Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 377/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.7,8,9,11,77;
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art.75 ust.1;
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art.31;
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Protokolant stażysta Joanna Lasek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Ol 377/15

Uzasadnienie

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzją z dnia "[...]" r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR") z dnia "[...]"., która przyznano E. J (dalej powoływana jako skarżąca, strona, wnioskodawczyni) w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 rok:

- jednolitą płatność obszarową (dalej: JPO) w wysokości 95 390,18 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 9 144,59 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowanie współczynnika korygującego;

- uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych (dalej: UPO) w wysokości 1 177,17 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 9 507,07 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowaną modulację płatności.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 z dnia 15 maja 2013 r. skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności z tytułu JPO do powierzchni 130,09 ha oraz z tytułu UPO do powierzchni 79,82 ha.

W dniach 24 lipca - 01 sierpnia 2013 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona wizytacja terenowa (kontrola FOTO) w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości.

W dniu 28 listopada 2013 r. w gospodarstwie wnioskodawczyni została przeprowadzona kontrola w zakresie wzajemnej zgodności, w której nie stwierdzono nieprawidłowości

Podczas weryfikacji wniosku i załączników graficznych stwierdzono przy uwzględnieniu wyników z kontroli na miejscu, że do objęcia wnioskowaną płatnością JPO kwalifikuje się mniejsza powierzchnia (125,90 ha) niż zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 (130,09 ha).

Ustalono, że:

- w przypadku działki rolnej A o powierzchni 1,55 ha położonej na działce ewidencyjnej nr "[...]" z płatności wykluczono powierzchnię 0,48 ha (powierzchnia stwierdzona 1,07 ha);

- w przypadku działki rolnej D o powierzchni 1,75 ha położonej na działce ewidencyjnej nr "[...]" z płatności wykluczono powierzchnię 0,09 ha (powierzchnia stwierdzona 1,66 ha);

- w przypadku działki rolnej H o powierzchni 39,39 ha (podzielona na działkę H o pow. 30,72 ha położonej na działkach ewidencyjnych nr "[...]" i działkę L o pow. 8,67 ha położonej na działce ew. nr "[...]") z płatności wykluczono powierzchnię 0,46 ha (powierzchnia stwierdzona działki rolnej H 30,72 ha, działki rolnej L 8,21 ha);

- w przypadku działki rolnej F o powierzchni 3,58 ha położonej na działce ewidencyjnej nr "[...]" (powierzchnia stwierdzona 3,59 ha);

- w przypadku działki rolnej GA o powierzchni 5,20 ha położonej na działce ewidencyjnej nr "[...]" z płatności wykluczono powierzchnię 2,73 ha (powierzchnia stwierdzona 2,47 ha); - w przypadku działki rolnej JA o powierzchni 1,38 ha położonej na działce ewidencyjnej nr "[...]" z płatności wykluczono powierzchnię 0,44 ha (powierzchnia stwierdzona 0,94 ha).

Jak wskazał organ odwoławczy, powierzchnia 125,90 ha dla płatności JPO została ustalona w oparciu o treść art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zamieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31 stycznia 2009 roku), który stanowi, że system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub ewidencji gruntów z wykorzystaniem technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych), tzw. system LPIS. Pozwala on na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności, tzn. powierzchni uprawnionej do dopłat oraz kontrolę w zakresie nakładania się deklaracji dla poszczególnych działek rolnych, zadeklarowanych przez jednego beneficjenta. System LPIS jest zgodnie z art. 15 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku, komponentem Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), który jest wykorzystywany przez ARiMR m.in. do wykonywania pomiarów gruntów rolnych deklarowanych przez wnioskodawców i weryfikowania ich kwalifikowalności do objęcia płatnościami.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 lit c rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r. ze zm.), nie można dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną.

Ustalenie maksymalnej powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej (PEG) następuje w toku kontroli administracyjnej, na podstawie bezpośredniego pomiaru wykonanego na nie starszym niż 5 lat obrazie ortofotomapy. Pomiary wykonywane na ortofotomapie pozwalają na kompleksową ocenę powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej oraz dokonanie na jej podstawie pomiarów z dokładnością 0,25 m lub 0,50 m (dokładność ortofotomapy uzależniona od wielkości piksela). Ta dokładność pomiaru powierzchni jest, jak wskazał organ, od 2 -3 razy wyższa niż dokładność pomiaru realizowana w toku kontroli na miejscu.

