Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 289/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia (spr.) WSA Protokolant: Andrzej Siwek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi H., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa rejestracji znaku towarowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2001 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 44 i 54 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz.17, z późn. zm.) w związku z art. 315 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r.- Prawo własności przemysłowej dokonano rejestracji znaku towarowego słownego NATURAL WHITE pod numerem [...], zgłoszonego do rejestru znaków towarowych dnia [...] maja 1995 r. dla towarów z klas towarowych 3, 5 obejmujących: produkty perfumeryjne, olejki esencjonalne, kosmetyki, logiony do włosów, środki do czyszczenia zębów, płyny do płukania jamy ustnej, produkty farmaceutyczne, na rzecz przedsiębiorstwa p. E. P., z siedzibą w Wielkiej Brytanii, L.

Jak wynika z akt sprawy, wcześniej, tj. dnia [...] września 1994 r. na rzecz E. P. został zarejestrowany w Polsce w trybie międzynarodowym za numerem [...] słowny znak towarowy NATURAL WHITE, przeznaczony do oznaczania towarów w klasie 3 i 5, w tym w klasie 3 do oznaczania wyrobów perfumeryjnych, olejków eterycznych, kosmetyków, logionów do włosów, środków do czyszczenia zębów.

Sprzeciw od decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2001 r. złożyła dnia [...] kwietnia 2002 r. na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r.- Prawo własności przemysłowej firma niemiecka H., D., Niemcy, w części dotyczącej kosmetyków oraz środków do czyszczenia zębów. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono najpierw, że zgodnie z art. 7 ust. 2 w związku z art. 29 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, mających zastosowanie w związku z art. 315 ust 3 Prawa własności przemysłowej znak towarowy, który informuje jedynie o właściwości, przeznaczeniu lub przydatności towarów nie ma dostatecznych znamion odróżniających, a udzielone prawo ochronne na taki znak podlega unieważnieniu. Następnie stwierdzono, że NATURAL WHITE oznacza w języku polskim "naturalną biel" i jest oznaczeniem ogólnoinformacyjnym nie posiadającym w odniesieniu do środków do czyszczenia zębów i kosmetyków znamion odróżniających. Kosmetyki takie, jak np. puder i szminki a także pasty do zębów mogą nadawać skórze i zębom naturalną biel. Wśród szerokich kręgów odbiorców oznaczanie NATURAL WHITE i jego polski odpowiednik "naturalna biel" zwłaszcza w zakresie kosmetyki dekoracyjnej i środków do czyszczenia zębów może być odbierane jako bezpośrednie opisowe określenie na odpowiedni kolor produktu lub rodzaj koloru (oznaczenie właściwości) lub jako hasłowe określenie rezultatu jego zastosowania (dane dotyczące przeznaczenia). Powszechną praktyką w działalności marketingowej i w reklamie jest akcentowanie naturalności towarów w odniesieniu do składu, produkcji, działania i wyglądu. Dotyczy to również używania znaczenia WHITE w celu wykazania działania pasty do zębów, koloru białego lakieru do paznokci, czy też odcienia sztyftów do makijażu. Naturalny wygląd (oznaczenie NATUR) preferuje się przykładowo przy oznaczaniu i reklamie ołówków do paznokci i pudrów. Sprawia to, iż oznaczenie NATURAL WHITE - "naturalna biel" odbierane jest przez odbiorców jako oznaczenie opisowe w odniesieniu do białych lub nadających białą barwę (tonację) kosmetyków lub środków do czyszczenia zębów, a nie jako informacja pozwalająca na identyfikację pochodzenia z konkretnego przedsiębiorstwa. Ponadto wnioskodawca wskazał, iż podniesione zarzuty stały się zasadniczą podstawą do unieważnienia przez Niemiecki Urząd Patentowy prawa z rejestracji znaku towarowego NATURAL WHITE Nr [...] w części dotyczącej środków do pielęgnacji ciała i urody (decyzja z dnia [...] lipca 1998 r.), a także unieważnienia znaku towarowego Wspólnoty (CTM) NATURAL WHITE Nr [...] w części dotyczącej kosmetyków, środków i nici do czyszczenia zębów.

