Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 913/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 75 ust. 1, art. 144 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1361
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Stukan – Pytlowany Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz (spr.) Protokolant Beata Cisek - Chojnacka po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości [...] Spółki z o.o. w upadłości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 lutego 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1294/11 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w. z dnia 6 lutego 2012 r., o sygn. akt VI SA/Wa 1294/11, uwzględnił skargę [...] S.A. w L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek, uchylając zaskarżoną decyzję.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Urząd Patentowy RP – działając na podstawie przepisów art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) w zw. z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. – dalej jako p.w.p.) oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. - po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. wniosku [...] S.A. z siedzibą w L. (dalej także: skarżąca spółka) przeciwko [...] Sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w G. (dalej także uprawniona z patentu), o unieważnienie patentu nr PL [...] na wynalazek pt.: [...] – oddalił wniosek skarżącej spółki.

Z akt sprawy wynika, iż [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. wniosła w dniu 19 czerwca 1990 r. do opatentowania zgłoszenie wynalazku nr zgł. [...] pt.: [...]. Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] października 1993 r. odmówił udzielenia patentu na ten wynalazek uzasadniając to tym, że zgłoszenie nie nadaje się do opatentowania, gdyż w dokumentacji zgłoszeniowej nie ujawniono cech konstrukcyjnych panika, dzięki którym można byłoby osiągnąć efekty opisane w przedmiotowym zgłoszeniu. Komisja Odwoławcza przy UP RP po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez [...] Sp. z o.o. utrzymała powyższą decyzję w mocy.

Następnie - Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] marca 1998 r. udzielił na rzecz [...] Sp. z o.o. patentu nr [...], z mocą od dnia 29 lipca 1994 r., w odniesieniu do zgłoszenia dokonanego przez spółkę w 1994 r. nr zgł. [...] na wynalazek pt.:[...].

W dniu 9 listopada 1998 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek [...] S.A. z siedzibą w L. o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt.: [...], udzielonego na rzecz spółki [...] Sp. z o. o. z siedzibą w G. W uzasadnieniu wnioskodawca stwierdził, iż sporny patent nie spełnia warunków nowości i nieoczywistości w świetle wcześniejszego zgłoszenia nr [...] pt. [...], dokonanego przez tę samą firmę, tj. [...] Sp. z o. o. w dniu [...] czerwca 1990 r.

Decyzją z dnia [...] marca 1999 r., nr [...], Urząd Patentowy RP - działający w trybie spornym - unieważnił patent nr [...] na wynalazek pt.: [...] z uwagi na brak nowości wynalazku w świetle wcześniejszej publikacji zgłoszenia nr [...] w Biuletynie Urzędu Patentowego RP w 1991 r. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. Komisja Odwoławcza Urzędu Patentowego RP uchyliła w/w decyzję UP nr [...] i oddaliła wniosek o unieważnienie spornego patentu.

Na skutek rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prezesa Urzędu Patentowego RP, Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 196/01, uchylił obie wcześniejsze decyzje Urzędu Patentowego RP z przyczyn formalnych, zarzucając, iż zagadnienie nieoczywistości rozwiązania, wg spornego patentu, nie było przedmiotem postępowania przed organem I instancji, zaś organ II instancji w ogóle nie rozważał tej kwestii.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy RP, działając w trybie spornym, decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr Sp. [...] oddalił wniosek skarżącej spółki o unieważnienie spornego patentu.

W wyniku rozpatrzenia skargi wniesionej na powyższą decyzję przez skarżącą spółkę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1530/04, uchylił zaskarżoną decyzję UP z powodu naruszenia przez organ art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a., zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt II GSK 371/05, oddalił skargę kasacyjną uprawnionej z patentu spółki [...]. Sądy obu instancji wskazały, że Urząd Patentowy RP w zaskarżonej decyzji nie uzasadnił w sposób wystarczający interesu prawnego wnioskodawcy, a ponadto nie dokonał porównania przeciwstawionego zgłoszenia ze spornym patentem w sposób dostatecznie wnikliwy i dokładny. Sąd polecił także organowi wyjaśnienie okoliczności ewentualnego jawnego stosowania przedmiotowego wynalazku przed datą jego zgłoszenia do ochrony.

