Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 941/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Małgorzata Jaśkowska Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Grzegorz Jankowski Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 67/06 w sprawie ze skargi M. K. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na rzecz M. K. kwotę 195 zł (sto dziewięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 67/06 oddalił skargę M. K. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego decyzją z dnia 25 sierpnia 2004 r. [...] działając na podstawie art. 114 ust. 2 oraz art. 141 ust. 1–2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 74, poz. 676 ze zm.) odmówił skarżącemu wypłaty uposażenia i innych świadczeń pieniężnych za okres od 1 września 2002 r. do 11 lipca 2004 r. Uzasadniając swoje stanowisko podał, że Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia 29 czerwca 2002 r. nr [...] wypowiedział wyżej wymienionemu stosunek służbowy i zwolnił go ze służby w ABW na podstawie art. 230 ust. 1 pkt 2, ust. 4, 7 i 8 cytowanej ustawy. Następnie po rozpoznaniu wniosku M. K, o ponowne rozpatrzenie sprawy rozkazem personalnym z dnia 8 sierpnia 2002 r. zaskarżony rozkaz utrzymał w mocy. W oparciu o ten rozkaz M. K. otrzymał uposażenie należne do dnia rozwiązania stosunku służbowego, tj. 19 sierpnia 2002 r. oraz inne świadczenia pieniężne związane ze zwolnieniem ze służby. Powyższy rozkaz personalny stał się przedmiotem skargi M. K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 8 grudnia 2003 r. sygn. akt II SA 3166/02 skargę tę jako przedwczesną odrzucił.

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn. akt K 45/02 (Dz.U. Nr 109, poz. 1159) wszczął postępowanie służbowe o mianowanie M. K. na stanowisko służbowe w ABW. O powyższym powiadomił skarżącego pismem z dnia 13 maja 2004 r., zaś pismem z dnia 27 maja 2004 r. wezwał go do osobistego stawiennictwa w celu złożenia wyjaśnień. Powyższa czynność została przeprowadzona w dniu 16 czerwca 2004 r. Skarżący wówczas zeznał, że od dnia 1 grudnia 2003 r. jest zatrudniony w Urzędzie Miasta [...]. W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że prawo do uposażenia jest jednym z głównych uprawnień funkcjonariusza wynikającym ze stosunku służbowego i zgodnie z art. 114 ust. 1 wyżej powołanej ustawy, powstaje w dniu mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe, a wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby lub zaistniały inne okoliczności powodujące jego wygaśnięcie (art. 121 ust. 3 ustawy).

Szef ABW stwierdził, że pozostawanie funkcjonariusza ABW w stosunku służbowym bez podejmowania służby nie rodzi prawa do uposażenia oraz innych świadczeń pieniężnych, określonych w pragmatyce służbowej, bowiem zgodnie z art. 114 ust. 2 ustawy, uposażenie i inne świadczenia pieniężne funkcjonariusz otrzymuje z tytułu służby, a w przypadku nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie, funkcjonariusz traci za każdy dzień nieobecności 1/30 część wynagrodzenia. Ponadto zgodnie z § 14 ust. 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2003 r. w sprawie przebiegu służby funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz.U. Nr 120, poz. 1125) w razie zaistnienia przyczyn uniemożliwiających stawienie się do służby, funkcjonariusz niezwłocznie informuje bezpośredniego przełożonego o przyczynie swojej nieobecności i przewidywanym okresie jej trwania. W rozpoznawanej zaś sprawie skarżący nie stawił się do służby, ani też nie przedstawił dowodów pozwalających na usprawiedliwienie nieobecności w służbie, a uczynił to dopiero po pisemnym wezwaniu z dnia 16 czerwca 2004 r., co świadczy o niedopełnieniu ciążących na nim obowiązków.

Następnie Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego po rozpoznaniu wniosku M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia 14 października 2004 r. nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 224 i 225 ustawy o ABW oraz AW, niezastosowanie art. 136 w zw. z art. 228 ust. 1 cyt. ustawy, niewłaściwe zastosowanie art. 141 ust. 1 i 2 tej ustawy oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, art. 7, 77 i 80 k.p.a. polegające na braku zgromadzenia dowodów, w szczególności na okoliczność istnienia decyzji o przeniesieniu do dyspozycji, a także na niestawiennictwo do służby i brak gotowości do jej podjęcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2557/04 uchylił zaskarżoną decyzję orzekając jednocześnie, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż M. K. został mianowany na stanowisko służbowe w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia 12 lipca 2004 r. Rozkaz ten został wydany w wyniku zakończenia, wszczętego w dniu 13 maja 2004 r. przez Szefa ABW, postępowania administracyjnego w sprawie mianowania skarżącego na stanowisko służbowe w Agencji, w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn. akt K 45/02 (Dz.U. Nr 109, poz. 1159).

Wskazany wyżej rozkaz personalny, a dokładniej jego podstawa prawna, jak i okoliczności stanowiące podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego wskazują, że organ podejmując te czynności, stał na stanowisku, iż dokonane w dniu 19 sierpnia 2002 r. zwolnienie skarżącego ze służby było nieskuteczne. A zatem M. K. w okresie od 19 sierpnia 2002 r. do 12 lipca 2004 r. nadal pozostawał w stosunku służbowym.

Zgodnie z treścią art. 114 ust. 1 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Oceniając uprawnienia skarżącego do uposażenia i innych świadczeń pieniężnych Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie innej ocenie musi podlegać okres od 19 sierpnia 2002 r. do 30 listopada 2003 r., a innej okres od 1 grudnia 2003 r. kiedy to skarżący podjął pracę w Urzędzie Miasta [...]. Co do okresu od 19 sierpnia 2002 r. do 30 listopada 2003 r. wskazał, iż organ winien wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżący w tym okresie wykonywał nałożone na niego obowiązki i czy faktycznie pełnił służbę, a to rodziłoby jego uprawnienie do uposażenia. Natomiast odnośnie uposażenia za okres od 1 grudnia 2003 r. stwierdził, że fakt, iż w tym okresie M. K. był zatrudniony w Urzędzie Miasta [...], jest okolicznością uzasadniającą wygaśnięcie jego prawa do uposażenia o czym stanowi art. 121 ust. 3 ustawy.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 114 ust. 1 i 2, art. 121 ust. 3, art. 136 w zw. z art. 228 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu oraz § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 listopada 2001 r. w sprawie nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg dla funkcjonariuszy Urzędu Ochrony Państwa (Dz.U. Nr 133, poz. 1493) uchylił decyzję Szefa ABW nr Kp-2619/2004 z dnia 25 sierpnia 2004 r. w części dotyczącej odmowy wypłaty uposażenia oraz innych świadczeń pieniężnych za okres od dnia 1 września 2002 r. do 31 grudnia 2003 r. i przyznał należne uposażenie za okres od dnia 1 września 2002 r. do dnia 31 grudnia 2003 r., należne 4/12 nagrody rocznej za 2002 r. i nagrodę roczną za 2003 r.

W uzasadnieniu rozkazu personalnego stwierdził, że zebrany materiał dowodowy pozwala na uznanie, że M. K. został zwolniony z obowiązku codziennego meldowania gotowości do służby oraz przebywania w miejscu zamieszkania, a wyznaczone mu przez Dyrektora Biura Kadr UOP obowiązki służbowe stały się nieaktualne. W związku z tym przyjęto, iż w okresie od 1 września 2002 r. do 30 listopada 2003 r. M. K. pozostając w dyspozycji Szefa ABW i nie podejmując zatrudnienia poza Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego pozostawał w pełnej "gotowości" do podjęcia służby i zasadnym było wypłacenie mu za ten okres uposażenia oraz innych przysługujących mu świadczeń pieniężnych.

Odnosząc się do okresu, w którym M. K. był zatrudniony w Urzędzie Miasta Stołecznego Warszawy w pełnym wymiarze czasu pracy Szef ABW uznał, iż skarżący nie pozostawał w gotowości do podjęcia służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Wskazał, iż stosunek służbowy funkcjonariusza ABW charakteryzuje pełna dyspozycyjność i zależność od władzy służbowej. Natomiast w ramach nawiązanego stosunku pracy M. K. zobligowany był wykonywać pracę osobiście w warunkach podporządkowania pracodawcy, co do miejsca, czasu, jak i sposobu jej wykonywania, co w oczywisty sposób wykluczało faktyczną możliwość podjęcia przez niego służby w tym czasie.

Stanowi to inną okoliczność, w rozumieniu art. 121 ust. 3 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, uzasadniającą wygaśnięcie prawa do uposażenia z ostatnim dniem miesiąca, w którym M. K. podjął pracę w Urzędzie Miasta [...].