W odpowiedzi na sprzeciw uprawniony ze znaku towarowego słownego NATURAL WHITE złożył zarzut, w którym wskazał najpierw, że jest założycielem firmy P., która zajmuje się produkcją wysokiej jakości nowoczesnych środków pielęgnacji jamy ustnej i kosmetyków. Firma ta od wielu lat jest znana na całym świecie jako producent m.in. wysokiej jakości past do zębów. Pasty te, doskonale się sprzedające, można znaleźć w wielu drogeriach i supermarketach w Polsce. Pomysł na zastosowanie znaku towarowego słownego NATURAL WHITE świadczy o znakomitym przygotowaniu marketingowym jego twórcy, z którego najwyraźniej zapragnął skorzystać inny producent. Uprawniony ze znaku nie zgadza się z zarzutami naruszenia przedmiotową rejestracją art. 7 ust. 2 powołanej ustawy o znakach towarowych, gdyż oznaczenie NATURAL WHITE jest oznaczeniem fantazyjnym, które tworzy proste połączenie dwóch słów o znaczeniu, którego nie można przypisać jakiemukolwiek terminowi służącemu do opisania cechy towaru lub jego działania. W przypadku znaków towarowych stanowiących zbitkę słów ocena ich zdolności odróżniającej powinna opierać się na ocenie zwykłego i spontanicznego ich odbioru, tzn. rozumienia ich treści przez przeciętnego nabywcę. Oznaczenie NATURAL WHITE jest bardzo "nośnym" znakiem towarowym, który jednak odwołuje się bardziej do wyobrażeń konsumentów o pięknych zębach, niż do rzeczywistego ich koloru u przeważającej części konsumentów. Zadbane zęby są atrybutem urody, a nawet stają się wskaźnikiem statusu społecznego. Dlatego też zastosowanie dwóch słów-kluczy NATURAL i WHITE w odniesieniu do oferowanych towarów stanowi swoisty kod przywołujący skojarzenie z możliwym do osiągnięcia efektem zadbanych zębów. Taki efekt bez wątpienia można osiągnąć, gdyż produkty NATURAL WHITE zawierają substancję czynną triclosan, przy czym jej zawartość w tych produktach jest najwyższa wśród preparatów dostępnych na rynku. Nie oznacza to jednak, że przy użyciu pasty NATURAL WHITE naprawdę osiągnie się "naturalną biel", bo taka cecha zębów po prostu nie istnieje. Natomiast wysunięty zarzut braku zdolności odróżniającej jest bezzasadny chociażby z tego powodu, że w stomatologii brak jest określenia odnoszącego się do naturalnej barwy zębów. Nietrafny jest również zarzut, iż oznaczenie NATURAL WHITE nie ma walorów odróżniających również w odniesieniu do innych kosmetyków, takich jak puder czy szminki, gdyż podobnie jak w przypadku past i środków do pielęgnacji zębów "naturalna biel" nie jest określeniem możliwym do zdefiniowania. Jest oczywiste, że ani niepomalowane wargi, ani niepomalowane paznokcie nie są "naturalnie białe", a więc pomalowanie ich odpowiednio "białym sztyftem" lub "białym lakierem" wspomnianym w sprzeciwie niewątpliwie czyni je "nienaturalnie białymi", a nie "naturalnie białymi." Na poparcie trafności opinii o istnieniu zdolności odróżniającej takich oznaczeń jak NATURAL WHITE zainteresowany odwołał się do orzeczeń sądowych w sprawach dotyczących wspólnotowych znaków towarowych (m.in. DOUBLEMINT, co do którego uznano w końcu, że nie oznacza "dwa razy większą ilość mięty, gdyż nie ma definicji tej ilości, a w konsekwencji nie ma smaku, który dałoby się zidentyfikować jako "dwa razy mocniejszy od zwykłego"- Sąd uznał, że DOUBLEMINT stanowi fantazyjne określenie szeroko opisujące wrażenie co do charakterystyki towaru, a także znaku BABY-DRY, co do którego Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzekł, iż rozpatrywana kombinacja słów nie występuje w języku potocznym jako oznaczenie opisujące przeznaczenie takich towarów jak te, dla których je zgłoszono – pieluchy tekstylne i pieluchy z papieru lub celulozy utrzymujące suchość. Kwintesencję argumentów wziętych pod uwagę w powołanych wyżej sprawach stanowi stwierdzenie, iż nie można uznać za opisowy znaku, którego treść nie odnosi się do żadnej dającej się zdefiniować cechy towaru. Przytoczona przez wnoszącego sprzeciw decyzja w sprawie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego NATURAL WHITE nr [...] zapadła w 1998 r., gdy nie był jeszcze znany znaczący wyrok w sprawie BABY-DRY. Ponadto uprawniony ze znaku podniósł, że Urząd Patentowy RP nie jest w żadnym stopniu związany treścią orzeczeń urzędów zagranicznych. Wskazał również, że firma H. jest częścią dużego koncernu [...], z którego produktami firma E. P. od wielu lat skutecznie konkuruje, a złożony sprzeciw może być raczej próbą nękania konkurencji niż próbą przywrócenia ładu prawnego.

