Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1375/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 3 pkt 3, art. 135j ust. 2 pkt 4, 6
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
article: art. 41, art. 43
journal: Dz.U. 2019 poz 125
law: Ustawa z 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Maciej Kobak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi J. J. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej uchyla zaskarżone orzeczenie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J.J.(dalej w skrócie: "skarżąca") jest orzeczenie nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej w skrócie: "KWP") z dnia [...] listopada 2020 r. utrzymujące w mocy orzeczenie nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w [...] (dalej w skrócie: "KMP") z dnia [...] października 2020 r. o wymierzeniu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższe orzeczenie przedstawia się następująco.

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] października 2020 r. KMP działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 360 z późn. zm.) w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez Ministra właściwego ds. Wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Wewnętrznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610) po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko skarżącej obwinionej o to, że w okresie od dnia 20 września 2019 r. do dnia 1 listopada 2019 r. naruszyła dyscyplinę służbową przez to, że przekroczyła swoje uprawnienia w ten sposób, iż bez zgody administratora wyniosła poza siedzibę Komendy Powiatowej Policji w [...] dane osobowe osób wymienionych w orzeczeniu, które przetwarzane były w celu realizacji przez Policję ustawowych zadań i przechowywała je w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] oraz w samochodzie osobowym marki VW Golf o numerze rej. [....], narażając je tym samym na przypadkową utratę, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z art. 43 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. z 2019 r., poz. 125 – dalej w skrócie: "ustawa o ochronie danych osobowych") – uznał skarżącą za winną popełnienia zarzucanego jej czynu i wymierzył jej karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, KWP orzeczeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.

W uzasadnieniu orzeczenia KWP w pierwszej kolejności przytoczył treść przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie, a także treść kolejnych zarzutów stawianych skarżącej. KWP wyjaśnił przy tym, że zmiana zarzutu może nastąpić tylko w trybie art. 135e ust. 10 ustawy o Policji, do której uprawniony jest przełożony dyscyplinarny. KWP podkreślił, że prawa skarżącej w zakresie odniesienia się do przedstawionego jej zarzutu w żaden sposób nie zostały ograniczone, ponadto nie do obwinionej należy wytyczanie kierunku prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, zaś samo uznanie konieczności zmiany zarzutu nie było jednoznaczne z przesądzeniem o winie policjantki.

Dalej KWP podał, że w dniu 1 listopada 2019 r. funkcjonariusze Biura Spraw Wewnętrznych Policji Wydziału w [...] realizowali czynności przeszukania miejsca zamieszkania oraz samochodu użytkowanego przez skarżącą, w ramach pomocy prawnej dla Biura Spraw Wewnętrznych Policji Wydziału w [...] do sprawy prowadzonej pod sygn. [....]. Miejscem zamieszkania skarżącej było mieszkanie w bloku, zajmowane z rodzicami. Zajmowany przez skarżącą pokój nie posiadał żadnych zewnętrznych zabezpieczeń, drzwi prowadzące do tego pokoju były drzwiami harmonijkowymi, przesuwnymi, nie domykały się i nie stanowiły żadnego zabezpieczenia technicznego przed dostępem osób postronnych. Podczas wykonywanych czynności zostały ujawnione dokumenty służbowe, które następnie zostały opisane w spisie i opisie rzeczy. W pokoju nie było żadnego sejfu lub innego miejsca, w którym ujawnione w toku przeszukania dokumenty mogłyby być bezpiecznie przechowywane. Zatrzymane materiały znajdowały się na półkach, w wersalce, na biurku, wewnątrz plecaków, w ubraniach, pomiędzy książkami. Funkcjonariusze dodatkowo dokonali przeszukania samochodu skarżącej. Parking, na którym zaparkowany był użytkowany przez skarżącą pojazd, był ogólnodostępny. Z zeznań policjantów realizujących czynności przeszukania wynika, iż wewnątrz pojazdu panował bałagan, a ujawnione dokumenty służbowe znajdowały się w jego wnętrzu.

Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego KWP stwierdził, że niezaprzeczalnym jest, że skarżąca nie uzyskując zgody administratora danych wyniosła poza siedzibę jednostki materiały zawierające dane osobowe. Przekroczenie uprawnień przez skarżącą polegało na zachowaniu, które zostało przez nią podjęte w zakresie, w jakim nie stanowiło realizacji jej zadań, ani kompetencji. Jak wynika z akt sprawy, zarówno kierownik jednostki jako administrator danych, jak i bezpośredni przełożony skarżącej, nie wyrażali zgody na wyniesienie wskazanej dokumentacji poza siedzibę jednostki. W ocenie KWP, wyjaśnienia skarżącej w zakresie powodów zabrania przechowywanych przez nią rzeczy, nie usprawiedliwiają jej zachowania i nie pokrywają się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W ocenie KWP wyjaśnienia skarżącej składane wielokrotnie na gruncie toczącego się postępowania zasługują na uwzględnienie jedynie w części, w której korespondują ze stanem faktycznym ustalonym na podstawie pozostałych, a uznanych za wiarygodne dowodów. W pozostałym zakresie nie można im przypisać waloru wiarygodności.

