Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 307/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędzia WSA Ewa Wojtynowska Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. J. i J.J. na postanowienie Wojewody z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za grunty przejęte pod drogę 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty z dnia 14 stycznia 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody solidarnie na rzecz skarżących M. J. i J. J. i kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga M. J. i J. J. na postanowienie Wojewody z dnia 21 kwietnia 2016 r., odmawiające wszczęcia postępowania na mocy art. 61a § 1 k.p.a..

Z akt sprawy wynika, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Pismem z dnia 8 sierpnia 2005 r. M. i J. J. wystąpili do Wojewody o "wydanie decyzji o odszkodowanie za grunt zabrany pod drogę asfaltową [...].

Wojewoda, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w piśmie z dnia 6 kwietnia 2006 r., wyjaśnił wnioskującym, że art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) nie ma w tym przypadku zastosowania, a w sprawie roszczenia odszkodowawczego właściwy jest sąd powszechny.

W piśmie z dnia 4 lutego 2015 r. M. J. zgłosiła Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zarzuty "dotyczące prac geodezyjnych wykonywanych na zlecenie Gminy przez geodetę uprawnionego Z. D. oraz legalności działań Starosty, jako organu administracji geodezyjnej i kartograficznej". W odpowiedzi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w piśmie z 14 maja 2015 r. wyjaśnił, że "źródłem nieprawidłowości jest, w jego ocenie, włączenie w 1972 r. działek nr [...] i [...] w skład działki nr [..], która stanowiła drogę publiczną, nie poparte odpowiednimi dokumentami w postaci aktu notarialnego lub decyzji administracyjnej, która legalizowałaby zmianę granic oraz powierzchni nieruchomości nabytej przez M. J. na mocy przekazania gospodarstwa rolnego".

Pismem z dnia 21 października 2015 r., adresowanym do Wojewody, M. J. ponownie, w nawiązaniu do wniosku z 8 sierpnia 2005 r. i powołując się na stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, wniosła o ustalenie odszkodowania za obszar 0,15 ha (działka nr [..] cz. o pow. 0,10 ha i działka nr [..] cz. o pow. 0,05 ha) zajęte pod drogę publiczną. Wniosek ten, pismem z dnia 7 grudnia 2015 r., Wojewoda przekazał zgodnie z właściwością Staroście.

Starosta postanowieniem z dnia 14 stycznia 2016 r., wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wnioskującej wszczęcia postępowania o wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie za działki nr: [..] cz. o pow. 0,1000 ha i nr [..] cz. o pow. 0,0500 ha, położone w R. gm. P., stwierdzając, że nie znalazł przesłanki do zastosowania w niniejszej sprawie art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację w celu ustalenia odszkodowania.

Uzasadniając zajęte stanowisko Starosta wskazał, że działka nr [..] położona w R. gm. P., zajęta pod drogę publiczną, w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności M. J. ani jej poprzedników prawnych. Jak bowiem wyjaśnił, z posiadanej przez niego dokumentacji wynika, że działki: nr [..] cz. i [..] cz., w wyniku prac geodezyjnych związanych z regulacją drogi publicznej w 1972 r., zostały włączone do działki nr [..] o łącznej pow. 2,0300 ha (droga), a jako właściciela wpisano Skarb Państwa. Stan taki istnieje w ewidencji gruntów od 1972 r., co potwierdza wykaz zmian gruntowych. W konsekwencji stwierdził, że działka nr [..] o pow. 2,0300 ha, położona w R. gm. P., obecnie zapisana w księdze wieczystej KW [..], w dniu 31 grudnia 1998 r., była własnością Skarbu Państwa, we władaniu Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych. Część działki zapisana była w księdze wieczystej KW [..] o pow. 0,7700 ha, a część działki o pow. 1,1300 ha, była bez oznaczenia.

Z uwagi na brak dokumentów potwierdzających nabycie prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, Starosta wystąpił w dniu 18 listopada 2005 r., z wnioskiem do Sądu Rejonowego o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..] o pow. 1,1300 ha, położonej w R. gm. P. poprzez zarządzenie obwieszczenia publicznego zgodnie z § 24 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów. W wyniku powyższych czynności została założona księga wieczysta: [..], gdzie w dziale II jako właściciela wpisano Skarb Państwa. Następnie, na podstawie wniosku Starosty z dnia 19 maja 2015 r., zamknięto księgę wieczystą [..], a wpisy przeniesiono do księgi wieczystej [..]. W wyniku przeprowadzonej aktualizacji ewidencji gruntów nastąpiła zmiana numeru działki, powierzchni i położenia, sporządzono wyciąg z wykazu zmian gruntowych na podstawie którego w księdze wieczystej: [..] wykreślono stan dotychczasowy, a ujawniono stan nowy tj. działkę nr [..] o pow. 2,0300 ha, położoną w R. gm. P.

