Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 247/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 72 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 138 par. 1 pkt 1, art. 145 par. 1 pkt 1,  art. 145 par. 2. par. 3, art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie rejestracji pojazdu oraz odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 oraz § 2 w związku art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. - dalej: "K.p.a.") oraz art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1522), po wznowieniu postępowania w sprawie rejestracji samochodu marki Mercedes-Benz o numerze nadwozia [...], oznaczonego tablicami rejestracyjnymi o wyróżniku [...], Prezydent Miasta S. (dalej: "organ I instancji") uchylił własną decyzję z dnia [...] października 2009 r. w sprawie rejestracji

ww. pojazdu, wydaną na rzecz I. Spółka z o.o. z siedzibą w Szczecinie (dalej: "Spółka") i odmówił rejestracji pojazdu na podstawie załączonych do wniosku dokumentów.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] września 2009 r. A. W. - pełnomocnik Spółki I. złożył wniosek o rejestrację przedmiotowego pojazdu. Do wniosku załączył umowę z dnia [...] września 2009r. zawartą w H. przez importera tego pojazdu, tj. firmę PPHU A. M. S. oraz fakturę VAT- marża nr [...] z dnia [...] września 2009r., na podstawie której spółka [...] zakupiła pojazd od importera oraz niemiecki dowód rejestracyjny Zulassungsbescheinigung Teil część I (seria i numer [...]) i część II (seria i numer [...]). W tym samym dniu pojazd został zarejestrowany czasowo, a w dniu [...] października 2009 r. wydano decyzję o jego stałej rejestracji.

W dniu [...] kwietnia 2013 r. do organu wpłynęło z Wydziału Kryminalnego Komendy Miejskiej Policji w S. pismo nr L.dz. [...] z informacją, że policjanci tegoż wydziału dokonali zatrzymania ww. pojazdu jako pochodzącego z kradzieży dokonanej na terenie [...], który został zarejestrowany na podstawie fałszywych dokumentów. Wobec powyższych informacji w dniu [...] kwietnia 2013r. wznowiono postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu, a następnie w dniu [...] maja 2013 r. (z uwagi na to, iż Komenda Miejska Policji przekazała powyższą sprawę do Prokuratury Rejonowej S. w S.), zawieszono postępowanie. Zagadnieniem wstępnym w przedmiotowej sprawie była autentyczność dokumentów przedłożonych do rejestracji ww. pojazdu. Przedmiotowy pojazd był również przedmiotem zainteresowania Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji w G. ., gdzie pod nadzorem Prokuratury Apelacyjnej w S. prowadzone było śledztwo w sprawie działania zorganizowanej grupy przestępczej zajmującej się kradzieżą luksusowych pojazdów na terenie [...] i legalizowania ich w wydziałach komunikacji na terenie RP na podstawie fałszywej dokumentacji. W dniu [...] kwietnia 2015r. wpłynęła z Prokuratury Apelacyjnej opinia z zakresu technicznych badań dokumentów wydana przez eksperta Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w L. (opinia z dnia [...].01.2014r.). Ekspert ocenił, że niemiecki dowód rejestracyjny część I, seria i numer [...] został podrobiony z wykorzystaniem autentycznego formularza. Dokument ten nie jest wypełniony zgodnie z zasadami wypełniania tego typu dokumentów. Wypełnienia personalizacyjne w postaci oznaczenia numeracji dokumentu nie korelują z datą wydania dokumentu wymienioną w pozycji "I Datum", co świadczy o podrobieniu dokumentu z wykorzystaniem autentycznego formularza. Ponadto ujawniono ślady świadczące o usunięciu pierwotnego wypełnienia dokumentu w sposób mechaniczny. Również niemiecki dowód rejestracyjny część II, seria i numer [...] został podrobiony z wykorzystaniem autentycznego formularza. W dokumencie tym ujawniono ślady świadczące o mechanicznej ingerencji w podłoże dokumentu.

