Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1004/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Jolanta Rajewska (spr.), Joanna Runge-Lissowska, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2006r. sygn. akt VI SA/Wa 2172/05 w sprawie ze skargi M. N. prowadzącego działalność gospodarczą p. n. Firma "N." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. VI SA/ Wa 2172/05, oddalił skargę M. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...], nr [...], nałożył na M. N., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma "N.", karę pieniężną w łącznej wysokości 3200 zł, w tym 150 zł i 50 zł za skrócenie czasu odpoczynku kierowcy oraz 3000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej. W uzasadnieniu powołał się na wynik przeprowadzonej w dniu 15 lutego 2005 r. kontroli drogowej oraz stwierdził między innymi, że przedsiębiorca nie uiścił opłaty drogowej za przejazd po drodze krajowej. W okazanej przez kierowcę karcie półrocznej opłaty drogowej nie wpisano bowiem numeru rejestracyjnego pojazdu. Uiszczenie opłaty następuje zaś nie tylko przez nabycie, ale także prawidłowe wypełnienie karty. Niewpisanie do tego dokumentu numeru rejestracyjnego pojazdu oznacza zatem wykonywanie przewozu bez uiszczenia należnej opłaty za przejazd po drodze krajowej.

W odwołaniu M. N. podał, że nie kwestionuje powyższej decyzji w części dotyczącej kary za skrócenie czasu odpoczynku kierowcy. Uważa natomiast, że niewpisanie do karty opłaty drogowej numeru rejestracyjnego pojazdu nie powinno być utożsamiane z wykonywaniem przewozu bez opłaty drogowej. Może uzasadniać odpowiedzialność przedsiębiorcy jedynie za przejazd po drodze krajowej z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego odwołania tego nie uwzględnił i decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) i l.p. 1.4.1., l.p. 1.11.4 l.p. 1.11.5 załącznika do tej ustawy, a ponadto § 4 ust.1 i 2 oraz § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684, ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zaskarżonej części. Podzielił przy tym stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, że zgodnie z § 5 ust. 3 i 6 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, dowodem uiszczenia opłaty jest nie tylko zakupienie karty opłaty, ale i jej prawidłowe wypełnienie. Zapobiegać ma to nie tylko posługiwaniu się jedną kartą przy wykonywaniu przewozów wieloma pojazdami przez jednego przedsiębiorcę, ale także przy posługiwaniu się taką kartą przez więcej niż jednego przedsiębiorcę. Obligatoryjnym elementem podlegającym wpisaniu jest m.in. numer rejestracyjny pojazdu wykonującego przejazd. Wprowadzenie wymogu umieszczenia numeru rejestracyjnego na karcie opłaty jest istotne, ponieważ pozwala na stwierdzenie czy oplata została uiszczona w należytej wysokości poprzez zestawienie cech pojazdu i uiszczonej opłaty. Istniały zatem przesłanki do uznania, że kontrolowany pojazd wykonywał transport drogowy bez uiszczenia stosownej opłaty za przejazd po drogach krajowych, a w konsekwencji, iż rozstrzygnięcie organu I instancji nie narusza obowiązujących przepisów prawa.

Decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego M. N. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że nie miał prawa do wypełnienia półrocznej karty opłaty drogowej, dlatego nie może ponosić odpowiedzialności za błędy popełnione przez organ wystawiający ten dokument. Za stwierdzone uchybienie mogła zostać mu wymierzona kara w wysokości określonej w l.p. 1.4.4. a nie w l.p. 1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dodatkowym piśmie procesowym z dnia 13 lutego 2006 r., skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, sprecyzował skargę, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 92 § 4 ustawy o transporcie drogowym w zw. z l.p. 1.4.1. załącznika do tej ustawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie powołanego punktu załącznika, gdyż w ustalonym stanie faktycznym sprawy dopuszczalne było nałożenie kary pieniężnej jedynie w wysokości 500 zł, zgodnie z l.p. 1.4.4. załącznika tj. za wykonywanie transportu z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej.