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], Urząd Patentowy RP – działając w trybie postępowania spornego - unieważnił sporny patent.

W wyniku rozpatrzenia wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 27 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1572/07, uchylił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP. Wyrok ten utrzymał w mocy Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 2 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 297/10).

W wyniku rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy RP zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] – oddalił wniosek skarżącej spółki o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt. [...].

Od powyższej decyzji [...] S.A. w L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który wyrokiem z dnia 6 lutego 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1294/12 uchylił zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Sądu I instancji, odmawiając unieważnienia patentu nr [...] na wynalazek pt.: [...], Urząd Patentowy RP dopuścił się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności poprzez niedokonanie pełnej oceny przesłanki nowości oraz nieoczywistości spornego zgłoszenia dokonanego przez [...] Sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w G., a w konsekwencji wskazanych uchybień - oddalenie zarzutów skarżącej spółki dotyczących braku zdolności patentowej wspomnianego wynalazku, pomimo niedokonania dogłębnej analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, w tym wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego przedsiębiorcę wnoszącego o unieważnienie patentu nr [...].

Według WSA w razie zaistniałego sporu w przedmiocie ujawnienia technicznej istoty wynalazku i jego pełnego zrozumienia, a w konsekwencji zarówno przesłanki nowości, jak i nieoczywistości spornego rozwiązania pomiędzy podmiotem wnoszącym o unieważnienie danego patentu a Urzędem Patentowym RP, rodzi się poważna wątpliwość, czy organ, odmawiając unieważnienia tego patentu, zasadniczo może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianego wyżej kryterium.

WSA uznał, że w sytuacji praktycznego wyczerpania dalszej możliwości dowodowej obu stron sporu, wydaje się niezbędne skorzystanie przez Urząd Patentowy RP z możliwości przeprowadzenia w toku ponownego postępowania dowodu z opinii biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż - jak się okazuje w niniejszej sprawie - zbadanie kwestii dostatecznego ujawnienia niezbędnych cech technicznych spornego rozwiązania, ujawniających jego istotę i w konsekwencji dokładne zbadanie zarówno przesłanki nowości, jak i nieoczywistości (poziomu wynalazczego) spornego rozwiązania w świetle stanu techniki, wymaga najwidoczniej wiadomości specjalnych, których – jak sugeruje strona skarżąca – eksperci Urzędu Patentowego RP nie posiadają.

II

Syndyk masy upadłości [...] Sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w G. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Nieważność postępowania ze względu na naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. przez pozbawienie skarżącego kasacyjnie możności obrony swych praw, gdyż skarżący kasacyjnie nie został powiadomiony o terminie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, ani nie otrzymał skargi [...] S.A. i tym samym nie mógł przedstawić swojego stanowiska w sprawie.

II. Naruszenie przepisów postępowania, gdyż naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, poprzez:

a) błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że:

"Urząd Patentowy RP dopuścił się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności poprzez niedokonanie pełnej oceny przesłanki nowości oraz nieoczywistości spornego zgłoszenia dokonanego przez [...] Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w G., w a konsekwencji wskazanych uchybień - oddalenie zarzutów skarżącej spółki [...] S.A. z siedzibą w L. dotyczących braku zdolności patentowej wspomnianego wynalazku, pomimo braku dogłębnej analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, w tym wszystkich zgromadzonego w toku postępowania, w tym wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego przedsiębiorcę wnoszącego o unieważnienie patentu nr [...]" (str. 22 uzasadnienia) oraz, że:

"Zdaniem Sądu, należy zgodzić się ze stroną skarżącą, iż organ nie rozważył szczegółowo wszystkich argumentów tej strony zarówno w zakresie przesłanki nowości, jak i nieoczywistości (poziomu wynalazczego)." (str. 26 uzasadnienia), podczas, gdy Urząd Patentowy RP dokonał prawidłowej i dogłębnej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, w tym W szczególności prawidłowo i dogłębnie wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie wystąpił brak cechy nowości i nieoczywistości wobec przedmiotowego wynalazku;

b) niesporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji zgodnie z wytycznymi zawartymi w art 141 § 4 p.p.s.a., w szczególności nieprawidłowe powołanie i nie wystarczające wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nie wyjaśnienie, z jakich względów Sąd I instancji uznał postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Urząd Patentowy za niewystarczające i błędne, oraz

c) dopuszczenie do niezgodności sentencji wyroku z jego uzasadnieniem oraz do wewnętrznej sprzeczności uzasadnienia zaskarżonego wyroku polegającej m.in. na tym, iż:

- Sąd I instancji z jednej strony stwierdził, iż decyzja Urzędu Patentowego nie została w wystarczający sposób uzasadniona i że Urząd Patentowy użył jedynie "ogólnego" stwierdzenia, że uczestnik [...] S.A. nie zdołał wykazać tożsamości wszystkich cech technicznych spornego rozwiązania z przeciwstawieniem, "nie wyjaśniając bliżej swojego stanowiska" (str. 27 uzasadnienia), a jednocześnie Sąd I instancji przyjął, że "organ stanowczo stwierdził, iż wobec powyższych ustaleń, na podstawie zgłoszenia [...], nie można określić kształtu komory "dolnej", jak również wielkości otworu między tymi komorami";

- Sąd I instancji z jednej strony stwierdził, że organ administracji publicznej, w tym również Urząd Patentowy RP, nie ma obowiązku zasięgnąć dowodu z opinii biegłego, z drugiej zaś Sąd I instancji stawia Urzędowi Patentowemu RP zarzut, że nieprzeprowadził takiego dowodu i w konsekwencji tego uznaje, że Urząd Patentowy RP nie przeprowadził prawidłowego postępowania dowodowego;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a. w ten sposób, że Sąd I instancji stwierdził, że brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy postępowania dowodowego w zakresie nie powołania dowodu z opinii biegłego i oparcie się przez Urząd Patentowy jedynie na własnym przekonaniu co do braku spełnienia przez przedmiotowy wynalazek przesłanek do unieważnienia patentu stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 §3 k.p.a., przy czym jednocześnie Sąd I instancji nie wyjaśnił, dlaczego uważa, że nieprzeprowadzenie takiego dowodu (przy braku ustawowego obligu) przez Urząd Patentowy stanowi naruszenie przez organ w/w przepisów;

3. art. 145 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a. w ten sposób, że Sąd I instancji uznał, że nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego jest uchybieniem procesowym ze strony Urzędu Patentowego RP, mimo, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., organ administracji nie musi, ale jedynie może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii w sytuacji, gdy sprawa wymaga wiadomości specjalnych, zaś Urząd Patentowy orzekał w składzie Kolegium złożonym z ekspertów w tej dziedzinie, którzy nie potrzebowali opinii innych specjalistów (biegłych) w zakresie merytorycznej oceny wynalazku i zbadania przesłanek do unieważnienia patentu;

4. art. 145 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 12 k.p.a. w ten sposób, że Sąd I instancji uznał, że nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego przez Urząd Patentowy jest uchybieniem procesowym ze strony Urzędu i zobowiązał Urząd w trybie art. 153 p.p.s.a. do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego przy ponownym rozpoznawaniu sprawy pomimo, że Urząd Patentowy w postaci Kolegium Orzekającego złożonego z ekspertów, posiadał wystarczającą i zupełną wiedzę specjalistyczną aby wydać decyzję bez przeprowadzania dowodu z opinii biegłego, zaś przeprowadzanie w takiej sytuacji dowodu z opinii biegłego stoi w sprzeczności z postulatami szybkości postępowania i posługiwania się przez organy administracji jak najprostszymi środkami dowodowymi;

