Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 648/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska,, asesor WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Anna Mruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Z. O. i J. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej uchyla zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] o stwierdzeniu, że nieruchomość ziemska "B." podlega pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.).

Zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu wszczętym na wniosek Z. O., spadkobierczyni S. L. - byłego właściciela nieruchomości ziemskiej "B.", położonego w powiecie s.

W wyniku złożonego wniosku, Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. stwierdził, że nieruchomość ziemska KW "F" o obszarze 154 ha podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2003 r. Po rozpatrzeniu skargi na decyzję z dnia [...] października 2003 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 15 września 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 4523/03, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r.

W uzasadnieniu Sąd wskazał na pominięcie przez organy orzekające J. K., spadkobiercy córki byłego właściciela majątku ziemskiego "B.". Sąd wskazał ponadto, na konieczność przeprowadzenia przez organy orzekające wywodu w zakresie charakteru majątku, tj. czy może być uznany za nieruchomość ziemską w rozumieniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, oraz czy przejęcie tego majątku realizowało cele reformy rolnej określone w art. 1 powołanego dekretu z dnia 6 września 1944 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał przy tym, że protokół przejęcia z dnia 31 października 1944 r., określał ogólny obszar przejmowanego majątku na 154 ha, w tym grunty orne 118 ha, łąki jednokośne 5 ha, lasy 16 ha, sady 2 ha, podwórze, zabudowania i drogi 8 ha, stawy rybne 5 ha. Protokołem nie objęto natomiast jezior, wymienionych w księdze wieczystej "F.". Na podstawie powołanego protokołu z dnia 31 października 1944 r., Wojewódzki Urząd Ziemski w B. w dniu [...] lipca 1944 r. wydał zaświadczenie, że omawiana nieruchomość ziemska o obszarze 154 ha podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zaświadczenie to stanowiło tytuł do wpisania na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przejętej w trybie tegoż dekretu nieruchomości. Przejęciu w trybie dekretu podlegała zatem jedynie ta część majątku, która została objęta protokołem i zaświadczeniem Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda [...] wydał w dniu [...] lipca 2005 r. decyzję, w której stwierdził, że nieruchomość ziemska "B." podlega pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu decyzji podano, że pod działanie powołanego art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. podlegał jedynie areał 154 ha. Co do przeznaczenia przejętej nieruchomości ziemskiej na cele reformy rolnej wskazano na dokumenty parcelacyjne, według których grunty zostały rozparcelowane na rzecz rolników indywidualnych, zaś resztówka wraz z zabudowaniami przekazana została do użytku Powiatowej Opieki Społecznej.

Po rozpatrzeniu odwołania Z. O., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., utrzymał w mocy powołaną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r., wskazując, że przejście nieruchomości ziemskich na rzecz Skarbu Państwa następowało na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, z mocy samego prawa, bez wydawania w tym względzie aktów stosowania prawa o charakterze konstytutywnym. Nie było to uzależnione ani od wystawienia zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego, ani od dokonania na podstawie takiego zaświadczenia wpisu w księdze wieczystej. W rozpatrywanej sprawie, wpisem do księgi wieczystej na rzecz Skarbu Państwa objęto majątek "B." o powierzchni 154 ha. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał również, że przejęty majątek został wykorzystany na cele przewidziane w art. 1 ust. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., skoro został rozparcelowany na rzecz osób wymienionych w decyzji Powiatowego Urzędu Ziemskiego w S. z dnia [...] stycznia 1946 r., natomiast resztówka o pow. 33 ha gruntu wraz z budynkami, stosownie do art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 12 czerwca 1945 r. o przeniesieniu własności resztówek majątków rozparcelowanych na spółdzielnie S., miała być zagospodarowana i użytkowana w celach kulturalno-oświatowych, zdrowotnych lub społeczno-wychowawczych.

W skardze na powołaną decyzję z dnia [...] lutego 2006 r., złożoną przez Z. O. i J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 107 §3 kpa poprzez nie zebranie i nie rozważenie całego materiału dowodowego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący stwierdzili, że organy orzekające nie sprostały wskazaniom zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 4523/03, wydanym w przedmiotowej sprawie. Nie zakreślono w sentencji decyzji, iż decyzja dotyczy jedynie części majątku "B." o pow. 154 ha. Podniesiono również, że wchodzący w skład nieruchomości las o pow. 16 ha znajdował się na obrzeżach majątku i nie był w żaden sposób funkcjonalnie powiązany z pozostałą częścią majątku.

W piśmie procesowym, złożonym na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r., jako tezy ustnego wystąpienia pełnomocnika skarżącej Z. O., podtrzymano brak wyjaśnienia przez organy orzekające kwestii nie podpadania pod dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej jezior i lasów, należących do majątku "B.".

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W wyroku z dnia 15 września 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 4523/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na konieczność przeprowadzenia przez organy orzekające wywodu w zakresie charakteru majątku, tj. czy może być uznany za nieruchomość ziemską w rozumieniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wskazanie to, zgodnie z powołanym art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wiąże organ orzekający oraz Sąd rozpatrujący skargę w niniejszej sprawie.

Z zaskarżonej decyzji, jak i z poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, aby organy orzekające dokonały oceny charakteru przejętego majątku, szczególnie w części dot. lasu i stawów rybnych. Organy orzekające powołały się bowiem na okoliczność, iż majątek ziemski "B." przeszedł z mocy samego prawa na rzecz Skarbu Państwa w części dot. pow. 154 ha. W tym względzie wydane zostało zaświadczenie przez Wojewódzki Urząd Ziemski w B. oraz dokonano stosownego wpisu Skarbu Państwa w księdze wieczystej, jako właściciela przejętego majątku.

Wskazane przez organy orzekające okoliczności, nie stanowią oceny charakteru przejętego majątku. Brak jest w szczególności oceny, czy poszczególne części tego majątku, wykazane w zaświadczeniu Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z dnia [...] lipca 1944 r., jako odrębne rodzaje użytków, mogły być uznane za nieruchomość ziemską w rozumieniu przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Niedokonanie takiej oceny przez organy orzekające narusza zatem powołany art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd nie podziela natomiast zarzutów skargi dot. wypowiedzi organów co do jezior wykazanych w księdze wieczystej majątku "B.". W wyroku z dnia 15 września 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 4523/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał jedynie, iż dla ustalenia, czy jeziora przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie jest właściwy tryb postępowania administracyjnego, lecz należy to do właściwości sądu cywilnego. Sprawa przejęcia jezior na własność Skarbu Państwa nie została zatem objęta zaskarżoną decyzją, lecz - jak wynika z akt sprawy - stała się przedmiotem odrębnego orzeczenia wydanego przez Sąd Okręgowy w S. I Wydział Cywilny w dniu [...] czerwca 2006 r. w sprawie o sygn. akt [...]

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organy orzekające uwzględnią wskazania Sądu, zawarte w wyroku z dnia 15 września 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 4523/03, co do oceny charakteru poszczególnych części majątku "B." w kontekście pozostawania nieruchomością ziemską w rozumieniu przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.