Wobec powyższych informacji w dniu [...] kwietnia 2015 r. podjęto zawieszone postępowanie i zawiadomiono stronę na podstawie art. 10 § 1 kpa. Przedstawiciel Spółki przedłożył w organie postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] w S. z dnia [...] października 2014 r. (sygn. akt: 1 Ds. [...]) o umorzeniu śledztwa w sprawie nabycia przez Spółkę oraz importera przedmiotowego pojazdu pochodzącego z przestępstwa przewłaszczenia, tj. o czym z art. 292 § 1 Kodeksu karnego. Prokuratura ustaliła, że zarówno przedstawiciel Spółki, jak i importer tego pojazdu, dokonując jego zakupu nie wiedzieli, że pojazd ten może pochodzić

z przestępstwa, w związku z czym uznano, że nie doszło do przestępstwa paserstwa. Prokuratura zwróciła pojazd stronie z uwagi na to, że zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego doszło do zasiedzenia pojazdu w dobrej wierze.

Zdaniem organu I instancji przedłożone postanowienie nie ma znaczenia

w sprawie, gdyż dotyczyło ono innej kwestii, tj. czy doszło ze strony przedstawiciela Spółki oraz importera pojazdu do paserstwa. Natomiast dochodzenie prowadzone przez Prokuraturę Apelacyjną dotyczy legalizacji pojazdów pochodzących z kradzieży na podstawię fałszywych dokumentów.

Zasady rejestracji pojazdów zostały zawarte w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeśli pojazd był zarejestrowany. Również § 2 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia stanowi, że do wniosku o rejestrację pojazdu należy załączyć dowód rejestracyjny. Wprawdzie przedstawiciel strony załączył niemiecki dowód rejestracyjny, jednak biegły orzekł, że niemieckie dokumenty zostały sfałszowane. Wobec powyższego nie został spełniony warunek z ww. przepisu, tj. nie przedłożono dowodu rejestracyjnego. Dokument fałszywy nie spełnia wymogu dokumentu prawdziwego, a sfałszowanie dowodu jest oczywiste.

Zdaniem organu, wznowienie postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu było niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Zarejestrowanie pojazdu wbrew jednoznacznym dowodom stwierdzającym fałsz dokumentów, tj. opinii biegłego, stałoby w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej i pewności prawa. Decyzja o rejestracji takiego pojazdu w praktyce sankcjonuje fałsz dowodu, nadaje także jego właścicielom prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, który to dowód został wydanym na podstawie fałszywych dokumentów. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji wydanej w oparciu o stan faktyczny, ustalony na podstawie fałszywych dowodów, stanowiłoby poważną szkodę dla tak rozumianego interesu społecznego. Wobec powyższego uznano, że zaszły przesłanki określone w przepisie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., tym samym decyzja w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu jest wadliwa i należało ją uchylić.

Od powyższej decyzji Spółka I. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie art. 174 k.c. w zw. z art. 169 k.c. poprzez jego niewłaściwą wykładnię, pominięcie przy wydaniu decyzji dobrej wiary nabywcy oraz nieuwzględnienie słusznego interesu strony oraz art. 11 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, a także niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego.

W uzasadnieniu odwołująca się wskazała, że w postanowieniu Prokuratury Rejonowej o umorzeniu śledztwa w sprawie pojazdu pochodzącego z przestępstwa przywłaszczenia stwierdzono, że Spółka jak i importer pojazdu dokonując zakupu pojazdu nie wiedzieli, że może on pochodzić z przestępstwa. W związku z tym nie doszło do popełnienia przestępstwa. Nadto Prokuratura ustaliła, że doszło do zasiedzenia pojazdu w dobrej wierze, a postanowienie to ma walor prawomocnego orzeczenia sądu. Poza tym § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów nie przewiduje jako dowodu potwierdzającego własność pojazdu dowodu jego rejestracji, albowiem o tym kto jest właścicielem pojazdu nie decyduje wpis w dowodzie rejestracyjnym, lecz dokumenty potwierdzające prawo własności wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Dlatego przedłożona organowi umowa sprzedaży stanowi wystarczającą podstawę do utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] października 2009 r. Odwołująca się podkreśliła, że nie kwestionuje, że doszło do sfałszowania dowodu rejestracyjnego, natomiast kwestionuje, że sfałszowanie jest oczywiste.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1, art. 145 § 2 K.p.a. i art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S..

