Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 822/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.7,77 par.1, 80, 107 par.3.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.29
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art.145 par.1 pkt.1 lit.c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz AWSA Janusz Kasprzycki / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2008 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [....] w przedmiocie przywrócenia stanu wód na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [.....] M.R. wystąpił do Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta K. wskazując w nim, że doszło, w jego ocenie, do samowolnej likwidacji rowu melioracyjnego na działce Nr ......obr. .... przy ul. ........w K. Podniósł, że wzdłuż granicy jego działki nr .....obr. ..... ciągnął się rów melioracyjny, odwadniający obszar gruntu o powierzchni około 2 ha. Rów ten znajdował się na odcinku sąsiedztwa jego działki z działką S.S. i przebiegał poza istniejącym tam fundamentem ogrodzenia. S.S. natomiast przesunął fundament ogrodzenia o około 36 cm bez jego zgody, "wchodząc nim w rów." Spowodowało to zablokowanie naturalnego odwodnienia i skutkować będzie zalewaniem jego posesji i znajdującego się na niej domu. Nadmienił też, że sąsiad nie dokonał rozgraniczenia przed przystąpieniem do tych prac budowlanych.

Decyzją z dnia [.....] wydaną na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, póz. 1229 z późn. zm., zwanej dalej Prawem wodnym), Prezydent Miasta K. nakazał S.S. przywrócenie stanu wód na gruncie działki nr .....w pasie granicznym z działką nr ......do stanu poprzedniego przez likwidację podmurówki ogrodzenia granicznego znajdującego się w miejscu przepływu wód rowu odwadniającego w zakreślonym terminie.

W uzasadnieniu tej decyzji Prezydent Miasta K. wskazał, że S.S. wzmocnił ogrodzenie graniczne z działką nr ...... poprzez budowę w odległości 40 cm od granicy betonowego muru oporowego. Przepływ wody odbywał się po terenie działki nr........, gdyż wymuszał to spadek terenu ukierunkowany w stronę muru. Organ l instancji podniósł, że stan taki został udokumentowany podczas kontroli gospodarki ściekowej w rejonie ul. ......w .........2007 r. Wówczas nie było widocznych spękań lub innych uszkodzeń w/w muru oporowego.

Prezydent ustalił, że przepływ wód przedmiotowym rowem był następujący:

- po terenie działki nr ........następnie u zbiegu granic działek nr......., nr ......nr .......woda napotykając na sztuczną przeszkodę tj. podmurówkę ogrodzenia działki nr .........opływała przeszkodę i płynęła zgodnie ze spadkiem terenu w kierunku ul. .........wzdłuż muru oporowego po działce nr ........

Organ l instancji podniósł również, że w sierpniu 2007 r. właściciel działki nr .....S.S. wybudował w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego betonowego muru nową podmurówkę ogrodzenia z betonowych pustaków. Obecnie, w opisanym powyżej miejscu - zbiegu trzech działek nr......, nr ...., nr..., woda napotykając na czoło nowo wybudowanej podmurówki również opływa tę przeszkodę, wpływa na działkę nr......, płynie po tej działce wzdłuż nowej budowli zgodnie z naturalnym spadkiem terenu tj. w stronę ul......... Prezydent wskazał zatem, że trasa przepływu wód wzdłuż granicy działek nr ........i nr ......została przesunięta w stronę działki nr ......o odległość równą grubości podmurówki tj. 36 cm. Skutkiem powyższego przepływ wód odbywa się w całości po działce skarżącego. W okresach opadów lub roztopów woda rozlewa się po działce nr......, powodując niekorzystne zmiany na tej działce. Przed przesunięciem podmurówki ogrodzenia granicznego S.S. w stronę granicy z działki nr....., woda płynęła głównie po działce nr........ Organ stwierdził, że można domniemywać, że w okresach dużych opadów spływająca woda miała możliwość poszerzenia przepływu płynąc zarówno po działce nr ......jak i po działce nr ......Obecnie woda przepływa tylko po działce nr.........

Prezydent wskazał, że w myśl art. 29 Prawa wodnego: "1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich,

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom ".

