Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 3/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 2, par. 1a, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 28 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. S. na bezczynność i przewlekłość Wojewody [...] w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 6 września 2019 roku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy; 2. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oraz że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oraz że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz Z. S. sumę pieniężną w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 5. oddala skargę w pozostałej części; 6. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Z. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 6 września 2019 r. Z.S. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jako przesłankę pobytu wskazał wykonywanie pracy.

W dniu 20 września 2019 r. organ wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku tj. do osobistego stawiennictwa celem pobrania odcisków linii papilarnych, wskazując termin na dzień 4 listopada 2019 r. oraz do: uiszczenia opłaty skarbowej ze udzielenie zezwolenia w wysokości 440 zł, przedłożenia 4 aktualnych fotografii, załącznika nr 1 do wniosku, dokonania korekty wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oraz okazania ważnego dokumentu podróży.

W dniu 20 września 2019 r. Wojewoda [...], zgodnie z treścią art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, wystąpił z pismem do wskazanych w treści cytowanego ww. przepisu służb celem ustalenia, czy pobyt Z.S. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Termin opiniowania wypadał na dzień 20 października 2019 r.

W dniu 4 listopada 2019 r. strona stawiła się osobiście w [...] Urzędzie Wojewódzkim, przedkładając organowi: załącznik nr 1, oświadczenie pracodawcy z 28.10.2019 r. o zakwaterowaniu cudzoziemca, kopię oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, kopię paszportu (potwierdzona zgodność z oryginałem). W tym dniu strona została poinformowana pisemnie o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz w treści ww. zawiadomienia, na podstawie art. 35 § 5 k.p.a. w zw. z treścią art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r. poz. 2094 ze zm.), wyznaczono przewidywany termin zakończenia sprawy na dzień 4 lutego 2020 r.

W dniu 4 listopada 2019 r. strona odebrała również wezwanie do uzupełnienia akt. Czynności tej należało dokonać w ciągu 30 dni od dnia otrzymania wezwania.

W dniu 15 listopada 2019 r. strona ponownie została wezwana do uzupełnienia akt. Czynności tej należało dokonać w ciągu 30 dni od dnia doręczenia wezwania. Pismo zostało doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 30 grudnia 2019 r.

W dniu 11 grudnia 2019 r. wnioskodawca załączył: oświadczenie pracodawcy z zakresem jego obowiązków, informację starosty, ZUS P ZUA.

W dniu 4 lutego 2020 r. strona załączyła: upoważnienie z dnia 6 września 2019 r., umowę o świadczenie usług, informację starosty, załącznik nr 1, oświadczenie podmiotu działającego jako agencja pracy tymczasowej o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi w charakterze pracownika tymczasowego, podanie - zakończenie pracy z dnia 4 lutego 2020 r.

W dniu 4 lutego 2020 r. organ pismem poinformował stronę o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Czynności tej należało dokonać w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Zawiadomienie zostało odebrane w dniu 20 lutego 2020 r. Tym samym pismem organ przedłużył postępowanie do dnia 4 kwietnia 2020 r.

W dniu 2 kwietnia 2020 r. organ zawiadomił wnioskodawcę, że z uwagi na pandemię koronawirusa od dnia 16 marca 2020 r. została zawieszona bezpośrednia obsługa klientów. Organ przedłużył jednocześnie postępowanie do 2 lipca 2020 r.

W dniu 12 czerwca 2020 r. do organu wpłynęło pismo z informacją o zmianie miejsca zamieszkania cudzoziemca z załączonym oryginałem umowy najmu.

W dniu 2 lipca 2020 r. organ ponownie poinformował pismem cudzoziemca o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Czynności tej należało dokonać w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Tym samym pismem organ przedłużył postępowanie do 2 września 2020 r.

W dniu 13 lipca 2020 r. wpłynął wniosek strony o zmianę przesłanki ubiegania się o zezwolenie na pobyt czasowy tj. na pobyt z uwagi na inne okoliczności - pobyt z partnerką. Do pisma zostały załączone: zawiadomienie z dnia 18 maja 2020 r., umowa o pracę T.D., oświadczenie N.U. o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z partnerem, czyli stroną postępowania oraz że partner pozostaje na jej utrzymaniu, oświadczenie T.D. matki strony, w którym potwierdza, że prowadzi on wspólnie z partnerką gospodarstwo domowe i pozostaje na jej utrzymaniu, kopia polisy firmy A., oświadczenie R.D., w którym potwierdza prowadzenie przez Z.S. wspólnego gospodarstwa domowego z N.U., pełnomocnictwo wraz z opłatą.

