Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 909/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 14b par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1994/14 w sprawie ze skargi Z. A. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 6 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od Z. A. na rzecz Ministra Rozwoju i Finansów kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1994/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a., uwzględnił skargę Z. A. (dalej: wnioskodawca lub skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P., działającego w imieniu Ministra Finansów (dalej: organ) z dnia 6 czerwca 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie tego organu, wydane w tym samym przedmiocie w pierwszej instancji.

1. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi

Wnioskodawca wystąpił do organu z wnioskiem o wydanie interpretacji, wskazując, że administrator Wspólnoty Mieszkaniowej we W. (dalej: Wspólnota), której wnioskodawca jest członkiem, w latach 2009 - 2013 wystawiał na jego rzecz błędne faktury VAT oraz faktury VAT korygujące z tytułu umowy najmu pomieszczenia nieruchomości wspólnej (pralnia). W treści przedmiotowej umowy przewidziano karę umowną (konwencjonalną) w wysokości dziesięciokrotności stawki czynszu. Z uwagi na brak podpisania przez wnioskodawcę aneksu do umowy powodującego wzrost stawki czynszu o 250% bez ekonomicznego uzasadnienia, umowa najmu lokalu została wnioskodawcy wypowiedziana. Mimo to, wnioskodawca nadal użytkował ten lokal, opłacając należny czynsz i koszty dodatkowe (media), a administrator Wspólnoty wystawiał z tego tytułu błędne faktury z podwyższoną stawką czynszu oraz karą konwencjonalną, liczoną wg podwyższonej, niezaakceptowanej stawki czynszu, powiększoną o podatek od towarów i usług. W lipcu 2012 r. Wspólnota wniosła do sądu powszechnego sprawę o należność z tytułu niezapłaconej kary konwencjonalnej oraz odsetki (wartość roszczenia ok. 54.000 zł). W trakcie postępowania sądowego Wspólnota dokonała zmniejszenia tych roszczeń do kwoty ok. 26.000 zł, z uwagi na błędnie przyjętą wysokość stawki czynszu (10zł/m²), nie wynikającą z umowy najmu, przyjmując stawkę czynszu należną, tj. 4zł/m². Ponadto w dniu 18 listopada 2013 r. Wspólnota skorygowała wystawione uprzednio na rzecz wnioskodawcy faktury VAT (41 sztuk), które zawierały podatek od towarów i usług od nowej poprawionej stawki kary konwencjonalnej. W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1) Czy kara umowna (konwencjonalna) może być obciążana podatkiem od towarów i usług?

2) Czy wyrejestrowanie (przedstawienie wiarygodnych dokumentów) w roku 2010 pralni - jako dodatkowego pomieszczenia w prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej - obligatoryjnie zobowiązuje wystawcę faktur i faktur korygujących do zmiany ich treści w zakresie danych nabywcy (tj. dla Z. A., a nie H.-B. Z. A. jak zostało napisane)?

Zajmując własne stanowisko wnioskodawca wskazał, że podatek od towarów i usług od kary umownej jest nienależny, co pokrywa się z poglądami organów podatkowych wyrażanymi w wydawanych w tym zakresie interpretacjach indywidualnych oraz "(...) opinią kierownika ds. podatków Izby Skarbowej W. - K. z dnia 07.02.2014 r. (...)". Zarząd Wspólnoty, po odzyskaniu pomieszczeń nieruchomości wspólnej, przeznaczył je na bezpłatne wspólne użytkowanie jako pralni dla członków Wspólnoty. Po wyrejestrowaniu ww. lokalu jako dodatkowego pomieszczenia w prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej administrator Wspólnoty nadal wystawiał i wystawia faktury na wnioskodawcę jako przedsiębiorcę, podczas gdy zdaniem wnioskodawcy, faktury i faktury korygujące winny być wystawiane na osobę fizyczną (Z. A.).

Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2014 r. organ, działając na podstawie art. 165a § 1 w zw. z art. 14b § 1 i art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej: O.p. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem VAT kary umownej oraz oznaczenia faktur i korekt faktur wystawianych przez kontrahenta. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowy wniosek o wydanie interpretacji nie dotyczy indywidualnej sprawy wnioskodawcy w zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego. Z regulacji art. 14b § 1 O.p. wynika, że z wnioskiem może wystąpić osoba, u której wystąpił lub może wystąpić określony stan faktyczny (zdarzenie przyszłe), który może rodzić określone konsekwencje w sferze prawa podatkowego. Przepis ten wymaga zatem istnienia pomiędzy sprawą, w której wystąpiono z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji, a wnioskodawcą związku wyrażającego się w tym, że przedstawiony we wniosku problem musi dotyczyć sfery opodatkowania lub ewentualnego opodatkowania wnioskodawcy. Oznacza to, że wnioskodawca ma uprawnienia do uzyskania od organu podatkowego interpretacji prawa podatkowego w każdej indywidualnej sprawie, która może kształtować jego prawa i obowiązki na gruncie określonej regulacji podatkowej. Organ podatkowy, do którego wpłynął wniosek o udzielenie interpretacji, obowiązany jest więc w pierwszej kolejności ustalić, czy podmiot, który z wnioskiem tym wystąpił, spełnia warunki uzyskania tej interpretacji. Odnosząc powyższe do sprawy organ stwierdził, że wykładnia przepisów podatkowych mających zastosowanie do przedstawionego przez wnioskodawcę opisu sprawy nie dotyczy jego sytuacji prawnopodatkowej. Analiza złożonego wniosku - w szczególności opisu stanu faktycznego - wskazuje, że kwestia dotycząca ustalenia obowiązku opodatkowania podatkiem od towarów i usług nałożonej kary umownej oraz poprawnego wystawienia faktur i korekt faktur, nie dotyczy sfery opodatkowania i udokumentowania działalności wnioskodawcy. To Wspólnota i reprezentujący ją podmiot zobowiązani są do ustalenia, czy kara umowna żądana od wnioskodawcy może być obciążona podatkiem od towarów i usług oraz prawidłowego oznaczenia stron w fakturach VAT (a także ich korektach) wystawianych na zainteresowanego jako strony transakcji zobowiązanej do zapłaty. Wobec powyższego, w ocenie organu, wskazane wyżej zapytania wnioskodawcy odnoszą się do sytuacji prawnopodatkowej Wspólnoty nakładającej na wnioskodawcę karę umowną. Zatem brak jest podstaw, aby to wnioskodawca - jako zainteresowany - występował o pisemną interpretację indywidualną przepisów z tą sytuacją związanych.

Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 6 czerwca 2014 r., wydanym po rozpatrzeniu zażalenia wnioskodawcy, organ utrzymał w mocy własne postanowienie. W uzasadnieniu, przytaczając treść art. 14b § 1, § 2 i § 3 oraz art. 14k § 1 O.p. organ stwierdził, że kompleksowa analizy regulacji instytucji interpretacji indywidualnych dowodzi, że "zainteresowanym" jest podmiot, w odniesieniu do którego wykładnia znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów podatkowych może rzutować na prawidłowe określenie jego obowiązku podatkowego. W tej mierze powołano się na liczne przykłady z orzecznictwa. Podkreślono, że interpretację wydaje się w odniesieniu do indywidualnych warunków konkretnego stanu faktycznego, tj. sprawy, w której istotą jest ukształtowanie praw i obowiązków wnioskodawcy na gruncie określonej regulacji podatkowej, a odstępstwo od tej zasady przewiduje jedynie art. 14n § 1 O.p. Odnosząc powyższe do sprawy i analizując to, czy istotnie z wnioskiem wystąpił podmiot "zainteresowany", organ wskazał, że nie można tracić z pola widzenia treści zadanego pytania oraz opisanego we wniosku stanu faktycznego. Bez wątpienia zaś sformułowany we wniosku problem oraz przedstawione pytanie nie dotyczą zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie wnioskodawcy, lecz odrębnego podatnika, tj. Wspólnoty i reprezentującego ją podmiotu. Tym samym brak było podstaw do uznania wnioskodawcy za zainteresowanego w świetle opisanego stanu faktycznego i regulacji prawnej i nie sposób zgodzić się, że w analizowanej sprawie wnioskodawca jest bezpośrednio - z punktu widzenia obowiązków podatkowych - obciążony skutkami naliczenia podatku od towarów i usług. Wyjaśnienia zawarte w zażaleniu również nie uwidaczniają podstawy do uznania wnioskodawcy za zainteresowanego w związku ze złożonym wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej.

2. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skardze na powyższe postanowienie skarżący - wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem wydanym w pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania – zarzucił naruszenie art. 14b § 1 O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, przez przyjęcie, że skarżący nie jest podmiotem zainteresowanym w sprawie i w konsekwencji odmowę wydania interpretacji w indywidualnej sprawie, podczas gdy przedstawiony problem dotyczy opodatkowania skarżącego jako przedsiębiorcy podatkiem od towarów i usług i dotyczy jego indywidualnej sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną, za kwestię kluczową przyjmując wyjaśnienie terminu "zainteresowany", zawartego w art. 14b § 1 O.p. W tym zakresie Sąd wskazał, że na gruncie ww. przepisu w związku z art. 14b § 2 O.p. pojęcie to nie może być kojarzone wyłącznie z osobą, która posiada interes prawny. Wniosek o interpretację może bowiem dotyczyć również zdarzeń przyszłych. Trudno byłoby zatem mówić, iż osoba nieznajdująca się w sytuacji faktycznej, której zaistnienie spowodowało powstanie stosunku podatkowoprawnego, ma jakikolwiek interes oparty na prawie w uzyskaniu interpretacji przepisów prawa podatkowego. Należy zatem przyjąć, że osoba zainteresowana to każda osoba, która chce uzyskać interpretację przepisów prawa podatkowego w celu ułożenia swoich interesów w sferze prawa publicznego. Innymi słowy zainteresowanym jest ten, kto zwraca się o wydanie interpretacji w jego indywidualnej sprawie. W rozpoznawanej sprawie sformułowane we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej pytania dotyczyły interpretacji przepisów prawa związanych z podatkiem od towarów i usług. Z uwagi zaś na specyfikę tego podatku, zdaniem Sądu, zainteresowanym w otrzymaniu indywidualnej interpretacji prawa podatkowego może być podatnik tego podatku, zarówno w zakresie jego podatku należnego, jak i podatku naliczonego. W konsekwencji prawidłowe ustalenie stawki podatku od towarów i usług, bądź zwolnienia od podatku dotyczyć może prawnopodatkowej sytuacji skarżącego jako przedsiębiorcy i podatnika tego podatku. Sąd powołał się w tym zakresie na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I FSK 1572/12.

4. Skarga kasacyjna

Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez organ, a w skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty:

a) naruszenia prawa materialnego, tj.: art. 14b § 1 O.p., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że z uwagi na specyfikę podatku od towarów i usług zainteresowanym w otrzymaniu indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie obowiązków sprzedawcy może być nabywca towarów bądź usług bez względu na to, czy wykaże związek stanu faktycznego z jego możliwą odpowiedzialnością podatkową, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż jeżeli wnioskodawca nie wykaże związku przedstawionego (jako zasadnicza podstawa wniosku interpretacyjnego) stanu faktycznego z jego możliwą odpowiedzialnością podatkową, będzie to uzasadniało ocenę, że o interpretację nie wystąpił w rozumieniu prawa zainteresowany, tj. że ubiega się o nią podmiot nieuprawniony w świetle unormowania art. 14b § 1 O.p.,

b) naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

– art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 165a § 1 oraz w zw. z art. 14h O.p., poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia na skutek uznania, że organ nie miał podstaw do odmowy wszczęcia postępowania podczas gdy w rzeczywistości organ podatkowy nie tylko nie miał obowiązku udzielenia interpretacji, ale wręcz nie miał prawa jej wydania,

