Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3615/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 170, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego J.Ł. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga J. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. (data wpływu do organu) J. L. (zwany dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: Minister, organ) o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm., zwana dalej: ustawa zaopatrzeniowa).

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wnioskodawca wskazał, iż karierę zawodową rozpoczął od dnia [...] marca 1964 r., natomiast w czynnej służbie pozostawał w okresie od dnia [...] marca 1983 r. do dnia [...] maja 2004 r. Podał, że ze względu na kwalifikacje i doświadczenie w zakresie prowadzenia pojazdów mechanicznych rozkazem Komendanta Milicji Obywatelskiej został przeniesiony ze Szkoły Chorążych Pożarnictwa i od dnia [...] marca 1983 r. pełnił obowiązki na stanowisku kierowcy w Wydziale Transportu Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K.. Następnie, został przeniesiony do Wydziału "[...]" Służby Bezpieczeństwa, gdzie w okresie od dnia 1 grudnia 1987 r. do marca 1990 r. wykonywał pracę kierowcy, pomimo umieszczenia na etacie wywiadowcy. W lipcu 1990 r. wnioskodawca złożył ślubowanie i od dnia 1 sierpnia 1990 r., aż do zakończenia służby z dniem [...] maja 2004 r. pełnił służbę w Policji. Wskazał, iż był wielokrotnie odznaczany za szczególne zasługi i osiągnięcia służbowe m.in. Brązową Odznaką w Służbie Narodu, Brązową, Srebrną i Złotą Odznaką Wzorowy Kierowca, Brązową Odznaką za Zasługi w Ochronie Porządku Publicznego, Brązową Odznaką za Zasługi dla Województwa Nowosądeckiego, Brązowym i Srebrnym Krzyżem Zasługi, Złotą Odznaką Zasłużony Policjant.

Decyzją nr [...]z dnia [...]października 2018 r. Minister, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Podstawę stanowiło ustalenie organu, że skarżący nie spełnia przesłanek określonych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Na skutek złożonego przez wnioskodawcę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister decyzją znak [...] dnia [...] lutego 2019 r., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 15 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 779/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi skarżącego na powołaną wyżej decyzję, orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji (odpowiednio z dnia [...] października 2018 r. i [...] lutego 2019 r.). Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd, iż organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd stwierdził, iż organ w zaskarżonej decyzji nie dokonał w sposób prawidłowy analizy, czy służba wnioskodawcy przed 31 lipca 1990 r. mogła być traktowana jako służba krótkotrwała; nie wyjaśnił też z jakich względów uznał, że okres niespełna 3 lat służby na rzecz totalitarnego państwa nie może być uznany za krótkotrwały.

Sąd ocenił, iż organ nie rozważył w żaden sposób argumentacji skarżącego, który zarówno we wniosku inicjującym postępowanie, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosił, iż okres jego służby wynosi łącznie 36 lat, tak więc do okresu jego służby należy doliczyć 14 lat, 10 miesięcy i 12 dni. Sąd stwierdził, opisane zaświadczenie ZER MSWiA stanowi istotny element materiału dowodowego w niniejszej sprawie, który podlega ocenie organu, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ winien zatem umieć wyjaśnić skarżącemu czy, a jeżeli nie to z jakiego powodu, jego aktywność zawodowa związana ze służbą pożarniczą nie została ujęta jako okres równorzędny ze służbą w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy zaopatrzeniowej, a także z jakiego powodu organ w ogóle nie rozważył tego okresu aktywności zawodowej skarżącego dokonując oceny "krótkotrwałości" służby na rzecz totalitarnego państwa w stosunku do całego okresu pracy i służby (w aspekcie proporcjonalnym) pomimo, że skarżący wyraźnie podnosił tę kwestię we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W zakresie dokonanej przez Ministra oceny spełnienia przez skarżącego przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków" Sąd uznał, że nie jest prawidłowa przyjęta przez organ wykładnia ww. przepisu - zawężająca stosowanie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wyłącznie do przypadków, w których stwierdzono pełnienie służby z narażeniem zdrowia i życia.

