Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 159/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Gdyni wykonującego zadania starosty i Gminy Miasta Gdyni od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1876/07 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta Gdyni wykonującego zadania starosty i Gminy Miasta Gdyni na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o odszkodowaniu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 2 października 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1876/07, oddalił skargę Prezydenta Miasta Gdyni i Gminy Miasta Gdyni na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o odszkodowaniu.

Wyrok został wydany z następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Decyzją Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] lipca 1979 r. nr [...] nieruchomość położona w Gdyni przy ul. [...], oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, będąca własnością L. M., została przeznaczona na cele budownictwa mieszkaniowego – osiedla Po. jedn. B.

Dyrekcja Rozbudowy Miasta Gdyni uzyskała promesę Wojewody Gdańskiego z dnia [...] sierpnia 1979 r. na nabycie przedmiotowej nieruchomości, a następnie pismem z dnia [...] września 1979 r. wystąpiła do właścicielki nieruchomości L. M. z ofertą dobrowolnego odstąpienia nieruchomości za odszkodowaniem. Pismem z dnia [...] września 1979 r. L. M. nie wyraziła zgody na dobrowolną sprzedaż nieruchomości za proponowaną cenę.

Prezydent Miasta Gdyni zawiadomieniem z dnia [...] października 1979 r. wszczął postępowanie wywłaszczeniowe przedmiotowej nieruchomości oraz zawiadomił o wyznaczeniu rozprawy w dniu [...] października 1979 r. W rozprawie wywłaszczeniowej wzięła udział L. M., która oświadczyła, że nie wyraża zgody na dobrowolne odstąpienie nieruchomości i wnosiła o przyznanie wyższego odszkodowania za grunt.

Decyzją z dnia [...] października 1979 r. nr [...], Prezydent Miasta Gdyni orzekł o wywłaszczeniu opisanej na wstępie nieruchomości oraz o odszkodowaniu na rzecz L. M. w kwocie 47 444 zł. Od tej decyzji nie złożono odwołania.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2007 r. skierowanym do Wojewody Pomorskiego, L. M. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] października 1979 r. w części dotyczącej odszkodowania, jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wnioskująca wskazała, że rażące naruszenie prawa polega na tym, że w rozprawie wywłaszczeniowej nie brali udziału biegli.

Wojewoda Pomorski decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] października 1979 r. nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, wskazując że istotnie w rozprawie wywłaszczeniowej w dniu [...] października 1979 r. nie brali udziału biegli, czym został naruszony art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 54 ze zm.). Nie jest to jednak rażące naruszenie prawa o jakim stanowi art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Organ podkreślił, że właścicielce wywłaszczonej nieruchomości znane były opinie szacunkowe biegłych rzeczoznawców, co wynika z protokołu rozprawy wywłaszczeniowej. Ponadto L. M. była zawiadamiana o każdej czynności organu: o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, o terminie rozprawy wywłaszczeniowej, miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy i zgłaszania wniosków.

Odwołanie od decyzji Wojewody Pomorskiego złożyła L. M., wskazując, że z treści art. 22 ustawy z 12 marca 1958 r. wynika, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych. Ponadto zarzuciła, że w postępowaniu wywłaszczeniowym decyzja wydana została w oparciu o opinie biegłych, sporządzone na zlecenie Dyrekcji Rozbudowy Miasta Gdyni, czyli wnioskodawcy wywłaszczenia.

Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania L. M., decyzją z dnia [...] września 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. w części dotyczącej przyznania odszkodowania i w tym zakresie orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z [...] października 1979 r., a w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nadzoru podał, że w przedmiotowej sprawie odszkodowanie zostało ustalone na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z protokołu rozprawy wywłaszczeniowej nie wynika, aby wzięli w niej udział biegli rzeczoznawcy. Według organu rozpoznającego odwołanie Wojewoda Pomorski błędnie przyjął, że brak udziału biegłego w rozprawie nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Z brzmienia art. 22 powołanej ustawy wynika, że odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Organ odwoławczy podkreślił, że z protokołu rozprawy wynika, że nie wysłuchano opinii biegłego, a odszkodowanie ustalono na podstawie operatów szacunkowych. Zdaniem Ministra Budownictwa udział biegłych w rozprawie był konieczny, gdyż właścicielka nieruchomości wnosiła o podwyższenie odszkodowania i została pozbawiona możliwości zadania biegłym pytań, dotyczących sporządzonych opinii. Nie ma przy tym znaczenia, że wysokość odszkodowania była oparta na "sztywno" określonych stawkach.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Prezydenta Miasta Gdyni i Gminy Miasta Gdyni do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dlaczego przyjęto, że w operacie doszło do rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy wysokość odszkodowania została ustalona na podstawie operatów szacunkowych, a nie wykazano, aby była ona nieprawidłowa.