KWP wskazał, że skarżąca pełniąc służbę w Komendzie Powiatowej Policji w [...] uczestniczyła w szkoleniach z zakresu problematyki ochrony danych osobowych. Celem umożliwienia jej realizacji zadań na zajmowanym stanowisku otrzymała szereg zaświadczeń potwierdzających odbyte szkolenia. Posiadała także upoważnienie do przetwarzania danych osobowych na wyznaczonym stanowisku pracy, zgodnie z powierzonymi obowiązkami pracowniczymi oraz poleceniami administratora danych. W zebranym materiale znajdują się także protokoły zeznań pracowników Komendy Powiatowej Policji w [...] – J. O. oraz Komendy Miejskiej Policji w [...] – A. P., które odniosły się w sposób wyczerpujący do zagadnień dotyczących problematyki ochrony danych osobowych, w tym wymaganych zgodnie z przepisami upoważnień.

Reasumując KWP stwierdził, że zaskarżone orzeczenie zawiera wyczerpujące uzasadnienie odnośnie faktów potwierdzających, że skarżąca umyślnie dopuściła się zarzucanego jej przewinienia dyscyplinarnego, a także dowodów świadczących o jego popełnieniu.

Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą kwestii przedawnienia karalności przewinienia dyscyplinarnego, KWP zwrócił uwagę, że bezprawne działanie miało miejsce w okresie od dnia 20 września 2019 r. (dzień wyniesienia przez wskazaną poza siedzibę Komendy Powiatowej Policji w [...] materiałów zawierających dane osobowe) do dnia 1 listopada 2019 r. (data ujawnienia wskazanych materiałów w trakcie czynności przeszukania miejsca zamieszkania i samochodu skarżącej). W dniu 5 kwietnia 2020 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] (dalej w skrócie: "KPP") wydał postanowienie nr [...] o zawieszeniu prowadzonego postępowania, które nie zostało zaskarżone zażaleniem. Następnie KPP postanowieniem nr 13/20 z dnia 28 maja 2020 r. podjął zawieszone postępowanie dyscyplinarne z uwagi na ustanie przesłanki stanowiącej podstawę jego zawieszenia. KWP wyjaśnił, że bieg terminu zawieszenia postępowania rozpoczyna się z dniem wydania postanowienia o jego zawieszeniu, a nie z chwilą jego uprawomocnienia się. W przypadku zawieszenia postępowania, zawieszenie wstrzymuje upływ terminów tzw. sądowych od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, które biegną dalej dopiero z chwilą podjęcia postępowania. Biorąc pod uwagę czas zawieszenia postępowania dyscyplinarnego, który wyniósł 53 dni, KWP uznał, że termin przedawnienia karalności przewinienia dyscyplinarnego upływał w dniu 12 listopada 2020 r.

Odnosząc się do zarzutu opieszałości i bezczynności w prowadzeniu postępowania dyscyplinarnego KWP zwrócił uwagę, że skarżąca w czasie trwania przedmiotowego postępowania składała liczne wnioski dowodowe, które były rozpatrywane, uwzględniane, jak również odrzucane przez KMP. Sygnalizowanie o negatywnych odczuciach co do sposobu realizowania czynności w postępowaniu dyscyplinarnym stanowiło także podstawę do uwzględniania składanych wniosków o wyłączenie zarówno rzecznika dyscyplinarnego, jak i przełożonego dyscyplinarnego. W ocenie KWP takie działanie miało niewątpliwie przełożenie na czas trwania postępowania. Natomiast zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na zaistnienie okoliczności uprawdopodabniających bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