Sąd zaznaczył, że organ nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącego, iż ze względu na specyfikę służby w Policji niejednokrotnie wykonywał czynności stanowiące narażenie zdrowia i życia poprzez "udział w licznych zasadzkach oraz akcjach z użyciem broni palnej", które zostały przez niego wymienione. Nie wziął również pod uwagę kopii orzeczenia stwierdzającego u skarżącego trzecią grupę inwalidztwa oraz istnienie związku inwalidztwa ze służbą, który to związek potwierdzony został w orzeczeniu stosownych komisji.

Zdaniem Sądu organ nie dokonał też rzetelnej oceny, czy w okolicznościach niniejszej sprawy została spełniona przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", przez co dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał jedynie, że skarżący nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy.

Organ w ogóle nie zbadał i nie ocenił osiągnięć skarżącego w służbie, w szczególności w oparciu o informację przekazaną przez Komendę Główną Policji, która przedstawia w sposób szczegółowy przebieg służby skarżącego od dnia 12 września 1989 r., w tym awanse, nadane stopnie i wyróżnienia, a także odznaczenia: Brązowy Krzyż Zasługi nadany w 1985r. oraz Srebrny Krzyż Zasługi nadany w 2001 r. a także odznakę Zasłużony Policjant nadaną w 2002 r. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy organ nie zakwestionował faktu, że skarżący pełnił służbę po dniu 12 września 1989 r. sumiennie i rzetelnie, był awansowany i nagradzany, to powinien w sposób pełny i wyczerpujący odnieść się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając wskazanych okoliczności, mogących mieć znaczenie dla oceny ww. przesłanki.

W wytycznych sformułowanych dla organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd nakazał Ministrowi uwzględnienie dokonanej przez Sąd oceny prawnej, poddanie indywidualnej ocenie okoliczności tej konkretnej sprawy administracyjnej w świetle art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej oraz wydanie rozstrzygnięcia i ustosunkowanie się do argumentów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...]z dnia [...] maja 2021 r. Minister, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu podjętej decyzji - po przedstawieniu uprzednio poczynionych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej – Minister podał, że ww. przepis nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Przesłanki te są nieostre, co oznacza uznaniowy charakter postępowania.

Analizując pierwszą z przesłanek formalnych organ wskazał, że "krótkotrwałość" pełnienia służby musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem jej oceny przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Wykładnia językowa ww. pojęcia prowadzi do wniosku, że "krótkotrwałość" jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Jak wynika z konstrukcji art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, wolą ustawodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru ww. przepisu, pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Oceniając drugą określoną w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przesłankę tj. "rzetelność wykonywania zadań i obowiązków" po dniu 12 września 1989 r. "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" organ zauważył, iż stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Zgodnie z wykładnią językową pojęcie "rzetelności" definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.

Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych.

Zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza, odnoszący się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Podał, iż zadaniem organu jest stwierdzenie w niniejszej sprawie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Warunek ten znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zauważył, iż ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określających treść normy materialnoprawnej, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Organ podał, że całkowity okres służby wnioskodawcy wynosi 21 lat, 1 miesiąc i 21 dzień, zaś służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa wynosi 2 lata i 8 miesięcy, co stanowi ok. 12,6% ogółu służby. Prawie trzyletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego, zarówno według kryterium obiektywnego - samego upływu czasu, jak i biorąc pod uwagę typowy przebieg służby funkcjonariusza, w którym po takim okresie nabywa się liczne uprawnienia związane ze stażem służby. Skoro wnioskodawca pełnił przez ww. okres służbę na rzecz totalitarnego państwa, to - zdaniem organu - z całą pewnością pozwoliło mu to dokładnie zaznajomić się ze specyfiką realizowanych przez niego zadań oraz ich charakterem, a pomimo tego kontynuował on swoją służbę w charakterze funkcjonariusza do czasu całkowitej likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Tym samym w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Odnosząc się do argumentów wnioskodawcy, iż pełnił on służbę od co najmniej 1968 r. do 2004 r. Minister wskazał, iż nie jest organem właściwym w zakresie ustalania wysługi emerytalnej funkcjonariuszy, w tym zakresie związany jest treścią informacji sporządzonej przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA tj. wysługą sporządzoną w kontekście sprawy: [...], gdzie wskazano okres służby skarżącego od dnia 22 października 1965 r. do dnia 19 października 1967 r. (zasadnicza służba wojskowa) i od dnia 16 marca 1983 r. do dnia 5 maja 2004 r. Pozostałą wysługę zaliczono jako okres składkowy przed służbą. Dlatego też organ, dokonując oceny krótkotrwałości przed dniem 31 lipca 1990 r. nie rozważył tego okresu. Jednocześnie wskazał, iż jeżeli wnioskodawca nie zgadza się z zaświadczeniem wydanym przez ZER MSWiA dot. wyliczeń wysługi emerytalnej, to powinien tę kwestię podnieść przed organem emerytalnym, czyli Dyrektorem Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA.