Kolegium wskazało w uzasadnieniu, że zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Z kolei zgodnie z art. 145 § 2 K.p.a., z powyższej przyczyny postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W tym przypadku obie przesłanki, tj. oczywistość fałszu i niezbędność wznowienia postępowania dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego muszą wystąpić łącznie.

Zdaniem Kolegium, uznanie, że fałszerstwo jest oczywiste, a więc jednoznaczne, ewidentne, co do którego brak jakichkolwiek wątpliwości, może wymagać wiedzy fachowej, może też stanowić efekt posłużenia się odpowiednim aparatem bądź metodą, dającymi nie pozostawiający wątpliwości wynik. Natomiast ogólnie pojęty interes społeczny wymaga ochrony przed sytuacjami, które godziłyby w pewność obrotu w zakresie handlu samochodami, a jedną z nich jest niewątpliwie utrzymanie w mocy decyzji o rejestracji pojazdu wydanej w oparciu o sfałszowane dowody. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji wydanej w oparciu o stan faktyczny, ustalony na podstawie fałszywych dowodów, stanowiłoby poważną szkodę dla interesu społecznego.

Wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Sprzeczne bowiem z interesem społecznym, jak również z zasadą praworządności, byłoby usankcjonowanie rejestracji pojazdu dokonanej pomimo braku prawidłowych dokumentów koniecznych dla tejże rejestracji. W państwie prawa niedopuszczalne jest tolerowanie sytuacji, w której po jednoznacznym stwierdzeniu, że nastąpiło fałszerstwo dokumentów, organy administracyjne tolerowałyby dalsze korzystanie i obrót pojazdem w ten sposób zarejestrowanym. Stan taki w rażący sposób naruszałby praworządność, przeczyłby pewności prawa, a nadto godziłby w interesy ewentualnych nabywców.

Kolegium podkreśliło dalej, że w razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków (art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym), tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Dokumenty przedstawione do rejestracji muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności, tj. sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, lecz także zgodne ze stanem faktycznymi.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut błędnej wykładni art. 174 k.c. w zw. z art. 169 k.c., ponieważ organ I instancji nie orzekał na podstawie wymienionych przepisów. Nieuzasadnione jest też stanowisko odwołującej, iż pojazd winien zostać zarejestrowany, albowiem w postanowieniu Prokuratury o umorzeniu śledztwa stwierdzono, że doszło do zasiedzenia pojazdu w dobrej wierze. Nabycie własności rzeczy w drodze zasiedzenia stwierdza wyłącznie sąd powszechny w drodze postanowienia w postępowaniu nieprocesowym. Organy Prokuratury nie wydają postanowień w oparciu o przepisy procedury cywilnej (k.p.c.). Z analogicznych względów organy administracji publicznej nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w celu przeniesienia prawa własności pojazdu. Z żadnego natomiast powszechnie obowiązującego przepisu prawa nie da się wywieść, że organem uprawnionym do ustalenia, że do zasiedzenia doszło w dobrej wierze jest prokurator oraz że "postanowienie prokuratora ma walor prawomocnego orzeczenia sądu". Wbrew twierdzeniu odwołującego organ I instancji w zaskarżonej decyzji wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się wydając rozstrzygnięcie, zaś uzasadnienie decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.