Powiat, w dniu 14 października 2015 r., wystąpił z wnioskiem do Wojewody o przekazanie na rzecz Powiatu działki nr [..] o pow. 2,0300 ha, położonej w R. gm. P., stanowiącej własność Skarbu Państwa w trybie art. 64 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Wojewoda, decyzją z dnia 18 grudnia 2015 r. potwierdził przekazanie działki Skarbu Państwa na rzecz Powiatu.

Na postanowienie Starosty M. J. wniosła zażalenie podnosząc, że zebranie części działek nr [...] i nr [..], położonych w R. na poszerzenie drogi nr [..] powinno być załatwione za odszkodowaniem ustalonym na podstawie art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację.

Postanowieniem z 21 kwietnia 2016 r. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty z dnia 14 stycznia 2016 r..

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że z treści art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wynika, że ma on zastosowanie tylko do takich nieruchomości, które w dniu 31 grudnia 1998 r. były we władaniu Skarbu Państwa, ale nie stanowiły własności tego podmiotu, a właściciel nieruchomości złożył wniosek w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Wojewoda stwierdził, że przepis ten nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż działka nr [..] cz. o pow. 0,10 ha i działka nr [..] cz. o pow. 0,05 ha weszły w roku 1972 w skład działki nr [..], która stanowiła własność Skarbu Państwa.

Wojewoda wyjaśnił, że z ustaleń zawartych w piśmie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 14 maja 2015 r. wynika, iż "z działki nr [..] o pow. 6,96 ha odłączono pas gruntu o pow. 0,10 ha, który oznaczono jako działka nr "[..]" i następnie włączono w skład działki nr [..] stanowiącej drogę publiczną. (...) Również z działki nr [..] o pow. 0,47 ha odłączono pas gruntu o powierzchni 0,05 ha, który oznaczono jako działka nr "[..]" i włączono w skład działki nr [..] (...) Jednym z dokumentów jaki powstał w trakcie tych prac geodezyjnych jest wykaz zmian gruntowych Nr dz. ewidencji zmian [..], na podstawie którego dokonano zmiany oznaczenia działek nr [..] i [..] w rejestrze ewidencji gruntów i budynków wraz ze zmianą powierzchni". W cytowanym piśmie wskazano również, że na podstawie aktu własności ziemi z dnia 7 lutego 1973 r. J. T. i H. T. nabyli nieodpłatnie nieruchomości po S. M., m. in. działkę nr [..] o pow. 6,96 ha i nr [..] o pow. 0,47 ha, natomiast aktem notarialnym umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 14 stycznia 1987 r., Repertorium A nr [..] przekazali m. in. powyższe działki na rzecz M. J. i J. J. Odnosząc się do niezgodności powierzchni działek nr [..] i [..], wynikającej z ww. wykazu zmian gruntowych z 1972 r. oraz z aktu notarialnego z 1987 r., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wyjaśnił, że "w mojej ocenie niezgodność powierzchni Pani nieruchomości z powierzchnią wynikającą z treści aktu notarialnego umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 14 stycznia 1987 r. nr [..] nie jest wynikiem niezgodnego z prawem działania geodetów działających na zlecenie Gminy (...). Źródłem nieprawidłowości jest, w mojej ocenie, włączenie w 1972 r. działek nr "[..]’ i "[..]’ w skład działki nr [..], która stanowiła drogę publiczną, nie poparte odpowiednimi dokumentami w postaci aktu notarialnego lub decyzji administracyjnej, która legalizowałaby zmianę granic oraz powierzchni nieruchomości nabytej przez Panią na mocy przekazania gospodarstwa rolnego". W ocenie Wojewody, stan faktyczny, ustalony na podstawie pisma Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 14 maja 2015 r., jest bezsporny.

Z uwagi na powyższe, Wojewoda stwierdził, że wobec zaistnienia "innej uzasadnionej przyczyny", o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a, tj. braku przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania za działkę nr [..]. o pow. 0,10 ha i działkę nr [..] cz. o pow. 0,05 ha, które w 1972 r. weszły w skład działki nr [..], której właścicielem był Skarb Państwa, wydanie przez Starostę postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania było prawidłowe.

Jednocześnie Wojewoda stwierdził, że postanowienie Starosty z dnia 14 stycznia 2016 r. wydane zostało z naruszeniem art. 107 k.p.a., gdyż nie zawiera uzasadnienia, które spełniałoby wymogi określone w tym przepisie. W ocenie Wojewody, z przedmiotowego rozstrzygnięcia nie wynika bowiem jednoznacznie, na jakiej podstawie organ I instancji "nie znalazł przesłanki do zastosowania art. 73" ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zabrakło powiązania przedstawionego przez Starostę stanu faktycznego z wnioskiem, który wysnuł. Powyższe godzi zaś w zasadę wyrażoną w art. 11 k.p.a., tj. obowiązek wyjaśnienia stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy oraz w zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a. tj. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Wojewoda uznał przy tym, że naruszenie powyższych zasad nie wpływa na poprawność wydanego przez Starostę rozstrzygnięcia.