Dnia [...] grudnia 2003 r. na rozprawie przed Urzędem Patentowym pełnomocnik firmy H., D., Niemcy, działając na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych w związku z art. 164 i art. 315 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r.- Prawo własności przemysłowej znaku towarowego (Dz.U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508) złożył wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji międzynarodowej znaku towarowego słownego NATURAL WHITE [...] udzielonego na rzecz E. P., L., Wielka Brytania, w części dotyczącej kosmetyków i środków do czyszczenia zębów. tj. w części towarów ujętych w klasie 3. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że wobec opóźnienia o ponad dwa lata ogłoszenia o rejestracji znaku NATURAL WHITE w Polsce w trybie międzynarodowym (dnia [...] lipca 1996 r., z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 1993 r.) firma H., D., Niemcy, powzięła wiadomość o ważności tej rejestracji dopiero z otrzymanej w dniu [...] listopada 2003 r. odpowiedzi na zgłoszony sprzeciw. Dotychczas był przekonany, że rejestracje międzynarodowe kwestionowanego znaku bazowały na unieważnionej z jego wniosku przez Niemiecki Urząd Patentowy rejestracji krajowej znaku NATURAL WHITE w Niemczech i że te rejestracje zostały unieważnione w tym zakresie towarów wraz z unieważnieniem rejestracji bazowej. Skarżący stwierdził, że w jego przekonaniu uznanie tej rejestracji międzynarodowej w dniu [...] września 1994 r. w zakresie kosmetyków i środków do czyszczenia zębów nastąpiło z naruszeniem ustawowych warunków wymaganych do udzielenia ochrony i powinno zostać unieważnione. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 2 w związku z art. 29 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, mających zastosowanie w związku z art. 315 ust 3 Prawa własności przemysłowej, znak towarowy, który informuje jedynie o właściwości, przeznaczeniu lub przydatności towarów nie ma dostatecznych znamion odróżniających, a prawa ochronne udzielone w zakresie takich towarów podlegają unieważnieniu. Szczególnie dotyczy to oznaczeń, które w dodatku do braku zdolności odróżniającej są oznaczeniami ogólnoinformacyjnymi, czyli mogą być wykorzystane do określenia cech lub zamierzonego skutku stosowania towaru. Wszystkie podmioty prowadzące działalność gospodarczą powinny mieć swobodny dostęp do tego rodzaju oznaczeń. Takie uprawnienie mieści się w zakresie konstytucyjnej wolności działalności gospodarczej. Gwarantuje to na gruncie prawa polskiego zapis art. 20 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41, poz. 324, z późn. zm.). Skarżący, produkując m.in. kosmetyki, pasty i preparaty do czyszczenia i wybielania zębów, powinien mieć zapewniony dostęp do oznaczeń zawierających podstawowe informacje o tych produktach, w tym o ich właściwościach i przewidywanych skutkach ich stosowania. Udzielenie prawa ochronnego na oznaczenie o tak oczywistym charakterze informacyjnym jak NATURAL WHITE dla kosmetyków i preparatów do pielęgnacji zębów oznacza nie tylko realne utrudnienie, ale wręcz zakaz posługiwania się nim przez inne podmioty. Skarżący ma więc niewątpliwy interes prawny w kwestionowaniu decyzji rejestracyjnej, ustanawiającej wyłączność posługiwania się tym znakiem przez E. P. Stwierdzenie to potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA 4000/01. W opinii skarżącego zasadność wniosku o unieważnienie prawa ochronnego udzielonego na oznaczenie ogólnoinformacyjne potwierdzają również wyroki podejmowanego na gruncie prawa innych krajów oraz ostatnio na gruncie prawa Unii Europejskiej, a w szczególności art.7 rozdz. 1 pkt c Regulaminu Nr 40/94 znaku towarowego Wspólnoty Europejskiej, których treść jest zgodna zarówno z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, na podstawie której Urząd Patentowy podejmował decyzje o uznaniu w Polsce rejestracji międzynarodowej [...] NATURAL WHITE oraz art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r.- Prawo własności przemysłowej, na podstawie której toczy się obecne postępowanie. Ponadto skarżący wskazał, powołując się na poglądy wyrażone w piśmiennictwie (Prof. Skubisz, "Prawo znaków towarowych – Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1997, str. 57), że tego typu znaki ogólnoinformacyjne nie mogą nabyć wtórnych zdolności wyróżniających nawet przez długotrwałe używanie. Z tego też względu – zdaniem strony skarżącej – ani art. 130 ani art. 165 ust. 1 pkt 2 ustawy-Prawo własności przemysłowej nie mogą mieć zastosowania w przypadku rozpatrywanego oznaczenia NATURAL WHITE w odniesieniu do kosmetyków i preparatów do czyszczenia zębów, gdyż jako oznaczenie ogólnoinformacyjne wyłączone jest z mocy prawa od możliwości nabywania wtórnych zdolności odróżniających. W obszernych rozważaniach semantycznych skarżący stara się udowodnić, że kwestionowane oznaczenie NATURAL WHITE w odniesieniu do kosmetyków i preparatów do czyszczenia i wybielana zębów jest oznaczeniem ogólnoinformacyjnym, nie posiadającym znamion odróżniających wśród szerokich kręgów odbiorców; w odniesieniu do tej grupy towarów jest ono odbierane jako oznaczenie opisowe, a nie jako informacja pozwalająca na identyfikacje pochodzenia towaru z konkretnego przedsiębiorstwa. Oznaczenie NATURAL WHITE jest więc klasycznym przykładem oznaczenia ogólnoinformacyjnego, a nie znakiem towarowym i jego rejestracja, blokująca innym podmiotom gospodarczym dostęp do oznaczenia ogólnoinformacyjnego, z wyżej podanych i uznanych zarówno w Polsce, jak i w innych krajach powodów, powinna być unieważniona. Dodatkowym dowodem słuszności powyższych stwierdzeń jest sposób używania spornego znaku NATURAL WHITE przez jego właściciela. Na opakowaniu pasty do zębów umieszczone są dwa znaki: jeden, posiadający pełna zdolność odróżniającą BEVERLY HILLS FORMULA, zarejestrowany zresztą na E. P. pod numerem [...] oraz u dołu tego znaku oznaczenie NATURAL WHITE, które w tym zestawieniu z całą pewnością przez odbiorców, poszukujących past wybielających zęby traktowane jest jako informacja powalająca na wybór produktu o takich właściwościach, a nie jako oznaczenie pochodzenia.

Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., Nr [...], po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie w części prawa ochronnego udzielonego na rzecz E. P., L., Wielka Brytania na znak słowny towarowy NATURAL WHITE Nr [...], na skutek sprzeciwu złożonego przez firmę H., D., Niemcy, na podstawie art. 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz.17, z późn. zm.) w związku z art. 315 ust. 3, art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r.- Prawo własności przemysłowej znaku towarowego (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 117) oraz art. 98 K.p.c. w związku z art.256 ust 2 ustawy – Prawo własności przemysłowej, oddalił sprzeciw. W uzasadnieniu decyzji Urzędu, po przedstawieniu stanu sprawy i użytych przez strony argumentów stwierdzono, ze stosownie do przepisów art. 246 ust. 1 ustawy – Prawo własności przemysłowej każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego. Zaś stosownie do przepisów art. 247 ust. 2 jeżeli uprawniony w odpowiedzi na sprzeciw podniesie zarzut, że sprzeciw ten jest bezzasadny, to sprawa zostaje przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. W myśl art. 255 pkt 9 powołanej ustawy sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy na skutek złożonego sprzeciwu uznanego za bezzasadny rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego. Natomiast zgodnie z art. 315 ust. 3 powołanej ustawy warunki ustawowe wymagane do uzyskania rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia znaku towarowego do rejestracji W rozpatrywanej sprawie znak towarowy słowny NATURAL WHITE nr [...] został zgłoszony do rejestracji dnia [...] maja 1995 r., tj. w okresie obowiązywania cyt. wyżej ustawy o znakach towarowych. Ustawa ta stanowiła zatem podstawę prawną oceny zdolności ochronnej przedmiotowego znaku towarowego. W świetle art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych wyłączona jest możliwość ochrony znaku towarowego, który stanowi tylko nazwę rodzajową towaru lub informuje jedynie o właściwości, jakości, liczbie, masie, cenie, przeznaczeniu, sposobie, czasie lub miejscu wytwarzania, składzie, funkcji lub przydatności towaru, bądź inne podobne oznaczenie nie dające wystarczających podstaw odróżniających pochodzenie towarów. Oceniając zdolność odróżniającą znaku NATURAL WHITE należy zauważyć, iż jest to oznaczenie słowne wyrażone w języku angielskim, a można je przetłumaczyć na język polski jako: "naturalna biel" czy "naturalnie biały". W odniesieniu do kosmetyków i środków do czyszczenia zębów pozbawione jest ono treści informacyjnych określonych w powołanym przepisie, chociażby z tego względu, iż znajomość języków obcych wśród polskich odbiorców towarów nie jest powszechna. Ponadto nawet biorąc pod uwagę znaczenie tego określenia w języku polskim, to trudno je wprost zdefiniować w stosunku do wskazanych wyżej towarów i jednoznacznie stwierdzić, iż odnosi się ono do właściwości, przeznaczenia, funkcji czy jakiejkolwiek konkretnie określonej cechy tych produktów. Znak ten może jedynie odwoływać się do pewnych wyobrażeń skojarzeń odbiorców towarów odbiorców towarów znających język angielski, co do tak określonego koloru samych produktów czy rezultatu wywołanego ich stosowaniem. To jednak za mało, by uznać, iż w rozumieniu art. 7 powołanej ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. jest to określenie ogólnoinformacyjne. Także odwoływanie się w reklamie do naturalności towarów i ich różnorodnych cech, a także naturalnego wyglądu, co podnosi wnioskodawca, również nie może wpłynąć na odmienną ocenę tego znaku w świetle przedstawionych wyżej okoliczności. W dotychczasowym orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że pod ustawowe określenie zawarte w art. 7 tej ustawy nie można podkładać innych treści niż występujące w ustawie i rozciągać te określenia na wyrażenia nie mające charakteru ogólnoinformacyjnego. Kwestionowany znak towarowy NATURAL WHITE oceniany w całości, w jego charakterystycznym brzmieniu i znaczeniu, należy uznać za mający cechy oznaczenia fantazyjnego, a więc może on pełnić na polskim rynku funkcję znaku towarowego dla kosmetyków oraz środków do czyszczenia zębów, przekazujące informację o pochodzeniu towarów. Natomiast orzeczenia innych krajów w zakresie zdolności rejestracji znaku towarowego nie mogą mieć znaczenia rozstrzygającego w rozpatrywanej sprawie, bowiem oceny znamion odróżniających znaku towarowego należy dokonywać w odniesieniu do krajowych odbiorców.

