: wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz wykonywania przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b.

Decyzja ta wydana została w stanie faktycznym sprawy, w którym ustalono, że 19 lipca 2019 r. dokonano kontroli drogowej pojazdu marki Seat o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował P. K.. W chwili zatrzymania do kontroli kierowca odpłatnie przewoził dwóch pasażerów. Przewóz osób kierujący wykonywał pojazdem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Za wykonanie usługi pasażer uiścił opłatę w wysokości 9,41 zł.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji strona, reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła naruszenie: art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nieustalenie, czy wykonywane przez skarżącego czynności nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, pominięcie dowodów złożonych przez stronę w zakresie współpracy z firmą U. Sp. z o.o. Sp. K. z siedzibą w R. oraz art. 5b u.t.d. w zw. z 1p. 1.1 załącznika nr 3 oraz art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z 1p. 1.1 oraz 1p. 2.11 załącznika nr 3 w zw. z art. 4 pkt 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.

Organ odwoławczy nie zgadzając się z zarzutami odwołania przywołał treść art. 4 pkt 22, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1, art. 18 ust.14a, art. 87 ust. 1 oraz art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1) u.t.d. i podał, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE. Podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób m.in. samochodem osobowym - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Przewóz okazjonalny wykonuje się natomiast pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, zawiera załącznik do ustawy. Stosownie do treści 1p. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 12.000 zł , a w myśl 1p. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8.000 zł.

W ocenie organu odwoławczego z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w dniu kontroli drogowej P. K. wykonywał przewóz osób w imieniu własnym. W chwili zatrzymania do kontroli kierowca odpłatnie przewoził dwóch pasażerów, a przewóz osób kierujący wykonywał pojazdem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Pasażer usługę przewozu osób zamówił za pomocą aplikacji B. zainstalowanej w telefonie i zapłacił za nią 9,41 zł. Była to zatem usługa odpłatna. To, że strona nie zgłosiła prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego nie oznacza, że jej faktycznie nie prowadziła.

W dniu wykonania przewozu P. K. nie posiadał uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób, co potwierdził Główny Inspektor Transportu Drogowego w piśmie z [...] września 2019 r. oraz Starosta Puławski w piśmie z [...] września 2019 r. Dlatego organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował przewóz z dnia kontroli, jako wykonywany bez licencji skutkujący nałożeniem kary pieniężnej.

W ocenie organu odwoławczego, przewóz wykonywany przez stronę skarżącą w dniu kontroli nie spełnił także wszystkich wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego bowiem przeznaczony był do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d. - przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.

Przewóz wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli nie spełniał również wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., który dopuszcza wykonywanie przewozów okazjonalnych. Warunki przewozu wykonywanego w dniu kontroli nie zostały ustalone pisemnie w lokalu przedsiębiorcy, ani opłata nie została ustalona w formie ryczałtowej przed rozpoczęciem przewozu. Dlatego organ pierwszej instancji prawidłowo nałożył na skarżącego kolejną karę pieniężną.

Odnosząc się do przedstawionej przez stronę kserokopii licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wydanej na U. Sp. z o.o. Sp. K., umowy najmu samochodu zawartej pomiędzy stroną a P. E. P. K. oraz umowy zlecenia zawartej pomiędzy stroną a P. E. P. K., organ podał, że okazane dokumenty nie wskazują jednoznacznie podmiotu, w imieniu którego strona miała wykonywać przewóz. Dodał, że B. to aplikacja służąca wyłącznie do zamawiania usług przewozu osób i inkasowania bezgotówkowo opłaty za przejazd. Korzystający z aplikacji B. kierowcy, realizując zamówione za jej pośrednictwem zlecenia na przewozy osób, pełnią rolę wykonawców przewozu. Wskazując na pośrednictwo B. w usługach przewozu, organ powołał się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 20 grudnia 2017 r. C-434/15, w którym podano, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu".

Twierdząc, że skarżący usługi w zakresie transportu drogowego realizował we własnym imieniu i na swoją rzecz, organ podał, że ewentualny podmiot trzeci był podmiotem, który rozlicza przejazdy i uzyskuje za te czynności zapłatę w postaci prowizji.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego niezebrania wystarczającego materiału dowodowego, organ podniósł, że organ nie ma obowiązku zgromadzenia dowodów, które świadczą na korzyść strony i mogą być podstawą do zmniejszenia lub uchylenia kary pieniężnej. To strona powinna udowodnić własne stanowisko.

