Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 62/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Władysław Kulon, asesor WSA Wojciech Śnieżyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi G. J. i L. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 13 listopada 2020 r., nr SKO 4131/45/2020, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia 10 sierpnia 2020 r., nr 2/K/2020, orzekającą o nie wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej przedsiębiorstwu T. z siedzibą w K., za uszkodzenie drzewa gatunku dąb szypułkowy o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 130 cm wynoszącym 180 cm i zniszczenie drzew: klon pospolity (3 szt.), klon jawor (1 szt.), lipa drobnolistna (2 szt.), czeremcha (1 szt.), dąb szypułkowy (2 szt.), rosnących na terenie działki nr [...] obręb nr [...] S. przy ul. [...] w W., będącej własnością Gminy W., w użytkowaniu wieczystym G. i L. J.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Pismem z dnia 14 grudnia 2018 r. L. J. zgłosił usunięcie przez zakład energetyczny bez wymaganego zezwolenia drzew rosnących. Wskazał, że drzewa zostały wycięte bez poinformowania o tym fakcie i bez wymaganego zezwolenia. Ponadto teren po usunięciu drzew nie został uprzątnięty, pozostawiono go w złym stanie. Decyzją z dnia 1 sierpnia 2019 r. nr 4/U/2019 Prezydent Miasta W. umorzył postępowanie dotyczące wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzew rosnących na działce nr [...] obręb nr [...] S., uznając, że do zniszczenia drzew doszło w stanie wyższej konieczności. Wobec przyjęcia stanu wyższej konieczności w ocenie organu należało odstąpić od wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew.

Decyzją z dnia 25 września 2019 r. nr SKO 4131/53/2019 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ wskazał, że umorzenie postepowania było przedwczesne. Wskazał, że samo usytuowanie słupów trakcyjnych i linii energetycznych nad i w pobliżu drzew, jak również, że sam fakt, że drzewa rosną pod i w pobliżu linii energetycznej nie powinno automatycznie prowadzić do wniosku, że zaistniał "stan wyższej konieczności".

Kolejną decyzją z dnia 14 listopada 2019 r. nr 3/K/2019 Prezydent Miasta W. odstąpił od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzew rosnących na działce nr [...] obręb nr [...] S. Organ wskazał, że do uszkodzenia i zniszczenia drzew doszło na skutek bezpośredniego zagrożenia jakie należało niezwłocznie wyeliminować (okoliczności uzasadnione stanem wyższej konieczności).

Rozpoznając sprawę, następną decyzją z dnia 30 grudnia 2019 r, nr SKO/4131/73/2019 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. SKO stwierdziło, że wskazania, o których mowa w decyzji z dnia 25 września 2019 r., nie zostały uwzględnione przez organ pierwszej instancji w toku ponownie prowadzonego postępowania. Wyłącznie dokonanie pełnych ustaleń w zakresie ustalenia czy w sprawie wystąpił stan wyższej konieczności czy też taka okoliczność nie zaistniała umożliwia wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, co na chwilę obecną - z uwagi na uchybienia - nie jest możliwe. To uchylenie poskutkowało następnym orzeczeniem organu Iszej instancji, który w dniu 4 marca 2020 r. nr 1/K/2020 znów odstąpił od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzew rosnących na działce nr [...] obręb nr [...] S.

Nie podzielając stanowiska organu pierwszej instancji decyzją z dnia 30 kwietnia 2020 r., nr SKO/4131/25/2020 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że organ I instancji dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego. O dowolności ustaleń faktycznych i dowolnej ocenie materiału dowodowego organu I instancji świadczy wyprowadzenie wniosku, ze zdania z protokołu oględzin z dnia 11 czerwca 2019 r., "że uszkodzone i zniszczone drzewa rosły/rosną bezpośrednio pod lub tuż przy czy czynnej linii energetycznej stanowiąc dla niej realne zagrożenie". W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego to stanowisko organu I instancji nosi cechy dowolności i spekulacji. Można odnieść wrażenie, że organ I instancji poszukuje podstaw do nie wymierzania administracyjnej kary pieniężnej w oparciu o art. 89 ust. 7 u.o.p., zgodnie z którym nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej w przypadku usunięcia drzew w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności. Jednakże organ w żaden sposób nie wykazał, iż zaistniał "stan wyższej konieczności" w odniesieniu do zniszczonych i uszkodzonych drzew. O dowolności świadczy również odniesienie się organu I instancji się do faktu uszkodzenia i zniszczenia drzew na skutek omyłki, co zdaniem Prezydenta stanowi okoliczność nieistotną dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli działania podejmowane są na skutek omyłki, to na pewno nie są podejmowane w związku z bezpośredniością zagrożenia, nagłością̨ zdarzenia, uzasadniającą przyjęcie stanu wyższej konieczności. Stwierdzone braki w przeprowadzonym postępowaniu przez organ I instancji stanowiące wskazane naruszenia procedury administracyjnej nie mogą być usunięte przez organ odwoławczy, gdyż przeprowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie przekraczałoby ramy postępowania przed organem drugiej instancji.