W odniesieniu do przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Minister wskazał, że z opinii przesłanej przez Komendę Główną Policji wynika, że ww. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Wskazują na to informacje, zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. Wnioskodawca nie otrzymał żadnej kary dyscyplinarnej. Z informacji dotyczącej przebiegu służby wynika, iż wnioskodawca miał wielokrotnie podwyższany dodatek służbowy i nagradzany był premiami pieniężnymi. Dodatkowo za zasługi dla Państwa lub Obywateli otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi, a w uznaniu szczególnych zasług i osiągnięć służbowych, którymi przyczynił się do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa lub porządku publicznego został odznaczony brązową odznaką Zasłużony Policjant. Wnioskodawca otrzymał także wiele podziękowań od przedstawicieli służb mundurowych państw zagranicznych. W aktach osobowych brak jest zaświadczeń uprawniających do podwyższenia emerytury, a z opinii KGP wynika, iż nie ma dokumentów, które potwierdzają wprost udział wnioskodawcy w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Jednakże, charakter zadań wykonywanych w jednostkach organizacyjnych Policji może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na możliwość zaistnienia takich sytuacji. Przykładem takich zdarzeń mogą być argumenty przytoczone przez wnioskodawcę we wniosku wszczynającym postępowanie w niniejszej sprawie. Skarżący będąc funkcjonariuszem Policji zajmował się głównie pracą operacyjną, w tym rozpracowywaniem przestępców handlujących nielegalnym alkoholem, narkotykami oraz fałszerstwem banknotów. Realizując czynności w Centralnym Biurze Śledczym Komendy Wojewódzkiej Policji w K.brał udział w licznych zasadzkach oraz akcjach Policji z użyciem broni palnej. Z analizy dokumentacji wynika także, iż ww. uzyskał poświadczenie bezpieczeństwa upoważniające do dostępu do informacji niejawnych stanowiących tajemnicę służbową (państwową) oznaczonych klauzulą ściśle tajne (Poświadczenie Bezpieczeństwa nr [...] Dyrektora Centralnego Biura Śledczego KGP).

Minister wskazał także, iż skarżący orzeczeniem nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Nr [...] MSWiA w K. został uznany całkowicie niezdolnym do służby w Policji. Został zaliczony do trzeciej grupy inwalidzkiej, a inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą. Wobec powyższego organ stwierdził, iż skarżący spełnia przesłankę uwzględnioną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Minister stwierdził dalej, że w kwestii sformułowania ostatecznej konstatacji co do tego czy sprawę wnioskodawcy można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w analizowanym przepisie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, istotny aspekt stanowi również fakt, iż ww. utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, a także wykonywał przed rokiem 1990 zadania charakterystyczne dla tegoż ustroju, co na gruncie przedmiotowej sprawy, w sposób niebudzący wątpliwości, wpływa na niekorzyść byłego funkcjonariusza. Podał, że z dokumentacji przekazanej przez IPN wynika, iż skarżący był zatrudniony na stanowisku wywiadowcy w Biurze "[...]" Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K.. Wskazana jednostka odpowiedzialna była za śledzenie osób podejrzanych o szeroko rozumianą działalność antykomunistyczną. Wśród inwigilowanych byli dostojnicy kościelni, opozycjoniści, dyplomaci placówek zagranicznych i dziennikarze. Dzięki obserwacji "figuranta" (osoba śledzona, inwigilowana) SB uzyskiwała informacje o jego trybie życia i osobach, z którymi się kontaktował. Działania wywiadowcy kończyły się sporządzeniem raportu (komunikatu) dla jednostki, na której zlecenie prowadzono obserwację. Szczegółowo opisywano w nim zachowanie "figuranta" podczas prowadzenia działań, dołączając do tego wykonane zdjęcia operacyjne. Charakterystyczną cechą działań operacyjnych prowadzonych przez funkcjonariuszy pionu "[...]" była głęboka konspiracja pracy wobec osoby śledzonej oraz jej otoczenia. Uwzględniając powyższe, w ocenie organu Biuro "[...]" MSW stanowiło niewątpliwie ważne ogniwo w funkcjonowaniu SB, przyczyniając się do realizowania typowych dla reżimu totalitarnego jego zadań i funkcji, które przez długi okres skutecznie eliminowały wszelkie przejawy dążeń wolnościowych w Polsce. Nie sposób zatem zaprzeczyć, że funkcjonariusz zatrudniony w pionie "[...]" uczestniczył w podtrzymaniu działalności aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Sam fakt stosowania przez komunistyczny reżim PRL ściśle określonych machinacji, wymierzonych w legalnie funkcjonującą opozycję, wzbudza już wyłącznie konotacje pejoratywne, pomijając aspekt stosowanych przy tym metod, które jak powszechnie wiadomo wiązały się z łamaniem praw człowieka. Takiej służby nie można ocenić jako spełniającej standardy demokracji, a zatem z perspektywy demokratycznego państwa prawa czynności tego typu należy ocenić jednoznacznie negatywnie.