Ponadto zdaniem pełnomocnika strony, powołanie się przez organ na § 4 ust. 2 i § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. nie znajduje już uzasadnienia, bowiem wysokość kar ustala obecnie ustawa o transporcie drogowym, która wyszczególnia cztery rodzaje naruszenia obowiązków związanych z uiszczeniem opłaty oraz wypełnieniem karty. Powoływanie się przez organ na rozszerzającą wykładnię § 5 ust. 6 cytowanego rozporządzenia było dopuszczalne tylko w poprzednim stanie prawnym tj. w czasie, kiedy obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999). Wcześniejszy przepis rozporządzenia, stosowany jedynie w drodze wykładni, nie może uchylać późniejszego przepisu samej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wspomnianym wyrokiem z dnia 24 lutego 2006 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a.), oddalił skargę M. N.. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym za przejazd po drogach krajowych przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy obowiązani są uiszczać opłaty. Opłatę wnosi się w jednostkach upoważnionych przez ministra właściwego do spraw transportu (o których mowa w art. 17 ust. 2 ustawy), granicznych urzędach celnych, urzędach celnych wewnątrz kraju, stacjach benzynowych (opłaty dobowe, siedmiodniowe i miesięczne) oraz polskich organizacjach drogowych o zasięgu ogólnokrajowym, które zawarły odpowiednie porozumienia w tym zakresie.

W myśl art. 42 ust. 7 ustawy, minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów, został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia: rodzaju i stawek opłaty za przejazd po drogach krajowych (zgodnie z zasadami określonymi w ust. 2), wzorów dokumentów potwierdzających uiszczenie tej opłaty oraz trybu wnoszenia i sposobu rozliczania opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres półroczny lub roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy. W wykonaniu tej delegacji ustawowej, Minister Infrastruktury 14 grudnia 2001 r. wydał rozporządzenie w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 150, poz. 1684, ze zm.). Powyższe rozporządzenie obowiązywało zarówno w dacie kontroli, jak i dacie wydania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Przepis § 5 ust. 3 powołanego rozporządzenia stanowi, że kartę opłaty należy wypełnić przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu m.in. numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godziny określających termin ważności karty. Termin ważności karty musi być wpisany tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione (§ 5 ust. 4). Karta niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż wskazany w rozporządzeniu, a także zawierająca poprawki, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty (§ 5 ust. 6).

Przepis § 5 ust. 6 cytowanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury, w świetle którego karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w inny sposób niż wskazany w m.in. § 5 ust. 3 i 4 nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty, co uzasadnia nałożenie kary pieniężnej z tytułu niewniesienia opłaty, stracił aktualność z dniem 28 września 2003 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452). Ustawa ta, w odniesieniu do powołanego rozporządzenia mająca wyższą moc w hierarchii źródeł prawa, wprowadziła do ustawy katalog kar pieniężnych w formie załącznika do ustawy.

Z zestawienia zmienionych przepisów ustawy o transporcie drogowym i niezmienionych przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. wynika, że obecnie ustawodawca przewiduje sytuacje, gdy uznaje, że oplata jest uiszczona na podstawie dokumentu, jakim jest karta nieprawidłowo wypełniona. Jednocześnie ustawodawca nie daje definicji nieprawidłowego wypełnienia karty ani nie wskazuje, jakie sytuacje są nieprawidłowym wypełnieniem karty, a jakie są jej niewypełnieniem tj. nieuiszczeniem opłaty. Powyższą kwestię, na potrzeby penalizowania tego stanu rzeczy, pozostawia do oceny orzecznictwa administracyjnego i sądowego. Przy ocenie czy karta jest nieprawidłowo wypełniona, czy też jest niewypełniona, należy kierować się tym, że celem przepisów jest pobranie opłaty drogowej za każdy przejazd. Jeżeli więc karta jest wypełniona nieprawidłowo, ale "skasowana" dla uiszczenia opłaty za konkretny przejazd tzn. wypełniona w sposób uniemożliwiający jej powtórne użycie (dla innego pojazdu, w innym dniu itp.), uchybienie należy traktować łagodniej i karać według uregulowań l.p. 1.4.4. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Decydujące zatem znaczenie ma charakter i zakres odstępstw od wymaganego sposobu wypełnienia karty drogowej, z punktu widzenia możliwości obejścia przepisu art. 42 ustawy o transporcie drogowym.

Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że brak wypełnienia karty opłaty drogowej w polu "numer rejestracyjny pojazdu", zakwalifikować należało jako niewypełnienie tej karty, gdyż nie można ustalić czy przedmiotem wniesionej opłaty był transport stanowiący przedmiot kontroli. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność podnoszona przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, że posiada on tylko jeden samochód ciężarowy spełniający normę Euro1. Po stronie przedsiębiorcy leży obowiązek wyposażenia kierowcy w wymagane prawem dokumenty, do których zalicza się dokument potwierdzający wniesienie opłaty (tzw. winietę). Powyższe wynika z zestawienia art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 87 ust. 3 tejże ustawy. Zatem fakt, że kartę opłaty półrocznej wypełnia jednostka, o której mowa w art. 42 ust. 3 ustawy, nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku czuwania nad tym, by karta ta została należycie wypełniona. Wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia stosownej opłaty za przejazd jest przejawem tzw. deliktu administracyjnego, dla bytu którego nie jest konieczna wina po stronie sprawcy. Wystarczający w tym zakresie jest fakt nieuiszczenia opłaty, zaś taki stan rzeczy w odniesieniu do skarżącego został stwierdzony. Organy prawidłowo więc zastosowały przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w zw. z l.p. 1.4.1. załącznika do tej ustawy, który karą 3000 złotych sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych

WSA w Warszawie zauważył ponadto, że ustawodawca przewidział tryb postępowania w sytuacjach, kiedy przedsiębiorca nie może wykorzystać karty m.in. półrocznej z przyczyn od niego niezależnych, do których - zdaniem Sądu -niewątpliwie można zaliczyć niewłaściwe wypełnienie karty przez jednostkę upoważnioną do jej sprzedaży. W przypadku niewykorzystania z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy w całości lub w części dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty półrocznej, przedsiębiorca może wystąpić z wnioskiem o zwrot uiszczonej opłaty. Skarżący po stwierdzeniu, iż w karcie opłaty półrocznej nie został wpisany numer rejestracyjny pojazdu, mógł domagać się wypełnienia karty już w momencie zakupu, a w razie odmowy uzupełnienia brakującego wpisu lub niemożności zgłoszenia tego żądania bezpośrednio po dokonanym zakupie karty, przysługiwało mu prawo złożenia reklamacji zgodnie z § 7 cyt. rozporządzenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M. N., reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz rozstrzygniecie co do istoty sprawy przez uchylenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego i poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi autor skargi zarzucił naruszenie:

1) "art. 92 § 4" ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

w zw. z l.p. 1.4.1. załącznika do tej ustawy, przez błędną wykładnię zrównującą brak numer rejestracyjnego pojazdu na karcie opłaty z nieuiszczeniem opłaty za przejazd, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie powołanego punktu załącznika do ustawy,

2) "art. 92 § 4" ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

w zw. z l.p. 1.4.4. załącznika do tej ustawy, przez niezastosowanie tego przepisu,

3) art. 42 § 1 powołanej ustawy przez błędne przyjęcie, że skarżący nie uiścił opłaty za przejazd po drogach krajowych,

4) § 4 ust. 2 oraz § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, przez zastosowanie tych przepisów jako podstawy rozstrzygnięcia pomimo wprowadzenia odrębnej sankcji za nieprawidłowość wypełnienia karty opłaty drogowej,

5) art. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., poprzez oparcie rozstrzygnięcia o rozszerzającą i nieznajdującą pokrycia w wykładni językowej interpretację przepisu ustawy,

6) art. 92 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., poprzez oparcie rozstrzygnięcia o przepis aktu wykonawczego do ustawy, wydanego na podstawie przepisu niespełniajacego wymagań wskazanych w powołanym przepisie Konstytucji,

7) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rażąco narusza prawo materialne. W procesie wykładni prawa pierwszeństwo ma wykładnia językowa odwołująca się do znaczenia słów, jakie słowom tym nadaje język naturalny. Ustawa o transporcie drogowym nie zawiera definicji prawidłowości lub nieprawidłowości wypełnienia karty. Pojęciu "prawidłowo" trzeba zatem nadać takie znaczenie, jakie ma ono w języku naturalnym. Za nieprawidłowe uznać więc należy takie wypełnienie karty, które nie jest zgodne z zasadami, wedle których karta powinna być wypełniona. Każde zatem uchybienie co do sposobu wypełnienia karty jest jej nieprawidłowym wypełnieniem. Nie jest dopuszczalne rozszerzające traktowanie pojęcia nieprawidłowo wypełnionej karty, w ten sposób, że niektóre nieprawidłowości są równoznaczne z brakiem uiszczenia opłaty a niektóre stanowią faktyczną nieprawidłowość, rodzącą odmienne skutki prawne. Nie jest możliwym wykonywanie dwóch przejazdów jednocześnie przy użyciu tej samej karty nieprawidłowo wypełnionej. Przedmiotem opłaty nie jest półroczne używanie pojazdu, lecz wykonywanie określonych przejazdów po drogach krajowych. Sąd I instancji bezpodstawnie zatem za podstawę rozstrzygnięcia przyjął normę zawartą w l.p. 1.4.1. zamiast 1.4.1. załącznika do ustawy oraz uznał, że skarżący nie uiścił opłaty drogowej, podczas gdy opłata została uiszczona, a karta opłaty zawierała jedynie wady, czyniące ja nieprawidłowo wypełnioną.

Autor skargi kasacyjnej podkreślił ponadto, ze zasadą państwa prawa jest tworzenie i wykładnia prawa w sposób pozwalający na jego jasność, przejrzystość i zrozumiałość. Stwierdzenie, że nieprawidłowość wypełnienia karty jest równoznaczna z nieuiszczeniem opłaty, narusza zatem art. 2 Konstytucji. Uchybia bowiem elementarnemu zaufaniu do stanowionego prawa.

W ocenie skarżącego powołane rozporządzenie z 14 grudnia 2001 r. nie powinno stanowić podstawy do wymierzenia kary, gdyż wysokość kar związanych z opłatami drogowymi reguluje późniejsza ustawa, a samo rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 42 § 7 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a ponadto część podniesionych w niej zarzutów została nieprawidłowo sformułowana.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.-dalej ustawa P.p.s.a.), skargę kasacyjną można oprzeć bowiem na zarzucie naruszenia: a) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub b) niewłaściwe zastosowanie. Ostatnio wymieniona postać naruszenia prawa materialnego wyraża się pominięciem obowiązującego przepisu, który powinien być zastosowany w konkretnej sprawie. Wadliwość w tej postaci naruszenia prawa sprowadza się więc w istocie do wadliwego wyboru przez sąd orzekający normy prawnej lub mylnej subsumcji. Natomiast naruszenie prawa materialnego będące następstwem błędnej jego wykładni można określić jako nadanie innego znaczenia treści zastosowanego przepisu, czyli polega na mylnym rozumieniu poszczególnego zwrotu lub treści, a tym samym znaczenia przepisu lub też tylko terminu występującego w jego treści. Natomiast naruszenie przepisów postępowania może mieć taką samą postać jak naruszenie prawa materialnego. Stanowi ono jednak podstawę kasacyjną, jeżeli zachodzi związek przyczynowy między tym uchybieniem procesowym a zaskarżonym orzeczeniem. W świetle przytoczonego przepisu niedopuszczalne jest zatem formułowanie zarzutu kasacyjnego jako naruszenia przepisu prawa "przez jego niezastosowanie" (np. pkt 2 skargi kasacyjnej) lub jako "rażącego naruszenia prawa" (uzasadnienie skargi kasacyjnej). Ponadto "błędna wykładnia" lub "niewłaściwe zastosowanie" to dwie odrębne postacie naruszenia prawa, które nie mogą zachodzić jednocześnie: albo przepis niewłaściwie zinterpretowano albo niewłaściwie zastosowano (pkt 1 skargi kasacyjnej).

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem mogła ona być rozpatrywana tylko stosownie do treści wniesionego środka zaskarżenia.

Związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej wymaga podania prawidłowych podstaw kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem. Trzeba więc między innymi dokładnie określić przepisy prawa, które - zdaniem skarżącego - miał naruszyć Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować stron postępowania. Nie jest więc uprawniony do jakiegokolwiek uzupełniania za nie,

czy prostowania lub korygowania podstaw kasacyjnych.

Dla profesjonalnego prawnika, który zobowiązany jest sporządzić skargę kasacyjną, nie może ulegać wątpliwości, że warunek wskazania konkretnych norm prawa dotyczy istniejących przepisów danego aktu prawnego oraz odnosi się do najmniejszej jednostki redakcyjnej kwestionowanego przepisu. Nie wystarczy zatem przytoczenie numeru artykułu. Niezbędne jest jeszcze wskazanie właściwego ich paragrafu, ustępu, czy też punktu lub podpunktu.

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada tym wymogom. Jej autor zarzucił WSA w Warszawie ogólnie naruszenie art. 92 Konstytucji. Mimo ze przepis ten składa się z 2 ustępów, nie wskazał któremu z nich ma uchybiać zaskarżony wyrok. Ponadto Sądowi I instancji postawił zarzut naruszenia art. 92 § 4 ustawy o transporcie drogowym, mimo że artykuł ten nie zawiera żadnych paragrafów. Dzieli się on jedynie na ustępy, a dwa z nich dodatkowo na punkty.

Przechodząc do pozostały zarzutów skargi kasacyjnej należy przede wszystkim przypomnieć, że art. 42 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204, poz. 1088, ze zm.) wprowadza - z określonymi wyjątkami przewidzianymi w tym przepisie – zasadę uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych przez przedsiębiorców wykonujących transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujących przewozy na potrzeby własne. Pociąga to za sobą – zgodnie z postanowieniami art. 87 ust. 3 tej ustawy – obowiązek przedsiębiorcy wyposażenia kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane prawem dokumenty, do których zalicza się też kartę potwierdzającą wniesienie opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, kierowca pojazdu powinien mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli (art. 87 ust. 1 ustawy).

Dowodem potwierdzającym wniesienie przedmiotowej opłaty jest – stosownie do § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych

(Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) – nabyta przez przedsiębiorcę karta opłaty, wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu. Karta dla swej ważności musi być przy tym wypełniona zgodnie ze wskazaniami zawartymi w § 5 ust. 1 i ust. 3–5 powołanego rozporządzenia. Karta opłaty niewypełniona i przez to nieodpowaiadająca wymogom określonym w cyt. § 5 rozporządzenia nie będzie mogła stanowić dowodu potwierdzającego wniesienie opłaty, czyli przedsiębiorca w świetle przepisów powołanego rozporządzenia traktowany będzie tak, jakby karty opłaty nie wykupił – a co za tym idzie – nie uiścił wymaganej należności ( § 5 ust. 6).

