Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 768/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 24 ust. 2a, art. 24 ust. 2b
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: § 12, § 36, § 37 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 393
law: Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 września 2021 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków - skargę oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 768/21

UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] (dalej: WINGiK, organ II instancji, organ odwoławczy) zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania S. P. (dalej: Skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: Starosta, organ I instancji) z dnia [...] grudnia 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, obrębu [...], gmina [...], polegającej na ujawnieniu przebiegu granic dawnej parceli nr 430.

Jak wynika z akt sprawy, 30 października 2019 r. S. P. zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o przywrócenie zagarniętej części parceli nr 430 (po podziale nr 430/1 i nr 430/2), znajdującej się w [...], w gminie [...], która zdaniem skarżącej zawsze należała do jej rodziny.

Po przeprowadzeniu czynności sprawdzających organ I instancji ustalił, że w rejestrze gruntów z 1976 r. w jednostce rejestrowej nr [...] jako właściciel m.in. parceli budowlanej nr 430/2 0 pow. 0,07 ha ujawniona była A. K. na podstawie aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1974 r. W powyższym akcie własności ziemi wymieniona jest parcela nr 430, a nie 430/2. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 1977 r., ww. akt własności ziemi z dnia [...] grudnia 1974 r., został sprostowany w ten sposób, że w miejsce parceli nr 430 powinna być parcela budowlana nr 430/2. Z kolei w rejestrze gruntów z 1976 r. w jednostce rejestrowej nr [...] jako właściciel m.in. parceli budowlanej nr 430/1 o pow.0,05 ha ujawniona była S. G. na podstawie aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...] marca 1975 r.

Następnie podczas odnowienia operatu ewidencyjnego obrębu [...] przeprowadzonego na przełomie lat 80-tych i 90-tych XX wieku założono analogową mapę ewidencyjną w skali 1:2000 i dokonano zmiany numeracji działek. Dawna działka nr 430/2 wraz z działkami 2681 , 2682/3, 2683/3, 2686/3, 2687/1, 2689/3 i 2680/27 została oznaczona jako działka nr 690. Natomiast dawna działka nr 430/1 wraz z działkami nr -2682/2, 2682/6, 2683/2, 2683/4, 2683/12, 2683/13, 2685/2, 2685/3, 2686/2, 2687/4, 2688/1, 2688/2, 2689/4, 2680/21 i 2680/24 została oznaczona jako działka nr 691.

Ponadto w ramach prac związanych z odnowieniem operatu ewidencyjnego, w latach 1985-1986 dokonano ustalenia stanu władania, w którym brały udział osoby ujawnione w rejestrze gruntów obrębu [...], założonym w 1976 roku (obowiązującym przed odnowieniem) jako właściciele lub władający poszczególnymi nieruchomościami. W 1991 roku miało miejsce ogłoszenie stanu władania, o którym były zawiadamiane podmioty, które jak ustalono były właścicielami lub władały poszczególnymi działkami. Podczas tych czynności przedstawiono im nowe oznaczenia i powierzchnie działek.

W odnowionym rejestrze gruntów założonym w 1991 r., w jednostce rejestrowej nr [...] wykazano, że działka nr 690 o pow. 1,30 ha, jest przedmiotem własności A. K. Natomiast w jednostce rejestrowej nr [...] wykazano, że działka nr 691 o pow. 1,29 ha, jest przedmiotem własności S. G. (jako władający gruntem ujawniony był S. G. s. W. i S.).

W trakcie postępowania przed organem I instancji ustalono również, że A. K. zmarła 10 grudnia 2007 r., a na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [....] I Wydział Cywilny, Sygn. akt: [...] z 5 kwietnia 2018 r., spadek po niej odziedziczyły dzieci: S. P., J. K., K. W., M. K., B. K. i J. M., wszyscy po 1/6 części. B. K. i J. M. (następcy prawni A. K.) również nie żyją. Następców prawnych po B. K. ustalono na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia Rep. A [...] z [...] sierpnia 2009 r., z którego wynika, że na podstawie ustawy spadek nabyli: córka M. M. oraz syn A. K. w udziałach po 1/2 części. Natomiast na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny, Sygn. akt [...] z 1 marca 2019 r., spadek po J. M., zmarłej w dniu 18 marca 2015 r., nabyli: mąż S. M. w udziale 24/96 części, córka M. O. w udziale 18/96 części, córka A. S. w udziale 18/96 części, córka E. S. w udziale 18/96 części, prawnuczka N. T. w udziale 9/96 części oraz prawnuk J. C. w udziale 9/96 części. Tym samym postanowieniem stwierdzono, że spadek po S. M. zmarłym w dniu 26 października 2017 r. nabyły córki M. O., A. S., E. S. oraz M. P. wszystkie po 1/4 części.

