Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1770/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. Z. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 czerwca 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 238/20 1. wymierza Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę w wysokości 1.000 (jednego tysiąca) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz J. Z. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

J. Z. pismem z 31 maja 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 czerwca 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 238/20, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 31 grudnia 2019 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako "[...] rej. hip. [...]", w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Skarżący wniósł o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania z 31 grudnia 2019 r. biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. ogłoszonego przez Prezesa GUS 18 lutego 2022 r.; przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 3000 zł stosownie do art. 154 § 7 P.p.s.a.; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a w zw. z art. 120 P.p.s.a.;

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg postępowania wskazując, że 31 grudnia 2019 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość. Wyrokiem z 30 czerwca 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 238/20 zobowiązano Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta zostały zwrócone organowi 21 października 2021 r., a więc wyznaczony termin upłynął 21 lutego 2022 r. Wobec upływu terminu oraz brakiem podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w sprawie skarżący wezwał Prezydenta do wykonania wyroku. Na dzień wniesienia skargi skarżący nie otrzymał rozstrzygnięcia w sprawie.

Odnosząc się do wysokości żądanej grzywny skarżący wskazał, że zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 18 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. i w drugim półroczu 2021 r. przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2021 r. wyniosło 4944,79 zł, a w drugim półroczu 2021 r. wyniosło 5104,90 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe kwoty, sądowe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania sprawy oraz wezwanie organu do wykonania wyroku, zasadne jest nałożenie na Prezydenta grzywny adekwatnej do bezczynności w wykonaniu wyroku z 30 czerwca 2021 r.

Skarżący przytoczył ponadto stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i stanowisko doktryny odnoszące się do sumy pieniężnej i podkreślił, że Prezydent [...] lekceważy wyroki WSA i kierując się świadomością braku realnych konsekwencji nie wykonuje nagminnie wyroków, wykazując przy tym brak poszanowania prawa oraz nadwyrężając zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Skarżący zaznaczył, że od lat oczekuję na rozpoznanie złożonego wniosku o odszkodowanie za odebrany po wojnie rodzinny majątek oraz że poza skargami na niewykonanie wyroku nie ma innych instrumentów prawnych skutecznego oddziaływania na Prezydenta [...] w celu zakończenia postępowania, dlatego też wniosek o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł jest zasadny, zwłaszcza biorąc pod uwagę brak wykazania jakiejkolwiek aktywności ze strony organu, w tym powiadomienia o nowym terminie rozstrzygnięcia oraz podjętych dotychczas przez organ czynności.

Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podnosząc, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.

Prezydent zaznaczył ponadto, że uzyskał potrzebne do postępowania dokumenty - opinię geodezyjną wraz z opinią z badania ksiąg hipotecznych, kopię wykazu hipotecznego i księgi umów z księgi dawnej "[...] rej. hip. [...]". Aktualnie, ponieważ budynek pod adresem [...] jest budynkiem mieszkalnym, organ poszukuje w swych archiwach księgi meldunkowej budynku, mogącej stanowić dowód w zakresie momentu utraty władania nieruchomością przez dawnych właścicieli. Jeśli księga nie zostanie odnaleziona w zasobie archiwalnym Urzędu [...], organ wystąpi do Archiwum Państwowego, o czym pełnomocnik stron został poinformowany wraz z wyznaczeniem przewidywanego terminu na zakończenie postępowania, który to termin jeszcze nie upłynął.

Organ wskazał ponadto, że nadal jest na etapie poszukiwania oryginalnych dokumentów własnościowych nieruchomości. W tej sprawie wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego.

W dniu 6 lutego 2023 r. do Sądu wpłynęło pismo organu, w którym wskazano, że [...] lutego 2023 r. wydana została decyzja nr [...] r., mocą której po rozpoznaniu wniosku z 13 grudnia 2019 r. (data wpływu do organu 31 grudnia 2019 r.) odmówiono skarżącemu przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do treści art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ), dalej jako P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione.