W ocenie skarżącego organ błędnie zinterpretował art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez przyjęcie, że z przepisu tego wynika, że w rozprawie wywłaszczeniowej powinni uczestniczyć biegli osobiście.

Przede wszystkim jednak organ nie uzasadnił, w jakim zakresie wzmiankowany brak biegłego na rozprawie miał wpływ na wysokość ustalonego decyzją odszkodowania. Ponadto skarżący podniósł, iż Minister Budownictwa nie odniósł się do tych ustaleń Wojewody, z których wynika, że strony postępowania wywłaszczeniowego miały możliwość zapoznania się z aktami sprawy, składania wniosków, L. M. brała udział w rozprawie wywłaszczeniowej, opinie biegłych rzeczoznawców w sprawie ustalenia odszkodowania były jej znane, zaś od decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej nie złożyła odwołania. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji również naruszenie art. 7, art. 8 i art. 80 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Ministra Budownictwa, który stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] października 1979 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, uznając iż rażąco narusza ona art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64).

Stosownie do treści art. 22 cyt. ustawy, odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez wojewodę. Przepis ten dotyczy procedury, zasad i trybu postępowania wywłaszczeniowego i jest bezwzględnie obowiązujący.

Odnosząc rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji podał, iż ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nastąpiło na podstawie szacunkowych opinii biegłego, dokonanych na podstawie art. 8 ust. 8 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 22 marca 1958 r. oraz na podstawie zarządzenia Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] stycznia 1974 r. nr [...] w sprawie ustalenia stawek odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, nabycia lub przejęcia na własność Skarbu Państwa niektórych gruntów położonych na terenie Miasta Gdyni i zarządzenia Wojewody Gdańskiego z dnia [...] listopada 1974 r., nr [...] w sprawie ustalenia przeciętnego kosztu wybudowania domu jednorodzinnego, pięcioizbowego, stanowiącego podstawę do ustalenia odszkodowania za inny budynek niż określony w art. 8 ust. 10 powyższej ustawy. W ocenie Sądu pierwszej instancji Minister Budownictwa w sposób jednoznaczny stwierdził, że w czasie prowadzonego postępowania wywłaszczeniowego, w tym też na rozprawie wywłaszczeniowej L. M. wnosiła o podwyższenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, lecz na skutek niewezwania na nią biegłego została pozbawiona możliwości zadawania mu pytań, zaś okoliczność, że wysokość odszkodowania została oparta na "cenach sztywnych" nie zmienia faktu, iż cyt. przepis art. 22 powołanej ustawy został w sposób rażący naruszony (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.).

Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepis art. 8 ust. 8 pkt 1a ustawy z dnia 22 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowił, że odszkodowanie ustala się w wysokości od 5% do 10% kosztów wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego w zależności od rodzaju miasta i położenia gruntu, zaś z opinii biegłego wynika, iż przyjął stawkę 8%, lecz przyczyn przyjęcia tej stawki nie wyjaśnił, natomiast niewezwanie go na rozprawę uniemożliwiło stronie odniesienie się do tej kwestii.

Ponadto Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 38/998 (OSNP 1999/6/194) wyraził pogląd, iż "rażąco narusza prawo decyzja wywłaszczeniowa wydana bez wskazania podstawy prawnej i zawierająca orzeczenie o odszkodowaniu bez uzyskania opinii biegłego" (art. 3 i art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64).

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że ustalenie odszkodowania na podstawie szacunkowej opinii biegłego, bez jego udziału na rozprawie administracyjnej, bez możliwości wysłuchania biegłego przez właściciela wywłaszczonej nieruchomości rażąco narusza art. 22 ustawy z dnia 22 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Prezydent Miasta Gdyni wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej i Gminy Miasta Gdyni i zaskarżając go w całości zarzucił:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, 1270 ze zm.) rażące naruszenie prawa materialnego, tj.

• art. 22 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 Nr 10, poz. 64) polegające na błędnej wykładni tego artykułu poprzez przyjęcie (wbrew literalnemu brzmieniu przepisu), że biegli winni osobiście brać udział w rozprawie wywłaszczeniowej, a ich ewentualna nieobecność skutkuje nieważnością decyzji wywłaszczeniowo- odszkodowawczej, bez względu na prawidłowość ustalonego decyzją odszkodowania.

2. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik postępowania, tj.

• art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez błędne zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na przyjęciu przez Sąd, iż ze względu na brak biegłych na rozprawie decyzja Prezydenta Miasta Gdyni o sygn. [...] w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa;

• art. 141 § 4 w zw. z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez sformułowanie błędnej oceny prawnej, mającej wpływ na nieprawidłowe rozstrzygnięcie Sądu.

