Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 14/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art.127 par. 3 w zw. z art. 138  par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust.1 pkt 1 , art. 13 ust.4
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: załącznik nr 1
journal: Dz.U. 2011 nr 80 poz 433
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej
article: art 50 pkt 1 lit. j,art 51 ust. 6 pkt 1 lit b, art. 51 ust. 7
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2011 r. ; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego S. S. kwotę 737 (siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr[...], na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13 k ust. 1 pkt 1, art. 13 k ust. 4 ustawy z dnia [...] marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.) - dalej jako u.d.p. lub ustawa oraz załącznika nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...]marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 80, poz. 433 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., nr 125, poz. 874 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez S.S od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2011 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3 000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] października 2011 o godz. 00:44 po autostradzie [...] na odcinku węzeł B. I - węzeł S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję wydano przy następujących ustaleniach;

W dniu [...] października 2011 r. o godzinie 18:42 w miejscowości P. (MOP), na drodze o kategorii autostrada, zatrzymano do kontroli, pojazd samochodowy marki M. o numerze rejestracyjnym [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 11990 kg. Pojazdem kierował S.S. W wyniku kontroli stwierdzono, że w dniu [...] października 2011 r., przedmiotowy samochód ciężarowy połączył się z bramownicą [...] na odcinku S.-O. o godzinie 0.44 oraz dwukrotnie [...] października 2011 r., połączył się z bramownicą [...] o godzinie 6:17 na odcinku O.-S., oraz z bramownicą [...] na odcinku S.-O. o godzinie 13:16, w pojeździe był viabox nr [...], lecz nie posiadał środków na koncie. Analiza tarcz tachografu potwierdziła fakt prowadzenia przez S.S pojazdu w wymienionych dniach po płatnych odcinkach dróg krajowych. Poczynione ustalenia utrwalono w protokole kontroli z dnia [...] października 2011 r., który kierowca podpisał nie wnosząc uwag.

Przesłuchany jako świadek S.S podał, że w dniach [...] oraz [...] października 2011 r. poruszał się po płatnych odcinkach drogi na trasie S. - O. Oświadczył, iż w dniu [...] paździenika 2011 r., za wymieniony odcinek uiścił opłatę [...] W., dlatego nie był w stanie stwierdzić dlaczego opłata nie została pobrana. Odnośnie dwukrotnego przejazdu w dniu [...] października 2011 r., oświadczył, że nie rozumie dlaczego opłata nie została pobrana, gdyż myślał, że ma wystarczające środki na koncie.

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2011 r. poinformowano S.S o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o uprawnieniach jakie mu przysługują w postępowaniu.

W tych ustaleniach, decyzją z dnia [...] października r. Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13l ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 u.d.p. nałożył na S.S karę pieniężną w wysokości 9000 zł za trzy przejazdy po drodze krajowej, w dniu [...] października 2011 r., o godzinie 0.44 i dwukrotnie [...] października 2011 r., o godzinie 6:17 oraz o godzinie 13:16 , bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. W decyzji organ administracji opisał stan faktyczny sprawy, wskazując podstawy prawne stwierdzonego naruszenia.

Od powyższej decyzji S.S, pismem z dnia [...] października 2011 r., złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi błędne ustalenia faktyczne.

Podniósł, iż organ wydający decyzję nie dokonał właściwej i kompletnej analizy sytuacji faktycznej, jaka zaistniała w sprawie. Wyjaśnił, że bramownica B. – S. uległa awarii i pobierała nienależnie, podwójnie opłaty za jeden przejazd. Odbywało się to bez wiedzy kierujących. Wyjaśnił, iż informacja o awarii sytemu była powszechnie znana i było o niej głośno zarówno w mediach, jak też na forach internetowych. Zatem organ winien taką wiedzę posiadać i wziąć to pod uwagę. Strona wskazała, iż inspektor ITD taką wiedzę posiadał. Podczas kontroli kontaktował się bowiem telefonicznie z właścicielem samochodu J.M, który zapewniał go, iż kierujący otrzymał pieniądze i dokonał przedpłaty, zatem fakt że nie było środków na koncie musiał wynikać z awarii sytemu poboru opłat. Inspektor zatem posiadając te informacje mógł je łatwo zweryfikować przed wydaniem decyzji, ale tego nie dokonał.

