Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 24/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 38 ust. 3  pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 29 ust. 1, 2 i 8
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anna Siedlecka, , Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., opisaną w sentencji niniejszego wyroku, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Agencja" lub "ARiMR") we W. – po rozpatrzeniu odwołania J. O. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji w W. z dnia [...] r. (Nr [...]), w której organ ten ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego (w wysokości [...] zł) – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W pierwszej części uzasadnienia decyzji, organ odwoławczy przywołał następujące okoliczności stanu faktycznego.

Decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) Kierownik BP ARiMR w W. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2012 w łącznej kwocie [...] zł, w ramach Pakietu 1 – Rolnictwo zrównoważone, w tym za realizację wariantu 1.1 Zrównoważony system gospodarowania kwotę [...] zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 94,42 ha oraz za realizację wariantu 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy kwotę [...] zł za powierzchnię uwzględnioną

w płatności 32,61 ha.

Przyznane środki zostały przekazane na rachunek bankowy producenta. Wnioskodawca zobowiązał się do realizowania 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, termin rozpoczęcia ustalono na [...] r.

Następnie [...] r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, deklarując m.in. w wariancie 1.1 pakietu 1 ("Rolnictwo zrównoważone"), sposób wykorzystania dziewięciu działek rolnych

o oznaczeniu A - I o łącznej powierzchni gruntów wynoszącej 94,42 ha.

W toku przeprowadzonej w dniach [...] r. – [...] r. oraz [...] r. kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy ustalono, że na działkach A, B, C, D, G, H oraz I przekroczony został limit nawożenia azotem w stosunku do przyjętego planu nawożenia (kod pokontrolny: S3). W wyniku zastrzeżeń wniesionych przez skarżącego do raportu z czynności pokontrolnych, zmienione zostały ustalenia kontroli w ten sposób, że przekroczenie nawożenia azotem w odniesieniu do dawki zaleconej w planie nawożenia stwierdzono na działkach B – E oraz G – I.

W związku ze stwierdzoną nieprawidłowością organ pierwszej instancji decyzją z [...] r. przyznał skarżącemu pomniejszoną - w stosunku do wnioskowanej - płatność rolnośrodowiskową, przywołując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia treść § 38 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym"). Wielkość procentowa zmniejszenia została obliczona poprzez zsumowanie powierzchni poszczególnych działek, na której stwierdzono wystąpienie nieprawidłowości (działki: B – 21,69 %; C – 4,32 %; D – 9,20 %; E – 10,23%; G – 2,30 %; H – 32,38 %; I – 0,73 %).

W wyniku postępowania odwoławczego Dyrektor OR ARiMR we W. decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że analizy protokołu z kontroli oraz załączonej dokumentacji, wskazuje, iż inspekcja ta została przeprowadzona

w sposób właściwy, zgodny z obowiązującymi przepisami prawa oraz procedurami.

W dniu [...] r. strona wniosła do WSA we W. skargę na decyzję Dyrektora OR ARiMR we W. z dnia [...] r., która została przez Sąd uwzględniona. Wyrokiem z dnia [...] r. (sygn. akt III SA/Wr 482/14) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenia mogły mieć wpływ na finalne załatwienie sprawy tj. art. 107 § 3 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

Przedmiotowy wyrok uprawomocnił się w dniu [...] r. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania od decyzji z dnia [...] r., w dniu [...] r. Dyrektor D. Oddziału Regionalnego wydał decyzję nr [...], na mocy której orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej z tytułu realizacji Pakietu 1 oraz przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na rok 2013 z tytułu realizacji Pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 - Zrównoważony system gospodarowania w kwocie 22 [...] zł.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż ze względu na treść odwołania strony oraz wyrok WSA we W. z dnia

7 października 2014 r. o sygn. akt III SA/Wr 482/14 poddano ponownej weryfikacji zapisy raportów z kontroli. W konsekwencji ustalono, iż kontrola wykonana została prawidłowo, jednakże po ponownym wyliczeniu zastosowanych przez rolnika dawek nawozu organ uznał, iż kod nieprawidłowości S3 błędnie został przypisany do działek rolnych B, C, D, E i G. Organ odwoławczy ustalił, iż przekroczył zalecane w planie nawozowym dawki azotu na działkach H i I, co stanowi uchybienie określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego wymogu polegającego na obowiązku rolnika do realizacja planu nawozowego, co z kolei podlega obarczeniu działki, na której stwierdzono takie uchybienie kodem S3.