– art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez przyjęcie jako podstawę swego rozstrzygnięcia stanowiska odmiennego, niż prezentowane przez organ w wydanych postanowieniach, tj. uznanie, że zdaniem organu - w zakresie podatku od towarów i usług - uprawnionym do złożenia wniosku o interpretację jest jedynie sprzedawca, podczas gdy z treści wydanych postanowień wyraźnie wynika, iż w opinii organu również nabywca może wystąpić z takim wnioskiem pod warunkiem wykazania, że wniosek dotyczy jego sytuacji prawnopodatkowej, tj. prawa do odliczenia podatku od towarów i usług.

W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

5. Odpowiedź na skargę kasacyjną

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa wg norm przepisanych.

6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6.1. Zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy odnosi zamierzony skutek.

6.2. Zasadniczym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest kwestia legitymacji procesowej skarżącego do złożenia wniosku o udzielenie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Minister Finansów odmówił bowiem wszczęcia postępowania w tym zakresie z uwagi na brak uprawnienia do złożenia tego wniosku. Uznano bowiem, że Z. A. w istocie pytał się o sytuację prawną kontrahenta – Wspólnoty Mieszkaniowej, która jest wystawcą spornych faktur, odnoszących się do kar umownych. Odmienne stanowisko wyraził w zaskarżonym wyroku sąd pierwszej instancji. Odwołał się bowiem do specyfiki podatku od towarów i usług. Wskazał, że również nabywca towarów i usług ma interes prawny w wystąpieniu o udzielenie interpretacji indywidualnej. Wystawiona bowiem faktura oddziałuje bowiem na jego sytuację prawną, chociażby w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego w fakturze wystawionej przez kontrahenta.

6.3. Ustawodawca niezwykle enigmatyczny określa podmioty uprawnione do złożenia wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej. Zasadnicza regulacja w tym zakresie zawarta jest w podnoszonym w skardze kasacyjnej przepisie art. 14b § 1 O.p. Zgodnie z tą normą prawną minister właściwy do spraw finansów publicznych, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Zatem podmiotem legitymowanym jest zainteresowany. Dodatkowo wskazano, że wniosek może dotyczyć tylko indywidualnej sprawy zainteresowanego. Ponadto w art. 14n § 1 O.p. wyraźnie określono, że legitymację do złożenia wniosku ma także osoba planująca utworzenie spółki w zakresie dotyczącym działalności tej spółki (pkt 1); spółka planująca utworzenie podatkowej grupy kapitałowej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych (pkt 1a – obowiązujący od dnia 1 stycznia 2016 r.); przedsiębiorca tworzący oddział lub przedstawicielstwo (pkt 2).

Również pewne wskazówki interpretacyjne zawiera art. 14k § 1 i § 3 O.p. określający skutki zastosowania się do interpretacji indywidualnej przez wnioskodawcę.

6.4. W judykaturze podkreśla się, że osobami zainteresowanymi, które mogą wystąpić z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego są:

- podatnicy, płatnicy, inkasenci, osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania podatników - niezależnie od tego, czy interpretacja dotyczy ich obecnej, czy też przyszłej sytuacji,

- osoby, u których wystąpiła lub może wystąpić zaległość podatkowa, o której mowa w art. 52 § 1 O.p.,

- osoby planujące utworzenie spółki - w sprawach związanych z przyszła sytuacją tej spółki,

- przedsiębiorcy zamierzający utworzyć oddział lub przedstawicielstwo - w sprawach związanych z przyszłą sytuacją tego oddziału lub przedstawicielstwa (w stanie prawnym obowiązującym po 1 stycznia 2016 r. również spółka planująca utworzenie podatkowej grupy kapitałowej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych).