Kierowca, kwestionując obecnie ustalenia kontroli, podpisał uprzednio protokół nie widząc o awarii systemu. Właściciel pojazdu J. M. upewnił się o awarii systemu dopiero po otrzymaniu zestawienia transakcji z dnia [...] września 2011 r., [...] października 2011 r., [...] października 2011 r., [...] października 2011 r. Ponadto informacje te potwierdził telefonicznie dzwoniąc na infolinię ViaToll. Wyjaśnił, że w dniu [...] października 2011 r. w miejscowości B. doładował opłatę w systemie ViaToll na kwotę 150 zł, mając na koncie jeszcze 42 zł., zatem razem przedpłata wynosiła kwotę 192 zł i była to kwota wystarczająca na całą zaplanowaną trasę, którą przebywał kolejny raz i miał wiedzę o wysokości koniecznej przedpłaty na przejechanie tej trasy. Po doładowaniu kierowca wyruszył w dalszą trasę. Urządzenie sygnalizowało dwa razy do granicy polsko - niemieckiej. W drodze powrotnej w dalszym ciągu urządzenie ViaToll sygnalizowało dwa razy, ale kierowca jechał z przeświadczeniem, że opłacił przejazd. Dnia [...] października 2011 r., wracając z C. na bramownicy S. – T. urządzenie zasygnalizowało czterokrotnie, co było zaskoczeniem, gdyż na koncie powinna znajdować się kwota ok. 80 zł. Skarżący oświadczył, że mimo pewności o posiadaniu środków, zjechał do najbliższego punktu ViaToll i doładował urządzenie za kwotę150 zł. W momencie zatrzymania dniu [...] października 2011 r., na koncie znajdowało się 150 zł., a mimo to nałożono na niego karę za trzykrotne przejechanie bramownicy, bez prawidłowo uiszczonej opłaty.

Strona wyjaśniła, że właściciel samochodu J.M szczegółowo sprawdził na stronie internetowej ViaToll pobieranie opłat. Okazało się, że na bramownicy S. – B. w dniu [...] października 2011 r. (dzień wyjazdu) o godz. 21:55 nastąpiło dwukrotne pobranie opłaty za przejazd pod jedną bramownicą wysokości 2 x 56,84 zł. W drodze powrotnej dnia [...] października 2011 r. także widoczne było dwukrotne pobranie opłaty w wysokości 2 x 56,84 zł na jednej bramownicy B.. – S. o godz. 17:52. Strona zaznaczyła, że nie było możliwe dwukrotnie przejechanie przez tą samą bramkę w tej samej sekundzie a ponadto, na tej samej bramownicy widnieje w dniu [...] października 2011 r. o godz. 23:57 także podwójne pobranie opłaty 2 x 56,84 zł oraz w dniu [...] września 2011 r. o godz. 16:17 również podwójne pobranie opłaty 2 x 55,62 zł. Strona podniosła, iż to właśnie z powodu podwójnego, dwukrotnego pobrania opłaty przez uszkodzoną bramownicę, brak było środków na koncie. Według strony, gdyby system działał prawidłowo na koncie powinno było zostać ok. 80 zł po zakończeniu wykonywanej trasy. Właściciel kontaktował się z Centrum Obsługi Klienta i potwierdził informacje o uszkodzonej bramownicy B. –S., o czym zdaniem strony organ dokonujący kontroli powinien był wiedzieć albo sprawdzić przed nałożeniem kary.

Na potwierdzenie przytoczonych okoliczności, strona załączyła do wniosku dowody w postaci zestawienia transakcji z [...] września 2011 r., [...] października 201 r., [...] października 2011 r., [...] października 2011 r. oraz potwierdzenia wniesionych opłat z dnia [...] października 2011 r., [...] października 2011 r., [...] października 2012 r.