Kolejno ustalono, że ujawniona w ewidencji gruntów i budynków S. G. zmarła, a na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Sygn. akt [...] z dnia 11 czerwca 1987 r., spadek (wchodzące w skład gospodarstwo rolne, położone w [...]) odziedziczyli: wdowiec W. G. oraz synowie S. G. i J. G. wszyscy po 1/3 części (informacja zawarta w akcie notarialnym Rep. A [...] z dnia [...] stycznia 2008 r.). Kolejno W. G. zmarł w dniu 20 czerwca 1987 r. i na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...], I Wydział Cywilny, Sygn. akt [...] z dnia 24 października 2007 r., spadek nabyły dzieci: S. G., J. G. i M. G. wszyscy po 1/3 części. Aktem Notarialnym Rep. A [...] umową o dział spadku ww. następcy prawni podzielili się w ten sposób, że S. G. nabył na wyłączną własność m.in. działkę nr 691 położoną w obrębie [...], gmina [...]. S. G. zmarł w dniu 31 lipca 2009 r., a na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia Rep. A [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., spadek po nim odziedziczyły córki: E. S., A. K. i L. G. wszystkie po 1/3 części. Aktem notarialnym Rep. A [...] z dnia [...] września 2009 r., umową darowizny i umową o dział spadku, następcy prawni podzielili się w ten sposób, że E. S. nabyła na wyłączną własność m.in. działkę nr 691. Kolejno E. S. aktem notarialnym Rep. A [...] z dnia [...] marca 2016 r., sprzedała siostrze L. G. m.in. działkę nr 691. Od 2016 r., aż do chwili obecnej L. G. jest ujawniona w opisowej części operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...], jako właściciel działki nr 691. Działka ta ma urządzoną księgę wieczystą nr [...], w której prawo własności jest wykazane na rzecz L. G. c. S. i K.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego pismami z dnia: 28 listopada 2019 r., 22 lutego 2020 r., 24 września 2020 r., oraz z dnia 8 grudnia 2020 r., S. P. podtrzymywała swoje stanowisko w sprawie wskazując, że jej zdaniem podział parceli nr 430 nastąpił bezprawnie. Natomiast pismami z dnia 23 grudnia 2019 r., oraz z dnia 20 listopada 2020 r., L. G. wyraziła swoje stanowisko w sprawie wskazując, że działka nr 691 stanowi jej przedmiot własności i jest w jej rodzinie od pokoleń.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Starosta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] orzekł o odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, obrębu [...], gmina [...], polegającej na ujawnieniu przebiegu granic dawnej parceli nr 430.

Starosta wskazał, że kwestie wpisów w ewidencji gruntów i budynków reguluje ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2019r. poz. 725 ze zm.; dalej: Pgik) oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 393; dalej: rozporządzenie egib).

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wpisy ujawnione zarówno w części opisowej jak i kartograficznej operatu ewidencji gruntów obrębu [...] odnośnie działki nr 691 są zgodne ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości.

Organ I instancji wskazał, że cały zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że działka nr 691 w dotychczasowym kształcie była począwszy od 2008 r. przedmiotem kontraktów cywilno-prawnych. Obecna właścicielka nabyła nieruchomość w takich granicach jak na obecnej mapie ewidencyjnej. Nieruchomość ma uregulowany stan prawny wynikający z księgi wieczystej nr [...].

S. P. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wyjaśniła, że parcela nr 430 od pokoleń należała do rodziny B., wobec czego nigdy nie była ona przedmiotem sprzedaży ani przekazania. Ponadto wskazała, że w momencie kiedy pojawiła się pierwsza informacja o wprowadzeniu numeracji 430/1 i 430/2 na parceli znajdował się budynek mieszkalny oraz budynki gospodarcze. W odwołaniu skarżąca zarzuciła również, że wprowadzenie na mapie kreski dzielącej parcelę nr 430 na dwie części, a następnie jej sprostowanie bez podstawy prawnej świadczy o popełnieniu błędu przez urzędnika, który należy poprawić.