Organ odwoławczy stwierdził, że kwota płatności JPO wyliczonej dla powierzchni kwalifikującej się do objęcia tą płatnością (125,90 ha) wyniosła 97.576,86 zł, co po zastosowaniu współczynnika korygującego w związku ze stwierdzeniem, że różnica procentowa pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną to 3,3280 %, dało kwotę 95390,18 zł.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał jednocześnie, że we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 strona podała dla UPO działki rolne o łącznej powierzchni 79,82 ha.

Podczas weryfikacji wniosku i załączników graficznych stwierdzono przy uwzględnieniu wyników z kontroli na miejscu, że do objęcia wnioskowaną płatnością UPO kwalifikuje się mniejsza powierzchnia (76,65 ha) niż zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 (79,82 ha).

Ustalono, że:

- w przypadku działki rolnej GAI o powierzchni 5,20 ha położonej na działce ewidencyjnej nr "[...]" z płatności wykluczono powierzchnię 2,73 ha (powierzchnia stwierdzona 2,47 ha);

- w przypadku działki rolnej JA1 o powierzchni 1,38 ha położonej na działce ewidencyjnej nr "[...]" z płatności wykluczono powierzchnię 0,44 ha (powierzchnia stwierdzona 0,94 ha).

Ustalono tym samym, że różnica procentowa pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wyniosła 4,1357%, a zatem kwota płatności UPO wyliczona dla powierzchni stwierdzonej 76,65 ha, po zastosowaniu pomniejszeń, to 9800,51 zł. Powyższa kwota została pomniejszona ze względu na zastosowane zmniejszenia, zgodnie z art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 r. zatwierdzającej przyznanie przejściowego wsparcia krajowego w Polsce za rok 2013. Organ odwoławczy wskazał, że łączna kwota przyznanych stronie płatności bezpośredniej, wsparcia specjalnego, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej i płatności do pomidorów po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wynosi 107377,37 zł, co przy kursie wymiany euro 4,2288 zł stanowi kwotę 25 391,92 euro należało do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 20391,92 euro zastosować 10% zmniejszenie płatności uzupełniających. Całkowita kwota zmniejszenia płatności uzupełniających wynosi 2 039,19 euro, z czego proporcjonalna kwota zmniejszenia przypadająca dla płatności uzupełniającej do powierzchni upraw innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa) wynosi 8623,34 złotych, co stanowi 2 039,19 euro. O powyższą kwotę została pomniejszona wnioskodawczyni kwota uzupełniającej płatności podstawowej. Po uwzględnieniu ww. pomniejszenia płatności UPO ze względu na zastosowaną modulację przyznano stronie płatności z tytułu UPO w wysokości 1177,17 zł (9800,51 zł - 8623,34 zł).

Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nie zachodziły w niniejszej sprawie podstawy do odstąpienia od zastosowania obniżek i wyłączeń na podstawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Strona nie wykazała bowiem, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. Przeciwnie, dopuściła się zdaniem organu winy polegającej co najmniej na niedbalstwie, nie dokładając należytej staranności w przy wypełnianiu wniosku o przyznanie płatności. Organ wskazał przy tym na obowiązek, jaki przyjęła skarżąca podpisując wniosek o przyznanie płatności, tj. zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na zakres płatności oraz o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że podstawowym zadaniem kontroli na miejscu jest ustalenie, czy dane zawarte we wniosku odnośnie powierzchni działek i zadeklarowanej grupy upraw są zgodne ze stanem faktycznym. Zasady przeprowadzania kontroli zostały określone w art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. W treści sporządzonego w niniejszej sprawie raportu kontroli wskazane zostały objęte nią działki, metody przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Ponadto zawarte w raporcie z kontroli wyniki oględzin działek znajdują oparcie w dołączonym do akt materiale graficznym i dokumentacji fotograficznej. Sporządzone zostały dokładne szkice z przeprowadzonego pomiaru, na które naniesiony został przebieg granic skontrolowanej działki, oznaczone zostały obszary wykluczone z płatności oraz wskazane miejsca i kierunek zdjęć wykonanych na działce. Stan gruntu zobrazowano również za pomocą obszernej dokumentacji fotograficznej.

