Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1410/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 271 pkt 2 w zw. z art. 109
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2012 r. przy udziale – sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 maja 2012 r. w sprawie o sygn. III SA/Gl 780/10 w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skargą z [...] r. skarżący A.P. domagał się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23.05.2012 r., sygn. akt III SA/Gl 780/10 w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. nr [...] Jako podstawę skargi A.P. wskazał art. 271 pkt 2 w zw. z art. 109 ustawy z 30.08.2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), albowiem stwierdził, że na skutek naruszenia art. 109 powołanej ustawy został pozbawiony możliwości działania, a przed uprawomocnieniem się wyroku niemożliwość działania nie ustała.

W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania skarżący podniósł, iż pismem z [...] r. wniósł o odroczenie rozprawy wyznaczonej na [...]r. uzasadniając wniosek stanem swego zdrowia. Do wniosku skarżący dołączył orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności czasowo do 31.12.2012 r. Wskazał, że analogiczne dokumenty składał również przed terminami poprzednich rozpraw, które były z tego powodu odraczane. Podniósł, że jest po operacji krtani, nie mówi, jest pod stała opieką lekarską.

W ocenie skarżącego wyrok z [...]r. został wydany z naruszeniem art. 109 p.p.s.a., albowiem Sąd znał przeszkodę w jego uczestnictwie w rozprawie, której nie można było przezwyciężyć, a była nią choroba, właściwie udokumentowana, ze względu na którą Sąd na poprzednich terminach rozpraw odraczał rozpoznanie sprawy. Natomiast skarżący od początku wyrażał wolę uczestniczenia w rozprawie i skorzystania z przysługujących mu praw.

W piśmie procesowym z [...] r. skarżący wniósł o odroczenie rozprawy w sprawie skargi o wznowienie postępowania, wyznaczonej na 21.12. tegoż roku bądź o jej odwołanie i zawieszenie postępowania uzasadniając ją stanem zdrowia i faktem, że jest po całkowitym usunięciu krtani i w ogóle nie mówi, co uniemożliwia mu zarówno uczestnictwo w rozprawie, jak i ustanowienie pełnomocnika, gdyż w takim przypadku musiałby nawiązać z nim kontakt, co nie jest jeszcze możliwe (karta 20).

Na rozprawie 21.12.2012 r. Sąd połączył sprawy o sygn. akt od III SA/Gl 1411/12 do III SA/Gl 1413/12 ze sprawą o sygn. akt III SA/Gl 1410/12 do wspólnego rozpoznania i odrębnego wyrokowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postępowanie zakończone wyrokiem WSA w Gliwicach z 23.5.2012 r. sygn. akt III SA/Gl 780/10 nie było dotknięte wadami, jakie przypisuje mu skarżący.

Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego (jako szczególnego trybu uregulowanego przepisami art. art. 270-285 p.p.s.a.) uzasadniają tylko te okoliczności, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego prawomocnym orzeczeniem, ograniczone jest ustawowymi przesłankami i terminami oraz podniesionymi w tych granicach zarzutami skargi o wznowienie postępowania. Podstawy te zostały taksatywnie wymienione - są to przyczyny nieważności (art. 271 p.p.s.a.), właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273 p.p.s.a.), oraz orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą (art. 272 p.p.s.a.).

W rozpatrywanej sprawie, skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu I instancji oparto na przesłance z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 109 tej ustawy podnosząc zarzut, że wskutek naruszenia przepisów prawa – nieuwzględnienia wniosku o odroczenie terminu rozprawy mimo istnienia ustawowych przesłanek - strona była pozbawiona możności działania Stosownie do art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Natomiast w myśl art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.

Z treści powołanego ostatnio przepisu wynika, że odroczenie rozprawy jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną i ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Jeżeli więc odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to - mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony - nie można mówić o nieważności postępowania z przyczyn określonych w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., albowiem udział w rozprawie nie jest ani obowiązkowy, ani nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów.

W niniejszej sprawie skarżący domagał się odroczenia rozprawy ze względu na swój stan zdrowia. Z akt sprawy zakończonej wyrokiem III SA/Gl 780/10 wynika, że cierpi on na schorzenie [...] i jest po zabiegu całkowitego usunięcia krtani, przy czym stan taki trwa od lipca 2010 r. (pisma skarżącego w aktach sprawy III SA/Gl 780/10 – karta 84). Wynika z nich także, że w toku tegoż postępowania skarżący składał wnioski o odroczenie terminu rozprawy trzykrotnie i dwukrotnie – 16.3.2011 r. i 16.9.2011 r. - były one uwzględniane. Ponadto w aktach znajduje się pismo z 13.12.2010 r. (karta 78 akt), w którym Sąd pouczył skarżącego, że może on skorzystać z pomocy pełnomocnika, a w wezwaniu z 16.09.2011 r. Sąd ponownie pouczył skarżącego o możliwości ustanowienia pełnomocnika a także wskazał, iż w przypadku braku środków na pokrycie kosztów jego udziału istnieje możliwość ustanowienia takiego pełnomocnika z urzędu (karta 110). Z żadnej z tych możliwości skarżący nie skorzystał.

