Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 362/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant : st. sekr. sądowy Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat M. S. - P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 ( słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Wojewoda D., po rozpatrzeniu odwołania J. M., dalej skarżący, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej ustawa, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta J. G. z dnia 7 marca 2013 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ulicy K. w J. G.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego wszczęte zostało w dniu

21 listopada 2012 r. Fakt niezamieszkiwania przez skarżącego w przedmiotowym lokalu zgłoszony został przez K. i G. M., dalej wnioskodawcy. Wskazali, że z dniem 7 listopada 2012 r. zostali nowymi właścicielami tej nieruchomości i skarżący jest dla nich osobą obcą. Do akt sprawy dołączono akt notarialny Repertorium A nr [...]z dnia 7 listopada 2012 r. potwierdzający zawarcie umowy sprzedaży tego mieszkania pomiędzy M. M. (byłą żoną skarżącego), a K. M. działającą w imieniu własnym oraz na rzecz swojego męża.

Wskazał, że w dniu 20 listopada 2012 r. zeznania do protokołu złożyła była żona skarżącego i oświadczyła, że od 1999 r., a więc od czasu rozwodu, nie zna miejsca pobytu skarżącego.

W dniu 13 grudnia 2012 r. skarżący zeznał, że mieszka w przedmiotowym lokalu i posiada w nim cały dorobek życia. Podał, że jest bezdomny. Dołączył do akt sprawy kopię zawiadomienia złożonego do Prokuratury Rejonowej w J. G.

o popełnieniu przestępstwa oszustwa przez swoją byłą żonę, polegającego na wymianie zamków do drzwi wejściowych tego lokalu oraz jego sprzedaży.

W złożonych wyjaśnieniach wnioskodawcy zaprzeczyli, że skarżący faktycznie nadal zamieszkiwał we wskazanym lokalu. Wyjaśnili, że nieruchomość tę kupili w dniu

7 listopada 2012 r. i wraz z dzielnicowym udali się po jej odbiór. Na miejscu zastano ówczesnych najemców - Państwa Mo., i od nich uzyskano informację, że

w lokalu nie ma żadnych rzeczy należących do skarżącego.

Organ I instancji ustalił również, na podstawie pisma Komendanta Miejskiej Policji w J. G. z dnia 28 grudnia 2012 r., że dzielnicowy uczestniczył

w rozmowie między G. M. a A. Mo. Natomiast skarżący nie brał udziału w przekazaniu mieszkania w dniu 7 listopada 2012 r. G. M.o.

Organ odwoławczy wskazał, że do akt sprawy dołączono kopię wyroku Sądu Okręgowego w J. G. Wydział I Cywilny z dnia [...] marca 1999 r. sygn.

IC [...] którym rozwiązano przez rozwód z winy skarżącego małżeństwo M. M. i skarżącego, dokonując jednocześnie podziału korzystania z mieszkania, w ten sposób, że skarżący otrzymał w użytkownie najmniejszy pokój. Ponadto w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie z J. Spółdzielni Mieszkaniowej

o podjęciu w dniu 6 lutego 2001 r. uchwały o wykluczeniu skarżącego ze spółdzielni. Postanowieniem Sądu Rejonowego w J. G. Wydział I Cywilny z dnia

17 grudnia 2001 r., sygn. I Ns [...] dokonano podziału majątku dorobkowego przyznając byłej żonie skarżącego wyłączne prawo do przedmiotowego lokalu, skarżącemu zaś pozostające w mieszkaniu sprzęty ruchome.

Organ odwoławczy podał, że Komendant Straży Miejskiej w J. G. przeprowadził wywiad środowiskowy we wskazanym lokalu. W wyniku tych czynności ustalono, że skarżący umową z dnia 17 września 2011 r. wynajął ten lokal Państwu Mo., pozostawiając go do ich dyspozycji w dniu 25 września 2011 r. Według zgodnego oświadczenia najemców, skarżący od momentu zawarcia umowy najmu nie mieszkał ani nie przebywał pod tym adresem, w mieszkaniu pozostały jedynie meble.