Z uwagi na powyższe zgodnie z zapisami załącznika § 38 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego Dyrektor OR ARiMR we W. zobligowany był do zastosowania redukcji płatności odnoszącej się do Pakietu 1

w wysokości odpowiadającej procentowemu stosunkowi powierzchni gruntów, na których stwierdzono tą nieprawidłowość do wszystkich gruntów, na których ten wymóg musi być spełniony. Ponieważ nieprawidłowość S3 stwierdzona została na powierzchni ww. działek rolnych stanowiących łącznie 31,26 ha to procentowa wielkość zmniejszenia wyniosła 33,11 %, przyjmując, iż 94,42 ha to powierzchnia, na której rolnik był zobowiązany przestrzegać wymogu realizacji planu nawozowego. Całkowita kwota, o którą rolnik się ubiegał w ramach wariantu 1.1 tj. [...] zł,

a po dokonanej redukcji o 33,11 % wyniosła [...] zł. Łączna kwota zmniejszeń wyniosła [...] zł.

W dniu [...] r. Kierownik BP ARiMR w W. zawiadomieniem nr [...] wszczął na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz w związku z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy

z dnia 9 maja 2008 o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U.

z 2014 r., poz. 1438.), z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, przyznanych skarżącemu na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] r.

W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr [...]

o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji na podstawie przepisów art. 127 § 1 k.p.a. i art. 129 § 1 i 2 k.p.a. skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o umorzenie postępowania organu I instancji.

Wskazał, że nie zgadza się z wynikami kontroli, iż zastosował większą dawkę nawożenia niż w planie nawożenia opracowanym przez doradcę rolnośrodowiskowego. Podniósł, iż przepis § 38 ust. 3 oraz § 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem jego zdaniem nie wystąpiło nieprzestrzeganie wymogów w ramach wariantu określonego pakietu. Skarżący podtrzymał, że dawki nawożenia były przez niego stosowane właściwie, wobec powyższego nie jest zgodne, iż zaprzestał realizacji podjętego zobowiązania i jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych płatności.

W drugiej części uzasadnienia drugoinstancyjnej decyzji organ wyższego stopnia wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r.

o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

2. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Następnie organ wskazał, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest rozporządzenie rolnośrodowiskowe, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz. U.

z 2013 r., poz.173 ze zm.)

Zgodnie z § 2 ust 1 pkt 3 powołanego przepisu płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe,

o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie

z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Następnie Dyrektor OR ARiMR powołał treść § 38 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie

w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w części I. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone załącznika nr 3 do rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową dotycząca pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi

w ramach tego pakietu. Zgodnie z załącznikiem nr 3 w brzmieniu obowiązującym dla płatności przyznawanych na rok 2013, określającym wymogi dla poszczególnych pakietów i wariantów, w przypadku realizacji pakietu 1 obowiązkiem rolnika jest m.in.

- opracowanie co roku planu nawozowego- na podstawie bilansu azotu oraz aktualnej chemicznej analizy gleby, z określeniem zawartości P, K, Mg i potrzeb wapnowania gleby, oraz realizacja tego planu;

- nieprzekraczanie, maksymalnej dawki azotu pochodzącego z nawozów naturalnych, kompostów i nawozów mineralnych wynoszącej:

a) 150 kg/ha na gruntach ornych,

b) 120 kg/ha na trwałych użytkach zielonych

- lecz nie więcej niż maksymalna dawka azotu takiego pochodzenia, określona

w programie działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarze szczególnie narażonym, na którym jest położone, chociażby w części, gospodarstwo rolne rolnika, pomniejszona o 10% na gruntach ornych i o 40% na trwałych użytkach zielonych.

Dalej organ uzasadniał, że art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 stanowi, że pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów: a)

w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia

i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Organ wyjaśnił, że w sprawie decyzją z dnia [...] r. przyznano skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe w pomniejszonej wysokości z uwagi na zastosowanie kodu nieprawidłowości S3 dla działek rolnych H i I. Powyższe skutkowało zastosowaniem redukcji na podstawie § 38 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynoszącej 33,11% kwoty przyznanych skarżącemu płatności.