Zdaniem organu l instancji na działce nr ......... został zmieniony stan wód na gruncie poprzez zablokowanie spływu wód powodując niekorzystne zmiany na działce nr ................

Prezydent podniósł, że przeanalizował wnikliwie przebieg granicy pomiędzy działkami nr ........i nr ......... Zarówno M.R. jak i S.S. są zgodni, co do punktów granicznych ustanowionych w wyniku protokołu granicznego z 1997 r. i odtworzonych przez geodetę w 2007 r. na zleceniem M.R. Prezydent stwierdził, że z dokumentacji w/w protokołu oraz oględzin w terenie wynika, że istotnie S.S.nie przekroczył nową budowlą - podmurówką -granicy swojej działki, ale sytuując podmurówkę w granicy spowodował przesunięcie spływu wód na działkę nr .......Według rysunku roboczego (dostarczonego przez S.S. ) oś rowu stanowi granicę pomiędzy przedmiotowymi posesjami, tj. woda w rowie winna płynąć zarówno po działce nr .....jak i po działce nr ....., w równych odległościach od granicy tych działek.

Organ wskazał, że zeznania świadków nie pozwoliły na precyzyjne określenie trasy rowu na odcinku granicznym działek nr ......i nr....... Jedynie z oświadczenia K.R. wynika, że rów przebiegał po trasie obecnie wybudowanej podmurówki, a wcześniej gdy stało ogrodzenie drewniane na działce nr .......i ogrodzenie z siatki na działce nr ......- woda płynęła pomiędzy tymi ogrodzeniami.

Zeznania świadków, zdaniem organu l instancji, pozwoliły jednak na odtworzenie przebiegu rowu powyżej miejsca zbiegu działek nr .......nr .......i nr ........Z relacji świadków wynika, że woda w rowie płynęła od strony ul. ......w kierunku ul. ........po działce nr......... Organ l instancji nie dał wiary S.S. , że rów przebiegał w odległości 0,7 metra od granicy jego działki. Mapka - plan zagospodarowania działki nr ....., na którą powołuje się S.S. , nie potwierdza tego. Przeczy temu również ukształtowanie terenu działki nr ......gdzie spadek ukierunkowany jest w stronę ul. .......i działki nr ......

Wobec powyższego Prezydent Miasta K. orzekł jak w sentencji decyzji.

Odwołanie od tej decyzji wniósł S. S. , działający przez pełnomocnika. Zarzucił on organowi l instancji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - artykułów 7 i 77 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.

Kodeks postępowania administracyjnego( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) oraz artykułów 8 i 12 k.p.a. Podniósł, że organ wydając zaskarżoną decyzję, w sposób całkowicie nieprawidłowy dokonał interpretacji map i szkiców załączonych do akt postępowania administracyjnego. Zauważył, że dla właściwej interpretacji przetoczonych dokumentów geodezyjnych - przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego, prowadzonego przez Prezydenta Miasta K. — należy zgodnie z załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 marca 1999 roku (Dz. U. Nr 30, póz. 297) - Wykaz standardów technicznych - posługiwać się standardem zwanym "Instrukcja Techniczna K-l", który to określa precyzyjnie w jaki sposób należy oznaczać na mapach geodezyjnych w poszczególnych skalach poszczególne elementy terenowe.