Strona stanowczo zaprzeczyła, aby dokonała przypisywanego jej naruszenia, bowiem przyczyną takiego stanu rzeczy był wadliwie działający system, a nie wykonanie przejazdów bez zabezpieczenia środków na urządzeniu rejestrującym. Zdaniem strony dochowano należytej staranności w wypełnieniu swoich obowiązków, bowiem rozpoczynając trasę wniesiono przedpłatę wystarczającą do jej przebycia. Jadąc po raz kolejny tą samą drogą, mając wniesioną przedpłatę w tej samej co zawsze wysokości, kierowca miał prawo sądzić, iż opłaty zostały pobrane prawidłowo. Ponadto strona podniosła, iż organ I instancji przed wydaniem decyzji powinien umożliwić zapoznanie się zebranym materiałem dowodowym, czego nie uczynił.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. i ponowionym pismem z dnia [...] lutego 2012 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego wezwał K do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem w dniach [...] i [...] października 2011 r., w szczególności do podania, czy opłata za przejazdy została uiszczona, czy użytkownik składał reklamację w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viaBox i jak się zakończyło ewentualne postępowanie reklamacyjne oraz czy umowa zawarta z użytkownikiem wskazanego urządzenia przewidywała możliwość opłaty po dokonaniu przejazdu. Ponadto organ wezwał do wyjaśnienia dwukrotnego poboru opłaty pod bramownicami, wskazanymi w załączonym wydruku, w dniach [...], [...], [...] października i [...] grudnia 2011 r.

K. pismem z dnia [...] marca 2012 r., w odpowiedzi podała, że w analizowanych przejazdach, opłata elektroniczna nie została uiszczona. Oświadczono, iż użytkownik nie składał reklamacji w przedmiocie niesprawności urządzenia viaBOX przypisanego do przedmiotowego pojazdu. Umowa z użytkownikiem przewidywała opłaty w systemie przedpłacowym. Odnośnie poboru opłaty dwukrotnie, zaprzeczono takiemu zdarzeniu.

K następnym pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r., podała, że załączony wydruk przedstawia jedynie operacje zarejestrowane na koncie użytkownika, co nie jest równoznaczne z pobraniem opłaty.

Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., powiadomiono S.S o poczynionych ustaleniach i zgromadzonym w sprawie materiale, pouczając jednocześnie o treści art. 10 k.p.a.

W odpowiedzi, strona nie zgodziła się z ustaleniami .K, ponosząc, iż środki na koncie były zapewnione, a fakt nieprawidłowego podwójnego poboru opłat spowodował ich brak. Ponadto odnosząc się do informacji o braku reklamacji, wyjaśniła iż nieprawidłowości zgłoszono telefonicznie, uzyskując zapewnienie o zwrocie podwójnie pobranej opłaty.

Pismem z [...] czerwca 2012 r., przytaczając stan faktyczny sprawy, organ ponownie wezwał K do udzielenia informacji: związanych z kontrolowanymi przejazdami w dniach [...] i [...] października 2011 r., o stanie konta użytkownika w momencie wskazanych incydentów; w zakresie poprawności działania bramownic; o pobranych opłatach na innych bramownicach znajdujących na tym odcinku. Ponadto wezwano o przesłanie szczegółowego zestawienia transakcji z [...] oraz [...] października 2011 r.

Pismem z dnia [...] lipca 2012 r., K, w odpowiedzi na wezwanie wyjaśniła, iż w momencie stwierdzenia incydentów ([...] i [...] października 2011 r.) na koncie użytkownika zanotowano kwotę 0 złotych, wskazane bramownice działały poprawnie i właściwie pobierały opłaty, opłata za przejazd po wskazanym odcinku drogi w dniach [...] i [...] października 2011 r. nie była uiszczona na innych bramownicach znajdujących się na tym odcinku z powodu braku środków. Stan salda użytkownika w systemie wynosił 0 zł. Przesłano zestawienia z tego okresu ([...] i [...] października 2011 r.) wystawione przez ViaTOLL w dniu [...]czerwca 2012 r., zaznaczając że nie jest to równoznaczne z uiszczeniem opłaty, a jedynie przedstawia operacje na koncie użytkownika.

Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. organ ponownie wezwał K do udzielenia informacji, dotyczących przejazdów kontrolowanym pojazdem w dniach [...] i [...] października 2011 r. pod wskazanymi bramownicami. W związku z brakiem odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. organ wezwanie ponowił wzywając do podania, czy bramownica B. – S. w dniach [...], [...] i [...] październik 2011 r. prawidłowo pobierała opłaty i czy brak środków na koncie użytkownika w dniach [...] i [...] październik 2011 r. był spowodowany jej awarią, wzywając do nadesłania szczegółowego zestawienia transakcji rzeczywiście pobranych opłat.

