Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 33/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 i 2, art. 158 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Dorota Apostolidis Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. sprawy ze skarg Ł.N., A.H., C.H., M.J. i T.J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpoznaniu wniosków: W. N., M. L. i M. L., Ł. N., K. C. oraz T. J. i M. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Nieruchomość [...] położona przy ul. [...], ozn. nr hip [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie ww. dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa. Obecnie grunt położony jest w obrębie [...] i obejmuje stanowiące własność W. działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], przy czym działka nr [...] pozostaje w użytkowaniu wieczystym właścicieli lokali znajdujących się w budynku posadowionym na przedmiotowym gruncie.

Wcześniej zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] stanowiła, zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez Sąd Grodzki w W. Oddział Ksiąg Wieczystych w dniu 7 marca 1948 r. za numerem [...], niepodzielną współwłasność E. z M. W. co do połowy, R. W. co do 2/8 części i S. W. co do 2/8 części.

Na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] listopada 1946 r., Rep. Nr [...] E. z M. W. i R. W. zbyli należące do nich niepodzielne części w przedmiotowej nieruchomości wraz z wszelkimi prawami i uprawnieniami na rzecz L. R. Następnie umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego Rep. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r. również spadkobiercy S. W. zbyli na rzecz L. R. przypadający im udział wraz ze wszystkim prawami do zabudowanej nieruchomości przy ul. [...].

W dniu 14 września 1948 r. do Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek podpisany przez L. M. – pełnomocnika L. R., o przyznanie dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Wniosek został opatrzony pieczęcią, z której wynika, że w dniu 18 marca 1949 r. pobrano opłatę manipulacyjną oraz potwierdzono, że w dacie tej wpłynął wniosek o własność czasową. Ponadto na w/w wniosku, poniżej podpisu L.M. widnieje podpis ,,właściciel domu [...] L. R.".

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] czerwca 1954 r., nr [...] skierowanym do L. R., Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Odmowę przyznania żądanego prawa uzasadniono koniecznością przejęcia posesji na cele publiczne.

Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] października 1954 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania L. R., utrzymało w mocy ww. orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W.

Na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] października 1956 r., Skarb Państwa został ujawniony w dziale II księgi hipotecznej przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], jako jej właściciel.

W dniu 6 września 2006 r. do Ministra Infrastruktury wpłynął wniosek J. W. – jedynej spadkobierczyni testamentowej L. R. (postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] grudnia 1986 r., sygn. akt [...]) o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1954 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1954 r., jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] Minister Infrastruktury zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń dekretowych do czasu dołączenia do akt sprawy postanowienia spadkowego po E. D. - współwłaścicielu lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w budynku przy ul. [...] i współużytkowniku wieczystym gruntu. Następnie wobec ustania przyczyny zawieszenia, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] Minister podjął postępowanie.