Pełnomocnik odwołującego się wskazał, że analizując treść przedłożonych do akt postępowania dokumentów, ich symbolikę i znaczenie poszczególnych symboli należy na podstawie przywołanych powyżej regulacji wywieźć następujące wnioski. W ocenie pełnomocnika odwołującego się sąsiedztwie granicy działek nr .....i nr ......w opisanej mapami przeszłości nie był zlokalizowany rów melioracyjny, którego światło mogłoby być ograniczone wykonaniem przez skarżącego muru ogrodzeniowego w obszarze będącej jego własnością działki nr .......czego nie potwierdzają mapy z lat 80 i 90, co zaś pozostaje w jaskrawej sprzeczności ze stwierdzeniem zawartym w wydanej przez organ l instancji decyzji o treści: "wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono co następuje. W granicy pomiędzy działką nr ......`własności p .S.S. , a działką nr ........własności p. M.R. od ponad kilkunastu lat, przepływała woda rowem odwadniającym, który prowadził wody w kierunku ul. ........". Pełnomocnik odwołującego się argumentuje, że układ poziomic i rzędnych przeczy zawartemu w wydanej przez organ l instancji decyzji stwierdzeniu: " przepływ odbywał się po terenie działki nr ........gdyż wymuszał to spadek terenu ukierunkowany w strony muru. Stan taki został udokumentowany podczas kontroli gospodarki ściekowej w rejonie ul. ........w styczniu 2007 r." Jego zdaniem stwierdzenie organu obarczone jest zasadniczym błędem polegającym na nieuwzględnieniu wykonanych zmian konfiguracji terenu podczas prac budowlanych związanych z budową budynku na działce nr .......po roku 1996, które zaś zmiany były wielokrotnie wskazywane przez odwołującego się w toku postępowania administracyjnego. W trakcie tych prac

został zmieniony kierunek spływu wód poprzez wykonanie skarpy od strony działki nr .......której występowania przed budową w latach 90 ubiegłego wieku budynku mieszkalnego na działce nr ........nie potwierdzają istniejące dokumenty geodezyjne. Co więcej, wykreślając na wyżej opisanych mapach linię spadku rozumianą, jako kierunek spadku terenu prostopadły do poziomych linii - poziomic wyznaczających teren o jednakowej wysokości należy dojść do wniosku, że w rzeczywistości kierunek spadku terenu pozostawał w odchyleniu o około 15 stopni od granicy pomiędzy działkami nr ......i nr .........a tym samym pierwotny spadek terenu odbywał się nie w kierunku działki nr ..........a w kierunku działki nr......... Stan ten został przez wnioskodawcę zmieniony w trakcie prac budowlanych prowadzonych po roku 1996, co potwierdzają liczne nawarstwienia różnorodnych warstw gruntu i odpadów budowlanych i mapy geodezyjne. Taki stan terenu pozwala na interpretację powyższego zjawiska w terenie nawet nie jako rowu melioracyjnego, a jedynie jako cieku naturalnego płynącego okresowo - w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Powyższe było wyczerpująco wskazywane przez odwołującego się w toku postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w treści pisma z dnia 20 września 2007 r., czego organ l instancji bezzasadnie nie wziął pod uwagę. Jeżeliby nawet przyjąć, że ów rów przebiegał w sąsiedztwie ogrodzenia pomiędzy działkami nr .....i nr .......którego krawędź oznaczona jest na mapach geodezyjnych jako linia o grubości 0,2 - 0,4 mm w zależności od skali mapy położona w odległości 1,2 -1,5 mm - dla mapy w skali 1:1000 lub 3,0 - 4,0 mm — dla mapy w skali 1:500, to należałoby na tej podstawie stwierdzić, że szerokość rowu (obniżenia terenu) wynosi 2.5 m do 4.0 m liczona jako przestrzeń pomiędzy granicą działek i wyżej opisaną linią. Tym samym należy ocenić jako nierzetelny i niezgodny ze stanem rzeczywistym odzwierciedlającym naturalne ukształtowanie terenu, stan interpretowany przez organ l instancji w treści zaskarżonej decyzji na podstawie wizji w roku 2007 jako stan naturalny zastany na gruncie.

Ponadto pełnomocnik S.S. zarzucił organowi l instancji naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 29 Prawa wodnego. Podniósł, że organ całkowicie bezzasadnie przyjął, że na pograniczu działek nr nr ........ obr. ...... przy ul. ......w K. , odwołujący się dopuścił się zmiany stanu wód na działce nr ......należącej do odwołującego się, co spowodowało niekorzystne zmiany na terenie działki nr .......należącej do wnioskodawcy. Nadto, że organ bezzasadnie oparł się wyłącznie na zeznaniach wnioskodawcy oraz

związanych z nim świadków pomijając w całości przedłożoną przez odwołującego się dokumentację, która pozwala stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, ze w każdym czasie rów melioracyjny znajdował się poza granicami działki nr ....... należącej do odwołującego się.