KWP nie podzielił zarzutu dotyczącego wszczęcia postępowania dyscyplinarnego po upływie 90 dni od dnia powzięcia wiadomości przez przełożonego dyscyplinarnego o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że pismo z dnia 3 stycznia 2020 r. Zastępcy Komendanta Biura Spraw Wewnętrznych Policji wpłynęło do Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] w dniu 8 stycznia 2020 r. W piśmie tym zawarta była informacja, że skarżąca mogła dopuścić się naruszenia dyscypliny służbowej. Pismo to wraz z załączonymi dokumentami przesłano do przełożonego dyscyplinarnego, który wydał w dniu 14 lutego 2020 r. postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. W ocenie KWP, wbrew twierdzeniu skarżącej nie można przyjąć, że przełożony dyscyplinarny powziął we wcześniejszym okresie wiedzę o znajdujących się poza jednostką dokumentach, które policjantka wyniosła, zwłaszcza, że zgromadzony materiał tego nie potwierdza. KWP zwrócił uwagę na treść zeznań w charakterze świadka funkcjonariusza realizującego w dniu 1 listopada 2019 r. czynności zlecone w ramach pomocy prawnej przez Biuro Spraw Wewnętrznych Policji Wydział w [...] – M. K.. Potwierdził on obecność Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w [...] podczas czynności przeszukania stanowiska pracy skarżącej, a nie Komendanta Powiatowego Policji w [...]. Ponadto dla prowadzonego przez funkcjonariuszy Biura Spraw Wewnętrznych Policji postępowania, dokumenty ujawnione w trakcie przeszukania mieszkania oraz samochodu nie były głównym przedmiotem poszukiwanym przez nich, co potwierdzili również świadkowie E. R. i P. K..

Odnosząc się do zarzucanego przez skarżącą braku ustalenia, czy upoważnienie z dnia 20 września 2018 r. do przetwarzania danych osobowych na wyznaczonym stanowisku pracy wystarcza do uznania, że była ona upoważniona do przetwarzania danych osobowych w trybie art. 43 ustawy o ochronie danych osobowych, KWP stwierdził, że zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy jest kompletny. Kwestionowana przez skarżącą podstawa wydania upoważnienia z dnia 20 września 2018 r., kilkukrotnie była badana, właściwie analizowana i uzasadniana na gruncie prowadzonego postępowania. KWP podkreślił, że przedmiotem postępowania była kwestia zachowania skarżącej polegającego na wyniesieniu poza siedzibę jednostki Policji materiałów zawierających dane osobowe oraz przechowywania ich w miejscu do tego nieprzeznaczonym, do czego nie była uprawniona, nie zaś poprawność wydawania uprawnień do przetwarzania danych osobowych w Komendzie Powiatowej Policji w [...] ani tego, czy w tamtejszej jednostce w sposób prawidłowy została uregulowana polityka bezpieczeństwa dla poszczególnych zbiorów danych lub czy w sposób prawidłowy prowadzona jest ewidencja osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych.

Odnosząc się do kolejnego z zarzutów KWP wskazał, że wprowadzona decyzją nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] maja 2017 r., tzw. "Polityka Bezpieczeństwa" zbiorów danych osobowych użytkowanych w Komendzie Powiatowej Policji w [...] (dalej w skrócie: "Polityka Bezpieczeństwa") określa zasady ochrony danych osobowych wszystkich zbiorów danych użytkowanych w Komendzie Powiatowej Policji w [...]. Zgodnie z Polityką Bezpieczeństwa przetwarzanie danych osobowych może odbywać się wyłącznie przez funkcjonariuszy posiadających stosowne upoważnienia do zbioru danych osobowych. Zdaniem KWP bezsprzeczne jest, że skarżąca posiadała wydane przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] upoważnienie do przetwarzania danych osobowych z dnia 20 września 2018 r., podpisane przez administratora danych oraz osobę przyjmującą. Pomimo braku potwierdzenia faktu zapoznania skarżącej z wymienioną decyzją, w ocenie KWP nie można dać wiary, że w przedmiotowym zakresie skarżąca nie posiadała wiedzy, z uwagi na odbyte liczne szkolenia organizowane w jednostce, oraz uczestnictwo w rożnych formach doskonalenia z zakresu przedmiotowej tematyki. KWP wskazał również, że skarżąca jako osoba upoważniona do przetwarzania danych osobowych, nie może uchylać się od odpowiedzialności za niewypełnienie obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa danych osobowych, uregulowanych przepisami ustawy. Treść złożonego przez nią ślubowania w sposób jednoznaczny wskazuje, że funkcjonariusza Policji, skoro ma obowiązek chronić porządek prawny oraz przestrzegać prawa, obciąża także obowiązek znajomości przepisów prawa, zwłaszcza, że ustawa o ochronie danych osobowych jest aktem prawnym powszechnie obowiązującym, ogólnodostępnym. Natomiast dla samego bytu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego nie ma znaczenia ustalenie czy i na jakiej podstawie Komendant Powiatowy Policji w [...] w 2019 r. i pierwszej połowie 2020 r. odstąpił od obowiązku wdrożenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych w Komendzie Powiatowej Policji w [...], w szczególności w zakresie upoważnienia osób do przetwarzania danych osobowych.