W wyniku przeprowadzonego postępowania nadzorczego Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1954 r., nr [...] oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1954 r., nr [...] odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] w części określonej w aktach notarialnych, dotyczącej sprzedanych lokali mieszkalnych nr [...],[...],[...],[...] i [...] w budynku przy ul. [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, wydane zostały z naruszeniem prawa, zaś w pozostałej części stwierdził ich nieważność.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skoro zgodnie z założeniami dekretu z dnia 26 października 1945 r., odmowa przyznania własności czasowej dopuszczalna była jedynie wówczas, gdy dalsze korzystanie z nieruchomości przez jej dotychczasowego właściciela nie dało się pogodzić z funkcją zapisaną w planie zagospodarowania należało ustalić, czy rzeczywiście obowiązujący w dacie orzekania przez organy dekretowe plan zabudowy przewidywał dla terenu ww. nieruchomości funkcje o charakterze publicznym, które uniemożliwiały dalsze korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela. Minister stwierdził, że z pisma Archiwum Państwowego W. z dnia 31 sierpnia 2007 r. wynika, że nieruchomość przy ul. [...] do dnia wydania badanej w trybie nadzoru ostatecznej decyzji z dnia [...] października 1954 r., nie była objęta żadnym powojennym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast w dacie wydania orzeczeń dekretowych obowiązywał Ogólny Plan Zabudowania W. zatwierdzony przez byłe Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., wydany na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 23, poz. 202). Na kolorowej reprodukcji wykonanej z powyższego planu uprawniony geodeta oznaczył kolorem niebieskim położenie nieruchomości ozn. nr hip. [...], które mieści się w obszarze przeznaczonym pod zabudowę zwartą 4-kondygnacyjną, nie zaś na cele publiczne. Minister uznał, że przeznaczenia terenu spornego gruntu na cele publiczne nie potwierdzają również materiały inwentaryzacyjne sporządzone przez Biuro Odbudowy [...] w latach 1945-1946, a nadesłane do akt sprawy przez Archiwum Państwowe W. przy piśmie z dnia 31 sierpnia 2007 r. Ponadto z opisu nieruchomości sporządzonego w dniu 20 lutego 1945 r. wynika, że na posesji znajdował się budynek mieszkalny, 4-kondygnacyjny, oficyny nieuszkodzone, jedynie zniszczona klatka schodowa, w budynku znajdowało się 6 mieszkań, 16 izb, budynek był zajmowany przez lokatorów. Z kolei według stanu z dnia 4 sierpnia 1945 r. na terenie przy ul. [...] znajdował się 4-kondygnacyjny, wypalony budynek, zamieszkana oficyna prawa i nieuszkodzona oficyna w głębi. Po usunięciu zniszczonego balkonu II piętra budynek można było remontować lub rozebrać w drugiej kolejności. Podobny stan nieruchomości dotychczasowi właściciele opisali w powołanej wyżej umowie sprzedaży z dnia [...] listopada 1946 r. stwierdzając, iż na nieruchomości znajduje się całkowicie wypalony dom frontowy oraz częściowo wypalone dwie oficyny. Jednakże już w dacie sporządzenia kolejnej umowy sprzedaży, tj. w dniu [...] kwietnia 1950 r. rodzina W. wskazała, że na nieruchomości przy ul. [...] znajdował się dom frontowy oraz dwie oficyny wyremontowane całkowicie przez współwłaściciela nieruchomości L. R. po wypaleniu w czasie działań wojennych w maju 1944 r. Powyższe potwierdza treść pisma Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia 23 lipca 1954 r., w którym wyjaśniono, że na gruncie znajduje się budynek 4-kondygnacyjny mieszkalny oraz 2-kondygnacyjny biurowy i dwa budynki parterowe: garaż i pralnia. Minister wyjaśnił ponadto, że zgodnie z pismem [...] Urzędu Budownictwa Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia 15 maja 1954 r. teren posesji przy ul. [...] przeznaczony był pod budownictwo mieszkaniowe, a budynek frontowy przewidziany został do adaptacji, nie przewidywano zmiany stanu przedmiotowej nieruchomości do końca 1965 r. Podobny, mieszkalny charakter zachowała przedmiotowa nieruchomość w dacie orzekania przez organy dekretowe, bowiem według opisu budynków znajdujących się na posesji przy ul. [...], sporządzonego przez Resort Techniczno-Budowlany Zarządu Miejskiego w dniu 12 października 1948 r., a sprawdzonego w terenie w dniu 23 października 1954 r., na terenie nieruchomości znajdowały się:

– budynek frontowy, murowany 5-kondygnacyjny, podpiwniczony, mieszkalny, o pow. zabudowy [...] m2,

– oficyna poprzeczna murowana, 2-kondygnacyjna, mieszkalno-biurowa, o pow. zabudowy [...] m2,

– oficyna prawa murowana, 1-kondygnacyjna, pralnia o pow. zabudowy [...]m2,

– oficyna prawa murowana, 4-kondygnacyjna, podpiwniczona, mieszkalna, o pow. zabudowy [...]m2.

W budynkach czynne były instalacje sieci miejskich: wodociągowa, kanalizacyjna i elektryczna.

Zdaniem organu I instancji, powyższe ustalenia bezspornie wskazują, że na gruncie nieruchomości [...] przy ul. [...] przed II wojną światową, a więc przed wejściem w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, znajdowały się zabudowania o wysokości od jednej do pięciu kondygnacji. Mając na uwadze, iż według planu zabudowy z dnia [...] sierpnia 1931 r. obszar przedmiotowej nieruchomości przeznaczony był pod zabudowę 4-kondygnacyjną, organ stwierdził, iż dotychczasowy właściciel zagospodarował nieruchomość ozn. nr hip. [...] zgodnie z wymogami planu, a dalsze korzystanie z gruntu przez L. R. dało się pogodzić z zapisami planistycznymi. Cel przewidziany dla ww. nieruchomości w planie zabudowy został bowiem spełniony przez byłego właściciela, jeszcze przed wydaniem kwestionowanych orzeczeń dekretowych. Tym samym – w ocenie Ministra – stanowisko organów dekretowych o braku możliwości pogodzenia dalszego korzystania z nieruchomości z jednoczesną realizacją założeń planistycznych nie znajdowało potwierdzenia ani w zapisach obowiązującego wówczas planu zagospodarowania przestrzennego, ani w dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania nadzorczego.

Mając powyższe na uwadze Minister stwierdził, że zarówno Prezydium Rady Narodowej w W., jak i Ministerstwo Gospodarki Komunalnej, rażąco naruszyły przepis art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, co stanowi przesłankę do stwierdzenia ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Niemniej jednak, zdaniem Ministra, wymagało ustalenie, czy badane w trybie nadzoru decyzje wywołały nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 Kpa.

W decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. Minister wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest m.in. działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], której grunt pozostaje we współużytkowaniu wieczystym właścicieli lokali wyodrębnionych w budynku posadowionym na ww. gruncie. Z akt sprawy wynika, że jedynie właściciele lokali nr [...],[...],[...],[...] i [...], znajdujących się w budynku przy ul. [...], nabyli prawo własności powyższych lokali mieszkalnych wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu wyłącznie na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych w formie aktów notarialnych. Tym samym, w odniesieniu do tej części nieruchomości należało stwierdzić, na podstawie art. 158 § 2 Kpa, wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa i w tym zakresie ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonych decyzji z naruszeniem prawa.

Natomiast co do gruntu znajdującego się w użytkowaniu wieczystym pozostałych właścicieli lokali, którzy nabyli tytuł własności lokali mieszkalnych wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu na podstawie decyzji administracyjnych - dopiero w wykonaniu, których zawarto umowy w formie aktów notarialnych, brak było przeszkód do stwierdzenia w tym zakresie nieważności kwestionowanych decyzji organów dekretowych. W ocenie Ministra, jeżeli określony skutek prawny jest rezultatem wydania decyzji administracyjnej to nie można przyjąć, że jest to skutek nieodwracalny. W sytuacji zaś, gdy prawo użytkowania wieczystego powstało wyłącznie na podstawie umowy cywilnoprawnej, organ administracji nie jest władny swoim działaniem przywrócić stanu poprzedniego odnośnie spornej nieruchomości. Przy czym, dla wykazania, czy wystąpiły w sprawie nieodwracalne skutki prawne organ bierze pod uwagę pierwszą czynność prawną rozporządzającą danym prawem.

Zdaniem Ministra nieodwracalne skutki prawne nie wystąpiły również w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], wchodzącej w skład przedmiotowej nieruchomości ozn. nr hip. [...], bowiem nie podlega ona obrotowi cywilnoprawnemu.

We wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. M. L. i M. L. oraz K. C. podnieśli, że nie został zachowany 6-miesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, jak również brak było wniosku S. W. (drugiego współwłaściciela nieruchomości) o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy gruntu. Natomiast W. N., L. N. oraz T. J. i M. J. wskazali, że Minister Infrastruktury nie uwzględnił sytuacji prawnej lokali mieszkalnych nr [...],[...] i [...] znajdujących się w budynku posadowionym na gruncie przedmiotowej nieruchomości, których są właścicielami.

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie z dnia [...] kwietnia 2011 r. Minister potwierdził stanowisko organu I instancji, że nie badając przeznaczenia nieruchomości w obowiązującym w dacie wydania decyzji planie zagospodarowania przestrzennego, Prezydium Rady Narodowej w W. i Minister Gospodarki Komunalnej naruszyli przepisy o postępowaniu administracyjnym nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (tj. art. 44 i art. 75 ust. 1 i 2 oraz art. 92 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnem z dnia 22 marca 1928 r.). Ponadto decyzje organów w sposób rażący naruszyły przepis art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., bowiem dalsze korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem przewidzianym w obowiązującym ówcześnie planie zagospodarowania przestrzennego, a odmowa przyznania prawa własności czasowej oparta była na przesłankach pozaprawnych, których próżno by szukać w przepisach przywołanego dekretu.

Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister wskazał, że nie zawierają one uzasadnionych podstaw.

Przepis art. 7 ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r. stawiał dotychczasowym właścicielom lub ich następcom prawnym gruntów obligatoryjny wymóg złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej lub prawa zabudowy w terminie 6-ciu miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. Przedmiotowa nieruchomość została objęta w posiadanie Gminy w dniu [...] sierpnia 1948 r., tj. z dniem wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego nr [...] z 1948 r., w którym zamieszczono ogłoszenie o objęciu gruntu w posiadanie. Tym samym termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upłynął w dniu [...] lutego 1949 r. W ocenie Ministra wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości [...] złożony został z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu. Jak wynika z akt sprawy, wniosek podpisany przez L. M. – pełnomocnika L. R., złożony został z zachowaniem terminu, skoro ogłoszenie o objęciu terenu, w którego skład wchodził grunt ozn. nr hip. [...], opublikowano w dniu [...] sierpnia 1948 r., a wniosek o przyznanie prawa własności czasowej wpłynął w dniu [...] września 1948 r. Powyższe potwierdza dodatkowo treść uzasadnienia samego orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1954 r., z którego wynika, że objęcie gruntu przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez Gminę W. nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1948 r.

Jednocześnie z analizy wskazanego we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego nr [...] z 1947 r. nie wynika, aby nieruchomość [...] położona przy ul. [...] została objęta w posiadanie Gminy W. w dniu [...] stycznia 1947 r. W ogłoszeniu tym brak jest bowiem wskazania przedmiotowej nieruchomości jako objętej w posiadanie przez Gminę.

