Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1090/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1 kpa, art. 107 par. 3 kpa, art. 138 par. 2 kpa
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 P.p.s.a., art.151 P.p.s.a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. sprawy ze skargi B. R., K. R., P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia do stanu poprzedniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy nakazał: 1)B. R. i R. R. właścicielom działki nr[...] oraz K. R. i P. R. właścicielom działki nr[...] przywrócenie stanu poprzedniego poprzez zebranie nawiezionych mas ziemnych z terenu nieruchomości nr[...] i [...] obręb 1; 2)K. M. i Z. M. właścicielom działek nr [...] zaprzestanie celowego odprowadzania wód deszczowych na teren nieruchomości nr[...] i [...] obręb.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania B.R., R.R., K. R. i P. R. od powyższej decyzji, uchyliło decyzję Wójta Gminy i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność powołania biegłego oraz ustalenia związku przyczynowego między działaniem właściciela gruntu, a zmianą stosunków wodnych mającą szkodliwy wpływ na nieruchomości sąsiednie.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Wójt Gminy decyzją [...] nakazał: 1) właścicielce działki [...] B. R. i właścicielom działki nr[...] R. R. i P.R. przywrócenie stanu poprzedniego działek nr[...] i [...] ; 2) właścicielom działek o numerach [...] K. M. i Z. M. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom; 3) właścicielom działki [...] D. Ż. i I.Ż. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom; 4) właścicielce działki [...] A. K. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] po rozpoznaniu odwołania B.R., K. R. i P. R., uchyliło ww. decyzję Wójta Gminy w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność przeprowadzenia analizy środków niezbędnych do zapobiegania powstaniu szkód oraz rozważenie zasadności włączenia do postępowania, właścicieli innych nieruchomości przyczyniających się do zaistniałego zjawiska podtapiania nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy nakazał: 1)właścicielce działki nr[...] B.R. przywrócenie stanu poprzedniego na działce nr[...] , 2) właścicielom działki nr[...] K. R., P. R. przywrócenie stanu poprzedniego na działce nr [...] , 3) właścicielce działek nr [...] K.M. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w postaci zbiornika wodnego o poj. [...] 4) właścicielom działki nr [...] D. Ż. i I.Ż. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w postaci zbiornika wodnego o poj. [...], 5) właścicielce działki nr [...] A. K. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w postaci zbiornika wodnego o poj. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], po rozpoznaniu odwołania B.R., K.R. i P. R., uchyliło ww. decyzję Wójta Gminy w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz sprecyzowanie nakładanych na strony obowiązków w sentencji decyzji.

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, nakazał: 1)właścicielce działki [...] B.R. przywrócenie stanu poprzedniego na działce nr[...] ; 2)właścicielom działki K. R., P. R. przywrócenie stanu poprzedniego na działce nr[...] ; 3)właścicielce działek nr [...] K.M. wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom w postaci zbiornika wodnego o poj. [...]; 4)właścicielom działki [...] D.Ż. i I. Ż. wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom w postaci zbiornika wodnego o poj. 4,5 m3; 5)właścicielce działki [...] A. K. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w postaci zbiornika wodnego o poj. [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że teren działek: [...], pod względem hydrogeologicznym jest terenem skomplikowanym o bardzo słabej przepuszczalności co powoduje, że wszelkie ingerencje w zmiany rzędnych gruntu mogą spowodować zmiany kierunku spływu wód powierzchniowych. Następnie organ wymienił zgromadzoną w sprawie dokumentację i wnioski z przeprowadzonych badań.

Z dokumentacji geotechnicznej podłoża projektowanej zabudowy jednorodzinnej na działkach nr [...] zlokalizowanych, opracowanej przez Przedsiębiorstwo Geologiczne " " organ wywnioskował, że niekorzystne warunki gruntowo-wodne jakie stwierdzono w rejonie projektowanej zabudowy praktycznie uniemożliwiają jej bezpośrednie posadowienie. Podczas prowadzenia prac polowych zaobserwowano w soczewkach piaszczystych wodę gruntową o zwierciadle napiętym. Obecność wody płytko pod powierzchnią terenu, w gruntach słabych, które należałoby usunąć oznaczała, że warunki wodne są niekorzystne, zwłaszcza, że mogą ulec pogorszeniu po wystąpieniu niekorzystnych warunków atmosferycznych.