Kolejną – czwartą w sprawie decyzją z dnia 10 sierpnia 2020 r. nr 2/K/2020 Prezydent Miasta W. odstąpił od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzew rosnących na działce nr [...] obręb 2 S. W uzasadnieniu decyzji przedstawił przebieg postępowania administracyjnego i uzasadnił wydaną przez siebie decyzję szeroko uzasadniając, przy uwzględnieniu obowiązującej linii orzeczniczej i doktryny, że do uszkodzenia i zniszczenia drzew na działce nr [...] obręb nr [...] S. w W., doszło w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności. Nadto w uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "prawidłowego odkodowania znaczenia "stanu wyższej konieczności", trzeba dokonywać nie na gruncie prawa karnego czy prawa cywilnego, czy obu tych gałęzi łącznie, lecz na gruncie prawa administracyjnego. Pojęcie "stan wyższej konieczności", nie posiada definicji legalnej. Zatem, ma ono charakter nieostry i może być różnie interpretowane w zależności od konkretnych okoliczności sprawy. W rozpatrywanej sprawie, takie właśnie okoliczności miały miejsce. Przede wszystkim, kwestią niesporną jest wystąpienie stanu bezpośredniego zagrożenia ze strony drzew". Zdaniem organu I instancji nie ulega wątpliwości, że do uszkodzenia i zniszczenia drzew doszło w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności. W sprawie wykazano, że istniało realne i nieuchronne zagrożenie życia i zdrowia ludzkiego jak i przerwania dostawy energii elektrycznej. Nie ulega wątpliwości, że gałęzie rosnące w kierunku linii, mogą spowodować wystąpienie zjawiska zwanego doziemieniem, tj. przeskoku za pośrednictwem łuku elektrycznego prądu na konary i pień drzewa. Wystąpienie tego zjawiska zagrażałoby, nie tylko pracy linii ale także pojazdom poruszającym się drogą, przy której rosną drzewa. Mogło również dojść do porażenia prądem elektrycznym przechodniów i rowerzystów jak i do zapalenia się drzew. Prawdopodobieństwo wystąpienia takich skutków jest nawet wyższe niż zerwania linii. Przedstawione okoliczności stanowiły przyczynę dokonania dokonanych cięć. Zgodnie z ustawą Prawo energetyczne, w szczególności art. 4 pkt 1, operator sieci przesyłowej zobowiązany jest utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji przesyłu energii elektrycznej w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych, a także jako właściciel urządzeń, ma obowiązek prowadzić eksploatację tych urządzeń przy zachowaniu bezpieczeństwa otoczenia, po spełnieniu wymagań ochrony środowiska i przy zachowaniu odrębnych przepisów, a w szczególności przepisów: Polskich Norm wprowadzonych do obowiązkowego stosowania (art. 51 ustawy Prawo energetyczne), w tym wykonywać wszelkie działania w celu wyeliminowania zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi i zwierząt oraz zapobieżenia powstania szkody. Zgodnie z normą PN-75/E-05100-1 "Elektroenergetyczne Linie Napowietrzne- Projektowanie i Budowa" z 1998 r. odległość od napowietrznych linii energetycznych nie izolowanych, liczona od dowolnego miejsca na drzewie w przypadku linii 1-30 kV powinna wynosić 2,7 m co gwarantuje prawidłowe funkcjonowanie tejże linii Oraz jej bezpieczeństwo. Drzewa, wyrosłe na skutek samosiewu, a rosnące na działce nr [...] obręb nr [...] S. w W., umiejscowione są bezpośrednio pod, lub tuż przy, czynnej linii energetycznej o napięciu 1-30 kV. Zgodnie z przytoczoną normą gałęzie drzew nie powinny znajdować się bliżej niż 2,7 m od linii. Jeżeli rosnące pod linią drzewo ma 5-6 metrów wysokości, to aby wypełnić wymagania normy trzeba je przyciąć prawie w połowie jego wysokości czyli zniszczyć. A jeżeli w normie jest mowa o tym, że odległość ta dotyczy każdego miejsca na drzewie to wobec tego, aby spełnić jej wymagania tak samo należy postąpić z drzewami rosnącymi tuż przy linii. Nieco inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku drzew rosnących nieco dalej. W takim razie, aby spełnić wymagania normy, wystarczy usunąć jedną część korony, powodując uszkodzenie lub zniszczenie drzewa (w zależności od rozmiaru korony). W niniejszej sprawie wystąpił taki właśnie przypadek. Chcąc wypełnić wymagania normy dotyczące bezpieczeństwa linii nie sposób wykonać cięć pielęgnacyjnych drzew w inny sposób jak tylko poprzez usunięcie ponad połowy ich korony, lub ich całkowite pozbawienie. Likwidując bezpośrednie zagrożenie jakie drzewa stanowiły dla linii energetycznej, przedsiębiorstwo T. S.A. działało również w interesie właścicieli nieruchomości. W przypadku gdyby dla przykładu, na skutek doziemienia doszło do porażenia prądem przechodnia, skarżący, jako władający nieruchomością, ponosili by współodpowiedzialność za wypadek.

