Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 424/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.31zo ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 6, art.7, art.77 § 1, 79a § 1 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi Polskiego Towarzystwa T. Oddział w R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 lipca do dnia 30 września 2020 roku 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego Polskiego Towarzystwa T. Oddział R. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [... Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] odmawiającą Polskiemu Towarzystwu [.] Oddział w R. (dalej: Skarżący/Strona/[.]), prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r.

O takie zwolnienie ubiegała się Strona we wniosku z dnia 14 stycznia 2021 r., wskazując mi.in, że na dzień złożenia wniosku prowadzi przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 79.12.Z.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2021 r. ZUS powołał treść art. 31zo ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm., dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach), wskazując, że z weryfikacji danych w rejestrze REGON wynika, że przeważająca działalność Strony oznaczona jest kodem 94.99.Z, który nie uprawnia do zwolnienia.

W związku z powyższym uznano, że PTTK nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności składkowych za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r.

Strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem ZUS i złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wniosku podkreśliła, że dane w rejestrze REGON nie są aktualizowane. Zaktualizowane dane można pobrać z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, które to dane zostały na jej wniosek zaktualizowane przez właściwy Sąd Rejestrowy z zawężeniem do 10 możliwych do wskazania pozycji PKD. Wskazała, że w dziale trzecim odpisu KRS dla P. Oddział w R. pobranego z Centralnej Informacji KRS wynika, że przedmiotem przeważającej działalności jest działalność organizatorów turystyki opatrzona kodem PKD 79.12.Z. Podkreśliła, że P. z uwagi na formę prawną figuruje w dwóch rejestrach - Rejestrze Stowarzyszeń oraz Rejestrze Przedsiębiorców. Rejestr Stowarzyszeń jest głównym rejestrem, a co za tym idzie Urząd Statystyczny nie mógł i nie może dokonać zmian w rejestrze REGON i wykazać jako przeważającej działalności oznaczonej kodem PKD 79.12.Z. Działalność w Rejestrze Stowarzyszeń o numerze PKD 94.99.Z. - to forma działalności statutowej, a co za tym idzie nie jest działalnością gospodarczą. Strona wyjaśniła, że wszelkie składki na ZUS odprowadza jako płatnik zgodnie z Rejestrem Przedsiębiorców KRS oraz rejestrem Centralnej Ewidencji Organizatorów Turystyki i Pośredników Turystycznych.

Do wniosku Strona dołączyła odpis z KRS, wypis z rejestru REGON, zaświadczenie o zmianie wpisu do Rejestru Organizatorów Turystyki i Pośredników Turystycznych Marszałka Województwa [.].

W dniu [...] kwietnia 2021 r. ZUS wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję wydaną w I instancji. Jako adresata decyzji organ wskazał A. W.- Kierownika Biura Oddziału P. Oddział w R.

Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji pierwszoinstancyjnej, że Strona nie jest uprawniona do otrzymania zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek, bo na dzień złożenia wniosku, według danych zawartych w rejestrze REGON, prowadziła działalność oznaczoną kodem PKD 94.99.Z, który to kod nie uprawnia do przyznania przedmiotowego zwolnienia.

P., reprezentowane przez pełnomocnika, wniosło skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, a także uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 31 zo ust. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, przez jego niezastosowanie, wskutek czego organ nie uwzględnił wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za okres od lipca 2020 r. do września 2020 r.;

2. prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., przez jego niezastosowanie, wskutek czego organ rentowy nie ustalił w prawidłowy sposób stanu faktycznego, nie stwierdzając, że Strona w istocie spełniła warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo ust. 8 powyżej wskazanej ustawy;

3. brak odniesienia się do argumentów i dowodów podnoszonych przez stronę skarżącą w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, co stanowi naruszenie zasad postępowania, w szczególności określonych w art. 7 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ZUS o odmowie zwolnienia PTTK z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach. W myśl. 31zo ust. 8 tej ustawy, na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 49.39.Z, 55.10.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 7l.11.Z, 77.39.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 82.30.Z, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.03.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z albo świadczącego usługi na rzecz muzeów w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2020 r. poz. 902), oznaczone kodem 79.90.A, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.59, 85.60.Z, albo prowadzącego muzeum w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach niebędące instytucją kultury, o zakończonym procesie organizacji muzeum i wpisanym do wykazu muzeów, o którym mowa w art. 5b ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który składany jest wniosek o zwolnienie z opłacania tych składek był niższy co najmniej o 75% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy dla uznania, że płatnik objęty został zwolnieniem, o którym mowa w powołanym przepisie, decydującym jest kod PKD przeważającej działalności prowadzonej przez płatnika, ujawniony w określonej dacie w rejestrze REGON, czy też nadrzędne znaczenie w tym zakresie ma kod PKD określający działalność, jaką w rzeczywistości wykonywał wówczas ten podmiot. Prawidłowe ustalenie tej kwestii determinuje niezbędny zakres i kierunki postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ.

