Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1681/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 19 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 marca 2015 sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 14 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2009 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 1681/14

UZASADNIENIE

I.

Zaskarżoną decyzją z 26 maja 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 21 lipca 2014 r., którą przyznano skarżącemu J. B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009.

II.

Stan faktyczny jest następujący:

skarżący wystąpił 11 maja 2009 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) z wnioskiem o przyznanie płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) na rok 2009. Skarżący wnosząc o przyznanie jednolitej płatności obszarowej zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 5,77 ha, wnioskując o płatność uzupełniającą do powierzchni grupy upraw podstawowych – działki rolne o łącznej powierzchni 2,71 ha, zaś o płatność uzupełniającą do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) – działki rolne o łącznej powierzchni 2,75 ha.

Decyzją ostateczną z 2 grudnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał skarżącemu płatności na rok 2009 w łącznej wysokości 5.259,25 zł, w tym: 1/ jednolitą płatność obszarową w wysokości 2.925,27 zł do zadeklarowanej powierzchni, 2/ uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 951,77 zł do powierzchni 2,67 ha oraz 3/ płatność uzupełniającą do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) w wysokości 1.382,21 zł, do zadeklarowanej powierzchni.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR) decyzją z 12 marca 2013 r. uznał, że decyzja ostateczna Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z 2 grudnia 2009 r. został wydana z naruszeniem art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 ze zm.) i stwierdził jej nieważność.

Decyzją z 13 stycznia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu płatności na rok 2009 w łącznej kwocie 4.752,70 zł, w tym: 1/ jednolitą płatność obszarową w wysokości 2.468,99 zł (pomniejszając płatność o kwotę 304,19 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości), 2/ uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych (płatność zwierzęcą) w wysokości 951,77 zł oraz 3/ uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 1.331,94 zł.

Organ wskazał, że kwota jednolitej płatność obszarowej została pomniejszona o kwotę 304,19 zł ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a stwierdzoną. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wyniosła 5,48%. W konsekwencji, zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, kwota płatności została pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę.

Uzasadniając rozstrzygnięcie w kwestii płatności zwierzęcej organ wyjaśnił, że skarżący we wniosku zadeklarował powierzchnię 2,75 ha trwałych użytków zielonych (grupa upraw JPO, TUZ), zaś stwierdzona po kontroli powierzchnia ww. gruntów wyniosła 2,65 ha.

Skarżący wniósł odwołanie, w którym wyjaśnił, że na działce ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 20 arów zasiana była marchew (działka rolna A) a na powierzchni 10 arów rosła trawa (działka rolna C), wobec czego strona spełniła warunki do przyznania płatności. Podniósł, że w 2009 r. był właścicielem działek ewidencyjnych nr [...] i [...], na dowód czego załączył postanowienia Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego o odrzuceniu wniosku Starosty o wpis właściciela działki faktycznie przejętej pod budowę drogi. Skarżący oświadczył, że budowę, w trakcie której zostały zniszczone jego uprawy rozpoczęto w lipcu 2009 r. W ocenie skarżącego ewentualne roszczenia organ winien kierować do Starosty, który nie uwzględnił w naliczeniu odszkodowania utraty dopłat rolnych. Do odwołania dołączono kopie: wypisów z rejestru gruntów z 23 stycznia 2009 r. oraz z 5 maja 2009 r. (dotyczące działek nr [...] i nr [...]); zawiadomienia o zmianach w ewidencji gruntów i budynków z 9 kwietnia 2009 r.; postanowienia Sądu Rejonowego z 21 października 2010 r.; postanowienia Sądu Okręgowego z 11 kwietnia 2011 r. oraz pisma skarżącego z 20 października 2008 r., dotyczące spornych działek.

Decyzją z 22 maja 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy uznał bowiem, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR powinien był wystąpić do Starosty celem ustalenia okoliczności przejęcia działki nr [...], w szczególności ustalenia kiedy grunt faktycznie został przejęty pod budowę oraz kiedy zostały przeprowadzone prace budowlane. Wyjaśnienie powyższych okoliczności umożliwi dokonanie ustaleń, kiedy strona utraciła posiadanie działki i zaprzestała jej użytkowania rolniczego, a także czy działka ta mogła być użytkowana zgodnie z wymogami i normami przez cały rok 2009.

Pismem z 4 lipca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystąpił do Starosty z prośbą o wskazanie: (-) kiedy działka nr [...] została faktycznie przejęta pod budowę, (-) kiedy zostały przeprowadzone prace budowlane oraz (-) na jakim obszarze gruntów były prowadzone prace budowlane.