Pismem z dnia [...] września 2012 r. K wskazała, iż bramownica na odcinku B. – S. w wymienionych dniach działała prawidłowo. Stan salda konta w dniu [...] i [...] października 2011 r. wynosił 0 zł. Jednocześnie K, jak to ujął, przestawił w załączeniu szczegółowe zestawienie operacji dla tych przejazdów w wymienionych dniach w dołączonych załącznikach wystawionych przez ViaTOLL w dniu [...] września 2012 r. Z załącznika ViaTOLL dotyczącego przejazdu w dniu [...] października 2011 r. wynikało, że za przejazd o godz. 17,52 na odcinku B. – S. pobrana została przez bramownicę jedna opłata w kwocie 56,84 zł. Pozostałe załączniki dotyczyły przejazdów w dniach [...] października 2011 r. i [...] września 2011 r. Operator przedstawił zestawienie transakcji i poinformował, że saldo było zgodne z faktycznie wyjeżdżonymi odcinkami dróg. Różnice w wyliczeniach powstały na skutek migracji danych, które odpowiadają zestawieniom transakcji poboru opłat. Błąd ten istniał w skryptach odpowiedzialnych za wyświetlanie wspomnianych danych. Dane w systemie zostały zarejestrowane poprawnie i saldo zostało obciążone zgodnie z faktycznie wyjeżdżonymi odcinkami dróg płatnych.

Zawiadomieniem z dnia [...] września 2012 r., powiadomiono S.S o zgromadzonym w sprawie materiale, pouczając jednocześnie o treści art. 10 k.p.a.

W odpowiedzi S.S pismem z dnia [...] października 2012 r., podtrzymała swe stanowisko w sprawie, podnosząc iż twierdzenia K, nie były zgodne z rzeczywistością. Wyjaśnił, iż przedmiotowa trasa była mu znana, gdyż przejeżdżał nią wielokrotnie, zatem wiedział ile wynosi opłata za przejazd i odpowiednia suma była na urządzeniu rejestrującym zabezpieczona, jednakże wadliwość systemu spowodowała nieprawidłowości poboru opłat.

Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., na podstawie art. 123 k.p.a. organ wyłączył do odrębnego postępowania sprawę w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000 złotych za przejazd w dniu [...] października 2011 r., o godzinie 6:17, po autostradzie [...] na odcinku węzeł B. I – węzeł S. oraz sprawę w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000 złotych za przejazd w dniu [...] października 2011 r., o godzinie 13:16, po autostradzie [...] na odcinku węzeł B. I – węzeł S., nadając sprawom odrębne numery.

W tych warunkach Główny Inspektor Transportu Drogowego wydał wymienioną na wstępie decyzję administracyjną.

W uzasadnieniu, organ wskazując na datę [...] lipca 2011 r., od której system "winietowy" został zastąpiony elektronicznym systemem poboru opłat, podkreślił, że opłaty obowiązują kierującego pojazdem, co wynika z art. 13k u.d.p. Ponadto przywołując treść przepisu art. 5 ust. 1 u.d.p., w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wyjaśnił podstawy uiszczania opłat elektronicznych za przejazd po drodze krajowej.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za każdy przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, którą według art. 13k ust. 4 u.d.p., nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 u.d.p. Organami tymi są inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego działający z upoważnienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego. W tym miejscu Główny Inspektor przeprowadził wywód prawny uzasadniający kompetencje działalności Inspekcji Transportu Drogowego w zakresie kontroli wnoszenia opłat i nakładania kar pieniężnych za ich niewniesienie, wyjaśniając także techniczne zasady działania urządzeń i systemów kontrolujących.

Ponadto wyjaśnił podstawy zastosowania art. 123 k.p.a., uzasadniając wyodrębnienie w postępowaniu trzech spraw administracyjnych.

