Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 354/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 roku sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2017 roku nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 czerwca 2016 r., nr [...], Prezydent Miasta P., działając na podstawie oraz na podstawie art. 7 pkt 4, art. 39 ust. 1 i 2, art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) przyznał J. G. pomoc w formie zasiłku celowego w łącznej wysokości [...] zł, obejmującej pomoc na zakup kołdry w wysokości [...] zł; na zakup leków w wysokości [...] zł; na opłacenie energii elektrycznej w wysokości [...] zł., zrealizowaną w dnia 02 listopada 2015r. w tym: kwota [...]zł. płatna przelewem na kartę, kwota [...]zł. płatna na konto E. .

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wyjaśniono, że w dniu [...] września 2015 r. J. G. zwrócił się z pisemnym wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy R. F. Grunwald z prośbą o przyznanie pomocy. W dniu [...] października 2015 r. pracownik socjalny udał się do miejsca zamieszkania wnioskodawcy celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej 12 marca 2004 r. Podczas wywiadu J. G. zwrócił się z prośbą o pomoc w formie finansowej między innymi na zakup leków [...] zł, energię elektryczną w wys. [...] zł, kołdrę w wys. [...] zł. W czasie trwania wywiadu, ustalono, że wnioskodawca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z żoną L. G.. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. sierpniu 2015 r. na dochód rodziny wnioskodawcy składało się świadczenie emerytalne żony w wys. [...] zł.

W dalszej części uzasadnienia podniesiono, że wnioskodawca, z uwagi na osiągany dochód, kwalifikował się do otrzymania pomocy zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Równocześnie, w toku postępowania ustalono, że miesiącu wrześniu 2015 r. wnioskodawca poniósł koszty związane z utrzymaniem mieszkania w kwocie [...]zł. Przy uwzględnieniu takich wydatków do dyspozycji rodziny pozostaje kwota [...]zł. Mając na uwadze, iż syn spłaca kredyt w imieniu J. i L. G. w kwocie [...]zł. do dyspozycji rodziny pozostaje kwota [...]zł. Jak wynika z wyżej przedstawionych wyliczeń rodzina wnioskodawcy nie jest w stanie zabezpieczyć potrzeb w kwestii zakupu żywności w kwocie [...]zł.

Organ zwrócił uwagę, że wnioskodawca zaciągając wraz z żoną kredyt wziął odpowiedzialność za jego spłatę. Niestety nie jest rolą Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie przejęcia odpowiedzialności za podejmowane przez Państwa działania. Nie ma możliwości aby wnioskodawca spłacając kredyt miał możliwość korzystania z pomocy tutejszego ośrodka.

Decyzją [...] z dnia [...] października 2015 r. wnioskodawca otrzymał wsparcie na zakup kołdry w kwocie [...]zł, opłacenie energii elektrycznej w wys. [...] zł oraz na zakup leków w wys. [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło jednakże przedmiotową decyzję i przekazało ją w całości do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę ustalono, że M. G. – syn wnioskodawcy – świadczy na rzecz rodziców pomoc w formie rzeczowej, jednakże nie świadczy na rzecz rodziców żadnej pomocy finansowej. M. G. oświadczył, iż od grudnia 2009 r. systematycznie reguluje sprawę kredytu w kwocie [...]zł. Mając na uwadze nowe okoliczności sprawy, czyli zmianę sytuacji finansowej, przyjęto, że na dochód rodziny w miesiącu sierpniu 2015 r. składało się świadczenie emerytalne żony w wys. [...] oraz pomoc finansowa ze strony syna P. M. Gendery w wys. [...] zł. Łącznie dochód zatem opiewał na kwotę [...]zł. Kwota powyższa przewyższa kryterium dochodowe uzasadniające przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego.

Zdaniem organu, potrzeby o jakie zawnioskowano można zabezpieczyć z dostępnych środków jakimi dysponuje rodzina wnioskodawcy, tym bardziej, iż syn świadczy na rzecz rodziców również pomoc rzeczową. Mając powyższe na względzie organ przyjął, że brak jest podstaw do uznania sytuacji życiowej wnioskodawcy za szczególnie uzasadniającą konieczność udzielenia pomocy finansowej zgodnej z oczekiwaniem. Jak podkreślono organ, rozstrzygając wnioski o pomoc finansową musi kierować się nie tylko potrzebami i sytuacją materialną wnioskodawcy, ale również własnymi możliwościami finansowymi, bowiem zobowiązany jest tak rozdysponować środki, aby nie pozbawić pomocy innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji. W tym stanie prawnym i faktycznym nie znaleziono przesłanek do udzielenia pomocy na wnioskowany cel, lecz jedynie do przyznania pomocy na zakup kołdry w wys. [...] zł, zakup leków w wys. [...] zł oraz opłacenia energii elektrycznej w kwocie [...]zł, co w ocenie organu zabezpiecza wnioskowaną potrzebę.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. G., nie zgadzając się z stanowiskiem organu I instancji. Odwołujący wskazał, iż złożył wniosek na przyznanie pomocy finansowej na zakup leków w kwocie [...]zł, na opłacenie energii elektrycznej w kwocie [...]zł oraz na zakup kołdry w kwocie [...]zł. Ponadto odwołujący wskazał, iż w świetle postanowień art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, brak jest wskazania by raty kredytu spłacane przez syna były dochodem rodziny .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazano, że z akt organu I instancji przekazanych do Kolegium w dniu [...] listopada 2016r., a odnoszących się do odwołania L. G. od decyzji Nr [...] wynika, iż od lipca 2016 r. zwiększył się dochód rodziny odwołującego o kwotę [...]zł, wskutek podjęcia przez J. G. zatrudnienia w firmie "S. " Sp. z o. o. Następnie organ odwoławczy podniósł, że po szczegółowej analizie akt sprawy (w tym w szczególności dokumentów potwierdzających dochód żony L. z tytułu emerytury oraz przekazywanej przez syna w sposób regularny pomoc w kwocie [...]zł miesięcznie) uznał, iż decyzja Prezydenta z dnia [...] czerwca 2015 r. przyznająca powtórnie pomoc finansową w łącznej kwocie [...]zł jest zgodna z prawem.

Jak podkreślono, odwołujący złożył w dniu 20 września 2015 r. do organu I instancji wniosek (sprecyzowany w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego) o przyznanie pomocy finansowej w kwocie [...]zł, na opłacenie energii elektrycznej w kwocie [...]zł oraz na zakup kołdry w kwocie [...]zł . W ocenie Kolegium , organ I instancji rozpoznając powtórnie ten wniose, prawidłowo obliczył na podstawie przedłożonych dokumentów dochód wnioskodawcy - kwota [...]zł (na dwie osoby), a potem [...] zł

Kolegium w tej sytuacji rozważyło możliwość przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego, zgodnie z treścią art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Jednakże w sytuacji odwołującego i jego żony brak jest szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie świadczenia – zasiłku celowego specjalnego, w wysokości [...] zł na zakup leków, [...] zł na opłacenie energii elektrycznej oraz kwoty [...]zł na zakup kołdry. Jak podkreślono, pomoc finansowa świadczona regularnie przez p. M. G. od grudnia 2009 r. jest dochodem rodziny.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. G., który nie zgodził się z wyliczeniem dochodu rodziny. W jego ocenie wspólny dochód rodziny wyniósł [...] zł, a kwota kredytu – wpłacana przez syna bezpośrednio do banku, nie może być uznana za dochód rodziny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. Nr 1647 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016, po. 718), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości przyznania skarżącemu pomocy na zakup kołdry, leków oraz opłacenia energii elektrycznej.

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zarówno w decyzji organu I instancji, jak i w zaskarżonej decyzji powołano się na dokumenty z 2015 r., w tym wniosek o przyznanie pomocy, protokół z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, czy też wreszcie decyzji z dnia [...] października 2015 r. Tymczasem przesłane do sądu administracyjnego akta rozpoczynają się dopiero od kolejnego wniosku o przyznanie pomocy, tym razem z września 2016 r. Oznacza to, że organ II instancji, rozstrzygając przedmiotową sprawę nie dysponował pełnymi aktami administracyjnymi. Aktami powyższymi nie dysponuje również obecnie sad administracyjny.

Wyjaśnienia przy tym wymaga, że powyższe dokumenty miały przy tym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem to w oparciu o nie organ I instancji poczynił kluczowe ustalenia faktyczne dotyczące wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez skarżącego. Taki sposób procedowania przez orzekające w sprawie organy – a więc rozpoznanie sprawy bez zgromadzenia wszystkich niezbędnych dokumentów – uznać należy za naruszenie zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Orzekające w sprawie organy nie zebrały i nie oceniły kompletnego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a poczynione szczątkowe ustalenia oparły na materiale dowodowym, którego w aktach sprawy brak, co uniemożliwia kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia organów w tym zakresie. Brak wyjaśnienia tych okoliczności, to jest powołania się przez organ I instancji na dowody, których nie ma w aktach sprawy, wskazuje także na naruszenie przez organ odwoławczy wyrażonej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności, która wymaga rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy w jej całokształcie, a nie tylko odniesienia się do zarzutów odwołania. Powyższe naruszenia przepisów postępowania miały przy tym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Warunkiem prawidłowego zastosowania prawa materialnego jest bowiem poczynienie pełnych i prawidłowych ustaleń faktycznych, opartych na należycie zebranym i wszechstronnie rozważonym materiale dowodowym.

Niezależnie od powyższych braków, wskazać należy na wadliwość decyzji I instancyjnej. Jako podstawę rozstrzygnięcia podano bowiem przepis art. 39 ustawy o pomocy społecznej, regulujący pomoc w formie zasiłku celowego, gdy tymczasem w uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżący, z uwagi na przekroczenie dochodu w rodzinie, nie kwalifikuje się do uzyskania pomocy w powyższej formie. Kolegium, w treści zaskarżonej decyzji, odwołuje się już co prawda do treści art. 41 ustawy o pomocy społecznej, a więc instytucji specjalnego zasiłku celowego, który może być przyznany w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego, ale w ocenie Sądu również czyni to w sposób wadliwy. Mieć bowiem należy na względzie, że rozstrzygnięcie w sprawie specjalnego zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 K.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja uznaniowa powinna uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady zawarte w ustawie o pomocy społecznej. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06, Baza NSA, zgodnie z którym z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. W realiach przedmiotowej sprawy wyjaśnień powyższych zabrakło.

Sąd kwestionuj wreszcie sposób obliczenia dochodu rodziny skarżącego. Sąd podziela bowiem stanowisko zajęte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Po 716/14, dotyczące możliwość uznania kwoty spłacanego przez M. G. kredytu, jako dochodu rodziny skarżącego.

W powołanym powyżej wyroku wyjaśniono, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

W art. 8 ust. 11 ustawy znajduje się zastrzeżenie dotyczące okresu, za który ustalany jest dochód. Stosownie do tego przepisu w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęcia dochodu wskazując, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o enumeratywnie wskazane w ustawie obciążenia (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Jednocześnie w ustawie w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. wskazano przychodów z jakich tytułów nie wlicza się do dochodów określanych na potrzeby postępowań zakresu pomocy społecznej. W ustawie brak przy tym definicji legalnej pojęcia przychodu, co oznacza, że należy je wykładać na zasadach ogólnych, to jest posiłkując się wynikami zarówno wykładni językowej jak i celowościowej. Dokonując takowej wykładni uznać należy, iż przez przychód w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej rozumieć należy wpływy uzyskane przez daną osobę w określonym czasie. Co za tym idzie przy ustalaniu dochodu, od którego zależy przyznanie świadczeń z pomocy społecznej należy mieć na uwadze ogół uzyskiwanych środków pieniężnych mający charakter przysporzenia majątkowego, a zatem w konsekwencji w sposób rzeczywisty zwiększających stan majątkowy i to bez względu na tytuł i źródło ich pozyskania.

Dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej może zatem stanowić m.in. zarówno wynagrodzenie za prace jak i darowizna czy nagroda pieniężna lub też środku pochodzące z tytułu wypłaty odszkodowania oraz pożyczki czy kredytu (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 700/06, Baza NSA). Skoro bowiem pomoc społeczna ma na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego w dacie ubiegania się o pomoc społeczną, to nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków. z tej przyczyny pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki (kredytu). Dlatego też nawet kwoty pożyczek, kredytów, wydatkowanych na podstawowe utrzymanie stanowią z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej przychód podlegający wliczeniu do dochodu. Kwoty uzyskane z tytułu pożyczek kreują dochód, nie zmniejszając go, a więc kwoty te organ administracji publicznej winien uwzględniać przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1631/14, Baza NSA).

Dalej wskazać należy, iż jak wynika ze stanowiska przedstawionego przez stronę skarżącą w odwołaniu i uszczegółowionego w toku postępowania sądowoadministracyjnego do zaciągnięcia przez skarżącą i jej męża kredytu bankowego miało dojść w roku 2009 r., przy czym Lucyna i J. G. całą kwotę uzyskanego kredytu przekazali synowi, z którym jednocześnie uzgodnili, że będzie tenże kredyt w całości spłacał.

W kontekście powyższych wyjaśnień strony postępowania wysoce prawdopodobnym jawi się, (co orzekające w sprawie organy przeoczyły), że doszło do nawiązania dwóch odrębnych stosunków prawnych, to jest stosunku z tytułu umowy kredytu pomiędzy małżeństwem L. i J. G., a będącym kredytodawcą bankiem, w następstwie czego uzyskali oni najprawdopodobniej w listopadzie bądź w grudniu 2009 r. przysporzenie majątkowe w kwocie tegoż kredytu wynoszącej [...] zł oraz stosunku z tytułu ustnego zawarcia umowy nienazwanej o charakterze zbliżonym do pożyczki pomiędzy małżonkami Gendera, a ich synem M. G., której treścią było przekazanie M. G. środków z uzyskanego kredytu, w zamian za zobowiązanie się przez niego do regulowania rat kredytowych, a więc do zwrotu w ratach przekazanej mu przez rodziców kwoty jak i poniesienia całości kosztów kredytu, na które składały się kredytowane koszty ubezpieczenia kredytu oraz koszty jego przyznania, uruchomienia i zabezpieczenia, a także koszty należnych bankowi odsetek.

Konsekwentnie kwotę uzyskanego przez skarżącego i jego żonę w roku 2009 kredytu należałoby uwzględniać przy wysokości ustalania ich dochodu na osobę w rodzinie przy zastosowaniu mechanizmu ustalonego w art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, albowiem to w dacie uruchomienia kredytu (to jest najprawdopodobniej w roku 2009), a nie w dacie składania skarżącego wniosku o zasiłek celowy, dysponowali oni kwotą kredytu i mogli wykorzystać go na potrzeby własne, czego jednakże nie uczynili przekazując synowi całość uzyskanego z tego tytułu przychodu. W takim stanie faktycznym nie można byłoby natomiast uznać za stanowiące element dochodu skarżących wpłat dokonywanych przez ich syna na poczet spłaty przedmiotowego kredytu bankowego, albowiem prowadziłoby to do sytuacji, w której środki z tego samego kredytu bankowego byłyby doliczane do dochodów skarżących dwukrotnie, raz w trybie przewidzianym w art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej odnośnie całej kwoty uruchomionego kredytu, a po raz wtóry poprzez wliczenie do dochodów comiesięcznych rat spłaty tego samego kredytu.

Zauważyć nadto należy, iż w następstwie zawarcia umowy nienazwanej pomiędzy Lucyną i J. G., a M. G. doszło do powstania po stronie tych pierwszych wierzytelności obejmującej roszczenie o dokonywanie przez M. G. comiesięcznych spłat na rzecz banku rat kredytowych obejmujących należność główną i odsetki należne na rzecz banku, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek roszczenia o zapłatę przez M. G. jakichkolwiek kwot bezpośrednio na rzecz Lucyny i J. G..

Zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie można uznać wypłaty środków zgromadzonych uprzednio przez stronę na jej rachunku bankowym, książeczce oszczędnościowej, lokacie oszczędnościowej lub innej formie przechowywania i oszczędzania środków pieniężnych. Wypłata tych środków (oszczędności) nie tworzy bowiem przysporzenia po stronie ich dysponenta, lecz stanowi tylko czynność polegającą na zmianie sposobu przechowywania już wcześniej posiadanych środków. Nie dotyczy to jedynie wypłaty kwoty uzyskanej z tytułu odsetek od oszczędności zgromadzonych na tym rachunku czy lokacie, albowiem wartość odsetek stanowi przysporzenie majątkowe, a więc przychód właściciela rachunku/lokaty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 120/11, Baza NSA).

Zdaniem Sądu powyższe uwagi należy także odnieść do kwot uiszczanych przez M. G. na rzecz rodziców w formie comiesięcznej spłaty rat zaciągniętego przez nich kredytu. Jest to bowiem sytuacja analogiczna do takiej, jak gdyby skarżąca z posiadanych środków własnych udzieliła komuś pożyczki, co skutkowało by powstaniem określonej wierzytelności, a następnie uzyskała by jej zwrot w ratach, bądź w formie jednorazowej spłaty, w kwocie odpowiadającej wyłącznie sumie udzielonych środków. Udzielenie pożyczki osobie fizycznej w miejsce przechowywania środków w gotówce, na rachunku bankowym, czy też zainwestowania ich w inny sposób (np. w złoto) stanowi bowiem jedynie sposób dysponowania posiadanymi środkami finansowymi, nie generuje natomiast po stronie ich posiadacza powstania przychodu tak w momencie spłaty należności głównej pożyczki, jak i wypłaty środków z rachunku bankowego, czy też spieniężenia przedmiotów uprzednio za uzyskiwane dochody nabytych.

Reasumując tego rodzaju wpłaty do jakich obowiązany jest M. G. na podstawie stosunku prawnego łączącego go z rodzicami nie powodują po stronie skarżącej i jej męża przysporzenia środków, którymi mogą oni dysponować na własne potrzeby, co także przemawia przeciwko wliczaniu ich do dochodu rodziny skarżącej w rozumieniu przepisu art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej.

Za nieuprawnione należały zatem uznać stanowisko organów obu instancji, iż do dochodu rodziny skarżącego zalicza się comiesięczna spłata przez syna raty kredytu obciążającego skarżącego i jego żonę. W też zakresie orzeczenie organów obu instancji należałoby uznać za zapadłe z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej polegającym na niewłaściwej wykładni tegoż przepisu, skutkiem którego to naruszenia wadliwie ustalono, że rodzina wnioskodawczyni przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku celowego na zakup żywności.

Sąd podkreśla, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, co oznacza, że wnoszący o taką pomoc musi wykazać, iż nie jest w stanie zaspokoić we własnym zakresie niezbędnych potrzeb życiowych, a nadto, że tych potrzeb nie są również w stanie zaspokoić członkowie jego rodziny, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Dlatego rozpatrując ponownie sprawę organy winny nadto ustalić, czy syn skarżących jest w stanie w niniejszej sprawie wspomóc rodziców w ponoszeniu kosztów utrzymania, poprzez ustalenie, jaka jest sytuacja finansowa, materialna i rodzinna jego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i czy jest on w stanie partycypować w ponoszeniu kosztów utrzymania rodziców. Konieczne jest przy tym jednoznaczne wyliczenie dochodu rodziny skarżącego, przy uwzględnieniu zgłaszanej przez organ odwoławczy okoliczności związanej z uzyskaniem przez skarżącego dochodu z tytułu podjętej pracy.

Równocześnie Sąd poucza strony, że stosownie do treści art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pomoc przyznana skarżącemu po ponownym rozpoznaniu sprawy, nie może być niższa niż pomoc już przyznana kwestionowanymi decyzjami.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie przeprowadzenia postępowania dowodowego pozwalającego na bezsporne ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oraz udokumentowanie wyników tegoż postępowania w aktach sprawy.