W oparciu o opinię o geotechnicznych warunkach posadowienia obiektów budowlanych dla działki [...] , wykonaną przez Fundację na Rzecz Rozwoju PS w [...] na podstawie wierceń badawczych wykonanych w [...]. Wójt ustalił, że warunki wodne są skomplikowane. Z uwagi na występowanie w podłożu utworów nieprzepuszczalnych oraz nachyleniu terenu na dużym obszarze, należy liczyć się z możliwością podtapiania terenów w lokalnych obniżeniach. Budowa geologiczna oraz geomorfologiczna w głównej mierze determinuje warunki hydrologiczne terenu, w którego najniższej części zlokalizowane są działki o nr [...]. Obszar objęty badaniami, gdy użytkowany był rolniczo posiadał swój drenaż, który najprawdopodobniej został zniszczony podczas trwającej aktualnie zabudowy okolicznych terenów.

Z informacji z dnia 25 sierpnia 2011 r. uzyskanej od Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych wynika, że przez teren działki [...] przebiega rurociąg zbiorczy wraz ze studniami, do którego uchodzą dreny. Z badań geotechnicznych wykonanych przed rozpoczęciem robót budowlanych wynika, że zwierciadło wody gruntowej występowało na głębokości 0,8 - 0,93 m p.p.t na działkach [...] oraz 0,0 - 0,4 m p.p.t na działce 364/66.

Według informacji przekazanej dnia 9 grudnia 2011 r. przez Inspektorat Nadzoru Budowlanego przystąpienie do użytkowania budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z zewnętrznymi instalacjami [...] nastąpiło zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane, w wyniku przyjęcia przez tutejszy organ bez sprzeciwu wiadomości o zakończeniu budowy.

Organ powołując się na opinię biegłego wskazał, że działanie właścicieli działek nr [...] w trakcie zagospodarowywania mas ziemnych z wykopów nie wpłynęło negatywnie na zmianę stosunków wodnych na gruntach sąsiednich. Natomiast zagospodarowanie wód opadowych z powierzchni uszczelnionych (dachy budynków, drogi wewnętrzne i podjazdy o powierzchni utwardzonej) mogło przyczynić się do zmian stosunków wodnych, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na ich powierzchni wody opadowej. W ocenie organu, dotychczasowe rozwiązanie sposobu zagospodarowania wód deszczowych na działkach nr [...]jest niewystarczające, nie poparte żadnymi obliczeniami, dowodem czego jest odprowadzanie nadmiaru, nie mieszczącej się w studniach chłonnych wody opadowej na działki [...].

Z obliczeń biegłego wynikają niezbędne objętości zbiorników zbierających wodę, gwarantujące odebranie wód opadowych z połaci dachowych i terenów utwardzonych bez ich spływu na grunty sąsiednie. Innym rozwiązaniem stosowanym w praktyce jest zagospodarowanie wód opadowych poprzez ich odprowadzenie do studni chłonnych. Z uwagi na bardzo niekorzystne warunki hydrogeologiczne na tym terenie rozwiązanie to jest nierealne, nie dające żądanych pozytywnych efektów. Alternatywnym rozwiązaniem mogłoby być zaprojektowanie i zainstalowanie urządzeń odwadniających (sieci drenarskiej, rowu opaskowego) utworzony nasyp oraz teren graniczący z działkami [...] na którym się gromadzi spływająca po powierzchni woda z terenów położonych wyżej, oraz podłączenie w/w urządzeń do sieci drenarskiej. Jest to jednak rozwiązanie wymagające większych nakładów finansowych oraz jest obciążone rozciągniętą w czasie procedurą w porównaniu do zabiegów prowadzących do przywrócenia stanu poprzedniego.