Odnośnie zastrzeżeń zgłoszonych do działki rolnej A poinformowano, że wizytacja przeprowadzona w terenie, którą wykonano w przypadku tej działki 26 lipca 2013 r. i 1 sierpnia 2014 r. (potwierdzone dokumentacją fotograficzną- 6 fotografii: trzy wykonane 26 lipca i trzy wykonane 1 sierpnia) jednoznacznie wskazuje na brak użytkowania znacznej jej części. Powierzchnia działki rolnej A została zredukowana do widocznej na ortofotomapie oraz fotografiach części pozostającej w dobrej kulturze rolnej, natomiast powierzchnie trzcinowisk, obszary podmokłe i zalane nie zostały zakwalifikowane do powierzchni uprawnionej do dopłat. Teren ten nie powinien być deklarowany przez rolnika tym bardziej, że strona posiadała wiedzę i świadomość, że obecność bobrów w bezpośredniej bliskości z działką rolną A w określony, niekorzystny dla rolnika sposób wpłynie na stosunki hydrologiczne na tym terenie, co nie pozwoli na prowadzenie tam normalnej gospodarki i zachowanie całej powierzchni działki we właściwej kulturze rolnej.

Podkreślono, że w tej sytuacji mimo złożenia w Biurze Powiatowym ARiMR informacji o braku możliwości wykoszenia tej działki, na co strona wskazała w piśmie odwoławczym z dnia 17 czerwca 2014 r. nie można tego uznać za okoliczność, którą należy uwzględnić w wynikach przeprowadzonej kontroli przynajmniej w zakresie wykonanych pomiarów powierzchni kwalifikowanej. W stosunku do działki rolnej A zastosowano kody pokontrolne DR13+ oraz DR52 i DR53 oznaczające zmniejszenie i zwiększenie pól zagospodarowania. Analiza szkicu wykonanego dla działki rolnej oraz raportu z kontroli jednoznacznie wskazuje na zasadność zastosowanych kodów i poprawność wykonanych pomiarów.

Odnosząc się do stwierdzenia strony, że odnośnie działki rolnej A zdjęcia przedstawiają nieużytki, ale na polach sąsiadów, wyjaśniono, że zdjęcia wykonane dla działki rolnej A nie zostały wykonane rzeczywiście z terenu tej działki, przedstawiają jednak (fot. nr SF05, SF06, SF07 użytek zielony, który został zakwalifikowany do powierzchni kontrolowanej działki, także w części niekoszonej. Na dalszym planie w/w fotografii widać młodnik brzozowy nie zaliczony do powierzchni działki. Fotografie wykonane 1 sierpnia 2013 r. wskazują także obszar graniczący z działką ewidencyjną nr 33/1, wyłączony z pomiaru, dla którego zastosowano kod pokontrolny DR52.