Na powyższą decyzję I. Sp. z o. o. w S., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie:

1) art. 11 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, a także niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i zasadności wydania w sprawie przedmiotowej decyzji;

2) art. 8 K.p.a., 77 § 1 K.p.a. oraz 80 K.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym tj. z pominięciem dokumentu - faktury VAT zakupu, stanowiącego podstawę do rejestracji pojazdu, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący;

3) art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 4 pkt 1 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów poprzez bezpodstawne stwierdzenie, iż skarżący nie przedłożył dokumentów dowodzących własność pojazdu, a przedłożona umowa jest dotknięta sankcją nieważności, podczas gdy przedmiotowe rozporządzenie oprócz umowy wymienia również fakturę VAT za zakup pojazdu jako jeden z dokumentów stanowiących podstawę do rejestracji pojazdu, a jej autentyczność nigdy nie była kwestionowana przez organ ani też przez Prezydenta Miasta S.,

4) art. 7 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu nadrzędności interesu społecznego nad słusznym interesem strony, które to w konsekwencji doprowadziło do pokrzywdzenia skarżącego,

5) art. 145 § 1 pkt. 1 i 5 K.p.a. w zw. z art. 149 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, a tymczasem okoliczności ustalone w niniejszej sprawie na podstawie sfałszowanych dokumentów nie można uznać za istotne, a więc takie które miały istotny wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania,

6) art. 145 § 2 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na oparciu decyzji na niewłaściwej podstawie prawnej, nie mającej zastosowania do stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej sprawy z uwagi na to, iż postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu zostało wszczęte postanowieniem Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2013 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 i 5 w zw. z art. 149 § 1 K.p.a., a ponadto na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie zostały łącznie spełnione obie przesłanki z art. 145 § 2 K.p.a. do wznowienia postępowania,

7) art. 138 § pkt 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy należało uchylić ją w całości.

Zdaniem Spółki, organ bezpodstawnie wywiódł z art. 145 § 2 K.p.a. przesłankę w postaci szkody dla interesu społecznego, bowiem taka przesłanka w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania. Co do zasady fakt stwierdzenia pochodzenia pojazdu z przestępstwa nie oznacza jeszcze naruszenia ważnego interesu społecznego. Z punktu widzenia struktury i celów postępowania administracyjnego można przyjąć, iż interesy skarżącej oraz osoby która pojazd utraciła są prawnie równorzędne, co oznacza iż organ nie może kierować się przyjętą z góry hierarchią tych interesów (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. III ARN 49/93). Organ zatem w każdej jednostkowej sprawie winien wyjaśnić treść pojęcia i udowodnić, iż interes społeczny przemawia przeciwko rozstrzygnięciu zgodnie z wnioskiem strony. Tezę taką potwierdza również A. Wróbel w Komentarzu do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego; LEX 2015.

Ostatecznie należy uznać iż organ naruszył słuszny interes skarżącej, bowiem przy zakupie pojazdu a także przy jego rejestracji dokonała ona należytej staranności. Nie istnieją również przesłanki które mogłyby pozostawiać chociaż cień wątpliwości co do uczciwości skarżącej, z powodów które nie wynikają bezpośrednio z jej zaniedbań czy winy, co powoduje naruszenie zaufania do władzy publicznej.

Ponadto, skarżąca podała, że jest w przygotowaniu pozwu o ustalenie prawa własności przedmiotowego pojazdu z uwagi na jego bezsporne zasiedzenie, na podstawie art. 169 k.c.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu [...] września 2016 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że przed Sądem Rejonowym S. pod sygn. III Ns [...] toczy się postępowanie o zasiedzenie, na którą to okoliczność okazał pismo z dnia [...] lipca 2016r., które potwierdza zawiśnięcie sprawy. W związku z powyższym złożył wniosek o zawieszenie postepowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy przed Sądem Rejonowym. Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu [...] września 2016 r. Sąd zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postepowania w sprawie III Ns [...] przed Sądem Rejonowym S.

