Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 687/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36-6 ust. 2,art. 36-8 ust. 1 i 12, art. 36-5, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 7, art. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

M. W. (dalej zwana skarżącą) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyniku egzaminu radcowskiego (dalej zwana Komisją II stopnia, Komisją Odwoławczą) z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]. Zaskarżoną uchwałą Komisja Odwoławcza utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w B. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] stwierdzającą, iż skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Jako podstawę prawną Komisja Odwoławcza wskazała art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm, dalej też jako u.r.p.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej też jako k.p.a.).

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach od 14 do 17 czerwca 2011 r. skarżąca przystąpiła do egzaminu radcowskiego przed Komisją Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w B. Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz po dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że:

- z pierwszej części egzaminu radcowskiego, stanowiącej zestaw pytań testowych składający się ze 100 pytań skarżąca otrzymała 78 punktów, co stanowi ocenę dobrą,

- z drugiej części egzaminu radcowskiego ocenę dobrą,

- z trzeciej części egzaminu radcowskiego ocenę dobrą,

- z czwartej części egzaminu radcowskiego ocenę niedostateczną,

- z piątej części egzaminu radcowskiego ocenę dostateczną.

Zgodnie z treścią art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Mając na uwadze uzyskaną przez skarżącą ocenę z części czwartej obejmującej prawo gospodarcze, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Zadanie z prawa gospodarczego obejmowało sporządzenie przez zdającą na zlecenie A. N. umowy sprzedaży udziałów w "T." spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, w której to spółce był członkiem zarządu. Udziały te należały do spółki akcyjnej "C.", która posiadała 250 udziałów w "T.". Zdająca miała za zadanie sporządzić umowę dla członka zarządu spółki akcyjnej, której ta spółka miała zbyć udziały w posiadanej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.

Skarżąca sporządziła stosowną umowę, przy czym jako zbywcę wskazała: "C." spółka akcyjna z siedzibą w W., zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w W. [...] Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS [...] z kapitałem zakładowym o wysokości 1.000.000 zł, NIP [...], REGON [...] reprezentowaną przez dwóch członków zarządu uprawnionych do reprezentowania Spółki zgodnie z odpisem KRS stanowiącym załącznik nr 1 do niniejszej umowy:

- pana J. K., zamieszkałego w L. [...],

- pana Z. Z., zamieszkałego w K. [...] ".

Praca skarżącej z zakresu prawa gospodarczego została sprawdzona przez dwóch egzaminatorów, który wystawili pracy ocenę cząstkową niedostateczną (2).

W uzasadnieniu wystawionych ocen podano, że egzaminowana skonstruowała umowę z naruszeniem zasad reprezentacji szczególnej, co skutkuje bezwzględną nieważnością sporządzonej umowy. Jeden z egzaminujących podkreślił także brak wzmianki, że umowa jest warunkowa oraz brak umowy zastawu.

Skarżąca złożyła do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości odwołanie od ww. uchwały Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 r. z siedzibą w B.

W uzasadnieniu skarżąca odnosząc się do swojego wyniku z części egzaminu poświęconej prawu gospodarczemu zarzuciła naruszenie art. 365 ust. 2 i 3 u.p.r. poprzez przekroczenie przez Komisję Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w B. granic tzw. "uznania administracyjnego", poprzez dowolną ocenę pracy pisemnej z prawa gospodarczego, stanowiącej część egzaminu radcowskiego, przeprowadzonego w dniu 17 czerwca 2011 r., oceniając ją jako niedostateczną, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia w stosunku do skarżącej negatywnego wyniku egzaminu radcowskiego, przeprowadzonego w dniach 14-17 czerwca 2011 r. Wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz ponowną ocenę pracy z prawa gospodarczego i ustalenie w stosunku do niej pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego, przeprowadzonego w dniach 14-17 czerwca 2011 r.

