Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1498/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 237 par 1 i 2
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 190 ust. 3 i art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2009 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] maja 2009 r., znak: [...], na podstawie art. 104 § 1 i 2 K.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) nie stwierdził u E. K. choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy wymienionej w poz. 19 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115).

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., po rozpatrzeniu odwołania E. K. od powyższej decyzji, na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] maja 2009 r., znak: [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że swoje rozstrzygnięcie oparł na podstawie ostatecznego orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w [...] nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz orzeczenia lekarskiego [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Oddziału w [...] Poradni Chorób Zawodowych w [...] nr [...]o braku podstaw do rozpoznana choroby zawodowej z dnia [...] stycznia 2009 r.

Z zebranej dokumentacji wynika, że E. K. w okresie od 1978 r. do 2008 r. była zatrudniona w kilku zakładach pracy, w tym od 2000 r. do 2008 r. w Domu Pomocy Społecznej w [...] na stanowisku głównej księgowej. Jak wynika z oceny narażenia zawodowego E. K. przez wiele lat wykonywała prace biurowe: pisała ręcznie, na maszynie do pisania, a następnie na komputerze oraz liczyła na kalkulatorach różnego typu. Przeprowadzone badania medyczne nie wykazały u E. K. klinicznych objawów zespołu cieśni nadgarstka. W wyniku diagnostyki stwierdzono źle wygojone naderwanie przyczepu bliższego ścięgna prostowników nadgarstka prawego. Po zabiegu operacyjnym w lutym 2008 r. u E. K. ustąpiło drętwienie palców i skurcze zgięciowe, a także zmniejszyło się pieczenie okolicy łokcia. We wrześniu 2008 r. E. K. złamała prawą kończynę górną w okolicy przysady dalszej kości promieniowej. Duże ograniczenie sprawności prawej ręki jest następstwem przebytego złamania. Analiza przebiegu choroby wykazała, że żaden z objawów zgłaszanych od początku choroby (poza pieczeniem w okolicy przedziału bocznego łokcia) nie jest charakterystyczny dla zapalenia nadkłycia kości ramiennej. Zdaniem lekarza orzecznika nie ma podstaw do uznania, że czynnikiem sprawczym choroby był sposób wykonywania pracy, gdyż wykonywane przez E. K. czynności zawodowe, nawet przez wiele godzin dziennie nie powodują takich obciążeń, które mogłyby doprowadzić do zerwania ścięgna.

Na powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego E. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zarzuciła, że organy obu instancji winny dokonać ustaleń odnośne czasu pracy, zakresu obowiązków wykonywanych przez skarżącą na stanowisku księgowej oraz charakteru tej pracy. Nadto, że postępowanie prowadzone było w oparciu o przepisy prawa, które Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Stwierdzić trzeba, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji ogłoszony był już wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygnatura P 23/07, opublikowano: OTK-A 2008/5/82, Dz. U. RP 2008/116/740).

W rozpoznawanej sprawie problem konstytucyjności rozporządzenia ma wymiar szczególny z uwagi na fakt, że Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r. stwierdził, iż art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm., zwaną dalej K.p.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a jednocześnie orzekł, że powyższe przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Tak, więc w czasie orzekania przez organy obu instancji normy prawne kwestionowane przez skarżącą t.j. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. formalnie obowiązywały.

Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, jakie znaczenie prawne ma stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny, że przepis ustawy będący podstawą wydania rozporządzenia stanowiącego z kolei podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, jak i samo rozporządzenie są niezgodne z Konstytucją, a to, że przepisy te tracą moc obowiązującą nie z dniem ogłoszenia wyroku, ale z dniem późniejszym określonym w wyroku przez Trybunał Konstytucyjny.

Trzeba stwierdzić, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli legalności aktu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07). Należy też zwrócić uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczone w wyroku z dnia 26 maja 2009 r., II OSK 290/09 oraz na stanowisko Sądu Najwyższego przyjęte w wyroku z dnia 23 marca 2007 r. (publ. OSNP 2008, z. 5- 6, poz. 61), które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, iż przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał Konstytucyjny.

Na problemy, jakie wiążą się z odroczeniem utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu zwracał uwagę także Trybunał Konstytucyjny podnosząc między innymi, że obowiązywanie przez określony czas niekonstytucyjnego przepisu stawia "wyzwanie i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją" (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2004 r. sygn. akt SK 1/04).

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że po ogłoszeniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. należy uwzględnić fakt, że przepisy na podstawie których wydano zaskarżoną decyzję utraciły domniemanie konstytucyjności, co stworzyło nową sytuację prawną. Odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, iż przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest, bowiem tak, że do tego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny ma ten charakter od dnia jego wydania. Samo odroczenie orzeczenia ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym. Nie mogły one, mimo odroczenia obowiązywania ich mocy, stanowić podstawy prawej wydania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Z tych względów należało je uchylić.

Orzeczenie sądowe nie może opierać się na prawie, co do którego stwierdzona została niezgodność z Konstytucją RP.

Ponownie rozpoznając sprawę organy winny ją rozstrzygnąć na podstawie przepisów, które weszły w życie po wydaniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., a obowiązujących w dniu wydania nowej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 53, poz.433 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) oraz art. 152 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.