Dalej KWP wskazał, że Komendant Powiatowy Policji w [...] J. P. przesłuchany w charakterze świadka w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym zeznał, że jako administrator danych osobowych w Komendzie Powiatowej Policji w [...] nigdy nie wyraził zgody administratorom merytorycznym i innym policjantom na wynoszenie dokumentacji poza siedzibę organu. W posiadanie danych osobowych skarżąca weszła realizując ustawowe czynności Policji. Zgody na wywiezienie dokumentacji służbowej z komendy do miejsca zamieszkania nie wyrażał także bezpośredni przełożony policjantki.

W ocenie KWP nieuprawnione jest stwierdzenie skarżącej, że umieszczenie w treści zarzutu nazwisk osób widniejących na dokumentach, wobec których nie potwierdzono jednoznacznie faktu ujawnienia ich podczas przeszukania, nie znajduje uzasadnienia. Dołączona do akt postępowania dokumentacja, opieczętowana i uwiarygodniona stanowi dowód potwierdzający zamieszczone w nich dane. Również zeznania w charakterze świadków funkcjonariuszy uczestniczących w przeszukaniu mieszkania i pojazdu w dniu 1 listopada 2019 r. stanowią potwierdzenie tej okoliczności.

Dalej KWP stwierdził, że zarzut skarżącej wskazujący na określenie podstaw prawnych, na jakich KMP dokonał oceny zachowań Komendanta Powiatowego Policji w [...], nie znajduje odniesienia do charakteru zarzutu, który przedstawiono skarżącej.

Przechodząc do kwestii wymiaru kary zastosowanej wobec skarżącej, KWP nie dopatrzył się zaistnienia okoliczności mogących budzić wątpliwości co do jej zastosowania. Wymierzając karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku wzięto bowiem pod uwagę rodzaj popełnionego przewinienia dyscyplinarnego (naruszenie dyscypliny służbowej), okoliczności jego popełnienia (związane z wykonywaniem przez skarżącą zawodu policjanta, posiadane przeszkolenie, kwalifikacje), stopień zawinienia (umyślność działania), skutki, w tym następstwa dla służby (brak kontroli nad wyniesionymi materiałami, zabezpieczenie ich przez funkcjonariuszy BSWP), rodzaj i stopień naruszenia ciążących na skarżącej obowiązków (przekroczenie uprawnień). Uwzględniono również zachowanie skarżącej po popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, w szczególności fakt nieprzyznania się do popełnienia czynu, a także dotychczasowy przebieg służby (siedmioletni staż służby w Policji). Fakt pozostawania w karze dyscyplinarnej nagany i umyślność popełnienia zarzucanego skarżącej przewinienia dyscyplinarnego zostały ocenione jako okoliczności wpływające na zaostrzenie wymiaru kary.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższe orzeczenie, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:

1) art. 135 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ust. 4 ustawy o Policji w sytuacji, gdy do rzekomego naruszenia dyscypliny służbowej w postaci wyniesienia danych osobowych doszło w dniu 20 września 2019 r., a więc ostatnim dniem, w którym można było wymierzyć prawomocną karę dyscyplinarną za to naruszenie dyscypliny służbowej, był dzień 2 listopada 2020 r. Biorąc pod uwagę okres zawieszenia postępowania dyscyplinarnego od dnia 15 kwietnia 2020 r. (data uprawomocnienia się postanowienia o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego) do dnia 28 maja 2020 r. (data podjęcia zawieszonego postępowania dyscyplinarnego), łącznie 43 dni kalendarzowe, przedawnienie karalności upływało w dniu 1 listopada 2020 r., na co wskazuje również art. 22 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw;

2) art. 135 ust. 3 ustawy o Policji, albowiem w przedmiotowej sprawie przełożony dyscyplinarny powziął w dniu 1 listopada 2019 r. wiadomość o dokonanym przeszukaniu w mieszkaniu skarżącej przez funkcjonariuszy Biura Spraw Wewnętrznych Policji oraz zabezpieczonych podczas przeszukania dokumentach i komputerze będącym na wyposażeniu Komendy Powiatowej Policji w [...]. Niewątpliwie Komendant Powiatowy Policji w [...] miał zatem podstawy do stwierdzenia, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego, co zgodnie z dyspozycją art. 134i ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o Policji stanowi podstawę do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego z własnej inicjatywy. Jeżeli jednak Komendant Powiatowy Policji w [...] miał wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej albo tożsamości sprawcy, przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego powinien zlecić przeprowadzenie czynności wyjaśniających zgodnie z art. 135i ust. 4 ustawy o Policji. Wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że na miejscu przeszukania obecny był Zastępca Komendanta Powiatowego Policji w [...] kom. P.R. dodatkowo potwierdza tezę, że miał on pełną wiedzę o dokumentach zabezpieczonych podczas przeszukania i niewątpliwe podzielił się nią ze swoim przełożonym;

3) art. 135e ust. 10 ustawy o Policji, albowiem postanowieniem z dnia 4 czerwca 2020 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] zmienił zarzuty w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym, pomijając przy tym całkowicie zarzut nr 2 w sytuacji gdy w orzeczeniu istnieje obowiązek ustosunkowania się do treści wszystkich zarzutów określonych w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego.