W dniu 24 lipca 2020 r. organ wezwał stronę do uzupełnienia akt. Pismo zostało odebrane w dniu 30 lipca 2020 r. Organ przedłużył jednocześnie postępowanie do dnia 24 września 2020 r.

W dniu 21 września 2020 r. wnioskodawca za pośrednictwem pełnomocnika zmienił osobę z którą przebywa na terytorium RP w ramach przesłanki "inne okoliczności" na pobyt z matką. Do pisma załączył kopię decyzji T.D., oświadczenie, że na jego utrzymaniu nie pozostaje żadna osoba, a on jest na utrzymaniu partnerki N.U. i matki T.D., oświadczenie T.D., w którym deklaruje, że będzie utrzymywać swojego syna czyli stronę postępowania, zaświadczenie o zatrudnieniu T.D., "zrzut ekranowy" ze strony internetowej wynagrodzenia.pl, kopię tłumaczenia aktu małżeństwa, kopię aktu małżeństwa o nr [...], kopię tłumaczenia aktu urodzenia S.Z., kopię aktu urodzenia o nr [...].

Z informacji będących w posiadaniu organu wynikało, że wobec matki strony – T.D., placówka Straży Granicznej w Ł. wszczęła postępowanie o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia RP.

W dniu 24 września 2020 r. organ zawiadomił stronę o powyższym fakcie oraz przedłużył postępowanie do dnia 24 listopada 2020 r. w oczekiwaniu na zakończenie postępowania wobec matki T.D.

W dniu 29 września 2020 r. wpłynęło, w postaci dokumentu elektronicznego, podanie pełnomocnika o uzupełnienie akt sprawy.

W dniu [...] r. Komendant Placówki Straży Granicznej w Ł. zobowiązał matkę strony – T.D. do opuszczenia terytorium RP, natomiast 28 października 2020 r. T.D. odwołała się od decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W dniu 24 listopada 2020 r. organ poinformował stronę o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Tym samym pismem organ przedłużył postępowanie do 25 stycznia 2021 r.

W dniu 9 grudnia 2020 r. w formie dokumentu elektronicznego, pełnomocnik Cudzoziemca złożył podanie - ponaglenie.

W dniu 15 grudnia 2020 r. wpłynęło pismo pełnomocnika strony, którym załączył do akt postępowania: kopię pisma z dnia 9 grudnia 2020 r. Komendanta Placówki Straży Granicznej w Ł., kopię postanowienia z dnia [...] r. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w sprawie V.Y., kopia polisy ubezpieczenia kosztów leczenia na terenie RP firmy A.

W dniu 18 grudnia 2020 r. do akt sprawy wpłynęło pismo strony - skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wojewodę [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W skardze strona zarzuciła Wojewodzie [...] bezczynność oraz przewlekłość prowadzonego postępowania w sprawie wniosku o udzielenie Z.S. zezwolenia na pobyt czasowy ze zmienioną w trakcie postępowania przesłanką, zarzucając organowi rażące naruszenie prawa. Pełnomocnik strony wniósł o zobowiązanie Wojewody [...] w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, przyznanie od Wojewody [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania.

Decyzją z [...] r. Wojewoda [...] odmówił Z.S. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu, odnośnie wniesionego przez skarżącego zarzutu bezczynności oraz przewlekłości prowadzonego postępowania, organ wskazał, że zarzuty te należy uznać za bezzasadne. Organ wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania wystąpiły okoliczności wymienione w treści art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i Wojewoda [...] zobowiązany był oczekiwać przez okres 30 dni na opinię komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także do konsula właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W ocenie Wojewody [...], pomimo wskazanych stronie przewidywanych terminów rozpatrzenia sprawy oraz informacji o brakach w dokumentacji sprawy, organ nie otrzymywał prawidłowych dokumentów w terminie. Cudzoziemiec w trakcie prowadzonego postępowania zmienił przesłankę pobytu na pobyt z uwagi na "inne okoliczności" tj. pobyt z partnerką, a następnie na pobyt z matką. Każda z wyżej wymienionych zmian okoliczności pobytu strony, zmuszała organ do poinformowania strony o konieczności dostarczenia dowodów potwierdzających okoliczności pobytu i nakładała na organ obowiązek ich zbadania. Organ zwrócił ponadto uwagę, że strona złożyła jednocześnie ponaglenie i skargę na przewlekłość postępowania oraz bezpośrednio po ich złożeniu przeciwne pismo tj. prośbę o przedłużenie postępowania.