Skarżąca podniosła, że występują rozbieżności w stawianych zarzutach – tylko jeden z egzaminatorów wskazał, że brak jest zmianki, iż umowa jest warunkowa; tylko jeden podniósł, że brak jest umowy zastawu, natomiast drugi wyraźnie wskazał na prawidłowość zastosowania art. 306 i nast. k.c., i skonstruowaniu przez skarżącą umowy z zapisami dotyczącymi zastawu. Podkreśliła także wskazanie przez egzaminatorów na fakt prawidłowego w większości zastosowania przepisów, oraz zabezpieczenia podstawowych interesów reprezentowanej strony.

Podniosła, że pogląd egzaminatorów, iż umowa jest bezwzględnie nieważna z uwagi na naruszenie w niej zasad reprezentacji szczególnej, wynikającej z art. 379 § 1 k.s.h., w jej ocenie także jest niezasadne. W orzecznictwie Sądu Najwyższego, dotyczącego tej kwestii (konkretnie reprezentacji w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, którą można w pełni przyjąć w odniesieniu do spółki akcyjnej) istnieje pogląd, że art. 203 k.h. (aktualnie art. 210 k.s.h.) dotyczy umów między spółką a członkami zarządu, związanych ze sprawowaną funkcją członka zarządu, a nie umów zawieranych przez spółkę z członkami zarządu działającymi jako osoby fizyczne, a więc poza pełnioną przez nich funkcją (por. wyrok SN z 23.03.1999 r., sygn. II CKN 24/98, Lex nr 36679). W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że "wykładania literalna, w szczególności zwrotprowadzi do wniosku, że przepis ten ma zastosowanie do umów między członkami zarządu z spółką związanych ze sprawowaną funkcją członka zarządu, a nie do umów zawieranych między spółką a członkami zarządu działającymi jako osoby fizyczne, a więc poza pełnioną przez nich funkcją. W ostatnim przypadku spółkę reprezentuje zarząd, a nie rada nadzorcza". Skarżąca podkreśliła, że w stanie faktycznym opracowanym na potrzeby egzaminu, A. N. wprawdzie był członkiem zarządu, ale chodziło o umowę sprzedaży udziałów zawartą z nim jako osobą fizyczną, z pominięciem jego statusu jako członka zarządu, który w przedmiotowej sprawie nie miał znaczenia. Prowadzi to więc do wniosku, że umowa sporządzona w ramach zadania egzaminacyjnego jest ważna. Nabycie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością przez kupującego nie było w ogóle związane ze sprawowaną przez niego funkcją w spółce akcyjnej, którą w przedmiotowej sprawie prawidłowo reprezentowali dwaj pozostali członkowie zarządu. Dodatkowo A. N. nie był członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, której udziały były przedmiotem obrotu, a zupełnie innej osoby prawnej, co także świadczy o zasadności przedstawionej powyżej argumentacji.

W podobnej konwencji - o węższym zakresie zastosowania art. 203 kh - wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku w wyroku z dnia 8 kwietnia1999 r. (sygn. akt SA/Bk 94/98, "Monitor Podatkowy" 2000/1, s. 40.). Natomiast Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lutego 2001 r. stwierdził, że: "1. Reprezentacja spółki przewidziana w art. 203 KH nie jest wymagana w razie zatrudnienia członka zarządu przy wykonywaniu czynności nie związanych z zarządzaniem spółką. 2. Zamiar nawiązania stosunku ubezpieczenia społecznego, bez rzeczywistego wykonywania umowy o pracę, świadczy o fikcyjności zgłoszenia pracowniczego do ubezpieczenia społecznego"(II UKN 244/00, Lex nr 55418).

W świetle powyższego skarżąca podniosła, że ocena niedostateczna za pracę z prawa gospodarczego wydaje się zbyt surowa, krzywdząca i wystawiona z przekroczeniem uznania wynikającego z art. 365 ust. 2 i 3 u.r.p. Skoro wśród największych autorytetów prawniczych nie ma jednoznacznego stanowiska w kwestii reprezentacji spółki akcyjnej przy zawieraniu umów z członkami zarządu, to przyjęcie przez nią jednej z możliwych opcji nie powinno prowadzić do obniżenia oceny tak bardzo, by uniemożliwić jej uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.

Uchwałą z dnia [...] stycznia 2011 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w B. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...].