Z daleko idącej ostrożności procesowej, w przypadku gdyby Sąd nie uznał konieczności zastosowania powyższych ujemnych przesłanek powodujących bezzasadność wydania zaskarżonego orzeczenia, skarżąca dodatkowo zarzuciła naruszenie:

1) art. 135g ust. 1 ustawy o Policji poprzez:

a) błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że w okresie od 20 września 2019 r. do 1 listopada 2020 r. skarżąca była upoważniona do przetwarzania danych osobowych na podstawie upoważnienia z dnia 20 sierpnia 2018 r. wydanego na podstawie artykułu 29 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), podczas gdy w okresie wskazanym w treści zarzutu obowiązywały przepisy ustawy o ochronie danych osobowych, co potwierdza kwalifikacja prawna zarzutu - art. 43 ww. ustawy. Pomimo to w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia KWP nie zauważył tej okoliczności dalej twierdząc, że skarżąca posiadała upoważnienie do przetwarzania danych osobowych. Natomiast do oceny zachowania określonego treścią zarzutu należy stosować przepisy prawa obowiązujące w czasie popełnienia czynu. Natomiast w zakresie możliwości ponoszenia odpowiedzialności w trybie art. 43 ustawy o ochronie danych osobowych niezbędne jest posiadanie upoważnienia do przetwarzania danych osobowych wydanych w trybie tej ustawy (art. 41 i art. 42), a skarżąca takiego upoważnienia nie posiadała,

b) błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że Komendant Powiatowy Policji w [...], jako administrator danych osobowych oraz przełożony skarżącej, nie musiał stosować się do przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, a skarżąca taki obowiązek miała mimo, że przepisy szczegółowe dotyczące ochrony danych osobowych zostały przez niego wydane, a skarżąca nie została z nimi w sposób skuteczny zapoznana. Również jako administrator danych osobowych Komendant miał obowiązek upoważnić podległych pracowników i funkcjonariuszy do przetwarzania danych osobowych w trybie tej ustawy, co uczynił dopiero w drugiej połowie 2020 r., mimo że ww. ustawa obowiązuje od lutego 2019 r.,

c) błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że skarżąca w sposób skuteczny została zapoznana z Polityką Bezpieczeństwa, która kompleksowo określała zasady stosowania przepisów o ochronie danych osobowych. Policjanci zostawali zapoznani z tym aktem indywidualnie czytając jego treść, a następnie potwierdzali to własnoręcznym podpisem w karcie zapoznania z aktem prawnym, podczas gdy skarżąca nie została w żadnym czasie z tym aktem zapoznana. Przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia okoliczności wskazujące na to, że skarżąca znała treść Polityki Bezpieczeństwa są niezasadne. Udział w zajęciach w ramach doskonalenia zawodowego, nie może stanowić zastępczej formy zapoznania z aktem kierowania wewnętrznego. Skarżąca nadmieniła, że przepis ten jest niedostępny w internecie, zalega w sekretariacie i możliwości dostępu do niego jest wyłącznie za zgodą Komendanta Powiatowego Policji,

d) błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że do wyniesienia danych osobowych z budynku Komendy Powiatowej Policji w [...] bezwzględnie wymagana jest zgoda administratora danych osobowych, czyli Komendanta Powiatowego Policji. Teza ta jest nieprawdziwa w świetle decyzji nr [...] z dnia 8 maja 2019 r. Komendanta Powiatowego Policji w [...] w sprawie wprowadzenia "Procedury Postępowania w sytuacji Naruszenia Ochrony Danych Osobowych w Komendzie Powiatowej Policji w [...]", w szczególności pkt 14 załącznika do decyzji,

e) błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez bezkrytyczne uznanie, że podczas przesłuchania w charakterze świadka, Komendant Powiatowy Policji w [...] J. P. zeznał prawdę w zakresie braku upoważnienia jego podwładnych do wyrażania zgody policjantom na wynoszenie danych osobowych poza teren Komendy Powiatowej Policji w [...]. Przyjęcie tezy, że świadek zeznał prawdę, ponieważ zdaje sobie sprawę z możliwych konsekwencji w przypadku zeznania nieprawdy jest jednostronne, w sytuacji gdy KWP skierował powyższą kwestię do oceny prokuratora, zaś w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia całkowicie pominął brzmienie pkt 14 załącznika do decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. podpisanej również przez kom. J. P.,