Wskazał również, że do akt sprawy skarżący przedłożył kserokopię swojego wniosku z dnia 19 grudnia 2012 r., którym wniósł o unieważnienie aktu notarialnego kupna - sprzedaży tego mieszkania. W uzasadnieniu wyjaśnił: "Byłem właścicielem tego mieszkania, które na podstawie postanowienia straciłem. Do października 2011 r. mieszkałem w nim z córkami K. i K. M. oraz wnuczką K. M." Następnie, pismem z dnia 19 grudnia 2012 r. skarżący poinformował organ I instancji, że nie może powrócić do miejsca stałego zameldowania, z uwagi na wymianę zamków w drzwiach wejściowych. Podał, że w dniu 26 stycznia 2013 r. skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania o wymeldowanie go z miejsca stałego zameldowania w lokalu, do czasu rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w J. G. sprawy dotyczącej unieważnienia aktu kupna - sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2013 r. organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania, uzasadniając, iż wspomniane przez skarżącego postępowanie o charakterze cywilnym nie stanowi przesłanki do zawieszenia sprawy. W dniu 7 marca 2013 r. do Wojewody D. wpłynęło zażalenie skarżącego na to postanowienie.

W trakcie dalszych czynności wyjaśniających organ I instancji przesłuchał D. L., znajomą skarżącego. Świadek zeznała, że przez ostatni rok skarżący nie mieszkał w miejscu zameldowania, lecz w wynajętym lokalu położonym w W.. Obecnie skarżący "mieszka gdzie się da", a lokal położony w D. jest jedynie miejscem do odbierania korespondencji. Podała, że w dniu 13 grudnia 2012 r. skarżący dowiedział się, że mieszkanie to zostało sprzedane i wydane nowemu właścicielowi. Zgodnie z twierdzeniami świadka skarżący starał się wejść do lokalu, lecz nie został wpuszczony przez nowego właściciela.

Organ II instancji, podał, że w dniu 30 stycznia 2013 r. przeprowadzono oględziny wskazanej nieruchomości. Skarżący nie stawił się, pomimo prawidłowo doręczonego zawiadomienia. W wyniku podjętych czynności ustalono, że w mieszkaniu nie znajdują się żadne rzeczy należące do skarżącego, oprócz mebli kuchennych

w zabudowie, lokal był zupełnie pusty.

W dniu 4 stycznia 2013 r. zeznania złożyła K. K., córka skarżącego. Oświadczyła, że ojciec nie mieszkał w tym lokalu od około lipca 2011 r. Wówczas wyprowadził się do D., by zamieszkać wspólnie z D. L. Dodała, że w miejscu zameldowania nie pozostawił żadnych rzeczy osobistych.

Mając na uwadze powyższe organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2013 r. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego.

Odwołanie od decyzji pierwszo – instancyjnej wniósł skarżący.

W oparciu o przedstawiony stan faktyczny i prawny organ II instancji zważył, że w sprawie o wymeldowanie obowiązkiem organów jest ustalenie, istnienia bądź nieistnienia przesłanek wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 ustawy. Wynika to

z zasady dążenia do prawdy obiektywnej zapisanej w art. 7 k.p.a., nakazującej organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego

i słusznego interesu obywatela. Przepisem gwarantującym realizację tej zasady jest art. 77 ust. 1 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek wyczerpującego zebrania

i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a., który z kolei obliguje organ do dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 788/08).

Wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest jednolity pogląd, zgodnie z którym o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wtedy, gdy ma ono charakter trwały i dobrowolny. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy upływ czasu, tj. okres pozostawania poza miejscem dotychczasowego pobytu. O dobrowolności opuszczenia decyduje natomiast samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, niewywołana przymusem fizycznym albo psychicznym innej osoby. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała skutecznie we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00 lex nr 78937).

Organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy zebrany w sprawie wykazał, że skarżący nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Powyższe zostało potwierdzone m.in przeprowadzonymi pod danym adresem oględzinami, oświadczeniami świadków, ustaleniami dokonanymi przez Straż Miejską w J. G. i przede wszystkim zeznaniami samego skarżącego. W oświadczeniu złożonym w dniu 13 grudnia 2012 r. skarżący stwierdził: "mieszkam w tym mieszkaniu posiadam tam swój cały dorobek życia". Zdaniem organu odwoławczego wobec zgromadzonej dokumentacji trudno zawierzyć jednak w prawdziwość tych twierdzeń, szczególnie, gdy bezspornym jest, iż mieszkanie zostało sprzedane nowym, obcym dla skarżącego osobom, już w dniu 7 listopada 2012 r. Ponadto, co również pozostaje poza sporem, sam skarżący przyznał, że w 2011 r. wynajął przedmiotowy lokal. Trudno przyjąć więc, że po wynajęciu mieszkania skarżący pozostawił w nim rzeczy stanowiące "dobytek całego życia". Co więcej, zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez Straż Miejską, skarżący pozostawił do dyspozycji najemcom mieszkanie w dniu 25 września 2011 r., które już wówczas było puste i niezamieszkałe. W oświadczeniu z dnia 13 grudnia

2012 r. skarżący stwierdził, że nadal mieszka w spornym mieszkaniu. Oświadczenie to niewątpliwie stoi w sprzeczności z dowodami zgromadzonymi w sprawie, jak również

z pozostałymi zeznaniami złożonymi przez samego skarżącego. Wszak już w dniu składania oświadczenia skarżący złożył w Prokuraturze Rejonowej w J. G. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa oszustwa, polegającego na wymianie zamków w drzwiach przedmiotowej nieruchomości oraz bezprawnej sprzedaży lokalu. W piśmie skarżący wskazuje wprost, że zamieszkiwał w lokalu i obecnie jest bezdomny. Analiza składanych przez skarżącego oświadczeń nasuwa wniosek, że nie mieszkał

w miejscu zameldowania w momencie wszczęcia postępowania o wymeldowanie. Co więcej, fakt prowadzenia tego postępowania był głównym powodem do ponownego zamieszkania pod wskazanym adresem. Na potwierdzenie powyższego organ

II instancji przytoczył kilka dowodów sprawy: w piśmie do Sądu Rejonowego z dnia

17 grudnia 2012 r. skarżący stwierdził: "Do października 2011 r. mieszkałem w nim /sporny lokal/ wraz z córkami". Z kolei w piśmie kierowanym do urzędu miasta oświadczył, że: "w momencie gdy dowiedziałem się o sprzedaniu mnie z mieszkaniem chciałem powrócić do domu". Dalej w odwołaniu stwierdził: "informowałem w pismach, iż nie opuściłem dobrowolnie miejsca pobytu stałego! Nieprzebywanie pod wskazanym adresem spowodowane wyjazdem do pracy poza J. G. i wynajęcie mieszkania (umowa najmu w załączeniu) nie upoważnia jeszcze do stwierdzenia, że opuściłem mieszkanie".

Organ odwoławczy wskazał, że z zawartej umowy najmu wynika, że w dniu

17 września 2011 r. skarżący wynajął mieszkanie A. Mo. i tym samym zaświadcza bezsprzecznie, że od tego czasu skarżący w tym lokalu zamieszkiwać nie mógł. Zatem, deklaracja skarżącego, że nadal zamieszkuje w lokalu i posiada w nim rzeczy, stoi w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym sprawy, w tym oświadczeniami składanymi przez samego skarżącego.

Organ II instancji wskazał, że w toku postępowania ustalono że, z dniem

17 września 2011 r. skarżący wynajął sporny lokal, a zatem od tej daty nie zamieszkiwał w nim. Wyjaśnił, że wynajmujący zajmowali to mieszkanie do czasu wykupienia go przez nowych właścicieli. Umowa sprzedaży tego mieszkania została zawarta w dniu