Organ odnosząc się do zarzutów strony, uznał iż prawidłowo ustalono stan faktyczny, podkreślając że zgromadzony materiał dowodowy potwierdził, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się w dniu [...] października 2011 r. o godz. 00:44 po drodze wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2011, Nr 80, poz. 433) i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Organ wyjaśnił, iż z pism K z dnia [...] marca 2012 r., [...] kwietnia 2012 r., [...]lipca 2012 r. i [...] września 2012 r. w sposób niebudzący wątpliwości wynikało bowiem, że za kontrolowany przejazd oplata elektroniczna nie została uiszczona. Stan środków na koncie użytkownika w dniu [...] października 2011 r. wynosił 0 zł. Operator wskazywał dodatkowo, iż bramownice na przedmiotowym odcinku drogi działały prawidłowo i nie pobierały opłaty w podwójnej wysokości.

Organ, uznał za prawdziwe informacje pochodzące bezpośrednio od podmiotu obsługującego elektroniczny system poboru opłat.

S.S wniósł skargę na wymienioną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o wstrzymanie wykonania decyzji zaskarżonej.

Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, to jest art. art. 13 ust. 1 pkt 3 oraz 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że istniały podstawy do nałożenia kary;

- przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik postępowania, t.j. art. 7 k.p.a.,8 k.p.a., art. 11 k.p.a. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

- naruszenie podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego wyrażonych w art. 2 Konstytucji RP i art. 7 Konstytucji RP, a w szczególności naruszenie zasad zaufania obywateli do państwa oraz zasady praworządności.

Podtrzymując argumentację prezentowaną w toku postępowania, strona uznała, że nie dokonano prawidłowej analizy stanu faktycznego. Organ odwoławczy nie wziął pod uwagę argumentów i dowodów powołanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie rozpatrzył ich wnikliwie, co wpłynęło na błędne merytoryczne rozstrzygnięcie.

Podniesiono, że istotną w sprawie okolicznością była kilkakrotna awaria bramownicy B. – S. w okresie poprzedzającym kontrolę, która pobierała nienależnie, podwójnie opłaty za jeden przejazd.

Strona podniosła, iż dzięki technologii mikrofalowej DSRC, można było sprawdzić, wyjaśnienia strony oraz właściciela pojazdu, że doładowywał urządzenie kwotą wystarczającą na przebycie całej trasy, bowiem dokładnie wiedzieli jaka kwota była potrzebna na przebycie zaplanowanej trasy.

Zdaniem skarżącego, inspektor już podczas kontroli miał możliwość sprawdzenia stanu konta viaboxa i posiadał wiedzę, że w wyniku uszkodzonej bramownicy B. – S. zostały pobrane kwoty w podwójnej wysokości. Inspektor mógł te wszystkie informacje łatwo zweryfikować przed wydaniem decyzji.

Skarżący ponadto podniósł, że organ odwoławczy prowadząc postępowanie zupełnie pominął także dowody jakie przedstawił skarżący tj. zestawienia transakcji oraz potwierdzenia doładowań, które jednoznacznie potwierdzały jego twierdzenia, że brak środków na koncie był spowodowany awarią bramownicy. Niezrozumiałym dla strony było, iż organ dał wiarę lakonicznym wyjaśnieniom K, że bramownica działała prawidłowo, a różnice w wyliczeniach powstały na skutek migracji danych.

Skarżący podkreślił ponownie, iż niemożliwym było dwukrotnie przejechanie przez tą samą bramkę w tej samej sekundzie. Natomiast przyczyną braku środków na koncie, nie była jak przyjął organ "migracja danych", polegająca na podwójnym pobraniu opłat przez system. Właściciel samochodu potwierdził także informacje o uszkodzonym urządzeniu pobierającym opłaty na bramownicy B - S w Centrum Obsługi Klienta Viatoll w dniu kontroli.

Organ odwoławczy prowadząc w taki sposób postępowanie, naruszył zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 7, 8, 11, 77 i 80 k.p.a., co wpłynęło na błędne merytoryczne rozstrzygnięcie. Co prawda nałożenie kary pieniężnej następuje w ramach tzw. decyzji związanej, jednak zdaniem skarżącego, nie zwalniało to organów od oceny dokonywanej z perspektywy okoliczności wskazywanych w toku postępowania.