Wskazując na powyższe podstawy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, iż nie można podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji. że brak osobistej obecności biegłych na rozprawie stanowił rażące naruszenie prawa. Odszkodowanie w tej sprawie zostało ustalone na podstawie operatów szacunkowych w wysokości opartej na "sztywno" określonych stawkach, a przepis ustawy regulował tę kwestię w sposób jednoznaczny.

W ocenie autora skargi kasacyjnej stwierdzając nieważność decyzji w zakresie przyznanego odszkodowania należało udowodnić, iż jego wysokość została ustalona w sposób nieprawidłowy.

Ponadto zarzucił, że dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości była błędna, gdyż z przepisu tego nie wynika, iż biegli mieli być osobiście na rozprawie. Opinia biegłych zawierająca uzasadnienie miała być wysłuchana co nie oznacza, że nie mogła być np. odczytana przez inną osobę obecną na rozprawie.

Kasator powołując się na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2008 r. I OSK 1459/07 wskazał, że brak biegłych na rozprawie stanowił wprawdzie naruszenie art. 22 cyt. ustawy, lecz nie mógł być oceniany w kategorii rażącego naruszenia prawa.

Wobec powyższego zarzucił Sądowi pierwszej instancji błędną interpretację art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., która miała wpływ na treść wydanego orzeczenia.

Nie udowodniono bowiem, że naruszenie miało charakter rażący i oczywisty oraz wywołało skutki niemożliwe do uzasadnienia z punktu widzenia praworządności. Nie uzasadniono, w jakim zakresie ewentualny brak biegłego na rozprawie miał wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania. Powołując się na wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002 r. sygn. akt I SA 1834/00 podniósł, że przy stwierdzeniu nieważności orzeczenia o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość należy badać, czy orzeczona wysokość odszkodowania odpowiadała prawu.

W tej sprawie odszkodowanie zostało ustalone w oparciu o opinie szacunkowe, a strony postępowania miały możliwość zapoznania się z nimi i znały wysokość ustalonego odszkodowania.

W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor wskazał na konsekwencje decyzji stwierdzającej nieważność decyzji w części ustalającej odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

L. M. uczestniczka postępowania w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi podała, że w świetle art. 22 zdanie 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, opinia biegłego w sprawie powinna być wydana przez biegłego powołanego przez organ orzekający, a w tej sprawie była to opinia wydana przez wnioskodawcę wywłaszczenia, a więc opinia prywatna, zaś z protokołu rozprawy i decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej nie wynika, aby organ orzekający w jakikolwiek sposób ją weryfikował, chociażby z tego powodu, że małżonkowie M. na rozprawie kwestionowali wysokość proponowanego im odszkodowania.

Podkreśliła, iż użyte w cyt. art. 22 ustawy sformułowanie "wysłuchanie" opinii biegłego oznacza wymóg jego osobistego udziału w rozprawie, gdyż nie można wysłuchać opinii pisemnej, gdyż ją się czyta lub się z nią zapoznaje. Nie do zaakceptowania jest również twierdzenie, że owo "wysłuchanie" opinii biegłych polega na jej odczytaniu przez osoby trzecie, skoro osoba ta nie będąc autorem opinii biegłych nie mogłaby udzielać stronom odpowiedzi na pytanie dotyczące jej treści. Wskazała, że twierdzenie skarżącego, że z uwagi na "sztywne stawki" nie było potrzeby wezwania biegłych na rozprawę jest błędne, gdyż biegły dokonując opisu czy wyliczeń musiał się odwoływać do własnych ocen opartych na doświadczeniu i kwalifikacjach, podlegających weryfikacji. Natomiast już samo określenie dokumentu jako "operat szacunkowy" wskazuje na uznaniowość jego zapisu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują.

W tej sprawie skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

W ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. kasator zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., które miało polegać na przyjęciu przez Sąd, że z uwagi na brak biegłych na rozprawie administracyjnej decyzja Prezydenta Miasta Gdyni w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa.

W związku z tak sformułowanym zarzutem przypomnieć należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przypadkach.

Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że uwzględnienie skargi przez stwierdzenie przez Sąd nieważności decyzji następuje w wypadku ustalenia, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Przepis ten jest przepisem regulującym sposób rozstrzygnięcia sprawy. Warunkiem zastosowania przez Sąd pierwszej instancji tego przepisu byłoby wykazanie, ze decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. [...] uchylająca decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. [...] w części dotyczącej przyznania odszkodowania i w tym zakresie orzekająca o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] października 1979 r. [...] dotknięta była jedną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Kasator zdaje się nie zauważyć, że przedmiotem zaskarżenia była decyzja wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego.