Starosta 10 lipca 2014 r. poinformował organ, że przejęcie spornej działki miało miejsce na podstawie decyzji z 30 października 2007 r., nr [...] o ustaleniu warunków lokalizacji inwestycji, która stała się ostateczna w wyniku postępowania zakończonego decyzją Wojewody z 16 września 2009 r., nr [...]. Ponadto, Starosta wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [...] wynika, że faktyczne jej przejęcie pod budowę (formalne przekazanie terenu) nastąpiło protokołem z 13 czerwca 2009 r.; prace budowlane na wysokości posesji skarżącego przeprowadzone zostały 25-26 czerwca 2009 r., co potwierdza notatka sporządzona przez Szefa Zespołu Nadzoru Inwestorskiego z 22 lipca 2009 r.; powierzchnia działki nr [...], leżącej w granicach pasa drogowego wynosi 0,3088 ha.

Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzją z 21 lipca 2014 r. przyznał skarżącemu płatności na rok 2009 w łącznej kwocie 4.752,70 zł.

Organ pierwszej instancji wskazał, że kwota jednolitej płatności obszarowej została pomniejszona ze względu na stwierdzoną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez skarżącego we wniosku a stwierdzoną, która wyniosła 5,47 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16). Zgodnie z art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 nie można dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną. Wyliczona procentowa różnica wynosiła 5,48%. Zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę.

Uzupełniającą płatność obszarową przyznano skarżącemu zgodnie z wnioskiem, tj. do powierzchni 2,67 ha.

Argumentując swoje rozstrzygnięcie w zakresie płatności zwierzęcej organ wyjaśnił, że skarżący we wniosku zadeklarował powierzchnię 2,75 ha trwałych użytków zielonych (grupa upraw JPO, TUZ), zaś stwierdzona po kontroli powierzchnia ww. gruntów wyniosła 2,65 ha.

Organ stwierdził także, że w sprawie brak dokumentów potwierdzających istnienie okoliczności wskazanych w art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, wskazujących na wystąpienie siły wyższej.

W odwołaniu skarżący przywołał stanowisko przedstawione w odwołaniu wniesionym od decyzji z 13 stycznia 2014 r. Dodatkowo podniósł, że skoro Starosta zajął sporną działkę bez uprzedzenia, to powinien – zdaniem skarżącego – powiadomić organ w terminie 10 dni od zaistnienia szkody. W takiej sytuacji z obowiązku powiadomienia skarżący był zwolniony z obowiązku powiadomienia organu o szkodzie. Skarżący zakwestionował stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie wymogu utrzymywania gruntów zgodnie z normami do końca roku kalendarzowego. Wyjaśnił, że nie mógł zasiać trawy i marchwi na asfalcie, zaś urzędnik Starosty groził skarżącemu wezwaniem Policji i aresztowaniem w przypadku sprzeciwu. W ocenie skarżącego tego rodzaju zdarzenie należało zakwalifikować jako tzw. siłę wyższą, gdyż skarżący nie miał wpływu na zniszczenie upraw. Podkreślił, że gdyby obwodnica nie została wybudowana, to uprawy byłyby kontynuowane a działka utrzymana w dobrej kulturze rolnej.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zaskarżoną decyzją z 14 października 2014 r. podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w całości i utrzymał w mocy wydaną przez niego decyzję.

Na wstępie organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wraz z przepisami wykonawczymi. Następnie przywołał brzmienie art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. oraz art. 30 ust. 1, art. 72 i art. 50 ust. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.).

Organ odwoławczy podkreślił, że uzyskanie płatności bezpośrednich jest uzależnione od pozytywnego wyniku kontroli administracyjnej, której każdorazowo poddawany jest wniosek obszarowy, a która została przewidziana przepisami prawa unijnego. W ramach tej kontroli korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (GIS), w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych (ortofotomap).

Organ odwoławczy zweryfikował dostępne zdjęcia ortofotomapy dla działki nr [...] położonej w miejscowości D., które zostały wykonane 14.08.2007 r., 23.09.2010 r. oraz 17.05.2013 r. i ustalił, że na zdjęciach z 14.08.2007 r. widać grunty objęte uprawą, natomiast na później wykonanych zdjęciach widoczna jest droga. Ponieważ kolejne zdjęcia zostały wykonane 23.09.2010 r., nie można na ich podstawie ustalić daty przejęcia gruntów na działce nr [...] pod inwestycję drogową i utraty przez nie charakteru rolniczego, bowiem nie wynika z nich kiedy ta droga powstała.