Zdaniem Ministra wnikliwa analiza dokumentacji dowiodła, iż wnioskodawca utożsamiał się z państwem totalitarnym m.in. będąc członkiem Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego (ZSL).

Ostatecznie, mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Minister stwierdził, że wnioskodawca spełnia przesłankę stypizowaną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Jednakże uwzględniając jego długotrwałą służbę na rzecz totalitarnego państwa, a także w szczególności biorąc pod uwagę charakter wykonywanych przez ww. czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, w ocenie Ministra przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:

a) pojęcie "krótkotrwałości" w przesłance określonej w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej należy interpretować w oparciu o wykładnię językową, tj. w oparciu o słownikowe znaczenie tych pojęć, podczas gdy winny być one interpretowane indywidualnie, w kontekście każdej ze spraw rozpatrywanych przez organ, mając na względzie niepowtarzalność, różnorodność i specyfikę różnych stanów faktycznych:

b) okresem traktowanym jako "służba na rzecz totalitarnego państwa" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej jest okres służby przypadający do dnia 31 lipca 1990 r., podczas gdy art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy stanowi, że już od dnia 12 września 1989 r. okres służby, pod warunkiem rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, jest traktowany jako przesłanka pozytywna, w kontekście możliwości skorzystania z art 8a ww. ustawy;

a w konsekwencji niezastosowanie przez organ art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wobec skarżącego, podczas gdy skarżący spełnił kryteria: "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r,. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", co uprawnia do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku";

2. art. 7 w zw. z art 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r.. poz. 735 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego i brak wyczerpującego zbadania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, w szczególności poprzez całkowite pominięcie okoliczności, że skarżący:

a) otrzymał po 1990 r. odznaczenia "Zasłużony Policjant" oraz "Krzyż Zasługi" które nadano skarżącemu w uznaniu jego szczególnych zasług i osiągnięć służbowych, a także za spełnienie czynów przekraczających zakres jego zwykłych obowiązków;

b) w ramach postępowania sprawdzającego otrzymał poświadczenie bezpieczeństwa nr [...] umożliwiające mu dostęp do informacji niejawnej - objętej klauzulą ściśle tajne, co świadczy o uznaniu skarżącego za gwaranta zachowania tajemnicy państwowej;

c) otrzymał podziękowania od przedstawicieli służb mundurowych państw zagranicznych Wielkiej Brytanii i Walii oraz Departamentu Skarbu Stanów Zjednoczonych;

d) od 1990 r. został 10 - krotnie wyróżniony za pełnioną służbę w ramach awansu oraz dodatku służbowego;

e) pełnił obowiązki w ramach Centralnego Biura Śledczego (CBS), gdzie przyczynił się do osiągnięcia znaczących wyników, uczestnicząc w czynnościach operacyjnych, które spowodowały zatrzymanie wielu groźnych przestępców - wchodzących w skład zorganizowanych grup przestępczych;