Uważa także, że uzasadnienie decyzji organu l instancji narusza wymogi art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie wskazano w nim żadnych powodów, dla których organ l instancji odmówił wiarygodności dowodom przedstawionym przez odwołującego się, a w szczególności mapom urzędowym.

Działania organu l instancji nie pogłębiają, w jego ocenie, zaufania obywateli do organów Państwa, co pozostaje w sprzeczności z normą wypływającą z art. 8 k.p.a. Wydanie decyzji organu l instancji bez precyzyjnego i dogłębnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy narusza również i postanowienia art. 12 k.p.a., które zobowiązują organy administracji publicznej do wnikliwego i szybkiego załatwienia sprawy.

Decyzją z dnia [.....] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzję organu l instancji w części dotyczącej terminu wykonania prac i w tym zakresie orzekło określając termin do 30 września 2008 r. w pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję organu l instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma zatem ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego. W tej sprawie poza sporem jest okoliczność, że w sierpniu 2007 r. właściciel działki nr ..... S.S. wybudował w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego już wcześniej betonowego muru nową podmurówkę ogrodzenia z betonowych pustaków, a wnioskodawca M.R. twierdzi, że w wyniku tych prac nastąpiła zmiana stosunków wodnych tj. zablokowanie naturalnego odwodnienia terenu i napływ wód na działkę ..........i w konsekwencji tych działań powstają szkody w postaci wymywania ziemi i podchodzenie wody (po opadach) pod dom. W tych okolicznościach konieczne stały się ustalenia, czy wybudowanie przedmiotowej podmurówki ogrodzenia przez S.S. spowodowało zmianę istniejących wcześniej stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich czy nie.

Kolegium wskazało, odnosząc się do zarzutów odwołania, że podstawową kwestią w rozstrzyganej sprawie jest ustalenie stanu wód poprzednio istniejących tj. przed wybudowaniem podmurówki i po jej wybudowaniu i następnie ustalenie czy w wyniku tych prac nastąpiła zmiana stosunków wodnych. Poza zakresem zainteresowań jest natomiast ustalanie, czy w zadawnionej przeszłości np. na skutek działań wnioskodawcy także dochodziło do naruszenia stosunków wodnych i czy istniejący ciek wodny przebiegał w latach 80-tych czy 90-tych po działce ....... lub .......i w jaki sposób był zmieniany }ego przebieg, na czym Koncentrują się w większości zarzuty odwołania i twierdzenia odwołującego w toku postępowania przed organem l instancji. Jeśli w przeszłości dochodziło do naruszeń to wówczas istniała możliwość kwestionowania takiego stanu rzeczy.

Kolegium po analizie akt sprawy stwierdziło, że zasadniczo konstatacja i ustalenia zawarte w decyzji organu l instancji są prawidłowe. Wbrew twierdzeniom odwołania, że w każdym czasie rów znajdował się poza granicami działki nr ......należącej do odwołującego się są twierdzenia samego odwołującego się zawarte w piśmie skierowanym do .........Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. z dnia ........2008 r. w którym S.S. stwierdził: " Wyjaśniam, że w istocie dokonałem prac konserwacyjnych ogrodzenia mojej działki (nr......), ponieważ znajdowało się ono w złym stanie technicznym. Ze względu na systematyczne podmywanie ogrodzenia przez wodę opadową i ścieki uszkodzeniu uległa podmurówka ogrodzenia, która zaczęła pękać pod wpływem opisanych powyżej zdarzeń." (k .....).

