Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 775/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje oraz poprzedzające decyzje I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skarg A Sp. z o.o. w G na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2016 r. nr [...] z dnia 18 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej A Sp. z o.o. w G kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia 18 lutego 2016 r., nr [...] i [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało o mocy decyzje Starosty z dnia [...] 2015 r., nr [...] i z dnia [...] 2015 r., nr [...] o nałożeniu na A Sp. z o.o. w G – dalej: "strona skarżąca" kar pieniężnych w kwocie po 500 zł każda.

Zaskarżone decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniach 12 i 19 marca 2015 r. upoważnieni pracownicy Starostwa Powiatowego przeprowadzili kontrolę zgodności prowadzenia przez stronę skarżącą przewozu osób na liniach regularnych z obowiązującymi przepisami prawa i wydanym zezwoleniem. W jej wyniku ustalono, że:

- w dniu 12 marca 2015 r., kierowca autobusu nr. rej. [...] wykonujący w imieniu przedsiębiorcy przewóz na linii regularnej G - M, prowadząc kurs z M do G, odjechał z przystanku M z ośmiominutowym opóźnieniem tzn. o godz. 14.48, a z przystanku M G z dziewięciominutowym opóźnieniem tzn. o godz. 14.50;

- w dniu 19 marca 2015 r., kierowca autobusu nr. rej. [...] wykonujący w imieniu przedsiębiorcy przewóz na linii regularnej G – M, prowadząc kurs z M do G, odjechał z przystanku M G z sześciominutowym opóźnieniem tzn. o godz. 14.47.

Powyższe naruszenia zostały potwierdzone protokołami kontroli, podpisanymi przez kontrolowanych kierowców, którzy zastrzegli, że opóźnienia były spowodowane korkami i utrudnieniami w ruchu miejskim.

W toku postępowania strona skarżąca wskazała, że stwierdzone opóźnienia w obsłudze kursu spowodowane zostały utrudnieniami z przejazdami przez centrum miasta oraz z powodu zamykania rogatki przejazdu kolejowego Z.

Decyzjami z dnia [...] i [...] 2015 r. Starosta , działając na podstawie art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm.), dalej: "u.t.d." oraz załącznika nr 3 lp. 2.2.2 do ww. ustawy, wydał decyzje nakładające na stronę skarżącą kary pieniężne w wysokości 500 zł każda.

Organ pierwszej instancji uznał, że w sprawach nie zachodzą przesłanki określone w art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zdaniem organu przedsiębiorca profesjonalnie trudniący się przewozem osób powinien przewidzieć typowe utrudnienia występujące na drodze takie jak korek czy przejazd pociągów i tak dostosować rozkład jazdy, by utrudnienia te nie wpływały znacząco na punktualność przewozów. Organ powołał tezy z orzeczeń sądów administracyjnych na okoliczność powinności organizowania przez przedsiębiorcę przejazdów w taki sposób, aby uwzględniały regularnie występujące korki na drogach. W ocenie organu zamykanie rogatek przejazdu kolejowego Z również nie zasługuje na uwzględnienie jako okoliczność wyłączająca odpowiedzialność, albowiem zgodnie z rozkładem jazdy pojazd zatrzymuje się na przystanku G (znajdującym się w pobliży przejazdu kolejowego) kilkanaście minut przed przejazdem pociągu.

Od powyższych decyzji strona skarżąca wniosła odwołania, w których zarzucono naruszenie art. 92 a ust. 1 u.t.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji nałożenie kar pieniężnych, jak również art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego. W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, iż powstałe opóźnienia wynikały z obiektywnej przyczyny, jaką był duży ruch w dniach kontroli, czego z pewnością nie można było przewidzieć i mieć na nią wpływ nawet przy dołożeniu szczególnej staranności. Ponadto zdaniem strony skarżącej organ nie ustosunkował się w zaskarżonych decyzjach do podnoszonych przez kierowców twierdzeń. Podniesiono też, że organ pierwszej instancji bezpodstawnie przyjął, że opóźnienia miały znaczny charakter, podczas gdy trwały kilka minut i miały charakter incydentalny.

Zaskarżonymi decyzjami Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniach rozstrzygnięć powołując się na treść art. 18 b oraz art. 92 a ust. 1 u.t.d., a także załącznika nr 3 lp. 2.2.2. organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego w sprawach nie było podstaw do zastosowania art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Uznano, że profesjonalny przewoźnik powinien uwzględnić typowe utrudnienia w ruchu i tak dostosować rozkład jazdy aby nie wypływały one znacząco na punktualność przewozów. Odnosząc się do zarzutów odwołania uznano je za bezpodstawne.

Na powyższe decyzje strona skarżąca wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skargach zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to:

art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nienależyte i mało wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sporu,

art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niejasne uzasadnienie decyzji uniemożliwiające jej kontrolę na drodze sądowej, niewyjaśnienie dlaczego organ II instancji bezwarunkowo przyjął ustalenia poczynione przez organ I instancji, oraz brak uzasadnienia dlaczego twierdzenia skarżącego zostały z góry w całości uznane za

niewiarygodne lub też niezasadne,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

- art. 92 a ust. 1 u.t.d. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i w konsekwencji nałożenie kar pieniężnych w wysokości 500 zł,

art. 92 c ust. 1 pkt. 1 u.t.d. poprzez jego niewłaściwą interpretację i w konsekwencji uznanie, że nie zachodzą przesłanki do jego zastosowania.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r., działając na podstawie art. 111 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a." Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt III SA/Kr 775/16 i III SA/Kr 776/16 i postanowił prowadzić je dalej pod sygn. akt III SA/Kr 775/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonych decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie przepisów art. 80 K.p.a oraz art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Jako podstawę prawną zaskarżonych decyzji, nakładającej na stronę skarżącą kary pieniężne w kwocie po 500 zł za wykonywanie przewozu regularnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących godzin odjazdu i przyjazdu, organy wskazały m. in. art. 92 a ust. 1 u.t.d. oraz lp. 2.2 lit. 2 załącznika nr 3 do u.t.d.

