Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 835/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 14 stycznia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej "k.p.a."), art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2014 r., poz.1438, dalej "ustawa o Agencji"), art. 21 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm., dalej "ustawa"), § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 maja 2019 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2019 r. (Dz. U. z 2019, poz. 913), art. 13 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE z 20 czerwca 2014 r., Nr L 181. str. 48, dalej zwane "Rozporządzeniem Komisji (UE) Nr 640/2014"), utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok.

Organ ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 20 marca 2020 r. Grupa Producentów Centrala Nasienna [...] Sp. z o.o. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. " Wniosek o dopłaty na rok 2019" oraz "Wniosek o dopłaty na 2019 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu ".

W dniu 4 czerwca 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wydał postanowienie nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019r.

W dniu 1 lipca 2020 r. strona, z zachowaniem ustawowego terminu, złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...]

o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r.

Organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem rozpoznania w sprawie był "Wniosek o dopłaty na rok 2019 wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu" z 17 marca 2020 r. złożony przez Grupę Producentów Centrala Nasienna [...]

Sp. o.o. w dniu 20 marca 2020 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł.

Organ odwoławczy przytaczając treść art. 5 ust. 1-2, art. 6, art. 7 ust. 1-2 oraz art. 21 ustawy, § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2019 r. oraz art. 13 ust. 1 akapit pierwszy oraz akapit trzeci oraz art. 12 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 wyjaśnił, iż możliwe było złożenie wniosku po 31 maja 2019 r., jednakże za każdy dzień opóźnienia naliczana była sankcja w wysokości 1% kwoty płatności, do której byłby uprawniony rolnik. Ostateczny termin skutecznego składania wniosków upływał 25 dni, po upłynięciu terminu składania wniosków bez sankcji, liczony od dnia 31 maja 2019 r. Zatem ostatni dzień składania wniosków upływał 25 czerwca 2019 r.

Dalej organ odwoławczy podniósł, iż odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 na podstawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a. organ pierwszej instancji, jako inną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania, wskazał upływ materialnoprawnego terminu na złożenie wniosku powołując się na powyższe przepisy prawa. Organ pierwszej instancji w treści postanowienia odniósł się również do wniosku strony o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o dopłaty na 2019 r. wskazując, że termin ten jako termin prawa materialnego jest nieprzywracalny.

Organ odwoławczy wskazał, iż z treści wniosku o przywrócenie terminu na złożenie "wniosku o dopłaty na 2019 r." z dnia 17 marca 2020 r., strona - w osobie M. W. uprawnionej do reprezentacji Spółki podniosła, że wniosku nie mogła złożyć ponieważ zastała tymczasowo aresztowana od 4 kwietnia 2018 r. do 24 grudnia 2019 r. oraz że dopiero na początku tygodnia dotarła do niej informacja o braku złożenia wniosku i jednocześnie dopiero w tej dacie stan psychiczny M. W. pozwolił na uzyskanie informacji niezbędnych do sporządzenia przedmiotowego wniosku. W ocenie strony należało uznać, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, a wniosek o przywrócenie terminu strona złożyła z zachowaniem ustawowego terminu. Strona dodała, iż jej zdaniem organ winien uznać, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przypadki potwierdzające wystąpienie siły wyższej czy nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż stan faktyczny sprawy jest niesporny. Nie budzą wątpliwości ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji w zakresie dotyczącym daty złożenia przez stronę skarżącą wniosku o przyznanie płatności na rok 2019. Przedmiotowy wniosek o przyznanie płatności na 2019 r. strona złożyła bowiem w dniu 20 marca 2020 r.

W dalszej kolejności organ odwoławczy podniósł, iż skutkiem upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin taki ogranicza w czasie możliwość dochodzenia prawa podmiotowego. Jak się wskazuje w doktrynie "uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe. podlega umorzeniu", (tak B. Adamiak(w:) B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 9 wydanie, wyd. C.H. Beck, str. 336). W ocenie organu odwoławczego materialny charakter terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności powoduje, że jego upływ skutkuje wygaśnięciem bądź niemożnością dochodzenia przed organem administracji roszczenia o przyznanie płatności. Organ odwoławczy dodał, iż terminy materialne nie podlegają przywróceniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przywróceniu mogą podlegać jedynie - w przypadku ich uchybienia - terminy procesowe. W ocenie organu drugiej instancji jednoznacznym potwierdzeniem materialnego charakteru terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowych, płatności do krów i owiec oraz płatności do tytoniu, w dacie wydania postanowienia organu pierwszej instancji, jest treść art. 18 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym termin, o którym mowa w ust. 2 nie podlega przywróceniu.

Przytaczając treść art. 61a § 1 k.p.a. organ odwoławczy podkreślił, iż przychyla się do stanowiska wyrażonego w komentarzu do k.p.a. przez A. Wróbla, że do przypadków mieszczących się w zakresie pojęcia "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania" należy zaliczyć sytuacje, które w sposób oczywisty, jednoznaczny, przy pierwszym zestawieniu stanu faktycznego (zakresu żądania zawartego we wniosku) i obwiązującego stanu prawnego, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.

Organ drugiej instancji podniósł dalej, że ocena wniosku o dopłatę dokonywana przez właściwe organy jest oceną terminowości i szeregu innych, formalnych wymogów wniosku.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęło się stanowisko, zgodnie z którym skutkiem uchybienia terminu do złożenia wniosku będzie brak możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie płatności" (tak np. wyroki: NSA z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 1020/09, LEX nr 787120, WSA w Olsztynie z dnia 18 października 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 319/08, LEX nr 500931).

Organ odwoławczy zwrócił nadto ponownie uwagę na treść art. 13 ust. 1 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, zgodnie z którym "jeżeli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny".

Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem organu odwoławczego, uzasadnione było wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., jeżeli w sposób oczywisty, bez konieczności dokonywania ustaleń w przedmiocie istnienia okoliczności takich jak siła wyższa i okoliczności nadzwyczajne (w przypadku podnoszenia ich przez rolnika) można stwierdzić, że wniosek o przyznanie płatności nie może być rozpoznany merytorycznie, czyli jest niedopuszczalny z powodu przekroczenia terminu do jego złożenia. W ocenie organu odwoławczego na takie rozwiązanie wskazuje także treść art. 3 i art. 19 ust. 1 ustawy, z których nie wynika, aby stosowanie art. 61a k.p.a. w stanach objętych hipotezą tego przepisu było wyłączone.

Także uznanie przez organ, że strona skarżąca złożyła wraz z wnioskiem o przyznanie płatności wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia, nie zmieniłoby sytuacji skarżącej, skoro termin do złożenia wniosku nie podlega przywróceniu (art. 21 ust. 2 ustawy). W ocenie organu odwoławczego słusznie zatem organ pierwszej instancji wskazał, że regulacja zawarta w art. 21 ust. 2 ustawy, wyłącza stosowanie przepisu 58 k.p.a .

W konsekwencji organ drugiej instancji stwierdził, że uchybienie przez producenta terminowi do złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2019 r., w dniu 20 marca 2020 r., uprawniało organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. Skoro bowiem termin określony w art. 21 ustawy jest terminem materialnym, to jego przekroczenie musi skutkować dla strony negatywnymi konsekwencjami w sferze jej materialnoprawnych uprawnień.

Ustosunkowując się natomiast do argumentacji skarżącej w zakresie wystąpienie siły wyższej czy nadzwyczajnych okoliczności organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, na który skarżąca powołał się w zażaleniu brzmi: z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Wobec tego istnienie przeszkody do wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności, bądź brak takiej przeszkody będzie musiało być wynikiem ustaleń organu co do istnienia przesłanek z art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, tj. siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych tylko w sytuacji, jeśli ma miejsce przekroczenie terminu o mniej niż 25 dni roboczych.

Organ odwoławczy podkreślił, iż w przedmiotowym stanie faktycznym, nie miało miejsce przekroczenie terminu o mniej niż 25 dni roboczych i brak było podstaw do ustalenia przez organ, czy siła wyższa czy okoliczności nadzwyczajne były przyczyną opóźnienia. Dlatego powołanie się przez skarżącą w zażaleniu na okoliczność tymczasowego aresztowania, jako okoliczności nadzwyczajnej, zdaniem organu drugiej instancji, nie mogło zmienić jego sytuacji prawnej, gdyż przepis art. 18 ust. 2 ustawy nie ma tutaj zastosowania. Brak było podstaw do badania zachowania terminu do zgłoszenia właściwemu organowi przypadku wyjątkowych okoliczności, jeżeli nawet stwierdzenie ich wystąpienia, nie mogło wywołać skutku w postaci umożliwienia organowi dokonania merytorycznej oceny złożenia wniosku po ostatecznym terminie. Ocena terminowości złożenia wniosku o przyznanie płatności była w tym przypadku oceną wynikającą w sposób oczywisty, jednoznaczny, przy pierwszym zestawieniu stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego.

Na ostateczne postanowienie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skargę do sądu administracyjnego złożyła Grupa Producentów Centrala Nasienna [...] Sp. z o.o., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 61 § 1 w zw. z 61a k.p.a oraz art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014. W ocenie strony skarżącej organ wadliwie zinterpretował przepis art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 i nie uwzględnił przesłanek "siły wyższej" i "nadzwyczajnych okoliczności" wskazujących na brak odpowiedzialności M. W. za przekroczenie terminu na złożenie wniosku. Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że ustalenia odnośnie wystąpienia przesłanki z art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 mogą mieć miejsce tylko w przypadku, gdy ma miejsce przekroczenie terminu o mniej niż 25 dni roboczych.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: ,,p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny orzekając o uwzględnieniu bądź oddaleniu skargi, rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W wypadku niestwierdzenia wad skutkujących koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzenia jego nieważności, bądź wydania z naruszeniem prawa, sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozstrzygając przedmiotową sprawę w oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji w żaden sposób nie naruszają w/w przepisów uzasadniający ich eliminację z obrotu prawnego.

Powyższe stanowisko Sąd oparł na fakcie, że problematykę terminu do złożenia wniosku o płatności bezpośrednie na 2019 r. reguluje art. 21 ust. 1-3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 wymienionej ustawy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu. Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy w przypadku gdy Komisja Europejska, działając w trybie art. 78 akapit drugi rozporządzenia nr 1306/2013, upoważni Rzeczpospolitą Polską do przedłużenia terminu, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw rozwoju wsi może określić, w drodze rozporządzenia, dłuższy termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w danym roku, mając na względzie okoliczności, którymi kierowała się Komisja Europejska, upoważniając do przedłużenia tego terminu, oraz umożliwienie otrzymania przez rolników należnych im płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu.

W roku 2019 z taką sytuacją mieliśmy do czynienia, bowiem rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 maja 2019 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2019 r. (Dz.U. 2019 r., poz.913) termin na złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich został wydłużony do 31 maja 2019 r. Mając na uwadze powyższe przepisy należy stwierdzić, że strona skarżąca mogła złożyć wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2019r. do dnia 31 maja 2019 r. Termin ten, co wyżej było zaznaczone, nie podlegał przywróceniu.

Warto jednak zauważyć, że upływ w/w terminu nie pozbawiał skarżącej prawa do złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2019, zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 akapit pierwszy oraz akapit trzeci oraz art. 12 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 dopuszczalne było złożenie wniosku po 31 maja 2019 r., jednakże za każdy dzień opóźnienia naliczana była sankcja w wysokości 1% kwoty płatności, do której byłby uprawniony rolnik. Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

Należy w tym miejscu podkreślić, że na gruncie prawa rozróżnia się terminy materialnoprawne i terminy procesowe. Podstawowym kryterium podziału jest sfera prawna, w której realizują się skutki prawne, związane z danym terminem. Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym. Z kolei terminy procesowe są terminami dotyczącymi czynności procesowych, podejmowanych przez podmioty postępowania administracyjnego (sądowego), w celu wywołania określonych skutków dla tego postępowania (procesu).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zgodnie, że termin materialny do dokonania określonej czynności ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Jest to tzw. termin zawity prawa materialnego. Oznaczenie daty końcowej terminu zawitego prawa materialnego z reguły następuje przez podanie czasu trwania danego terminu. Jednocześnie przepisy mogą też określać ten termin przez wskazanie konkretnej daty. Takie terminy orzecznictwo określa jako szczególne rodzaje terminów zawitych, to jest terminy kalendarzowe, charakteryzujące się najdalej idącym rygoryzmem" (por. wyroki NSA: z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 300/13; z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2617/14; z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 551/15; z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1810/11; z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. II GSK 1500/13 oraz orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1961 r., sygn. I CR 196/60, publ. OSN 1962/2/58).

W orzecznictwie utrwalone jest także stanowisko, że terminy do składania przez rolników wniosków o przyznanie różnych dopłat, mają charakter terminów materialnoprawnych (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Ke 157/19; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 900/18; wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 654/17; wyroki WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2018 r.: sygn. akt VIII SA/Wa 56/18 i sygn. akt VIII SA/Wa 57/18; wyrok WSA w Gorzowie z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Go 497/17; wyroki NSA z dnia 30 stycznia 2018 r.: sygn. akt II GSK 768/16 i sygn. akt II GSK 769/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie ostateczny termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na 2019r. upływał w dniu 25 czerwca 2019r. Strona skarżąca złożyła wniosek w dniu 20 marca 2020r. czyli prawie 9 miesięcy po upływie wymaganego terminu. W ocenie sądu naruszenie tego terminu winno skutkować odmową wszczęcia postępowania administracyjnegpo na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Przepis ten stanowi bowiem, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zawarte w art. 61a § 1 k.p.a. pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, utożsamia się bowiem z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygniecie albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Innym uzasadnionym przypadkiem uzasadniającym odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego jest złożenie wniosku o wszczęcie postępowania po określonym w przepisach prawa terminie na jego złożenie (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13 oraz wyroki WSA w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2018 r.; sygn. akt VIII SA/Wa 166/18; z dnia 22 marca 2018 r.; sygn. akt VIII SA/Wa 88/18 oraz z dnia 21 marca 2018 r.; sygn. akt VIII SA/Wa 56/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, że wniosek skarżącej o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2019 złożony z jednoczesnym złożeniem wniosku o przywrócenie terminu na dokonanie tej czynności w dniu 20 marca 2020 r., został wniesiony z przekroczeniem wymaganego terminu i trafnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie. Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich jest terminem materialnym, prekluzyjnym, który nie podlega przywrócenia. Tym samym, organy prawidłowo stwierdziły również, że w sprawie nie podlega ocenie kwestia przyczyn uchybienia wymienionemu terminowi przez stronę skarżącą. W orzecznictwie ustalone jest stanowisko, że skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. M. Romańska w: red. H. Knysiak-Molczyk, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2015 r. s. 435 i powołane tam wyroki sądów administracyjnych).

Nieuzasadniony jest zarzut skargi błędnej interpretacji przepisu art.13 ust.1 rozporządzenia nr 640/2014 przez organy administracji. W ocenie strony skarżącej nie ponosi ona odpowiedzialności za przekroczenie terminu na złożenie wniosku o przyznanie płatności gdyż wystąpiły nadzwyczajne okoliczności (tymczasowy areszt M. W. z okresie 24 maja 2018r. – 24 grudnia 2019r.), o których mowa w wymienionym przepisie.

W przepisie art.13 ust.,1 rozporządzenia nr 640/2014 jest faktycznie mowa o "sile wyższej" i "nadzwyczajnych okolicznościach" lecz analiza całego przepisu wskazuje, że chodzi tu o przypadki gdy nie jest przekroczony termin "25 dni kalendarzowych". W sytuacji natomiast gdy doszło do przekroczenia terminu "25 dni" wniosek o przyznanie płatności jest niedopuszczalny i nie ma znaczenia okoliczność czy uchybienie terminu nastąpiło wskutek "siły wyższej" czy "nadzwyczajnych okoliczności". Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowych jest terminem materialnym i po jego upływie wygasa prawo do ubiegania się o płatność bez względu na przyczynę uchybienia terminu. Zarzut skargi w tym zakresie nie jest zasadny.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2019r. prawie 9 miesięcy po upływie wymaganego terminu. Uzasadniało to odmowę wszczęcia postępowania z powodu "innych uzasadnionych" przyczyn, o których mowa w arty.61a § 1 K.p.a. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę.

a.l.