Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 629/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 i 5,  art. 151 par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 17a, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 1a,  art. 7
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych i odmowa przyznania świadczeń rodzinnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2005 r. A. W. wystąpiła do właściwego organu o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia się dziecka i samotnego wychowywania dziecka, na córkę W. W. Wniosek złożony został na urzędowym formularzu zawierającym pouczenie. Do wniosku załączony został odpis zupełny aktu urodzenia W. W., z którego wynikało, że ojciec dziecka jest nieznany.

Na skutek rozpatrzenia wniosku, decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r., nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skarbimierzu, przyznał stronie na dziecko W. W. zasiłek rodzinny w kwocie 43 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r., a także dodatek z tytułu urodzenia się dziecka w kwocie 500 zł, płatny jednorazowo 29 grudnia 2005 r. i dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, w kwocie 220 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że spełnione zostały ustawowe warunki przyznania przedmiotowych świadczeń, przy czym dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje stronie jako samotnie wychowującej dziecko matce, wobec niezasądzenia na dziecko świadczenia alimentacyjnego od drugiego rodzica, z uwagi na to że jest on nieznany.

W dniu 3 stycznia 2006 r., A. W. wystąpiła do organu z kolejnym wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na córkę W. W.

Decyzją z dnia 25 stycznia 2006 r., nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skarbimierzu przyznał stronie dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł miesięcznie, w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. oraz zmienił dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, przyznając na W. W. kwotę 170 zł miesięcznie w kresie od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. Decyzja wydana została na podstawie art. 163 K.p.a. oraz art. 4, art.5, art. 10, art. 11a ust.3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). W uzasadnieniu organ stwierdził, iż strona spełnia ustawowe przesłanki przyznania świadczeń, przy czym przedłożone dokumenty i dochód na osobę w rodzinie (w kwocie 368 zł pozwalają na ustalenie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie 170 zł, zgodnie z art. 11a ust. 3 ustawy, a stosownie do art. 10 ustawy zachodzą przesłanki przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego.

Następnie, występując wnioskiem z dnia 6 września 2006 r. o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na kolejny okres zasiłkowy, strona podała we wniosku, że córka naszywa się W. S. Przedłożyła też wraz z wnioskiem odpis skrócony jej aktu urodzenia wskazujący, że ojcem dziecka jest D. S. oraz protokół zawartej przed Sądem Rejonowym w B. ugody z dnia 9 maja 2006 r., na mocy której D. S. zobowiązał się płacić na rzecz swojej małoletniej córki – W. S., alimenty w kwocie 300 zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 maja 2006 r.

Wskutek wyjawionego stanu faktycznego, postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2007 r., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skarbimierzu, wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r., nr [...] oraz postępowanie w sprawie przyznania dodatku z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym, przyznanego decyzją zmieniającą z dnia 25 stycznia 2006 r., nr [...]. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Wydaną we wznowionym postępowaniu decyzją z dnia 23 sierpnia 2007 r., nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skarbimierzu orzekł o: nieprzyznaniu A. W. prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko – W. S., a tym samym wnioskowanego dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka.