Organ podniósł, iż sytuacja prawna matki strony, tj. zobowiązanie do powrotu i zakaz ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw Schengen, które zostało orzeczone przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w Ł. wobec T.D. (matki cudzoziemca) w dniu [...] r., jest bezpośrednio związana z sytuacją prawną strony postępowania, ponieważ przesłanką pobytu strony jest pobyt z matką. Dodatkowo koszty utrzymania strony miały być pokrywane z dochodów matki cudzoziemca. Ponieważ decyzja o zobowiązaniu była związana z wykonywaniem nielegalnej pracy przez matkę cudzoziemca, organ nie mógł przyjąć za dowód w sprawie jako wystarczający do spełnienia warunku wynikającego z art. 188 ust 5 ustawy o cudzoziemcach. To, że decyzja wobec matki strony nie jest prawomocna, ponieważ wniesione zostało od niej odwołanie, zdaniem Wojewody nie wiąże organu i dlatego [...] r. zakończono postępowanie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, reagując tym samym na ponaglenie i skargę na bezczynność organu.

Odnosząc się do wskazanego w treści skargi roszczenia cudzoziemca w przedmiocie wypłacenia stronie grzywny w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. organ wyjaśnił, że Z.S. w toku zaskarżonego postępowania mógł bez problemu przekraczać granicę państwową do [...] i starać się o wizę wjazdową lub przekraczać granicę w ruchu bezwizowym, jeśli taki byłby dopuszczalny dla skarżącego, co wynika treści art. 108 ust 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach (pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna). Z przepisu tego wynika pośrednio, że cudzoziemiec przebywający na terytorium RP legalnie może przekraczać granicę w kierunku na wyjazd z RP, odrębną kwestią jest natomiast ponowny wjazd, powrót do RP. Z powyższego wynika, że cudzoziemiec w toku prowadzonego mógł bez przeszkód odbywać podróże zagraniczne, w tym do kraju pochodzenia, a tym samym jego argumenty są całkowicie chybione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo zasadna.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 3 § 2 pkt.1 - 4a i 8 - 9 wymienionej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV-VI Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi Z.S. jest bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania Wojewody [...] w sprawie załatwienia jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

W ocenie Sądu, Z.S. przed wniesieniem skargi wyczerpał tryb postępowania, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a., gdyż w dniu 9 grudnia 2020 r. złożył ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w W. na bezczynność Wojewody [...] w załatwieniu jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Organ odwoławczy wprawdzie nie wydał postanowienia określonego w art. 37 § 6 k.p.a. lecz nie zmienia to faktu, że przed wniesieniem skargi wyczerpany został tryb postępowania opisany w art. 52 § 1 p.p.s.a. Skarga może zostać wniesiona po wniesieniu ponaglenia, przy czym obowiązek sądu do rozpoznania skargi na bezczynność lub przewlekłość nie jest uzależniony od wydania przez organ wyższego stopnia postanowienia w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia ani dochowania terminu załatwienia sprawy wynikającego z tego postanowienia albo terminu wskazanego przez organ właściwy do rozpatrzenia sprawy wskazanego w zawiadomieniu o niemożliwości dotrzymania ustawowego terminu załatwienia sprawy.

Przechodząc do badania sprawy pod kątem merytorycznym w pierwszej kolejności podkreślić należy, że wydanie przez organ decyzji kończącej sprawę już po wniesieniu skargi do sądu nie stanowi przeszkody dla jej merytorycznego rozpoznania w zakresie rozstrzygnięcia, czy zaistniała przewlekłość w prowadzeniu postępowania administracyjnego, czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i dla ewentualnego wymierzenia grzywny lub sumy pieniężnej (zob. postanowienie NSA z dnia 2 września 2020 r., sygn. II OSK 3732/18 – dostępny w bazie orzeczeń CBOSA). Przewlekłość postępowania jest bowiem stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie, dalsze czynności w sprawie. Podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, że ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12)

Następnie wyjaśnienia wymaga, że do czasu nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonanej ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), pojęcia "bezczynność", jak i "przewlekłość", nie były zdefiniowane ustawowo. Pojęcie bezczynności rozumiane było przede wszystkim jako niewydanie w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12), natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" rozumiano prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 26 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2704/13). W wyniku wskazanej nowelizacji ostatecznie przewlekłość została zdefiniowana jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), a bezczynność jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.).