Na marginesie skarżący podniósł również, iż zgodnie z umową, K miał obowiązek informować każdego użytkownika Viatoll telefonicznie, sms-em lub e-mailem o braku środków na koncie. Jednak według wiedzy skarżącego, właściciel pojazdu nigdy takiego powiadomienia nie otrzymał. Taka informacja byłaby niezwykle istotna, bowiem kierowca nie ma możliwości sprawdzenia stanu konta, i powinien zajmować się przede wszystkim prowadzeniem pojazdu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o oddalenie skargi, jednocześnie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] lipca 2013 r., strona wniosła o zawieszenie postępowania w związku z pytaniem prawnym przedstawionym Trybunałowi konstytucyjnemu w sprawie o sygn. akt VI SA/ Wa 201/13.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna.

Stosownie do przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych skarżący był obowiązany wnieść opłatę za skorzystanie z odcinka autostrady [...] węzeł B. I – węzeł S., gdyż poruszał się po niej pojazdem przekraczającym dopuszczalną masę całkowitą (DMC) 3,5t, a wymieniona droga była drogą płatną zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433). W myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Brak wniesienia wymaganej opłaty za przejazd skutkuje nałożeniem kary pieniężnej, zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. (za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł).

Analiza decyzji z dnia [...] października 2011 r. Głównego Inspektora Transportu Drogowego (działającego jako organ I instancji ) prowadzi do wniosku, że załatwiała ona trzy sprawy w znaczeniu materialnym, nakłada trzy kary pieniężne w rozumieniu art. 13k ust. 1 pkt ustawy o drogach publicznych. Z tych względów Główny Inspektor Transportu drogowego postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. wyłączył (rozdzielił) poszczególne naruszenia jako odrębne sprawy administracyjne wydając trzy decyzje.

Przechodzą więc do skargi S.S na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3 000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] października 2011 o godz. 00:44 po autostradzie [...] na odcinku węzeł B. I - węzeł S., należy stwierdzić, że wobec naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 §1 i art. 80 k.p.a.), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżona decyzja administracyjna nie mogła pozostać w obrocie prawnym.

Gwoli pewnego uporządkowania materii sprawy należy zauważyć, że zgodnie z art. 13 hb ust. 1 ustawy o drogach publicznych opłaty elektroniczne pobiera Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, a wszystkie przychody z opłat, zgodnie z art. 13 hb ust. 2 u.d.p., trafiają do Krajowego Funduszu Drogowego stanowiąc jego przychód z przeznaczeniem na dalsze inwestycje w rozbudowę sieci drogowej w Polsce oraz na modernizację istniejącej infrastruktury drogowej. Stosownie jednak do art. 13 hb ust. 3 ustawy, Minister właściwy do spraw transportu, za zgodą Rady Ministrów może m.in. pobór tych opłat powierzyć spółce specjalnego przeznaczenia, utworzonej w trybie ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r. o drogowych spółkach specjalnego przeznaczenia (Dz. U. Nr 23, poz. 136 ze zm.). Jednakże, jak do tej pory, spółka specjalnego przeznaczenia (K) koncentruje się głównie na tworzeniu i dostarczaniu elektronicznych systemów poboru opłat drogowych (ETC) oraz na ich obsłudze technicznej. Natomiast od strony technicznej poborem opłat zajmuje się system ViaTOLL, nadzorowany przez GDDiK (na co wskazują wydruki ViaTOLL o opłatach za przejazd wystawiane na drukach GDDiK).

Wskazując na powyższe uwagi uprawnionym staje się stwierdzenie, że to Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, w realizacji programu rządowego ViaTOLL i za pomocą tego systemu, dokonuje poboru opłat elektronicznych. Firma K natomiast dba jedynie o prawidłowość działania systemu elektronicznego, odczytującego przejazd konkretnego pojazdu i "skasowanie" opłaty, opłaty tej nie pobierając.

W świetle powyższych uwag istotnym staje się określenie, jaką rolę w systemie elektronicznego poboru opłat pełni Główny Inspektor Transportu Drogowego i jakie zadania oraz kompetencje organowi temu są przypisane.