Szef ABW wskazał, że nie można zgodzić się z argumentacją przedstawioną przez skarżącego, jakoby o braku kolizji między jednoczesnym zatrudnieniem w Urzędzie Miasta [...] i służbą w ABW świadczyło wyrażenie przez kierownictwo ABW zgody na kontynuowanie zatrudnienia w 2004 i 2005 roku. Zgoda ta bowiem została wyrażona po zakończeniu (w dniu 10 czerwca 2004 r.) zatrudnienia w Urzędzie Miasta [...] na podstawie umowy o pracę. Po tej dacie skarżący realizował zadania na rzecz Urzędu, ale na podstawie umów zlecenia.

Decyzja stała się przedmiotem skargi M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący zarzucił naruszenie art. 136 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, poprzez jego zastosowanie przy tym samym stanie faktycznym, tylko co do części tego okresu pozostawania skarżącego w dyspozycji i tym samym odmowy wypłaty należnych świadczeń finansowych za okres od 1 stycznia 2004 r. do 11 lipca 2004 r., naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże organ pomimo zmian stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu wskazał, że pracując w Urzędzie Miasta [...] do dnia 9 czerwca 2004 r. nie wskazano mu konkretnego zakresu obowiązków, a charakter jego pracy polegał na wykonywaniu konkretnych zleceń, bez wskazania czasu ani miejsca ich realizacji.

W dniu 10 czerwca 2004 r. tą umowę o pracę rozwiązał za porozumieniem stron i od dnia 16 czerwca 2004 r. zatrudnienie kontynuował na podstawie umowy zlecenia do dnia 31 marca 2005 r. Zdaniem skarżącego okoliczności te jednoznacznie wskazują, iż przez cały czas pozostawania w dyspozycji, oczekiwał przede wszystkim na kontakt ze strony funkcjonariuszy Biura Kadr ABW i był zdecydowany w każdym czasie podjąć zlecone mu obowiązki w ABW a realizowane zlecenia w Urzędzie Miasta [...] nie stały temu na przeszkodzie.

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku wskazał, że analiza przepisów ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (art. 114 ust. 1 i 2, art. 119 ust. 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 115 cyt. ustawy) pozwala na wyprowadzenie wniosku, że prawo funkcjonariusza do uposażenia jest ściśle związane z faktem podejmowania przez niego służby. Z kolei przez podejmowanie służby należy rozumieć zespół różnorodnych czynności wykonywanych przez funkcjonariusza, związanych z jego zadaniami, jak również gotowość do podejmowania tych czynności i zadań. Również pozostawanie funkcjonariusza w dyspozycji Szefa ABW, zawiera w swoim pojęciu pozostawanie w gotowości do "faktycznego" podjęcia służby.

Dlatego też w niniejszej sprawie innej ocenie musi podlegać okres od dnia 1 września 2002 r. do dnia 30 listopada 2003 r., innej zaś okres od dnia 1 grudnia 2003 r. do dnia 11 lipca 2004 r., kiedy to M. K. świadczył pracę na rzecz Urzędu Miasta [...].

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ prawidłowo ustalił, że skarżący został zwolniony z obowiązku codziennego meldowania się oraz przebywania w miejscu zamieszkania zaś wyznaczone obowiązki służbowe są nieaktualne, a więc w okresie od 1 września 2002 r. do 30 listopada 2003 r. pozostając w dyspozycji Szefa ABW i nie podejmując zatrudnienia poza Agencją, pozostawał w pełnej "gotowości" do podjęcia służby. Zasadnym było zatem wypłacenie skarżącemu uposażenia oraz innych świadczeń pieniężnych za ww. okres.

Natomiast inaczej przedstawia się sytuacja w okresie od 1 grudnia 2003 r. do 11 lipca 2004r. Od dnia 1 grudnia 2003 r., kiedy to skarżący był zatrudniony w Urzędzie Miasta [...] na pełnym etacie na podstawie umowy o pracę. Nie można uznać, iż w tym okresie był on w gotowości do podjęcia służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Stosunek służbowy funkcjonariusza ABW charakteryzuje bowiem pełna dyspozycyjność i zależność od władzy służbowej. Natomiast w ramach umowy o pracę, zawartej z Urzędem Miasta [...], M. K. zobowiązany był wykonywać pracę osobiście w warunkach podporządkowania pracodawcy co do miejsca, czasu i sposobu jej wykonywania, co w sposób oczywisty wykluczało możliwość podjęcia służby w tym czasie. Stanowiło to inną okoliczność, w rozumieniu art. 121 ust. 3 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, uzasadniającą wygaśnięcie prawa do uposażenia z ostatnim dniem miesiąca, w którym skarżący podjął pracę w Urzędzie Miasta [...].

Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z argumentacją przedstawioną przez M. K., jakoby o braku kolizji między jednoczesnym zatrudnieniem w Urzędzie Miasta [...] i służbą w ABW świadczyło wyrażenie przez kierownictwo ABW zgody na kontynuowanie zatrudnienia w 2004 i 2005 roku. Zgoda na zatrudnienie została wyrażona po zakończeniu (w dniu 10 czerwca 2004 r.) zatrudnienia w Urzędzie Miasta [...] na podstawie umowy o pracę. Po tej dacie skarżący realizował zadania na rzecz Urzędu, ale na podstawie umowy zlecenia. O taką zgodę skarżący wystąpił dopiero w dniu 10 czerwca 2004 r., a więc dopiero w chwili rozwiązania umowy o pracę. Natomiast zgodnie z art. 80 cyt. ustawy, funkcjonariuszowi nie wolno podejmować zajęcia zarobkowego poza służbą. Podjęcie dodatkowego zatrudnienia jest możliwe jedynie za zgodą przełożonego, jeżeli jego wykonywanie nie koliduje z wykonywaniem przez funkcjonariusza zadań służbowych oraz nie narusza honoru, godności lub dobrego imienia służby.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie ustawą P.p.s.a. skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M. K. reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

1) błędną wykładnię art. 121 § 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 74, poz. 676 ze zm.), polegającą na przyjęciu, iż w świetle tego przepisu podjęcie przez skarżącego zatrudnienia poza służbą jest inną okolicznością, powodującą wygaśnięcie prawa do uposażenia i innych świadczeń pieniężnych,

2) niewłaściwe zastosowanie art. 80 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW do oceny pozostawania skarżącego w gotowości do wykonywania obowiązków służbowych, a w konsekwencji przyjęciu, iż uzyskanie zgody przełożonego na podjęcie zatrudnienia poza służbą ma wpływ na ocenę pozostawania w gotowości do wykonywania obowiązków służbowych oraz wypłaty uposażenia,

3) niezastosowanie art. 153 ustawy P.p.s.a., a w konsekwencji niezastosowanie się przez Sąd do oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. II SA/Wa 2557/04, zgodnie z którą w sprawie niniejszej w przypadku ustalenia, że M. K. w spornym okresie pełnił faktycznie służbę (to jest pełnił ją zgodnie z określonymi obowiązkami, co może oznaczać, iż funkcjonariusz pełnił ją nawet nie wykonując żadnych obowiązków, o ile mieściło się to w granicach nałożonych nań przez przełożonych powinności) przysługiwało mu prawo do uposażenia.

Powołując się na powyższe podstawy skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i uchylenie w zaskarżonej części decyzji Szefa ABW z dnia [...] oraz decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie od Szefa ABW na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie z art. 114 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Od tego momentu – w myśl art. 121 ust. 3 cyt. ustawy – uposażenie winno być funkcjonariuszowi wypłacane do dnia, kiedy prawo do uposażenia wygaśnie. Stanie się to w ostatnim dniu miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa.

Katalog tych okoliczności został sprecyzowany w przepisach rozdziału 9 ustawy o ABW oraz AW, tj. w art. 138, 139 i 140. Ani powołana ustawa, ani przepisy szczególne nie wskazują innych okoliczności, mogących uzasadniać utratę przez funkcjonariusza prawa do uposażenia. W szczególności za okoliczność taką nie może być uznane podjęcie przez skarżącego zatrudnienia poza służbą.