W tym kontekście zauważyć trzeba, że definicja przewlekłości postępowania zawarta w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., pozostaje bardzo ogólna. Przyjąć jednak należy, że pojęcie przewlekłości odnosi się do sposobu prowadzenia postępowania. Przewlekłość postępowania może polegać na jego prowadzeniu w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Mogą zatem wystąpić sytuacje, w których organ administracji wykonuje zasadne czynności procesowe, lecz następuje to w sposób niesprawny, nieudolny i opieszały (np. poszczególne czynności przedzielone są długimi stanami stagnacji procesowej) lub też podejmuje czynności pozorujące prowadzenie postępowania – np. wzywa strony do przedstawienia dokumentów nieposiadających żadnego (względnie doniosłego) znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub też może wystąpić kombinacja tych stanów. Omawiana opieszałość może też sprowadzać się do braku podjęcia jakichkolwiek czynności w sprawie, co w przypadku upływu terminu ustawowego do załatwienia sprawy ulegnie przekształceniu w stan bezczynności, tj. niezałatwienia sprawy w terminie (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Stany faktyczne poddawane ocenie sądowej mogą kwalifikować się zarówno do bezczynności, jak i przewlekłości postępowania, bowiem niewydanie decyzji w terminie wynikającym z przepisów prawa jest zwykle następstwem owej przewlekłości. Przy czym zauważyć należy, że przewlekłość może wystąpić również w granicach biegnących terminów ustawowych, np. wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a., gdyż w takiej sytuacji niewątpliwie postępowanie prowadzone jest dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), a zatem czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2548/16).

Należy również zaznaczyć, ze bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas gdy organ ma obowiązek podjąć działania w formie określonej prawem i w terminie określonym przez prawo lecz tego nie czyni. Dotyczy to zatem sytuacji gdy przepis prawa przewiduje działanie organu zaś organ jest w zwłoce, gdyż w wymaganym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadzi postępowanie i nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony natomiast kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu lub czynności administracyjnej. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie: o sygn. I SAB 90/98 z 05.02.1999 r. (Lex nr 48016), o sygn. IV S.A. 961/99 z 13.06.2001 r. (Lex nr 78938) oraz postanowieniu o sygn. IV SAB 166/97 z 02.06.1998 r. (Lex nr 43260).

Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Do terminu rozpoznania sprawy w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca stosuje się reguły określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 35 § 1 i 2 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Art. 35 § 3 k.p.a. tej ustawy stanowi natomiast, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Na mocy art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Przenosząc poczynione wywody na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zarzut bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę [...] okazał się zasadny.