W związku z powyższym organ odwoławczy, powołując się na pismo Starosty z 10.07.2014 r. przyjął, że sporna działka została formalnie przejęta pod budowę obwodnicy w czerwcu 2009 r. (nie zaś jak wskazywał skarżący w lipcu 2009 r.), zaś pod koniec miesiąca (tj. 25-26 czerwca) wykonywane były prace budowlane.

W rezultacie organ odwoławczy uznał, że dla spornej działki nie zostały spełnione warunki wskazane w art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r., bowiem w połowie 2009 r. grunty przestały być przedmiotem użytkowania rolniczego.

Organ odwoławczy nie rozważał przy tym poprawności przejęcia spornych gruntów, w tym uchybień decyzji wydanych przez Starostę i Wojewodę, o których mowa w uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego z 21.10.2010 r., gdyż dla celów niniejszego postępowania znaczenie miało faktyczne zajęcie działki i utrata przez nią charakteru rolniczego.

Na powyższe ustalenia nie wpływał także uwidoczniony w załączonych do akt sprawy wypisach z rejestru gruntów fakt zmiany wpisu dla działki nr [...], dla której na 23.01.2009 r. jako właściciel wpisany był Powiat, zaś na 5.05.2009 r. jako właściciela (obok skarżącego) wskazano S. B. (udział 5/8), T. B. i M. C. (udziały po 1/8 każdy).

Organ odwoławczy za bezzasadne uznał twierdzenia skarżącego, w świetle których płatność przysługuje właścicielowi gruntu do zasianych roślin. Ustawodawca bowiem nie wskazał wymogu własności gruntów, wymagając ich posiadania, co nie jest tożsame z prawem własności, oraz nie wskazał w żadnym z przepisów, iż aby otrzymać płatność wystarczy jedynie zasiać rośliny. Z art. 7 ustawy z 26 stycznia 2007 r. wynika, że grunty powinny być utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy i przez cały rok kalendarzowy powinny być spełnione stosowne wymogi.

Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji skarżącego w kwestii obowiązku zawiadomienia Kierownika Biura Powiatowego o zaistniałym zdarzeniu przez Starostę oraz uznania faktu przejęcia spornych gruntów pod budowę za siłę wyższą. Wyjaśnił, że w każdym przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w przepisie, rolnik powinien powiadomić Kierownika Biura Powiatowego o zaistniałych okolicznościach, w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Tym samym obowiązek zawiadomienia organu administracji o działaniu siły wyższej lub wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności spoczywał na skarżącym.

Organ odwoławczy nadmienił przy tym, że skarżący, składając wniosek o przyznanie płatności, podpisał zobowiązanie do informowania o każdej zmianie, w szczególności dotyczącej wykorzystywania gruntów, wielkości powierzchni upraw oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa (sekcja X wniosku).

Skoro skarżący nie dokonał ww. zgłoszenia w ustawowym terminie, to brak jest podstaw do zastosowania art. 50 ust. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zajęcie spornej działki pod inwestycję budowy drogi nie stanowi zdarzenia przypadkowego, naturalnego i nieprzewidywalnego, o którym mowa art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Zgodnie z pismem z 20.10.2008 r. skarżący już w 2008 r. brał pod uwagę możliwość fizycznego zajęcia gruntów przez Starostę, który w trakcie wieloletniego postępowania konsekwentnie działał w celu przejęcia spornych gruntów pod budowę obwodnicy miasta.

W tak ustalonym stanie sprawy, organ odwoławczy za zasadne uznał wyłączenie 0,17 ha z pierwotnej powierzchni działki rolnej A o zadeklarowanej powierzchni 0,20 ha. Pozostała powierzchnia 0,03 ha nie spełniała zaś wymogu minimalnej powierzchni dla działki rolnej określonej w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. a wynoszącej 0,10 ha, zatem brak było podstaw do przyznania do niej płatności. Natomiast w odniesieniu do działki rolnej C prawidłowo wykluczono całość zadeklarowanych gruntów.

III.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł J. B.

Argumentacja skargi jest tożsama ze stanowiskiem skarżącego prezentowanym w postępowaniu przed organami administracji. Dodatkowo skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

IV.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

V.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie), jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). W przeciwnym razie Sad skargę oddala (art. 151 p.p.s.a).