2) naruszenie dyspozycji art. 135g ust. 2 ustawy o Policji, albowiem żadna wątpliwość opisana w odwołaniu nie została wyjaśniona. Podjęte próby świadczą jedynie o wyjątkowej interpretacji i ocenia zdarzeń bez przytaczania konkretnych przepisów prawa,

3) naruszenie dyspozycji art. 134h ust 1 ustawy o Policji, albowiem orzeczona kara dyscyplinarna ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku jest niewspółmiernie wysoka nie tylko do stopnia zawinienia, ale również do okoliczności czynu. Skarżąca musiała opuścić teren Komendy Powiatowej Policji w [...], ponieważ otrzymała takie polecenie. Jej zachowanie nie przyniosło żadnych negatywnych skutków ani negatywnych następstw dla służby. KMP nie był jej przełożonym i nie wiedział jak wywiązuje się z obowiązków służbowych. Mimo tego KWP w postępowaniu odwoławczym nie uwzględnił opinii służbowej z dnia 30 października 2020 r. oraz nie uwzględnił dotychczasowego przebiegu służby skarżącej,

4) naruszenie dyspozycji art. 134c ustawy o Policji poprzez orzeczenie kary niepełnej przydatności na obecnie zajmowanym stanowisku referenta wydziału kryminalnego, skoro w chwili popełnienia czynu skarżąca zajmowała stanowisko referenta zespołu patrolowo- interwencyjnego. Obowiązki na tych stanowiskach są diametralnie różne, również w zakresie ochrony danych osobowych. Ponadto w aktach postępowania dyscyplinarnego nie wskazano okoliczności uzasadniających możliwość przypadkowej utraty danych osobowych.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia nr [...] z dnia [...] października 2020 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie postawionych zazutów.

W odpowiedzi na skargę KWP podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 28 grudnia 2020 r. skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Albowiem kwestionowane nią orzeczenie narusza przepisy prawa.

Jak wynika z zaskarżonego orzeczenia skarżącą uznano za winną tego że

w okresie od dnia 20 września 2019 r. do dnia 1 listopada 2019 r. naruszyła dyscyplinę służbową przez to, że przekroczyła swoje uprawnienia w ten sposób, iż bez zgody administratora wyniosła poza siedzibę Komendy Powiatowej Policji

w [...] dane osobowe osób wymienionych w orzeczeniu, które przetwarzane były

w celu realizacji przez Policję ustawowych zadań i przechowywała je w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] oraz w samochodzie osobowym marki VW Golf o numerze rej. [...], narażając je tym samym na przypadkową utratę, tj.

o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z art. 43 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku

z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości.

Stosownie do postanowień art. 135j ust. 2 pkt 4 i pkt 6 ustawy o Policji orzeczenie dyscyplinarne powinno zawierać – między innymi - opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną oraz uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia. W ocenie Sądu kwestionowane skargą orzeczenie tych standardów nie spełnia.

W postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym wobec policjantów kluczowy jest ostatecznie przyjęty opis zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego oraz jego kwalifikacja prawna. W postępowaniu tym policjantowi stawia się konkretny zarzut, a rozstrzygnięcie jest ściśle związane z poczynionymi ustaleniami dotyczącymi tegoż zarzutu. Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem quasi - karnym, w którym nie dokonuje się oceny, czy policjant popełnił jakiekolwiek przewinienie dyscyplinarne, ale czy popełnił zarzucane mu przewinienie dyscyplinarne.

Pomimo, iż art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji nie określa konkretnych elementów uzasadnienia faktycznego i prawnego orzeczenia, przyjąć należy, że powinno ono zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W warstwie materialnoprawnej orzeczenie powinno wskazywać na przepisy, z których wyinterpretowano normę prawną stanowiącą podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta oraz przestrzeń poczynionych ustaleń, które w pełni kompletują jej hipotezę, aktywując cześć sankcjonowaną.

Sąd stwierdza, iż postępowanie dyscyplinarne ma szczególny charakter, albowiem ingeruje w sposób silny i jednocześnie negatywny w sferę prawną policjanta i z tego względu wydawane w wyniku jego przeprowadzenia orzeczenie powinno odzwierciedlać najwyższy stopień rzetelności oraz skrupulatności.

Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Po myśli powołanego

w zaskarżonym orzeczeniu art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy. Orzekające w sprawie organy przyjęły, że skarżąca przekroczyła swoje uprawnienia w związku z naruszeniem art. 43 ustawy

z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku

z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości, Dz. U. 2019r. poz. 125, dalej

w skrócie: "DODO". Zgodnie z treścią powołanego przepisu "osoby, które zostały upoważnione do przetwarzania danych osobowych, są obowiązane do zapewnienia bezpieczeństwa danych osobowych, w tym ochrony przed niedozwolonym lub niezgodnym z prawem przetwarzaniem danych osobowych oraz ich przypadkową utratą, zniszczeniem lub uszkodzeniem, jak również do zachowania w tajemnicy udostępnionych danych osobowych oraz sposobów ich zabezpieczenia."