Wójt Gminy stwierdził, że właściciele działek nr[...] i [...] dokonali zmiany rzędnych terenu poprzez nawiezienie mas ziemnych, co wpłynęło niekorzystnie na warunki wodne panujące na gruntach sąsiednich. Ekspertyza z opinią biegłego sporządzona w oparciu o dostępną dokumentację i własne badania terenowe potwierdza stwierdzenie organu, że właściciele działek nr[...] i [...] naruszyli przepis wynikający z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo Wodne, poprzez zmianę stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na ich gruncie wody opadowej oraz kierunku odpływu ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W tej sytuacji, zasadnym było nałożenie na właścicieli działek [...], stosownie do treści powyższego przepisu, obowiązków wskazanych w treści decyzji.

Odwołanie od decyzji Wójta Gminy wnieśli B. R., K. R. i P. R. zarzucając jej naruszenie:

- art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, poprzez wydanie nakazu skierowanego do właścicieli działek nr[...] i [...] w sytuacji, gdy zmiana rzędnych terenu dokonana na ich działce nie ma wpływu na kierunek wody opadowej znajdującej się na tych działkach, a jedynie zapobiega przedostawaniu się wody opadowej znajdującej się na działkach sąsiednich, a zatem zapobiega szkodom na ich działkach w rozumieniu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego,

-art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, poprzez sformułowanie nakazu umożliwiającego powstawanie szkód na działkach nr[...] i [...] oraz na sformułowaniu nakazów, które z uwagi na brak precyzji są niewykonalne, a nadto w sytuacji dotyczącej nakazu instalacji zbiorników zawartych w pkt. 3-5 zaskarżonej decyzji nie zapobiegają szkodom na działkach należących do skarżących,

-art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego sprawy, w szczególności zaniechanie ustalenia stanu stosunków istniejących przed ich naruszeniem przez właścicieli działek numer [...], (wskutek zabudowy bez zainstalowania odpowiednich urządzeń zapobiegających przedostawaniu się wody opadowej i bytowej na działkę skarżących);

-art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niezawarcie w zaskarżonej decyzji wymaganej oceny dowodów i wyjaśnienia podstawy prawnej,

-art. 138 § 2 K.p.a. poprzez niewykonanie zaleceń zawartych w decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydanych w wyniku odwołań wniesionych przez skarżących.

Odwołujący się zarzucili, że organ I instancji, wbrew zaleceniom Kolegium nie rozważył celowości poszerzenia kręgu podmiotowego osób uczestniczących w sprawie.

Skoro bowiem zwiększenie ilości wód opadowych jest skutkiem zabudowy całego terenu to ustalenie, czy nie jest celowym wprowadzenie obowiązków wynikających z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego dla szerszego kręgu podmiotów, winno być poprzedzone odpowiednią analizą wynikającą z dowodów przeprowadzonych w sprawie. Uchylenie się od poszerzenia kręgu podmiotów będących stronami wynika także z tego, że wody opadowe przenikają na inne nieruchomości także z nieruchomości należących do Gminy. Przesłanki do rozszerzenia podmiotowego kręgu stron postępowania wynikają także z uzupełniającej opinii biegłego. Tymczasem organ I instancji, wbrew opinii biegłego wskazującego na rozwiązanie wybudowania kanalizacji deszczowej, odstąpił od nałożenia na Gminę obowiązku wybudowania takiej kanalizacji. Przerzucanie na strony skutków niewybudowania kanalizacji pomimo dopuszczenia intensywnej zabudowy jest o tyle niezasadne, że Gmina jest beneficjentem podatku od nieruchomości, a zatem powinna przeznaczyć tak uzyskane środki na budowę ww. kanalizacji. Ponadto odwołujący się nie mają obowiązku przyjmowania wody opadowej z nieruchomości położonych wyżej.

Gdyby przyjąć, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do rozszerzenia kręgu podmiotowego uczestników postępowania, to znaczy, że na grunt odwołujących się przedostaje się tylko woda z działek wymienionych w punkcie 3-5 zaskarżonej decyzji. W związku z tym wystarczającym do przywrócenia stanu zgodnego z prawem jest zainstalowanie przez tychże właścicieli urządzeń zapobiegających szkodom, bowiem wówczas zagospodarują całą wodę opadową znajdującą się na ich działkach i nie będzie ona dla nich źródłem zalania.