WINGiK opisaną na wstępie decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: K.p.a.), art. 20, art. 24 ust. 2a Pgik oraz § 36 i § 45 ust. 1 rozporządzenia egib, które obowiązywało na dzień zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy zaznaczył, że przedmiotem niniejszej sprawy jest aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie danych ewidencyjnych, dotyczących przebiegu granic pomiędzy działką nr 690 a działką nr 691 (na wysokości parceli nr 430). Aktualizacja operatu następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przepisy rozporządzenia posługując się pojęciem aktualizacji ewidencji dopuszczają dokonywanie zmian w ewidencji poprzez korygowanie błędów lub pomyłek. Usunięcie błędów lub pomyłek następuje w formie decyzji administracyjnej, wydanej na podstawie art. 24 ustawy Pgik, przy czym możliwe jest to wyłącznie w sytuacji, gdy wpis był dotknięty wadą.

WINGiK wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ewidencja gruntów dla obrębu [...] zgodnie z przepisami dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów (Dz. U. Nr 6, poz. 32) została założona w latach 60-tych. Pierworys mapy ewidencyjnej w systemie parcelowym w skali 1:2880 dla wsi [...] został sporządzony w 1963 r., w oparciu o pomiary na gruncie wykonane w 1960 r. Ponadto, 20 kwietnia 1961 r. został dokonany bezpośredni pomiar na gruncie, obejmujący swym zakresem przedmiotowe działki nr 690 i nr 691, zgodnie ze szkicem polowym nr 75. Na podstawie powyższych czynności [pic]geodezyjnych sporządzony został operat techniczny nr [...]. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami, granice działki określał przebieg linii m.in. według faktycznego stanu władania, stwierdzonego na gruncie, jednak z uwagi na brak dokumentacji geodezyjnej, potwierdzającej podział działki nr 430 na działki 430/1 i 430/2, stwierdzono, że został on wykazany na podstawie powyższych czynności, a następnie wkreślony na matryce mapy ewidencyjnej obowiązującej od 1965 r.

W dalszej kolejności organ odwoławczy podkreślił, że na terenie wsi [...] zostały przeprowadzone kompleksowe postępowania uwłaszczeniowe zgodnie z ustawą z dnia 26 października1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) na podstawie wówczas obowiązującej mapy ewidencyjnej. Na stan wynikający z założenia ewidencji gruntów dla działki nr 430 został wydany akt własności ziemi Nr [...]. Dodatkowo, organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że postanowieniem Naczelnika Gminy [...] z [...] lipca 1977 r. została sprostowana z urzędu oczywista omyłka pisarska w akcie własności ziemi Nr [...] tj. omyłkowy wpis działki nr 430, został zmieniony na wpis działki nr 430/2. Natomiast dla działki nr 430/1 został wydany akt własności ziemi Nr [...]. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje sięp nr 373 ustalenia potrzeb i uprawnień uwłaszczeniowych spisany w dniu 28 marca 1975 r. do aktu własności nr [...], z którego wynika, że prawo własności do działki nr 430/1 przysługuje S. G., którą nabyła na podstawie umowy kupna z 1946 r. od J. D. W 1976 r. w rejestrze gruntów obrębu ewidencyjnego [...], jako właściciel m.in. działki nr 430/2 o pow. 0,07 ha wpisana została A. K., natomiast dla działki nr 430/1 o pow. 0,05 ha, jako właściciela wpisano S. G., na podstawie aktu własności ziemi nr [...].

W dalszej kolejności WINGiK wskazał, że w latach 80-tych i 90-tych XX wieku przeprowadzone zostało odnowienie ewidencji gruntów dla obrębu [...], w wyniku którego został sporządzony operat techniczny nr [...] - nowy nr [...]. Organ odwoławczy ustalił na podstawie dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy, że w czasie odnowienia operatu ewidencji gruntów nastąpiła zmiana numeracji działek tj. działka nr 430/2 oraz działki nr 2681, 2682/3, 2683/3, 2686/3, 2687/1, 2689/3 i 2680/27 oznaczone zostały jako nowa działka nr 690, natomiast działka nr 430/1 oraz działki nr 2682/2, 2682/6, 2683/2, 2683/4, 2683/12, 2683/13, 2685/2, 2685/3, 2686/2, 2687/4, 2688/1, 2688/2, 2689/4, 2680/21, 2680/24 oznaczono jako nową działkę nr 691.

W rejestrze gruntów założonym w 1991 r. w jednostce rejestrowej nr 145 wpisano na rzecz A. K. m.in. działkę nr 690 o pow. 1,30 ha, natomiast działkę nr 691 o powierzchni 1,29 ha wpisano w jednostce rejestrowej nr 126 na rzecz S. G. oraz władającego gruntem S. G.

Na analogowej mapie ewidencyjnej w skali 1:2000, sporządzonej podczas odnowienia ewidencji gruntów, działka nr 691 od wschodu graniczy z działką nr 690. Stan taki widnieje również na aktualnie obowiązującej mapie ewidencyjnej.

W 2011 r. dla obrębu [...], gmina [...] zostały przeprowadzone prace geodezyjne związane z modernizacją ewidencji gruntów i budynków.

Projekt operatu opisowo kartograficznego był wyłożony do wglądu osób zainteresowanych w siedzibie Starostwa Powiatowego w [...] w okresie od 19 września 2011 r. do 7 października 2011 r.

W wyniku przeprowadzenia prac modernizacyjnych dla obrębu [...] został sporządzony operat techniczny nr [...].

Z materiału dowodowego wynika również, że dla działki nr 691 nastąpiły zmiany podmiotowe w wyniku śmierci właścicieli.

Organ II instancji ustalił na podstawie zarysu pomiarowego, że w obowiązującym operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie przedmiotowego postępowania granica między działką nr 690 a działką nr 691 biegnie od punktu granicznego nr 21144 (punkt na trójmiedzy działek nr 690, 691 i 924) do punktu granicznego nr 21536.

Na podstawie wykazu współrzędnych punktów granicznych, organ odwoławczy ustalił, że ww. punkty graniczne pochodzą z operatu technicznego nr [...] z przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...].

WINGiK stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistnienie sporu o zasięg własności w konsekwencji sprawia, że żądanie S. P. o przywrócenie zagarniętej części parceli nr 430 wykracza poza tryb aktualizacji ewidencji gruntów i budynków ustalony w art. 24 ustawy Pgik.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do rozpatrzenia sprawy, a jego analiza i ocena została dokonana przez organ I instancji prawidłowo.

Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie przedłożyła dokumentacji geodezyjnej, która byłaby podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków i jednocześnie nie zachodziły okoliczności uzasadniające wprowadzenie tych zmian przez organ z urzędu w drodze aktualizacji. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało, że rozpatrywane dane ewidencyjne są błędne albo są niezgodne ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi, zaś wnioskodawczyni nie przedstawiła dowodów uzasadniających wprowadzenie nowych danych ewidencyjnych.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie wnioskowanym przez S. P. i odmówił żądanej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w drodze decyzji administracyjnej.

S. P. wniosła skargę na decyzję WINGiK z [...] marca 2021 r. nr [...], wnosząc o rozpatrzenie sprawy własności gruntu parceli nr 430.

Skarżąca podniosła, że matryca powstała w 1965 roku na podstawie pierworysu, zawiera różnicę w stosunku do pierworysu - kreskę dzielącą parcelę, która została wrysowana bezpodstawnie. Z zawiadomienia o oczywistej pomyłce wynikała jedynie zmiana numeracji działki nr 430/2, zamiast 430. Nie zawierało ono natomiast informacji o zmianie powierzchni parceli ani jakichkolwiek załączników i dokumentacji w formie graficznej. Zdaniem skarżącej formalnie nie zmieniało ono areału działki nr 430, a jedynie ewentualnie jej oznaczenie bez zmiany wielkości powierzchni. Ponadto skarżąca wskazała, że powyższą sytuację wielokrotnie usiłowała wyjaśnić A. K., jednak otrzymywała tylko informację o wyjaśnianiu sprawy.

W związku z powyższym, mając na uwadze zarówno ukształtowanie parceli nr 430 na środku której stał dom rodzinny, studnia oraz zabudowania gospodarcze tj. m.in. stajnia i stodoła oraz zeznania świadków skarżąca zwróciła się o rewizję sprawy i doprowadzenie do usunięcia podziału działki oraz o przywrócenie w dokumentacji, zasobach geodezyjnych i innych pierwotnego, prawidłowego stanu własności, zgodnie z granicami parceli nr 430 określonymi w pierwowzorze gruntów.

W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 12 lipca 2021r. L. G. wniosła o oddalenie skargi wskazują, że działka nr 691 jest własności jej rodziny od pokoleń, o czym świadczy akt własności ziemi i powiązana z nim dokumentacja oraz księga wieczysta. Stan posiadania i przebieg granic zgodny jest ze stanem faktycznym. Na działce nie ma żadnych zabudowań. Wbrew sugestiom skarżącej A. K. podpisywała dokumenty i nie kwestionowała faktu, że parcela nr 430/1 należy do rodziny G.

W pismach procesowych z 10 lipca oraz z 6 sierpnia 2021r., skarżąca podtrzymała twierdzenia skargi podnosząc, że cała parcela nr 430 była od początku własnością rodziny B., co potwierdzają świadkowie zamieszkujący od pokoleń sąsiednie działki. Podziału parceli nr 430 w rzeczywistości zdaniem skarżącej nie było, gdyż nie ma informacji co stało się z domem, który miał nagle znaleźć się na dwóch działkach z prawem do zamieszkania w nim przez F. B.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrolowane postępowanie administracyjne zainicjowane zostało wnioskiem S. P., który wyznaczył zakres przedmiotowy tegoż postępowania. Skarżąca domagała się aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie dotyczącym działki nr 690, której jest jednym ze współwłaścicieli oraz działki nr 691 (obecnie stanowiącej własność L. G.). Istota żądania skarżącej sprowadzała się do tego, że jej zdaniem, prawo własności przysługuje jej również do działki o nr 691 w części pokrywającej obszar dawnej parceli 430. Skarżąca twierdziła, że dawna parcela o nr 430 była od pokoleń we władaniu jej rodziny. Podział parceli 430 na dwie o nr 430/1 – której własność przyznano rodzinie G. oraz o nr 430/2, która stanowiła własność jej matki A. K. – odbył się zdaniem Skarżącej – bez podstawy prawnej. Skarżąca domagała się więc usunięcia z mapy kreski bezprawnie dzielącej podwórko parceli 430 na dwie części: 430/2 i 430/1.

Możliwość i tryb aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w pierwszej kolejności reguluje art. 24 ust. 2a Pgik, zgodnie z którym, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji

- z urzędu - pkt 1 - jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: przepisów prawa (lit. a), dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 (lit. b), materiałów zasobu (lit. c), wykrycia błędnych informacji (lit. d),

bądź - pkt 2 - na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Stosownie do art. 24 ust. 2b Pgik, aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c Pgik).

W niniejszej sprawie skarżąca domagała się weryfikacji przebiegu granic działek a zatem należy odwołać się do regulacji zawartych w rozporządzeniu, które miało zastosowanie w niniejszej sprawie – tj. rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 393, dalej rozporządzenie egib). Na mocy § 36 tego rozporządzenia, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:

1) w postępowaniu rozgraniczeniowym;

2) w celu podziału nieruchomości;

3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów;

4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości;

5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej;

6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków;

7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji;

8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

Stosownie do § 37 ust. 1 rozporządzenia egib, jeżeli brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, może nastąpić w oparciu o zobrazowania lotnicze, satelitarne lub ortofotomapę, jeżeli te zobrazowania lub ortofotomapa charakteryzują się rozdzielczością zapewniającą wizualizację szczegółów sytuacyjnych, które mogą mieć znaczenie przy ustaleniu przebiegu tych granic (§ 37 ust. 2 rozporządzenia).

Należy podkreślić, że przepisy rozporządzenia egib - w zakresie przebiegu granic działek ewidencyjnych wykazywanego w ewidencji przyznają prymat określonej w § 36 dokumentacji geodezyjnej. Dopiero brak takiej dokumentacji lub brak wiarygodności zawartych w niej danych umożliwia pozyskanie danych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych w wyniku pomiarów geodezyjnych terenowych lub pomiarów geodezyjnych fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. W niniejszej sprawie nie budzi natomiast wątpliwości, że tego rodzaju dokumentacja geodezyjna, o której mowa w § 36 rozporządzenia egib istnieje a prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające nie ujawniło żadnych okoliczności, które wskazywałyby na brak jej wiarygodności, czy też posługiwanie się w niej błędnymi danymi.

Z ustaleń poczynionych zarówno przed organem I, jak i organem II instancji wynika bezspornie, że przebieg granic pomiędzy spornymi działkami 690 oraz 691 jest wynikiem po pierwsze prac prowadzonych w celu założenia ewidencji gruntów i budynków, zapoczątkowanych w latach 60. XX w wieku a następnie prac modernizacyjnych tej ewidencji. Istotnie należy przyznać rację Skarżącej, że na pierworysie mapy ewidencyjnej dla wsi [...], sporządzonej w 1963r. widnieje w spornym miejscu jedna parcela o nr 430 (arkusz mapy nr 26). Jednakże już w 1965 roku sporządzono matrycę mapy ewidencyjnej w oparciu o ww. pierowrys, na której w miejscu dawnej parceli 430 istniały dwie parcele o nr 430/1 i 430/2 Organy ustaliły, że dokumentacją geodezyjną, która wyjaśniałaby przyczyny takiego podziału parceli jest szkic polowy, sporządzony 20 kwietnia 1961 r. podczas dokonanego bezpośredniego pomiaru na gruncie. Na szkicu tym został naniesiony podział parceli 430 na dwie części. Na podstawie powyższych czynności sporządzony został operat techniczny nr [...]. Jednocześnie organy uznały, że z uwagi na brak innej dokumentacji geodezyjnej, która potwierdzałaby, kiedy nastąpił podział parceli nr 430 należy wnioskować, ze podział ten wynika z ustaleń co do faktycznego władania na gruncie, który z kolei został przełożony na matrycę mapy ewidencyjnej obowiązującej od 1965r. W ocenie Sądu wniosek ten jest uzasadniony, mając na względzie przepisy, które wówczas regulowały sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów a w szczególności przepisy instrukcji Ministra Rolnictwa z dnia 21 kwietnia 1955r. w sprawie zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów, zasad sporządzania wykazów gruntów oraz opłat za odrysy z map i za odpisy oraz wyciągi z rejestrów i dokumentów stanowiących część składową operatu ewidencyjnego na obszarze gromad, osiedli i miast nie stanowiących powiatów (M.P. Nr 38, poz. 379), wydanej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32). Otóż zgodnie z § 13 ust. 1 tej instrukcji, przed przystąpieniem do zakładania rejestru gruntów na podstawie dokumentów, wymienionych w § 12 pkt 1, 2 i 3, należało uaktualnić je w drodze wizji lokalnej w jednostce ewidencyjnej co do:

1) osoby (prawnej lub fizycznej) będącej właścicielem gruntu lub władającej gruntem;

2) granic i powierzchni gruntów użytkowanych przez tę osobę (pkt 1);

3) sposobu użytkowania gruntów;

4) granic i powierzchni jednostki ewidencyjnej.

Szczególną uwagę należało zwrócić na wyjaśnienie obecnego sposobu użytkowania gruntów tam, gdzie istniało prawdopodobieństwo powstania znacznych zmian w dotychczasowym sposobie użytkowania w porównaniu ze stanem figurującym w dokumentach, stanowiących podstawę do założenia rejestru (§ 13 ust. 2 instrukcji).

Zgodnie z § 14 instrukcji, aktualizacja dokumentów (§ 12) co do osoby następowała na podstawie oświadczenia zainteresowanego właściciela lub osoby władającej gruntem oraz poświadczenia przedstawicieli prezydium rady narodowej (gromadzkiej, miejskiej, osiedla), biorących udział w wizji lokalnej, a znających miejscowe stosunki.

Zgodnie z § 15 instrukcji aktualizacja dokumentów (§ 12) co do granic i powierzchni gruntów oraz sposobu ich użytkowania następowała przez porównanie stanu przedstawionego w tych dokumentach ze stanem istniejącym na gruncie (ust. 1). Szczególną uwagę należy zwrócić na treść § 15 ust. 2 instrukcji, który obowiązywał w trakcie zakładania ewidencji gruntów dla wsie [....] w latach 60-tych. Zgodnie z tym przepisem, w razie stwierdzenia w czasie wizji lokalnej, że grunty figurujące w dokumentach uległy podziałowi, zamianie itp., należało te zmiany uwzględnić w drodze pomiaru. Do aktualizacji map w terenie należało używać odbitek ozalidowych, które mają służyć jako szkice polowe.

Zatem treść przywołanych powyżej przepisów wskazuje, że dotychczasowe mapy katastralne nie miały przesądzającego znaczenia dla ustalenia przebiegu granic działek. Zapisy map należało bowiem skonfrontować ze stanem istniejącym na gruncie. W razie natomiast stwierdzenia, że grunty figurujące w dokumentach uległy podziałowi, zamianie itp., należało te zmiany uwzględnić w drodze pomiaru. Przepis § 15 ust. 2 instrukcji wyjaśnia, na jakiej podstawie widniejąca na pierworysie mapy ewidencyjnej parcela nr 430 została finalnie na matrycy mapy ewidencyjnej z 1965 podzielona na dwie części. Stało się tak w wyniku bezpośredniego pomiaru na gruncie, o czym świadczy szkic polowy nr 75 z 1961r. Potwierdzenie takiego stanu rzeczy znaleźć można również w protokole ustalania potrzeb i uprawnień uwłaszczeniowych z 1975r., z którego wynika, że m.in. działka nr 430/1 została nabyta wraz z innymi działkami przez S. G. w 1946 r. od J. D.

