Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 347/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Agata Abramowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2017 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej J.P. na różne cele: dopłatę do czynszu, opłacenie energii elektrycznej, zakup środków czystości, leków, mebli z dostawą.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Ww. decyzją z dnia [...] października 2016r Prezydent [...], po rozpatrzeniu wniosku J.P. orzekł o odmowie przyznania jej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego przeznaczonego na różne cele - dopłatę do czynszu, opłacenie energii elektrycznej, zakup czystości, leków, mebli z dostawą.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że w myśl art. 107 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej u osób ubiegających się o przyznanie świadczeń z pomocy niezbędne jest przed jej przyznaniem przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu ustalenia ich sytuacji rodzinnej i materialnej.

Mimo uzgodnienia z J. P. i akceptacji przez nią terminu [...] września na przeprowadzenie u niej wywiadu środowiskowego, pracownicy socjalni nie zostali wpuszczeniu do jej mieszkania. Bezskuteczna była kolejna próba przeprowadzenia z nią wywiadu w dniu [...] września i [...] września. Wywiadu nie można było też przeprowadzić [...] października i [...] października, mimo że datę tę wskazała wnioskodawczym we wniosku z [...] października. W sytuacji organ I instancji wskazał, że gdy osoba unika kontaktu z ośrodkiem pomocy społecznej, uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, nie jest możliwe ustalenie jej faktycznej sytuacji rodzinnej dochodowej i majątkowej, co jest podstawą do odmowy przyznania pomocy.

Od opisanej wyżej decyzji J.P.wniosła odwołanie, w którym kwestionowała podane w uzasadnieniu decyzji fakty odmowy jej współdziałania. W uzasadnieniu odwołania opisała swą sytuacje materialną określając ją jako trudną. Odwołująca się jest w podeszłym wieku, ma zły stan zdrowia a utrzymuje się z głodowej renty. Uważa, że to pracownik OPS nie dotrzymał terminu przeprowadzenia u niej wywiadu w dniu [...] października.

Rozpoznając złożone odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że J.P. nie mogła zostać zakwalifikowana do otrzymania pomocy finansowej ze środków społecznych, ponieważ podejmowane kilkakrotnie próby ustalenia jej sytuacji materialnej i rodzinnej w formie wywiadu środowiskowego pozostały bezskuteczne. W aktach sprawy znajdują się dwie notatki służbowe z dnia [...] i [...] października potwierdzające fakt, iż w tych dniach pracownice socjalne nie zastały pani P. w miejscu jej zamieszkania mimo wcześniej umówionego z nią terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wyjaśnienie odwołującej, iż w dniu [...] października nikt się do niej nie zgłosił nie jest wiarogodne.

Organ prowadzący postępowanie nie miał możliwości ustalenia, jaka jest jej sytuacja materialna i rodzinna oraz czy jest ona w stanie zaspokoić zgłoszone potrzeby we własnym zakresie. Nawet fakt udzielania wcześniej pomocy nie przesądza o konieczności udzielenia jej w takim samym zakresie także obecnie bez zaktualizowania danych o sytuacji finansowej wnioskodawcy. Pomoc ze środków społecznych nie jest udzielana bowiem bezwarunkowo i bez względu na sytuację rodzinną i majątkową wnioskodawcy i jego rodziny, zaś warunki przyznawania pomocy finansowej w formie zasiłków celowych określają przepisy art. 39, 40 i 41 ustawy z 12 marca 2004r., o pomocy społecznej (Dz.U. nr 115 poz. 728 tekst jedn. z 2008r.).

Reasumując, organ odwoławczy uznał, że ze względu na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z J.P., nie było też możliwe ustalenie, czy kryterium dochodowe uprawniające do udzielania pomocy ze środków społecznych nie zostało przekroczone, jakie faktycznie ponosi ona wydatki na utrzymanie i jaka jest jej sytuacja rodzinna, a zatem organ pierwszej instancji nie mógł ocenić przesłanek przyznania jej pomocy materialnej. Brak współpracy w toku postępowania był wystarczającym powodem do odmowy przyznania jej pomocy.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.P.. W skardze powtórzyła argumentację odwołania, dodatkowo podając, że nie próbowano z nią przeprowadzić wywiadu środowiskowego w dniach wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto zarzuciła decyzji Kolegium stronniczość, kłamliwość i niesłuszność.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Podniosło, że argumenty skargi nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ nie zawierają zarzutów wskazujących na naruszenie prawa materialnego czy procesowego zaskarżoną decyzją. Skarżąca nie podała w treści skargi żadnych nowych okoliczności sprawy, mogących poskutkować zmianą decyzji organu odwoławczego. W toku postępowania odwoławczego Kolegium dokonało wnikliwej analizy materiału dowodowego i ustaliło bezspornie, że skarżąca unika kontaktu z pracownikiem socjalnym, uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest niezasadna, bowiem nie narusza prawa

Materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowił art. 107 ust. 4a i ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm.). W myśl powyższego przepisu osoby, które nie wyraziły zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub odmówiły złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym – pozbawione są możliwości otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Zatem kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie jest zasadność zastosowania wobec skarżącej sankcji z art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a i 5 ustawy o pomocy społecznej, ze względu na brak współpracy z pracownikami socjalnymi, poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w związku z ubieganiem się przez skarżącą o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Skarżąca zarzuciła organowi I instancji, że nie podejmował prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Jednak przeczą temu akta sprawy i wynikające z nich postępowanie wnioskodawczyni. Z notatek urzędowych z dnia [...] września 2016 r., z dnia [...] września 2016 r., z dnia [...] września 2016 r., z dnia [...] października 2016 r., z dnia [...] października 2016 r., wynika, że skarżąca nie była obecna w miejscu zamieszkania w tych dniach, mimo że dwukrotnie sama wskazała datę i godzinę przeprowadzenia wywiadu ( 12 września i [...] października), zaś pozostałe terminy zostały wyznaczone przez organ. Takie zachowanie skarżącej wyczerpuje przesłanki zawarte w art. 107 ust. 4a i ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z przyczyn leżących po stronie skarżącej dowodzi braku współdziałania z pracownikiem socjalnym co samo przez się może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).

Nadto należy wskazać, że pomoc społeczna nie służy zaspokajaniu wszelkich oczekiwań wnioskujących o taką pomoc. Celem pomocy społecznej jest wsparcie osób wymagających pomocy w przezwyciężaniu trudnych sytuacji, którym nie są w stanie samodzielnie podołać natomiast celem nie jest zwolnienie osób, które o taką pomoc się ubiegają od wykorzystywania własnych umiejętności i możliwości w pokonywaniu trudności i ułomności z jakimi się borykają (art. 2 ust.1 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej). Należy podkreślić, że skarżąca, jako sama podała w skardze, jest stałym beneficjentem Ośrodka Pomocy Społecznej. Powinna zatem wiedzieć, iż na podstawie jej oświadczenia majątkowego – organ administracji dokonuje oceny zasadności zgłoszonego wniosku o przyznanie zasiłku. Organ administracji państwowej nie może bazować tylko na treści wniosku skarżącej, ale musi mieć jej oświadczenie w zakresie aktualnej sytuacji majątkowej. Organ, bowiem odpowiedzialny jest za prawidłowy i zgodny z ustawą o pomocy społecznej rozdział środków pochodzących z budżetu. Zatem należy uznać, że organ prawidłowo zastosował prawo materialne wydając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 107 ust. 4a i ust. 5 cytowanej wyżej ustawy. W wyroku z dnia 6 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 1180/16 ( publik. CBOIS) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że brak takiego współdziałania – stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy – może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. W zakresie świadczeń z pomocy społecznej, udzielanych w ramach uznania administracyjnego, brak współdziałania osoby ubiegającej się o świadczenie pochodzące z pieniędzy podatnika nie tylko uzasadnia, ale wręcz nakazuje wydanie decyzji odmownej. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem, żeby otrzymać pomoc społeczną, należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki. Zaś pierwszym wysiłkiem, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczną jest udzielenie organowi pomocowemu pomocy w ustaleniu jego sytuacji faktycznej. Sąd w składzie orzekającym całkowicie podziela zaprezentowane w tym wyroku pogląd.

Ponadto wskazać należy, że zaskarżona decyzja rozpoznawała odwołanie od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej J.P. na różne cele: dopłatę do czynszu, opłacenie energii elektrycznej, zakup środków czystości, leków, mebli z dostawą, która do decyzja rozpatrywała wnioski skarżącej z dnia z 5 września 2016 r. i z dnia 4 października 2016 r. ( daty wpływy do ośrodka).

Pozostałe zarzuty wskazujące na, zdaniem skarżącej, złą pracę Ośrodka Pomocy Społecznej – nie mają wpływu na ocenę merytoryczną zaskarżonej decyzji. Mogą jedynie stanowić przesłanki do wniesienia skargi w trybie Rozdziału VIII Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając całokształt powyższych okoliczności na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.)