Komisja uznała, że odwołanie nie jest zasadne. Głównym uchybieniem skarżącej, które przesądzało o dyskwalifikacji jej pracy było określenie nieprawidłowej reprezentacji spółki akcyjnej w umowie łączącej tę spółkę z jej członkiem zarządu. Co do podnoszonej przez zdającą kwestii różnego rozumienia art. 379 k.s.h. w doktrynie, Komisja wywiodła, że stanowisko i poglądy na których oparła się zdająca przeważały w okresie przed nowelizacją ustawy Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 15 stycznia 2004 r., choć dostrzec je można również obecnie. Jednakże za ugruntowane należy przyjąć stanowisko, zgodnie z którym czynność dokonana z pominięciem zakazu wyrażonego w art. 379 k.s.h. jest nieważna.

Zdaniem Komisji Odwoławczej skarżąca nie ustrzegła się także innych poważnych uchybień, nie biorąc pod uwagę - wbrew zadaniu egzaminacyjnemu - zastrzeżonego na rzecz wspólników prawa pierwszeństwa do nabycia udziałów i nie zastrzegając z tego tytułu odpowiedniego warunku, czy też pomijając obowiązek wydania przedmiotu zastawu, od czego art. 307 k.c. uzależnia skuteczność ustanowienia zastawu. Poza tym umowę przygotowaną przez skarżącą cechuje lakoniczność, nieporadny język prawniczy i brak wymaganej precyzji, przykładem czego jest użycie takich sformułowań, jak: "Zbywający sprzedaje a Nabywca nabywa 250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt) udziałów Spółki z ograniczoną odpowiedzialność "T." z siedzibą w W.", czy ograniczenie się do sformułowania o zgodzie małżonki kupującego na zaspokojenia roszczeń wynikających z niniejszej umowy z majątku wspólnego ", zamiast o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy przez jej męża, co odpowiadałoby normie zawartej w art. 41 § 1 k.r.o. stanowiącej, że jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków

Na powyższą uchwałę M. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie uchwały I instancji. Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego, a zwłaszcza art. 368 ust. 9 i 10 u.r.p. w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24.09.2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. nr 164, poz. 1314 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przekroczenie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia granic tzw. "uznania administracyjnego" polegającego na dowolnej ocenie pracy pisemnej z zakresu prawa gospodarczego, stanowiącej cześć egzaminu radcowskiego, przeprowadzonego w dniu 17 czerwca 2011 r" oceniając ją jako niedostateczną, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia w stosunku do skarżącej, negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego, przeprowadzonego w dniach 14-17 czerwca 2011 r,

2. przepisów postępowania:

- art. 7 i art. 11 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy,

- art. 7 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie,

- art. 80 k.p.a. poprzez wydanie oceny na podstawie niepełnego materiału dowodowego z pominięciem argumentów podnoszonych w odwołaniu przez stronę,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne oceny pracy egzaminacyjnej strony polegające na niewskazaniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także niewyjaśnieniu podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia.

Skarżąca, powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu, nie zgodziła się z argumentacją, jakoby zawarcie umowy przez członków zarządu "C." S.A. z siedzibą w W., a innym członkiem zarządu tej spółki A. N. było nieważne. Skarżąca, odnosząc się do argumentacji organu II instancji, podniosła że skoro zadanie egzaminacyjne zostało skonstruowane w oparciu o tak kontrowersyjną materię, to przyjęcie wariantu innego niż powszechnie dominujący, ale dopuszczalnego, jak wynika z poglądów Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie powoduje bezwzględnej nieważności umowy oraz nie powinno przesądzać o negatywnej ocenie z egzaminu radcowskiego. Zdaniem skarżącej na tego typu egzaminach powinny być konstruowane kazusy oparte na stanach faktycznych i prawnych nie wywołujących żadnych sporów w doktrynie i orzecznictwie. Nie jest słusznym stosowanie w procesie egzaminacyjnym kryteriów arbitralnych, przewidujących tylko jedno właściwe rozwiązanie, gdy w doktrynie i orzecznictwie możliwe są jeszcze inne rozwiązania danego problemu.