Skargę na powyższą decyzje złożył wnioskodawca – firma H., D., Niemcy, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, a w szczególności: - art. art. 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz.17, z późn. zm.) w związku z art. 315 ust. 3, art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r.- Prawo własności przemysłowej znaku towarowego (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 117); - art. 7, 77 80 i 107 § 3 K.p.a.; - art. 20 Konstytucji RP raz art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r.- Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.) i w związku z tym wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wnioskujący o unieważnienie (w części) prawa ochronnego ustosunkował się do wszystkich argumentów podniesionych w decyzji Urzędu Patentowego, w znacznej części powtarzając użyte już argumenty, a ponadto stwierdzając, że:

- wniosek o niemożności zrozumienia przez polskich odbiorców słów NATURAL WHITE nie odpowiada stanowi faktycznemu, jako że elementarna znajomość języka angielskiego wystarcza do zrozumienia treści prostego zestawienia dwóch wyrazów NATURAL WHITE, a szczególnie dla odbiorcy poszukującego kosmetyków lub środków do czyszczenia zębów o właściwościach wybielających;

- twierdzenie, że określenie "naturalna biel" czy "naturalnie biały" w odniesieniu do kosmetyków i środków do czyszczenia zębów w języku polskim jest trudne do zdefiniowania w stosunku do wskazanych wyżej towarów i jednoznacznie stwierdzić, iż odnosi się ono do właściwości, przeznaczenia, funkcji czy jakiejkolwiek konkretnie określonej cechy tych produktów nie odpowiada stanowi faktycznemu i w sposób zupełnie nieuzasadniony zaniża zdolność percepcji przeciętnego odbiorcy; w tym miejscu, za powołaną decyzją Niemieckiego Urzędu Patentowego uznano wprost, że w zakresie kosmetyków i środków do czyszczenia zębów połączenie słowa NATURAL z określeniem koloru uzyskiwanego przez stosowanie tych preparatów jest powszechnie stosowane dla oznaczeń informacyjnych w tej grupie produktów;

- powoływanie się przez Urząd Patentowy na ugruntowane orzecznictwo nie jest w tej sprawie zasadne, gdyż nie dotyczyło ono oznaczeń informacyjnych, które powinny pozostać dostępne również dla innych podmiotów;

- twierdzenie Urzędu Patentowego, że "kwestionowany znak towarowy NATURAL WHITE oceniany w całości, w jego charakterystycznym brzmieniu i znaczeniu, należy uznać za mający cechy oznaczenia fantazyjnego, a więc może on pełnić na polskim rynku funkcję znaku towarowego..." nie zostało poparte żadną argumentacja uzasadniającą to twierdzenie i w związku z tym zakwestionowano to twierdzenie, podkreślając informacyjne znaczenie przedmiotowego znaku;

- nie ma powodu do przyjmowania, że argumenty podniesione w niemieckiej decyzji (Niemcy podobnie jak Polska nie są krajem anglojęzycznym) unieważniającej ten sam znak towarowy NATURAL WHITE nie mają zupełnie racji bytu w warunkach polskich, i że ocena znamion odróżniających znaku towarowego w Polsce może być tak diametralnie różna od decyzji podejmowanych dla tego samego znaku i tych samych towarów w tym kraju o podobnym ustawodawstwie w zakresie znaków towarowych i od decyzji podjętej dla tego znaku w innych krajach unijnych.

W konsekwencji zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego zarzucono również naruszenie powołanych wyżej przepisów proceduralnych (art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a.) oraz naruszenie wspomnianych przepisów Konstytucji RP (art. 20 i 22) przez ograniczenie dostępu innych podmiotów, w tym również wnioskodawcy, do swobodnego korzystania z oznaczeń informacyjnych w obrocie handlowym w Polsce.