W skardze na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego pełnomocnik strony zaskarżył ją w całości zarzucając jej naruszenie:

1) art. 5 b u.t.d. w zw. z 1p. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy, polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.;

2) art. 4 pkt 11, art. 18 ust 4a b u.t.d. w zw. z 1p. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie B. , świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy;

3) art. 18 ust 4 b pkt 1 lit. c) u.t.d., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest B. .;

4) art. 92 a ust 1 i 6 w zw. z 1p. 1.1 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy w zw. z 4 pkt. 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.

5) naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie ustalenia, czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;

6) art. 7 i 77 § 1 K.p.a., poprzez nieustalenie w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z 19 lipca 2019 roku) i niewyjaśnienie zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;

7) art. 7 i 77 § 1 K.p.a., poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;

8) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji;

9) art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak odniesienia się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu w zakresie konieczności zweryfikowania czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji B. ;

10) art. 8 K.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Wskazując na powyższe naruszenia, pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 7 K.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 8 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Stosownie do art. 77 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Jak wynika z powyższych przepisów, zebrany w toku postępowania materiał dowodowy powinien dotyczyć wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Z art. 77 § 1 K.p.a. wynika obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy, zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów albo instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie. W prawie cywilnym obowiązuje reguła, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne (art. 6 K.c.). Reguła ta jednak nie może być stosowana wprost w prawie administracyjnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywano, że z zasady prawdy obiektywnej (art. 7) oraz z art. 77 § 1 wynika, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji (zob. np. tezę pierwszą wyroku NSA z 15 września 1992 r., SA/Lu 601/92, LEX nr 1688426; wyrok NSA z 16 października 1998 r., I SA/Gd 92/98, LEX nr 34945). Jeżeli wynik dotychczasowego postępowania dowodowego nie był wystarczający do ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy, a strona nie wskazuje na konkretny środek dowodowy, to organ administracji powinien we własnym zakresie dopuścić i przeprowadzić stosowne dowody (wyrok NSA z 28 marca 1996 r., SA/Rz 906/95, LEX nr 1689037; wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., I SA/Po 410/98, LEX nr 1692072; wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., I SA/Gd 286/97, LEX nr 1689780; wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., I SA/Gd 112/97, LEX nr 654008; teza pierwsza wyroku NSA z 18 lutego 2000 r., I SA/Wr 834/97, LEX nr 42907).

Dopiero wówczas, gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności i organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego, można z tego wywieść wnioski negatywne dla strony (zob. tezę pierwszą wyroku NSA z 19 września 1988 r., II SA 1947/87, ONSA 1988, nr 2, poz. 82; zob. też wyrok NSA z 7 maja 1985 r., II SA 318/85, GAP 1986, nr 9, s. 46; wyrok NSA z 16 lutego 1999 r., III SA 2322/98, LEX nr 38142). Ujmując tę kwestię w inny sposób, należałoby stwierdzić, że organ administracji jest zobowiązany do przyjęcia takiej wersji zdarzeń, która odpowiada logicznie pozostałemu materiałowi dowodowemu (por. wyrok NSA z 4 marca 1998 r., III SA 1363/96, LEX nr 1690926) (patrz: Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Wydawnictwo LEX).

Oczywiście strona nie powinna być w toku postępowania bierna, a organ nie ma obowiązku nieograniczonego poszukiwania dowodów, niemniej skorzystanie przez stronę z możliwości określonej w art. 83 § 2 K.p.a. i odmowa złożenia przez nią zeznań, w żaden sposób nie zwalnia organu od odpowiedniej staranności podczas zbierania materiału dowodowego. Organ nie może "obrazić się" na stronę i w konsekwencji zaniechać dalszego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Prawidłowe sporządzenie uzasadnienia pozwala stronie nie tylko zrozumieć motywy podjęcia przez organ określonego rozstrzygnięcia, ale ma też na celu – poprzez przekonanie jej co do jego słuszności – spowodować dobrowolne wykonanie decyzji.

