Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 309/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 13, art. 361 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1361
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 października 2012 r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. T. J. (zwana w dalszej części uzasadnienia w skrócie "skarżącą"), zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia osobiste oraz za zatrudnionych pracowników na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że zadłużenie powstało w wyniku nie wypłacenia na rzecz jej byłego męża wynagrodzenia za wykonaną pracę. Skarżąca w tym czasie osiągała skromne dochody z tytułu własnej działalności gospodarczej. W dalszej części wyjaśniła, że przejęła wszystkie zobowiązania finansowe związane z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego, które prowadziła z byłym mężem i dziećmi. Dodatkowo, poinformowała, że w [...] roku okradziono jej mieszkanie a straty oszacowano na kwotę [...] zł. Skarżąca wskazała również, że choruje od [...] roku i ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć dodatkowej pracy. Pobiera rentę chorobową w wysokości [...] zł, z której Zakład Ubezpieczeń Społecznych egzekwuje kwotę [...] zł. Ponadto, ze względu na zły stan zdrowia byłego męża zajmuje się jego zaległościami, natomiast były małżonek utrzymuje całe mieszkanie, opłaca rachunki oraz oddaje dług w postaci drobnych sum pieniędzy, którymi skarżąca reguluje zaległe płatności wobec Zakładu. Do wniosku, na potwierdzenie powołanych okoliczności, dołączono szereg dokumentów w szczególności dotyczących stanu zdrowia skarżącej oraz sytuacji materialnej.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskowanego umorzenia w łącznej wysokości [...] zł wraz z odsetkami naliczonymi na dzień [...] r. w kwocie ogółem [...] zł oraz kosztami upomnienia w kwocie [...] zł. Decyzją Nr [...], wydaną w tym samym dniu, Zakład umorzył postępowanie w zakresie umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych, z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Od rozstrzygnięcia w zakresie odmowy umorzenia zaległości skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając w jego uzasadnieniu, że Zakład błędnie wyciągnął wnioski z zebranego materiału dowodowego, który zdaniem skarżącej wskazuje na bezskuteczność prowadzonej egzekucji oraz spełnienie przesłanki o umorzeniu wobec występowania przewlekłej choroby. Skarżąca wskazała jednocześnie, że prowadzona egzekucja w postaci potrącania części renty nie prowadzi do zmniejszenia zadłużenia. Oświadczyła także, że nie stwierdzono u niej żadnych ruchomości gwarantujących spełnienie świadczenia

w całości lub znacznej części. Następnie wskazała, że jej stan zdrowia ulega pogorszeniu oraz że na byłym mężu i dzieciach nie spoczywa obowiązek jej utrzymywania. Dodatkowo, dnia [...] r. do Zakładu wpłynęło pismo, w którym wnioskodawczyni poinformowała o spełnieniu ustawowych i formalnych przesłanek rozpoznania sprawy zgodnie z jej wnioskiem w związku z bezskutecznością egzekucji (brak pomniejszania zadłużenia) i przewlekłą chorobą. Do pisma załączono protokół o stanie majątkowym sporządzony przez pracownika Urzędu Skarbowego W. [...], faktury na zakup leków oraz dodatkową dokumentację medyczną.

Rozpatrując ponownie sprawę, decyzją dnia [...] r. (Nr [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w oparciu

o uprawnienie nr [...] wydane przez Urząd Miejski W. w dniu [...] r. Skarżąca wykreśliła wpis w dniu [...] r. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstało zadłużenie w spłacie składek ubezpieczeniowych.

Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwanej dalej w skrócie jako "u.s.u.s.") należności z tytułu składek mogą być przez Zakład umarzane w całości lub w części tylko w przypadku wystąpienia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl art. 32 ww. ustawy do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Powołano przy tym art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zgodnie z którym całkowita nieściągalność zachodzi gdy: 1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję; 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ustosunkowując się do powyższych przesłanek organ podniósł, że