W ocenie Sądu, w sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w rejestrze REGON/CEIDG, a faktycznie wykonywaną przez Stronę działalnością gospodarczą we wskazanej dacie, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Trzeba przy tym dodać, że przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach, służyć miały m.in. złagodzeniu negatywnych skutków, jakie wywarł wybuch pandemii na polskich przedsiębiorców za sprawą wprowadzanych ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej, a to poprzez wprowadzenie zróżnicowanych środków pomocowych. Jednym z nich było właśnie ustanowienie możliwości okresowego zwolnienia przedsiębiorców działających w określonych branżach od obowiązku uiszczania należnych składek ubezpieczeniowych. Przy tym organ nie wskazał, na jakiej podstawie przyjął, że o spełnieniu warunku do zwolnienia, o którym mowa w art.31zo ust.8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, decyduje wyłącznie wpis przeważającej działalności w rejestrze REGON.

Ponadto, jak wynika z brzmienia tego przepisu, omawiane zwolnienie adresowane jest do przedsiębiorców, co - zdaniem Sądu - oznacza, że istotne znaczenie w tej sprawie ma prowadzona przez Stronę w danym okresie działalność gospodarcza i kod tej działalności widniejący w rejestrze przedsiębiorców (a nie kod działalności statutowej).

Organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonej przez Stronę argumentacji w tym zakresie, zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a uzasadnienie wydanej decyzji jest bardzo lakoniczne, nie spełniające wymogów wynikających z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu, wobec wskazania przez Stronę we wniosku inicjującym postępowanie o przyznanie zwolnienia, że na dzień złożenia wniosku prowadziła przeważającą działalność wg kodu PKD 79.12.Z, co jednak pozostawało w sprzeczności z kodem PKD przeważającej działalności zapisanym w REGON, organ zobligowany był przed wydaniem decyzji, stosownie do dyspozycji art. 10 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 79a § 1 k.p.a., zwrócić się do Strony o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie dowodów na poparcie jej twierdzeń.

Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dopiero podjęcie niezbędnych działań w ww. zakresie pozwala organowi na zajęcie prawidłowego stanowiska w sprawie, które powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym według standardów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a.

Z kolei zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony, a przepisy art. 10 § 2 i 3 k.p.a. stosuje się. Stosownie zaś do § 2 powołanego przepisu, w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1.

Jak wynika jednak z przedstawionych akt sprawy, ZUS zaniechał podjęcia ww. czynności, co więcej nie odniósł się argumentów przedstawionych przez Stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdzie wskazano, że kod ujawniony jako przeważający w rejestrze REGON jest błędny i nie odpowiada rzeczywistemu stanowi.

Ponadto Sąd dostrzegł inne jeszcze uchybienia w prowadzonym postępowaniu. Pod zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. podpisała się nie tylko p.o. Dyrektor E. P.-B., ale również starszy specjalista Z. S., która wydała i podpisała z upoważnienia Prezesa ZUS decyzję pierwszoinstancyjną. Okoliczność ta budzi wątpliwości co do zgodności z prawem procedowania w II instancji, ponieważ – stosownie do treści art.24 § 1 pkt 5 k.p.a. – Z. S. podlegała wyłączeniu od udziału w tym postępowaniu, skoro brała udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (podpisała decyzję wydaną w I instancji). Podkreślić też należy, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek upoważnienia dla tego pracownika do podpisywania decyzji w imieniu Prezesa ZUS.

W myśl art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. decyzja zawiera podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. Na podstawie § 2 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS Prezes Zakładu, który jest osobą uprawnioną do podpisywania decyzji, może upoważnić pracowników Zakładu do wydawania decyzji w określonych sprawach. Oznacza to, że pracownicy ZUS mogą być upoważnieni do wydawania decyzji, lecz osoby te uprawnione są wówczas do podpisywania decyzji "z upoważnienia Prezesa ZUS", ponieważ nie mogą wydawać decyzji we własnym imieniu.

Wykazanie umocowania określonych osób do działania imieniem organu nie może być przedmiotem ustaleń sądu, czynionych z urzędu, gdyż okoliczności te winny wynikać w sposób jasny i jednoznaczny z akt sprawy.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że w sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć wpływ na treść wydanej decyzji, gdyż w ich efekcie istnieje wątpliwość czy decyzja została należycie podpisana i wobec tego weszła do obrotu prawnego. Wątpliwości tych i uchybień nie usunął organ odwoławczy, dlatego zaskarżona decyzja została usunięta z obrotu prawnego.

Z kolei decyzja wydana w II instancji została błędnie skierowana do A.W. - Kierownika Biura Oddziału P. Oddział w R., która nie jest stroną postępowania.

Ponadto Sąd wskazuje, że dołączone do odpowiedzi na skargę odpisy pełnomocnictw dla A. Z. i E. P.-B. są nieczytelne (druk częściowo zamazany), co znacznie utrudnia, a wręcz uniemożliwia ustalenie zakresu udzielonych upoważnień.

Wobec powyższego, Sąd uznał kontrolowaną decyzję za wadliwą, wydaną z naruszeniem art.31 zo ust.8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, a także art. 6, art.7, art.77 § 1, 79a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.), Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, stanowiącą zwrot kosztów zastępstwa procesowego.