Decyzja ta, na skutek odwołania wniesionego przez stronę, została jednak uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 20 grudnia 2007 r., nr [...]. Przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, organ odwoławczy jako uchybienia skutkujące uchyleniem decyzji wskazał: wydanie decyzji przed doręczeniem stronie postanowienia o wznowieniu postępowania, naruszenie art.151 § 1 K.p.a. wskutek braku orzeczenia o uchyleniu decyzji objętej wznowieniem oraz rozstrzygnięcia o dodatku z tytułu urodzenia dziecka, naruszenie art. 107 K.p.a., poprzez niewskazanie okoliczności uzasadniających wznowienia, a także powołanie błędnie jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia art. 104 K.p.a., zamiast art. 151 K.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...], nr [...], organ pierwszej instancji uchylił decyzję z dnia 19 grudnia 2005 r. i odmówił A. W. przyznania prawa do wnioskowanych świadczeń tj. prawa do zasiłku rodzinnego na córkę W. S. od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r., prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. oraz prawa do dodatku z tytułu urodzenia dziecka. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., art. 2 pkt 1, art. 7 pkt 5, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji objętej wznowieniem nieznane organowi, a mianowicie potwierdzające fakt uznania dziecka przez jego ojca D. S. w dniu 16 grudnia 2005 r. Organ wyjaśnił, iż dowód w postaci odpisu skróconego aktu urodzenia dziecka ujawniony został w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie stronie świadczeń na kolejny okres zasiłkowy. Okoliczność uznania dziecka przez ojca potwierdzona została ponadto na podstawie uzyskanego przez organ z Urzędu Stanu Cywilnego w Opolu odpisu zupełnego aktu urodzenia dziecka. Fakt uznania dziecka przez ojca w dniu 16 grudnia 2005 r. pozbawia z kolei stronę uprawnień do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, objętych wnioskiem dnia 19 grudnia 2005 r. Organ wskazał, iż w przypadku osób samotnie wychowujących dziecko, do których należy strona, dla przyznania wskazanych świadczeń konieczne jest zasądzenie alimentów na rzecz dziecka od drugiego z rodziców, która to okoliczność nie zaistniała w niniejszej sprawie, a to z uwagi na fakt, że pierwsze alimenty na rzecz W. S. przyznane zostały na podstawie ugody w dniu 9 maja 2006 r.

W odwołaniu od decyzji A. W. wzniosła o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przyznanie jej wnioskowanych świadczeń. Podniosła, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisów K.p.a., a w szczególności art. 9 K.p.a. Wskazała, że wydając decyzję z dnia 19 grudnia 2005 r. urzędniczka wprowadziła ją w błąd, co do tego, że wnioskowane świadczenie jej przysługują. Odwołująca podał że nie poinformowano jej o tym, że dla przyznania świadczeń, w przypadku gdy ojciec dziecka jest znany, koniecznym jest zasądzenie na dziecko alimentów pomimo, iż urzędnicza wiedziała że ojciec dziecka jest znany. Jednocześnie też podniosła, że dokonane uznanie dziecka musiało się uprawomocnić, zaś ojciec dziecka w żaden sposób o dziecko się nie troszczy.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując regulacje dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego, wobec ujawnionego w dniu 6 września 2006 r. faktu uznania dziecka przez jego ojca D. S. w dniu 16 grudnia 2005 r. oraz jego zobowiązania do płacenia alimentów na rzecz dziecka zawartego dopiero w ugodzie sądowej z dnia 9 maja 2006 r., organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przede wszystkim jako słuszne wskazał uznanie przez organ, że ujawniona okoliczność ma istotne znaczenie dla sprawy przyznania stronie świadczeń rodzinnych, a to z uwagi na treść przepisu art. 7 pkt 5 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednoznacznie stanowi on bowiem o tym, że w przypadku gdy ojciec dziecka jest znany, a nie zostały dziecku przyznane świadczenia alimentacyjne, zasiłek rodzinny nie przysługuje, a tym samym nie przysługują też dodatki do tego zasiłku. W ocenie organu odwoławczego zasadnym było przy tym przyjęcie okoliczności uznania dziecka, jako okoliczności nowej nieznanej organowi przed wydaniem decyzji. Jak wyjaśnił, zarówno z wniosku o przyznanie przedmiotowych świadczeń jak i załączonego do niego odpisu zupełnego aktu urodzenia wynikało bowiem, że ojciec dziecka jest nieznany ( w odpisie aktu urodzenia w rubryce nazwisko ojca stosownie do art. 42 ust. 2 prawa o aktach stanu cywilnego- wpisano nazwisko matki dziecka). Przedłożone w tym zakresie dowody nie budziły przy tym żadnych wątpliwości. W szczególności z materiału dowodowego nie wynika, że jak podnosi odwołująca, urzędniczka widziała, iż ojciec dziecka jest znany. Tym samym też okoliczność tę uznać należy za niewiarygodną. Organ odwoławczy zauważył przy ty, że strona nie poinformowała organu wydającego decyzję o tym, że stan faktyczny jest inny, a wręcz składając w dniu 3 stycznia 2006 r. kolejny wniosek (o dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego) wskazała, że jej dziecko nosi nazwisko W. mimo, że już od dnia 16 grudnia 2005 r. nosiło nazwisko ojca. W świetle okoliczności sprawy zdaniem organu, zasadne zatem było wznowienie postępowania, a decyzja wydana w wyniku wznowienia uzasadniona została zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, iż decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r. przyznano stronie status samotnej matki, gdyż taki stan faktyczny wynikał z dowodów. Jednocześnie też, odwołująca we wniosku oświadczyła, co potwierdza jej własnoręczny podpis, że zapoznała się z warunkami przyznania świadczenia. Uznanie dziecka przez ojca jako mające charakter deklaratoryjnego oświadczenia woli składanego przed odpowiednim organem, nie podlega natomiast uprawomocnieniu się. Fakt z klei braku wsparcia ze strony ojca nie ma wpływu na rozstrzygnięcie o wnioskowanych świadczeniach, gdyż ustawa nie przewiduje możliwości uznaniowego ich przyznania, w przypadku gdy nie zostaną spełnione przesłanki ustawowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, A. W. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] oraz utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia 19 grudnia 2005 r., nr [...], bądź względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła: obrazę prawa przez niewłaściwe zastosowanie art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a to w związku z przyjęciem, że wypłacone jej na dziecko świadczenia są nienależne; rażące naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. na skutek błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, że dnia 19 grudnia 2005 r. tj. w dniu wydania decyzji organ nie wiedział o uznaniu dziecka przez ojca i nadaniu mu jego nazwiska, a także naruszenie art. 8 i art. 9 K.p.a. przez brak pouczenia strony o tym jakie warunki powinna spełnić osoba wnosząca o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, a w szczególności, niedoinformowanie strony, że matka powinna mieć wyrok zasądzający alimenty od ojca na rzecz dziecka. Skarżąca podniosła, że przyznając jej w decyzji z dnia 19 grudnia 20005 r. status samotnej matki, urzędniczka, wobec posiadania informacji o uznaniu dziecka przez ojca na podstawie załączonego odpisu zupełnego aktu urodzenia dziecka, świadomie wprowadziła ją w błąd. Ponadto wskazała że kierując się zaufaniem do organów publicznych przyznane świadczenie pobrała w dobrej wierze, nie licząc się z tym że decyzja zostanie zmieniona. Powołując się na art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyjaśniła natomiast, że zawarte w złożonym wniosku pouczenie o braku podstaw do pobierania świadczeń jest lakoniczne i nie wynika z niego, że skarżąca wiedziała o braku po jej stronie prawa do pobierania świadczeń rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów organ stwierdził, że z załączonego do wniosku odpisu zupełnego aktu urodzenia dziecka nie wynikało, że ojciec dziecka jest znany, przepis art. 30 ustawy nie stanowił podstawy podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia, a do kwestii dotyczących naruszenia art. 8 i art. 9 K.p.a. odniesiono się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Jednocześnie też, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Na zasadzie natomiast art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego była decyzja rozstrzygająca o przyznaniu skarżącej zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz urodzenia dziecka, która to wydana została na skutek wznowienia postępowania. Uwzględniając wskazane powyżej kryterium związania Sądu granicami sprawy, w odniesieniu do argumentów uzasadniających zarzuty skargi od razu też wskazać trzeba, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie był uprawniony do rozważania kwestii uznania świadczeń pobranych przez skarżącą na podstawie uchylonej we wznowionym postępowaniu decyzji za nienależne oraz związanej z tym problematyki ewentualnego ich zwrotu. Jakkolwiek bowiem wskazane zagadnienia podlegają rozstrzygnięciu przez organy w następstwie uchylenia decyzji stanowiącej podstawę wypłacania świadczeń stronie, niewątpliwie stanowią one przedmiot odrębnego postępowania i nie mogą podlegać badaniu w niniejszej sprawy. W związku zaś z tym sąd nie był uprawniony do rozważania w ramach niniejszego postępowania kwestii uznania wypłaconych skarżącej świadczeń za nienależne i podniesionego w związku z tym zarzutu naruszenia art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.).