5. art. 145 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w konsekwencji tego błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie, polegające na tym, że Sąd I instancji niezasadnie zarzucił Urzędowi Patentowemu że:

- decyzja Urzędu Patentowego nie została w wystarczający sposób uzasadniona i że Urząd Patentowy użył jedynie "ogólnego" stwierdzenia, że uczestnik [...] S.A. nie zdołał wykazać tożsamości wszystkich cech technicznych spornego rozwiązania z przeciwstawieniem, "nie wyjaśniając bliżej swojego stanowiska" (str. 27 uzasadnienia),

- Urząd Patentowy nie dokonał pełnej oceny przesłanki nowości oraz nieoczywistości rozwiązania, na który udzielono patentu nr [...],

Urząd Patentowy RP dopuścił się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy -naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy,

- Urząd Patentowy oddalił zarzuty skarżącej spółki [...] S.A. z siedzibą w L. dotyczące braku zdolności patentowej wspomnianego wynalazku, pomimo braku dogłębnej analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, podczas, gdy (1) Urząd Patentowy prawidłowo, wnikliwie i wszechstronnie przeanalizował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, (2) eksperci znajdujący się w składzie Kolegium Orzekającego stwierdzili, że spółka [...] S.A. nie wykazała, aby zostały Spełnione przesłanki do unieważnienia patentu nr [...], co wyczerpująco zostało przedstawione na str. 9, 10 i 11 uzasadnienia decyzji Urzędu Patentowego z dnia 23.02.2011 r., (3) Urząd Patentowy prawidłowo zważył, że na podstawie przeciwstawnego dokumentu Dl (zgłoszenia P.285714) nie można określić kształtu komory "dolnej" jak również wielkości przekroju otworu między tymi komorami i wyczerpująco przedstawił to na str. 9, 10 i 11 uzasadnienia decyzji z dnia [...] r. (3) Urząd Patentowe prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie w celu ustalenia prawdy obiektywnej i oceny, czy w danej sprawie zaistniały przesłanki do unieważnienia patentu.

Argumentację na poparcie zarzutów kasator przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] S.A. z siedzibą w Lubinie wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W pismach z dnia 15 maja 2012 r. oraz 22 maja 2012 r. kasator w całości podtrzymał stanowisko oraz wnioski zawarte w skardze kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżony wyrok podlega uchyleniu z uwagi na nieważność postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie uznaje za uzasadniony sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut nieważności postępowania ze względu na naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. przez pozbawienie skarżącego kasacyjnie możności obrony swych praw z uwagi na niepowiadomienie go o terminie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak również niedoręczenie odpisu skargi wniesionej przez [...] S.A.

Podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie zaszła przesłanka nieważności postępowania, określona w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., a mianowicie syndyk masy upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości nie został powiadomiony o rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. z dnia 24 stycznia 2012 r., a w konsekwencji jako uczestnik postępowania sądowego był pozbawiony możności obrony swych praw w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, tj. z wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego aktualnego na dzień 11 lutego 2011 r., Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia, XIV Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Naprawczych, postanowieniem z dnia 31 marca 2008 r. ogłosił upadłość [...] Sp. z o.o., obejmującą likwidację majątku upadłego (k. 81 akt administracyjnych), zaś syndykiem masy upadłości jest Pani D.P. Zatem upadłość spółki została ogłoszona przed rozprawą przed WSA w W., która odbyła się w dniu 24 stycznia 2012 r. poprzedzającą wyrok WSA z dnia 6 lutego 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1294/11. Zatem zawiadomienie o rozprawie przed WSA wraz z odpisem skargi [...] S.A. powinno być wysłane na adres syndyka masy upadłości spółki , a zostało wysłane na adres siedziby spółki.