W uzasadnieniu Minister wyjaśnił ponadto, że złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w terminie chociażby przez jednego z byłych współwłaścicieli nieruchomości [...], jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, rodziło skutek w stosunku do pozostałych współwłaścicieli, którzy wniosku nie złożyli. Uprawnienie wynikające z dekretu z dnia 26 października 1945 r. było bowiem uprawnieniem o charakterze majątkowym. Tym samym złożenie wniosku o własność czasową przez niektórych spośród uprawnionych było typową czynnością mającą na celu zachowanie wspólnego prawa, określoną w art. 89 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319). Przy tego rodzaju czynności współwłaściciel podejmujący taką czynność działał zgodnie z domniemaną wolą pozostałych współwłaścicieli i na ich rzecz. Tym samym, w ocenie Ministra, nie podważa to istnienia w obrocie prawnym skutecznie złożonego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...].

Odnosząc się do wniosku M. J. i T. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym stwierdzono, że L. R. na podstawie umów sprzedaży z 1946 r. i 1950 r. nie nabył skutecznie własności przedmiotowej nieruchomości, organ odwoławczy wskazał, że od chwili wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., budynki znajdujące się na nieruchomości stawały się przedmiotem odrębnej własności dotychczasowego właściciela. Dekret wprowadził bowiem czasowe odstępstwo od zasady superfieies solo cedit. Status prawny utrwalał się w razie uwzględnienia wniosku. Natomiast w wypadku odmowy jego uwzględnienia, albo bezskutecznego upływu terminu do jego złożenia, budynek z powrotem stawał się częścią składową nieruchomości gruntowej, co następowało z mocy prawa.

Organ nie podzielił również argumentów A. H. i C. H. zawartych w piśmie z dnia 30 czerwca 2011 r., że obowiązujące w dacie złożenia wniosku o własność czasową rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem nie przewidywało instytucji potwierdzenia czynności osób działających bez pełnomocnictwa. Zdaniem Ministra pełnomocnictwo mogło być udzielone przez stronę nie tylko osobnym dokumentem, ale również przez wzmiankę w podaniu do urzędu, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Rozważając kwestie, czy w realiach przedmiotowej sprawy zaistniały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa organ odwoławczy wyjaśnił, że pierwotną podstawą nabycia przez właścicieli lokali nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...] i [...] udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu, na którym posadowiony jest budynek przy ul. [...], były decyzje administracyjne. W każdym przypadku, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu i sprzedaży lokalu na rzecz osoby trzeciej, tak jak miało to miejsce w przypadku m.in. lokali nr [...],[...] i [...], poprzedzona była wydaniem decyzji administracyjnej, to właśnie ta decyzja, a nie decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej, była podstawą ustanowienia na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego gruntu i podstawą nabycia przez tę osobę tytułu własności danego lokalu mieszkalnego. Zatem organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżących, że w odniesieniu do lokali nr [...],[...] i [...] zaistniały nieodwracalne skutki prawne, bowiem sprzedaż przedmiotowych lokali wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu na podstawie decyzji, dopiero w następstwie której zawarte zostały kolejne umowy w formie aktów notarialnych, nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa.

W ocenie Ministra, powoływane przez skarżących fragmenty uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r., sygn. akt III PZP 4/92 odnośnie nieodwracalnych skutków prawnych, nie znajdowały zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ stanowisko judykatury, jak i poglądy doktryny w tej kwestii uległy zmianie.

Tym samym Minister podtrzymał pozostałe ustalenia organu I instancji w zakresie wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych.

Skargi na rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 2011 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnieśli Ł. N., A. H. i C. H. oraz M. J. i T. J. – wszyscy reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika.

Sąd postanowieniami z dnia 2 lutego 2012 r. oraz z dnia 13 listopada 2012 r. połączył sprawy z ww. skarg w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz postanowił prowadzić sprawę pod jedną sygnaturą akt I SA/Wa 33/12.

Zaskarżonej decyzji Ł. N. (właściciel lokalu nr [...]), zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj. art. 7 i 107 § 3 Kpa poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych sprawy mających znaczenie dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia;

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 156 § 2 Kpa poprzez stwierdzenie, że w odniesieniu do lokali nr [...],[...] i [...] decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1954 r., nr [...] oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1954 r. nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej dla lokalu nr [...], podstawą prawną wpisu prawa własności lokalu stanowiła umowa sprzedaży lokalu i oddania w użytkowanie wieczyste części terenu z dnia [...] stycznia 1982 r. (Rep. A Nr [...]), która zawarta została w formie aktu notarialnego i na podstawie, której lokal ten nabyty został przez J. i H. Ł. W dniu [...] września 2008 r. aktualny wówczas właściciel lokalu nr [...] – M. A. H. sprzedał nieruchomość na rzecz skarżącego (umowa zawarta w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...]).