Podział parceli 430 na dwie części (430/1 i 430/2) był następnie uwzględniany w trakcie postępowania uwłaszczeniowego prowadzonego na terenie wsi [...] i w wydanych aktach własności ziemi:

-w stosunku A. K. (poprzedniczki prawnej skarżącej) z [...] grudnia 1974 r nr [...], sprostowanym postanowieniem z [...] lipca 1977 r nr [...] – co do numeru spornej działki z 430 na 430/2;

- w stosunki do S. G. (poprzedniczki prawnej L. G.) na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] marca1975 r. nr [...].

W konsekwencji, w rejestrze gruntów z 1976 r. w jednostce rejestrowej nr [...] jako właściciela m.in. parceli budowlanej nr 430/2 o pow. 0,07 ha ujawniono A. K. c. B. i M. a w jednostce rejestrowej nr [...] jako właściciela m.in. parceli budowlanej nr 430/1 ujawniono S. G. Następnie na przełomie lat 80-tych i 90-tych XX wieku dokonano odnowienia operatu ewidencyjnego obrębu [...], w ramach którego m.in. założono analogową mapę ewidencyjną w skali 1:2000 i dokonano zmiany numeracji działek. Dawna działka nr 430/2 wraz z działkami 2681 , 2682/3, 2683/3, 2686/3, 2687/1, 2689/3 i 2680/27 została oznaczona jako działka nr 690. Natomiast dawna działka nr 430/1 wraz z działkami nr 2682/2, 2682/6, 2683/2, 2683/4, 2683/12, 2683/13, 2685/2, 2685/3, 2686/2, 2687/4, 2688/1, 2688/2, 2689/4, 2680/21 i 2680/24 została oznaczona jako działka nr 691. W ramach prac związanych z odnowieniem operatu ewidencyjnego, w latach 1985-1986 dokonano ustalenia stanu władania, w którym brały udział osoby ujawnione w rejestrze gruntów obrębu [...], założonym w 1976 roku (obowiązującym przed odnowieniem) jako właściciele lub władający poszczególnymi nieruchomościami. W odnowionym rejestrze gruntów założonym w 1991 r., w jednostce rejestrowej nr [...] wykazano, że działka nr 690 jest przedmiotem własności A. K. Natomiast w jednostce rejestrowej nr [...] wykazano, że działka nr 691 0 pow. 1,29 ha, jest przedmiotem własności S. G.

W 2011 r. dla obrębu [...], gmina [...] zostały przeprowadzone prace geodezyjne związane z modernizacją ewidencji gruntów i budynków. ([...]). Projekt operatu opisowo kartograficznego był wyłożony do wglądu osób zainteresowanych w siedzibie Starostwa Powiatowego w [...] w okresie od 19 września 2011 r. do 7 października 2011 r., lecz nikt z zainteresowanych się nie stawił. Informacja Starosty [...] z dnia 28 grudnia 2011 r. o tym, że projekt operatu opisowo — kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...] stał się operatem ewidencji gruntów i budynków została ogłoszona dnia 31 grudnia 2011 r. pod Nr 209, poz. 3848. W wyniku przeprowadzenia prac modernizacyjnych dla obrębu [...] został sporządzony operat techniczny nr [...]. W obowiązującym operacie ewidencji gruntów i budynków dla danych ewidencyjnych dotyczących działki nr 691 wykazana jest jako właścicielka —L. G. (kolejny następca prawny po S. G.). Punkty granicznie pomiędzy spornymi działkami o nr 690 i 691 pochodzą z ww. operatu.

Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że wobec tak przeprowadzonych kolejno postępowań dotyczących – najpierw założenia ewidencji gruntów dla obszaru obejmującego sporne działki, następnie postępowań uwłaszczeniowych, odnowienia operatu ewidencyjnego i ustalenia stanu władania a końcowo modernizacji ewidencji gruntów i budynków w 2011r. należy uznać że organy ustalając przebieg granic spornych działek uczyniły to na podstawie dokumentacji geodezyjnej wskazanej w § 36 rozporządzenia egib. Skarżąca swoje żądanie opierała natomiast na zapisach pierworysu mapy ewidencyjnej z 1963r., który nie stanowił podstawy do wpisu działek do nowo tworzonej a następnie modernizowanej ewidencji. Mapa ta – obecnie ma charakter dokumentu archiwalnego a w latach 60. XX wieku stanowiła jedynie punkt wyjścia do określania rzeczywistego stanu władania, który został zweryfikowany w trakcie rzeczywistych pomiarów na gruncie. Z kolei mocno akcentowana przez stronę kwestia sprostowania aktu własności ziemi z [...] grudnia 1974r., postanowieniem z [...] lipca 1977r. również nie może stanowić podstawy do aktualizacji wpisów ewidencyjnych. Wydanie postanowienia o sprostowaniu aktu własności ziemi było wynikiem dokonania zapisów w rejestrze gruntów z 1976r., w którym A. K. wpisano jako właściciela parceli o nr 430/2 w związku z wcześniej przedstawionymi pracami dotyczącymi założenia ewidencji.