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Dokonując analizy zaskarżonego aktu oraz całości postępowania organów Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.

VI.

Zaskarżone decyzje zostały wydane wobec potrzeby uwzględnienia w rozstrzygnięciach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009 r. powierzchni referencyjnej. Organy po uwzględnieniu areału faktycznie uprawnionego do płatności w ramach części działek wydały kwestionowane decyzje, gdzie powierzchnię uprawnioną do jednolitej płatności obszarowej oszacowano na poziomie 5,47 ha i płatności zwierzęcej 2,65 ha. Jednocześnie organy wskazały, że okoliczność przejęcia przez Starostę części działki [...] pod budowę drogi nie stanowiła siły wyższej, czy też wyjątkowej okoliczności w rozumieniu przepisów rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2014 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

Z kolei zarzuty skargi sprowadzały się głównie do kwestionowania przez skarżącego powierzchni przyjętej przez organy jako uprawnionej do płatności, która – jego zdaniem – powinna zostać objęta płatnościami w zakresie wskazanym we wniosku, tj. 5,77 ha i 2,75 ha. Skarżący podnosił, że przejęcie części gruntów zadeklarowanych we wniosku pod budowę drogi kwalifikować należy jako siłę wyższą; skarżący nie miał bowiem wpływu na to zdarzenie.

Zatem z uwagi na powyższe i charakter płatności, o jakie strona się ubiega, postępowanie wyjaśniające było skoncentrowane na ustaleniu, jaka część powierzchni zadeklarowanej przez stronę w jej wniosku o przyznanie ww. wsparcia jest uprawniona do jego przyznania oraz czy przejęcie części gruntów skarżącego pod budowę drogi stanowiło okoliczność uprawniającą skarżącego do zachowania prawa do pomocy do obszaru kwalifikowanego.

Podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest art. 7 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Natomiast przypadki działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności wskazane zostały w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, zaś forma i termin ich zgłoszenia właściwemu organowi zostały określone w 50 ust. 7 i art. 72 rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r., rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1/ na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2/ wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3/ przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

4/ został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa), do których została przyznana jednolita płatność obszarowa (art. 7 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r.).

Zgodnie z art. 50 ust. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jeżeli rolnik nie był w stanie spełnić zobowiązań w wyniku działania siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, zgodnie z art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zachowuje prawo do pomocy do obszaru kwalifikowanego w czasie wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. Przepis art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. stanowi, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu, podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności.

Przypadki działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, określone zostały w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 i obejmują: śmierć rolnika; długookresową niezdolność rolnika do pracy; poważną klęskę żywiołową w znacznym stopniu dotykającą grunty rolne gospodarstwa; zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku; epidemia dotykająca część lub cały inwentarz rolnika.

Dokonując oceny sprawy w świetle stanu prawnego wskazanego powyżej Sąd uznał, że organy podjęły wszelkie niezbędne działania celem właściwego ustalenia stanu faktycznego, który następnie został prawidłowo oceniony zgodnie z zasadami logiki. Przy ustalaniu obszaru powierzchni uprawnionej do płatności wzięto pod uwagę wyniki kontroli administracyjnej, zdjęcia ortofotomapy wykonane 14 sierpnia 2007 r., 14 sierpnia 2007 r., 23 września 2010 r. i 17 maja 2013 r., pisemną informację Starosty z 10 lipca 2014 r. w sprawie przejęcia działki nr [...] pod budowę Obwodnicy Miasta K., oświadczenia składane przez skarżącego oraz przedłożone przez niego dokumenty (wypisy z rejestru gruntów, orzeczenia sądów w sprawie z wniosku Powiatu o odłączenie działki nr [...] i przyłączenie do księgi wieczystej oraz wpis własności).

Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Materiał dowodowy został zebrany przez organy i rozpatrzony w sposób wyczerpujący; w uzasadnieniach decyzji wskazane zostały wszystkie okoliczności, które organy uznały za udowodnione oraz te, których nie wzięto pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy uznając, że nie mogą mieć one wpływu na rozstrzygnięcie.

Weryfikując prawidłowość zaskarżonych decyzji w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał Sąd stwierdził, że organy miały podstawy do przyjęcia, że powierzchnia uprawniona za 2009 r. do jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności zwierzęcej była mniejsza niż powierzchnia, którą strona zadeklarowała we wniosku o przyznanie tych płatności. W konsekwencji prawidłowo uznały, że na całej jego powierzchni, zgodnie z normami i wymogami nie była prowadzona przez stronę działalność rolnicza w okresie istotnym dla płatności, o które wystąpiono.