Przeprowadzona natomiast przez Sąd w granicach niniejszej sprawy, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna, wydane w trybie wznowieniowym, odpowiadają przepisom prawa.

W pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, iż wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 lub art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej K.p.a. Stanowi ono tym samym odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 K.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej.

Granice wznowieniowego postępowania wyznaczone są zakresem sprawy administracyjnej, która została rozstrzygnięta w toku instancji przez wydanie ostatecznej decyzji podlegającej weryfikacji. Celem tego postępowania jest stwierdzenie wystąpienia przesłanek wznowienia i następnie w razie pozytywnego wyniku dokonanej w tym zakresie oceny – przeprowadzenie postępowania w celu wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji. Po wznowieniu postępowania, które następuje w drodze postanowienia, organ dokonuje zatem najpierw ustaleń co do rzeczywistego zaistnienia przesłanek stanowiących podstawę wznowienia, a następnie w razie ich wystąpienia, dokonuje merytorycznego rozpoznania sprawy będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji. Decyzja wydana po wznowieniu postępowania dotyczy zatem bytu prawnego ostatecznej decyzji podlegającej weryfikacji w tym trybie, która bądź to podlega uchyleniu, bądź na skutek odmowy jej uchylenia pozostaje w obrocie prawnym. Merytoryczne, ponowne rozpoznanie sprawy, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., jest zaś możliwe w przypadku stwierdzenia zaistnienia ustawowych przesłanek wznowienia.

W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowanie, w sprawie o przyznanie skarżącej, na podstawie jej wniosku z dnia 19 grudnia 2005 r., zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku z tytułu urodzenia oraz samotnego wychowywania dziecka , wszczęte zostało przez organ I instancji z urzędu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym podstawę wznowienia stanowi wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych organowi który decyzję tę wydał.

Wobec dopuszczalności weryfikacji decyzji we wskazanym trybie, tj. z uwagi na ostateczność decyzji i dopuszczalność wszczęcia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. z urzędu, za prawidłowe w ocenie sądu uznać zatem należy w niniejszej sprawie wznowienie postępowania (które nastąpiło postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2007 r.). Jednocześnie w świetle dokonanych ustaleń co do okoliczności faktycznych, znajdujących potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w pełni zaakceptować należy stanowisko organu, iż w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a jej wystąpienie stanowiło podstawę do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia i orzeczenia o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanych przez nią świadczeń.

Rozważania w zakresie dokonanej oceny rozpocząć należy od wskazania, iż materialna podstawę prawną przyznawania świadczeń rodzinnych stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, określająca warunki nabywania prawa do tych świadczeń oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje, w zależności od okoliczności faktycznych, rodzicom, jednemu z rodziców, opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka albo osobie uczącej się. Warunkiem koniecznym przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków, określonych w art. 8 ustawy, jest spełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy, przy czym przysługuje on jedynie w przypadkach określonych w art. 6 ust. 1 i 1a ustawy. Jednocześnie też przepis art. 7 ustawy określa sytuacje, w których pomimo spełnienia kryterium dochodowego oraz spełnienia warunku z art. 6 ust. 1 lub 1a, świadczenia rodzinne nie przysługują. Stanowi on swoistego rodzaju katalog przesłanek, których zaistnienie bez względu na inne okoliczności wyłącza prawo do zasiłku rodzinnego, a co za tym idzie również do przysługujących do niego dodatków.