W niniejszej sprawie Wojewoda pozostawał bezczynny w sprawie załatwienia wniosku skarżącego z dnia 6 września 2019. W tym dniu Z.S. złożył do Wojewody [...] wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wskazując jako cel pobytu wykonywanie pracy. Wniosek został uzupełniony przez stronę 4 listopada 2019 r., gdyż taki termin został ustalony przez organ i wtedy dopiero zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, informując jednocześnie, że decyzja w sprawie zostanie wydana do 4 lutego 2020 r., kiedy braki wniosku zostaną uzupełnione, a więc po 5 miesiącach, a nie dwóch, przyjmując że jest to sprawa szczególnie skomplikowana (art. 35 § 3 k.p.a.). Zaznaczyć przy tym należy, iż zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.) lub dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej (art. 61 § 3a k.p.a.). Nie ma zatem istotnego znaczenia dla rozważanej kwestii stwierdzenie przez organ administracji, że żądanie strony nie spełniało warunków formalnych. Organ administracji powinien wezwać stronę do uzupełnienia braków podania w trybie określonym w art. 64 § 2 k.p.a., niemniej jednak dniem wszczęcia postępowania będzie dzień doręczenia organowi pierwszego pisma w sprawie, a nie dzień uzupełnienia braków formalnych tego pisma, nawet jeżeli to podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa. Ten sam moment należy traktować jako początek biegu terminu do załatwienia sprawy przez organ, zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. (por. uzasadnienie uchwały NSA z 3 września 2013 r., I OPS 2/13, wyrok NSA z 13 listopada 1998 r., IV SAB 124/98, wyrok NSA z 30 czerwca 1999 r., I SA/Ka 2422/97, wyrok NSA z 12 grudnia 2001 r., SA/Rz 1438/01, wyrok NSA z 10 kwietnia 2015 r., II OSK 2518/14, wyrok WSA w Olsztynie z 24 września 2008 r., II SAB/Ol 24/08, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 29 kwietnia 2015 r., II SAB/Go 5/15, P. Przybysz, K.p.a. Komentarz, Lex, 2021, t. 6 do art. 61, M. Karpiuk, P. Krzykowski, A. Skóra (red.), K.p.a. Komentarz do art. 61-126. Tom II, Wyd. UW-M 2020, t. 4 do art. 61, H. Knysiak-Sudyka (red.), K.p.a. Komentarz, WKP 2019, t. 16 i 20 do art. 61).

Mając na uwadze powyższe regulacje należało uznać, że w kontrolowanej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 6 września 2019 r. i sprawa powinna co do zasady być rozpoznana najpóźniej w terminie 3 miesięcy, przyjmując wydłużony tryb z art. 109 ustawy o cudzoziemcach

Jak wynika z akt sprawy, dopiero w dniu 4 lutego 2020 r. organ zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania oraz możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i złożenia końcowego oświadczenia w sprawie, wyznaczając kolejny przewidywany termin rozpatrzenia sprawy na dzień 4 kwietnia 2020 r. Następnie w związku z wprowadzeniem na terytorium kraju stanu epidemii oraz z uwagi na konieczność zgromadzenia i weryfikacji dokumentów potwierdzających dane oraz okoliczności zawarte we wniosku, organ w dniu 2 kwietnia 2020 r. wyznaczył kolejny termin rozpatrzenia sprawy na dzień 2 lipca 2020 r. Kolejnym zawiadomieniem z 2 lipca 2020 r. powiadomił o zakończeniu postępowania w sprawie, udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oraz możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i złożenia końcowego oświadczenia w sprawie wyznaczając nowy przewidywany termin rozpatrzenia sprawy na dzień 2 września 2020 r. W piśmie z 13 lipca 2020 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o zmianę przesłanki udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i wobec tego organ w dniu 24 lipca 2020 r. wezwał pełnomocnika strony do uzupełnienia akt sprawy, wyznaczając nowy termin jej rozpoznania na 24 września 2020 roku (a więc po 2 miesiącach od złożenia wniosku z 13 lipca 2020 r.).

Następnie, zawiadomieniem z 24 września 2020 r., w związku z podwyższonym ryzykiem związanym z rozprzestrzenianiem się koronawirusa oraz z uwagi na konieczność zgromadzenia i weryfikacje dokumentów potwierdzających dane oraz okoliczności zawarte we wniosku, organ przedłużył termin rozpatrzenia wniosku do 24 listopada 2020 r. W piśmie z 29 września 2020 r. stanowiącym uzupełnienie akt sprawy, pełnomocnik strony wyraził swoje niezadowolenie z podejmowanych przez organ czynności, wnosząc o rozpatrzenie wniosku strony, zaś w dniu 9 grudnia 2020 r. dodatkowo wniósł ponaglenie.

Decyzja w przedmiocie wniosku Z.S. została wydana dopiero [...] r., czyli 1 rok i 3 miesiące po złożeniu pierwszego wniosku przez skarżącego. Doszło zatem do znacznego przekroczenia terminu określonego w art. 35 § 3 k.p.a.