Nadto wskazano, iż zaskarżona decyzja nie wskazuje terminu wykonania przez właścicieli działek nr [...] nałożonych obowiązków. Zbiorniki bezodpływowe po ich zapełnieniu nie zapobiegną szkodom, zaś organ administracji w ramach dyspozycji art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, nie ma możliwości nakazywania cyklicznego opróżniania bezodpływowych zbiorników staraniem i na koszt właścicieli.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, po rozpatrzeniu odwołania B.R., K. R. i P. R., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i nakazało:

1) właścicielom działki nr[...] Bożenie R., K R. i P. R. przywrócenie stanu poprzedniego na działce nr[...] , poprzez zebranie nawiezionych mas ziemnych z terenu nieruchomości nr[...], obręb ;

2) właścicielom działki nr[...] K. R. i P. R. przywrócenie stanu poprzedniego na działce nr[...] , poprzez zebranie nawiezionych mas ziemnych z terenu nieruchomości nr[...], obręb ;

3) właścicielce działek nr [...] K. M. wykonanie na terenie działek nr [...] urządzenia zapobiegającego szkodom w postaci zbiornika wodnego o pojemności 2,0 m3;

4) właścicielom działki [...] D. Ż. i I. Ż. wykonanie na terenie działki [...] urządzenia zapobiegającego szkodom w postaci zbiornika wodnego o pojemności 2,5 m3;

5) właścicielce działki [...] A. K. wykonanie na terenie działki nr [...] urządzenia zapobiegającego szkodom w postaci zbiornika wodnego o pojemności 2,5 m3.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Z ekspertyzy przeprowadzonej przez biegłego z zakresu hydrogeologii W. M. wynika, że zmiana rzędnych terenu spowodowana nawiezieniem mas ziemnych przez właścicieli działek nr[...] i [...] wpłynęła niekorzystnie na warunki wodne panujące na gruntach sąsiednich i istnieje konieczność przywrócenia stanu poprzedniego. Materiał jaki został wykorzystany do nasypania stanowi warstwę słabo przepuszczalną, która znacznie ograniczyła spływ powierzchniowy wód opadowych i migrację wody w gruncie z obszarów wyżej położonych. Zastrzeżenia budzi również sposób uformowania nasypu. Wzdłuż granicy z działkami o nr, [...] powstał rów, w którym stagnuje woda, powodując obumieranie posadzonych tam krzewów. Zmieniono również kierunek spadku terenu, przez co z jego części woda spływa po powierzchni w kierunku ww. działek. Biegły wyjaśnił, że zasadnym jest przywrócenie wskazanych działek do stanu poprzedniego, bowiem zaprojektowanie i zainstalowanie urządzeń odwadniających utworzony nasyp oraz teren graniczący z działkami nr [...], w postaci sieci drenarskiej i rowu opaskowego jest obciążone rozciągniętą w czasie procedurą oraz wymaga większych nakładów finansowych niż przywrócenie do stanu poprzedniego.

Zdaniem organu, w świetle ustaleń biegłego nie budzi wątpliwości, że działania właścicieli działek nr[...] i [...[ spowodowały zmiany stanu wody na gruncie, których skutkiem jest powstanie szkody na gruntach sąsiednich, co uzasadnia wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne i nałożenie obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego.

Kolegium zauważyło, że w toku postępowania, z uwagi na śmierć R.R. doszło do zmiany stron postępowania. Następcami prawnymi R.R. są B. R., K. R. i P. R.. Co skutkuje tym, że działka nr[...] stanowiąca własność ustawową małżeństwa Bożeny i R.R. stała się własnością B.R., K. R. i Pawła R.

W konsekwencji koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez nałożenie obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr[...], obręb na wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej działki.