W rozpoznawanej sprawie w skład materiału dowodowego wchodzą: protokół z kontroli z 19 lipca 2019 r., w trakcie której ustalono, że skarżący kierował pojazdem Seat Ibiza o numerze rejestracyjnym [...], którym przewoził dwóch pasażerów korzystających z aplikacji B. (k. 1-4): kopia dowodu osobistego, prawa jazdy skarżącego i dowodu rejestracyjnego tegoż pojazdu, z którego wynika, że jego właścicielką jest K. G. (k. 5); potwierdzające to (prawo własności) szczegóły pojazdu z CEPiK (k. 6); licencja Nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wydana dla U. Sp. z o.o. Sp.K. z siedzibą w R. (k. 8); umowa użyczenia samochodu (wyżej wymienionego Seata Ibizy) zawarta 25 października 2018 r. pomiędzy K. G. a P. K. (k. 10), umowa najmu pojazdu z 25 października 2018 r. zawarta pomiędzy P. K. (jako Wynajmującym) a P. E. P. K. z siedzibą w K. (jako Najemcą) (k. 9); umowa zlecenia z [...] października 2018 r. zawarta pomiędzy P. K. (jako Zleceniobiorcą) a P. E. P. K. z siedzibą w K. (jako Zleceniodawcą), na mocy której P. K. zobowiązał się do świadczenia usług poprzez platformę U. oraz T. (obecnie B. ) w czasie i miejscu wybranym przez siebie, za które miał pobierać wynagrodzenie w wysokości według cennika tych platform, pomniejszonych o ich prowizje oraz prowizje Zleceniodawcy (k. 11) i protokół z zeznań świadka G. P., z którego wynika, że podczas przewozu korzystał z aplikacji B. , do której miał podpiętą kartę płatniczą, z której za ten przewóz została ściągnięta odpowiednia należność (k. 22-23), pismo z [...] września 2019 r. Starosty Puławskiego z informacją, że skarżący nie posiada licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób (k. 37) i pismo z 26 września 2019 r. G.I.T.D. o braku zezwolenia na wykonywania zawodu przewoźnika drogowego wydanego dla skarżącego (k.39).

Zgodnie z art. 4 pkt 1, pkt 7 i pkt 11 u.t.d. przez krajowy transport drogowy rozumie się podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju. Przewóz regularny to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1983 oraz z 2018 r. poz. 2244); a przewóz okazjonalny - przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przewóz okazjonalny należy odczytać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny" w języku polskim, jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej (Słownik języka polskiego pod red. prof. M. Szymczaka, t. II, Warszawa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok NSA z 20 września 2007 r., I OSK 1361/06, publ. CBOSA).

Jeśli chodzi o "działalność gospodarczą", jej definicje zawiera ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U.2017.2168, dalej – u.s.d.g.). Zgodnie z art. 2 u.s.d.g., działalnością taką jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Definiując działalność gospodarczą, wskazuje się na pewne jej cechy, tj. zarobkowy charakter, ekonomiczną klasyfikację, zawodowy charakter oraz sposób jej wykonywania (zorganizowany i ciągły).

W świetle tej definicji nie można uznać, że zawsze, gdy dochodzi do wykonania jakiejś czynności za wynagrodzeniem, czynność ta wykonywana jest w ramach działalności gospodarczej. Czynności te muszą być bowiem wykonywany na własny rachunek i własną odpowiedzialność.

Stosownie do art. 39a ust. 1 u.t.r. , przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba posiada odpowiedni wiek i odpowiednie uprawnienia do prowadzenia pojazdów: 18 lat - w przypadku kierowcy prowadzącego pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii: C lub C+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną, C1 lub C1+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną; 21 lat - w przypadku kierowcy prowadzącego pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii: C lub C+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną, D lub D+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną, D1 lub D1+E, o ile przewóz wykonywany jest na liniach regularnych, których trasa nie przekracza 50 km i o ile kierowca uzyskał odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną; 23 lata - w przypadku kierowcy prowadzącego pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii D lub D+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną; posiada odpowiednie uprawnienie do kierowania pojazdem samochodowym, określone w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, z zastrzeżeniem ust. 1a; nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; uzyskała kwalifikację wstępną lub kwalifikację wstępną przyśpieszoną, zwane dalej "kwalifikacją"; ukończyła szkolenie okresowe.