Zdaniem skarżącego stanowisko wyrażone w decyzji, stwierdzające nieważności orzeczeń dekretowych w części lokalu nr [...], z tego jedynie powodu, że ww. akt notarialny z dnia [...] stycznia 1982 r. - na podstawie którego lokal ten został sprzedany - poprzedzony był decyzją administracyjną jest błędne i prowadzi do niczym nieuzasadnionego oraz sprzecznego z zasadą rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych zróżnicowania sytuacji prawnej właścicieli mieszkań w zależności od tego, czy akt notarialny obejmujący nabycie nieruchomości był, czy też nie był poprzedzony decyzją administracyjną.

Ł. N. za błędne uznał stanowisko organu odwoławczego odnośnie nieaktualności uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r., sygn. akt III PZP 4/92. Zdaniem skarżącego późniejsza linia orzecznicza potwierdza przedstawioną w ww. orzeczeniu interpretację nieodwracalnych skutków prawnych.

W zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący wyjaśnił, że poprzedzające akt notarialny decyzje administracyjne, wydawane w ramach obowiązującego do 1990 r. dwustopniowego systemu sprzedaży przez Państwo odrębnych lokali, ustalały jedynie warunki sprzedaży takich lokali, natomiast same prawo własności przechodziło na właścicieli na podstawie umów cywilnoprawnych w formie aktu notarialnego. Umowa zawarta na podstawie takiej decyzji rodziła skutek cywilnoprawny w formie przeniesienia własności, który następował z mocy samej umowy, a nie decyzji. Funkcja decyzji kończyła się z chwilą zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Taki proceder stwarzał pewność obrotu nieruchomości w znaczeniu cywilnoprawnym, a nabywca nieruchomości podlegał ochronie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Z kolei, w skardze A. H. i C. H. (właściciele lokalu nr [...]), podniesiono zarzuty naruszenia:

1) art. 156 § 2 Kpa poprzez przyjęcie, że orzeczenia dekretowe nie wywołały nieodwracalnych skutków prawnych w części dotyczącej sprzedaży lokalu nr [...] oraz udziału przypadającego właścicielom tego lokalu w części budynku i jego urządzeniach, służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom powyższego lokalu;

2) art. 7 i art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 12 ust. 2 i 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem i art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. poprzez nieustalenie, że przepisy rozporządzenia nie przewidywały instytucji potwierdzenia czynności osób działających bez pełnomocnika i w związku z tym kwestionowane decyzje o odmowie przyznania prawa własności czasowej były zgodne z przepisami prawa;

3) art. 7 i art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. poprzez nieustalenie, że nieruchomość przy ul. [...] nie była na dzień składania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w posiadaniu następców prawnych byłego właściciela i w związku z tym kwestionowane decyzje o odmowie przyznania prawa własności czasowej były zgodne z przepisami prawa.

A. H. i C. H. wyjaśnili, że z treści księgi wieczystej KW Nr [...] wynika, że nastąpiło trzykrotne zbycie lokalu nr [...]: na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 1981 r., umowy darowizny z dnia [...] listopada 1996 r. oraz umowy sprzedaży z dnia [...] maja 2004 r., na podstawie której nabyli ww. lokal. Skarżący, podobnie jak Ł. N., również powołali się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Okoliczność, na którą A. H. i C. H. zwrócili uwagę była także kwestia wniosku L. M. Zdaniem skarżących nie został on złożony w imieniu L. R. i nie wywołał skutków prawnych. Tym samym wniosek L. R. o przyznanie własności czasowej został złożony po 25 lutego 1949 r., tj. po terminie ustawowym. Powyższe skarżący podnoszą wobec faktu, że: 1) przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem nie przewidywały możliwości działania na podstawie ustnego pełnomocnictwa lub potwierdzenia oświadczeń złożonych przez osobę działającą bez umocowania; 2) z treści adnotacji nie wynikało, że L. R. udzielał pełnomocnictwa z datą wsteczną; 3) L. M. nie przedstawił stosownego pełnomocnictwa ważnego na dzień złożenia wniosku, lub udzielonego przed upływem terminu do jego złożenia; 4) organ administracji działający w 1949 r. oceniał, na gruncie obowiązujących ówcześnie przepisów, że wniosek został prawidłowo złożony dopiero w dniu 18 marca 1949 r.

A. H. i C. H. podnieśli ponadto, że Minister nie dokonał ustaleń co do okoliczności, iż w dniu składania wniosku o ustalenie własności czasowej L. R. i pozostali uprawnieni, tj. E. W., M. D. i R. W. posiadali przedmiotową nieruchomość. Z pisma Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. z dnia 28 kwietnia 1954 r. wynikało bowiem, że nieruchomość "pozbawiona jest opieki i właściwej administracji" co wskazuje na fakt, że "w istocie nie jest posiadana i administrowana przez nikogo, również przez L. R.". Z pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach wynikało, że od dnia zawarcia umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 1946 r. nieruchomość "nie była posiadana przez spadkobierców S. W.".