A zatem błędne zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. nie mogło być kwestionowane w skardze kasacyjnej zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 153 P.p.s.a. poprzez sformułowanie błędnej oceny prawnej.

Podkreślić należy, iż stosownie do treści art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego powinno obejmować zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Dodatkowo, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy uzasadnienia określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. Okoliczność, iż kasator nie podziela zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oceny prawnej, nie stanowi podstawy do uznania, że w sprawie naruszone zostały przepisy art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 153 P.p.s.a. Ponadto zauważyć należy, że skarżący stawiając zarzut naruszenia powołanych wyżej przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wykazał, że wskazane uchybienie procesowe miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącego w kwestii naruszenia prawa materialnego, tj. art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez jego błędną wykładnię. Skarżący w uzasadnieniu tego zarzutu podnosi, że fakt nieobecności biegłych na rozprawie administracyjnej nie stanowił podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej w części dotyczącej odszkodowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest niezasadny. Przepis ten stanowi bowiem, że odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez naczelnika powiatu – z dniem 1 czerwca 1975 r. przez wojewodę zgodnie z § 2 pkt 15 lit. b/ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz. U. Nr 17, poz. 94). Opinia biegłych powinna zawierać uzasadnienie.

Istota sprawy sprowadzała się do oceny, czy wymogi te zostały spełnione w postępowaniu poprzedzającym wydanie przez Prezydenta Miasta Gdyni decyzji z dnia [...] października 1979 r. orzekającej o wywłaszczeniu i odszkodowaniu o przedmiotową nieruchomość oraz czy decyzja ta rozstrzygająca o odszkodowaniu nie oparta na opinii biegłego powołanego przez wojewodę bez jego wysłuchania na rozprawie administracyjnej w sytuacji gdy właściciele nieruchomości kwestionowali wysokość odszkodowania stanowiła rażące naruszenie art. 22 cyt. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował stanowisko organu odwoławczego, który ustalił, że w dniu 22 października 1979 r. odbyła się rozprawa administracyjna, w której wzięła udział m.in. L. M. Jednakże zarówno z zawiadomienie o terminie rozprawy jak i z jej protokółu nie wynika, aby w sprawie zostali wysłuchani biegli, o których mowa w cyt. przepisie. Natomiast z protokołu rozprawy z dnia [...] października 1979 r. wynika, że właściciele nieruchomości wnosili o podwyższenie odszkodowania i odmówili podpisania protokołu.

Podkreślić należy, że przepis art. 22 cyt. ustawy nawiązuje do art. 89 § 1 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej przeprowadzi w toku postępowania rozprawę w każdym przypadku, jeżeli wymaga tego przepis prawa. Oznacza to, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej przy ustalaniu odszkodowania w postępowaniu wywłaszczeniowym jest obligatoryjne. Rozprawa jest formą postępowania dowodowego, zapewniającego wyjaśnienie okoliczności sprawy.

Z kolei pozycję biegłego w postępowaniu administracyjnym określa art. 85 K.p.a. Wprawdzie Kodeks postępowania administracyjnego nie określa formy, w jakiej ma być sporządzona opinia biegłego, to jednak z przepisów art. 50 § 1, art. 54 § 1 pkt 4 i art. 67 § 2 pkt 2 K.p.a. wynika, że biegły składa tę opinię w formie ustnej lub pisemnej. Jednakże z przepisu art. 22 cyt. ustawy wynika, że na organ nałożono obowiązek zarówno przeprowadzenia rozprawy, powołania biegłych zobowiązanych do sporządzenia opinii zawierających szczegółowe uzasadnienie ale również obowiązek jej wysłuchania. Niewątpliwie tego rodzaju regulacja prawna uwzględniała potrzebę wyjaśnienia sprawy przy udziale stron i biegłych w tym ich wysłuchania.

Dodatkowo wskazać należy, że analiza akt administracyjnych upoważnia do stwierdzenia, że operaty szacunkowe dotyczące ustalenia wartości nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania zostały sporządzone przez biegłych Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku na wniosek Dyrekcji Rozbudowy Miasta w Gdyni, a więc wnioskodawcy wywłaszczenia na kilka miesięcy przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego i poza wskazaniem danych dotyczących oznaczenia nieruchomości, wskazania wnioskodawcy wywłaszczenia i osoby wywłaszczanej, a także stosownych wskaźników wyceny i matematycznego wyliczenia kwoty odszkodowania nie zawierały szczegółowego uzasadnienia, Ograniczało się ono bowiem wyłącznie do powołania przepisów prawnych.

Z uzasadnienia powołanej decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] października 1979 r. wynika, że właśnie te operaty szacunkowe były podstawą do ustalenia odszkodowania w określonej wysokości.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że ustalona przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jednolity Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) była prawidłowa.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o przepis art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu.