Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1925/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 17
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Maciej Busz (spr.) WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 1925/20

UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z [...].07.2020r., nr [...]:2020, wydaną na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 3, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 1507 ze zm., dalej u.p.s.), w związku z Uchwałą Nr 111/32/2018 Rady Miasta Kalisza z dnia 20 grudnia 2018r w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego w celu udzielenia wsparcia w postaci świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności dla osób i rodzin objętych wielo letnim rządowym programem pn. "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (Dziennik Urzędowy Województwa Wielkopolskiego z 27 grudnia 2018r poz. 10449) oraz paragraf 1 pkt 1 lit. "a" Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018r. poz. 1358) oraz art. 104 i 108 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) przyznał M. S. świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 w kwocie [...]zł miesięcznie (słownie: [...]) od dnia [...] lipca 2020 do dnia [...] grudnia 2020.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zgodnie z art. 17 ust.1 pkt 3 u.p.s. do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy zapewnienie posiłku osobom tego pozbawionym. Na podstawie pkt III.2.1 Uchwały nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 udziela się wsparcia w formie posiłku, osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 w/w ustawy, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s., w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym.

W myśl § 1 pkt 1 lit "a" Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od dnia 01.10.2018 r. kwota kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 701 zł. Zatem 150% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1.051,50 zł. Zgodnie z Uchwałą Rady Miasta Kalisza Nr 111/32/2018 z dnia 20 grudnia 2018 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego w celu udzielenia wsparcia w postaci świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności dla osób i rodzin objętych wieloletnim rządowym programem pn. "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023.

Przyznana kwota [...]zł jest dofinansowaniem do przygotowania posiłku. Wziąć należy również pod uwagę fakt, że osoby pobierające świadczenia z obszaru zabezpieczenia społecznego przeznaczają je na zabezpieczenie podstawowych potrzeb, tj. zakup żywności i środków czystości.

Organ podkreślił, że strona od początku 2020 roku obejmowana była systematyczną pomocą w formie zasiłku stałego w kwocie [...]zł miesięcznie, który przyznany jest na zabezpieczenie elementarnych potrzeb między innymi na zakup żywności i środków czystości, a także zasiłkami celowymi na potrzeby zgłaszane we wnioskach. W 2020 roku M. S. na złożone [...] wnioski o pomoc w formie zasiłku celowego otrzymał łącznie [...] zł. Ponadto M. S. od lutego do czerwca 2020 roku był objęty zasiłkami celowymi w kwocie [...]zł miesięcznie na zakup posiłku lub żywności, co daje kwotę [...]zł. W w/w okresie wypłacono stronie zasiłek stały na łączną kwotę [...]zł. Łącznie w 2020r. M. S. otrzymał pomoc finansową w kwocie [...]zł, co w przeliczeniu na 6 miesięcy wynosi [...] zł.

Pomoc przyznano z uwagi na szczególną sytuację strony wymagającą przygotowania posiłku w domu zgodnie z zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] czerwca 2020 roku.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł M. S. zarzucając odmowę przyznania mu specjalistycznej diety na okres od lipca do grudnia 2020 r. Zarzucił także naruszenie art.107 § 3 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...].12.2020 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swej decyzji Kolegium wskazało, że pismem z dnia [...] lipca 2020r. M. S. wniósł o przyznanie pomocy społecznej w formie pieniężnej na potrzeby żywieniowe.

Dnia [...] lipca 2020r. przeprowadzono z wnioskodawcą aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz odebrano od niego oświadczenie o stanie majątkowym. Wynika z nich, że M. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe we własnym domu jednorodzinnym o powierzchni [...]; nie pracuje zawodowo ani dorywczo oraz nie jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy: posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. W. jego dochodu to [...] zł (zasiłek stały), nie przekracza on kryterium dochodowego i utrzymuje się z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K..

Uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018r. ustanowiono wieloletni rządowy program "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023. Jego zadaniem jest zapewnienie rn.in. osobom niepełnosprawnym czy o niskich dochodach pomocy w formie posiłku lub świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. Ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w przepisie art. 8 u.p.s., osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s. - w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym. Wskazano, że na realizację Programu w powyższym zakresie w roku 2020 przewidziano z budżetu państwa 510.000.000 zł.

Pomoc w zakresie powyższego Programu realizowana jest więc w trybie przepisów ustawy o pomocy społecznej i należy ją utożsamiać z zasiłkiem celowym wskazanym w przepisie art. 39 u.p.s. Stosownie do tego przepisu w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, rn.in. może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzje w sprawie przyznania przedmiotowego zasiłku mają charakter uznaniowy, na co wskazuje sformułowanie "może być przyznany". Decyzje organów administracji w tym zakresie podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednakże dowolności - jest w szczególności ograniczone zasadami postępowania, w szczególności zasadą prawdy obiektywnej, wyrażonej w przepisie art. 7 k.p.a., a uzupełnionej przepisami art. 77 §1 i 80 k.p.a., które zobowiązują organ administracji publicznej do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Zaznaczono, iż organy administracji publicznej na podstawie powyższych przepisów zobowiązane są do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego - dopiero bowiem wówczas mogą ocenić czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, której zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Przy tym przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a..

Ponadto, jak wynika z przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy w związku z §1 pkt 1 lit b) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej której dochód nie przekracza kwoty [...]zł (150% tej kwoty stanowi więc [...] zł). Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż M. S. nie przekroczył kryterium dochodowego, w związku z czym organ pierwszej instancji zasadnie uznał, iż wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania przedmiotowej pomocy. Ponadto jest osobą niepełnosprawną.

Wskazano także, ze zgodnie z przepisem art. 2 u.p.s. pomoc ta jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nie ulega wątpliwości, że środki finansowe dostarczane na realizowanie przez organy administracji publicznej zadań z zakresu pomocy społecznej są niewystarczające w porównaniu ze stosunkowo dużą liczbą osób korzystających z tego typu wsparcia.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. S., zarzucając niezasadną jego zdaniem odmowę przyznania świadczenia w zakresie specjalistycznej diety i nieustosunkowanie się do tej kwestii w uzasadnieniu decyzji, a w rezultacie przekroczenie granic uznania administracyjnego.

Pełnomocnik skarżącego pismem z [...].02.2021 r. zaskarżył ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości i zarzucił jej:

- naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego,

- naruszenie art. 8, 11 i 107 § 3 kpa, poprzez brak przedstawienia i wytłumaczenia przez organy w sposób wystarczający motywów wydanych rozstrzygnięć,

- naruszenie art. 8 kpa, poprzez prowadzenie postępowania przez organy w sposób stronniczy i naruszający zasadę równego traktowania,

- naruszenie art. 8 i 9 kpa, poprzez brak przedstawienia danych dotyczących środków finansowych wydatkowanych przez organ,

- naruszenie art. 3 ust. 3 u.p.s., poprzez przyznanie przez organ pomocy w formie i rozmiarze nieodpowiednim do okoliczności niniejszej sprawy uzasadniających udzielenie pomocy,

- naruszenie art. 3 ust. 4 w zw. z art. 39 u.p.s., poprzez nieuwzględnienie potrzeb skarżącego w sytuacji, gdy odpowiadają one celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej,

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Wobec powyższego, skarżący wniósł:

- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

- na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji,

- na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie postępowania dowodowego z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania, w szczególności dokumentów załączonych do wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego w postaci zaświadczenia lekarskiego oraz oświadczenia o stanie majątkowym na okoliczność: uzasadnionych potrzeb skarżącego, złej sytuacji ekonomicznej skarżącego, problemów zdrowotnych skarżącego

- na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych,

- o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm, zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta K., z [...].11.2019 r. nr [...], przyznającą skarżącemu zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 w kwocie [...]zł miesięcznie od dnia [...] lipca 2020 do dnia [...] grudnia 2020.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Artykuł 8 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Natomiast zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018r. ustanowiono wieloletni rządowy program "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023. Jego zadaniem jest zapewnienie rn.in. osobom niepełnosprawnym czy o niskich dochodach pomocy w formie posiłku lub świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. Ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w przepisie art. 8 u.p.s., osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s. - w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym. Wskazać należy, ze na realizację Programu w powyższym zakresie w roku 2020 przewidziano z budżetu państwa 510.000.000 zł.

Pomoc w zakresie powyższego Programu realizowana jest więc w trybie przepisów ustawy o pomocy społecznej i należy ją utożsamiać z zasiłkiem celowym wskazanym w przepisie art. 39 u.p.s. Stosownie do tego przepisu w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, rn.in. może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności.

Z przepisu art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. wynika, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany również w celu realizacji postanowień kontraktu socjalnego (art. 39a. ust. 1 u.p.s.), osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (art. 40 ust. 1 u.p.s.), a także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 40 ust. 2 u.p.s.).

Zaznaczyć trzeba, że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1794/10 dostępny na http://cbois.nsa.gov.pl).

W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08).

Z powyższego wynika, że w przypadku decyzji uznaniowych jeszcze większą wagę, niż w przypadku decyzji nie mających charakteru uznaniowego, ma prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego, a w szczególności pełne i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego.

Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji.

Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy. Chodzi, więc o to, aby adresaci tych decyzji wykonali nałożone na nich obowiązki bez zbędnej zwłoki nie w obliczu groźby użycia środków przymusu, ale w przekonaniu, że nałożony na nich obowiązek jest zgodny z prawem. Innymi słowy, strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 19 czerwca 1997 r., V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29).

Ustawa nie nakłada na organy pomocy społecznej obowiązku udzielania wsparcia w formie zasiłków celowych, bowiem ma ona charakter fakultatywny i uzależniona jest indywidualnych okoliczności sprawy oraz możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej, który powinien brać pod uwagę potrzeby pozostałych klientów nie osiągających dochodów. Pomimo zrozumienia trudnej sytuacji materialnej czy życiowej wnioskodawców organy pomocy społecznej nie są zobowiązane do przyznawania zasiłków celowych w wysokości zapewniającej całkowite pokrycie zobowiązań osób ubiegających się o pomoc. Przyjęcie takiego sposobu postępowania spowodowałoby w krótkim czasie brak możliwości wsparcia innych świadczeniobiorców. Ustawa o pomocy społecznej nakłada na organy pomocy społecznej obowiązek realizacji różnych zadań w tym również świadczeń w formie rzeczowej, np. finansowanie posiłków w szkołach, odzież, bony, których wykonanie pokrywane jest ze środków ośrodka pomocy społecznej działającego na danym terenie.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, że bezsporne w tej sprawie pozostaje, iż skarżący spełnia przesłanki do przyznania zasiłku celowego, a przede wszystkim tzw. kryterium dochodowe. Dochodem skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku był bowiem jedynie zasiłek stały, w pełnej przysługującej przepisami wysokości, tj. [...] zł. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty tzw. kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 – w tym niepełnosprawności (pkt 5) – lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie świadczenia z pomocy społecznej. Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358) od 1 października 2018 r. kryterium dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 701 zł.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012r., sygn. I OSK 407/12, iż wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej organ winien kierować się przesłankami ustawowymi, w tym między innymi wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. stanowiącymi, iż rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec bowiem ograniczonych środków finansowych organ nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc w zgłaszanej przez nie wysokości. Musi zatem przyjąć obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych.