Powołana ustawa DODO weszła w życie w dniu 6 lutego 2019 roku – art. 108 – a zatem przed popełnieniem przez skarżącą zarzucanego jej przewinienia.

Uchwalenie DODO jest następstwem odpowiednich postanowień Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO). Stosownie do postanowień pkt 19 części wstępnej RODO ochrona osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy w ramach zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania lub ścigania czynów zabronionych, lub wykonywania kar, w tym w celu ochrony przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa publicznego i zapobiegania takim zagrożeniom, oraz swobodny przepływ takich danych podlegają szczególnemu aktowi prawnemu Unii. RODO nie ma zastosowania do czynności przetwarzania w tych celach. Dane osobowe przetwarzane przez organy publiczne w celu zapobiegania przestępczości podlegają dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680.

Wspomniana dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680

z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku

z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylająca decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW (Dz.U.UE.L.2016.119.89 z dnia 2016.05.04) w sposób autonomiczny reguluje kwestie przetwarzania danych osobowych dla celów wymiaru sprawiedliwości

w sprawach karnych i współpracy policyjnej – pkt 10 i 11 części wstępnej dyrektywy.

Zgodnie z art. 63 ust. 1 dyrektywy, państwa członkowie miały czas na wdrożenie jej postanowień do dnia 6 maja 2018 roku.

Policja jest upoważniona do przetwarzania danych osobowych w celu realizacji swoich ustawowych zadań – art. 20 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Administratorem danych osobowych w jednostce organizacyjnej, w której skarżąca pełni służbę jest Komendant Powiatowy Policji w [...] – art. 20 ust. 1f ustawy o Policji. Jak wynika z art. 20 ust. 1j ustawy o Policji przetwarzanie danych osobowych przez Policję w celach, o których mowa w art. 1 pkt 1 DODO, odbywa się na podstawie ustawy, prawa Unii Europejskiej oraz postanowień umów międzynarodowych.

Jak wynika z DODO to na Administratorze spoczywa obowiązek zapewnienia, aby dane były przetwarzane w sposób zapewniający odpowiednie bezpieczeństwo danych osobowych, w tym ochronę przed niedozwolonym lub niezgodnym z prawem przetwarzaniem oraz przypadkową utratą, zniszczeniem lub uszkodzeniem, za pomocą środków technicznych i organizacyjnych odpowiednich do zagrożeń oraz kategorii danych objętych ochroną, a w szczególności zabezpieczone przed ich udostępnieniem osobom nieupoważnionym lub wejściem w posiadanie przez osobę nieuprawnioną – art. 31 ust. 1 pkt 6.

Do przetwarzania danych osobowych, poza Administratorem, może być dopuszczona wyłącznie osoba zapewniająca bezpieczeństwo przetwarzanych danych osobowych oraz posiadająca upoważnienie do przetwarzania danych osobowych w ramach danej kategorii czynności przetwarzania, nadane przez administratora lub podmiot przetwarzający. Zatwierdzony przez administratora lub podmiot przetwarzający wniosek o nadanie uprawnień do dostępu do danych osobowych w ramach danej kategorii czynności przetwarzania uznaje się za nadanie takiego upoważnienia – art. 41 ust. 1 DODO

Do wniosku należy dołączyć oświadczenie osoby, której wniosek dotyczy, o zobowiązaniu się do zapewnienia bezpieczeństwa danych osobowych, w tym ochrony przed niedozwolonym lub niezgodnym z prawem przetwarzaniem danych osobowych oraz ich przypadkową utratą, zniszczeniem lub uszkodzeniem – art. 41 ust. 3 DODO

Jak z powyższego wynika, aby można było przyjąć, że dana osoba jest upoważniona do przetwarzania danych osobowych w związku z zapobieganiem

i zwalczaniem przestępczości, niezbędne jest spełnienie trzech wymogów: 1) do Administratora lub podmiotu przetwarzającego musi wpłynąć wniosek

o upoważnienie do przetwarzania danych osobowych w ramach danej kategorii czynności przetwarzania; 2) do wniosku musi zostać załączone oświadczenie podmiotu, który ubiega się o upoważnienie, że zobowiązuje się do zapewnienia bezpieczeństwa danych osobowych; 3) wniosek musi zostać zatwierdzony przez Administratora lub podmiot przetwarzający.