Zgodnie z art. 50 pkt 1 lit. j) ustawy o transporcie drogowym (u.t.d.) do zadań Inspekcji należy kontrola prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Zadania Inspekcji Transportu Drogowego (zgodnie z art. 51 ust. 1 u.t.d.) wykonują Główny Inspektor Transportu Drogowego oraz wojewoda działający za pośrednictwem wojewódzkiego inspektora transportu drogowego, jako kierownika wojewódzkiej inspekcji transportu drogowego wchodzącej w skład wojewódzkiej administracji zespolonej. Jednakże, jak wskazuje art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b), w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji organem właściwym jest Główny Inspektor Transportu Drogowego - w sprawach związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, jednocześnie, jak wskazuje ust. 7, Główny Inspektor Transportu Drogowego może w sprawach, o których mowa w ust. 6 pkt 1 lit. a i b, upoważnić do działania w jego imieniu wojewódzkiego inspektora transportu drogowego. Innymi słowy zadania z zakresu prowadzenia postępowań w sprawach dotyczących kontroli uiszczenia opłaty elektronicznej należą do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, gdyż wojewódzki inspektor może działać wyłącznie w jego imieniu, a więc tak, jak by działał Główny Inspektor Transportu Drogowego.

W rozpoznawanej sprawie skarżący stanowczo i konsekwentnie tłumaczył (wskazując na przedkładane dowody), że wniósł konieczne opłaty za przejazd, mając wiedzę, w jakiej wysokości za przedmiotowy odcinek drogi, który wielokrotnie przejeżdżała, opłaty te wynoszą, jednakże na skute wadliwości działania systemu elektronicznego nadzorowanego przez firmę K na bramownicy B. – S. system ten "kasował" opłaty podwójnie. W związku z tym wnosił o przeprowadzenie dowodów przez Inspekcję Transportu Drogowego, celem wykazania wadliwości tego systemu (awarii wymienionej bramownicy). Główny Inspektor Transportu Drogowego ograniczył się jednak do akceptacji informacji udzielanych przez spółkę K, co do których można mieć zastrzeżenia, gdyż nie dokumentują pełnej odpowiedzi wskazanej w wezwaniach (na przykład w wezwaniu skierowanym do spółki przez organ z dnia [...] czerwca 2012 r.), nie przeprowadzając w związku z tym, z naruszeniem wymienionych wcześniej przepisów postępowania, innych ustaleń. Tymczasem już chociażby zwraca uwagę informacja skarżącego i właściciela pojazdu o kontaktowaniu się z Biurem Obsługi Klienta, które potwierdziło awarię systemu na bramownicy B. – S. Organ administracji informacji tej nie sprawdził chociażby w ten sposób, czy rozmowa była zarejestrowana i w związku z tym, jakiej była treści.

Z ustaleń organu (wydruki z systemu ViaTOLL z [...] października 2011 r.) bezspornie wynika, że na tej bramownicy dochodziło do podwójnego "kasowania" opłaty i błąd ten występował od [...] października do [...] września 2011 r. Po korespondencji przeprowadzonej przez organ administracji ze K na wydrukach z systemu ViaTOLL (przy piśmie z dnia [...] października 2012 r.) okazało się, że opłaty zostały pobrane jednokrotnie. Jednakże zwrócenia uwagi wymaga, że owe informacje zostały sporządzone (druki wystawiono) po roku, bowiem [...] września 2012 r. i [...] października 2012 r., a organ administracji nie odniósł się do rozbieżności ich treści. Nie ustalił także dlaczego system ViaTOLL podał rozbieżne dane – na drukach sporządzonych [...] października 2011 r. (dzień po kontroli) i na drukach sporządzonych [...] września 2012 r. i [...] października 2012 r. (czyli po roku od uprzednio wystawionych).

K tłumaczyła różnice w danych występujących na wydrukach poboru opłat w ten sposób, że "Różnice w wyliczeniach powstały na skutek migracji danych, które odpowiadają zestawieniom transakcji poboru opłat. Błąd ten istniał w skryptach odpowiedzialnych za wyświetlanie wspomnianych danych". Jak zatem rozumieć ową "migrację danych" i "błąd w skryptach" odpowiedzialny za ich wystawienie, jak nie wadliwość działania systemu, gdyż wydaje się być oczywiste, że pod tą samą bramownicą niemożliwe jest przejechanie dwukrotnie tego samego dnia, w tym samym czasie i na tej samej drodze. Organ administracji publicznej nie przeprowadził żadnych ustaleń odnoszących się do cytowanej informacji K, także z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli bowiem, wystąpił błąd systemu, co stwierdza K (błąd istniał w skryptach odpowiedzialnych za wyświetlanie wspomnianych danych, a różnice w wyliczeniach powstały na skutek migracji danych), to nasuwa się pytanie, jaki wpływ mógł, czy miał, ów błąd na ustalenia organu administracji wiodące go do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd orzekający w sprawie nie jest natomiast uprawniony do czynienia właściwych ustaleń celem wyjaśnienia sprzeczności w danych o opłatach za przejazd skarżącego i w tym zakresie nie może zastępować organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie administracyjne. Tymczasem Główny Inspektor Transportu Drogowego, poza informacjami przyjmowanymi za wiarygodne i niekwestionowane od K, innych własnych ustaleń nie przeprowadził, a należy w tym miejscu podkreślić, że to nie .K prowadzi postępowanie administracyjne, lecz Główny Inspektor Transportu Drogowego, który w postępowaniu tym powinien wykazać się własnymi ustaleniami, nie budzącymi wątpliwości.