Odnosząc się do pozostałych uchybień wykazanych w zaskarżonej uchwale, skarżąca wskazała, że zastrzeżenie w zadaniu egzaminacyjnym warunku prawa pierwszeństwa do nabycia udziałów przez pozostałych wspólników, znalazło odzwierciedlenie w treści umowy sporządzonej przez skarżącą. Warunek może być zastrzeżony w sposób wyraźny, poprzez użycie w treści czynności prawnej określonego zwrotu. O jego istnieniu można jednak również wnioskować na podstawie okoliczności towarzyszących zawarciu umowy (Giesen Beata w: Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, red. M. Pyziak-Szafnicka, LEX 2009). W konsekwencji prowadzi to do wniosku, że formuła § 3 sporządzonej umowy, zatytułowana "Warunki sprzedaży" odpowiada założeniom ujętym w zadaniu egzaminacyjnym.

Odnosząc się do stanowiska Komisji II stopnia, że na niekorzyść skarżącej świadczy także zapis dotyczący zgody małżonki kupującego na zaspokojenie roszczeń wynikających z umowy sprzedaży udziałów w spółce z o.o. zamiast o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy przez męża, skarżąca podniosła, iż zgoda na zaspokojenie roszczeń wynikających z umowy zawsze zawiera w sobie zgodę na zawarcie tej umowy i nie świadczy o nieuwzględnieniu przez skarżącą tego zagadnienia w pracy egzaminacyjnej, zgodnie z założeniami. Takiego sformułowania w umowie sporządzonej przez skarżącą nie zakwestionował żaden z egzaminatorów sprawdzających pracę egzaminacyjną i wydających oceny cząstkowe na etapie prac Komisji I stopnia.

Podniosła także, że wskazywany w zaskarżonej uchwale brak przeniesienia przedmiotu zastawu wynikał z faktu, iż zastawiany samochód był w dzierżeniu wierzyciela. W takich przypadkach, zgodnie z art. 307 § 2 k.c., do ustanowienia umowy zastawu wystarcza sama umowa, bez potrzeby przenoszenia przedmiotu zastawu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle przepisów art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy te kontrolują zaskarżone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznoprawnego z daty ich podjęcia. Ponadto w świetle art. 134 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku poz. 270, dalej też jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga w tej sprawie podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Skarżąca nie zgodziła się z ustalonym uchwałą Komisji Egzaminacyjnej negatywnym wynikiem egzaminu radcowskiego, któremu została poddana w dniach od 14 do 17 czerwca 2011 r., kwestionując prawidłowość oceny z części czwartej (prawo gospodarcze), z której otrzymała ocenę niedostateczną. Zarzuty skarżącej w tym względzie determinowały zatem zakres rozpatrzenia tej sprawy w II instancji przez Komisję Odwoławczą, jak i obecnie określają ramy kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie, a to z uwagi na fakt, że innych – pozytywnych ocen, uzyskanych z pozostałych części egzaminu, skarżąca nie kwestionuje.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w przepisach art. od 36 do 369 u.r.p. oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski (...) - Dz. U. Nr 70, poz. 606, wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 ustawy o radcach prawnych (u.r.p.).

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 366 ust. 2 ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (Komisji Odwoławczej). Do postępowania przed Komisją Odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), co pozwala traktować uchwały tej Komisji jak decyzje administracyjne (por. art. 368 ust. 1 i 12 u.r.p.).

W wyniku rozpoznania sprawy Komisja Odwoławcza podejmuje uchwałę ostateczną, biorąc pod uwagę cały materiał dowodowy, w tym oceny egzaminatorów. Jest przy tym uprawniona do samodzielnej oceny pracy pisemnej zdającego w oparciu o ten materiał. Czyni to w warunkach swoistego luzu decyzyjnego, który jest związany z oceną stanu faktycznego i zasadą swobodnej oceny dowodów stan ten wyczerpujących. W tym sensie rozstrzygnięcie tego organu w kwestii ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego należy postrzegać w kategoriach charakterystycznych dla administracyjnego uznania. Ma to istotne znaczenie dla sądowej kontroli takich rozstrzygnięć, która ogranicza się w tej sytuacji do zbadania, czy na bazie materiału dowodowego sprawy organ wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami i w świetle obowiązujących przepisów miał prawo postąpić w sprawie tak jak postąpił.

