Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 535/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenia
Powołane przepisy: article: art. 184 w zw. z art. 197 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia V. S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 1109/12 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych w sprawie ze skargi V. S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia 24 października 2012 r. nr (...) w przedmiocie podatku od gier za lipiec 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 1109/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił V. S. Sp. z o.o. w W. (dalej: Spółka) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia 24 października 2012 r. w przedmiocie podatku od gier za lipiec 2010 r.

W uzasadnieniu sąd wskazał, że odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.016 zł spółka wniosła na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 8.267.263,58 zł, jej kapitał zakładowy wynosił 1.117.500 zł, zaś wartość środków trwałych 14.280.340,23 zł. Na rachunku bankowym zgodnie z przedłożonym wyciągiem z okresu 1 do 31grudnia 2012 r. saldo końcowe wynosiło 0,00 zł. Ponadto Spółka wskazała, że wszczęto wobec niej postępowanie egzekucyjne, w ramach których dokonano zajęcia rachunków bankowych oraz udziałów w innej spółce. Do wniosku zostały załączone: bilans i rachunek zysków i strat na dzień 30 kwietnia 2012r., postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia 22 lutego 2011 r., zawierające zestawienie tytułów wykonawczych.

W rozpoznawanej sprawie Spółka nie wykonała w pełni wezwania Sądu zarówno z dnia 30 stycznia 2013 r. jak i z dnia 28 marca 2013 r. i nie nadesłała bilansu rachunków zysków i strat według stanu na dzień 31 grudnia 2012 r. Ponadto po wniesieniu przez spółkę sprzeciwu od postanowienia referendarza, na wezwanie z dnia 28 marca 2013 r. mające na celu uaktualnienie jej sytuacji finansowej, nie nadesłała wyciągu z prowadzonej ewidencji VAT, na potrzeby podatku akcyzowego oraz podatku od gier za okres od stycznia do marca 2013 r. albo zaświadczeń o nie składaniu w tym celu deklaracji podatkowej.

2. Postanowieniem z dnia 4 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Od postanowienia w ustawowym terminie Spółka wniosła sprzeciw.

3. Uzasadniając wydane postanowienie Sąd pierwszej instancji odwołując się do treści art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) wskazał, że wniosek spółki nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała w sposób wystarczająco przekonujący, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie pełnych kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie sprawy do wpisu od skargi w kwocie 1.016 zł.

Jak wynika z akt sprawy, Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (w 2011 r. deklarowane przychody wyniosły 157.278.165,79 zł) natomiast wykazana przez stronę strata w 2011 r. (w wysokości 4.952.797,72 zł zgodnie z CIT-8) - która stanowi wynik nadwyżki kosztów nad przychodem, skutkujący brakiem lub obniżeniem dochodu do opodatkowania - nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe. W 2012 r. Spółka uzyskała dochód w kwocie 2.769.686,30 zł, który wskazała w zeznaniu rocznym CIT- 8. Skarżąca posiada także znaczny majątek, z bilansu za pierwsze półrocze 2012 r. wynika, że jej aktywa trwałe miały wartość 30.741.542,10 zł, środki trwałe 10.547.479,02 zł, aktywa obrotowe 41.773.551,73 zł, w tym zapasy o wartości 326.217 zł, należności krótkoterminowe w wysokości 38.821.543,65 zł. Z bilansu wynika, że Spółka nie dochodzi tych należności na drodze sądowej Z porównania bilansów na koniec kwietnia i czerwca 2012 r. wynika, że Spółka spłacała w tym okresie zobowiązania długoterminowe i krótkoterminowe z tytułu kredytów i pożyczek oraz z tytułu dostaw i usług.

W ocenie Sądu, kwoty jakie uzyskuje Spółka w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie pozwalają przyjąć, że Spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Ponadto z twierdzeń Spółki nie wynika, aby podjeła decyzję o likwidacji działalności, w związku z tym należy stwierdzić, że zamierza kontynuować swoją działalność i jest obecna w obrocie prawnym a więc gotowa dala ponosić ryzyko gospodarcze, w tym sporów prawnych.

4. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia jej od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Spółka powtórzyła, że posiadany przez nią majątek nie może być spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, na które aktualnie nie ma popytu. Co więcej zbycie rzeczowych składników majątku doprowadziłoby – zdaniem strony - do niewypłacalności Spółki, uniemożliwiając dalsze prowadzenie działalności, zaś sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. Skarżąca ponownie wskazała, że w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 389/11 uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.

W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności podnieść należy, że wykazana przez stronę strata nie przesądza o braku środków finansowych umożliwiających pokrycie należnych kosztów sądowych, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 1.016 zł (por. podobnie postanowienia NSA: z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II FZ 493/11 i z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 666/11, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach na stronie internetowej www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Trafnie argumentował w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazując przede wszystkim na skalę prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej, której przychody i obroty sięgały wielomilionowych kwot.

Ponadto w ocenie Sądu istotną dla rozstrzygnięcia pozostawała także wartość należącego do Spółki majątku trwałego. Nawet jeżeliby przyjąć, że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości np. środki transportowe o wartości przekraczającej milion złotych. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację strony, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku, zaś sprzedaż należących do spółki dóbr (w tym nieruchomości) groziłaby jej niewypłacalnością czy też likwidacją.

Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że przedstawione przez stronę informacje nie dawały pełnego obrazu jej kondycji finansowej. Mimo wezwania do nadesłania dodatkowych informacji, skarżąca nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów. Strona ograniczyła się w szczególności do przedstawienia wyciągu z jednego rachunku bankowego, mimo iż z zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność wynikało, że posiadała ona przynajmniej jeszcze jeden rachunek bankowy. W związku z tym podkreślić należy, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. m. in. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, LEX nr 479142). W tego typu sytuacjach sąd jest bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niekompletny materiał dowodowy przedłożony przez stronę. Postawa Spółki pozostaje tym bardziej niezrozumiała, że o skutkach nie przedłożenia żądanej dokumentacji skarżąca była uprzedzana w treści wezwań z dnia 30 stycznia 2013 r. i z dnia 28 marca 2013 r.. Skarżąca nie ustosunkowała się również w treści zażalenia w jakikolwiek sposób do stawianego wobec niej zarzutu wybiórczego przedstawiania informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej. Spółka nie zakwestionowała w szczególności podnoszonych w zaskarżonym orzeczeniu wątpliwości, co do ilości posiadanych przez nią kont bankowych.

W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać argumentację Sądu pierwszej instancji, który wywodził, że dane, jakimi dysponował nie stanowiły podstawy do zwolnienia skarżącej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał również fakt przyznania spółce prawa pomocy w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności.

Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.