Skarżący wskazał również, że Sąd pierwszej instancji przyłożył jednakową miarę do okresu od 1 grudnia 2003 r. do 10 czerwca 2004 r. (praca w Urzędzie Miasta) oraz od 11 czerwca 2004 r. – 12 lipca 2004 r. (świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia). Autor skargi kasacyjnej nie podzielił poglądu Sądu pierwszej instancji, jakoby uzyskanie zgody przełożonego na podjęcie zatrudnienia poza służbą (art. 80 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW) miało jakikolwiek wpływ na ocenę pozostawania przez skarżącego w gotowości do wykonywania obowiązków służbowych, a w konsekwencji było warunkiem wypłaty uposażenia. Zgodnie bowiem z art. 145 ust. 1 ustawy o ABW za naruszenie dyscypliny służbowej funkcjonariusz odpowiada dyscyplinarnie. A zatem, za naruszenie przepisów pragmatyki służbowej – w tym art. 80 tej ustawy – skarżący mógłby zostać pociągnięty do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Tylko w takim przypadku, w sytuacji, w której Szef ABW doszedłby do przekonania, że byłoby to celowe ze względu na dobro służby, mógłby skarżącego zawiesić w czynnościach służbowych. Podkreślił, że tylko wówczas nieuzyskanie zgody na dodatkowe zatrudnienie skutkować by mogło utratą uposażenia w oparciu o wskazany wyżej art. 139 powołanej ustawy. Przy czym, nawet w takim przypadku skarżący nie utraciłby całego uposażenia, a jedynie jego 50%. Tego rodzaju okoliczności jednak w sprawie niniejszej nie zaistniały. Zatem błędna jest teza Sądu pierwszej instancji, że zatrudnienie skarżącego w Urzędzie Miasta [...] było inną okolicznością powodującą z mocy art. 121 § 3 ustawy o ABW oraz AW wygaśnięcie prawa do uposażenia.

Podnosząc zarzut naruszenia art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wskazał, że w toku ponownego postępowania organ administracji ustalił, że zakres obowiązków wyznaczony skarżącemu w dniu 1 marca 2002 r. przestał go obowiązywać. A zatem, zgodnie z oceną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2004 r. należało zbadać, czy skarżący wykonywał inne – nałożone nań następnie – obowiązki służbowe, co z kolei mogło przesądzić, że pozostawał w gotowości do wykonywania obowiązków służbowych, a tym samym, o tym że zgodnie z art. 136 ustawy o ABW oraz AW przysługiwało mu uposażenie i inne świadczenia.

Tymczasem Sąd pierwszej instancji zaniechał jakichkolwiek rozważań w tym przedmiocie stojąc na błędnym stanowisku, iż wystarczającym dla dokonania ww. oceny jest stwierdzenie, że skarżący formalnie pozostawał w stosunku pracy.

Powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w przypadku podzielenia zaprezentowanej argumentacji należałoby dojść do wniosku, że skarżący przez cały sporny okres pozostawał w gotowości do służby i zgodnie z dyrektywami zawartymi w wyroku z dnia 15 kwietnia 2005 r. zastosowanie powinien mieć art. 136 ustawy o ABW oraz AW. W konsekwencji decyzje odmawiające wypłaty skarżącemu uposażenia podlegałyby uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Jako trafny ocenić należy zarzut naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niezastosowanie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że ocena prawna jak i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Zauważyć jednak należy, że ocena prawna jest wiążąca tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Oznacza to, że obowiązek podporządkowania się tej ocenie prawnej jest wyłączony w razie istotnej zmiany stanu faktycznego.

Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2557/04 uznał, że skarżący M. K. był w stosunku służbowym w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w okresie od 19 sierpnia 2002 r. do 12 lipca 2004 r. i w tym czasie pozostawał w dyspozycji Szefa ABW.