Następnie wskazano, że podstawową zasadą jest, że w przypadku zaprzestania realizacji podjętego zobowiązania producent rolny zobowiązany jest do zwrotu wcześniej udzielonej pomocy. Od zasady tej ustawodawca wprowadził wyjątki wymienione w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (D.U.UE.L.2006.365.15). Zgodnie z nim: Państwa członkowskie mogą uznać

w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności,

w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

śmierć beneficjenta;

długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Przy czym w ust. 2 art. 47 tego rozporządzenia wskazano, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz

z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są

w stanie dokonać tej czynności.

Ponadto podniesiono, że inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością

w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest:

wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;

zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych obszarów;

utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;

wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 — w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;

śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności — w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika — w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7.

określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną o którym mowa w przepisach o minimalnych normach — w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8;

uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego;

inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika (§ 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).

Podniesiono w tym kontekście, że dla zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności niezbędnym jest, więc po pierwsze wystąpienie którejś z wskazanych powyżej okoliczności. Niemniej samo wystąpienie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności jest jednak niewystarczające do tego, aby wyłączyć obowiązek zwrotu płatności. O wystąpieniu którejś z powyższych okoliczności rolnik winien poinformować - na piśmie - właściwy organ w terminie 10 dni od dnia,

w którym jest on w stanie dokonać tej czynności.

Jeżeli powodem niedochowania minimalnych norm i wymogów nie jest żadna

z powyższych przewidzianych przepisami prawa okoliczności, ustalenie przez organ braku warunku przyznania płatności rolnośrodowiskowej obliguje do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności i nie ma żadnego znaczenia wówczas przyczyna, dla której producent rolny nie dochował podstawowych wymagań, o których mowa w § 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W miejscu tym organ podkreślił, iż strona składając w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 podpisała oświadczenie, że: znane jej są zasady oraz tryb realizacji płatności i jest świadoma konsekwencji i sankcji niewykonania zobowiązań wynikających realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Zdaniem Dyrektora OR ARiMR w przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie wypełnia żadnej z przesłanek powołanych w powyższych przepisach prawa, które mogłyby stanowić podstawę do nie dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2012.

W związku z tym, organ odwoławczy podniósł, iż argumenty strony podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie, gdyż nieprawidłowości stwierdzone w roku 2013 mają bezpośredni wpływ na przyznane wcześniej płatności i wynikają bezpośrednio z przytoczonych powyżej przepisów prawa.

Organ wskazał także, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności,

o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W rozpatrywanej sprawie, płatność z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego za rok 2012 przekazana na rachunek bankowy skarżącego nie wynikała z pomyłki ARiMR. Płatność w tej wysokości została przekazana na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. nr [...]. Natomiast z akt sprawy wynika, że nie zostały spełnione odpowiednie normy obowiązkowe,

a także minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005.

Dodatkowo wskazano, że kwota nienależnie pobranych płatności w wysokości 11 254,49 zł przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171

z 23.06.2006.), stąd w sprawie nie zachodzą również z tego tytułu przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

W skardze do WSA we W. na decyzję Dyrektora ARiMR z dnia [...] r. skarżący zarzucił, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz § 26 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono przede wszystkim, że zaskarżona decyzja przyjęła nieprawdziwe dane z błędnego planu nawożenia, a nie

z rzeczywistego stanu nawożenia jaki skarżący stosował na posiadanym areale

w gospodarstwie rolnym. Skarżący podniósł również, iż doradca rolnośrodowiskowy podał pierwszą nieprawidłową stronę do planu i do skargi dołączony został ostateczny rzeczywisty plan nawozowy na rok 2013.

Skarżący wskazał także, że podjął zobowiązanie w roku 2012 na podstawie obowiązujących wówczas przepisów, zaś rozporządzeniem rolnośrodowiskowym

z dnia [...] r. zmieniono zasady ilości nawożenia, bowiem przed wydaniem tego aktu była tolerancja in plus, in minus 10% w stosunku do dawki 150 kg/ha, o czym nie wiedział.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 t.j.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j., dalej jako: "p.p.s.a.). Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy te rozpoznają sprawy w granicach danej sprawy biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora OR ARiMR we W.

z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] r. określającą skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego

w wysokości [...] zł. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona przepisów postępowania administracyjnego ani prawa materialnego

w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że decyzją nr [...]

z dnia [...] r. przyznano skarżącemu płatność rolnośrodowiskową

w ramach wariantu 1.1 – Zrównoważony system gospodarowania na powierzchni 94,42 ha za rok 2012 w kwocie [...] zł, która została przelana na rachunek bankowy strony w dniu [...] r.