Zaznaczyć należy, że sprawa załatwienia wniosku z 6 września 2019 r. nie była szczególnie skomplikowana. Przy ocenie zachowania terminu do załatwienia sprawy, jak słusznie podnosi organ administracji, należy uwzględnić fakt, że przed wydaniem decyzji o zezwoleniu na pobyt czasowy niezbędna jest informacja organów administracji wymienionych w art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r., a mianowicie komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji i Szefa ABW. Wymienione organy mają 30 dni na przekazanie informacji, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach termin może być przedłużony do 60 dni. W rozpoznawanej sprawie Wojewoda [...] nie wyjaśnił którego dnia faktycznie zwrócił się do wymienionych organów o udzielenie informacji i kiedy takie informacje zostały nadesłane. Organ wskazał jedynie, że termin opiniowania wypadał na 20 października 2019 r. Nie podnosił przy tym, że zmuszony był dłużej oczekiwać na informacje wymienionych organów, co prowadzi do wniosku, że z uzyskaniem tych informacji w tym terminie nie było kłopotów.

W sytuacji zatem, gdy znacznie został przekroczony termin do załatwienia wniosku skarżącego z 6 września 2019 r. określony w art. 35 § 3 k.p.a., to oznacza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności w jego załatwieniu.

W przekonaniu Sądu bezczynność Wojewody [...] w załatwieniu wniosku z 6 września 2019 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków czyli również terminów załatwienia sprawy. Wymienione przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Nadto rażące naruszenie prawa musi być pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

W niniejszej sprawie okoliczność, że bezczynność organu administracji miała charakter rażącego naruszenia prawa wynika z analizy całego zebranego materiału dowodowego. Przede wszystkim należy podnieść, że organ w sposób znaczny przekroczył termin na załatwienie sprawy skarżącego. Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach, sprawa Z.S. nie była sprawą skomplikowaną. Sam organ nie podnosił, ze sprawa była trudna i pracochłonna. Dlatego też, w ocenie Sądu, winna zostać załatwiona najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od daty wpływu wniosku tzn. do 6 grudnia 2019 r., biorąc pod uwagę termin, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a. oraz termin określony w art. 109 ustawy z 12 grudnia 2013 r. w związku z art. 35 § 5 k.p.a. Wojewoda [...] natomiast wydał decyzję w dniu [...] r. czyli znacznie po upływie terminu na załatwienie sprawy. Wymagany termin został zatem rażąco przekroczony, co w pełni uzasadniało zarzut bezczynności organu.

W ocenie Sądu wyżej przywołane okoliczności faktyczne sprawy wskazują również, że zasadny okazał się zarzut skargi co do przewlekłego prowadzenia postępowania.

Wojewoda [...] jako przyczynę opóźnienia w załatwieniu sprawy podnosił braki w dokumentacji sprawy, podnosząc przy tym również okoliczność zmiany w toku postępowania wniosku w zakresie przesłanki udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, co wiązało się z koniecznością wezwania strony o określone dokumenty oraz ogłoszony stan zagrożenia epidemicznego i związane z nim zawieszenie w okresie od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 roku terminów postępowań administracyjnych.

W ocenie Sądu argumentacja organu nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Postępowanie w sprawie skarżącego nie było prowadzone w sposób efektywny, o czym świadczy w szczególności to, że organ w związku ze złożonym w dniu 6 września 2019 roku wnioskiem, wezwał skarżącego do uzupełnienia jego braków wyznaczając termin tego uzupełnienia dopiero po 2 miesiącach, a następnie kierował do strony kolejne wezwania o dokumenty, niewymienione wcześniej. Zdaniem Sądu, z momentem złożenia wniosku, organ winien był wezwać o wszystkie niezbędne dokumenty do wydania decyzji pobytowej. Organ winien w taki sposób zredagować wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku, aby po jego uzupełnieniu strona miała uzasadnione przekonanie, że decyzja w jej sprawie zostanie wydana w rozsądnym czasie. Nie jest zaś do zaakceptowania takie działanie organu, które nie koncentruje się na efektywnym załatwieniu wniosku strony, a czynności organu są w sposób nieuzasadniony przedłużane poprzez wielokrotne wzywanie do uzupełnienia akt sprawy o kolejne dokumenty i oświadczenia. Za nietrafione należy przyjąć wyjaśnienia organu, wskazujące na wydłużony tryb postępowania w niniejszej sprawie ze względu na dokonanie przez stronę zmiany przesłanki, z uwagi na którą stara się o pozwolenie na pobyt (z "pracy" na "inne okoliczności - pobyt z partnerką, następnie pobyt z matką"), gdyż zmiana tej przesłanki nastąpiła 13 lipca 2020 r., a zatem 10 miesięcy po złożeniu wniosku. Gdyby zatem organ rozpatrzył wniosek skarżącego w ustawowym terminie, to strona nie musiałaby zapewne dokonywać zmiany przesłanki pobytu, a sama zmiana sytuacji rodzinnej i zawodowej strony nie miałaby żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zdaniem Sądu, mimo że Wojewoda wykonywał w niniejszej sprawie zasadne procesowo czynności, to działania organu następowały w sposób nieudolny (brak jednego wezwania o wszystkie niezbędne dokumenty) i opieszały (rozpatrzenie wniosku skarżącego z 6 września 2019 roku po 15 miesiącach oraz po 5 miesiącach od zmiany wniosku w dniu 13 lipca 2020 r.).