Wyjaśnienie powyższych kwestii ma charakter kluczowy z perspektywy przypisania odpowiedzialności za naruszenie obowiązków określonych w art. 43 DODO, albowiem jak wynika z przywołanej wyżej in extenso treści tego przepisu, stosowanie się do ustanowionych nią reżimów obarcza wyłącznie osoby upoważnione do przetwarzania danych osobowych w związku z zapobieganiem

i zwalczaniem przestępczości.

Analiza akt sprawy dowodzi, że kwestie te nie zostały wyjaśnione. Organy obu instancji w swoich orzeczeniach nie powołały się na wydane w trybie art. 41 DODO upoważnienie skarżącej do przetwarzania danych osobowych w takiej kategorii czynności przetwarzania, która jest adekwatna do poczynionych ustaleń. Organy przyjęły, że Upoważnienie skarżącej z dnia 20 września 2018 roku, wydane na podstawie RODO pozostaje w mocy i obowiązuje również na gruncie ustawy DODO. Organy nie podały jednak żadnych podstaw normatywnych takiego wniosku.

W ocenie Sądu do przyjęcia, że wydane w oparciu o RODO upoważnienie do przetwarzania danych osobowych odnosi skutki również na gruncie DODO, w tym i w tak istotnym zakresie jak aktywacja odpowiedzialności za naruszenie obowiązków określonych w art. 43 DODO konieczna jest jednoznaczna podstawa prawna, której w decyzjach organów obu instancji nie wskazano. Nawet przy przyjęciu, że taka podstawa faktycznie jest, konieczne byłoby rozważanie treści upoważnienia wydanego na gruncie RODO w kontekście art. 41 DODO, a zatem przeanalizowanie, czy upoważnienie to obejmuje takie kategorie czynności przetwarzania, których reżimy zostały przez skarżącą naruszone. Należy bowiem przyjąć, wobec jednoznacznej treści art. 41 i 43 DODO, że odpowiedzialność za naruszenie obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa danych osobowych przez osoby upoważnione nie dotyczy danych osobowych in genere, lecz danych osobowych przetwarzanych w ramach takiej kategorii przetwarzania, której dotyczy upoważnienie.

Przedstawionej oceny nie zmieniają ustalenia dowodzące tego, że skarżąca przeszła stosowne szkolenia lub kursy, albo że w jednych ze swoich zeznań przyznała, iż miała "karty dostępowe do policyjnych baz informacyjnych". Kwestia posiadania przez skarżącą upoważnienia do przetwarzania danych osobowych, wydanego w trybie art. 41 DODO ma charakter obiektywny i wymaga jednoznacznego potwierdzenia. To jak tę kwestię postrzega skarżąca, czy słuchany

w sprawie świadek – A. P. – jest bez znaczenia. Poczynienie w tym zakresie ustaleń oraz jednoznacznych ocen prawnych należało do orzekających

w sprawie organów. Kwalifikacja prawna przypisanego skarżącej przewinienia oraz uzasadnienie prawne mające umocować wydane rozstrzygnięcie w obowiązującym porządku prawnym są niepełne. Brak jest wskazania podstaw prawnych uzasadniających ocenę, że na podstawie wydanego skarżącej w oparciu o przepisy RODO Upoważnienia do przetwarzania danych osobowych z dnia 20 września 2018 roku, skarżąca, po wejściu w życie DODO w dniu 6 lutego 2019 roku, była zobowiązana do przestrzegania rygorów określonych w art. 43 DODO. Kwestia ta nie została należycie rozważona i przeanalizowana i z tej przyczyny Sąd zobligowany był uchylić zaskarżone orzeczenie.

Sąd podkreśla, że w sprawach dyscyplinarnych sąd administracyjny nie może wychodzić poza przypisaną mu funkcję kontrolną. Nie jest rolą sądu uzupełnianie podstaw prawnych orzeczenia dyscyplinarnego, czy konwalidowanie argumentacji prawnej wyjaśniającej i uzasadniającej nałożenie kary dyscyplinarnej. Innymi słowy sąd administracyjny nie może przyjąć roli kolejnej instancji rozstrzygającej

o odpowiedzialności skarżącej. Rolą Sądu jest wyłącznie rozstrzygnąć o tym, czy kwestia odpowiedzialności skarżącej została rozstrzygnięta prawidłowo, a to – in casu – zostało przez Sąd zweryfikowane negatywnie.

Wobec przyjętej oceny oraz treści art. 135 ust. 4 ustawy o Policji w związku

z art. 1 pkt 30 lit. c i art. 22 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. 2020 r. poz. 1610, odnoszenie do pozostałych zarzutów skargi Sąd ocenia jako zbędne.

Wyrok wydano na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c) p.p.s.a.