Skarżący podnosił także, że zgodnie z umową zawartą z ViaTOLL, powinien być informowany w trakcie jazdy komunikatami ostrzegawczymi o braku środków na koncie za pośrednictwem kanałów komunikacji wybranych podczas zakładania konta przez właściciela pojazdu, a więc np. za pośrednictwem telefonu komórkowego, telefonu stacjonarnego, poczty e-mail itd., a żadnych takich komunikatów nie było, co może wskazywać na wadliwość działania systemu nadzorowanego przez GDDiK lub na braki w jego organizacji. W tym zakresie organ administracji nie wskazał na żadne poczynione ustalenia.

Niezrozumiałe jest także różne traktowanie wydruków opłat przedkładanych przez K. Raz uznaje ona, że są to wydruki o pobranych opłatach przez system ViaTOL, a innym razem, że wydruki te przedstawiają jedynie operacje zarejestrowane na koncie użytkownika. Należy w związku z tym podnieść, iż ustalając wniesienie/niewniesienie opłaty elektronicznej ustaleniu powinno podlegać, co odnotowała konkretne bramownica i w tym zakresie powinien być przedstawiony stosowny dokument, czy zobowiązany do uiszczenia opłaty należne środki wpłacił do systemu oraz jak i kiedy zostały one w systemie zaksięgowane, a także należy przeprowadzić ustalenia wynikające z konkretnych czynności samodzielnie przeprowadzonych przez organ prowadzący postępowanie administracyjne, stwierdzające czy system działał poprawnie. W tego rodzaju sprawach informacje podmiotu obowiązanego do nadzoru nad prawidłowym działaniem systemu elektronicznego (K) o "migracji danych" lub o "błędzie w skryptach odpowiedzialnych za wyświetlenie transakcji poboru opłat" mają istotne znaczenie, gdyż na podstawie takich informacji nakłada się kary pieniężne. Różnica pomiędzy postępowaniem prowadzonym na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów wymagających wniesienie opłaty przez wykupienie tzw. winient, a obecnym postępowaniem ustalającym dokonanie opłaty w systemie elektronicznym jest zasadnicza. Jeżeli bowiem w poprzednich postępowaniach wystarczającym było ustalenia posiadania w pojeździe prawidłowo wypełnionej i naklejonej winiety, o tyle obecnie postępowanie w sprawie dotyczącej opłaty elektronicznej wymaga od organu je prowadzącego daleko obszerniejszych ustaleń. Zatem i organ prowadzący postępowanie administracyjne nie może swoich ustaleń opierać jedynie na informacjach przekazywanych mu przez K, lecz powinien informacje te weryfikować konkretnymi, żadami od spółki, dokumentami źródłowymi, także dlatego, iż jak w niniejszej sprawie, informacje te mogą być sprzeczne i w różny sposób interpretowane przez spółkę.

W związku z powyższym, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 §1 i art. 80 k.p.a., przez brak ustaleń koniecznych do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia i dokonanie oceny okoliczności istotnych w sprawie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, co doprowadziło także do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. przez niewskazanie, dlaczego organ administracji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom zgłaszanym przez skarżącego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekający w sprawie nie wypowiadał się w kwestii naruszenia prawa materialnego, bowiem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji publicznej dokona powtórnie ustaleń materialnoprawnych mając na względzie powyższe uwagi.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego z uwagi na podstawę prawną będącą przyczyną uchylenia decyzji.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 plit. c) i art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku art. 205 § 2 P.p.s.a.