Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 646/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-20 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2017r. po rozpoznaniu wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. M. – wspólnika spółki cywilnej [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2016r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odmówić P. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF P. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

We wniosku wnioskodawca podał, że utrzymuje się z dochodów w wysokości [...] złotych miesięcznie. Na dochód tę składa się kwota [...] złotych z tytułu zatrudnienia na ¼ etatu (pracownik biurowy), kwota [...] złotych z tytułu zatrudnienia na ¼ etatu (pracownik do spraw administracyjnych) oraz kwota [...] złotych z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu w [...] Sp. z o. o w B.. Do majątku wnioskodawca zaliczył zajęte przez komornika sądowego działki w B. łącznie o pow. [...] ha. Oświadczył, że posiada udziały w spółkach cywilnych i prawa handlowego o łącznej rzeczywistej wartości do [...] złotych. Podał, że przeciwko niemu prowadzone jest kilkanaście postępowań egzekucyjnych, a bieżące dochody nie są w pełni wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania. Z tego też względu rośnie zadłużenie z tytułu czynszu w spółdzielni mieszkaniowej. Ze względu na " spiralę" długów został zmuszony do zakończenia prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Z powyższych względów wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku podniósł, że jego sytuacja jest bardzo zła. Podał, że prowadzi trwające od kilku lat spory z ARIMR o należne mu płatności. Podkreślił, że ich zakończenie przyniesie wyraźną poprawę jego sytuacji finansowej i możliwości spłaty zobowiązań. Dodał, że rozwiązanie sporów to kwestia miesięcy lub lat a nie najbliższych tygodni.

Do stałych wydatków wnioskodawca zaliczył: opłatę za czynsz w wysokości [...] złotych, opłatę za prąd [...] złotych, opłaty za media w wysokości [...] złotych, zakup żywności [...] złotych, środków czystości i lekarstw w wysokości [...] złotych.

Do wniosku skarżący dołączył: zeznanie podatkowe za rok 2015r, pismo Spółdzielni Mieszkaniowej w B. z dnia [...] czerwca 2016r., kserokopię faktury z dnia 17 maja 2016r. za energię za okres od 30 listopada 2015r- 11 maja 2016r., kserokopię zaświadczeń o wysokości uzyskiwanych dochodów, szereg pism komorników sądowych dotyczących zajęcia wierzytelności, wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego, zawiadomień o wszczęciu egzekucji, pism komorników sądowych dotyczących zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego

i zakazie wypłat, pisma komornika sądowego z dnia [...] lipca 2013r. zawierającego plan podziału środków uzyskanych w toku egzekucji przez komornika sądowego

w kwocie [...] złotych, wyciąg z konta bankowego skarżącego ukazujący saldo bieżące i dostępne środki na dzień 9 sierpnia 2016r.

W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku pismem z dnia 25 listopada 2016r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 24 listopada 2016r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie:

- gdzie zamieszkuje (dom, mieszkanie, lokal), należało podać jego powierzchnię oraz wskazać czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem, czy też najemcą,

- czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak, należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu,

- stanu cywilnego wnioskodawcy,

- czy posiada nieruchomości rolne, jeśli tak należało podać ich powierzchnię

w hektarach i sposób rolniczego wykorzystania, jeżeli nieruchomość stanowi gospodarstwo rolne, należało podać osobno powierzchnię gruntów rolnych i leśnych, liczbę budynków, liczbę i rodzaj urządzeń służących do produkcji, liczbę i rodzaj inwentarza żywego,

- wskazania wysokości wszystkich przychodów (dochodów) także jako udziałowca

w spółkach kapitałowych oraz uzyskanych dopłat unijnych,

- czy uzyskuje dochody z tytułu najmu lub dzierżawy nieruchomości, jeśli tak należało podać z jakiego i w jakiej wysokości (miesięcznie, rocznie),

- czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (miesięczne, roczne) (paliwo, ubezpieczenie, naprawy),

- na jaką kwotę jest zadłużony u kogo (osoba fizyczna, bank ) z jakiego tytułu i ile wynosi miesięczna rata spłaty zadłużenia oraz czy obecnie jest spłacane i jaka kwota pozostała jeszcze do spłaty,

-z jakiego tytułu prowadzone są przeciwko wnioskodawcy postępowania egzekucyjne i wskazanie wysokości zadłużenia,

oraz do nadesłania:

- wyciągów wnioskodawcy ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych

z trzech ostatnich miesięcy.

Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.

Wnioskodawca pismem z dnia 8 grudnia 2016r. udzielił odpowiedzi na powyższe.

W ww. piśmie wskazał, że jest po rozwodzie, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, mieszka w wynajmowanym mieszkaniu o pow. [...] m ². Oświadczył, że nie posiada nieruchomości rolnych ani inwentarza żywego, nie prowadzi już gospodarstwa rolnego. Nie uzyskuje dochodów z tytułu najmu lub dzierżawy nieruchomości. Nie posiada pojazdów mechanicznych. Wskazał, że jako udziałowiec w spółkach cywilnych nie utrzymuje z tego tytułu żadnych przychodów ponieważ spółki zawiesiły swoją działalność, a spory przed WSA z AR i MR dotyczą lat wcześniejszych, kiedy prowadziły jeszcze swoje gospodarstwa rolne. Wnioskodawca podał, że jego dochód to kwota [...] złotych z tytułu trzech umów

o pracę na ¼ etatu, a dopłaty unijne w 2016r. to kwota ponad 13 tysięcy złotych

z tytułu "zaliczki" na dopłaty bezpośrednie w roku 2016r., z której spłacił część zadłużenia na poczet czynszu za najem mieszkania. Wnioskodawca wyjaśnił, że jest zadłużony w większości na rzecz ANR jednak ciągle trwa większość sporów sądowych przed sądami rejonowymi lub okręgowymi o zapłatę za czynsze dzierżawne bądź bezumowne użytkowanie gruntów. Podał, że nie jest w stanie podać jakie może być jego zadłużenie na chwilę obecną, ponieważ spory nadal trwają. Wskazał, że postępowania egzekucyjne prowadzone są z tytułu wyroków sądowych w sprawach o zapłatę na rzecz ANR. Oświadczył, że obecnie na jego koncie widnieją zajęcia na kwotę [...] złotych.

W niniejszej sprawie, zważono co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane na wniosek strony w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika natomiast, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych (art. 199 i art. 214 p.p.s.a.). Do tych kosztów zalicza się opłaty sądowe stanowiące dochód budżetu państwa i zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 p.p.s.a.). Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania referendarza/sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków referendarza/sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki. Jednocześnie obowiązek wykazania okoliczności wskazujących na zasadność wniosku spoczywa na podmiocie występującym z takim wnioskiem, do referendarza/Sądu natomiast należy ocena złożonych w tym zakresie dokumentów

i wyjaśnień.

Podkreślić również należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Należy pamiętać, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).

Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy uznano, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia, wnioskodawca nie wykazał w sposób wystarczający, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania.

Wprawdzie udzielił odpowiedzi na wezwanie, z dnia 25 listopada 2016r. wystosowane w trybie art. 255 p.p.s.a, jednakże w oparciu o udzielone informacje nie można jednoznacznie stwierdzić, że jest osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Informacje zawarte w złożonym przez niego w formularzu oraz w nadesłanych wyjaśnieniach choć zawierają niemało danych odnośnie jego sytuacji finansowej, to jednak nie są wystarczające do obiektywnej oceny niniejszego wniosku. Wnioskodawca bowiem nie przedstawił swojej sytuacji o stanie materialnym i życiowym całościowo i wnikliwie.

Analizując niniejszy wniosek wskazać należy, iż wnioskodawca w piśmie

z dnia 8 grudnia 2016r. (data wpływu do Sądu 13 grudnia 2016r.) oświadczył, że "jako udziałowiec w spółkach cywilnych nie otrzymuje z tego tytułu żadnych przychodów", gdyż spółki zawiesiły swoją działalność. Wnioskodawca dokładnie nie wyjaśnił jednak, czy uzyskuje jakiekolwiek dochody (przychody) z tytułu udziałowca w spółkach kapitałowych i jeśli tak to w jakich i w jakiej wysokości. Nie wskazał

z jakimi i iloma spółkami jest związany. Z przedstawionych danych przez wnioskodawcę wynika, że otrzymuje wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji prezesa w [...] Sp. z o. o w B.. Przy tym nie wskazał, czy pełni funkcję prezesa jeszcze w innych spółkach i czy z ww. tytułu uzyskuje wynagrodzenie, jeśli tak to w jakich i w jakiej wysokości. Nie oświadczył jednoznacznie czy dochody wskazane we wniosku są jedynymi jakie uzyskuje i czy nie uzyskuje jakichkolwiek innych dochodów (przychodów) związanych z działalnością spółek.