Zdaniem Kolegium twierdzenie powyższe wskazuje, że wzdłuż poprzednio istniejącego ogrodzenia płynęła woda, która dokonywała podmycia pierwotnego ogrodzenia. Zatem sam odwołujący się przyznaje, że spływ wody następował także po jego działce. Także ustalenia dokonane podczas wizji w terenie z dnia .......2007 r., że rów nie posiada aktualnie wyraźnego koryta i woda płynie wzdłuż wykonanej podmurówki świadczą, w ocenie Kolegium, o fakcie zablokowania poprzedniego przepływu wód na tym odcinku. Również z oświadczenia świadka w sprawie tj. K.R. pouczonej o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania wynika, że woda płynęła wzdłuż starej podmurówki, a przy widocznych opadach deszczu woda tworzyła małą rzeczkę. Jednocześnie z dokumentacji zdjęciowej oraz ustaleń dokonanych w protokołach wynika ukształtowanie terenu wskazujące na istnienia spadku w kierunku ogrodzenia działki

nr .....i ul........ W związku z tym nie kwestionując faktu, że nowa podmurówka została wybudowana na gruncie będącym własnością S.S. Kolegium stwierdziło, że okoliczność ta spowodowała przesunięcie spływu wód, w całości na działkę nr ... powodując częściowe zniwelowanie zagłębienia terenu przyjmującego wody i powodując zwłaszcza przy opadach tworzenie się rozlewiska i wpływu zwiększonej ilości wód na działkę nr ......(k......) podczas gdy wody te wcześniej tj. przed wybudowaniem podmurówki płynęły także po działce nr .......

Ustosunkowując się dalej do zarzutów odwołania Kolegium podniosło, że nie podziela argumentacji odnośnie nieprawidłowego uzasadnienia decyzji i nie rozpatrzenia w całości materiału dowodowego w sprawie. Zdaniem Kolegium uzasadnienie decyzji organu l instancji wykazuje logiczny związek i zgodność rozstrzygnięcia z jego treścią, brak wywodów sprzecznych, lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem. Nie jest natomiast wadą zwięzłość tego uzasadnienia. Zdaniem Kolegium zawiera ono ustalenia dotyczące stanu faktycznego jak i stanu prawnego oraz ocenę materiału dowodowego stanowiące m.in. odpowiedź na twierdzenia S.S. składane w toku postępowania, która nie wymaga jednak polemiki z każdym argumentem strony skierowanym na przyjęcie odmiennej interpretacji stanu faktycznego.

Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia w całości zaskarżonej decyzji. Wskazało, że podstawowym zakresem niniejszego postępowania jest bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie zaniechania zmian stosunków wody na gruncie, czyli rozstrzygnięcie o podjęciu określonych czynności mających na celu przeciwdziałanie powstawaniu szkód związanych ze zmianą stosunków wodnych o czym jak wyżej wskazano stanowi art. 29 Prawa wodnego. Kolegium podkreśliło, że istotą postępowania w niniejszej sprawie jest więc zapobieganie szkodom powstającym wskutek zmiany stanu wód i w tym zakresie organ l instancji, w ocenie Kolegium, dokonał prawidłowych ustaleń. W związku jednak z rozpatrywaniem niniejszej sprawy po upływie pierwotnie zakreślonego terminu (do 31 maja 2008 r.) do wykonania prac, Kolegium wyznaczyło nowy termin ich wykonania - do 30 września 2008 r., mając na uwadze okres wakacyjny i nałożenie na stronę obowiązku, który może być rzeczywiście wykonany w terminie. Dlatego też Kolegium zmieniło decyzję organu l instancji w tym zakresie.

W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , orzekło jak wyżej.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł S.S. , działający przez swojego profesjonalnego pełnomocnika.

W skardze zarzucił on Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w K. naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności naruszenie: art. 29 ust. 1 Prawa wodnego przez niewłaściwą jego interpretację i błędne zastosowanie, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez brak szczegółowej analizy przedstawionego materiału dowodowego umożliwiającego ustalenie stanu faktycznego, zgodnego z rzeczywistym stanem sprawy, pominięciem dowodów z przedłożonych map, wydanie decyzji wyłącznie w oparciu o zeznania K.R. - matki strony przeciwnej; art. 12, 35 i 36 k.p.a. przez nie rozpoznanie sprawy we właściwym, ustawowo przewidzianym terminie; art. 12 § 1 k.p.a. przez niezastosowanie się do obowiązku wnikliwego załatwienia sprawy; art. 28 w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez przyjęcie, że K.R. może być przesłuchana w charakterze świadka, nie zaś jako strona postępowania.