w niniejszej sprawie nie mogły znaleźć zastosowania przesłanki określone

w punktach 1, 2 i 4, z uwagi na fakt, iż okoliczności podlegające ocenie z punktu widzenia poszczególnych przesłanek w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły. Zastosowania – w ocenie organu – nie mogła mieć także przesłanka określona w punkcie 3, gdyż skarżąca wprawdzie nie prowadzi działalności gospodarczej, jednak po jej stronie występują następcy prawni, ponadto pobiera świadczenie rentowe. Zdaniem organu nie zachodziła także przesłanka określona w punkcie 4a dotycząca występowania całkowitej nieściągalności. Z dokonanego bowiem rozliczenia wynika, iż zaległe składki przekraczają wartość kosztów upomnienia. Odnośnie przesłanki wynikającej z pkt 5, organ podkreślił, że zaległości figurujące na koncie rozliczeniowym skarżącej skierowane zostały na drogę postępowania egzekucyjnego. Egzekucja prowadzona jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - [...] w trybie zajęcia świadczenia rentowego w kwocie potrąceń [...] zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę prowadzone postępowanie egzekucyjne ww. przesłankę uznano za niespełnioną. Jednocześnie uwzględniając fakt prowadzonej egzekucji, a także posiadany majątek ruchomy organ stwierdził, że kwota możliwa do wyegzekwowania przekracza wydatki egzekucyjne. Zatem brak jest także podstaw do uznania, iż zachodzi przesłanka określona w punkcie 6.

Organ podniósł dalej, że na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności

z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umorzone, pomimo braku

ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacania. Zasady umarzania należności z tytułu składek określono rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia

31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Zgodnie z powołanym rozporządzeniem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących , że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenia należności.

Odnosząc się do pierwszej z określonych wyżej przesłanek organ dokonał analizy stanu majątkowego i rodzinnego skarżącej a także jej sytuacji materialnej. Biorąc po uwagę osiągane przez nią dochody oraz konieczność zakupu leków

z tych dochodów organ ocenił, iż skarżąca wykazała, że opłacenie należności

z tytułu składek pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a zatem zachodzi powołana przesłanka.

Zdaniem organu nie występuje przesłanka określona w pkt 2 § 3 rozporządzenia z uwagi na fakt nie prowadzenia przez skarżącą działalności

w chwili złożenia wniosku.

Odnosząc się do przesłanki określonej w pkt 3 § 3 rozporządzenia organ zauważył, że w trakcie prowadzonego postępowania skarżąca przedłożyła szereg dokumentów dotyczących swojego stanu zdrowia, z treści których wynika, iż jest ona osobą przewlekle chorą, wymagającą stałego leczenia. Mając na uwadze fakt, iż posiada dochody w postaci świadczenia rentowego oraz biorąc pod uwagę kwotę zaległości organ uznał, że skarżąca wykazała, iż w stosunku do niej ma zastosowanie przesłanka umorzenia określona w punkcie trzecim.

W końcowej części uzasadnienia decyzji organ wyjaśnił, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz przesłanka z par. 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Zachodzą natomiast przesłanki, o których mowa w par. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Jednakże, w ocenie organu, zła sytuacja finansowa oraz stan zdrowia skarżącej nie stanowią wystarczających argumentów do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległych składek, ponieważ z uwagi na obowiązkowy charakter tych należności płatnik zobligowany jest do podjęcia wszelkich kroków zmierzających do uregulowania ciążących na nim zaległości publicznoprawnych. Organ wskazał także na fakt skutecznego postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej oraz powołał się na stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o jego uchylenie.

W uzasadnieniu skargi zarzuciła Zakładowi błędne wyciągnięcie wniosków

z zebranego materiału dowodowego, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i naruszenie charakteru instytucji umorzenia zaległości podczas kwalifikacji jej przesłanek.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje.

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. (nr [...]) o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że decyzja w sprawie ulg w spłacie zobowiązań pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Redakcja przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s., w brzmieniu: "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...)" daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie materialnoprawne dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust 2 – 4 oraz wydanego na podstawie ustawowej delegacji Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365). Decyzja administracyjna wydana na tak skonstruowanej podstawie materialnoprawnej jest określana jako akt administracyjny swobodny (zob. J. Boć (red.) Prawo administracyjne, Kolonia Limited 2005, s. 331). W takiej sytuacji sądowa kontrola decyzji administracyjnej obejmuje wyłącznie zbadanie, czy jej wydanie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności decyzji, wydanych w ramach uznania administracyjnego jest bowiem ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Sąd nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej.

Organ państwowy, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, dopełniając nie tylko normę art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, lecz i sporządzić odpowiednie – wnikliwe i logiczne, wyjaśniające przesłanki którym organ się kierował - uzasadnienie decyzji, jak go obliguje art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895).

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd jest zobowiązany zatem do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna.