Pismem z dnia 7 września 2020 r. odwołanie od powyższej decyzji wnieśli G. J. i L. J. Odwołujący się odnoszą wrażenie, że wydawane w sprawie decyzje mają charakter jednostronny. Podkreślili, że w decyzjach cały czas przewija się informacja o zezwoleniu (nieaktualnym) na wycinkę drzew. Ich zdaniem nie sposób zgodzić się z tym, że nie ma możliwości przeprowadzenia cięć pielęgnacyjnych w taki sposób by nie powodować istotnych uszkodzeń drzew. Wykonywane prace należy wykonywać w sposób odpowiedni, z dbałością i bez pośpiechu.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 13 listopada 2020 r., nr SKO 4131/45/2020, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało

w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia 10 sierpnia 2020 r.,

nr 2/K/2020. Organ w uzasadnieniu decyzji przedstawił stan faktyczny sprawy. Należy wskazać, że stan faktyczny został powtórzony w tej samej treści, co w decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia 10 sierpnia 2020 r. nr 2/K/2020. Ponadto Kolegium wskazało na motywy rozstrzygnięcia jakie zostały zawarte w decyzji przez organ pierwszej (str. 1-3 decyzji). Organ nadzoru przechodząc do argumentacji wskazującej na motywy rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji dokonał powtórzenia argumentacji przedstawionej w decyzji organu pierwszej instancji (str. 15-17 decyzji

z dnia 10 sierpnia 2020 r.).

Wobec przedstawionych okoliczności Sąd uznał, że przedstawionej argumentacji organu I instancji, która została przedstawiona na str. 3 i 4 niniejszego uzasadnienia nie ma potrzeby powielać w tym miejscu.

Skargę na ostateczną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

we Wrocławiu złożyła G. J. i L. J. W skardze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu przywołali przebieg postępowania w sprawie. Wskazali, iż bezpornym jest, że drzewa i ich system korzeniowy wzmacniają skarpę oraz wchłaniają nadmiar wody. Usunięcie i zniszczenie drzew stanowi dodatkowe zagrożenie w postaci obuwania się skarpy w przyszłości i tym samym narażenie przechodniów na niebezpieczeństwo. Według skarżących obowiązkiem organu jest szeroko rozumiana dbałość również w tym zakresie. Każda sprawa usunięcia drzew powinna być rozpatrywana mając również na względzie jak w tym przypadku użytkownika wieczystego i z zachowaniem żywej przyrody czyli dbałość o przyrodę tym bardziej, że obszar oznaczony dz. nr [...] należy do tzw. ternów zieleni. Zdaniem stron należy podejmować się przeprowadzenia tylko takich zadań́ do wykonania do których posiada się̨ wystarczające kwalifikacje, umiejętności i doświadczenie. Przy obecnej technologii, nowoczesnych maszyn i urządzeń słowo uszkodzenie, brak możliwości, zniszczenie, niezwykle trudne do wykonania -nie powinny mieć miejsca. W ocenie skarżących wkroczenie na teren działki nr [...] nie było spowodowane stanem wyższej konieczności.