Ponadto w toku postępowania ustalono, że jakkolwiek właściciele działek nr [...] zagospodarowując masy ziemne z wykopów powstałych w trakcie budowy domów znajdujących się na przedmiotowych nieruchomościach, zachowali naturalne nachylenie terenu i jego kierunek, to zagospodarowanie wód opadowych z powierzchni uszczelnionych (dachy budynków, drogi i podjazdy o powierzchni utwardzonej) poprzez wprowadzanie ich na nieutwardzony teren swoich posesji mogło przyczynić się do niekorzystnych zmian stosunków wodnych i negatywnego wpływu na grunty sąsiednie. W związku z tym koniecznym staje się zgromadzenie wody opadowej w zbiornikach bezodpływowych. Tak zgromadzoną wodę można okresowo wypompowywać lub wykorzystać w okresach suszy np. do nawadniania ogrodu. Powyższe pozwoli na wyeliminowanie negatywnego oddziaływania powierzchni utwardzonych na nieruchomości sąsiednie, tj. działki nr[...] i [...]. Z ustaleń dokonanych przez biegłego wynika, iż na posesjach nr [...] wykonano kanalizację deszczową, którą woda odprowadzana jest do 2 zbiorników wodnych o pojemności 2 m3 liczonej do górnej krawędzi, zaś do górnej krawędzi rury wlotowej ok. 1,5 m3. W ocenie biegłego, zbiorniki takie są niewystarczające, bowiem celem prawidłowego zagospodarowania wód opadowych koniecznym jest posiadanie na każdej z nieruchomości zbiornika o pojemności 4,5 m3. Biegły wyjaśnił również, iż pojemność zbiornika na wodę deszczową dla budynku na działkach [...] powinna wynosić 6,0 m3, podczas gdy z wyjaśnień uzyskanych od właściciela działek wynika, że na terenie posesji znajduje się standardowy zbiornik o pojemności 4,0 m3. Organ zauważył, że biegły wskazał na wymagane pojemności zbiorników na wodę deszczową. Wartości te należy jednak pomniejszyć o pojemności zbiorników istniejących już na terenie ww. nieruchomości, czego nie uwzględnił organ I instancji w związku z czym Kolegium orzekło jak pkt 4,5,6 omawianej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, że nie podziela zarzutu naruszenia art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, bowiem nie zakwestionowano w sposób skuteczny ustaleń biegłego w zakresie wpływu podwyższenia terenu ich działek oraz zasadności nałożenia na strony postępowania obowiązków w zakresie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Natomiast podnoszona przez strony kwestia budowy kanalizacji deszczowej na gruncie należącym do Gminy stanowić może jedynie alternatywny sposób rozwiązania kwestii stosunków wodnych panujących na ww. terenie. Organ nie jest uprawniony do nałożenia na Gminę takiego obowiązku w toku postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne. Jakkolwiek wykonanie kanalizacji stanowi jedno z zadań własnych gminy w świetle art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, to z treści tego obowiązku nie można wywieść prawa do żądania jej wybudowania.

Kolegium wyjaśniło, iż przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie stanowi podstawy do określenia szczegółowych warunków wybudowania urządzeń zapobiegających szkodom oraz terminu wykonania nałożonych obowiązków.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium, B. R., K. R. i P. R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

- art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, poprzez wydanie nakazu skierowanego do właścicieli działek nr[...] i 363/303 w sytuacji, gdy zmiana rzędnych terenu dokonana na ich działce nie ma wpływu na kierunek wody opadowej znajdującej się na tych działkach, a jedynie zapobiega przedostawaniu się wody opadowej znajdującej się na działkach sąsiednich, a zatem zapobiega szkodom na ich działkach w rozumieniu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego,

- art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, poprzez sformułowanie nakazu umożliwiającego powstawaniu szkód na działkach nr[...] i [...] oraz na sformułowaniu nakazów, które z uwagi na brak precyzji nie pozwalają na wykonanie decyzji bądź pozwalają na dowolność w fazie jej wykonania, mogącą naruszyć prawa skarżących poprzez nadmierną i nieuzasadnioną ingerencję w ich prawo własności, a nadto w sytuacji dotyczącej nakazu instalacji zbiorników zawartych w pkt. 3-5 zaskarżonej decyzji nie zapobiegają szkodom na działkach należących do skarżących, a także poprzez błędną wykładnię eliminującą z zakresu przedmiotowego dyspozycji cytowanego przepisu, możliwość nałożenia na gminę obowiązku instalacji urządzenia zapobiegającego szkodom w postaci kanalizacji deszczowej,