7 listopada 2012 r. i podczas odbierania lokalu mieszkanie było niezamieszkałe i puste. Powyższe potwierdza zatem, że skarżący nie mieszkał w nim od czasu wynajęcia mieszkania do czasu jego sprzedaży, a więc ponad rok. Skarżący dołączył do odwołania kopię umowy najmu zawartą z A. Mo. Dokument ten zawierał również protokół zdawczo - odbiorczy mieszkania. Zgodnie z jego treścią lokal wyposażony był w: "stół + 6 krzeseł, 5 lamp wiszących, 2 karnisze + 4 zasłonki, meble kuchenne wraz z sprzętami AGD (bez lodówki), mały okrągły stolik, szafa typu komandor w przedpokoju, biurko, szafa 3- działowa w sypialni + czarny stół". Zdaniem organu odwoławczego, rzeczy te stanowiły jedynie umeblowanie mieszkania i zostały dobrowolnie oddane w użytkowanie najemcom. Trudno zatem przyjąć, że oprócz wskazanych ruchomości skarżący pozostawiłby w opuszczanym przez siebie miejscu, obcym osobom, rzeczy cenne czy niezbędne do swobodnej egzystencji. Mając na uwadze powyższe wskazał, że skarżący już w 2011 r. podjął dobrowolną decyzję o wyprowadzeniu się z tego lokalu, czego rezultatem było wynajęcie go obcym osobom. Podniósł, że przez cały ten czas skarżący nie był zainteresowany mieszkaniem, nie nosił się z zamiarem powrotu. W piśmie z dnia 30 stycznia 2013 r. stwierdził, że: "w momencie gdy dowiedziałem się o sprzedaży mnie z mieszkaniem chciałem powrócić do domu". Zatem, zdaniem organu odwoławczego determinantem powrotu do miejsca zameldowania była dla skarżącego informacja o jego sprzedaży, nie zaś faktyczna wola zamieszkiwania w nim i koncentrowania swojego życia.

Wskazał, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1496/00, lex nr 54454) pobyt stały

w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji

w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych

i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy). Przyjął zatem, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd.). Zdaniem organu odwoławczego dowiedziono, że żadnej z wymienionych czynności skarżący nie wykonuje w tym lokalu. Dokonując zaś oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że również zamieszkiwanie w przyszłości również jest mało prawdopodobne. Wszak lokal został zakupiony przez nowych właścicieli zgodnie z umową zawartą w dniu 7 listopada 2012 r. skarżący w piśmie z dnia 30 stycznia 2013 r. podniósł, że państwo M. uporczywie, po zmianie zamków nie wpuszczają go do jego mieszkania. Organ odwoławczy wskazał również, że pismem z dnia 6 stycznia 2013 r. skarżący wezwał wnioskodawców do wydania mieszkania. Zauważył, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w J. G. z dnia 17 grudnia

2001 r. wyłączne prawo własności nieruchomości zostało przyznane byłej żonie skarżącego, natomiast skarżący otrzymał jedynie jego wyposażenie. Dodał, że zgodnie z punktem VI wskazanego postanowienia, nakazano skarżącemu opuszczenie, opróżnienie i wydanie byłej żonie skarżącego spornego lokalu. Wskazał, że skarżący posiadał wiedzę, że nie ma już prawa do dysponowania mieszkaniem (pismo z dnia

17 grudnia 2012 r.). W ocenie organu II instancji, składane przez skarżącego zeznania w tym postępowaniu są niespójne i sprzeczne.

Podniósł, że skarżący nie mieszkał od 2011 r. w tym lokalu i niemożliwym jest, aby mógł w nim zamieszkiwać w przyszłości. Dodał, że dla oceny, czy wymeldowanie skarżącego będzie zgodne z obowiązującymi przepisami prawa nie jest kluczowe, kto obecnie jest jego właścicielem, ale realna możliwość zamieszkiwania w nim przez skarżącego. Wyjaśnił, że lokal ten został sprzedany (pusty i niezamieszkały) nowym właścicielom, zatem nie może stanowić miejsca stałego zameldowania skarżącego.

Organ odwoławczy wskazał, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. II OSK 824/11, że decyzja o wymeldowaniu (podobnie jak zameldowanie) ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza to tylko i wyłącznie, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu.

W toku postępowania ustalono, że skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania. Mając na uwadze treść jednego z wielu oświadczeń składanych przez skarżącego, w którym twierdzi, że absencja w mieszkaniu spowodowana była tymczasowym wyjazdem za pracą do innego miasta, wskazał, że do orzeczenia