W dniu [...] marca 2019 r. wpłynął do akt odpis postanowienia Sądu Rejonowego S. w S. Wydział III Cywilny z dnia [...] lutego 2019 r., którym Sąd ten oddalił wniosek I. Spółki z o.o. w S. o zasiedzenie ruchomości. W dniu [...] grudnia 2019 r. wpłynął do akt odpis postanowienia ze stwierdzeniem jego prawomocności z dniem [...] maja 2019 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. Sąd podjął zawieszone postepowanie w sprawie II SA/Sz 247/16.

Pełnomocnik skarżącej w dniu [...] stycznia 2020 r. ponownie wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania przez Sąd, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o sygn. akt I C [...] toczącej się obecnie przed Sądem Rejonowym S. w S., przekazanej (nieprawomocnym) postanowieniem Sądu z dnia [...] grudnia 2019 r., do Sądu Rejonowego dla Ł. -[...] w Ł. jako właściwemu miejscowo.

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wskazał, że postanowieniem

z dnia [...] lutego 2019 r. Sąd Rejonowy [...] w S. oddalił wniosek Spółki o zasiedzenie ruchomości, tj. pojazdu marki Mercedes-Benz, jednak

w uzasadnieniu tego orzeczenia wskazał, iż takowe rozstrzygnięcie zapadło w związku z tym, iż przed upływem terminu do nabycia prawa własności pojazdu w drodze zasiedzenia, Spółka nabyła to prawo w trybie przepisu art. 169 § 1 i 2 k.c. Stwierdzenie to nie zostało zawarte w sentencji wyroku, a w jego uzasadnieniu. W związku z powyższym Spółka wystąpiła do Sądu Rejonowego z pozwem o ustalenie prawa własności ruchomości na podstawie przepisu art. 169 § 1 k.c. w zw. z art. 189 k.p.c. Tym samym rozstrzygnięcie sprawy pod obecną sygnaturą akt I C [...] ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. Kolegium wniosło o oddalenie wniosku

o zawieszenie postępowania, wskazując, iż nie ma zależności pomiędzy sprawą

o ustalenie własności pojazdu na podstawie art. 189 k.p.c. w zw. z art. 169 § 1 k.c.

a postepowaniem w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Oceniając zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) zaskarżoną decyzję administracyjną według kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny bada, czy przy wydaniu indywidualnego aktu z zakresu administracji publicznej organy zachowały reguły proceduralne i czy niewadliwie zastosowały normy prawa materialnego odnoszące się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

W wyniku tak przeprowadzonej kontroli Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1, art. 145 § 2 K.p.a. oraz art. 72 ust. 1 Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S., wydaną po wznowieniu postępowania w sprawie rejestracji samochodu marki Mercedes-Benz o wyróżniku rejestracyjnym nr [...] którą organ I instancji uchylił własną decyzję z dnia [...] października 2009 r. rejestrującą ww. pojazd na rzecz skarżącej Spółki i odmówił rejestracji pojazdu na podstawie załączonych do wniosku z dnia [...] września 2009 r. dokumentów.

Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

Przepis art. 145 § 2 K.p.a. dopuszcza możliwość wznowienia postępowania przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste i jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego (por. wyrok NSA z 24.11.2011 r., II GSK 1193/10, Lex nr 1151570). Dla przesłanki wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. koniecznym jest stwierdzenie, iż na podstawie fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a więc takie których istnienie miało bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania.

Postanowienie o wznowieniu postępowania nie rozstrzyga sprawy wznowienia, a jedynie otwiera następną fazę postępowania administracyjnego, w którym organ bada, czy postępowanie w którym zapadła ostateczna decyzja rzeczywiście było dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a.), i w drugiej kolejności, po ustaleniu jednej z przesłanek wznowieniowych, przeprowadza na nowo postępowanie w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 K.p.a.). W literaturze przedmiotu podkreśla się, że treść postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania wydanego na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. nie zawęża badania sprawy wyłącznie do przesłanki w nim wskazanej (por. R. Hauser, M. Wierzbowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz 2017; str. 1095). W konsekwencji przedmiotem badań i ustaleń w tym zakresie mogą być wszystkie podstawy określone w art. 145 § 1 K.p.a., (z wyłączeniem określonej w pkt 4).

Tak więc nie ma racji skarżąca twierdząc, że skoro art. 145 § 2 K.p.a. nie stanowił podstawy prawnej postanowienia o wznowieniu postępowania to zaskarżona decyzja wydana na jego podstawie jest dowolna. Niezrozumiałe jest też stanowisko strony, że organ odwoławczy - stosując ww. przepis - wywiódł kolejną przesłankę wznowieniową, która zresztą nie wystąpiła w tej sprawie, a podstawy wznowienia wynikają wyłącznie z art. 145 § 1 K.p.a. i stanowią katalog zamknięty. Zdaniem Sądu, skarżąca dokonała wadliwej interpretacji art. 145 § 2 K.p.a.

Wskazać w tym miejscu należy, że warunek, iż wznowienie postępowania ze względu na sfałszowanie dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu ich fałszerstwa orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu, doznaje wyjątku w sytuacji zaistnienia przesłanek z art. 145 § 2 i § 3 K.p.a., tzn. wtedy, gdy występuje zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego albo powstania szkody dla interesu społecznego, a fakt sfałszowania dowodu jest oczywisty, bądź też postępowanie przed sądem lub innym organem w tych sprawach nie może zostać wszczęte z uwagi na upływ terminu przedawnienia lub z powodu innych prawnych przeszkód (por.: R. Hauser M. Wierzbowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz 2017 r., str. 1065).

Poza sporem pozostaje, że samochód marki Mercedes-Benz o nr rejestracyjnym [...] został zarejestrowany na podstawie sfałszowanego niemieckiego dowodu rejestracyjnego. Okoliczność, że niemiecki dokument, przedstawiony przy rejestracji przedmiotowego pojazdu, jest fałszywy została stwierdzona w opinii biegłego z zakresu klasycznych i technicznych badań dokumentów – eksperta Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w L. (opinia z dnia [...] stycznia 2014 r.).

W przedmiotowej sprawie organ I instancji orzekł z odstępstwem od zasady stwierdzenia fałszerstwa orzeczeniem sądu (lub innego organu) właśnie na podstawie art. 145 § 2 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., co jest prawidłowe w sytuacji ustalenia, iż dowód na podstawie którego rozstrzygnięto sprawę okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt 1), i jednocześnie sfałszowanie tego dokumentu ma charakter oczywisty, a dokonana na podstawie tych fałszywych dowodów rejestracja stwarza zagrożenie dla interesu społecznego. Stanowisko to słusznie zaakceptowało Kolegium.

W ocenie Sądu, wskazany materiał dowodowy pozwalał na jednoznaczne stwierdzenie, że sfałszowanie dowodu rejestracyjnego ww. pojazdu ma charakter oczywisty, a zatem dowód ten nie posiada waloru dokumentu autentycznego i zgodnego ze stanem faktycznym i jako taki w świetle art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie mógł stanowić podstawy do rejestracji wskazanego samochodu.

Przepisy tej ustawy precyzyjnie określają zasady rejestracji pojazdów samochodowych i dopuszczenia ich do ruchu. Zbiór dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu został wskazany w art. 72 ww. ustawy, w tym w ust. 1 pkt 5 wymieniono dowód rejestracyjny - jeśli pojazd był zarejestrowany.

Wymóg złożenia ww. dokumentu potwierdzają także przepisy § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2002 r. w sprawie rejestracji

i oznaczania pojazdów. Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym w dacie rejestracji pojazdu, w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu, z zastrzeżeniem art. 72 ust. 1b-4 ustawy oraz ust. 2-13 i § 3, składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, zwany dalej "wnioskiem o rejestrację", do którego dołącza: 1) dowód własności pojazdu; 2) kartę pojazdu, jeżeli była wydana; 3) dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, oraz 4) tablice (tablicę) rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany; w przypadku pojazdu sprowadzonego z zagranicy bez tablic rejestracyjnych lub konieczności zwrotu tych tablic do organu rejestrującego państwa, z którego pojazd został sprowadzony, właściciel pojazdu zamiast tablic rejestracyjnych dołącza stosowne oświadczenie - które może być złożone na wniosku o rejestrację.

Nie mógł zatem odnieść skutku zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z § 4 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia i związane z tym argumenty strony, że przedłożono dokumenty świadczące o własności pojazdu, tj. umowę sprzedaży i fakturę VAT, co powinno być wystarczające dla potwierdzenia własności pojazdu i w konsekwencji do uznania rejestracji pojazdu na rzecz Spółki. W art. 72 ust. 1 ww. ustawy wymieniono bowiem enumeratywnie, nie zaś alternatywnie, wszystkie dokumenty niezbędne do rejestracji pojazdu, stąd też dowód rejestracyjny jest zawsze wymagany, jeśli pojazd był zarejestrowany, niezależnie od obowiązku okazania dowodu potwierdzającego własność pojazdu. Przy czym wśród dowodów wskazujących na tytuł własności pojazdu wymienia się przykładowo umowę sprzedaży, umowę zamiany, umowę darowizny, umowę o dożywocie, fakturę VAT oraz prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności (§ 4 ust. 1 ww. rozporządzenia).

Inaczej mówiąc Spółka, dokonując rejestracji spornego pojazdu winna była przedłożyć komplet dokumentów, a więc nie tylko dowód własności pojazdu (umowę), czy dowód jego zakupu (fakturę), ale też autentyczny niemiecki dowód rejestracyjny tego pojazdu. Nie ulega wątpliwości, że przedłożone dokumenty muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby (formalna autentyczność dokumentu), lecz także zgodne ze stanem faktycznym (zob. wyroki NSA z dnia 12 marca 1998 r., II SA 32/98, LEX Nr 41680 oraz z dnia25 stycznia 2000r. II SA 2506/99, LEX Nr 55319). Ustalenie wadliwości któregokolwiek z wymaganych dokumentów, które mają być podstawą do zarejestrowania pojazdu, powoduje, że organy właściwe w sprawie rejestracji samochodu nie mogą wydać pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji, skoro takie dowody nie spełniają warunków wymaganych przy złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu. Konsekwentnie, nie może funkcjonować w obrocie prawnym decyzja o rejestracji pojazdu, w stosunku do której ustalono, iż została wydana na podstawie wadliwych dokumentów.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie akcentowano, że właściwe organy dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, co oznacza, iż nie mogą one ani kreować, ani korygować tychże stosunków. Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu (zob. wyroki z dnia 14 października 1998 r., II SA 1093/98, LEX Nr 41322; z dnia 4 lutego 1998 r., II SA 1258/98, LEX 41343).

W kontekście poczynionych uwag Sąd stwierdził, że uchylenie we wznowionym postępowaniu ostatecznej decyzji rejestrującej sporny pojazd na podstawie sfałszowanego dowodu, którego sfałszowanie okazało się oczywiste, znajduje uzasadnienie w art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. (zdanie pierwsze) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. i w związku z art. 145 § 2 K.p.a. Ponadto, organy prawidłowo również wypełniły dyspozycję art. 151 § 1 pkt 2 in fine K.p.a., odmawiając rejestracji spornego samochodu. Trafnie bowiem wskazano w uzasadnieniach decyzji obu instancji, że sfałszowany dokument nie mógł stanowić podstawy do zarejestrowania samochodu wobec niespełnienia warunku prawnego ujętego w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Zgodzić należy się z Kolegium, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której po jednoznacznym stwierdzeniu, że nastąpiło fałszerstwo dokumentów, organy administracyjne tolerowałyby dalsze korzystanie i obrót pojazdem w ten sposób zarejestrowanym. Stan taki w rażący sposób naruszałby zasadę praworządności,

i przeczyłby pewności prawa.

Powyższe argumenty przemawia również za tym, że w celu uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 in fine K.p.a.), organ rejestrowy był nie tylko uprawniony, a wręcz obowiązany do wznowienia postępowania, jeszcze przed ewentualnym prawomocnym stwierdzeniem przez sąd sfałszowania dowodu. Podkreśla się w orzecznictwie, z czym Sąd w pełni się zgadza, że wszelkie działania naruszające wymogi prawne w przedmiotowej materii, a zwłaszcza rejestrowanie pojazdów na podstawie fałszywych dokumentów, wywołują poważną szkodę dla interesu społecznego.

Odpowiadając na zarzuty skargi wskazać należy, że twierdzenia skarżącej, iż jej nieświadomość co do faktu sfałszowania dokumentu winna mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia organu nie znajduje odzwierciedlania w przepisach prawa. Kwestia ta nie ma znaczenia w sprawie, ponieważ przepisy procedury administracyjnej i Prawa o ruchu drogowym nie wskazują na taką okoliczność. W świetle art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym istotne jest jedynie to, że strona winna przedłożyć stosowne (autentyczne) dokumenty, a jej świadomość co do ich autentyczności jest prawnie obojętna. Podkreślić tu należy, że wyliczenie w art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym dokumentów niezbędnych dla dokonania rejestracji pojazdu oznacza, że postępowanie to ma cechy postępowania sformalizowanego i organ dokonujący rejestracji pojazdu zobowiązany jest wymagać dokumentów wymienionych w tym przepisie. Oznacza to również, że organ dokonujący rejestracji pojazdu nie może czynić własnych ustaleń na okoliczności objęte wymaganymi dokumentami. Organ w ramach prowadzonego postępowania w sprawie rejestracji pojazdu nie może również dokumentów wymienionych w art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym zastąpić innymi dokumentami, pismami. Tym samym w tym postępowaniu ustawodawca ograniczył możliwości prowadzenia postępowania dowodowego przez organ, wskazując enumeratywnie jakie dokumenty musi przedłożyć wnioskodawca, aby możliwe było zarejestrowanie pojazdu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2018 r. I OSK 192/17, Legalis).

Dlatego też trzeba podzielić stanowisko Kolegium, według którego do kompetencji organów rozpoznających wniosek o rejestrację nie należy dokonywanie ustaleń co do istnienia określonego stosunku prawnego lub prawa, w tym także rozstrzyganie kwestii ewentualnego nabycia własności rzeczy ruchomej w warunkach określonych w art. 169 § 1 lub § 2 k.c., gdyż nie mieści się to w kompetencjach organu rejestrującego, a postępowanie w zakresie ustalenia prawa własności należy wyłącznie do właściwości sądów powszechnych (art. 189 k.p.c.).

Należy też podkreślić, że po uzyskaniu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego ustalającego prawo własności do tego pojazdu Spółka będzie mogła wystąpić z wnioskiem o ponowną rejestrację pojazdu. Orzeczenie takie stanowi wystarczający dokument do rejestracji pojazdu, wówczas wnioskodawca jest zwolniony z obowiązku przedstawienia ostatniego dowodu rejestracyjnego, który stał się zbędny jako niemiarodajny dla ustaleń organu rejestrującego.

Z uwagi na powyższe i ze względu na ekonomikę procesową Sąd uznał, że kolejne zawieszenie postępowania przed sądem administracyjnym do momentu rozstrzygnięcia (w postępowaniu zainicjowanym pozwem z dnia [...] listopada 2019 r.) kwestii własności pojazdu wyrokiem sądu powszechnego, nie jest nieodzowne, a znacznie przedłużyłoby to postępowanie administracyjne. Dlatego też wniosek o zawieszenie postępowania został tym razem oddalony.

Sąd nie dopatrzył się w tej sprawie ani naruszenia prawa materialnego ani procesowego, w szczególności zasad proceduralnych, o których mowa w skardze. Sprawa została dostatecznie wyjaśniona i uzasadniona.

Mając powyższe na uwadze Sąd – na podstawie art. 151 ustawy – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.