- art. 61 § 4 w związku z art. 28 K.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia o wszczętym postępowaniu wszystkich osób będących stronami postępowania,

- art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie ustalenia stanu stosunków istniejących przed ich naruszeniem przez właścicieli działek numer [...], (wskutek zabudowy bez zainstalowania odpowiednich urządzeń zapobiegających przedostawaniu się wody opadowej i bytowej na działkę skarżących) podmiotów, które swoim postępowaniem doprowadziły do naruszenia stanu stosunków wodnych w sposób mający oddziaływanie na nieruchomości osób będących aktualnie stronami niniejszego postępowania.

- art. 107 § 1 K.p.a. poprzez niezawarcie w zaskarżonej decyzji precyzyjnego rozstrzygnięcia, które umożliwiałoby wykonanie tej decyzji w sposób jednoznacznie określony i nie pozwalający na dowolność w fazie jej wykonania mogącą powodować nadmierną ingerencję w prawo własności skarżących.

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzyli argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] podkreślając, że istniejący spór rozwiązałoby nałożenie na Gminę obowiązku budowy kanalizacji deszczowej.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa skutkującego koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uchylająca decyzję organu I instancji i nakładająca obowiązki na właścicieli działek: [...], odpowiednio przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3). Z powyższego przepisu wynika, że przesłankami wydania decyzji nakazującej jest stwierdzenie, że doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie, wskutek działań właściciela tych gruntów oraz że zmiana stosunków wodnych szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Powyższa konkluzja powinna jednak wynikać z wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wszechstronnej jego oceny przez organ prowadzący postępowanie.

W rozpoznawanej sprawie, w celu wyjaśnienia okoliczności objętych normą art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, organ przeprowadził dwukrotnie oględziny działek objętych postępowaniem ([...]) zlecił wykonanie ekspertyzy biegłemu w zakresie zaburzenia stosunków wodnych (ekspertyza hydrogeologiczna z [...]sporządzona przez W. M. uzupełniana pismami wyjaśniającymi z dnia 31 grudnia 2012r., 18 października 2013r. i 28 marca 2014r.). Na podstawie wymienionych dowodów organ ustalił, że działania właścicieli działek nr[...] i polegające na nawiezieniu mas ziemnych na te działki, skutkujące zmianą rzędnych terenu, wpłynęły niekorzystnie na warunki wodne panujące na gruntach sąsiednich, gdyż materiał z którego wykonano nasyp stanowi warstwę słabo przepuszczalną, która znacznie ograniczyła spływ powierzchniowy wód opadowych i migrację wody w gruncie z obszarów wyżej położonych.

Kontrolując przeprowadzoną przez organ ocenę powołanych dokumentów, Sąd nie znalazł podstaw aby ją zakwestionować. Nie można zgodzić się z zarzutem skarżących, iż organ zaniechał ustalenia stanu stosunków wodnych istniejących przed ich naruszeniem przez właścicieli działek nr [...]. Z ekspertyzy hydrogeologicznej [...] oraz opinii geotechnicznych z 2008 r. i 2004r. wynika, iż na terenie wskazanych działek stwierdzono niekorzystne warunki wodnogruntowe. Analiza zebranych danych, w tym charakterystyki geomorfologicznej i geologicznej badanego terenu doprowadziła do stwierdzenia, iż działania skarżących jako właścicieli działek nr[...], , spowodowały zmiany stanu wody na gruncie których skutkiem jest powstanie szkody na gruntach sąsiednich. W uzasadnieniu decyzji organ w sposób zrozumiały i jasny przedstawił stan faktyczny sprawy, a wyprowadzone wnioski zgodne są z zasadami logiki. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organ nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., podjął bowiem wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, nie naruszając zasady prawdy obiektywnej.