Podkreślić przy tym należy, że organy nie mogły poprzestać jedynie na porównaniu powierzchni zadeklarowanych w ramach kwestionowanej działki [...] oraz powierzchni referencyjnych (tzw. PEG) wyliczonych dla tych obszarów i zapisanych w systemie GIS, z którego uzyskano zgodność powierzchni wektorowej z powierzchnią ewidencyjną, gdyż na części zadeklarowanych gruntów – działce [...] rozpoczęta został budowa drogi. Z pisma Starosty z 10 lipca 2014 r. wynikało bowiem, że: 1/ przejęcie działki [...] pod budowę obwodnicy nastąpiło w drodze wywłaszczenia decyzją Starosty z 30 października 2007 r. o ustaleniu warunków lokalizacji inwestycji (utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z 16 kwietnia 2009 r.); 2/ formalne przekazanie gruntu pod budowę miało miejsce 13 czerwca 2009 r., zaś prace budowlane na wysokości działek stanowiących własność skarżącego zostały przeprowadzone 25-26 czerwca 2009 r.; 3/ powierzchnia działki [...] leżącej w granicach pasa drogowego wynosi 0,3088 ha.

Powyższe ustalenia nie zostały przez skarżącego skutecznie podważone.

Skoro zatem – co zostało udowodnione przez organy – skarżący przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie mu płatności (2009) nie utrzymywał wszystkich zadeklarowanych gruntów rolnych zgodnie z normami i nie przestrzegał wymogów przez cały ten rok, to, wobec nie spełnienia tych warunków, płatności nie mogły zostać przyznane do całej zadeklarowanej przez skarżącego powierzchni tych gruntów. Organy zaś prawidłowo pomniejszyły powierzchnię działek rolnych kwalifikowanych do jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności zwierzęcej, wyłączając z powierzchni zadeklarowanej przez skarżącego działki rolne A i C.

VII.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, w świetle którego przejęcie gruntów stanowiących własność skarżącego o powierzchni 0,3088 ha pod budowę drogi organy winny były zakwalifikować jako przypadek działania siły wyższej.

Jak już wskazano powyżej przypadki działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności określone zostały w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Ustawodawca zaliczył do nich śmierć rolnika; długookresową niezdolność rolnika do pracy; poważną klęskę żywiołową w znacznym stopniu dotykającą grunty rolne gospodarstwa; zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku; epidemia dotykająca część lub cały inwentarz rolnika. Organy trafnie wskazały, że wymienione zdarzenia mają charakter przypadkowy lub naturalny (żywiołowy, katastrofalny), nie do uniknięcia, taki, nad którym człowiek nie panuje. Powoływanej przez skarżącego okoliczności nie sposób przypisać ww. cech. Skarżący bowiem już w roku 2008 informował Kierownika Powiatowego ARiMR o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie nabycia działki nr [...] o powierzchni 3088 m2 pod realizację inwestycji – budowie obwodnicy, o czym świadczy pismo skarżącego z 20 października 2008 r. Postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków lokalizacji przedmiotowej inwestycji zakończyło się decyzją Wojewody z 16 kwietnia 2009 r., który utrzymał decyzję Starosty z 30 października 2007 r.; skarżącemu zostało wypłacone odszkodowanie za wywłaszczoną działkę.

Co więcej, rolnik zachowuje prawo do pomocy do obszaru kwalifikowanego w czasie wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności pod warunkiem, że dokona pisemnego zgłoszenia tych okoliczności i dołączy stosowne dowody w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności (art. 50 ust. 7 i art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Nie jest sporne, że takiego zgłoszenia skarżący nie złożył.

Sąd zauważa, że skarżący we wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 zobowiązał się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz o każdej zmianie, która nastąpi od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności objętych wnioskiem, w szczególności gdy zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych i wielkości powierzchni upraw. Zobowiązanie to zostało podpisane własnoręcznie przez skarżącego 11 maja 2009 r., zatem po dacie wydania przez Wojewodę decyzji utrzymującej w mocy decyzję Starosty o ustaleniu warunków lokalizacji inwestycji. Mimo to skarżący nie poinformował ARiMR o fakcie przejęcia działek rolnych pod budowę drogi i zniszczeniu upraw.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

EK/MH