W odpowiedzi na skargę z dnia 2 lutego 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie należało przyjąć, iż do uszkodzenia i zniszczenia drzew doszło

w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności. Organ podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Kolegium zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1006 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwana dalej "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia prawa o jakim mowa w powołanym art. 145 § 1 P.p.s.a. Uwzględniając wskazane zasady, zdaniem sądu, skarga jest uzasadniona.

Podstawę materialno-prawną do rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2020.55 t. j. z dnia 2020.01.14). Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p., usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części niewpisanej do rejestru zabytków może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 380, 585 i 1579), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta - art. 83a ust. 1 u.o.p., przy czym, co do zasady, po myśli art. 84 tej ustawy posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Z treści art. 86 ust. 1 u.o.p. wynika, że nie nalicza się opłat za usunięcie: (...) pkt 4) drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowalnych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego; pkt 10) drzew lub krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. W myśl art. 88 ust. 1 ust. 1 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia. Kara ta jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości - art. 88 ust. 2 u.o.p., zaś stosownie do art. 88 ust. 10 u.o.p. przepisu ust. 1 nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 1-3 i 3b-15. Wysokość kary została natomiast uregulowana w art. 89 ust. 1 u.o.p., zgodnie z którym administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. W przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej, o czym stanowi art. 89 ust. 7 u.o.p. Treść tego właśnie przepisu doprowadziła organy do wniosku, że w kontrolowanym postępowaniu zaistniały okoliczności stanowiące stan wyższej konieczności, w konsekwencji czego nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej. Rozważając tę kwestię należy zwrócić uwagę na charakter odpowiedzialności przewidzianej w art. 88 ust. 1 u.o.p. Mianowicie, usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia stanowi delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony (por. np. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2262/10; wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 268/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawy oznacza, że wystarczającą przesłanką dla zaistnienia owej odpowiedzialności jest wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego. Chodzi zatem o wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew albo krzewów, spowodowanego działaniem posiadacza danej nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 440/09, dostępne CBOSA). Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy trzeba stwierdzić, że ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny tej sprawy budzi zastrzeżenia sądu, jest niepełny i nie może stanowić dostatecznej podstawy wydania decyzji orzekającej o nie wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej z tytułu usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia. W tym kontekście trzeba zwrócić uwagę na fakt, że decyzją z dnia 12 kwietnia 2016 r. Nr BOŚ.6131.644.2015 DW/3284/04/2016 Prezydent Miasta W. na podstawie przepisów art. 83-86 i art. 90 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody zezwolił ówczesnemu wnioskodawcy – T. S.A. z siedzibą w K. na usunięcie drzew rosnących na terenie (między innymi) działki nr [...] obręb nr [...] S., stanowiącej własność skarżących. Z akt wynika, że decyzja ta jest prawomocna i ostateczna, ale nie została wykonana.

Zatem, organ orzekający w sprawie winien mieć na względzie okoliczność, że jeżeli po wszczęciu postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej okaże się, że do usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu doszło na skutek wystąpienia tzw. siły wyższej, organ prowadzący postępowanie będzie mógł odstąpić od wymierzenia kary Jak wskazało już Kolegium w uzasadnieniu skarżonej decyzji, na gruncie u.o.p. pojęcie stanu wyższej konieczności nie jest w żaden sposób definiowane. Z wystąpieniem stanu wyższej konieczności mamy do czynienia wówczas, gdy zaistniała okoliczność jest spowodowana działaniem czynników obiektywnych, których w normalnym stanie nie da się przewidzieć, a wartość chronionego dobra musi być wyższa od tego, które ma ulec zniszczeniu. W związku z tym trzeba powiedzieć, że ocenie organów winna być poddana okoliczność, czy, w stanie faktycznym sprawy, istotnie zaistniała na gruncie okoliczność "której w normalnym stanie nie da/dało się przewidzieć, a wartość chronionego dobra (poprzez wycięcie drzew) była wyższa od tego (dobra- czyli ochrony przyrody), które uległo zniszczeniu". Jak już wcześniej powiedziano, na gruncie ustawy o ochronie przyrody pojęcie stanu wyższej konieczności nie jest w żaden sposób definiowane. Nie mniej jednak w tym kontekście trzeba także zwrócić uwagę na niedawny wyrok NSA z dnia z dnia 24 stycznia 2020 r. (II OSK 4004/19), w którym sąd zajmował się kwestią "stanu wyższej konieczności" w rozumieniu omawianego przepisu i wskazał, że "zgodnie z art. 89 ust. 7 ustawy (o ochronie przyrody-przyp. Sądu) w przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej. Z przepisu tego wynika, że odpowiedzialności w postaci kary pieniężnej za zniszczenie drzewa nie ponosi ten kto dopuścił się tego czynu w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności. O stanie wyższej konieczności można mówić wyłącznie w odniesieniu do czynników, których w normalnym stanie nie da się przewidzieć. Stan wyższej konieczności to zaistnienie nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której zniszczenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Dodatkowo należy uwzględnić zasadę subsydiarności, zgodnie z którą nie było możliwe uniknięcie niebezpieczeństwa jak tylko przez poświęcenie jakiegoś innego dobra. Dobro poświęcone zaś przedstawia wartość niższą od ratowanego", zatem (co do zasady) NSA przyjął stanowisko zbliżone do uprzednio zacytowanego. W warunkach rozpoznawanej sprawy trzeba także pamiętać, o wcześniej przywołanym postępowaniu sądowoadministracyjnym, które toczyło się w sprawie wydania zezwolenia na wycinkę drzew na terenie działki skarżących. W tamtym postępowaniu przeprowadzono oględziny w terenie i w toku oględzin stwierdzono, że drzewa to głównie samosiejki. W toku wizji lokalnej stwierdzono także, że przewidziane do usunięcia z działki nr [...] obręb nr [...] S. w W. drzewa rosną bezpośrednio pod linią elektroenergetyczną lub w odległości mniejszej niż 2,7 metra, co stwarza zagrożenie zarówno dla tejże linii, jak i dla osób przebywających w pobliżu. Brak jest możliwości przeprowadzenia cięć pielęgnacyjnych w taki sposób by nie powodować istotnych uszkodzeń drzew.