o wymeldowaniu ze względu na rejestrowy charakter zameldowania wystarczające jest ustalenie, że dana osoba nie zamieszkuje w określonym lokalu przez odpowiednio długi okres i nie dopełniła ciążącego na niej z mocy ustawy obowiązku wymeldowania się. Dla kwestii istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, podstawowe znaczenie ma nie tyle fakt czynienia tej osobie utrudnień w korzystaniu z lokalu (np. wymiana zamków w drzwiach wejściowych), lecz istotna jest okoliczność długotrwałego (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) okresu zamieszkiwania w innym lokalu przy jednoczesnym braku aktywności w dochodzeniu ochrony praw do posiadania lokalu, wyrażającej się w niewytoczeniu przed sądem powszechnym powództwa o przywrócenie utraconego posiadania. Jeżeli przez dłuższy czas skarżący będąc zameldowanym w przedmiotowym lokalu, mieszkał w innym lokalu, to tym samym dał wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowany. Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania przedmiotowego lokalu, daje też wyraz swej woli rezygnacji

z zamieszkania w tym lokalu. Wskazał, że przeciwne rozumienie normy określonej

w art. 15 ust. 2 ustawy prowadziłoby do akceptowania fikcji polegającej na utrzymaniu zameldowania określonej osoby w lokalu, w którym faktycznie od dawna nie zamieszkuje. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1259/05, lex nr 289909, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

8 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 966/12).

Wskazał, że z akt sprawy nie wynika, by skarżący kwestionował postanowienie wydane przez Sąd Rejonowy w J. G., dotyczące pozbawienia go władztwa nad tym mieszkaniem na rzecz jego byłej żony. Zdaniem organu odwoławczego, trudno uwierzyć, że skarżący nie był świadomy rozstrzygnięcia Sądu, sądząc, że nadal jest współwłaścicielem nieruchomości, bowiem rozprawa w tej sprawie odbyła się przy udziale samego skarżącego. Obecnie, po uzyskaniu informacji, że mieszkanie zostało sprzedane, skarżący zaczął interesować się nieruchomością, podważać treść spisanego w dniu 7 listopada 2012 r. aktu notarialnego i składać podania do Prokuratury Rejonowej w J. G. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji. Zdaniem organu działań tych nie można jednak uznać za reakcję na niedobrowolne opuszczenie miejsca zameldowania, ponieważ skarżący już w 2011 r. wyprowadził się

i wynajął mieszkanie, nie pozostawiając w nim rzeczy osobistych.

W świetle przepisu art. 15 ust. 2 ustawy jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (zob. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, lex nr 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 . sygn. akt II OSK 302/05, lex nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2551/10).

Zdaniem organu odwoławczego, oględziny lokalu, oświadczenia K.y K.

i D.y L.iej, wywiad środowiskowy przeprowadzony przez pracowników Straży Miejskiej i przede wszystkim oświadczenia samego skarżącego doprowadziły do konkluzji, że skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania w sposób trwały

i dobrowolny. Zaistnienie przesłanki dobrowolności zostało wywiedzione powyżej, bowiem skarżący wynajął mieszkanie w 2011 r., zatem wyprowadził się z niego dobrowolnie.

Przez trwałość opuszczenia lokalu należy natomiast rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym brakiem zamiaru stałego przebywania w miejscu dotychczasowego stałego zameldowania oraz z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1556/10). Wskazał, że w toku postępowania skarżący wskazywał adres do korespondencji: Prywatny Dom Jesienny Liść w miejscowości D. Zgodnie z oświadczeniami złożonymi przez D. L. w dniu 28 stycznia 2013 r. wymienione miejsce "użyczyła" skarżącemu jedynie w celach odbioru korespondencji, zaś wszystkie rzeczy skarżącego miały pozostawać w miejscu zameldowania na pobyt stały. Natomiast K. K. (córka J. M.) w oświadczeniu złożonym do protokołu oznajmiła, że D. L. jest konkubiną skarżącego i do niej skarżący się wyprowadził, by zamieszkać tam na stałe. Dodała, że tam posiada wszystkie swoje rzeczy. Mając powyższe oświadczenia na uwadze oraz szereg dowodów zgromadzonych w sprawie uznać należało, że właśnie w miejscowości D. skarżący koncentruje swoje życie. Miejsce to, wbrew zeznaniom D. L., nie stanowi dla skarżącego jedynie adresu do korespondencji. W ocenie organu II instancji skarżący opuścił więc mieszkanie nie tylko dobrowolnie, to jeszcze trwale związał się z lokalem w D., gdzie koncentrują się jego sprawy życiowe (pismo z dnia 26 grudnia

2012 r.).