W skardze, M. J. i T. J. (właściciele lokalu nr [...]), zarzucono zaś naruszenie:

1) przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 Kpa;

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego poprzez błędne uznanie, że L. R. miał prawo do złożenia wniosków dekretowych, że złożył je w terminie oraz że cele budowlane wskazane w planach zabudowy nie są celami publicznymi.

Zdaniem skarżących, nawet jeżeli słuszne byłoby uznanie, że orzeczenia dekretowe wydane zostały z naruszeniem prawa, to wskazali, że nieodwracalność skutków prawnych dotyczy wszystkich właścicieli lokali w budynku przy ul. [...], bez względu na sposób ich nabycia. Zaznaczyli, że stwierdzenie nieważności orzeczeń odmawiających przyznania prawa własności czasowej otwiera drogę do postępowań mających na celu odzyskanie nieruchomości przez byłych właścicieli.

Wobec ww. zarzutów przedstawionych w trzech skargach wszyscy skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Jedynie M. J. i T. J. powyższe uczynili alternatywą dla wniosku o stwierdzenie nieważności obu rozstrzygnięć Ministra z 2011 r.

W odpowiedzi na skargi Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że zaskarżona decyzja z dnia [...] listopada 2011 r., jak również ją poprzedzająca z dnia [...] kwietnia 2011 r., nie naruszają prawa - co czyni zarzuty skarg niezasadnymi.

Postępowanie zakończone zakwestionowaną decyzją toczyło się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 156 § 1 k.p.a., a jego przedmiotem była decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1954 r. oraz utrzymane przez nią w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1954 r. o odmowie ustanowienia, w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), prawa własności czasowej gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], na rzecz jej dotychczasowych właścicieli.

W wyniku przeprowadzonego postępowania nadzorczego Minister Infrastruktury uznał, że ww. orzeczenia rażąco naruszają prawo, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż odmowa przyznania prawa własności czasowej gruntu nie była umotywowana brakiem możliwości wykorzystywania nieruchomości przez dotychczasowego właściciela zgodnie z obowiązującym w dacie rozstrzygania sprawy planem zabudowy, a jedynie ograniczono się do stwierdzenia, że "zachodzi konieczność przejęcia omawianej posesji na cele publiczne". Tymczasem stanowiący materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 7 ust. 2 dekretu nakazywał gminie uwzględnić wniosek o przyznanie tego prawa, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Taki stan rzeczy obligował organ nadzoru do stwierdzenia nieważności tych orzeczeń, o ile w sprawie nie zaistniała przeszkoda w postaci nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 in fine k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie skutki takie, zdaniem Ministra, wywołało wyłącznie zbycie w drodze umów cywilnoprawnych części lokali w budynku przy ul. [...] wraz z przypisanym do tych lokali udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu (dot. to lokali nr [...],[...],[...],[...] i [...]). W związku z powyższym w części obejmującej sprzedaż tych lokali i ustanowienie prawa użytkowania wieczystego przynależnego im gruntu organ nadzoru ograniczył swoje rozstrzygnięcie do stwierdzenia, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a., że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1954 r. i utrzymane tą decyzją w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1954 r. wydane zostały z naruszeniem prawa, w pozostałym zaś zakresie stwierdził ich nieważność. Stan prawny poszczególnych lokali wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy, w tym z pisma Urzędu W. Wydział Zasobów Lokalowych [...] z dnia 29 grudnia 2006 r., skierowanego do Ministerstwa Budownictwa.

To, że badane w trybie nadzoru decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu jest w niniejszej sprawie bezsporne. Fakt ten nie budzi również wątpliwości Sądu. Z zestawienia, bowiem jasnej treści ww. przepisu i podjętego rozstrzygnięcia wynika, że organy rozpoznające wniosek dekretowy nie zastosowały się do dyspozycji normy prawnej w nim zawartej.

Zasadniczą kwestią sporną, podnoszoną w trzech skargach, jest natomiast zróżnicowanie skutków, jakie orzeczenia dekretowe wywołały w zależności od tego, czy po ich wydaniu zbycie nieruchomości (jej części) nastąpiło wyłącznie w wyniku czynności cywilnoprawnej (umowy notarialnej), czy też było poprzedzone wydanymi w tym przedmiocie władczymi rozstrzygnięciami organu administracji publicznej. W ocenie skarżących dla zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych bez znaczenia jest czy zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej poprzedzone zostało decyzją administracyjną, czy też miało ono miejsce wyłącznie w drodze umowy cywilnoprawnej.