Chybiony jest zarzut skarżących, że to Gmina winna zostać zobowiązana do budowy kanalizacji sanitarnej na terenie działek objętych postępowaniem. Zawiadomienie z dnia 1 sierpnia 2011 r. o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie zostało skierowane do właścicieli działek [...],i dotyczyło zmiany stosunków wodnych tylko na tych działkach. Gmina nie jest właścicielem działek objętych postępowaniem, dlatego nie może być nią nałożony obowiązek na podstawie art. 29 ust. 3 Prawo wodne. Z wyjaśnienia biegłego do opinii z dnia 28 marca 2014r. wynika, iż budowa kanalizacji deszczowej z możliwością podłączenia do niej właścicieli indywidualnych, w tym właścicieli działek [...] rozwiązałaby w sposób trwały istniejący spór. Choć na tle ustalonego stanu faktycznego, nie sposób podważyć trafności takiego rozwiązania, to jednak wyjaśnić należy, że w niniejszym postępowaniu na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, obowiązku takiego nie można nałożyć na Gminę. Obowiązek, o którym mowa w tym przepisie, może być nałożony jedynie na właściciela nieruchomości, na której dokonano zmian stanu wód, które doprowadziły do powstania szkody i może obejmować działania tylko na działce będącej jego własnością, nie może on natomiast wykraczać poza granice podmiotowe i przedmiotowe zawarte w przepisie art. 29 ust. 3 i służyć uzdrowieniu gospodarki wodnogruntowej na całym obszarze gminy lub jego wyodrębnionej części. Stąd za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 61 § 4 i art. 28 K.p.a., gdyż organ prawidłowo zawiadomił strony postępowania, których krąg wywieść należało z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

Nie można podzielić zarzutu skargi, że zaskarżona decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 K.p.a., polegającym na nieprecyzyjnym określeniu wydanych nakazów. Celem obowiązku nakładanego na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego jest usunięcie stanu naruszającego stosunki wodne. W zależności od charakteru danej sprawy różne będą sposoby i zabiegi usuwające taki stan, jednakże nakaz ma w sposób jednoznaczny wskazywać jakiego rodzaju czynności ma podjąć podmiot zobowiązany, aby przywrócić pożądany stan stosunków wodnych. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy doprecyzował obowiązki nałożone przez organ pierwszej instancji, które w ocenie Sądu, w swoim brzmieniu nadają się do wykonania. Zobowiązanie nałożone na skarżących nie budzi wątpliwości w zakresie jago wykonania, zwłaszcza że z ekspertyzy W M jednoznacznie wynika, że warstwy nasypowe których skarżący zobowiązani są usunąć, odróżniają się swoim składem (materiały zawierające domieszkę cegieł, gruzu i odpadów) od gleby rodzimej na którą zostały nawiezione. Organ nie jest zobowiązany w decyzji określać technicznego sposobu wykonania obowiązku. Natomiast miejscem wykonania obowiązku jak wynika to wprost z sentencji decyzji, jest odpowiednio działka właściciela który został zobowiązany do określonego działania. Organ nie jest uprawniony do wskazania szczegółowo miejsca posadowienia zbiornika wodnego, gdyż należy to decyzji właściciela działki. Ponadto, to na podmiocie zobowiązanym ciąży powinność doboru takich działań i środków, które zagwarantują osiągnięcie celu określonego w decyzji. Przepis art. 29 ust.3 Prawa wodnego, nie przewiduje terminu wykonania obowiązku jak i nie upoważnia organu do wyznaczenia takiego terminu. Konsekwencją niewywiązania się z nałożonego obowiązku po uzyskaniu przez decyzję przymiotu ostateczności jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu doprowadzenia do jego wykonania.

Wobec powyższego, dokonana przez organy orzekające w niniejszej sprawie ocena prawna prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, jest zgodna z prawem, a Sąd nie podzielił wskazanych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego ani procesowego. Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżoną decyzję wydano zgodnie z prawem, po przeprowadzeniu postępowania, w którym wyjaśniono istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności (ustalono, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych i czy zmiana ta pozostawała w związku przyczynowo skutkowym z ewentualną szkodą na gruncie skarżących). Brak było zatem podstaw do uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.