Wnioskodawca nie wyjaśnił dokładnie kwestii uzyskanych dopłat unijnych.

W piśmie z dnia 8 grudnia 2016 r. ogólnikowo podał, że "jedyne uzyskane dopłaty unijne w 2016r. to kwota ponad 13 tysięcy złotych z tytułu zaliczki na dopłaty bezpośrednie w roku 2016 r." Wnioskodawca dokładnie jednak nie wyjaśnił, czy dopłat ze środków unijnych jeszcze nie otrzymał czy też już nie otrzymuje.

Podkreślić należy, iż z danych zawartych w wykazie beneficjentów wspólnej polityki rolnej prowadzonym przez przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dostępnym pod adresem internetowym: http://beneficjenciwpr.minrol.gov.pl. wynika, że P. M. (gmina B.) przyznano w 2015 roku środki finansowe w wysokości [...] złotych. Powyższa kwota wskazuje, że wnioskodawca użytkował, dzierżawił znaczne nieruchomości rolne. Wnioskodawca nie podał jednak informacji w tym zakresie. Informacja wskazana przez wnioskodawcę w piśmie z dnia 8 grudnia 2016 r. o posiadanym zadłużeniu na rzecz ANR o zapłatę za czynsze dzierżawne bądź bezumowne użytkowanie gruntów - nie jest wystarczająca do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Dokonując dalszej analizy wniosku wskazać należy, iż z zeznania podatkowego wnioskodawcy za rok 2015 r. załączonego do wniosku wynika, że uzyskiwał przychód z tytułu najmu i dzierżawy w wysokości [...] złotych.

W piśmie wyjaśniającym z dnia 8 grudnia 2016r. wnioskodawca oświadczył, że z tego tytułu nie uzyskuje już dochodów. W tym zakresie także zabrakło wyjaśnień, przede wszystkim wskazania co było przedmiotem najmu i dzierżawy z których uzyskiwał przychody w latach ubiegłych, a obecnie już z tego tytułu nie uzyskuje. Wnioskodawca nie wyjaśnił, czy przedmiot (dzierżawy, najmu) zbył na rzecz osób trzecich czy też nie uzyskuje przychodów z ww. tytułu z innych powodów.

Wobec powyższego uznano, że wnioskodawca przedstawił swoją sytuację

w sposób wybiórczy i nierzetelny. Informacje podane przez wnioskodawcę zarówno we wniosku jak i piśmie wyjaśniającym nie odzwierciedlają jego pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i życiowej. Na podstawie przedstawionych przez wnioskodawcę danych trudno w pełni ocenić faktyczną sytuację majątkową.

Za zwolnieniem skarżącego nie przemawia też fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego ani zajęcie rachunku bankowego. Przy ocenie przesłanek prawa pomocy badaniu podlega bowiem całokształt sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a nie tylko aktualnie posiadane przez stronę kwoty pieniężne.

Ponadto podkreślić należy, iż pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie nadesłał także wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych z trzech ostatnich miesięcy. Nadesłał jedynie wyciąg z rachunku bankowego podmiotu gospodarczego pod nazwą: [...] P. M. ukazujący saldo bieżące w wysokości [...] złotych i zadłużenie

w wysokości [...] złotych na dzień 9 sierpnia 2016r. Powyższe nie zwalniało wnioskodawcy od nadesłania ww. dokumentów. Nadesłanie żądanych dokumentów

umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak ilość posiadanych rachunków bankowych, historię operacji. Nieprzedłożenie wyciągów z rachunków bankowych wpływa na negatywną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Reasumując stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dane przedstawione przez wnioskodawcę oceniono jako niekompletne i wybiórcze, uniemożliwiały odtworzenie referendarzowi sądowemu rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.