Z akt sądowych sprawy wynika, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 grudnia 2011 r., zarządzono doręczenie zawiadomienia o rozprawie wraz z odpisem skargi syndykowi masy upadłości [...] Sp. z o.o. na adres siedziby spółki (ul. [...]), nie zaś na adres biura syndyka (k. 48 akt sądowych). Przesyłka sądowa zawierająca zawiadomienie oraz odpis skargi została zwrócona Sądowi I instancji jako niepodjęta w terminie i pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia z dniem 2 stycznia 2012 r. (zarządzenie z dnia 11 stycznia 2012 r.). Doręczenie nastąpiło na adres wskazany w skardze [...] S.A. złożonej do WSA w W.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela pogląd wyrażony przez NSA w orzecznictwie, że niezawiadomienie syndyka o wyznaczonej rozprawie musi być uznane za pozbawienie go możności obrony jego praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 10 września 2009 r., sygn. akt I FSK 921/08). Wymaga podkreślenia, że z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm.; dalej prawo upadłościowe i naprawcze) wynika, że jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Stosownie zaś do ust. 2 tego artykułu, postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.

W tym miejscu wymaga podkreślanie, że zarówno w aktach administracyjnych jak i sądowych sprawy brak jest pisma syndyka, w którym informowałby on Sąd lub UP RP o adresie do korespondencji. Jednakże adres biura syndyka wynika z pieczątki znajdującej się w lewym górnym rogu koperty dotyczącej korespondencji pomiędzy UP RP a syndykiem zamieszczonej w aktach administracyjnych sprawy ([...]). Natomiast wcześniej w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym reprezentował spółkę radca prawny M.B. z Kancelarii Radcy Prawnego M. A. B. Należy zauważyć, że stosownie do art. 75 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego, jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, upadły traci prawo zarządu. Oznacza to, że wygasają również pełnomocnictwa procesowe w sprawach majątku upadłego udzielone przez niego, natomiast po ogłoszeniu upadłości nowe pełnomocnictwa w tych sprawach mogą być udzielone tylko przez syndyka, stosownie do art. 161 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego.

Doktryna i judykatura wykształciły pewne kryteria, według których należy oceniać stan pozbawienia strony możności obrony swych praw. Po pierwsze, przyjmuje się, że pozbawienie strony możliwości obrony należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy i nie należy go wiązać wyłącznie z sytuacją całkowitego wyłączenia strony od udziału w sprawie. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podobnie jak Kodeks postępowania cywilnego, nie precyzuje bliżej pojęcia "pozbawienia możności obrony swych praw". W tej sytuacji należy przyjąć, iż pojęcie "niemożności" pozwala na objęcie nim różnych stanów faktycznych, gdyż ustawa nie zawęża nieważności postępowania do wypadku całkowitego pozbawienia strony możliwości obrony. A zatem pozbawienie strony możliwości obrony należy oceniać w każdym konkretnym przypadku i nie należy go utożsamiać z sytuacją całkowitego wyłączenia strony od udziału w postępowaniu. Po drugie, skarżący nie musi wykazywać związku przyczynowego między uchybieniem procesowym powodującym nieważność postępowania a wynikiem sprawy. Tak więc o nieważności postępowania decyduje waga uchybień procesowych, a nie skutki, które wynikają lub mogą z nich wyniknąć (por. m. in. wyrok NSA z 12 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 394/10 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2003 r., I PK 117/03, Wokanda 2004/9/30).

Zatem niezawiadomienie prawidłowo uczestnika postępowania, tj. syndyka masy upadłości [...] Sp. z o.o. o toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. sprawie, pozbawiło go możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym. W szczególności głównym uchybieniem procesowym był brak zawiadomienia o rozprawie (art. 91 p.p.s.a), gdyż tym samym nie mógł on uczestniczyć w istotnej części postępowania sądowego i nie miał możliwości obrony swoich praw (por. wyrok NSA z 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 437/09).

Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu nieważności postępowania, poza rozważaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostały inne zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.

Z powyższych względów na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Z uwagi na fakt, iż w tej sprawie żadna ze stron nie ponosi winy z powodu uchylenia zaskarżonego wyroku, NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości w oparciu o treść art. 207 § 2 p.p.s.a, który stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części.