Następnie w dniu [...] r., decyzją nr [...] Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego we W. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 z tytułu realizacji Pakietu 1 – Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 – Zrównoważony system gospodarowania

w pomniejszonej wysokości. Decyzja ta wydana została na skutek ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji odwołania skarżącego od decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż ze względu na treść odwołania oraz wyrok WSA we W. z dnia z dnia 7 października 2014 r. o sygn. akt III SA/Wr 482/14 poddano ponownej weryfikacji zapisy raportów z kontroli, która miała miejsce w gospodarstwie rolnym skarżącego w 2013 r. W konsekwencji ustalono, iż kontrola wykonana została prawidłowo, jednakże po ponownym wyliczeniu zastosowanych przez rolnika dawek nawozu organ uznał, iż kod nieprawidłowości S3 błędnie został przypisany do działek rolnych B, C, D, E i G. Organ odwoławczy ustalił, iż skarżący przekroczył zalecane w planie nawozowym dawki azotu na działkach H i I, co stanowi uchybienie określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego wymogu polegającego na obowiązku rolnika do realizacja planu nawozowego, co

z kolei podlega obarczeniu działki, na której stwierdzono takie uchybienie kodem S3. Powyższe skutkowało zastosowaniem redukcji na podstawie § 38 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynoszącej 33,11% kwoty przyznanych skarżącemu płatności. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że przy powtórnym załatwieniu sprawy organ odwoławczy przyjął do wyliczeń plan nawozowy przedstawiony przez samego wnioskodawcę, traktując go jako ostateczny

i poprawny, który został złożony wraz z zastrzeżeniami wniesionymi do wyników kontroli na miejscu.

Istotne jest również w sprawie, że na decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] r. skarżący wniósł skargę, którą Sąd oddalił wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 r. (sygn. akt III SA/Wr 190/15). Przedmiotowy wyrok uprawomocnił się w dniu

6 sierpnia 2015 r.

Sporne w niniejszej sprawie pozostawało natomiast to, czy zasadne jest ustalenie przez organ kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR, kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że wypłacone skarżącemu środki publiczne za rok 2012 z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy,

o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. "a" ustawy o ARiMR.

Wyjaśnić należy, że postępowanie o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy

o ARiMR, jest samodzielnym postępowaniem, w którym w drodze decyzji następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że warunkiem koniecznym wydania w omawianym trybie decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków, nie jest uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 96/12 oraz z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11).

Powyższe oznacza, że dla ustalenia wysokości kwot świadczeń nienależnie pobranych z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, nie było konieczne wzruszenie decyzji przyznających pomoc i dopuszczalne było uznanie za nienależne pobrane płatności za ten okres w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostają ostateczne decyzje przyznające płatności za poszczególne lata.

Zastosowanie w niniejszej sprawie miał również § 38 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zgodnie z którym jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w części I. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone załącznika nr 3 do rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową dotycząca pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu. Zgodnie z załącznikiem nr 3 w brzmieniu obowiązującym dla płatności przyznawanych na rok 2013, określającym wymogi dla poszczególnych pakietów i wariantów, w przypadku realizacji pakietu 1 obowiązkiem rolnika jest m.in.

opracowanie co roku planu nawozowego - na podstawie bilansu azotu oraz aktualnej chemicznej analizy gleby, z określeniem zawartości P, K, Mg i potrzeb wapnowania gleby, oraz realizacja tego planu;

nieprzekraczanie, maksymalnej dawki azotu pochodzącego z nawozów naturalnych, kompostów i nawozów mineralnych wynoszącej:

a) 150 kg/ha na gruntach ornych,

b) 120 kg/ha na trwałych użytkach zielonych

lecz nie więcej niż maksymalna dawka azotu takiego pochodzenia, określona

w programie działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarze szczególnie narażonym, na którym jest położone, chociażby w części, gospodarstwo rolne rolnika, pomniejszona o 10% na gruntach ornych i o 40% na trwałych użytkach zielonych.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie organ uprawniony był do zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, zgodnie z którym "Pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit, a) ppkt (iv) i (v) oraz lit, b) ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych,

a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia

i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Rozporządzenie to, jako akt rangi ustawy i bezpośrednio skuteczny akt prawa unijnego, znajduje zastosowanie w systemie krajowym zgodnie z zasadami "pierwszeństwa prawa unijnego" i "skutku bezpośredniego".