Odnosząc się do zastrzeżeń dotyczących wyników kontroli działek rolnych G, GA, H, J, JA, K, L (w raportach G, GA, H, J, JA) wyjaśniono, że analiza wykonana w BKM, a także w oparciu o dostarczony operat techniczny wskazuje na istotne różnice w zakresie wyników kontroli dotyczące kwalifikacji upraw oraz wykonanych pomiarów działki rolnej H/Hl. Wskazano, że do powierzchni działki rolnej H nie zastał zakwalifikowany jej fragment użytkowany jako grunt omy przez innego rolnika. Wskazany obszar o powierzchni ponad 0,50 ha nie został jednak zaznaczony na załączniku graficznym złożonym przez stronę razem z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2013. W załączonym do odwołania (pismo z dnia 17 czerwca 2014r.) operacie technicznym obszar ten określony jest jako "rola" o powierzchni 0,5959 ha. Wskazano, że w odniesieniu do pomiarów działki rolnej H pomiary wykonano po granicy uprawy deklarowanego trwałego użytku zielonego oraz zgodnie z obszarem deklarowanym przez rolnika i wyraźnie wskazanym przez zakreślenie na załączniku graficznym. Tak wyznaczone podczas kontroli ARiMR granice działki rolnej H uznano za poprawne, a obszar gruntu omego – "rola" o powierzchni 0,5959 ha wg operatu prawidłowo nie zaliczono do powierzchni kwalifikowanej działki rolnej H. Wskazano, że z pisma z dnia 29 sierpnia 2014 r. wynika, że analiza porównawcza pomiarów wykonanych przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu i uprawnionego geodety wskazuje na różnice w przebiegu granic niektórych obszarów wyłączonych z pomiaru - głównie wewnętrznych wyłączeń znajdujących się na działkach rolnych H i łącznie mierzonych G i GA, podobnie jest także dla działek rolnych J i JA, które zostały zmierzone łącznie. W przypadku działki rolnej H kontrola stwierdziła dodatkowe wyłączenia nie wskazane w operacie technicznym, udokumentowane fotografiami nr RA35, RA36, i RA42, a także znaczne rozbieżności w zachodniej części działki rolnej H oznaczonej na szkicu Hl. Zastosowano dla działek rolnych G, GA, H, J, JA, K, L (w raportach G, GA, H, J, JA) kody pokontrolne DR50 i DR52 a dla działki rolnej H dodatkowo DR51. Kody te informują, że na kontrolowanych działkach rolnych występują rozbieżności (powiększenie) w zasięgu i granicach pól zagospodarowania (DR52), stwierdzono uprawę poza granicami deklarowanych działek referencyjnych (DR50) oraz w przypadku DR51 - zidentyfikowano obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności, wyłączony z pomiaru. Dla działek rolnych G, GA i H zastosowano kod pokontrolny DR37, dla działki H kod DR13- , dla działki G kod pokontrolny DR13+. Kody te oznaczają, że powierzchnie stwierdzone podczas kontroli na miejscu mogą zostać znacząco zmienione w procesie weryfikacji aktualnej powierzchni ewidencyjno-gospodarczej(PEG) na omawianym obszarze.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził w oparciu o całokształt dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni jak i w zakresie wzajemnej zgodności została przeprowadzona w sposób właściwy i zgodny z obowiązującymi przepisami, czego dowodem są protokoły z czynności kontrolnych wraz z dokumentacją fotograficzną. Wyjaśnił, iż strona źle oszacowała powierzchnie faktycznie użytkowane rolniczo w granicach deklarowanych działek ewidencyjnych. Podsumowując powyższe stwierdzono, że organem właściwym do weryfikacji powierzchni działek rolnych zgłoszonych w treści wniosku o przyznanie płatności są zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organy ARiMR, natomiast czynności kontrolne przeprowadzane są przez osoby, od których przepisy wymagają, nie tylko upoważnienia udzielonego przez właściwy organ, ale i fachowego przygotowania tj. posiadania odpowiedniego sprzętu, niezbędnej wiedzy oraz odpowiedniego wykształcenia.

W opinii organu odwoławczego zasadnie organ I instancji dał wiarę dowodom przedstawionym przez inspektorów przeprowadzających czynności kontrolne i na ich podstawie wydał rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, podniosła zarzut naruszenia:

1. art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, poprzez swobodne określenie, bez podania dokładnych danych, że teren pozostający w bezpośrednim sąsiedztwie z obszarem podmokłym zamieszkałym przez bobry.

2. art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U Nr 35, poz. 217 ze zm.), poprzez wyłączenie części gruntu z powierzchni objętej dotacją pomimo utrzymywania gruntu zgodnie z przewidzianymi normami.

Nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją strona podniosła, że do powierzchni objętej dopłatami wskazała pomniejszoną powierzchnię działki. Działka ta posiada powierzchnię wynoszącą 1,97 ha natomiast do dopłat podała powierzchnię 1,55 ha. Świadome podanie mniejszej powierzchni było umotywowane tym, że na skraju działki znajduje się rów, w związku z czym skarżąca zakładała, że nie w każdym roku możliwe będzie skoszenie trawy bezpośrednio przy samym rowie. Podała, że w okolicach jej nieruchomości do tej pory bobry nie występowały. Rezerwaty, w których bobry mają swoje siedliska znajdują się na P.. Natomiast od P., którą przemieszczają się bobry do D. oraz rowu melioracyjnego, który stanowi dopływ D. jest około 20 km do działki skarżącej. Mając na uwadze powyższe skarżąca nie była w stanie przewidzieć, że w pobliżu jej działki pojawią się bobry, a ich działalność wywoła niekorzystny wpływ na możliwość prowadzenia normalnej gospodarki na działce.

Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie zasadnym jest przewidziane przepisami prawa przyznanie płatności ze względu na wystąpienie siły wyższej lub w nadzwyczajnych okolicznościach. Nadzwyczajne okoliczności mogą mieć wpływ na możliwość złożenia przez rolnika wniosku o przyznanie płatności w wyznaczonym terminie, albo które mogą mieć wpływ na powierzchnię kwalifikującą się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego lub liczbę zwierząt kwalifikujących się do płatności. Wskazała, że zgodnie z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Strona podkreśliła, że przypadki działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, określone zostały w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, to katalog otwarty. Oznacza to, możliwość uznania przez właściwy organ rozpatrujący sprawę, w wyniku indywidualnego rozpatrzenia danej sprawy, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów występujących w sprawie, innego zdarzenia za przypadek działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.

Wskazano, że w realiach przedmiotowej sprawy skarżąca nie była w stanie przewidzieć, iż w pobliżu jej działki bobry zaczną robić tamy, a tym samym gospodarka zostanie zakłócona. Po obu stronach zbiorczego rowu, w którym osiedliły się bobry występują nieużytki porośnięte krzakami i wysokimi trawami. W związku z tym z działki skarżącej nie było widać śladów działalności bobrów. Mając to na uwadze, zdaniem skarżącej, trafnym jest zakwalifikowanie tego zdarzenia jako nadzwyczajne okoliczności. Zgodnie z poglądem doktryny i praktyką za nadzwyczajne okoliczności uważa się takie zdarzenia, które są nieprzewidywalne, niemożliwe do uniknięcia oraz zewnętrzne. Skarżąca nie mogła przewidzieć, że bobry zmienią swoje siedlisko, co zaburzy gospodarkę hydrologiczną na jej nieruchomości, tym bardziej, iż dotychczas siedliska bobrów były oddalone o około 20 km.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań sądu stwierdzić należy, że stosownie do art. 1 ustawy

z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014r., poz.1647) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jed. Dz.U. z 14.03.2012r., poz. 270 , cyt. dalej jako p.p.s.a. ), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.

Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie

będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub

podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której

dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami

prawa materialnego. Tylko prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne dają

podstawę do prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów

materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa

materialnego. Zauważenia wymaga przy tym, że zadaniem sądu nie jest

dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa

materialnego. Rolą sądu jest bowiem kontrola prawidłowości działania organu

administracji, który wydał zaskarżoną decyzję.

Mając na względzie powyższe ogólne stwierdzenia, w pierwszej kolejności

oceny wymaga kwestia czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do

istotnego naruszenia przepisów postępowania. Skarga w punktach formułuje zarzuty naruszenia przepisów art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez "swobodne określenie, bez podania dokładnych danych, że teren pozostający w bezpośrednim sąsiedztwie z obszarem podmokłym zamieszkałym przez bobry" oraz zarzuty naruszenia art.7 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 35 poz. 217 ze zm.) poprzez wyłączenie części gruntu z powierzchni objętej dotacją pomimo utrzymania gruntu zgodnie z przewidzianymi normami. Zarzuty skargi i ich uzasadnienie ograniczają się do okoliczności wystąpienia bobrów w okolicy działek zgłoszonych przez skarżącą do płatności, a co za tym idzie zakwalifikowania tych okoliczności jak siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności określonych w katalogu otwartym w art.31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia przepisów postępowania ani też naruszenia norm prawa materialnego, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Zdaniem Sądu, słusznie organ przyjął i wykazał w uzasadnieniu swej decyzji, że brak było w sprawie podstaw do odstąpienia od zastosowanych obniżek o potrąceń. Wskazać także należy, iż występując o przyznanie wsparcia finansowego ze środków publicznych dany beneficjent jednocześnie nakłada na siebie obowiązki, których niedochowanie obwarowane jest negatywnymi konsekwencjami. Podkreślić należy, że w dziale IX wniosku o przyznanie płatności skarżąca oświadczyła, iż zna zasady przyznawania płatności. Nadto zobowiązała się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Przede wszystkim jednak zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacenie płatności lub pomocy finansowej objętej wnioskiem, jak również o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań. Obowiązki skarżącej zostały zatem wprost wyartykułowane w treści formularza wniosku, są jasno wyrażone, w sposób nie budzący wątpliwości co do ich zakresu nawet dla osoby nie posiadającej doświadczenia, a ich znajomość strona skarżąca poświadczyła własnoręcznym podpisem.

