Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 988/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta R., działając na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie w sprawie skierowania na badania lekarskie stwierdzające istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy J. A., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "B". W uzasadnieniu tej decyzji powołał się na okoliczność, iż wobec strony w dniu [...] r. wpłynął wniosek z Prokuratury Rejonowej w R. z dnia [...]r. w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem i stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W związku z nim zostało wszczęte postępowanie administracyjne w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), w zakresie stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez J. A.. Z opinii biegłych psychiatrów z Poradni Zdrowia Psychicznego w R. wynika, że u J. A. rozpoznano: "[...]. W przeszłości miał skłonność do nadużywania alkoholu. Znaczna [...]. Nie cierpi na choroby psychiczne." (cytat). W związku z wątpliwościami w interpretacji zacytowanego rozpoznania organ administracji zwrócił się z zapytaniem do Poradni Zdrowia Psychicznego w R., czy przy stwierdzonej dolegliwości mogą istnieć przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami i czy takie schorzenia nie będą miały bezpośredniego wpływu na bezpieczne uczestniczenie w ruchu drogowym i kierowanie pojazdem. Organ pierwszej instancji otrzymał pisemną odpowiedź od jednego z lekarzy psychiatrów badających ambulatoryjne J. A., że samo rozpoznanie dolegliwości "[...]" nie jest przeciwwskazaniem do kierowania pojazdami natomiast zależy to od konkretnego przypadku chorobowego, nasilenia objawów, pobierania leków i ich dawek. Dodatkowo w celu wyjaśnienia sprawy organ ten zwrócił się do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w R. z zapytaniem, czy J. A. figuruje w wykazie osób zgłoszonych do leczenia odwykowego i czy poddał się terapii skąd otrzymał odpowiedź odmowną. W toku postępowania wyjaśniającego organ ten ustalił również, że od dnia otrzymania prawa jazdy kategorii "B" nie było prowadzone wobec J. A. postępowanie administracyjne w sprawie popełnienia jakiegokolwiek wykroczenia drogowego.

W odwołaniu złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Prokurator Rejonowy w R. zażądał uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i wydania decyzji kierującej J. A. na badanie. Wskazał, że jedynym lekarzem uprawnionym do udzielenia odpowiedzi na wątpliwości związane ze stwierdzonymi u J. A. [...] był uprawniony lekarz z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Natomiast jedyną prawnie dopuszczalną formą zwrócenia się o taką opinię jest wydanie decyzji administracyjnej w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w jej uzasadnieniu powołał się na treść art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym i § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). Wywiódł, iż takie skierowanie na badania lekarskie w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, wobec uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia danej osoby, dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy nasuną się zastrzeżenia co do stanu zdrowia w stosunku do niej jako osoby kierującej pojazdami mechanicznymi. Przy czym nie wystarczą tylko wątpliwości, że może on być w takim stanie, że nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu, bowiem musi istnieć coś więcej niż wątpliwość. Okoliczności sprawy muszą wskazywać z dużą dozą prawdopodobieństwa, że w stosunku do kierującego występują przeciwwskazania zdrowotne do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze. Tym samym jeśli organ administracji poweźmie wiarygodną informację o takich zastrzeżeniach o stanie zdrowia osoby, to przed wydaniem skierowania na badania lekarskie winien te wszystkie okoliczności rozważyć, również te wzięte pod uwagę z urzędu. Organ odwoławczy uznał, że do skierowania na badania kontrolne nie jest wystarczająca sama informacja wskazująca na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych, ale jest konieczne postępowanie dowodowe. Zaakcentował, że nie wystarczą same wątpliwości, ale musi istnieć duża doza prawdopodobieństwa. Jednocześnie nie zgodził się ze stanowiskiem odwołującego, że dopiero specjalistyczne badania doprowadzą do odpowiedzi, czy u kierowcy występują te przeciwwskazania. Podniósł, że dopiero w toku postępowania administracyjnego organ jest obowiązany ocenić, czy zebrane informacje mogą stanowić podstawę do skierowania na badania lekarskie, co w rozpatrywanej sprawie nie zostało wykazane, dlatego zasadne było umorzenie postępowania.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Prokurator Rejonowy w R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Przywołał okoliczności podniesione wcześniej w odwołaniu i uznał, że działa profilaktycznie tak, aby zapobiec sytuacji, w której osoba nie spełniająca wymagań zdrowotnych nie była posiadaczem prawa jazdy. Ponownie zauważył, że opinia biegłych psychiatrów spełnia wymagania wiarygodnej informacji, o której mowa w § 2 ust. 5 powołanego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Tym samym organ pierwszej instancji był zobligowany do wydania decyzji administracyjnej poprzez związanie treścią art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i zaprezentowało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie skarżący poinformował, iż nie posiada jakichkolwiek innych informacji, z których wynikałoby, że uczestnik postępowania sądowego – J. A. ze względu na swój stan zdrowia stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie zatem do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą p.p.s.a., sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, w zależności od rodzaju naruszenia - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli naruszenie to miało bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Przeprowadzając, w oparciu o powyższe uregulowania, ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że decyzje organów orzekających obu instancji odpowiadają uregulowaniom prawnym obowiązującym w datach ich wydania, jak również nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć trzeba, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu odwoławczym, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego sprawy i w wyniku ponownego jej rozpatrzenia, a nie tylko ograniczenia się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji.