Faktem jest, że w orzecznictwie sądowym powszechnie uznaje się, że wykazana zaświadczeniem lekarskim choroba strony lub jej pełnomocnika, uniemożliwiająca stawienie się w sądzie jest "znaną sądowi przeszkodą" w rozumieniu art. 109 p.p.s.a., co w zasadzie w większości przypadków pociąga za sobą konieczność odroczenia rozprawy. Zauważyć jednak należy, że aby wniosek o odroczenie terminu rozprawy mógł być uwzględniony, choroba, na którą powołuje się strona lub jej pełnomocnik, musi być nie tylko "znaną sądowi przeszkodą", ale i przeszkodą "której nie można przezwyciężyć", a podstawę odroczenia rozprawy stanowi dopiero łączne spełnieniu obu tych warunków. W niniejszej sprawie brak udziału strony w postępowaniu był spowodowany przeszkodą znaną sądowi, tym niemniej nie była to przeszkoda, której nie można przezwyciężyć. Sąd jest bowiem świadom i nie neguje złego stanu zdrowia strony i braku możliwości mówienia. Tym niemniej strona była pouczona o możliwości ustanowienia pełnomocnika do reprezentowania jej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym także pełnomocnika z urzędu, lecz z możliwości tej nie skorzystała. W ocenie Sądu – wbrew stanowisku strony - ustanowieniu pełnomocnika nie stał na przeszkodzie fakt, że strona nie mówi, gdyż w toku postępowania sądowego w sprawie III SA/Gl 780/10 skarżący zajmował stanowisko i kierował do Sądu wnioski w formie pism procesowych, a nawet osobiście stawiał się w Sądzie celem ich złożenia i odbioru żądanych przez niego dokumentów (pismo z 1.08.2012 r. – karta 149) i nic nie stało na przeszkodzie, aby w analogiczny sposób kontaktował się z pełnomocnikiem. Wobec osobistych działań skarżącego, Sąd uznał, że nie jest wiarygodne jego stwierdzenie, że nie może pisać i kontaktuje się z Sądem za pośrednictwem osoby trzeciej. Wskazać należy, że na potwierdzenie tej tezy skarżący nie przedłożył żadnych dowodów, a druki L-4 znajdujące się w aktach zostały wydane przez specjalistę [...] i specjalistę onkologii klinicznej (ze wskazaniem, że chory może chodzić). Sam skarżący wskazuje zaś tylko na swą chorobę związaną ze schorzeniem onkologicznym krtani, a nie jakieś inne choroby uniemożliwiające mu pisanie. Osobiste pisma procesowe strona sporządzała także w sprawie niniejszej. Ponadto zważyć należy, że sam skarżący wskazuje, że stan uniemożliwiający mu kontakt słowny istnieje od lipca 2010 r. (pismo strony – karta 84 akt), a więc – na dzień rozpoznania sprawy niniejszej - prawie dwa i pół roku i nie ustał skoro skarżący nań się powołuje i wskazuje na brak możliwości nawiązania kontaktu werbalnego.

Z drugiej strony należy zaś podnieść, że stosownie do art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Rozwinięcie tej zasady na gruncie p.p.s.a. stanowi art. 7 wskazanej ustawy, stosownie do którego Sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu, co wskazuje, że przesłanki odroczenia rozprawy wskazane w art. 109 p.p.s.a. - jako stanowiące wyjątek od tej zasady - winny być interpretowane ściśle.

Podobnie w kwestii odroczenia rozprawy wypowiedział się NSA w wyroku z 9.07.2010 r., sygn. akt I FSK 550/08, gdzie stwierdził, że "odmowa uwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy może być uzasadniona, jeśli w sprawie występowały takie okoliczności, jak rozprawy odraczano wielokrotnie, przychylano się do wniosku skarżącej co do wyznaczenia rozprawy w określonym terminie, wskazywano na możliwość pisemnego ustosunkowania się do sprawy, wreszcie możliwe było ustanowienie zastępstwa procesowego, bądź wnioskowanie o udzielenie pomocy prawnej z urzędu".

Zauważyć należy, że wyżej wskazane działania Sądu miały miejsce w niniejszej sprawie, zatem skarżącemu stworzono możliwości obrony jego praw mimo niemożności nawiązania z Sądem kontaktu słownego.

W konsekwencji powyższych ustaleń faktycznych i wykładni powołanych przepisów prawa, Sąd orzekający stwierdził, że w postępowaniu o sygn. akt III SA/Gl 780/10, zakończonym wyrokiem z 23.5.2012 r. nie doszło do naruszenia praw strony, zatem skarga o wznowienie postępowania nie mogła być uwzględniona i uległa oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.