W odpowiedzi na skargę uznano, że podniesione przez skarżącego zarzuty nie są zasadne. Znaku NATURAL WHITE wbrew twierdzeniom skarżącego nie można uznać za oznaczenie o charakterze ogólnoinformacyjnym – w odniesieniu do kosmetyków i środków do czyszczenia zębów, wobec których będzie zawsze postrzegany jako określenie naturalnie białego koloru uzyskiwanego przez zastosowanie danego preparatu lub jako wskazanie naturalnego sposobu jego działania, gdyż równie dobrze można dowodzić, że chodzi tu o tak określony kolor samego produktu lub nawet jego opakowania. Przy czym od dawna w obrocie występują np. pasty do zębów w kolorze białym nie powodujące efektu naturalnie białych zębów, gdyż do tych celów służą specjalne pasty bądź tzw. preparaty wybielające. Dlatego zorientowany odbiorca towarów nie odniesie rozpatrywanego oznaczenia do jakiejś określonej, konkretnej cechy towaru oznaczonego tym znakiem. A ponadto samo określenie "naturalna biel", czy "naturalnie biały" jest trudno zdefiniować w odniesieniu do w/w towarów. Między innymi z powyższych względów uznano, że oznaczenie to przetłumaczone na język polski może jedynie odwoływać się do pewnych wyobrażeń albo skojarzeń odbiorców towarów, znających język angielski, bądź do tak określonego koloru samych produktów bądź też rezultatu wywołanego ich stosowaniem. Jest to za mało by przyjąć, że omawiany znak ma charakter opisowy (vide wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA 3865/01). W świetle tych ustaleń jedynie jako wskazówkę interpretacyjna w odniesieniu do art. 7 ustawy o znakach towarowych przywołano stwierdzenie, iż pod ustawowe określenie zawarte w tym przepisie nie można podkładać innych treści niż występujące w ustawie i rozciągać te określenia na wyrażenia nie mające charakteru ogólnoinformacyjnego (tu odwołano się do przedstawionej przez skarżącego tezy zawartej w decyzji Komisji Odwoławczej z dnia [...] października 1999 r., Nr [...]). Istotne jest też, że sens przedmiotowego oznaczenia można odczytać tylko w języku angielskim, którego znajomość w Polsce nie jest ugruntowana, co wynika z doświadczenia życiowego. Przedmiotowy znak towarowy przeznaczony zaś został do oznaczania towarów codziennego użytku, powszechnie nabywanych i przeznaczonych dla nieograniczonego kręgu odbiorców. Dlatego charakterystyczne brzmienie tego oznaczenia, wywodzące się ze specyficznej wymowy właściwej dla języka angielskiego, może być odbierane jako fantazyjne w stosunku do wskazanych towarów. Niezależnie od powyższego skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na używanie w Polsce przez inne podmioty takiego dwuczłonowego oznaczenia – dla określonych powyżej towarów – w charakterze informacji o towarze. Skoro ochrona spornego znaku towarowego została przyznana w Polsce, zatem ocena tego oznaczenia winna być odniesiona do warunków występujących w kraju, który udzielił praw wyłącznych. Z tych względów, jak podniesiono w zaskarżonej decyzji, orzeczenia zapadłe w innych krajach nie mogą mieć rozstrzygającego znaczenia w przedmiotowej sprawie. Ponadto skarżący pominął całkowitym milczenie okoliczność, iż znak ten został zarejestrowany w wielu krajach w trybie Porozumienia Madryckiego za numerem [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania była decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2003 r., którą po rozpatrzeniu sprawy o unieważnienie w części dotyczącej towarów z klasy 3 prawa ochronnego udzielonego na rzecz E. P., L., Wielka Brytania na znak słowny towarowy NATURAL WHITE Nr [...], na skutek sprzeciwu złożonego przez firmę H., D., Niemcy, oddalono sprzeciw. Tym samym uznano, że rejestracja tego znaku była prawidłowa, a sam znak ma dostateczne znamiona odróżniające w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego, by można go było zarejestrować jako znak towarowy.

W uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy trafnie przedstawił podstawy prawne swojej właściwości do rozpatrzenia sprzeciwu zgłoszonego przez firmę niemiecką w trybie postępowania spornego, przywołując przepisy art. 246 ust. 1, 247 ust. 2 oraz 255 pkt 9 ustawy – Prawo własności przemysłowej. Prawidłowo też ustalił, opierając się na art. 315 ust. 3 powołanej ustawy, że warunki ustawowe wymagane do uzyskania rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia znaku towarowego do rejestracji W rozpatrywanej sprawie znak towarowy słowny NATURAL WHITE nr [...] został zgłoszony do rejestracji dnia [...] maja 1995 r., tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych. Ustawa ta stanowiła zatem podstawę prawną oceny zdolności ochronnej kwestionowanego znaku towarowego.

Powyższe ustalenie podstawy prawnej oceny zdolności ochronnej przedmiotowego znaku towarowego ma w rozpatrywanej sprawie zarówno aspekt pozytywny, związany z określeniem przepisów, na podstawie których ta zdolność ochronna znaku została stwierdzona, jak i aspekt negatywny, związany z wyłączeniem jako podstawy tej oceny przepisów, wyroków i decyzji obowiązujących w innych państwach. Trafnie zatem Urząd Patentowy RP stwierdził, że orzeczenia innych krajów zakresie zdolności rejestracji znaku nie mogły mieć rozstrzygającego znaczenia w rozpatrywanej sprawie, bowiem oceny znamion odróżniających znaku towarowego należy dokonywać w odniesieniu do krajowych odbiorców. Ten sam punkt widzenia przyjął również Niemiecki Urząd Patentowy w decyzji z dnia [...] lipca 1998 r. w sprawie dotyczącej unieważnienia znaku towarowego nr [...] NATURAL WHITE (nr akt: [...]) stwierdzając, że "Powoływanie się przeciwnika wniosku na wcześniejsze rejestracje świadczące o istnieniu wystarczających znamion odróżniających nie jest tu pomocne, ponieważ do oceny istnienia znamion odróżniających znaku bierze się pod uwagę wyłącznie odbiorców krajowych." W tej sytuacji musi dziwić przykładanie przez stronę skarżącą tak dużej wagi do powołanej decyzji Niemieckiego Urzędu Patentowego i traktowanie przyjętej w niej oceny znamion odróżniających znaku towarowego jako swoistego wzorca, który powinien być przyjęty również w decyzji Urzędu Patentowego RP. Ta sama uwaga dotyczy zresztą orzeczeń sądowych przywoływanych przez strony (głównie uprawnionego ze znaku, ale i stronę skarżącą, w zależności od stadiów postępowania w tych sprawach i treści aktualnych orzeczeń) wspólnotowych znaków towarowych DOUBLEMINT i BABY-DRY, zapadłych po dacie zgłoszenia rejestracji w Polsce znaku towarowego NATURAL WHITE ([...] maja 1995 r.), przed zharmonizowaniem obowiązującego w tym zakresie prawa polskiego z prawem Unii Europejskiej.

