Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1331/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  144
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościam - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. F. i K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. i K. F. od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej w kwocie [...] zł z tytułu wzrostu wartości działki nr [...] o pow. [...] m- położonej w C. obręb [...] przy ul. [...] wskutek wybudowania ze środków gminy miejskiej C. kanalizacji sanitarnej w ul. [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. podało, że wyrokiem z dnia 18 stycznia 2007 r. sygn. akt I SAB/Wa 172/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi A. i K. F. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, zobowiązało Kolegium do rozpatrzenia odwołania skarżących w terminie jednego miesiąca od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło od tego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą następnie wycofało, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 maja 2007 r. umorzył postępowanie kasacyjne. W dniu 29 maja 2007 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. został przesłany prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2007 r. sygn. akt I SAB/Wa 172/06

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło, że zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich.

W myśl art. 143 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.

Stosownie do art. 145 ust. 1 tej ustawy, prezydent miasta może w drodze decyzji ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi. Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do trzech lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi - art. 145 ust. 2 ustawy.

Zgodnie z art. 146 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Wysokość opłaty adiacenckiej wynosi nie więcej niż 50% różnicy pomiędzy wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu, przy czym wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały - art. 146 ust. 2. Wartość nieruchomości według stanu przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej i po ich wybudowaniu określa się według cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej - art. 146 ust. 3.

Organ stwierdził, że w dniu 21 grudnia 2004 r. została oddana do użytku inwestycja pn. "Kanalizacja sanitarna dla osiedla "[...]" w ulicach [...] i [...] wraz z przyłączami".

W kwietniu 2006 r. rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy, w którym określił, iż przed wybudowaniem sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami w ul. [...], wartość działki nr [...] o pow. [...] m- wynosiła [...] zł, zaś po wybudowaniu tego urządzenia wzrosła do kwoty [...] zł. Wzrost wartości tej nieruchomości pozostający w związku z wybudowaniem sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami w ul. [...] wyniósł zatem [...] zł. Opłata adiacencka została ustalona w wysokości 50% wzrostu wartości działki, zgodnie z uchwałą Rady Miasta C. z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] w sprawie stawki procentowej opłat adiacenckiech, tj. na kwotę [...] zł. Po uwzględnieniu nakładów właścicieli poniesionych w ramach partycypacji w kosztach budowy w sieci kanalizacji sanitarnej w ul. [...], organ pierwszej instancji ustalił opłatę adiacencką w kwocie [...] zł.

Organ stwierdził również, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący partycypowali w kosztach budowy sieci kanalizacji sanitarnej poprzez wniesienie wpłaty - [...] zł na Społeczny Komitet Budowy Kanalizacji. Stosowna kwota została im odliczona od wysokości ustalonej opłaty adiacenckiej, stosownie do unormowania przyjętego w art. 148 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie można było natomiast odliczyć kosztów wykonania przyłącza, ponieważ koszty wykonania przyłącza ponosi właściciel nieruchomości, bowiem stosownie do ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, przykanalik (przyłącze do kanału sanitarnego), do pierwszej studzienki licząc od strony budynku stanowi własność właściciela urządzenia kanalizacyjnego, zaś reszta - właściciela nieruchomości.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. i K. F.; zarzucając naruszenie art. 143, art. 144, art. 145, art. 146, art. 148 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez błędne przyjęcie, że nakłady poniesione przez właścicieli nieruchomości na wybudowanie przykanalika sanitarnego nie podlegają zaliczeniu na poczet opłaty adiacenckiej, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona i poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest ustalenie opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości działki wskutek wybudowania ze środków gminy miejskiej C. kanalizacji sanitarnej w ul. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] czerwca 2006 r. w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej w kwocie [...] zł z tytułu wzrostu wartości działki nr [...] o pow. [...] m- położonej w C. obręb [...] przy ul. [...] wskutek wybudowania ze środków gminy miejskiej C. kanalizacji sanitarnej w ul. [...].

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu.

Zgodnie z art. 144 ust. 1ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Stosownie do art. 145 ust. 1 i 2 ustawy, prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi. Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146 ust. 2. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi.

Art. 146 stanowi, że ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartości nieruchomości. Wysokość opłaty adiacenckiej wynosi nie więcej niż 50 % różnicy między wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały.