Z poglądem tym jednak nie można się zgodzić.

Wyjaśnić należy, że zagadnienie nieodwracalnych skutków prawnych decyzji administracyjnej było wielokrotnie podejmowane w orzecznictwie sądowym i w tej kwestii wypracowano podstawowe kryteria oceny, jednolicie przyjmowane przy orzekaniu w tego typu sprawach. Przede wszystkim, wskazać należy, że odwracalność lub nieodwracalność skutku prawnego określonego aktu, należy rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencję, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. Skutek prawny decyzji będzie bowiem nieodwracalny jeśli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może skorzystać z drogi postępowania administracyjnego i stosować formy aktu indywidualnego. W konsekwencji stwierdzić należy, że dany akt wywołuje nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepis prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji (por. wyrok NSA z 7 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1631/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym, co należy podkreślić, nieodwracalne skutki prawne decyzji należy ograniczyć wyłącznie do jej bezpośrednich skutków w sferze prawa, a nie zdarzeń faktycznych stanowiących tylko jej pośredni efekt. Jeżeli bowiem na podstawie takiej decyzji wydano inną decyzję, która ewentualnie mogła spowodować takie nieodwracalne skutki prawne, to kwestia odwracalności czy też nieodwracalności tych skutków prawnych dotyczyć może wyłącznie owej drugiej decyzji (por. wyrok NSA z 18 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 716/10 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To, że ocena kwestii odwracalności skutku prawnego odnosić się musi wyłącznie do bezpośrednich następstw wywołanych badanym orzeczeniem potwierdza brzmienie przepisu art. 156 § 2 k.p.a.: "nie stwierdza się nieważności decyzji [...] gdy decyzja wywołała nieodwracalny skutek". Nie znajduje tu zatem zastosowania konstrukcja oparta na koncepcji adekwatnego związku przyczynowego, wedle której określony skutek prawny (tu zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej) stanowi konsekwencję szeregu zdarzeń prawnych i typowych dla nich następstw (wśród których odmowa przyznania własności czasowej stanowi wyłącznie pierwsze z tych zdarzeń), które doprowadziły ostatecznie do ukształtowania się istniejącego aktualnie stanu prawnego. Pogląd ten znajduje potwierdzenie także w przywołanej przez organ nadzoru uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96 (ONSA1997/2/49), w uzasadnieniu, której podkreślono potrzebę odróżnienia skutków prawnych, które wywołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi. Także w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w składzie pięciu sędziów z dnia 9 listopada 1998 r. sygn. akt OPK 4/98 wskazano, że skutki prawne wywołane przez późniejszą decyzję dotyczącą tego samego przedmiotu, którego dotyczyła decyzja wcześniejsza, nie mogą być automatycznie utożsamiane ze skutkami prawnymi wywołanymi przez decyzję wcześniejszą. Stanowisko to podtrzymano również w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r. sygn. akt OPS 14/99 (ONSA 2000/3/93). Przy czym ta ostatnia uchwała dopuszczała także możliwość stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, na podstawie której Skarb Państwa nabył nieruchomość, jeżeli oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (w drodze umowy cywilnoprawnej) nastąpiło w toku postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

W tym stanie rzeczy trafnie wywiódł Minister, że nieodwracalny skutek prawny orzeczeń dekretowych z 1954 r. można wiązać wyłącznie ze zbyciem części lokali w posadowionym na gruncie dekretowym budynku i przypisanym do tych lokali udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu, dokonanym w drodze umów cywilnoprawnych (dot. to lokali nr [...],[...],[...],[...],[...]). Organ administracji publicznej nie jest bowiem władny w ramach posiadanych kompetencji oraz dostępnych dla niego środków prawnych wzruszyć tych umów, a więc znieść ich przy użyciu właściwych dla organów administracji publicznej władczych form działania. Mając przy tym na względzie to, że powyższe umowy zawarte były w latach 2004 (dot. lokalu nr [...],[...],[...], i [...]) i w styczniu 2006 (dot. lokalu nr [...]), a więc przed wszczęciem postępowania nadzorczego (co miało miejsce we wrześniu 2006 r.) nie zaistniały w sprawie okoliczności, o których mowa w uchwale OPS 14/99, pozwalające - mimo zawarcia tych umów - na stwierdzenie nieważności w tej części orzeczeń dekretowych.