Wniósł zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie - legalności decyzji administracyjnych ( art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne nie są związane

zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, dlatego też kontroli legalności dokonują również z urzędu.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji są niezgodne z prawem.

Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, póz. 1229 z późn. zm., zwanej dalej Prawem wodnym).

Stanowił on między innymi w ust. 1 pkt 1, że o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Z treści powyższego przepisu wynika, że niedozwolona zmiana może polegać na zmianie kierunku wód opadowych i kierunku wód ze źródeł, ale zawsze powinna dotyczyć sytuacji, gdy będzie wywoływać szkodę na gruntach sąsiednich.

Ta ostatnia konstatacja jest niezmiernie ważna w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu, aby móc zastosować w sposób poprawny art. 29 Prawa wodnego i na jego podstawie wydać decyzję nakazującą przywrócenie stanu poprzedniego, musi dojść najpierw do ustalenia w sposób nie budzący żadnych wątpliwości stanu faktycznego sprawy, a następnie prawidłowej oceny zebranych dowodów.

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, organy orzekające tego jednak nie uczyniły.

Bez wyjaśnienia okoliczności związanych trasą przebiegu spornego rowu, który odprowadza wody z gruntów, ustalenia w granicach której nieruchomości on przebiegał oraz ustalenia, czy rzeczywiście na działce nr .......były wykonywane, jak podnosił skarżący i jego pełnomocnik, prace ziemne podwyższające jej teren, jak i ich wpływu na stosunki wodne, nie sposób uznać za prawidłowego stwierdzenia organów obu instancji, że na działce nr ......został zmieniony stan wód na gruncie

10

poprzez zablokowanie spływu wód wykonaną podmurówką, co spowodowało niekorzystne zmiany na działce nr .......

Skoro w treści przepisu art. 29 Prawa wodnego zawarte jest sformułowanie "zmiana stanu wody na gruncie", to pojęcie to obejmuje niewątpliwie także zmianę kierunku odpływu wód, a taka zmiana może być spowodowana nie tylko wybudowaniem przeszkody tamującej i zarazem kierującej wody w innym kierunku, lecz również sytuacją związaną z nawiezieniem ziemi na działkę i podwyższeniem jej poziomu (por. wyrok WSA z 7 marca 2007 r.; IV SA/Wa 254/07, LEX nr 339427).

Żaden jednak z organów orzekających w niniejszej sprawie do okoliczności z tym związanych nie odniósł się szerzej, lecz przyjął, że zmiana stanu wód na gruncie wystąpiła na działce skarżącego nr ......i była wynikiem tylko i wyłącznie wybudowania przez niego podmurówki chroniącej znajdujące się na odcinku granicznym działek nr .....i nr .....ogrodzenie. Pomimo podnoszenia przez skarżącego okoliczności związanych z nawożeniem ziemi na działkę nr .....podczas budowy domu, ani organ l instancji, ani organ odwoławczy - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. - nie tylko, że nie zweryfikowały tych twierdzeń, ale też nie skonfrontowały ich z tymi okolicznościami, które wynikają z przedłożonych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego w niniejsze sprawie mapami. Zwłaszcza Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. pomimo twierdzeń zawartych w odwołaniu przez pełnomocnika skarżącego, będących wynikiem sposobu odczytania wyżej wskazanych map, w szczególności, co do naturalnego ukształtowania terenu, jak i co z tym związane, spadku terenu, nie odniosło się do nich, przyjmując za prawidłowe ustalenia w tym zakresie organu l instancji w obliczu tego, że ten ostatni w końcowym fragmencie uzasadnienia swojej decyzji podniósł, że ukształtowanie terenu działki nr ..... było takie, że spadek tereny ukierunkowany był w stronę ul. .....i działki skarżącego nr ....., a więc przeciwnie do twierdzeń wskazywanych w odwołaniu.