f) w 1971 r. brał udział w gaszeniu pożaru w rafinerii w C. określanego mianem największej katastrofy w polskiej rafinerii;

g) został uznany za całkowicie niezdolnego do służby w Policji i zaliczony do trzeciej grupy inwalidzkiej, zaś jego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą;

w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie przez organ, że sprawy skarżącego nie można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, podczas gdy dokonania skarżącego wyróżniające go na tle innych funkcjonariuszy, w tym przyznane wyróżnienia i odznaczenia potwierdzają, że w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek skarżącego;

h) od 1968 r. pełnił służbę w Szkole Podchorążych Pożarnictwa w charakterze członka Korpusu Technicznego Pożarnictwa, a następnie funkcjonariusza pożarnictwa od 1971 r. na stanowisku ogniomistrza pożarnictwa, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego przyjęcia, że okres służby wnioskodawcy wynosił wyłącznie 21 lat 1 miesiąc i 21 dni, podczas gdy zgodnie z decyzją Dyrektora ZER MSWiA z dnia 29 kwietnia 2020 r. służba wnioskodawcy trwała dłużej o ponad 14 lat tj. 35 lat, 11 miesięcy i 11 dni, tym samym, ustalone przez organ 2 lata i 8 miesięcy w formacji wymienionej w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w stosunku do 35 lat 11 miesięcy i 11 dni całej służby ma charakter krótkotrwały, bowiem okres ten wynosi zaledwie 7% całej służby skarżącego;

i) dokonanie oceny spełnienia przez skarżącego kryterium "krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r." przez pryzmat definicji "słownikowej", a nie stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie i z pominięciem faktu, iż rzetelna służba od dnia 12 września 1989 r. została potraktowana przez ustawodawcę jako przesłanka pozytywna, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a co mogło mieć istotne znaczenie dla wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, zważywszy, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił jaki okres służby na rzecz totalitarnego państwa można uznać za krótkotrwały w ujęciu zarówno proporcjonalnym jak też bezwzględnym, a jaki nie może być uznany za taki okres;

3. art. 86 w zw. z art. 7 i art. 77 § 2 w zw. z art 78 § 2 w zw. z art 136 k.p.a. poprzez pominięcie zgłoszonego dowodu z wyjaśnień skarżącego oraz zeznań świadka A. B. i uznanie zebranego materiału dowodowego za wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy wyjaśnienia skarżącego i zeznania A. B. stanowią istotny dowód dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie pełnienia obowiązków kierowcy w okresie od 1 grudnia 1987 r. do marca 1990 r. a nie zadań wywiadowcy;

4. art. 6 i art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że z całą pewnością skarżący przez ten okres dokładnie zaznajomił się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem, że skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, a także wykonywał przed rokiem 1990 zadania charakterystyczne dla tegoż ustroju, podczas gdy ani organ, ani IPN nie przedstawił dowodów świadczących o rodzaju, specyfice, czy charakterze obowiązków, które skarżący miałby wykonywać w ramach służby na rzecz Służby Bezpieczeństwa, co przekładać miałby się na wykluczenie wobec skarżącego przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku";

5. art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niepełny, z zaniechaniem odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przestanek, którymi organ kierował się przy wydawania zaskarżonej decyzji, a w szczególności poprzez niewyjaśnienie dlaczego zarówno postawa i osiągnięcia służbowe, jak również charakter i warunki pełnienia służby skarżącego po 1990 r. nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej;

6. art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie w pełni oceny prawnej, zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 779/19 i nie zrealizowanie sformułowanych w nim wytycznych co do dalszego postępowania w przedmiocie wniosku skarżącego.

W uzasadnieniu skargi szczegółowo omówiono ww. zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, przywołując argumentację tożsamą z zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd był związany – z mocy art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a. - oceną prawną, zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 779/19.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Organu została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ naruszył również dyspozycje przepisów art. 153 i art. 170 p.p.s.a., którymi był związany.

Przepis art. 8a ust. 1 ww. ustawy stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Decyzja ta ma przy tym charakter fakultatywny i uznaniowy.

Ten ostatni element w sposób zasadniczy determinuje sądową kontrolę, ograniczając jej zakres do badania, czy organ ustalił i rozważył istotne dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną.