Zgodnie z tymi przepisami podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.

Pod lp. 2.2.2 załącznika nr 3 do u.t.d. znalazł się natomiast zapis: wysokość kary pieniężnej za wykonywanie przewozu regularnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, zaświadczeniu na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego albo potwierdzeniu zgłoszenia przewozu w publicznym transporcie zbiorowym dotyczących godzin odjazdu i przyjazdu, wynosi 500 zł.

Okoliczności faktyczne mające potwierdzić ziszczenie się w badanych sprawach przesłanek ukarania określonych w przytoczonych przepisach, zostały ustalone na podstawie protokołów kontroli z dnia 12 i 19 marca 2015 r. Strona skarżąca składała też w sprawie wyjaśnienia, a organy poczyniły ustalenia w zakresie czasu przejazdu pociągu w czasie przeprowadzania kontroli na przejeździe kolejowym Z.

W ocenie Sądu do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w kontrolowanych sprawach nie jest konieczne uzupełnianie zebranego materiału dowodowego. Natomiast Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały błędnej oceny zebranego w sprawach materiału dowodowego, a w konsekwencji błędnie przyjęto, że w sprawach nie zachodzą okoliczności dające podstawę do zastosowania art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Sąd podkreśla, że ustawa o transporcie drogowym nie różnicuje odpowiedzialności za naruszenie, o jakim mowa w art. 92a ust. 1 i ust. 6 w zw. z l.p. 2.2.2 załącznika nr 3 do u.t.d. od tego, o jaką jednostkę czasu opóźnił się na danym przystanku pojazd wykonujący regularny przewóz osób. W świetle stanowczego i nie pozostawiającego organowi luzu decyzyjnego sformułowania opisującego to naruszenie, nawet minimalne, kilkuminutowe, czy wręcz sekundowe opóźnienie kursu, wymagałoby nałożenie kary pieniężnej w wysokości 500 zł.

Możliwość obrony przedsiębiorcy przed taką regulacją przewidziana jest jedynie w przepisach określających przesłanki egzoneracyjne łagodzące restrykcyjną, opartą na zasadzie winy obiektywnej odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Mogący mieć w sprawie zastosowanie przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przewiduje, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

Niewątpliwie w kontrolowanych sprawach (dotyczących zaledwie kilkuminutowych opóźnień) strona skarżąca podnosiła okoliczności, które wskazywały, że przewoźnik nie miał wpływu na powstałe naruszenia. Strona skarżąca powołała się na utrudnienia w ruchu ulicznym, korki oraz zamykanie rogatki przejazdu kolejowego Z. W ocenie Sądu, organy uznając, że profesjonalny przewoźnik powinien wziąć pod uwagę występujące zwykle utrudnienia w ruchu i dostosować do nich rozkład jazdy, nie wziął pod uwagę skali opóźnienia, które w obu sprawach wyniosło 6 minut oraz 8 i 9 minut. Należy uwzględnić, że sytuacja na drogach jest dynamiczna i w krótkim czasie może ulec zmianie. Jedno opóźnienie może być szybko nadrobione na stosunkowo niewielkim odcinku trasy, a inne z przyczyn niezależnych od kierującego pojazdem - nie. Dlatego też z uwagi na nieprzewidywalny charakter występujących utrudnień w kontekście tak niewielkiego, kilkuminutowego opóźnienia, nie można w ocenie Sądu oczekiwać od przewoźnika dostosowania rozkładu jazdy do występujących każdorazowo utrudnień w ruchu.

W ocenie Sądu organy dokonując oceny twierdzeń strony skarżącej w zakresie przyczyn powstania stwierdzonych naruszeń uchybiły zasadzie określonej w art. 80 K.p.a. Podkreślić należy, że jakkolwiek dokonując swobodnej oceny dowodów, organ administracji publicznej nie jest związany ustalonymi prawnie sztywnymi regułami dowodowymi, to jednak powinien się odwoływać do konkretnych kryteriów: zasad wiedzy, reguł logiki dotyczących wnioskowania, dowodzenia, przekonywania, uzasadniania oraz zasad doświadczenia życiowego (zasad zdrowego rozsądku) – por. J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972, s. 197; wyrok NSA z dnia 20 listopada 2012 r., II GSK 1616/11, LEX nr 1291742; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 marca 2012 r., I SA/Sz 18/12, LEX nr 1137234 (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., red. Hanna Knysiak – Molczyk, Lex).

Tymczasem w kontrolowanych sprawach organ założył, że skoro utrudnienia w ruchu zwykle występują na drodze, profesjonalny przewoźnik powinien dostosować do nich rozkład jazdy, każdorazowo przewidując ich skalę. Taka ocenia zdaniem Sądu uchybia zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

Sąd uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona oceny materiału dowodowego z uwzględnieniem zaprezentowanego wyżej stanowiska, a następnie organ ponownie rozważy, czy faktycznie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.