W świetle przedstawionych rozważań, uznając zarzuty skarżącego za bezzasadne, organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca stałego pobytu, odpowiada przepisom prawa.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wskazał, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją organu

I instancji. Podniósł, że nie ma "dachu nad głową", ani pracy, pozostaje pod opieką w poradni zdrowia psychicznego, nie otrzymuje pomocy z opieki społecznej, bo nie można przeprowadzić wywiadu środowiskowego w miejscu jego zamieszkania. Dodał, że żyje dzięki pomocy obcych ludzi.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu

w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził, by naruszała ona prawo, skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Wojewody D. z dnia [...] kwietnia 2013 r., którą to decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2013 r. orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego.

Prawidłowo organy rozpoznające sprawę przyjęły, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 15 ust. 2 ustawy, w myśl którego osoba która opuszcza miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się, a w razie niedopełnienia przez nią tego obowiązku, na wniosek strony lub z urzędu organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania takiej osoby. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wskazać również należy, że choć w art. 15 ust. 2 ustawy, ustawodawca nie sprecyzował, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu, to w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, utrwalił się pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z jej własnej woli (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 223/12, lex nr 1219098 oraz z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2193/10, lex nr 1138105).

Przy czym kwestia dobrowolności ma jednak drugorzędne znaczenie, o ile opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Rezygnacja

z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany – poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby.

Wskazać należy, że dla orzeczenia o wymeldowaniu nie jest wystarczające stwierdzenie, że zameldowana w danym miejscu osoba w nim nie przebywa, ale konieczne jest również zbadanie, czy ustał rzeczywisty zamiar zamieszkiwania

w danym lokalu w sposób stały. Przy czym ocena ta winna uwzględniać całokształt okoliczności związanych z zamieszkiwaniem konkretnej osoby w danym miejscu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2193/10, lex nr 1138105).

Rozpatrując sprawę w świetle wyżej wskazanych kryteriów ustalenia w sprawie wymagało, czy skarżący trwale i dobrowolnie opuścił miejsce dotychczasowego pobytu w przedmiotowym lokalu, w znaczeniu art. 15 ust. 2 ustawy, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Wskazać należy, że ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77

§ 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać

i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 k.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.

Z wykształconego w zakresie ustawy o ewidencji ludności orzecznictwa sądowego, a przede wszystkim z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) wynika, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, zaś czynność meldunkowa nie posiada żadnego związku z prawem do lokalu. Zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokali, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania, bądź nieprzebywania w lokalu winno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, natomiast podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu, a opuszczenie to ma charakter trwały

i dobrowolny.

Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że organ I instancji wyczerpująco zebrał materiał dowodowy, który następnie prawidłowo został oceniony przez organy obu instancji w granicach prawem przewidzianej swobody. Opierając się na właściwie dokonanych ustaleniach należało podzielić stanowisko organów obu instancji, że w sprawie wystąpiły faktyczne i prawne podstawy do podjęcia decyzji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego.

W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie uznały na podstawie zebranego

w sprawie materiału dowodowego, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił miejsce stałego pobytu.

Jak wynika z akt sprawy, bezsporny jest fakt opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu, w którym był zameldowany. Powyższe zostało potwierdzone m.in przeprowadzonymi pod danym adresem oględzinami, oświadczeniami świadków, ustaleniami dokonanymi przez Straż Miejską w J. G.. Wskazać należy, że

z zeznań samego skarżącego oraz Państwa Mo. wynika, że w dniu 17 września 2011 r. skarżący oddał przedmiotowy lokal do używania najemcom – Państwu Mo. Powyższe potwierdza zawarta umowa najmu z dnia 17 września 2011 r. Skarżący pozostawił do dyspozycji mieszkanie od dnia 25 września 2011 r., które już wówczas było puste i niezamieszkałe. Wbrew temu co twierdzi skarżący, materiał zgromadzony w aktach sprawy nie potwierdził, by skarżący pozostawił w lokalu rzeczy osobiste.