We wniesionej do Sądu skardze M. i J. J. domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia Wojewody i poprzedzającego go postanowienia Starosty, zarzucając, że wydane zostały z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. - poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie o przesłanki merytoryczne, pomimo braku przesłanek procesowych oraz art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez oparcie rozstrzygnięcia jedynie na analizie sporządzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zawartej w piśmie z dnia 14 maja 2015 r. a tym samym nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, a także art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - poprzez nieustalenie, czy istniała jakakolwiek decyzja administracyjna czy inny akt rozporządzający, który mógłby być podstawą do dokonanych zmian właścicielskich, które zostały ujawnione w wykazie zmian gruntowych z 1972 r. oraz poprzez przyjęcie, że na dzień 31 grudnia 1998 r. Skarb Państwa faktycznie był właścicielem części nieruchomości, która została odłączona od nieruchomości skarżących, pomimo, że na podstawie zebranych w sprawie materiałów dowodowych nie można wykluczyć, że Skarb Państwa był jedynie władającym tymi nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz uznając zarzuty skargi za niezasadne.

W piśmie procesowym z dnia 21 czerwca 2016 r. skarżący wnieśli o przesłuchanie M. J. w charakterze strony na okoliczności wskazane w skardze oraz podkreślili, że pozostali właściciele nieruchomości odebranych przez Skarb Państwa w celu urządzenia drogi [..] otrzymali odszkodowania w 1995 r., wobec czego nie ma żadnego prawnego uzasadnienia dla odmowy wypłaty skarżącym odszkodowania za grunty zabrane pod drogę publiczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm., dalej określanej jako P.p.s.a), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jeżeli miało to wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a).

Kontrolowane postanowienia wydane zostały w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a., który wskazuje, że organ administracji publicznej odmawia wszczęcia postępowania na podstawie tego przepisu, gdy: 1. żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną w sprawie, która nie powołuje się przy tym na własny interes (obowiązek) prawny ale żąda wszczęcia postępowania ze względu na poczucie sprawiedliwości społecznej, naruszenie szczególnych wartości z zakresu ładu przestrzennego czy też brak zasadności w działaniu organu administracji publicznej; 2. z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym za "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. uznaje się przy tym tzw. "przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania", tj.: a) wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych; b) wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej.

Można tu wyróżnić następujące przypadki: – sprawa należy do zakresu działania organów administracji, ale podlega załatwieniu w innej formie niż decyzja, np. w formie czynności materialno-technicznej, aktu stanu cywilnego lub zaświadczenia, – sprawa ma charakter administracyjny, ale dane uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy (lub wydanego na jej podstawie aktu normatywnego) i nie wymaga konkretyzacji (rozstrzygnięcia) w formie decyzji, – sprawa ma charakter administracyjny, ale nie jest objęta w ogóle regulacją administracyjnoprawną (np. korzystanie z wód niewykraczające poza korzystanie powszechne w granicach określonych przepisami prawa wodnego; wpłaty na fundusze społeczne oparte na zasadzie dobrowolności), – sprawa nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilnoprawny i załatwiana jest w formie umowy albo jednostronnej czynności cywilnoprawnej; c) wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją; d) wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; e) wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne) (zob. Z. R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, str. 211-212).

Do innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego należy np. również żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1087/11, LEX nr 1234059).

W przekonaniu składu orzekającego żadna z wyżej opisanych sytuacji nie ma w przedmiotowej sprawie miejsca. Oddalając zażalenie Wojewoda za "inną uzasadnioną przyczynę", o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a, uznał brak przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania za część działki nr [..] o pow. 0,10 ha i część działki działkę nr [..] o pow. 0,05 ha, które w 1972 r. weszły w skład działki nr [..], której właścicielem był Skarb Państwa.

Tymczasem sformułowanie wniosku jako żądanie "odszkodowania za grunt zajęty pod drogę", poparte wskazaniem w zażaleniu przez M. J. jako podstawy prawnej tego żądania przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r., nr 133, poz. 872) jednoznacznie wskazuje na przepis prawa materialnego w oparciu o który należało ocenić przedmiotowe żądanie. Przepis ten stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem (ust. 1). Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa (ust. 4).