Natomiast z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego nie może wystąpić:

- we własnym imieniu adwokat, radca prawny czy też doradca podatkowy, jeśli chcieliby uzyskać wykładnię dotyczącą pewnego teoretycznego stanu faktycznego,

- osoba, która chciałaby tylko zaznajomić się z poglądem organu interpretacyjnego na możliwości stosowania oraz wykładnię określonego przepisu prawa podatkowego wyłącznie z przyczyn czysto poznawczych,

- osoba, na której sytuację ekonomiczną, czy faktyczną mogłaby oddziaływać sytuacja podatnika (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2010 r., II FSK 923/09, CBOSA).

W uzasadnieniu wyżej wskazanego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że organ interpretacyjny nie będzie badał więc wprost interesu prawnego danego podmiotu w uzyskaniu dochodzonej przezeń interpretacji, ale tylko: czy jest on "zainteresowany" w uzyskaniu interpretacji, z uwagi na skutki w zakresie odpowiedzialności podatkowej, które przedstawiany stan faktyczny w jego sprawie, bądź (wyjątkowo) w odniesieniu do planowanej spółki albo oddziału lub przedstawicielstwa, może spowodować. Interes prawny w zakresie prawa podatkowego w podatkowym postępowaniu interpretacyjnym konstytuuje realizacje pochłaniającego go wymogu: ubiegania się o interpretację i uzyskanie interpretacji wyłącznie we własnej indywidualnej sprawie podatkowej

Jeżeli wnioskodawca nie wykaże związku przedstawianego (jako zasadnicza podstawa wniosku interpretacyjnego) stanu faktycznego z jego możliwą odpowiedzialnością podatkowa (albo odpowiedzialnością podatkową projektowanej spółki lub tworzonego oddziału albo przedstawicielstwa), będzie to uzasadniało ocenę, że o interpretację nie wystąpił w rozumieniu prawa zainteresowany, to jest, że ubiega się o nią podmiot nieuprawniony w świetle unormowania art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

W takiej sytuacji organ podatkowy nie tylko że nie ma obowiązku udzielenia interpretacji, ale nie ma prawa jej wydania i, na podstawie art. 165a w zw. z art. 14h. Ordynacji podatkowej, powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania "interpretacyjnego"; podmiotowi ubiegającemu się o uznanie w nim jego przymiotu strony, czyli zainteresowanego, na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Wielokrotnie w judykaturze wskazywano, że osoba zainteresowana w rozumieniu art. 14b § 1 O.p., to każda osoba, która chce uzyskać interpretację przepisów prawa podatkowego w celu wyjaśnienia i/lub ułożenia swoich interesów w sferze prawa podatkowego. Osobą legitymowaną do wystąpienia o wydanie interpretacji indywidualnej może być wyłącznie osoba, u której wystąpił lub może wystąpić określony stan faktyczny, który może powodować określone konsekwencje w zakresie prawa podatkowego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2015 r., I FSK 533/15 oraz z dnia 9 grudnia 2014 r., II FSK 1137/13, CBOSA).

6.5. Jednocześnie trzeba podkreślić, że jeżeli wnioskodawca nie wykaże związku przedstawianego (jako zasadnicza podstawa wniosku interpretacyjnego) stanu faktycznego z jego możliwą odpowiedzialnością podatkowa (albo odpowiedzialnością podatkową projektowanej spółki lub tworzonego oddziału albo przedstawicielstwa), będzie to uzasadniało ocenę, że o interpretację nie wystąpił w rozumieniu prawa zainteresowany, to jest, że ubiega się o nią podmiot nieuprawniony w świetle unormowania art. 14b § 1 O.p. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2010 r., II FSK 923/09, CBOSA).

6.6. Sąd pierwszej instancji oparł swoje stanowisko na poglądzie wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2013 r., I FSK 1572/12, PiP 2013, nr 23, s. 3. W tezie tego orzeczenia wyrażono stanowisko, że konstrukcja podatku od wartości dodanej sprawia, że podatnik może występować z pytaniami do organu także o sytuację prawnopodatkową kontrahenta, wystawiającego mu faktury z wyszczególnionym podatkiem naliczonym.