Odmienna sytuacja ma miejsce w stosunku do tej części ww. orzeczeń, która odnosi się do lokali i udziałów w prawie użytkowania gruntu zbytych w wykonaniu decyzji administracyjnych wydanych po odmowie przyznania prawa własności czasowej (chodzi tutaj o lokale skarżących). Orzeczenia dekretowe, w takich sytuacjach nie są bowiem rozstrzygnięciami skutkującymi zbyciem nieruchomości, ale stanowią jedynie jeden z elementów tworzący stan faktyczny sprawy, który uwzględniony został przy wydawaniu decyzji o sprzedaży lokali i oddaniu przynależnego do nich gruntu w użytkowanie wieczyste. Samo zaś zawarcie umowy cywilnoprawnej po wydaniu decyzji o sprzedaży lokalu i ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu, jest wyłącznie konsekwencją tych decyzji, a nie bezpośrednim następstwem rozstrzygnięć dekretowych. Z tego też względu skutki wywołane tymi decyzjami administracyjnymi nie mogą być utożsamiane ze skutkami orzeczeń o odmowie przyznania prawa własności czasowej dawnym właścicielom nieruchomości [...]. Tym samym zarzut nieuprawnionego różnicowania skutków prawnych jakie wywołały badane w trybie nadzoru orzeczenia, w zależności od trybu w jakim doszło do ustanowienia na części objętego nimi gruntu prawa użytkowania wieczystego, nie mają usprawiedliwionych podstaw.

W dalszej kolejności, odnosząc się do zarzutów skargi M. J. i T. J. oraz skarżących A. H. i C. H., a dotyczących kwestii, iż wniosek dekretowy został złożony po terminie oraz przez osobę nieuprawnioną, Sąd uznał za zasadne wyjaśnienia w tej sprawie organów administracji.

I tak, nieruchomość [...] przy ul. [...] została objęta w posiadanie [...] sierpnia 1948 r. Jest to okoliczność, zdaniem Sądu, oczywista i wynika z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, tj. Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Nr [...] z 1948 r., w którym zamieszczono ogłoszenie o objęciu gruntu w posiadanie (Dziennik został wydany [...] sierpnia 1948 r.) oraz opracowania geodezyjnego uprawnionego geodety z dnia 28 września 2011 r. Tym samym termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upłynął w dniu [...] lutego 1949 r.

Z pieczęci Zarządu Miejskiego w W. widniejącej na wniosku z dnia 9 września 1948 r. wynika, że wniosek wpłynął do organu w dniu [...] września 1949 r. - a więc z zachowaniem terminu. Wniosek taki, wszczynał postępowanie, pomimo że był niewątpliwie obarczony wadami. Jednakże w sytuacji pewnych wad wniosku przepis art. 22 ust. 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) dawał organom prawo, w wypadkach zaś gdy poszczególne przepisy to przewidują, obowiązek wzywać osoby, od których potrzebuje wyjaśnień lub których udział w czynnościach władzy jest potrzebny, do złożenia tych wyjaśnień bądź osobiście w urzędzie, bądź pisemnie, bądź przez osoby inne - jak również do udziału w czynnościach władzy. Z przepisu tego niewątpliwie skorzystał organ, gdyż stosownym pismem (wysłanym w dniu 24 lutego 1949 r.) wezwał wnoszącego wniosek (L. M.) o uzupełnienie jego braków formalnych poprzez: 1) złożenie zaświadczenia hipotecznego z działu I i II Wykazu hipotecznego, stwierdzającego tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości; 2) złożenia pełnomocnictwa; 3) dokonania opłaty manipulacyjnej. Organ wskazał jednocześnie, że niewykonanie powyższego wezwania w terminie do dnia 23 marca 1949 r. skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. W konsekwencji powyższego, pomimo że na wniosku dekretowym znajduje się druga pieczęć zarządu, z której wynika, że wniosek o własność czasową wpłynął 18 marca 1949 r. i w tym dniu pobrano opłatę manipulacyjną - w żadnej mierze nie można wywieść z tego, że wniosek wpłynął do organu w dniu dokonania opłaty. Żadne bowiem wówczas obowiązujące przepisy nie przewidywały, że datą wszczęcia postępowania jest data uiszczenia opłaty od tego wniosku.

Odnosząc się zaś do kwestii, że wniosek dekretowy został złożony przez osobę nieuprawnioną z uwagi na fakt, że nie zostało doręczone organowi na jego wezwanie pełnomocnictwo, Sąd zauważa, że zgodnie z art. 12 ust. 3. ww. rozporządzenia z 1928 r. pełnomocnictwa mogą być sporządzone oddzielnie, albo zawarte w protokółach, adnotacjach, podaniach i. t.p. W ocenie Sądu, takie pełnomocnictwo wynika z adnotacji na wniosku dekretowym. Wprawdzie właściciel dekretowy L. R. nie dokonał adnotacji w postaci – udzielam pełnomocnictwa, nie mniej jednak podpisanie się przez niego na wniosku dekretowym pod czynnością i podpisem L. M. świadczyły niewątpliwie o umocowaniu L. M. do działania w imieniu L. R.

Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, że wszystkie zarzuty podniesione w trzech skargach nie mają usprawiedliwionych podstaw.

W konsekwencji, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270), orzekł jak w sentencji.