Istotnie, zgodnie z art. 75 k.p.a. za dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia danej sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Procedura administracyjna przewiduje jednakże określony system środków dowodowych, za pomocą których organy udowadniają dane okoliczności faktyczne. Jednym z takich środków, aczkolwiek do którego organy winny sięgać po wyczerpaniu innych środków dowodowych lub z powodu ich braku i nie wyjaśnienia

11

faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jest przesłuchanie strony. Od tego środka należy odróżnić wyjaśnienia stron, które nie są środkiem dowodowym, a dotyczą przedstawienia przez stronę stanu faktycznego sprawy wymagającego udowodnienia. Wyraźnie mówi o tym art. 95 k.p.a., z którego wynika, że strony na rozprawie mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, propozycje, zarzuty, przedstawiać dowody na ich poparcie.

To podczas rozpraw administracyjnych, przeprowadzonych w toku tego postępowania, w szczególności w dniu ..... stycznia 2008 r. oraz uprzednio w dniu ..... września 2007 r., doszło do złożenia wyjaśnień przez określone osoby i wbrew stwierdzeniu organu odwoławczego, z żadnych zapisów protokołu rozpraw nie wynika, aby osoby te pouczano o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, bo o takich konsekwencjach poucza się podczas przesłuchania stron. Poza tym, jak wyżej podkreślono, wyjaśnień złożonych do protokołu rozpraw, do tego rodzaju środka dowodowego w zadem sposób zaliczyć nie można. Nie można też mówić o oświadczeniach stron, skoro dopuszczalność ich przyjęcia obwarowana jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek, że przepis prawa nie wymaga wprost przedłożenia zaświadczenia i strona zgłasza wniosek, że oświadczenie chce złożyć. Wówczas to też poucza się stronę o odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Z taką sytuacją w ogóle nie mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie.

W kontekście wspomnianych wyjaśnień stron co do okoliczności faktycznych, stwierdzić należy również, że podstawową zasadą postępowania dowodowego w procedurze administracyjnej jest zasada swobodnej oceny dowodów.

W tym kontekście nie tylko, że nie udowodniono zawartych we wspomnianych wyjaśnieniach twierdzeń, bo nie przeprowadzono żadnych środków dowodowych do ich udowodnienia, to jeszcze dano wiarę wyjaśnieniom wnioskodawcy i jego matki, bez jednak szerszej argumentacji z jakich powodów znajdują one uwzględnienie, a za doniosłe nie można uznać wyjaśnień skarżącego.

Swobodna ocena dowodów polega na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. Oznacza to, że organ winien rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, lecz wszystkie dowody we wzajemnej łączności, ustosunkowując się do wzajemnych różnić, kierując się przy tym nie tylko wiedzą, ale i zasadami życiowego doświadczenia.

12

W rozpatrywanej sprawie organy nie tylko, że nie przeprowadziły pewnych dowodów na okoliczność wysuwanych twierdzeń, to pomimo tego w sposób zupełnie dowolny i z niewyjaśnionych przyczyn uznały za wiarygodne te z nich, które podnoszone były przez stronę przeciwną do skarżącego.

Takie działania organów administracji, które miały miejsce w niniejszej sprawie, Sąd uznał, za naruszające postanowienia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., skoro organ l instancji jak organ odwoławczy nie udowodniły, w ten sposób nie zbudowały rzeczywistego obrazu sprawy - naruszenia stanu wód na gruncie działki nr ..... -ze szkodą dla działki nr ..... Nie przedstawienie natomiast wywodów związanych z argumentami przemawiającymi za uznaniem za zasadnych wyjaśnień strony przeciwnej do skarżącego narusza, zdaniem Sądu wymogi stawiane w tym zakresie uzasadnieniom decyzji administracyjnych przez art. 107 § 3 k.p.a. Skoro do zmiany stanu wody na gruncie może dojść także poprzez zmianę kierunku spływu wód, to niewątpliwie nie wyjaśnienie tej okoliczności, zgodnie z obowiązkami wypływającymi z art. 7 i 77 § 1 oraz 80 k.p.a. niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadnie więc na te aspekty zwrócił uwagę pełnomocnik skarżącego.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając za zasługująca na uwzględnienie skargę S.S., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w punkcie l sentencji wyroku.

Treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz. 1270 ze zm.) obligowała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do orzeczenia, jak w punkcie II sentencji wyroku.

1

13