Mając na uwadze powyższe zgodzić się należy z organami obu instancji, że skarżący już w 2011 r. podjął dobrowolną decyzję o wyprowadzeniu się z tego lokalu,

a następnie wynajął lokal osobom obcym. Wskazać również należy, że już w momencie zawarcia umowy najmu skarżący nie posiadał tytułu prawnego do dysponowania tym lokalem, bowiem postanowieniem Sądu Rejonowego w J. G. Wydział I Cywilny z dnia 17 grudnia 2001 r., sygn. I Ns [...] dokonano podziału majątku dorobkowego, w ten sposób, że byłej żonie skarżącego przyznano wyłączne prawo do przedmiotowego lokalu, skarżącemu zaś pozostające w mieszkaniu sprzęty ruchome. Następnie w dniu 7 listopada 2012 r. była żona skarżącego sprzedała ten lokal K. M., co potwierdza znajdująca się w aktach sprawy umowa kupna – sprzedaży. Nowi właściciele zeznali, że w lokalu zastali ówczesnych najemców i zaprzeczyli, że skarżący w nim zamieszkiwał. Wskazać również należy, że z zeznań córki skarżącego wynika, że skarżący nie mieszkał w tym lokalu od około lipca 2011 r. Wówczas wyprowadził się do D., by zamieszkać wspólnie z D. L. – znajomą skarżącego. Dodała również, że w miejscu zameldowania nie pozostawił żadnych rzeczy osobistych. Również znajoma skarżącego zeznała w dniu 28 stycznia 2013 r., że skarżący przez ostatni rok nie zamieszkiwał w miejscu zameldowania, bowiem wynajął to mieszkanie. Wskazała, że zamieszkiwał w wynajętym mieszkaniu w W., tam pracował i koncentrował całe swoje życie. Dodała, że do przedmiotowego mieszkania przychodził tylko po pieniądze, sprawdzał stan mieszkania i odbierał korespondencję.

Wskazać również należy, że lokal bądź budynek jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe, w którym w szczególności: mieszkają, nocują, spożywają posiłki, wypoczywają, przechowują rzeczy osobiste, koncentrują swoje miejsce pracy, nauki, opieki medycznej (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1417/08, lex nr 555261). Okoliczności tego rodzaju nie można jednak przypisać skarżącemu.

Reasumując w świetle reguł procesowych oraz przesłanek materialnoprawnych, przedstawionych w decyzji o wymeldowaniu skarżącego, organy obu instancji prawidłowo uznały, że skarżący we wskazanym lokalu nie zamieszkuje od września 2011 r., z związku z oddaniem przedmiotowego lokalu do używania najemcom,

a opuszczenie tego lokalu miało charakter trwały i dobrowolny.

Za bezpodstawne, w ocenie Sądu, uznać należy twierdzenia skarżącego, że nie opuścił przedmiotowego lokalu dobrowolnie i zamierza powrócić do mieszkania, w którym posiada stałe zameldowanie. Stanowisko to nie znalazło potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący podejmował jakiekolwiek działania mające na celu przywrócenie naruszonego posiadania i zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Także sama wola (zamiar) skarżącego powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały nie może przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2143/10, lex nr 1145567).

Wydanie decyzji w przedmiocie wymeldowania nie następuje w ramach uznania administracyjnego, lecz stanowi obowiązek organu w przypadku zaistnienia okoliczności opuszczenia miejsca pobytu stałego. Organy bowiem nie mogą podejmować rozstrzygnięć wbrew swoim ustaleniom, albowiem to prowadziłoby do utrzymania fikcji meldunkowej, co stanowiłoby z kolei naruszenie art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b ustawy i podważałoby ustawowy cel tej ewidencji. Ewidencja służy bowiem zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu pobytu i zamieszkania osób, a zatem ma jedynie charakter rejestracyjny, który odzwierciedlać ma stan faktyczny i służyć ochronie porządku publicznego.

Stwierdzić zatem należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w niczym nie naruszają prawa, bowiem zostały wydane zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy oraz Kodeksem postępowania administracyjnego, zaś organy obu instancji poczyniły prawidłowe ustalenia w sprawie w oparciu o wyczerpująco zebrany materiał dowodowy i w oparciu o te ustalenia wydały trafne rozstrzygnięcie. Wskazać również należy, że decyzje wydane przez organy obu instancji w pełni realizowały wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., bowiem zawierały szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne.

Z tych względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. Natomiast o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej samej ustawy w związku z § 18 ust.1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j. Dz. U. poz. 2013 r. nr 461).