W ocenie Sądu nie jest dopuszczalna aktualizacja wpisów ewidencyjnych w oparciu o dokumenty archiwalne na podstawie ponownej ich oceny. Na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Wynika to z treści art. 22 ust. 2 Pgik. Powtórna ocena dokumentów archiwalnych możliwa jest tylko w ramach prowadzonego z urzędu postępowania weryfikacyjnego w trybie określonym w § 54 rozporządzenia, nie zaś postępowania wszczynanego na wniosek podmiotu ewidencyjnego (vide: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Bk 812/13 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 12 lipca 2016r., sygn. II SA/Rz 1541/15).

Należy bowiem pamiętać, że z mocy § 45 ust. 1 rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Zatem aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. Każdorazowa konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana przez wnioskodawcę. W ramach pojęcia aktualizacji można dokonywać prostowania jak i usuwania danych błędnych. Jednak z uwagi na czysto deklaratoryjny charakter urządzeń ewidencyjnych, niezgodność danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym oraz nieprawidłowość ujawnionych w ewidencji danych, musi być oczywista, a zatem bezsporna i niewymagająca prowadzenia postępowania wyjaśniającego (tak WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 13 października 2015 r., sygn. II SA/Bk 453/15). Aktualizacja ewidencji gruntów i budynków może się to odbywać wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych – w świetle złożonych dokumentów - pomyłek. Żadna z opisanych sytuacji w niniejszej sprawie nie zachodzi. Konieczność zmiany zapisów w ewidencji skarżąca uzasadniała nie nowymi danymi, lecz danymi archiwalnymi. W żadnym razie nie można również uznać, aby obecne wpisy w ewidencji były błędne w sposób oczywisty. Przeprowadzone postępowanie zarówno w I, jak i w II instancji wykazało w sposób nie budzący wątpliwości, na jakiej podstawie dokonano takich a nie innych wpisów w ewidencji odnośnie spornych działek.

Należy również wskazać skarżącej, że zgodnie z § 12 rozporządzenia egib, prawa osób do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie:

1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych;

2) prawomocnych orzeczeń sądowych;

3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali;

4) ostatecznych decyzji administracyjnych;

5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych;

6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.

Nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie przedstawiła dokumentu, który został wskazany w § 12 rozporządzenia. Pierworys z mapy ewidencyjnej, na podstawie którego skarżąca wywodziła swoje żądanie do tego rodzaju dokumentów nie należy.

Skarżąca stara się zakwestionować w istocie zasięg przysługującego jej prawa współwłasności do spornych działek. Tego rodzaju sporu nie można rozstrzygnąć w drodze aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Organ administracji w postępowaniu o dokonanie zmian nie może samodzielnie ustalać i rozstrzygać o zasięgu prawa własności. Spór co do przebiegu granic spornych działek, może być rozstrzygnięty w postępowaniu o rozgraniczenie, a nie w postępowaniu ewidencyjnym, na co wskazuje § 36 pkt 1 rozporządzenia. Takie stanowisko zajmują konsekwentnie sądy administracyjne (por np. wyrok NSA z 12 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1004/11, wyrok NSA z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1030/07, wyrok WSA w Łodzi z 27 października 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 336/10, wyrok WSA w Lublinie z 1 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 140/10). Nie można zatem utożsamiać wpisu w ewidencji dotyczącego określenia powierzchni nieruchomości ze zmianą stosunków własnościowych. Całkowicie błędnym jest oczekiwanie, że w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności, o granice czy powierzchnie ich działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Kwestia ta jest w orzecznictwie traktowana jako oczywista (por. m.in. WSA w Krakowie w wyroku z dnia 12 listopada 2014 r., o sygn. III SA/Kr 633/14, WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 14 października 2015 r., o sygn. II SA/Rz 565/15, opubl. w bazie CBOSA).

Z przyczyn przedstawionych powyżej Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.