Stosownie do regulacji art. 7 ustawy dostrzec zatem trzeba, iż w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko, za którą na mocy art. 3 pkt 17a ustawy bezsprzecznie uznać należało skarżącą, będącą panną niewychowującą dziecka wspólnie z jego ojcem, w myśl pkt 5 zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany, powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, bądź też sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka.

Wobec wskazanych w art. 7 przesłanek wyłączających prawo do zasiłku stwierdzić zaś przyjdzie, iż fakt uznania dziecka przez ojca, w sytuacji gdy wcześniej ojciec dziecka był nieznany, stanowi w przypadku matki samotnie wychowującej dziecko okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie jej prawa do świadczeń rodzinnych. W myśl bowiem art. 7 pkt 5 ustawy w przypadku, gdy pomimo uznania dziecka nie nastąpiło zasądzenie na jego rzecz świadczenia alimentacyjnego, matce nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku. Bezsprzecznie zatem powołana okoliczność może mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.

Mając na uwadze powyższe wskazać przyjdzie, iż jak wynika z materiału dowodowego niniejszej sprawy, świadczenie rodzinne wraz z dodatkami przyznane zostało skarżącej decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r., wobec uznania przez organ, że spełnia ona ustawowe przesłanki przyznania prawa do wnioskowanych świadczeń, przy ustaleniu, że ojciec dziecka jest nieznany. Ustalenia tej okoliczności dokonano na podstawie przedłożonego przez skarżącą do akt aktualnego odpisu zupełnego aktu urodzenia dziecka, z którego jednoznacznie wynikało, że dziecko skarżącej nie zostało uznane przez ojca, ani też nie miało miejsca sądowe ustalenie ojcostwa. Dlatego też, w związku z treścią przedłożonego aktu urzędowego, nie można postawić organowi zarzutu bezzasadnego przyjęcia w decyzji o przyznaniu świadczeń, że ojciec dziecka był nieznany. Zauważyć przy tym można, iż sama skarżąca we wniosku o przyznanie świadczeń wskazała, że dziecko nosi jej nazwisko. Jednocześnie w toku postępowania o przyznanie świadczeń nie zostały ujawnione jakiekolwiek okoliczności, czy też dowody wskazujące, bądź chociażby rodzące przypuszczenie, że dziecko skarżącej przez ojca zostało uznane. Nie można tym samym zarzucić organowi, że ustalenia co do faktu, że ojciec dziecka jest nieznany były wynikiem błędnej oceny materiału dowodowego, bądź przeoczenia istotnych okoliczności. Skoro zaś organ ustalił, że skarżąca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa do świadczeń rodzinnych prawidłowo decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r. orzekł o ich przyznaniu, zgodnie z wnioskiem strony.

W toku postępowania o przyznanie świadczeń na kolejny okres zasiłkowy organ ustalił jednak, że dziecko skarżącej, na które domagała się przyznania świadczeń rodzinnych, uznane zostało przez ojca – D. S., wskutek oświadczenia złożonego przez ojca przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w O. Okoliczność ta ujawniona została na podstawie odpisu zupełnego aktu urodzenia dziecka, wystawionego w dniu 5 grudnia 2006 r., przedłożonego przez skarżącą organowi wraz z kolejnym wnioskiem o przyznanie świadczeń rodzinnych. Zamieszcza w tym akcie wzmianka dodatkowa wyraźnie przy tym wskazuje, że dziecko skarżącej uznane zostało przez ojca w dniu 16 grudnia 2005 r. Stosownie do ujawnionej okoliczności przyjąć zatem należało, że w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r., zaistniała przesłanka wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.,