Jednakże jego uprawnienia do otrzymania za ten czas uposażenia należy ocenić w dwóch okresach – od 19 sierpnia 2002 r. do 30 listopada 2003 r. i od 1 grudnia 2003 r. do 11 lipca 2004 r. – kiedy to pracował on w Urzędzie Miasta [...]. Co do pierwszego okresu Sąd pierwszej instancji polecił organowi wyjaśnić, czy w tym czasie skarżący wykonywał nałożone na niego obowiązki i faktycznie pełnił służbę. Natomiast odnośnie drugiego okresu stwierdził, iż nie można uznać, aby w tym czasie skarżący był w gotowości do wykonywania obowiązków wynikających z zakresu czynności z dnia 1 marca 2002 r. Stanowiło to okoliczność uzasadniającą wygaśnięcie jego prawa do uposażenia na podstawie art. 121 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 74, poz. 676 ze zm.). Wskazać należy, że dokonana wówczas przez Sąd pierwszej instancji zarówno ocena prawna jak i wskazania co do dalszego postępowania oparte były na założeniu, że skarżącego obowiązywał zakres czynności z dnia 1 marca 2002 r. i przez jego pryzmat należało rozważać obecnie pozostawania przez niego w gotowości do ich wykonywania. Natomiast uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, że po ponownym rozpoznaniu sprawy Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego ustalił, że z dniem 19 sierpnia 2002 r. wyznaczony skarżącemu zakres obowiązków z dnia 1 marca 2002 r. przestał obowiązywać. Z tych względów Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego uznał, że w okresie od 1 września 2002 r. do 30 listopada 2003 r. skarżący pozostając w dyspozycji Szefa ABW i nie podejmując zatrudnienia poza Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego był w pełnej "gotowości" do jej podjęcia. Zasadnym było zatem wypłacenie mu za ten okres należnego uposażenia i innych przysługujących mu należności.

Natomiast odmowę wypłaty skarżącemu uposażenia za okres od 1 grudnia 2003 r. do 11 lica 2004 r., w którym był on zatrudniony w Urzędzie Miasta [...] uzasadniono stwierdzeniem, że w tym czasie nie pozostawał w gotowości do pełnienia służby w ABW.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu stwierdzając, że nie można uznać, aby w okresie od dnia 1 grudnia 2003 r. do 10 czerwca 2004 r., gdy skarżący był zatrudniony w Urzędzie Miasta [...] na podstawie umowy o pracę na pełnym etacie był on w gotowości do pełnienia służby w ABW.

Przede wszystkim wskazać należy, że dokonana przez organ i podzielona przez Sąd pierwszej instancji ocena pozostawania skarżącego w gotowości do pełnienia służby w ABW została oparta wyłącznie na fakcie jego zatrudnienia w wyżej wymienionym Urzędzie. Nie rozważono natomiast, czy zatrudnienie skarżącego w Urzędzie na podstawie umowy o pracę w okresie od 1 grudnia 2003r. do 10 czerwca 2004r., a następnie od 16 czerwca 2004 r. do 12 lipca 2004 r. na podstawie umowy zlecenia wykluczało pełnienie przez niego służby w ABW skoro zakres jego obowiązków służbowych nie był określony. Nie wyjaśniono bowiem jakie czynności i zadania powinny być przez niego jako funkcjonariusza ABW pozostającego w dyspozycji Szefa ABW realizowane.

Podkreślić należy, że niewątpliwie Szef ABW zezwalając skarżącemu na podjęcie zajęcia zarobkowego poza służbą w czerwcu 2004 r. (umowa zlecenia) uznał, iż nie kolidowało ono z wykonywaniem przez niego zadań służbowych. Przyznał zatem, że w tym okresie skarżący pozostawał w gotowości do pełnienia służby. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że dokonana przez organ i zaaprobowana przez Sąd pierwszej instancji analiza gotowości skarżącego do służby w ABW była niepełna. Nie oceniono bowiem faktycznych możliwości skarżącego do jej pełnienia. Zauważyć należy, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym pracownika prezentowany jest pogląd, że wykonywanie pracy u innego pracodawcy nie wyklucza skutecznego zgłoszenia przez pracownika gotowości niezwłocznego podjęcia pracy w rozumieniu art. 48 § 1 k.p. ani pozostawania w gotowości do jej wykonywania w rozumieniu art. 81 § 1 k.p. Przez pozostawanie w dyspozycji pracodawcy jako element gotowości do pracy w rozumieniu art. 81 § 1 k.p. należy rozumieć stan, w którym pracownik może na wezwanie pracodawcy niezwłocznie podjąć pracę (por. wyrok SN z dnia 4 grudnia 2003 r. sygn. akt IPK 109/03, OSNP 2004, nr 21, poz. 367 i wyrok SN z dnia 2 września 2003 r. sygn. akt IPK 345/02, OSNP 2004, nr 18, poz. 308).

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro zarzut naruszenia przepisu postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy był zasadny to rozpoznanie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 121 § 3 i art. 80 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW uznać należy za przedwczesne.

Z tych względów na mocy art. 185 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 203 pkt 1, art. 205 § 2, art. 209 cyt. ustawy, a ich wysokość określono na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).