Analiza przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym związanych z opłatami za korzystanie z dróg krajowych oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych wskazuje, że opłatę drogową uiszcza się na przejazd konkretnego samochodu po drodze krajowej oraz że to na przedsiębiorcy spoczywa ciężar dowodu, że należna opłata za przejazd danego pojazdu została uiszczona. Przedsiębiorca może to uczynić jedynie przez okazanie prawidłowo wypełnionej karty opłaty. Karta ta musi być wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu i w taki sposób, który umożliwia przypisanie tego dokumentu do konkretnego pojazdu, przy użyciu którego w określonym okresie będzie wykonywany transport drogowy. Zatem fakt, że kartę opłaty – jak w tej sprawie – półrocznej wypełnić musiała jednostka, w której opłata była wnoszona, nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku czuwania nad tym, by karta ta została wypełniona prawidłowo, w szczególności by wpisano w niej numer samochodu, za przejazd którym przedmiotowa opłata ma być uiszczona. Tym bardziej, że na odwrocie karty znajduje się pouczenie jednoznacznie wskazujące, że niewypełniona lub nienależycie wypełniona karta nie stanowi dowodu opłaty. W tej sytuacji, niezwrócenie przez przedsiębiorcę uwagi – po blisko kilku miesiącach korzystania z karty opłaty – na to, że w karcie tej nie został wpisany przez sprzedającego numer rejestracyjny pojazdu, świadczy o braku należytej staranności ze strony przedsiębiorcy. Przepisy ustawy o transporcie drogowym wyraźnie wskazują, że przedsiębiorca obowiązany jest w trakcie przejazdu po drogach krajowych legitymować się dokumentem potwierdzającym wniesienie wymaganej opłaty – karty stosownej opłaty rocznej, półrocznej, miesięcznej, siedmiodniowej lub dobowej. W przypadku wykonywania transportu drogowego z naruszeniem obowiązków wynikających z ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorca podlega - stosownie do postanowień art. 92 ust. 1- 4 tej ustawy – karze pieniężnej.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że w trakcie dokonanej w dniu 15 lutego 2005 r. kontroli skarżący nie legitymował się dowodem uiszczenia opłaty za przejazd określonym pojazdem po drogach krajowych. Jak zaznaczono, zgodnie z § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. tylko wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty. W niniejszej sprawie przedmiotowa karta opłaty nie została wypełniona w istotnej części. Nie wpisano w niej bowiem numeru rejestracyjnego pojazdu umożliwiającego identyfikację pojazdu, na który karta opłaty została wykupiona. Bez numeru rejestracyjnego pojazdu w karcie opłaty nie można stwierdzić, jakiego pojazdu, a co za tym idzie jakiego przewoźnika karta ta dotyczy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno niewypełnienie karty opłaty w całości, jak i niewypełnienie jej w istotnej części pozwalającej na identyfikację pojazdu z nią związanego sprawia, że karta taka nie może stanowić dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty (§ 4 ust. 2).

Wskazać należy, że przesłanki z § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, określające sposób wypełnienia karty opłaty, należy traktować łącznie, a brak wpisania numeru rejestracyjnego samochodu uważać za istotną wadę wpływającą na ocenę ważności dokumentu, o którym mowa w § 4 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia. Tylko pełne wypełnienie wspomnianej karty pozwala na stwierdzenie, że transport wykonywany jest właściwym pojazdem, a tym samym wysokość pobranej opłaty jest prawidłowa i odpowiada przesłankom z art. 42 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, w myśl którego stawki opłaty uzależnione są od czasu przejazdu po drogach krajowych, rodzaju pojazdu samochodowego, dopuszczalnej masy całkowitej oraz liczby osi i emisji spalin pojazdu samochodowego, co oznacza, iż uiszczona przez przedsiębiorcę opłata przewidziana jest dla konkretnego pojazdu, którym chce on wykonywać transport. Posługiwanie się zatem niewypełnioną w istotnej części kartą opłaty drogowej (brak wpisanego numeru rejestracyjnego pojazdu, który umożliwia właściwą jego identyfikację), nie mogło w tej sprawie stanowić dowodu potwierdzającego uiszczenie wzmiankowanej opłaty za przejazd konkretnym pojazdem po drodze krajowej.

Powołane przepisy rozporządzenia, wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej, mieszczą się w delegacji ustawowej zawartej w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Art. 42 ust. 7 ustawy wyraźnie legitymował ministra do określenia

m.in. wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie opłaty za transport drogowy. Zawiera on więc wyraźnie upoważnienie do określenia sposobu dokumentowania faktu uiszczenia opłaty. Uregulowanie takie jest konieczne, ponieważ wpis między innymi numeru rejestracyjnego pojazdu pozwala na określenie pojazdu, za którego przejazd opłata została uiszczona. Karta drogowa, w której nie wpisano numeru rejestracyjnego pojazdu, nie może być uznana za dokument potwierdzający wniesienie tej należności za przejazd tym samochodem po drodze krajowej.

W zaistniałej sytuacji zachodziła zatem wymieniona w art. 92 ust.1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym podstawa do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej. Odnośnie wysokości tej kary bezspornie zastosowanie miał l.p. 1.4.1. załącznika do tej ustawy, a nie l.p. 1.4.4. tegoż załącznika. Stąd zarzuty postawione zaskarżonemu wyrokowi w podstawach kasacyjnych uznać należy za chybione.

Z powyższych względów, na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną należało oddalić.

Od zasądzenia na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od M. N. Sąd odstąpił na podstawie art. 207 § 2 ustawy P.p.s.a.