Stwierdzenia powyższe zawierają w istocie odpowiedź na znaczną część zarzutów podniesionych w sprzeciwie i wniosku skarżącego.

W rozpatrywanej sprawie podstawowe znaczenie ma przepis art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, w myśl którego "Nie ma dostatecznych znamion odróżniających znak, który stanowi tylko nazwę rodzajową towaru lub informuje jedynie o właściwości, jakości, liczbie, ilości, masie, cenie, przeznaczeniu, sposobie, czasie lub miejscu wytworzenia, składzie, funkcji lub przydatności towaru, bądź inne podobne oznaczenie nie dające wystarczających podstaw odróżniających pochodzenie towaru."

Na tle powołanego przepisu i argumentów podniesionych przez strony podstawowy problem prawny w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do pytania, czy znak towarowy słowny NATURAL WHITE ma dostateczne znamiona odróżniające w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego, czy też jest wyłącznie znakiem ogólnoinformacyjnym, opisowym – do tego stopnia, że jego zarejestrowanie wyłączyło możliwość używania objętych nim oczywistych cech również dla określania innych towarów, posiadających te same przymioty, tym samym naruszając konstytucyjną zasadę wolności działalności gospodarczej.

Uprawniony ze znaku i Urząd Patentowy reprezentują pierwsze stanowisko, wedle którego znak towarowy słowny NATURAL WHITE ma dostateczne znamiona odróżniające w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Na jego poparcie przytaczają szereg argumentów wskazujących na brak cech opisowych znaku wobec objętych nim towarów, niemożność precyzyjnego określenia jego treści w języku polskim, a co za tym idzie – jego samodzielność i oryginalność, które zapewniają, że ma on dostateczne znamiona odróżniające. I tak m.in. stwierdzono, że:

- Oznaczenie NATURAL WHITE tworzy proste połączenie dwóch słów o znaczeniu, którego nie można przypisać jakiemukolwiek terminowi służącemu do opisania cechy towaru lub jego działania. Rozpatrywana kombinacja słów nie występuje w języku potocznym jako oznaczenie opisujące przeznaczenie takich towarów jak te, dla których je zgłoszono Zastosowanie dwóch słów-kluczy NATURAL i WHITE w odniesieniu do oferowanych towarów stanowi swoisty kod przywołujący skojarzenie z możliwym do osiągnięcia efektem zadbanych zębów, białych (pomalowanych na biało) warg lub paznokci. W przypadku znaków towarowych stanowiących zbitkę słów ocena ich zdolności odróżniającej powinna opierać się na ocenie zwykłego i spontanicznego ich odbioru, tzn. rozumienia ich treści przez przeciętnego nabywcę. Natomiast skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na używanie w Polsce przez inne podmioty takiego dwuczłonowego oznaczenia – dla określonych powyżej towarów – w charakterze informacji o towarze.

- Oznaczenie NATURAL WHITE jest znakiem towarowym, który odwołuje się bardziej do wyobrażeń konsumentów o pięknych zębach, niż do rzeczywistego ich koloru u przeważającej części konsumentów. Nie oznacza to jednak, że przy użyciu pasty NATURAL WHITE naprawdę osiągnie się "naturalną biel", bo taka cecha zębów po prostu nie istnieje. Oznaczenie NATURAL WHITE ma również walory odróżniające w odniesieniu do innych kosmetyków, takich jak puder czy szminki, gdyż podobnie jak w przypadku past i środków do pielęgnacji zębów "naturalna biel" nie jest określeniem możliwym do zdefiniowania. Jest oczywiste, że ani niepomalowane wargi, ani niepomalowane paznokcie nie są "naturalnie białe", a więc pomalowanie ich odpowiednio "białym sztyftem" lub "białym lakierem" wspomnianym w sprzeciwie niewątpliwie czyni je "nienaturalnie białymi", a nie "naturalnie białymi."