W uzasadnieniu jednak podkreślono, że jedynie w sytuacji, gdyby wnioskodawca nie wykazał związku przedstawionego stanu faktycznego z jego ewentualną odpowiedzialnością podatkową można by przyjąć, że ubiega się o nią podmiot nieuprawniony, nie będący zainteresowanym w rozumieniu art. 14b § 1 O.p.

Podobny pogląd Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował w wyroku z dnia 15 lipca 2014 r., I FSK 1204/13, CBOSA uznając, że krąg uprawnionych do wnioskowania o interpretacje podatkowe obejmuje nie tylko sprzedawcę wystawiającego fakturę, ale też nabywcę, który może odliczyć wykazany na niej VAT.

Warto jednak podkreślić, że w tej sprawie wnioskodawca zwracał się o udzielenie interpretacji w zakresie opodatkowania nabywanej nieruchomości. Strona już na etapie postępowania przez organem podatkowym wskazywała, że w przypadku gdy sprzedaż nieruchomości podlegałaby zwolnieniu z podatku VAT to konieczne jest uiszczenie podatku od czynności cywilnoprawnych. Z kolei w przypadku gdy zbycie nieruchomości jest opodatkowane podatkiem VAT to spółce przysługuje obniżenie podatku należnego o podatek naliczony. Skorzystanie przez spółkę z prawa do odliczenia podatku naliczonego będzie miało wpływ na wysokość jej zobowiązania podatkowego. Zatem niewątpliwie wnioskodawca był zainteresowanym w rozumieniu art. 14b § 1 O.p.

6.7. Należy więc stwierdzić, że nie można przyjąć jako zasadę to, że każdorazowy nabywca towarów i usług może być zainteresowanym w rozumieniu art. 14b § 1 O.p. Tak jak podkreślano w wyżej przytaczanych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskodawca musi wykazać związek przedstawianego stanu faktycznego z jego możliwą odpowiedzialnością podatkową. Dopiero wówczas można taki podmiot uznać za legitymowany do złożenia wniosku.

6.8. W niniejszej sprawie Minister Finansów, odmawiając wszczęcia postępowania, trafnie uznał, że wnioskodawca nie wykazał wyżej wskazanego związku. Opis stanu faktycznego oraz zadane pytania odnosiły się do sytuacji prawnej wystawcy faktur – Wspólnoty Mieszkaniowej. Zresztą w treści wniosku jego autor sam przyznał, jaki jest jego cel. Prosił bowiem o szybkie wydanie interpretacji, albowiem toczy się przed sądem powszechnym spór cywilnoprawny ze Wspólnotą Mieszkaniową. Dodatkowo wskazał, że "z tego powodu proszę szybkie i wnikliwe rozpatrzenie tej sprawy i wydanie opinii indywidualnej interpretacji na potrzeby tego sądu". Zatem kasator traktował ewentualną interpretację indywidualną jako swoisty przedsąd, który byłby mu przydatny w sporze cywilnoprawnym. Nie taki jest jednak cel udzielania indywidualnych interpretacji.

Ponadto z treści wniosku wynika też jednoznacznie istnienie jedynie interesu majątkowego. Przedstawiając swoje stanowisko w zakresie drugiego z zadanych pytań, skarżący wskazał, że faktury powinny być wystawione na Z. A., jako nie mających związku z jego działalnością gospodarczą, a więc jako ostatecznego konsumenta, który przecież nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego, stosownie do treści art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.

6.9. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne zarzuty skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 188 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Skorzystanie z instytucji procesowej, o której mowa w tym przepisie, możliwe jest również w sytuacji, gdy nie wnosił o to wnoszący skargę kasacyjną (zob. wyrok NSA z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2536/04, OSP 2006, nr 7-8, poz. 80; wyrok NSA z dnia 24 września 2008 r., I OSK 1494/07).

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zasadność zarzutów skargi kasacyjnej na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz oddalił skargę.

6.10. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na sumę kosztów składają się uiszczony przez organ wpis stały od skargi kasacyjnej, a także wynagrodzenie pełnomocnika organu. Wysokość tego wynagrodzenia określono w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b), § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu urzędu (Dz.U. z 2013, poz. 490).

-----------------------

11