Zdaniem Sądu podstawę prawną do skierowania na badania lekarskie stanowią zarówno przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako ustawa prawo o ruchu drogowym, jak i przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15), regulujące kwestie związane z poddaniem się kontrolnemu badaniu lekarskiemu.

Stosownie zatem do treści art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega między innymi kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przepis ten został tak zredagowany, że po pierwsze, musi istnieć przesłanka materialnoprawna w postaci "nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia", a po drugie muszą być one potwierdzone w wyniku przeprowadzonego postępowania, które kończy decyzja o skierowaniu na badania lekarskie.

Zgodnie z wyjaśnieniem zamieszczonym w Słowniku języka polskiego (Wyd. PAN W-wa 1981, t. III str. 963) "zastrzeżenie" to uwaga wyrażająca krytykę lub wątpliwość dotyczącą jakiegoś szczegółu, słabej strony czegoś, mimo ogólnej oceny pozytywnej.

Przyjmując powyższe znaczenie dla potrzeb niniejszej sprawy nie sposób twierdzić, że wystarczy, aby zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego mógł skutecznie zgłosić jakikolwiek podmiot. Zastrzeżenia te winien stwierdzić organ wydający decyzję o skierowaniu na badania.

Skierowanie na sprawdzenie kwalifikacji osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji wiąże się z obowiązkiem starosty lub prezydenta miasta na prawach powiatu do czuwania nad tym, aby dopuszczeni do ruchu byli tylko ci kierowcy, którzy potrafią bezpiecznie prowadzić pojazd. Jednak obowiązek ich rozważenia i oceny należy do organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami a nie do innego podmiotu. Zatem organ ten nie powinien automatycznie wydawać decyzji w tym przedmiocie, ale ustalić i rozważyć jej potrzebę na podstawie całokształtu okoliczności sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 678/04, nie publikowany).

Sąd podziela stanowisko skarżącego, że dla bezpieczeństwa ruchu niezbędne jest czuwanie nad tym, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami, miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszym, kiedy już z takich uprawnień korzystają.

W ocenie Sądu wymagane przepisem art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym zastrzeżenie co do stanu zdrowia musi zostać przynajmniej uprawdopodobnione i nie jest wystarczająca sama informacja wskazująca na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych, ale jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego, na co wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy. Zatem podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki ustalone w sposób niewątpliwy i takie okoliczności, które będą uprawdopodobniały istnienie stanów chorobowych, wpływających na zdolność psychofizyczną do kierowania pojazdami i to z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazujące na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Może to być np. pochodząca z różnych źródeł informacja o pogorszonym stanie zdrowia tej samej osoby, bądź objawy chorobowe świadczące o zaistnieniu przeciwwskazań do wydania prawa jazdy. Dlatego nie wystarczy wzbudzenie wątpliwości, jak również nasunięcie przypuszczeń, że istnieją być może realne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, aby uruchomić procedury w przypadku określonym w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym.

Zdaniem Sądu, przychylić się należy do stanowiska tego organu, że nie wystarczą tylko wątpliwości, ale musi istnieć duża doza ich prawdopodobieństwa, czyli istnieć coś więcej niż wątpliwość.

Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby okoliczność pogorszenia się stanu zdrowia uczestnika postępowania została uprawdopodobniona. Skarżący nie wyjaśnił bowiem, w jakich okolicznościach ustalono, że uczestnik jest osobą, która stanowi zagrożenie dla ruchu drogowego. W tym zakresie skarżący nie wyjaśnił nawet jakie zarzuty zostały przedstawione uczestnikowi w postępowaniu karnym, które świadczą o nasuwających się zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Treść wniosku skarżącego jedynie sugerowała, gdzie taki materiał dowodowy się znajduje.

Zdaniem Sądu, powołanie się na okoliczność, że uczestnik leczy się psychiatrycznie i był poddany badaniom psychiatrycznym do sprawy [...] z rozpoznaniem [...] nie uzasadniało przyjęcia przez organy administracyjne istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami u uczestnika postępowania, ale tylko zobowiązywało do ich rozważenia.

Jak wynika z notatki służbowej z dnia [...]r., sporządzonej dla potrzeb niniejszej sprawy przez pracowników organu pierwszej instancji, skarżący nie załączył opinii biegłego, do której się odwoływał. Opinia ta, powstała w wyniku badania ambulatoryjnego uczestnika postępowania i została sporządzona już w dniu [...]r. Zatem skoro wniosek skarżącego został skierowany do organu pierwszej instancji w dniu [...] r., czyli po upływie prawie roku czasu od sporządzenia opinii, to wniosek ten, jak już wyżej wskazano, w tych okolicznościach sprawy mógł jedynie stanowić sygnał do wszczęcia stosownego postępowania i rozważenia wątpliwości, że uczestnik postępowania może być w takim stanie zdrowia, że nie gwarantuje bezpieczeństwa prowadzenia pojazdu. Ta znaczna odległość czasowa od sporządzenia opinii przez lekarza do dnia zgłoszenia wniosku obligowała skarżącego do wyjaśnienia także tej kwestii, ale nie znalazła odzwierciedlenia we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne w sprawie. Tym bardziej więc nie mogła stanowić wiarygodnej informacji w rozumieniu § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami.

Tymczasem organy administracji orzekające w sprawie przy ocenie posiadania informacji o pogorszonym stanie zdrowia uczestnika prawidłowo zgromadziły materiał dowody sprawie i wzięły pod rozwagę wszystkie dowody, w tym również uzupełniające pismo Poradni Zdrowia Psychicznego w R. z dnia [...]r. oraz pisemną odpowiedź Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w R. z dnia [...] r.

Odnosząc się do treści skargi należy podkreślić, że organy administracji orzekające w sprawie nie były związane w dokonanej przez siebie ocenie koniecznością zwrócenia się do uprawnionego lekarza, w rozumieniu art. 122 ust. 4 ustawy prawo o ruchu drogowy w związku z przepisami § 3 ust. 1 i § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Jedynie miały obowiązek wnikliwego rozpatrzenia sprawy w zakresie dyspozycji zawartej w treści art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym badaniu lekarskiemu, w szczególności ustalenia czy w sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem przez uczestnika postępowania, co zdaniem Sądu uczyniły.

Na marginesie przyjdzie zauważyć, że umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jest rozstrzygnięciem procesowym i decyzja wydana na tej podstawie kończy sprawę w danej instancji w inny sposób (art. 104 § 2 in fine K.p.a.). zatem tak wydana decyzja jest formalnie taką samą decyzją jak decyzja rozstrzygająca sprawę co do jej istoty.

W tym stanie rzeczy, wobec dokonanych w toku postępowania administracyjnego ustaleń należy uznać, iż decyzje organów administracji orzekających w sprawie są prawidłowe z uwagi na powołane przepisy ustawy prawo o ruchu drogowym i wydanego na ich podstawie rozporządzenia wykonawczego Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Nadto, powołane organy rozstrzygając niniejszą sprawę nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności dotyczących postępowania dowodowego (art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), zasady praworządności (art. 6 K.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) i pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 K.p.a.), bowiem zebrały dowody niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy i dokonały ich wnikliwej oceny, a uzasadnienia wydanych decyzji zawierają ustalenia faktyczne oraz ocenę dowodów, rozważań faktycznych i prawnych, wymaganych w oparciu o art. 107 K.p.a.

W rezultacie decyzje organów orzekających obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.