W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z 13 maja 2022 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 30 czerwca 2021 r.

Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że środki przewidziane w art. 154 P.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi.

Analiza akt wskazuje, że odpis prawomocnego wyroku z 30 czerwca 2021 r. r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie czterech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 27 października 2021 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 28 lutego 2022 r. Organ nie załatwił jednak przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem.

Zauważyć trzeba, że z akt sprawy wynika, że po wydaniu wyroku z 30 czerwca 2021 r. Prezydent [...] podejmował działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i załatwienie sprawy. Stosowne czynności podjęto w listopadzie 2021 r. - pismami z 3 listopada 2021 r. o nadesłanie koniecznych informacji wystąpiono do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] oraz do Biura Organizacji Urzędu. Następnie [...] grudnia 2021 r. sporządzona została analiza geodezyjna nieruchomości oraz protokół badania ksiąg hipotecznych, które wpłynęły do organu 7 grudnia 2021 r. Pismem z 19 maja 2022 r. zwrócono się do Urzędu Dzielnicy [...] [...] o przesłanie poświadczonej kserokopii księgi meldunkowej dotyczącej budynku przy ul. [...]. Pismem z 23 maja 2022 r. poinformowano natomiast pełnomocnika skarżącego o aktualnym etapie postępowania i przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy, tj. 30 grudnia 2022 r. Pismami z 24 czerwca 2022 r. z prośbą o przekazanie koniecznych dokumentów zwrócono się ponadto do [...] Urzędu Wojewódzkiego oraz do Urzędu Dzielnicy [...] [...]. W dniu 6 lutego 2023 r. do Sądu wpłynęło natomiast pismo organu z 6 lutego 2023 r., w którym wskazano, że pismem z 19 stycznia 2023 r. poinformowano strony, że w sprawie zgromadzony został materiał dowodowy pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia, zaś [...] lutego 2023 r. wydana została decyzja nr [...], mocą której rozpatrzony został wniosek skarżącego o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość.

W sprawie spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Ustalając wysokość grzywny uwzględniono w szczególności długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 30 czerwca 2021 r. terminu na załatwienie sprawy, a także fakt, że mimo, iż z przekroczeniem wyznaczonego przez Sąd terminu, to [...] lutego 2023 r. wydana została decyzja rozpoznająca wniosek o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość.

Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 30 czerwca 2021 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania została przez organ załatwiona dopiero 6 lutego 2023 r., a więc z dość znacznym przekroczeniem wyznaczonego przez Sąd terminu. Istotne też jest, że po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, co miało miejsce 27 października 2021 r., organ podejmował nieliczne czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i zakończenie postępowania. Jak wskazano wyżej pomiędzy czynnościami zachodziły wielomiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy. Nie można zatem uznać, że organ działał w sprawie w wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Podkreślić przy tym trzeba, że podnoszone w odpowiedzi na skargę twierdzenia dotyczące konieczności zgromadzenia materiału dowodowego, czy też charakter i stopień skomplikowania sprawy mogą mieć wpływ na wysokość wymierzonej sankcji, nie usprawiedliwiają jednak bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku. Tym samym uznać należy, że bezczynność Prezydenta w wykonaniu wyroku ma charakter rażący.

Sąd stwierdził ponadto brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Wskazać trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że suma pieniężna, określona ww. przepisie, powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Stanowi ona formę zadośćuczynienia za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu i konieczność zastosowania tego szczególnego środka powinna być właściwie uzasadniona, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W złożonej skardze nie wykazano okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku. Wskazywane kwestie ograniczające się do ogólnego twierdzenia dotyczącego szkody skarżącego związanej ze zwłoką organu, nie stanowią podstawy do uwzględnienia żądania. W ocenie ponadto, to Sądu wymierzona grzywna stanowi dolegliwość finansową wobec organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Skarga w tej części podlega więc oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 oraz art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się po 200 zł wpisu od skargi oraz po 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.