Zgodnie z art. 148 ust. 4 ustawy, przy ustaleniu opłaty adiacenckiej, różnicę między wartością, jaką nieruchomość ma po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką miała przed ich wybudowaniem, pomniejsza się o wartość nakładów poniesionych przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale 5 sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2000 r. sygn. akt OPK 4/00 ONSA 2000/4/143 wyjaśnił, że użyty w art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) zwrot "po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej" oznacza - w przypadku urządzenia kanalizacyjnego - wykonanie kanału sanitarnego wraz z przykanalikami do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia.

W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że wskazówkę interpretacyjną dla wyjaśnienia, co oznacza sformułowanie "po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej" zawiera ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1996 r. w sprawie urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych oraz zasad ustalania opłat za wodę i wprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 151, poz. 716 ze zm.).

Zgodnie z art. art. 100 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, urządzenia kanalizacyjne wykonane są na koszt budżetu Państwa za zwrotem części kosztów przez zainteresowanych właścicieli nieruchomości, stanowią własność Państwa, a zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1996 r. w sprawie urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych oraz zasad ustalania opłat za wodę i wprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 151, poz. 716 ze zm.) utrzymanie i eksploatacja urządzeń kanalizacyjnych do pierwszej studzienki na przykanaliku, licząc od strony budynku, lub do miejsca przeznaczonego na jej wybudowanie należy do właścicieli tych urządzeń.

Analiza przytoczonych przepisów ustawy - Prawo wodne oraz aktu wykonawczego do niej wykazuje, że urządzenie kanalizacyjne to nie tylko kanał sanitarny, ale także przykanaliki - odgałęzienia - prowadzące do poszczególnych nieruchomości, do miejsca określonego w powołanym przepisie - § 1 rozporządzenia, a mianowicie pierwszej studzienki na przykanaliku, licząc od strony budynku. Kanał sanitarny i przykanaliki łącznie składają się na urządzenie kanalizacyjne służące do odprowadzania ścieków.

Oznacza to, że stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do urządzenia kanalizacyjnego, umożliwiających wymierzenie przez zarząd gminy opłaty adiacenckiej na podstawie art. 145 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest to wykonanie kanału sanitarnego wraz z przykanalikami do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia, czyli do pierwszej studzienki licząc od strony budynku; a zatem, przyłącze do kanału sanitarnego - do pierwszej studzienki od strony budynku - stanowi własność właściciela budynku, a nie właściciela urządzenia kanalizacyjnego, do którego należy pozostała część urządzenia kanalizacyjnego.

Wprawdzie przytoczona uchwała NSA dotyczyła ustawy z 1974 r. Prawo wodne, która to ustawa utraciła moc obowiązującą z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.), tj. z dniem 1 stycznia 2002 r., jednakże ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.), która weszła w życie z dniem 14 stycznia 2002 r., w art. 2 pkt 5 i 15 wyjaśnia, że przyłącze kanalizacyjne jest to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług, z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku - od granicy nieruchomości gruntowej, a urządzenie pomiarowe jest to przyrząd pomiarowy mierzący ilość odprowadzanych ścieków, znajdujący się na przyłączu kanalizacyjnym.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci.

Przytoczone wyżej przepisy ustawy wskazują, że przywołana przez skarżących uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r. nie została naruszona, oraz, że zachowała swą aktualność również pod rządami obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Należałoby tutaj również przytoczyć wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2004 r. sygn. akt III SK 39/04 OSNP 2005/6/89, zgodnie z którym:

1. Osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej jest od dnia 14 stycznia 2002 r. obowiązana na własny koszt zapewnić wybudowanie przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych, a po zintegrowaniu z siecią ponosi odpowiedzialność za ich niezawodne działanie, chyba że inaczej stanowi umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzanie ścieków (art. 15 ust. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze zm.).

2. Umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzenie ścieków określa tytuł prawny, na podstawie którego posiadacz nieruchomości musi w celu odpłatnego korzystania z takich usług "postawić" przyłącze do dyspozycji przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, gdyż przyłącze, pomimo fizycznego połączenia z siecią, nie staje się automatycznie częścią składową przedsiębiorstwa (art. 49 k.c.).

Oznacza to, że stanowisko organu nie budzi zastrzeżeń - właściciele nieruchomości partycypowali w kosztach budowy sieci kanalizacji sanitarnej poprzez wniesienie opłaty na w wysokości [...] zł na Społeczny Komitet Budowy Kanalizacji, która to kwota została skarżącym odliczona, stosownie do art. 148 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, i obowiązani byli na własny koszt zapewnić wybudowanie przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.