Kwestia "zatrudnienia" nie została w ustawie zdefiniowana. Podstawowym rodzajem zatrudnienia jest umowa o pracę. Jednak, jeżeli przepisy prawa na to pozwalają, możliwe jest także stosowanie niepracowniczych form zatrudnienia, takich jak wykonywanie pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej a nawet jako przedsiębiorca (tzw. samozatrudnienie). Zdaniem Sądu, zatrudnienie, o którym mowa w art. 39a ust. 1 u.t.r., to stosunek pomiędzy pracodawcą a pracownikiem, zleceniodawcą a zleceniobiorcą itd., oparty na kontrakcie, którym może być umowa o pracę, umowa-zlecenie, umowa o dzieło itd. W cytowanym przepisie nie ograniczono zatrudnienia do zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Nie ma też innych podstaw do tego, by pojęcie to, w omawianej ustawie, odczytywać tak wąsko.

Zgodnie z art. 5 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE, zwanym dalej "rozporządzeniem (WE) nr 1071/2009" (ust. 1). Zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego udziela się przedsiębiorcy, jeżeli: 1) spełnia wymagania określone w rozporządzeniu (WE) nr 1071/2009; 2) w stosunku do zatrudnionych przez przedsiębiorcę kierowców, a także innych osób niezatrudnionych przez przedsiębiorcę, lecz wykonujących osobiście przewóz na jego rzecz, nie orzeczono zakazu wykonywania zawodu kierowcy (ust. 2).

W myśl art. 5b ust. 1 pkt 1) u.t.d., podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.

Stosownie do art. 18 ust. 4a u.t.d., przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto: 1) wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji; 2) wykonując przewóz drogowy osób: a) przy wykonywaniu przewozów regularnych i regularnych specjalnych - odpowiednie zezwolenie lub wypis z zezwolenia wraz z obowiązującym rozkładem jazdy, [...], g) przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych, o których mowa w art. 18 w ust. 4b w pkt 2, kopię umowy na realizowany przewóz.

W art. 92a u.t.r. postanowiono, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa 1p. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa 1p. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.

W załączniku 3 w 1p. 1 w poz. 1.1. określono, że za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji kara wynosi 12.000 zł, a w 1p. 2 w poz. 2.11 przewidziano karę w wysokości 8.000 zł za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy

Z materiału dowodowego wynika, że w dniu kontroli drogowej, tj. 19 lipca 2019 r., skarżący przewoził dwie osoby samochodem osobowym marki Seat Ibiza o nr rej. [...] Przewóz został wykonany na zamówienie klienta poprzez aplikację B. samochodem osobowym. Skarżący wykonywał przewóz w ramach umowy zlecenia zawartej z firmą E. , samochodem, którego ta firma była najemcą i legitymował się licencją Nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wydaną dla U. Sp. z o.o. Sp. K. z siedzibą w R.. Organ nie przeprowadził żadnych czynności związanych z ustaleniem, czy Spółka ta współpracowała z firmą E. czy ze skarżącym.

Natomiast z informacji dostępnych w Internecie wynika, że E. to założona w 2013 roku firma współpracująca z platformą technologiczną U. . Zajmuje się zatrudnianiem i tym samym rozliczaniem podatkowym kierowców aplikacji. Dzięki ich usługom nie trzeba zakładać własnej działalności gospodarczej jeśli chce się zostać kierowcą aplikacji U. . Jej głównym celem jest umożliwienie współpracy z platformą oraz gwarancja pełnego wsparcia każdemu pracownikowi na wielu płaszczyznach ([...]

Na stronach internetowych można również znaleźć treści, z których wynika, że osoba, która nie posiada własnej działalności gospodarczej oraz licencji Taxi, może zwróć się do jednego z polecanych przez B. partnerów flotowych. Partner pomaga: zarejestrować się, rozliczyć przychód, wynająć samochód, dostosować samochód do nowych wymogów regulacyjnych. Jednym z polecanych partnerów flagowych jest firma E. ([...]). Partner flotowy może z kolei dodawać auta i kierowców do swojej floty. Od B. otrzymuje raporty o zarobkach jego kierowców, które pomogą mu zarządzać flotą ([...]/). Partner flotowy załatwia sprawy administracyjne, prawne i księgowe.