Analiza orzecznictwa wskazuje, że sądy administracyjne przyjmują jednolite stanowisko, iż obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem

i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się z obowiązku stosowania określonych praktyk agrotechnicznych w jednym roku, nie jest podstawą do uznania, że producent rolny wywiązał się z zobowiązania i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych

w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być bowiem oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Zaprzestanie realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego.

W analizowanej sprawie decyzją z dnia [...] r. przyznano stronie płatności rolnośrodowiskowe w ramach wariantu 1.1 za rok 2012 w kwocie [...] zł. Następnie stwierdzono przekroczenie maksymalnej dawki azotu pochodzącego z nawozów naturalnych, kompostów i nawozów mineralnych na działkach H i I zadeklarowanych w wariancie 1.1. Wobec tego decyzją z dnia [...] r. Dyrektor ARiMR przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe w pomniejszonej wysokości z uwagi na zastosowanie kodu nieprawidłowości S3 dla działek rolnych

H i I. Powyższe skutkowało zastosowaniem redukcji na podstawie § 38 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynoszącej 33,11% kwoty przyznanych skarżącemu płatności.

To z kolei było podstawą do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W ocenie Sądu organy administracji zasadnie uznały, iż w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu wypłaconej kwoty płatności. W szczególności nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 zgodnie z którym obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania w sytuacji, gdy płatność została dokonana na skutek pomyłki organu, która to pomyłka nie mogła, w zwykłych okolicznościach wykryta przez rolnika. W niniejszej sprawie płatność z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego za rok 2012 przekazana na rachunek bankowy skarżącego w dniu [...] r. nie wynikała z pomyłki ARiMR. Płatność w tej wysokości została przekazana na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. nr [...]. Natomiast z akt sprawy wynika, że nie zostały spełnione odpowiednie normy obowiązkowe, a także minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005.

W sprawie nie wystąpiła także przesłanka, o której mowa w art. 28 a ustawy

z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, bowiem wypłacona skarżącemu płatność rolnośrodowiskowa w wysokości [...] zł przekraczała równowartość kwoty 100 euro, przeliczonej na złotówki po kursie wymiany euro na dzień 29 listopada 2012 r. , ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C nr 370, wynoszącym [...] zł.

Ponadto w niniejszej sprawie nie wystąpiły również przesłanki "siły wyższej" określonej w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1974/2006 oraz w § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., o których rolnik, w przypadku ich wystąpienia był zobowiązany poinformować właściwy organ na piśmie, w terminie 10 dni roboczych. Poinformowanie organu, w przewidzianym prawem terminie, o zaistnieniu przypadku siły wyższej wyłączałoby obowiązek zwrotu wypłaconej płatności rolnośrodowiskowej. Skarżący nie powoływał się na wystąpienie siły wyższej w myśl wyżej powołanych przepisów. Nie doszło również do przedawnienia przedmiotowych należności.

Sąd odnosząc się do argumentacji skarżącego wskazuje, że pozostaje ona bez wpływu na wynik sprawy. Podkreślić bowiem należy, że zarzuty błędnego ustalenia przez organ kwestii nieprzestrzegania wymogów w ramach wariantu określonego pakietu oraz przekroczenia zalecanych w planie nawozowym dawek azotu były przedmiotem postępowania odwoławczego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W.

z dnia [...] r. nr [...]. Prawidłowość oceny organu z tym przedmiocie została następnie poddana kontroli tutejszego Sądu, który oddalił skargę prawomocnym wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 r. (sygn. akt III SA/Wr 190/15).

Sąd nie dopatrzył się naruszenia norm postępowania. W szczególności dokonano zgodnie z art. 7, 77 § 1 k.p.a. prawidłowych czynności procesowych służących dokonaniu koniecznych ustaleń faktycznych, w stopniu wystarczającym do niewadliwego rozpoznania sprawy. Dokonując ich analizy nie przekroczono granic swobodnej oceny po myśli art. 80 k.p.a., uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. , na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.