- Znak NATURAL WHITE stanowi oznaczenie słowne wyrażone w języku angielskim, które można przetłumaczyć na język polski jako: "naturalna biel" czy "naturalnie biały". W odniesieniu do kosmetyków i środków do czyszczenia zębów pozbawione jest ono treści informacyjnych określonych w powołanym przepisie, chociażby z tego względu, iż znajomość języków obcych wśród polskich odbiorców towarów nie jest powszechna. Ponadto nawet biorąc pod uwagę znaczenie tego określenia w języku polskim, to trudno je wprost zdefiniować w stosunku do wskazanych wyżej towarów i jednoznacznie stwierdzić, iż odnosi się ono do właściwości, przeznaczenia, funkcji czy jakiejkolwiek konkretnie określonej cechy tych produktów. Znak ten może jedynie odwoływać się do pewnych wyobrażeń skojarzeń odbiorców towarów odbiorców towarów znających język angielski, co do tak określonego koloru samych produktów czy rezultatu wywołanego ich stosowaniem. Nie można jednak pominąć faktu, że przedmiotowy znak towarowy przeznaczony został do oznaczania towarów codziennego użytku, powszechnie nabywanych i przeznaczonych dla nieograniczonego kręgu odbiorców.

- Nie można uznać za opisowy znaku, którego treść nie odnosi się do żadnej dającej się zdefiniować cechy towaru. W konsekwencji kwestionowany znak towarowy NATURAL WHITE oceniany w całości, w jego charakterystycznym brzmieniu i znaczeniu, należy uznać za mający cechy oznaczenia fantazyjnego, a więc może on pełnić na polskim rynku funkcję znaku towarowego dla kosmetyków oraz środków do czyszczenia zębów, przekazujące informację o pochodzeniu towarów.

Kontrargumentacja skarżącego w głównych punktach dotyczyła oceny subiektywnych odczuć odbiorców dotyczących kwestionowanego znaku NATURAL WHITE, a także do praktyki marketingowej i reklamowej, sprowadzając się m.in. się do następujących twierdzeń:

- Wśród szerokich kręgów odbiorców oznaczanie NATURAL WHITE i jego polski odpowiednik "naturalna biel" zwłaszcza w zakresie kosmetyki dekoracyjnej i środków do czyszczenia zębów może być odbierane jako bezpośrednie opisowe określenie na odpowiedni kolor produktu lub rodzaj koloru (oznaczenie właściwości) lub jako hasłowe określenie rezultatu jego zastosowania (dane dotyczące przeznaczenia).

- Powszechną praktyką w działalności marketingowej i w reklamie jest akcentowanie naturalności towarów w odniesieniu do składu, produkcji, działania i wyglądu. Dotyczy to również używania znaczenia WHITE w celu wykazania działania pasty do zębów, koloru białego lakieru do paznokci, czy też odcienia sztyftów do makijażu. Naturalny wygląd (oznaczenie NATUR) preferuje się przykładowo przy oznaczaniu i reklamie ołówków do paznokci i pudrów. Sprawia to, iż oznaczenie NATURAL WHITE - "naturalna biel" odbierane jest przez odbiorców jako oznaczenie opisowe w odniesieniu do białych lub nadających białą barwę (tonację) kosmetyków lub środków do czyszczenia zębów, a nie jako informacja pozwalająca na identyfikację pochodzenia z konkretnego przedsiębiorstwa.

- Udzielenie prawa ochronnego na oznaczenie o tak oczywistym charakterze informacyjnym jak NATURAL WHITE dla kosmetyków i preparatów do pielęgnacji zębów oznacza nie tylko realne utrudnienie, ale wręcz zakaz posługiwania się nim przez inne podmioty, naruszając tym samym konstytucyjną zasadę wolności działalności gospodarczej.

Oceniając przedstawione argumenty obu stron Sąd przede wszystkim stwierdził, że mają one różny charakter, mieszczą się na innych płaszczyznach argumentacji. Argumentacja Urzędu Patentowego RP, wsparta racjami przedstawionymi w zarzucie uprawnionego ze znaku, zmierza do wykazania – w nawiązaniu do treści art. 7 powołanej wyżej ustawy z 1985 r. – dostateczności znamion odróżniających znaku w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego (brak cech opisowych znaku wobec objętych nim towarów, niemożność precyzyjnego określenia jego treści w języku polskim, a co za tym idzie – jego oryginalność i fantazyjność), a więc jest dyskursem prowadzonym na płaszczyźnie jurydycznej. Natomiast argumentacja skarżącego, choć również dotyczy kwestii prawnych, wywodzi je i łączy najpierw z przepisami, decyzjami i orzeczeniami obowiązującymi w innych państwach, a następnie z subiektywnymi ocenami "szerokich kręgów odbiorców", czy "powszechną praktyką w działalności marketingowej i w reklamie", nie popierając wywodzonych stąd twierdzeń wynikami jakichkolwiek badań dotyczących funkcjonowania znaku NATURAL WHITE na rynku polskim. W tej sytuacji Sąd podzielił ocenę Urzędu Patentowego RP, że nie jest to materiał wystarczający by uznać, iż w rozumieniu art. 7 powołanej ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. znak towarowy słowny NATURAL WHITE nr [...] nie ma dostatecznych znamion odróżniających i potraktować go jako określenie ogólnoinformacyjne, którym – w języku angielskim – może posługiwać się w Polsce każdy podmiot gospodarczy dla określenia cech swoich towarów. W tej sytuacji także zarzut naruszenia art. 20 i 22 Konstytucji RP uznano za bezzasadny.

W toku rozpoznania sprawy nie stwierdzono również, by w kontrolowanym postępowaniu miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.