Jak już wcześniej bowiem wskazano, w sprawie o przyznanie zasiłku rodzinnego matce samotnie wychowującej dziecko, fakt uznania dziecka przez ojca, jako kształtujący przesłankę z art. 7 pkt 5 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowi okoliczność istotną dla sprawy o przyznanie świadczeń rodzinnych. Jednocześnie też, skoro w niniejszej sprawie uznanie dziecka nastąpiło przed datą wydania decyzji przyznającej świadczenia uznać należało, że okoliczność ta istniała w dniu wydania decyzji tj. 19 grudnia 2005 r. Fakt, iż nie była ona brana pod uwagę przy podjęciu rozstrzygnięcia i ujawniona została dopiero po wydaniu decyzji, przesądza z kolei o tym, iż stanowiła ona okoliczność nową, która nie była znana organowi w chwili wydania decyzji. Dlatego też, z przedstawionych względów uznać należało, że w przedmiotowej sprawie wyczerpane zostały znamiona przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

To z kolei skutkowało tym, że we wznowionym postępowaniu właściwy organ uprawniony był do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, określonych we wniosku z dnia 19 grudnia 2005 r. Uwzględniając ujawnioną okoliczność uznania dziecka oraz potwierdzony w toku postępowania wznowieniowego fakt, ustalenia na rzecz dziecka skarżącej świadczenia alimentacyjnego dopiero na skutek ugody z dnia 9 maja 2006 r. prawidłowo natomiast orzekł o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń. Stosownie do art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wobec ustalenia, że w stanie faktycznych, jaki miał miejsce w dacie wydania decyzji w postępowaniu zwykłym, nie został spełniony żaden z warunków określonych art. 7 pkt 5 lit, a, b, c, d ustawy a w szczególności, że ojciec dziecka nie był nieznany, uznać należało, że skarżącej nie przysługiwało prawo do zasiłku rodzinnego, a tym samym do wnioskowanych dodatków.

W tym miejscu, mając na uwadze zarzuty skargi, dodatkowo odnotować też trzeba, że decyzja w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych nie jest decyzją uznaniową. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ obowiązany jest dokonać ustaleń, a następnie wydać decyzję uwzględniając wskazane w ustawie okoliczności. Brak zatem, w tym względzie jakiejkolwiek swobody organu co do uznania, iż pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek, świadczenie można przyznać również z uwagi na zaistniałą trudną sytuację finansową, społeczną, czy też np. prawną strony. Z tego też względu podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie organ nie był uprawniony do uwzględnienia argumentów skarżącej dotyczących jej sytuacji finansowej, nieznajomości przepisów prawa, czy też tego, że pomimo uznania dziecka przez ojca jej sytuacja nie uległa zmianie. W ocenie sądu nie można także zgodzić się z zarzutem, że w postępowaniu o przyznanie skarżącej świadczeń rodzinnych doszło do naruszenia art. 8 i 9 K.p.a., na skutek niepouczenia strony jakie warunki powinna spełniać osoba wnosząca o ustalenie prawa do zasiłku, a w szczególności niedoinformowania, że matka powinna mieć wyrok zasądzający alimenty. Wskazać wszak należy, że w części V wniosku o przyznanie świadczeń, skarżąca złożyła oświadczenie, że m.in. zapoznała się z warunkami uprawniającymi do zasiłku rodzinnego. Potwierdza to jej podpis z oznaczeniem daty złożony pod treścią oświadczenia. Ponadto w końcowej części formularza wniosku zamieszczone zostało pouczenie, z którym zapoznanie się skarżąca również potwierdziła własnoręcznym podpisem. W pouczeniu tym wskazując na regulacje ustawowe dotyczące przyznawania świadczeń rodzinnych wskazano natomiast warunki, jakie winna spełniać osoba ubiegająca się o świadczenia, a także powołano treść art. 7 pkt 5 ustawy. Z przedstawionych względów nie można zatem uznać, że skarżąca nie została należycie pouczona o okolicznościach mogących mieć wpływ na jej prawa i obowiązki.

Wobec przedstawionych rozważań, uznając zarzuty skargi za bezzasadne stwierdzono, iż zaskarżona decyzja jako odpowiadająca przepisom prawa zasługuje na akceptację. Dlatego też, skoro przeprowadzone postępowanie wznowieniowe nie naruszało przepisów proceduralnych, na mocy art. 151 P.p.s.a. oddalono skargę.