Należy w tym miejscu wskazać, że już wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2005 r. M. i J. J. wystąpili do Wojewody o "wydanie decyzji o odszkodowanie za grunt zabrany pod drogę asfaltową [..]". Nie została wówczas wydana decyzja administracyjna, wnioskodawcy zostali jedynie pisemnie poinformowani o niezasadności swoich żądań. Pismem z dnia 21 października 2015 r., adresowanym do Wojewody, M. J. ponownie, w nawiązaniu do wniosku z 8 sierpnia 2005 r. i powołując się na nową okoliczność wynikającą z pisma Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, wniosła o ustalenie odszkodowania za obszar 0,15 ha (działka nr [..]. o pow. 0,10 ha i działka nr [..] o pow. 0,05 ha) zajęte pod drogę publiczną. Wniosek ten, pismem z dnia 7 grudnia 2015 r., Wojewoda przekazał, zgodnie z właściwością, Staroście.

Pismo z dnia 21 października 2015 r. nie stanowiło zatem nowego wniosku, ale żądanie kontynuacji wszczętego wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2005 r. postępowania i wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania. Należy więc uznać, że wnioskodawczyni złożyła wniosek o odszkodowanie do dnia 31 grudnia 2005 r., zatem jej roszczenie nie wygasło.

Trzeba zaznaczyć bowiem, że postępowanie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy, oparte jest na zasadzie skargowości, albowiem może być wszczęte wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu. Wniosek taki stanowi podanie składane w postępowaniu administracyjnym, które zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie. Żądanie jest najistotniejszym elementem podania, albowiem wyznacza zakres postępowania prowadzonego przez organ. Postępowanie o odszkodowanie z art. 73 ustawy nie toczy się z urzędu.

Powołany wyżej przepis wprowadza generalną zasadę uwłaszczenia w odniesieniu do nieruchomości zajętych w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogi publiczne. Ma on charakter szczególny w stosunku do przepisów wywłaszczeniowych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603), gdyż dotyczy nabycia własności z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., w przeciwieństwie do nabycia własności w drodze wywłaszczenia na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, które następuje na podstawie decyzji konstytutywnej.

Odszkodowanie, o którym mowa w przywołanym przepisie, przysługuje zatem właścicielowi, lub jego następcy prawnemu, który złożył stosowny wniosek w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., a którego nieruchomość: w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawała we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, ale nie stanowiła ich własności; nieruchomość ta zajęta została przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego pod drogę publiczną; nieruchomość ta, z dniem 1 stycznia 1999 r., stała się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Odszkodowanie jest bowiem rekompensatą za odebrane na rzecz Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego prawa własności.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy z akt administracyjnych wynika, że część działki nr [..] o pow. 0,10 ha i część działki nr [..] o pow. 0,05 ha zostały w 1972 r. zajęte pod budowaną w czynie społecznym drogę asfaltową relacji [..]. W tym czasie działki te o nr [..] o pow. 6,96 ha i nr [..] o pow. 6,96 ha (przed podziałem) stanowiły część gospodarstwa rolnego którego właścicielem był S. M. Już po wykonaniu drogi, na podstawie aktu własności ziemi z dnia 7 lutego 1973 r., J. T. i H. T. (córka S. M.) nabyli nieodpłatnie nieruchomości po S. M., w skład której wchodziła in. działka nr [..] o pow. 6,96 ha i nr [..] o pow. 6,96 ha, natomiast aktem notarialnym umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 14 stycznia 1987 r., Repertorium A nr [..] przekazali m. in. powyższe działki na rzecz następców M. J. i J. J. Zatem kolejni właściciele nieruchomości zarówno w księdze wieczystej jak i aktach dotyczących zbycia przedmiotowego gospodarstwa rolnego byli wykazywani jako właściciele całych działek o nr. [..] i [..], w tym także ich części stanowiących od 1972 r. element drogi publicznej. Akta te nie zawierają odpowiednich dokumentów w postaci aktu notarialnego lub decyzji administracyjnej, która legalizowałaby zmianę granic oraz powierzchni tych nieruchomości, pozbawiając skarżących lub ich poprzedników prawnych prawa własności części działek o nr [..] i [..] zajętych pod drogę.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy dokonana przez organy ocena przedmiotowych dokumentów, prowadząca do wniosku, że część działki nr [..]. o pow. 0,10 ha i część działki nr [..] cz. o pow. 0,05 ha weszły w roku 1972 w skład działki nr [..], która stanowiła własność Skarbu Państwa, została w przekonaniu składu orzekającego sformułowana z naruszeniem art. 80 k.p.a..

Należy także podkreślić, ze to organ administracji – a nie strona – stoi na straży praworządności, podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) i ma obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, udzielając im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Zatem niezależnie od podstawy prawnej przytaczanej przez stronę organ musi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie załatwić sprawę zgodnie z przepisami prawa, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony.

W ponownym postępowaniu organ I instancji powinien rozpoznać wniosek skarżącej w oparciu o wskazany w treści uzasadnienia przepis prawa materialnego -art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r., nr 133, poz. 872), badając przesłanki z niego wynikające.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżących zwrot uiszczonego wpisu sądowego.