Zdaniem Sądu materiał dowodowy sprawy – czyli praca pisemna skarżącej z części czwartej egzaminu radcowskiego oceniona stosownie do mających zastosowanie w objętych nią kwestiach faktycznoprawnych przepisów prawa oraz poglądów orzecznictwa i doktryny - został prawidłowo uwzględniony i rozpatrzony w ustaleniach organu, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego wyrażonymi w przepisach art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., służąc wyjaśnieniu stanu faktycznego w zakresie uzasadniającym zaskarżoną uchwałę. Należy przy tym odnotować sformalizowany tryb podjęcia tej uchwały. Mianowicie, zgodnie z przepisami § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1314 ze zm.), regulującymi zasady funkcjonowania Komisji Odwoławczej, odwołanie od uchwały pierwszoinstancyjnej jest zawsze przedmiotem opinii dotyczącej zasadności zarzutów odwołania, którą sporządza wyznaczony członek komisji, ale jej przyjęcie jest wynikiem głosowania wszystkich członków, poprzedzonego dyskusją. Tryb ten gwarantuje pełne rozpoznanie zarzutów odwołania i należytą ich ocenę.

Sporządzona w sprawie odwołania skarżącej od uchwały Komisji I stopnia w części dotyczącej prawa gospodarczego opinia została przestawiona na posiedzeniu Komisji Odwoławczej w dniu [...] stycznia 2012 r. i była przedmiotem dyskusji członków, którzy jednogłośnie ją poparli i opowiedzieli się za niepodwyższaniem oceny, uzyskanej przez skarżącą z pracy egzaminacyjnej, zakwestionowanej w odwołaniu. Ostatecznie Komisja Odwoławcza jednogłośnie podjęła ww. uchwałę z [...] stycznia 2012 r. o nieuwzględnieniu odwołania i utrzymaniu w mocy zaskarżonej odwołaniem uchwały Komisji Egzaminacyjnej. W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna II stopnia przedstawiła zarzuty i argumenty strony podniesione w odwołaniu, a następnie odniosła się do nich w dalszej części rozważań.

Sporządzając uzasadnienie uchwały Komisja Egzaminacyjna II stopnia uwzględniła kryteria, które w myśl ustawy o radcach muszą być brane pod uwagę przy ustalaniu wyniku egzaminu radcowskiego. Stosownie do przepisów art. 365 ust. 2 i 3 ustawy o radcach prawnych przy ocenie pracy egzaminacyjnej (zadania) należy brać pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Kryteria te są zatem podstawowym wyznacznikiem oceny egzaminacyjnej.

W ocenie Sądu Komisja Egzaminacyjna II stopnia zastosowała się do powyższych wymogów.

Zdaniem Sądu Komisja Odwoławcza prawidłowo wskazała w zaskarżonej uchwale na podstawowy mankament pracy egzaminacyjnej, polegający na nieprawidłowej reprezentacji spółki akcyjnej w umowie łączącej tę spółkę z jej członkiem zarządu. Komisja Egzaminacyjna II stopnia stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., uzasadniła przy tym swoje stanowisko w tym zakresie. Słusznie wskazuje przy tym, że przepis art. 379 k.s.h. jednoznacznie stanowi, że w umowach pomiędzy spółką a członkami zarządu oraz w sporach z nimi, spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnicy powołani uchwałą walnego zgromadzenia. Przepis ten ma na celu zarówno ochronę interesów spółki (także interesów majątkowych), jak i ochronę jej wierzycieli przed niekorzystnym rozporządzaniem majątkiem spółki w drodze umów pomiędzy spółką a członkami zarządu, tak wynikających ze stosunku spółki jak i we wszystkich innych sprawach. Nie chodzi tu zatem tylko o stosunki prawne, w których dana osoba występuje wprost w charakterze członka zarządu (np. przy zawieraniu umowy o pracę w charakterze członka zarządu), ale o jakiekolwiek umowy między spółką a osobami, które aktualnie pełnią funkcję członka zarządu (np. umowa kupna-sprzedaży samochodu spółki przez członka zarządu). Przepis ten nie wymaga badania, czy zachodzi sprzeczność interesów między spółką a członkami zarządu, lecz stanowi generalną zasadę dotyczącą umów pomiędzy spółką a członkami zarządu, zapewniając przez to większą ochronę interesów samej spółki i jej wierzycieli, a także ochronę interesów wspólników (akcjonariuszy). Chodzi tu o wyeliminowanie sytuacji, w których dochodziłoby do konfliktu interesów spółki i osoby fizycznej pełniącej funkcję członka zarządu, będącej drugą stroną zawieranej przez spółkę umowy. Sens normatywny art. 379 k.s.h. obejmuje także funkcję prewencyjno-represyjną, zapobiega działaniu na szkodę spółki, jednoznacznie wyłączając możliwość jej reprezentowania przez zarząd we własnych w tym przepisie przypadkach.