W tamtym postępowaniu zwrócono uwagę na (jak się wydaje istotny i w tym postępowaniu fakt), że przedsiębiorca odpowiadający za prawidłowe funkcjonowanie sieci do przesyłu energii elektrycznej, obowiązany jest do utrzymywania jej w prawidłowym stanie, w tym do usuwania drzew rosnących zarówno bezpośrednio pod tymi liniami, jak też w najbliższym sąsiedztwie zgonie z normą PN-75/E-05100-1. Zgodnie z tą normą odległość napowietrznych linii nie izolowanych liczona od dowolnego punktu na drzewie -w przypadku linii średniego napięcia (1-30 kV) - wynosi 2,7 metra. Interes publiczny jakim jest ochrona przyrody, nie stoi w sprzeczności ze słusznym interesem wnioskodawcy T. S.A. polegającym na zapewnieniu niezagrożonego działania urządzenia przesyłowego jakim jest linia średniego napięcia. Dalej trafnie stwierdzono w tamtej sprawie, że prowadzenie wycinek drzew wzdłuż i pod liniami elektroenergetycznymi jest bardzo ważnym zabiegiem eksploatacyjnym. Gałęzie wrastające w linię stanowią poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia zarówno właścicieli nieruchomości, jak i okolicznych mieszkańców. Są też częstą przyczyną awarii i przerw w dostawach prądu. Przy silniejszych podmuchach wiatru istnieje ryzyko zerwania przewodów. Wrastające w linię średniego napięcia gałęzie powodują nie tylko zagrożenie życia, ale też grożą zapaleniem się drzewa. Gałęzie drzew dotykając przewodów linii średniego napięcia mogą powodować zwarcia, co skutkuje włączeniami linii, może doprowadzić do śmiertelnego porażenia prądem osobę która przebywa w pobliżu takiego drzewa. Wycinka drzew natomiast musi być dokonana tak by nie doszło do uszkodzenia skarpy na której rosną drzewa i jej osunięcia na drogę publiczną i za to odpowiedzialny będzie zarówno bezpośredni wykonawca wycinki jak i przedsiębiorstwo przesyłowe. Także do właściciela drzew także należy utrzymywanie prawidłowego stanu drzew i ich odległości od urządzeń energetycznych.

W przywołanych okolicznościach i w świetle dotychczasowych uwag, zdaniem sądu, ponownie rozpoznając sprawę organy obowiązane będą dokonać ustaleń w zakresie czy obecnie usunięte drzewa były objęte tamtym postępowaniem i czy sytuacja w tym zakresie na działce, od tamtego postępowania, uległa zmianie (zaostrzeniu) w ten sposób, że dopuszczalne jest uznanie, że zaistniało nagłe niebezpieczeństwo, które uprawniało do działań, bez uzyskania stosownego zezwolenia.

W tej sytuacji skargę jako zasadną uwzględniono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a.