Żaden z organów administracji w niniejszej sprawie nie kwestionował zasadności zawnioskowanego przez skarżącego zasiłku celowego. Wyrazem tego była decyzja Prezydenta [...] przyznająca zasiłek celowy. Kwestią sporną pozostaje jedynie – w świetle treści odwołania oraz skargi – wysokość zasiłku, jaka należało przyznać skarżącemu.

Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są więc od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Sąd wskazuje, że skarżący otrzymuje już zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie, a ponadto obejmowany był systematyczną pomocą w formie zasiłków celowych na potrzeby zgłaszane we wnioskach.

Sąd z urzędu posiada wiedzę, że skarżący utrzymuje się z pomocy społecznej i otrzymuje regularną pomoc od państwa. Z akt sprawy IV SA/Po 140/20 wynika m.in., że M. S. od stycznia 2019 do października 2019 r. otrzymał pomoc w wysokości [...] zł, co średnio daje [...] zł miesięcznie i jest wyższe od najniższego świadczenia emerytalno rentowego (935 zł). Informacje te nie dotyczą co prawda okresu branego pod uwagę w niniejszej sprawie, jednak Sąd wskazuje, że możliwości finansowe w zakresie pomocy społecznej są ograniczone, a M. S. to osoba, która bardzo intensywnie z niej korzysta.

Od 2011 r. M. S. wygenerował około 70 wyroków sądowych i około 90 postanowień sądowych w sądach administracyjnych.

Organ I instancji wskazał, że w 2020 r. skarżący otrzymał z pomocy społecznej [...] zł, co w przeliczeniu daje [...] zł na miesiąc (w okresie 6 miesięcy od lutego do lipca 2020 r.)

Przekładając powyższe na stan omawianej sprawy należy uznać, że posiadane przez organy środki finansowe pozwalają jedynie na częściowe dofinansowanie do realizacji podstawowych potrzeb życiowych osób i rodzin spełniających kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej.

W ocenie Sądu właśnie ta okoliczność zaważyła na takim, a nie innym określeniu wysokości przyznanej skarżącemu pomocy finansowej. Trzeba wskazać, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. nie miał możliwości przyznania zasiłku celowego w wyższej kwocie, zgodnie z żądaniem skarżącego bez naruszenia uzasadnionych interesów swoich pozostałych podopiecznych. Należy ponownie podkreślić, iż ustawa o pomocy społecznej nie nakłada na organ podejmujący decyzję w tym zakresie obowiązku uwzględnienia wniosku w pełnej wysokości, ponieważ pomoc ta może być również udzielona z budżetu MOPS w części.

Należy także mieć na uwadze, że zasiłek celowy powinien być jedynie przejściowym uzupełnieniem budżetu domowego i nie może stanowić stałego źródła utrzymania i zaspokajania potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej. Wynika to z ograniczonych możliwości systemu pomocy społecznej, ale również racjonalnych zasad funkcjonowania tego systemu. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Skarżący otrzymuje już zasiłek stały. Gospodarując ograniczonymi środkami finansowymi, organ pomocy społecznej nie może dopuścić, do sytuacji, w której jeden podopieczny otrzymuje kilka świadczeń i to w wysokości przez niego oczekiwanej, a inny, z powodu ww. ograniczeń, takiej pomocy nie otrzyma. Należy podkreślić, że organ nie ma obowiązku przyznania zasiłku celowego w pełnej kwocie w odniesieniu do wszelkich żądań wnioskodawcy. Ten zasiłek jest jedynie dofinansowaniem do określonych zakupów i jest uzależniony od możliwości finansowych organu, jednak sytuacja materialna wnioskodawcy, stan faktyczny, wszelkie obliczenia i ustalenia wysokości kosztów muszą być w sposób szczegółowy opisane w decyzji.

Sąd dostrzega, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie są kompletne pod kątem wyjaśnienia kryteriów, jakimi kierowano się przy ustalaniu niższej kwoty pomocy i są w tym zakresie niepełne, jednak biorąc pod uwagę informacje posiadane przez Sąd z urzędu, należy uznać że uchybienia te nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.