Przesłanki i granice dopuszczalności umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym podstawową przesłanką, umożliwiającą w ogóle rozważenie zasadności zastosowania wnioskowanego umorzenia, jest stwierdzenie przez organy tzw. "całkowitej nieściągalności" należności. Pojęcie "całkowitej nieściągalności" definiuje sam prawodawca w art. 28 ust. 3 tej samej ustawy. Stan ten zachodzi mianowicie wtedy, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że organ w niniejszej sprawie dokonał właściwej oceny stanu faktycznego w kontekście określonych w art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia, przeprowadził ich analizę i trafnie przyjął, że żadna z tych przesłanek nie zachodzi. Wskazać należy, iż skarżąca wprawdzie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej to jednak po jej stronie występują następcy prawni. Ponadto, pobiera świadczenie rentowe. Należy mieć także na uwadze, iż zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych skierowane zostały na drogę postępowania egzekucyjnego, które nie zostało zakończone.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

z dnia 31 lipca 2003 r., w którym jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy

i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Dotyczy to sytuacji: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiało zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1); poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2); przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust.1 pkt 3).

Analizując powołane wyżej przesłanki umorzenia w sprawie, niewątpliwie nie została spełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia (sama wnioskodawczyni w ogóle nie powoływała tej okoliczności).

Oceniając natomiast możliwości finansowe skarżącej (§ 3 ust.1 pkt 1) organ wnikliwie dokonał ich analizy i wskazał, że prowadzi ona gospodarstwo domowe

z byłym mężem i pozostaje na jego utrzymaniu. Pobiera świadczenie rentowe w wysokości [...] brutto miesięcznie, które zajęte jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-[...] na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Po potrąceniu, miesięcznie do wypłaty pozostaje kwota [...] zł. Z uwagi na osiągany dochód nie ponosi żadnych wydatków dotyczących utrzymania mieszkania jednakże ponosi koszty związane z zakupem leków oraz związane ze spłatą karty kredytowej [...]. Ponadto, z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, iż skarżąca nie posiada dochodów z innych źródeł, nie otrzymuje zasiłków z pomocy społecznej, nie posiada środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym, papierów wartościowych, jak również składników mienia ruchomego i nieruchomości.

W tej sytuacji, jak trafnie wskazał Zakład, skarżąca wykazała że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a zatem zachodzi przedmiotowa przesłanka.

W rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 z uwagi na fakt, iż nie można wskazywać na zagrożenie dla dalszego prowadzenia działalności, skoro w chwili złożenia wniosku działalność nie była przez skarżącą prowadzona.

Odnosząc się do przesłanki umorzenia określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, zauważyć trzeba, że skarżąca wykazała w oparciu o obszerną dokumentację medyczną, że jest ona osobą przewlekle chorą i wymagającą stałego leczenia. Dodatkowo, mając na uwadze kwotę zaległości w zestawieniu z kwotą świadczenia rentowego, należy uznać, że rozpatrywana przesłanka została spełniona.

Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżąca nie posiada możliwości finansowych, aby uregulować jednorazowo całe zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek. Niemniej jednak, jak zauważył organ, uwzględniając ogólną wysokość zadłużenia oraz dochody uzyskiwane przez gospodarstwo domowe skarżącej, nie można wykluczyć możliwości spłaty zadłużenia w przyszłości, tym bardziej, że wobec skarżącej prowadzone jest skutecznie postępowanie egzekucyjne.

Reasumując powyższe wywody uznać należy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy, wyjaśnił także – w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie – stan faktyczny, wypełniając normę art. 7 k.p.a. oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania

i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się organ odmawiając umorzenia zaległych składek. Organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącą okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody. Odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Sytuacja skarżącej została rzetelnie zbadana i oceniona. Okoliczność, iż dokonana przez organ ocena odbiega od samooceny dokonanej przez skarżącą nie świadczy, iż ocena ta jest dowolna. Nie można więc przypisać znamion dowolności ocenie dokonanej przez organy orzekające.

Wskazać ponadto trzeba, że przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia z tytułu składek organ władny był dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności oraz celami, na które są przeznaczone ze swej istoty. Podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zachowała też proporcje pomiędzy interesem społecznym,

a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Podkreślić bowiem w tym miejscu trzeba, że instytucja umorzenia nie może być stosowana ani nagminnie, ani jako powszechny sposób zwolnienia z długu o publicznym przecież charakterze. Skarżąca podejmując działalność gospodarczą powinna bowiem liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne. Zauważyć trzeba, że prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem. Niedopuszczalne jest przy tym przenoszenie niedogodnych dla podmiotu podejmującego działalność konsekwencji na Zakład. Należy także podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności.

W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.