Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 926/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 816/13 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 24 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej na rok podatkowy 2013 postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Pismem z dnia 19 marca 2014 r. J. G. (zwana dalej wnioskodawczynią) po raz drugi wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej

w Łodzi z dnia 24 maja 2013 r. w przedmiocie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej na rok podatkowy 2013. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu (PPF), oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem. Pobiera emeryturę w wysokości 1.259,50 zł, a jej mąż otrzymuje rentę inwalidzką w kwocie 826,89 zł. Wskazała również, że majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci budynku mieszkalnego znajdującego się na działce o pow. 324,82 m2, nieruchomość rolna o pow. 1,1135 ha przeliczeniowego (oddanej

w użyczenie) oraz nieruchomość o powierzchni 3311 m2.. Zaznaczyła, że jej mąż na rachunku bankowym posiada kwotę 195.000 zł, natomiast stan zadłużenia wynosi 580.117 zł.

2. Postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r., I SA/Łd 816/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy

poprzez ustanowienie adwokata. Wskazał, że ponowny wniosek byłby uzasadniony w przypadku zmiany okoliczności, a w niniejszej sprawie taka zmiana nie nastąpiła, gdyż w dalszym ciągu wnioskodawczyni wraz z mężem dysponują znaczną kwotą środków zgromadzonych na rachunku bankowym męża. Zebrana kwota 195.314,55 zł umożliwia poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Sąd pierwszej instancji nie dał również wiary oświadczeniu, że na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy zadłużenie wnioskodawczyni i męża wynosiło 580.117 zł. Sąd wskazał, że w piśmie z dnia 11 kwietnia 2014 r. mąż wnioskodawczyni nie wyjaśnił na rzecz jakich podmiotów ani z jakiego tytułu wynika przedmiotowe zadłużenie. Wskazał natomiast, że w latach 2006-2012 małżonkowie ponieśli udokumentowane wydatki w wysokości 189.128,46 zł na budowę budynku mieszkalnego. Z wyjaśnień męża wnioskodawczyni wynika, że poniósł on również wydatki na zakup samochodu osobowego za 43.000 zł, sprzętu elektronicznego i gospodarstwa domowego za 11.681,27 zł; ponadto zlecił wykonanie pomników na cmentarzu o wartości 12.000 zł. W tej sytuacji sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia wymogów przyznania prawa pomocy i jej sytuacja majątkowa nie uległa pogorszeniu uzasadniającym zmianę postanowienia z dnia 9 stycznia 2014 r.

3. Na powyższe postanowienie z dnia 7 maja 2014 r. wnioskodawczyni wniosła zażalenie, w którym wskazała, że na wezwanie sądu pierwszej instancji załączyła wymagane dokumenty, z których wynikało, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie

i rodziny, gdyż ma "miesięczny dochód w wysokości 73.63 zł na osobę, który nie pokrywa kosztów wyżywienia". Wskazała, że nieprawdą jest, iż – po pierwsze -"małżonkowie nadal dysponują znaczną kwotą środków zgromadzonych na rachunku bankowym męża wnioskodawczyni w kwocie 195.314, 55 zł, która umożliwia poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem adwokata", po drugie – "że nie przekonuje w żadnej mierze złożone oświadczenie męża wnioskodawczyni z dnia 11 kwietnia 2014 r., mające w ocenie wnioskodawczyni dokumentować we wniosku kwotę zadłużenia". Wnioskodawczyni ponownie podkreśliła, że powyższa kwota wykazana jest na rachunku bankowym jej męża, a nie jej, poza tym – "z mocy obowiązujących przepisów prawa podlega zwrotowi i będzie się nadal zmniejszać,

z uwagi na niezbędne wydatki związane z pokryciem kosztów wyżywienia".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

4. Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji nie rozpoznaje sprawy o przyznanie prawa pomocy, tylko rozpoznaje zażalenie, w którym wnioskodawczyni zarzuciła WSA w Łodzi opisane wyżej naruszenia. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny sprawdza, czy rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi było oparte na obowiązujących przepisach prawa, czy zawierało wszystkie elementy, było logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym.

Wnioskodawczyni w zażaleniu podkreśliła, że "niesłusznie odmówiono" jej przyznania prawa pomocy. Tymczasem sąd orzeka na podstawie przepisów prawa

i jest nimi związany. Przepisy te wyraźnie mówią, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Kluczowy wyraz- wykazać –w słowniku tłumaczony jest jako: przedstawiać dowody na coś, unaoczniać, stwierdzać lub ujawniać istnienie czegoś ukrytego; wykrywać (Słownik współczesnego języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 1996, str. 1268).

Prawidłowo sąd pierwszej instancji zaznaczył, że przy pomocy nadesłanych dokumentów wnioskodawczyni wykazała jedynie, iż na koncie jej męża znajduje się duża suma pieniędzy, małżonkowie kupili sprzęt elektroniczny do domu, wystawili nagrobki i otrzymują regularne dochody w postaci renty i emerytury.

Wnioskodawczyni podkreśliła w zażaleniu, że znaczna suma pieniędzy zgromadzona jest na rachunku jej męża, a nie na jej rachunku. Sąd pierwszej instancji wskazał, że jest to okoliczność, która nie przemawia za przyznaniem prawa pomocy i ten wniosek był prawidłowy. Małżonkowie są bowiem zobowiązani do wzajemnej pomocy, również finansowej. Gdy jeden z małżonków znajduje się

w niedostatku to zobowiązanym do pomocy jest współmałżonek, a nie ogół społeczeństwa. Istotne jest to, że obowiązek małżonków do udzielania sobie pomocy finansowej trwa nawet po rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód, czyli jest naprawdę daleko idący (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2014 r., I OSK 436/13, dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma zatem znaczenia, czy kwota widniejąca na koncie znajduje się na rachunku wnioskodawczyni, czy jej męża. Istotne jest natomiast to, że rachunkiem tym mogą dysponować, z czego korzystali np. w dniu 19 marca 2014 r. poprzez wypłacenie gotówki z rachunku w kwocie 15 506,14 zł. Trafnie sąd pierwszej instancji zauważył, że zgromadzona na rachunku kwota 195.314, 55 zł umożliwia poniesienie także kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Jest to wniosek logiczny i zasługuje na aprobatę.

Istotne jest, by oświadczenia osoby, która wnosi o przyznanie pomocy prawnej były spójne i wiarogodne. Wnioskodawczyni twierdzi, że wpływy na rachunek pochodzą z tytułu renty i emerytury, wydatki na media i utrzymanie są zaś niemalże równe wpływom, dzięki czemu "dochód w wysokości 73.63 zł na osobę miesięcznie nie pokrywa kosztów wyżywienia, jak również ubrania". Oświadczenie wnioskodawczyni, że w związku z wydatkami wraz z mężem przeznaczają na wyżywienie około 2,50 zł dziennie na osobę jest mało prawdopodobne, biorąc pod uwagę niedawne wydatki na sprzęt elektroniczny do domu w wysokości ponad 11.000 zł i jednorazową wypłatę z rachunku znacznej sumy w wysokości 15 506,14 zł.

WSA w Łodzi w uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 maja 2014 r. wskazał, że nie dał wiary oświadczeniom wnioskodawczyni i jej męża o zadłużeniu na rachunku w kwocie 580,117 zł., gdyż ani wnioskodawczyni, ani jej mąż nie uprawdopodobnili tego dokumentami, w szczególności mąż wnioskodawczyni nie wyjaśnił z jakiego tytułu to zadłużenie powstało i na rzecz jakich podmiotów. Wyjaśnienia wnioskodawczyni i jej męża są albo niepoparte dokumentami (kwestia zadłużenia na rachunku), albo niespójne (kwota przeznaczona na dzienne utrzymanie w porównaniu do wydatków na sprzęt elektroniczny do domu), albo niekonsekwentne (wnioskodawczyni twierdzi, że kwota zgromadzona na rachunku męża musi zostać zwrócona, zatem powinna pozostać nieuszczuplona,

a jednocześnie w dniu 19 marca 2014 r. zostaje z niej wypłacona suma 15.506,14 zł).

Sąd pierwszej instancji dogłębnie przeanalizował sytuację wnioskodawczyni, wyciągnął z niej logiczne wnioski i wskazał, że nie przedstawiła ona okoliczności przemawiających za przyznaniem jej prawa pomocy w postaci pomocy prawnej. Postanowienie sądu pierwszej instancji jest prawidłowe i nie ma podstaw do jego zmiany.

5. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak

w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.