Istotne jest, że niniejsza sprawa jest już po raz kolejny rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także inne sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.

Związanie wskazaniami sądu administracyjnego oznacza powinność ścisłego, przy zachowaniu wszelkich zasad postępowania wyjaśniającego, wypełnienia zaleceń sądu, przy wyeliminowaniu jakichkolwiek niejasności czy choćby dwuznaczności, odnoszących się do ustaleń stanu faktycznego. Inny sposób procedowania czyniłby kontrolę sądową iluzoryczną i pozbawioną sankcji w postaci możności powtórnej weryfikacji stanowiska właściwego w sprawie organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt I SA/Łd 119/2004).

Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a w razie złożenia skargi, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. Jest to gwarancja przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem sądu i przedstawioną w uzasadnieniu wyroku oceną prawną.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że organ, wydając obecnie zaskarżone przez skarżącego rozstrzygnięcie, nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań, zawartych w poprzednio wydanym wyroku tutejszego Sądu z dnia 15 listopada 2019 roku, w sprawie II SA/Wa 779/19, naruszając w konsekwencji art. 153 p.p.s.a. Sprawa nadal nie została bowiem wystarczająco wnikliwie rozważona przez organ administracji, a wyniki jej analizy nie znajdują odzwierciedlenia w treści uzasadnienia decyzji.

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ nie wykazał przekonująco w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego uznaje, że cały okres służby skarżącego wynosił 21 lat 1 miesiąc i 21 dni, podczas gdy skarżący konsekwentnie podnosi i przedkłada dokumenty potwierdzające 35 lat, 11 miesięcy i 11 dni służby. Ma to znaczenie o tyle, że w tym drugim ujęciu, okres służby dla totalitarnego ustroju zmniejszyłby się do 7%, zamiast przyjmowanych przez organ 12%. Kwestia ta powinna zostać przez organ ostatecznie wyjaśniona i opisana w decyzji.

Skarżący był kilkukrotnie nagradzany wysokimi odznaczeniami jak np. Srebrny Krzyż Zasługi z 2001r., Brązowa Odznaka Zasłużony Policjant, w tzw. "wolnej Polsce", jak również wcześniej, w 1985 roku- Brązowym Krzyżem Zasługi. Organ jednak pominął te fakty, mimo iż powinny one zostać rozważone w kontekście rzetelności służby oraz szczególnie uzasadnionego przypadku. Co więcej, skarżący jest inwalidą, a jego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą. Również ta okoliczność nie powinna zostać pominięta przez organ podczas oceny w.w. przesłanek. Dlatego w pełni zasadny jest zarzut naruszenia przez organ art.107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia dostatecznie i nie przekonuje, dlaczego została ona podjęta w odniesieniu do indywidualnej sytuacji skarżącego.

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ nie wykazał przekonująco w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego uznał, że już samo wykonywanie przez skarżącego zadań dla Biurze [...] WUSW w K. skutkuje niezaistnieniem przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Organ nie ustalił bowiem, w jakie formy działalności angażował się indywidualnie skarżący i czy były one bezpośrednio ukierunkowane na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji. Sam fakt pełnienia służby we wspomnianej jednostce nie uzasadnia jeszcze przyjęcia takiej konstatacji. Organ nie dokonał zatem jakiejkolwiek indywidualizacji oceny służby skarżącego, wbrew wyraźnym zaleceniom wynikającym z utrwalonej linii orzeczniczej.

O osobistym zaangażowaniu skarżącego w utrzymanie totalitarnego ustroju nie świadczy też (sama przez się) przynależność do Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. Organ nie wyjaśnił, jaki związek zachodzi między faktem przynależności do tej organizacji, a działaniem na rzecz ustroju totalitarnego. W ocenie Sądu, analiza materiału dowodowego, przedstawionego w uzasadnieniu decyzji, nie pozwala na przyjęcie zindywidualizowanego zaangażowania skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygając ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie jednoznacznie wykazać kryteria przyjętego rozstrzygnięcia, którymi kierował się rozpatrując wniosek Skarżącego o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Minister zgodnie z art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu i dokona raz jeszcze oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek, umożliwiających zastosowanie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art.200 i 205 p.p.s.a. oraz § 14 ust.1 pkt 1) lit.c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).