Faktem jest przy tym, że jak podnosi organ od dnia 14 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, zaś z dniem 20 marca 2020 r. w jego miejsce ogłoszono stan epidemii (rozporządzenia Ministra Zdrowia: z dnia 13 marca 2020 r. – Dz. U. z 2020 r. poz. 433 oraz z dnia 20 marca 2020 r. – Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Z dniem 31 marca 2020 r. weszła natomiast w życie ustawa z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568), mocą której do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dodano art. 15 zzs. Ustęp 1 tego artykułu stanowił, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, bieg terminów procesowych i sądowych nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Jednocześnie powołany przepis stanowił, że w okresie o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się (ust. 10 pkt 1). Dodatkowo w ust. 11 cytowanego art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. ustawodawca zastrzegł, że zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Powołany wyżej przepis art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. został uchylony z dniem 16 maja 2020 r., przy czym terminy zawieszone na jego podstawie rozpoczęły swój bieg dopiero od dnia 24 maja 2020 r. (art. 46 pkt 20 i art. 68 ust. 1, 2, 6 i 7 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2; Dz. U. z 2020 r., poz. 875 ze zm.).

W ocenie Sądu powyższe okoliczności nie mogą usprawiedliwiać opieszałości działań organu, albowiem już na pierwszym etapie wniosku, kiedy skarżący ubiegał się o decyzję z uwagi na wykonywanie pracy, organ prowadził sprawę wyjątkowo przewlekle. Przy dochowaniu terminu z art. 35 § 3 k.p.a. już wtedy było możliwe wydanie decyzji w sprawie skarżącego, a organ w sposób nieuzasadniony wydłużył termin załatwienia sprawy aż o 15 miesięcy. Sąd, nie uwzględnił przy tym okresu od dnia 14 marca 2020 r. (stan zagrożenia epidemicznego) do dnia 24 maja 2020 r., w którym to dniu zawieszony termin zaczął biec dalej.

Mając na uwadze terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez organ, a także stopień zawiłości sprawy Sąd uznał, że czas trwania kontrolowanego postępowania (od momentu złożenia wniosku w dniu 6 września 2019 r. do wydania decyzji [...] r. - 1 rok i 3 miesiące) przekraczał rozsądne granice, naruszając prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Istotne jest przy tym, iż sprawa dotyczyła udzielenia pozwolenia na pobyt czasowy, a jej rozpoznanie w rozsądnym terminie miało dla skarżącego, jako obcokrajowca, istotne znaczenie.

W powyższych okolicznościach, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd w punkcie 3 wyroku stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze argumentację przedstawioną w odpowiedzi na skargę Sąd uznał, że usprawiedliwienia dla braku działania organu oraz prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny i bez skoncentrowania postępowania dowodowego w jak najkrótszym czasie niezbędnym do wyjaśnienia sprawy, nie mogą stanowić zasady reżimu sanitarnego związanego z pandemią, warunki techniczne, kadrowe i lokalowe organu oraz znaczna ilość wniosków do rozpoznania. Okoliczności te – jakkolwiek mogące utrudniać zachowanie terminu rozpoznania sprawy, nie stanowią przyczyn opóźnień niezależnych od organu w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. lecz wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1233/19). Podkreślić trzeba, że to na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt III SAB/Gd 76/20).

Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa i odniesienie tego stanu do zaistniałej przewlekłości prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które z punktu widzenia celów ochrony zapewnianej stronie, powinny być powszechnie uznawane za niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności (wyrok WSA w Warszawie z 31.05.2019 r., sygn. VII SAB/Wa 18/19). Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (p. postanowienie NSA z 27.03.2013 r., sygn. akt OSK 468/13). W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, taka sytuacja niewątpliwie zaistniała.

Częściowo uzasadnione jest żądanie skarżącego dotyczące przyznania sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej do załatwienia wniosku strony, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie organu.

W niniejszej sprawie w trakcie postępowania sądowego Wojewoda [...] wydał decyzję w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 6 września 2019 r. Brak jest zatem podstaw do dyscyplinowania organu do załatwienia wniosku.

Z.S. wskutek bezczynności organu oraz przewlekłego prowadzenia postępowania w załatwieniu jego wniosku poniósł szkodę i w ocenie sądu szkoda ta winna być mu zrekompensowana poprzez przyznanie odpowiedniej kwoty pieniężnej. Jak wynika z treści skargi wskutek braku zezwolenia na pobyt czasowy skarżący miał utrudnioną możliwość w swobodnym przekraczaniu granicy. Wniosek z dnia 6 września 2019 r. organ winien rozpoznać najpóźniej w ciągu 3 miesięcy, a uczynił to dopiero w dniu 30 grudnia 2020 r. Oznacza to, że wskutek opóźnienia w załatwieniu wniosku Z.S. przez ponad rok miał utrudnioną możliwość podróżowania. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu, skarżący w istotny sposób nie przyczynił się do opóźnienia w rozpoznaniu jego wniosku, gdyż zamiana przesłanki pobytu w toku trwającego postępowania nastąpiła dopiero po upływie 10 miesięcy od złożenia wniosku. Nie jest również zasadna argumentacja organu, iż strona złożyła jednocześnie ponaglenie i skargę na przewlekłość postępowania, a bezpośrednio po ich złożeniu przeciwne pismo tj. prośbę o przedłużenie postępowania. Znajdujący się w aktach sprawy wniosek pełnomocnika z 20 grudnia 2020 r. nie dotyczy skarżącego, a innego podmiotu, tj. Y.L.

W związku z powyższym Sąd uznał, że zasadne jest żądanie strony o przyznanie kwoty pieniężnej, o której mowa w art.149 § 2 p.p.s.a. Jeżeli chodzi o wysokość przyznanej kwoty to Sąd za właściwe uznał przyznanie skarżącemu od Wojewody [...] sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł. Suma pieniężna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym mającym na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania, a jej przyznanie ma charakter kompensacyjny. Jest to swoista sankcja dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania, której celem jest zrekompensowanie stronie niedogodności jakich doznała na skutek bezczynności i przewlekłego działania organu. Może być ona przyznana w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla zwalczania bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania oraz zdyscyplinowania organu (por. wyrok NSA z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 111/19). W ocenie Sądu, przyznanie sumy pieniężnej w kwocie określonej w pkt 4 wyroku, z jednej strony zdyscyplinuje organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej w sposób dostateczny zrekompensuje niedogodności jakie związane były z tak długim oczekiwaniem na podjęcie w niniejszej sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W ocenie Sądu zasądzona kwota stanowi rekompensatę za negatywne przeżycia psychiczne i moralne skarżącego związane z bezczynnością oraz naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Jest także sankcją dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania.

W ocenie Sądu brak jest natomiast podstaw do przyznania kwoty pieniężnej w wysokości określonej w skardze. W związku z tym Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania kwoty pieniężnej przekraczającej 1000 zł.

Reasumując Sąd uznał, że skarga jest częściowo zasadna. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Z.S. z 6 września 2019 r. Z uwagi na to, że w trakcie postępowania sądowego organ administracji decyzją z [...] r. rozpoznał wymieniony wniosek, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z 6 września 2019 r. (punkt 1 wyroku). Na podstawie art.149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, że bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2 i 3 wyroku) oraz na podstawie art.149 § 2 p.p.s.a. przyznał skarżącemu kwotę pieniężną w wysokości 1000 zł (punkt 4 wyroku). Wobec tego, że przyznanie wyższej kwoty pieniężnej byłoby nieuzasadnione, na podstawie art.151 p.p.s.a., Sąd w pkt 5 oddalił skargę w pozostałej części.

Na podstawie art. 200 p.p.s.a., Sąd zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

is