Z informacji na tych stronach wynika także, że osoba, która chce zostać kierowcą B. ma do wyboru dwie drogi: może założyć własną firmę lub zatrudnić się u polecanego partnera flotowego. Zdecydowana większość kierowców wybiera zatrudnienie u partnera i dzięki temu nie musi zakładać firmy. Kierowca partnera flotowego ma łatwe zadanie. Nie musi wyrabiać własnej licencji taxi, bo udostępnia mu ją partner; nie musi dbać o księgowość, bo wyręcza go w tym partner; nie musi posiadać taksówki, bo partner może wynająć mu w pełni przygotowane auto. To także partner flotowy odpowiada za przekazanie kierowcy cotygodniowej wypłaty. Zarazem, pobiera od niego kilkadziesiąt złotych, bo zatrudnienie kierowcy przez partnera kosztuje. Kwotę ustala się indywidualnie, z partnerem. Osoba, która chce zostać kierowcą B. , musi oprócz posiadania odpowiedniego wieku, prawa jazdy i dokumentu o niekaralności wyrobić badania lekarskie i psychotechniczne w ośrodku medycyny pracy (publicznym albo prywatnym). W pozyskaniu dokumentów pomagają zwykle partnerzy flotowi ([...]/).

Na stronie [...]/ podano: "1.1. B. świadczy usługi społeczeństwa informacyjnego i usługi pośrednictwa w przewozie osób, posiadając w tym celu wymaganą licencję. B. nie świadczy usług przewozu czy usług transportowych. Usługi przewozu świadczone są przez partnerów biznesowych B. ("Floty") na podstawie zawartej z Tobą umowy przewozu. Floty posiadają wymagane prawem licencje i świadczą usługi przewozu w sposób niezależny (osobiście lub za pośrednictwem pracowników lub usługodawców) jako podmioty prowadzące działalność gospodarczą i zawodową. Spory związane z wykonywaniem umowy przewozu przez Flotę, w szczególności dotyczące praw konsumentów, czy zobowiązań wynikających z przepisów właściwych dla świadczenia usług przewozu, powinny być rozstrzygane bezpośrednio między pasażerami a Flotami. Dane dotyczące Flot oraz kierowców świadczących usługi przewozu na ich zlecenie są dostępne w aplikacji B. , a paragony za przejazdy wysyłane są na adres e-mail podany w profilu pasażera. Korzystając z aplikacji B. zgadzasz się na wydanie Ci paragonów wyłącznie w formie elektronicznej".

Uznając, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, organ administracji w żaden sposób nie odniósł się do współpracy B. z partnerami flagowymi, którzy zatrudniają kierowców i faktu, że jak wynika z umowy zlecenia z 25 października 2018 r. skarżący dla takiego partnera pracował na podstawie umowy zlecenia. Nie ocenił jak się ma fakt zawarcia wyżej wymienionej umowy w kontekście faktu, że skarżący był kierowcą, który dokonał fizycznej czynności kierowania pojazdem, do art. 92a ust. 1 u.t.d., który stanowi o nałożeniu kary na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Jak już była o tym mowa, uzasadnienie decyzji ma pozwolić stronie zrozumieć powody jej wydania. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której rozstrzygnięcie jest dla strony niekorzystne i dotkliwe. Organ powinien wówczas wykazać, że dokładnie przeanalizował sprawę, nie przedkładając interesu fiskalnego nad interes strony. Jeżeli braki uzasadnienia wynikają z wątpliwości organu, powinien on uzupełnić materiał dowodowy w sposób, który pozwoli mu na wydanie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia.

W tej sprawie strona mogła mieć wątpliwości do słuszności rozstrzygnięcia, skoro organy nie odniosły się do faktu świadczenia przez nią pracy - wykonywania umowy zlecenia dla partnera flagowego B. , w kontekście odpowiedzialności za brak odpowiednich dokumentów u kierowcy.

To wszystko powoduje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. i uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325). Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 w związku z art. 205 § 2 tej ustawy.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ odniesie się do zawartych w aktach sprawy umów zawartych z P. E. P. K. (zlecenia i najmu) w kontekście ustalenia, kto w stanie faktycznym sprawy prowadził działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, a jeżeli uzna to za potrzebne, uzupełni materiał dowodowy co do ustaleń dotyczących pracy (wykonywania umowy zlecenia) dla tego przedsiębiorcy i ewentualnie posiadania przez niego koniecznych zezwoleń i licencji na wykonywanie transportu drogowego.