W zaskarżonej decyzji z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowanie współczynnika korygującego pomniejszono kwoty należnych płatności. Podkreślić należy, że nieprawidłowości zostały stwierdzone przez organy obu instancji po przeprowadzeniu kontroli i wizytacji terenowych w zakresie kwalifikacji powierzchni. Stwierdzono niezgodności zadeklarowanych powierzchni, niespójność działek, niezgodność położenia działek. Skarżąca pomija w skardze te okoliczności jak również fakt, że powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności to powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana do celów rolniczych. Ustalenie maksymalnej powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej (PEG) następuje w toku kontroli administracyjnej, na podstawie bezpośredniego pomiaru wykonanego na nie starszym niż 5 lat obrazie ortofotomapy. Pomiary wykonywane na ortofotomapie pozwalają na kompleksową ocenę powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej oraz dokonanie na jej podstawie pomiarów z dokładnością 0,25 m lub 0,50 m (dokładność ortofotomapy uzależniona od wielkości piksela). Ta dokładność pomiaru powierzchni jest, jak wskazał organ, od 2 -3 razy wyższa niż dokładność pomiaru realizowana w toku kontroli na miejscu. Konkludując stwierdzić należy, że we wniosku powinna więc być podana powierzchnia działki referencyjnej, która nie zawsze pokrywa się z powierzchnią ewidencyjną uwidocznioną w ewidencji gruntów rolnych.

W postępowaniu w sprawie pomocy finansowej to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę - producenta rolnego, który z określonego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r. o sygn. akt II GSK 88/11, LEX nr 1148355). Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 K.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2011 r. o sygn. akt V SA/Wa 2501/10, LEX nr 995979). Tak więc to skarżąca winna była we wniosku podać informacje zgodne ze stanem faktycznym.

Zarzuty skargi co do działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zgodnie z art.31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 Sąd uznał za nieskuteczne. Podkreślić należy, że skarżąca złożyła wniosek o płatności na rok 2013 w dniu 15 maja 2013r., a o pojawieniu się bobrów na działce A poinformowała dopiero ponad rok później tj. 17 czerwca 2014r. Okoliczności pojawienia się bobrów na spornej działce w 2014r. skarżąca potwierdziła na rozprawie przed Sądem w dniu 30 września 2015r.

W powyższym stanie faktycznym nie sposób przyjąć za zasadną argumentację skarżącej co do wystąpienia siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w okresie objętym sporną płatnością. Podkreślić należy, że zgodnie z przepisami art.75 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swoich zobowiązań w wyniku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art.31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowanych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Jednakże by było to możliwe, to jak stanowi ust.2 przywołanego artykułu, w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, które mogą mieć wpływ na powierzchnię kwalifikującą się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego lub liczbę zwierząt kwalifikujących się do płatności do krów i owiec lub rolnik nie mógł wypełnić swoich zobowiązań w zakresie przestrzegania norm i wymogów, rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenia o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności.

Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie skarżąca takich czynności nie przeprowadziła we wskazanym czasie. Skarżąca poinformowała o pojawieniu się bobrów 17 czerwca 2014r. Skarżone płatności dotyczą roku 2013 .

Tak więc stwierdzić należy, że w toku prowadzonego postępowania organy obu instancji podjęły wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zgodnie z zasadą zaufania oraz informowania stron (art. 6, 7 k.p.a.) oraz zebrały wyczerpujący materiał dowodowy, dokonując jego oceny w sposób nie naruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 77 k.p.a.). Zapewniły również stronie skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania. Nie naruszono również zasad ogólnych postępowania wynikających z art. 8, 9 i 11 k.p.a. W tej sytuacji, wobec prawidłowo dokonanych przez organy ustaleń okoliczności faktycznych oraz ich oceny prawnej w świetle znajdujących zastosowanie przepisów europejskiego oraz krajowego prawa materialnego, skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.