Słusznie wskazał organ odwoławczy, iż odmienne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia z 23 marca 1999 r. (II CKN 24/98. OSN 1999. z. I 1, poz. 187) w którym poszedł w kierunku zawężenia zakresu przepisu art. 203 k.h. (obecnie art. 210 § 1 k.s.h albo art. 379 § 1 k.sh) jako odnoszącego się tylko do umów związanych ze sprawowaną funkcją członka zarządu. Powyższa wykładnia zwężająca nie znajduje oparcia w treści art. 379 § 1 k.s.h. (art. 210 § 1 k.sh., dawnego art. 203 k.h) i jest wskutek tego nietrafna i spotkała się z krytyką doktryny. Naruszenie przepisu art. 379 § 1 k.s.h. powoduje nieważność czynności prawnej, ze względu na treść art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 2 k.s.h (czynność prawna sprzeczna z prawem jest nieważna).

Odnosząc się do argumentacji skarżącej ujętej w odwołaniu, a następnie w skardze, podkreślić należy, że celem egzaminu radcowskiego jest sprawdzenie wiedzy zdającego pod kątem przygotowania do samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zdaniem Sądu, nie bez znaczenia jest dla oceny kwestia, czy ewentualna kontrowersyjna koncepcja, zarzut lub wniosek są w interesie klienta, a gdyby nawet nie zostały uwzględnione przez sąd, to czy pogarszałyby procesową lub merytoryczną sytuację klienta. Wszak należy zaproponować rozstrzygnięcie problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem egzaminowany reprezentuje.

Wykonywanie zawodu radcy prawnego wymaga połączenia dwóch podstawowych elementów: wiedzy zawodowej i zasad etyki. Istota zawodu radcy prawnego zdefiniowana jest w przepisach art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 7 oraz art. 2 ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 Wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe. Art. 6 ust. 1 ustawy stanowi, że zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Z kolei w art. 7 określono, że pomocą prawną jest w szczególności udzielanie porad i konsultacji prawnych, opinii prawnych, zastępstwo prawne i procesowe. Pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma przy tym na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana (art. 2).

Przytoczone przepisy kładą wyraźny akcent na pomoc prawną, która ma być świadczona w celu ochrony interesów mocodawcy. Prowadzenie przez radcę prawnego praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. Radca prawny świadcząc pomoc prawną, która obejmuje także występowanie przed sądami i trybunałami występuje jako pełnomocnik procesowy strony, działając w jej imieniu z bezpośrednimi dla niej skutkami. Z powyższych względów za słuszne należy uznać stanowisko Komisji II stopnia, która omawiane uchybienie w pracy pisemnej kandydata z części czwartej egzaminu zakwalifikowała jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę.

Wskazane przez organ uchybienia są w świetle przedstawionego przez skarżącą rozwiązania zadania z zakresu prawa gospodarczego trafne i uznając popełnienie tych uchybień jako uzasadnienie dla oceny niedostatecznej uznać należy, że organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Zarzuty skargi co do wadliwości tej oceny są nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.