Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1646/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1,
journal: Dz.U. 2004 nr 167 poz 1758
law: ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości T. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2007 r. Nr: [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz T. Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości w T. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 24 maja 2006 r. spółka T. Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości T., zwróciła się do Dyrektora Departamentu Zezwoleń i Koncesji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o udzielenie zezwolenia na nabycie przez wnioskodawcę nieruchomości rolnej położonej w obrębie miejscowości D., gmina Dobra o łącznej powierzchni około 79 ha. Wnioskodawca wskazał, iż jedynym wspólnikiem spółki T. Sp. z o.o. jest pan E. E., obywatel D. posiadający 100 % udziałów w tej spółce.

Pismem z dnia 6 października 2006 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi o zajęcie stanowiska w sprawie dotyczącej wniosku spółki T. Sp. z o.o. o nabycie nieruchomości rolnej.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. zgłosił sprzeciw na wydanie zezwolenia w przedmiocie nabycia przez cudzoziemca, spółkę T. Sp. z o.o. nieruchomości rolnych wskazanych w ww. wniosku z dnia 24 maja 2006 r. Uzasadniając stanowisko organu w sprawie, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał m.in., iż z akt sprawy wynika, że dla przedmiotowych działek brak jest obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto powołując się na ustawę z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. nr 64, poz. 592) - zwana dalej: "u.o.k.u.r.", podniósł, iż w interesie rolnictwa jest, aby sprzedawane grunty były nabywane przez rolników indywidualnych na powiększenie ich gospodarstw rodzinnych. Wskazał także, iż wnioskodawca może kontynuować prowadzoną dotychczas działalność na dzierżawionych gruntach bez nabywania prawa własności przedmiotowych nieruchomości.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. Sp. z o.o. wskazała, że brak jest przepisów, z których wnikałby zakaz nabywania nieruchomości przez przedsiębiorców, natomiast stanowisko właściwego Ministra w zakresie zgody na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca powinno opierać się jedynie na takich okolicznościach jakie zostały przewidziane w granicach ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758). Spółka T. Sp. z o.o. zarzuciła, iż organ I instancji nie wskazał, w jaki sposób zasygnalizowane naruszenie interesów rolnictwa wpływa na zagrożenie obronności, bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, oraz w jaki sposób sprzeciwia się względom polityki społecznej i zdrowia społeczeństwa. Ponadto wnioskodawca podniósł, iż wyremontowanie budynków i budowli znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, których wykorzystanie związane jest z jego działalnością, wiąże się z koniecznością czynienia nakładów na nieruchomość będącą obecnie przedmiotem dzierżawy, dlatego też wnioskodawca wstrzymuje się z ich czynieniem do czasu uzyskania zgody na nabycie przedmiotowych nieruchomości.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekając jako organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, iż oceniając wniosek o zezwolenie na nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca, jest on uprawniony na podstawie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwana dalej: "kpa", do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień u.o.k.u.r. Zgodnie zaś z przepisami tej ustawy, podstawą ustroju rolnego, jest gospodarstwo rodzinne, prowadzone przez rolnika indywidualnego, natomiast wnioskodawca nie spełnia wymogów przewidzianych w ww. ustawie, gdyż nie jest rolnikiem indywidualnym mieszkającym w gminie, na terenie której położone są przedmiotowe nieruchomości. Ponadto wskazano, iż chęć nabycia przez cudzoziemca tak dużej powierzchni gruntów rolnych uzasadnia zgłoszenie sprzeciwu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. Sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2007 r. i zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1 a ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, art. 7 kpa w zw. z art. 1 pkt 3 u.o.k.u.r., postanowień załącznika XII rozdział 4 pkt 2 Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. ustanawiającego Wspólnotę Europejską .

Skarżąca zarzuciła także, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiając wydania przedmiotowego zezwolenia działa przeciwko interesowi społecznemu z tego względu, iż odmawia intensyfikacji działalności rolniczej podmiotowi, który prowadzi taką działalność od roku 1993 i uzyskuje w tej działalności bardzo dobre wyniki. Skarżąca wskazała także, iż żadne z postanowień u.o.k.u.r. nie zakazuje prowadzenia gospodarstwa rolnego przez przedsiębiorców.

Skarżąca podkreśliła, iż zaskarżone postanowienie pozostaje w sprzeczności z prawem wspólnotowym. Poprzez wyrażenie sprzeciwu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyczynił się do odmowy wydania skarżącej zezwolenia na zakup nieruchomości. Zdaniem skarżącej Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi poprzez wykorzystanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sformułowania "sprzeciwianie się względom polityki społecznej" wprowadza nieuzasadnioną dyskryminację cudzoziemców prowadzących działalność rolniczą, zakazując im nabywania nieruchomości w celu rozwoju ich działalności. Zgodnie natomiast z załącznikiem XII Rozdział 4 pkt 2 Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. dotyczącego przystąpienia Polski i innych państwa do Unii Europejskiej, Polska w okresie przejściowym stosuje procedurę zezwoleń ustanowioną przez prawo, która zapewni, że wydawanie zezwoleń na nabywanie nieruchomości w Polsce jest oparte na przejrzystych, obiektywnych, trwałych i publicznych kryteriach, które stosowane są w sposób nie dyskryminujący i nie różnicujący obywateli Państw Członkowskich zamieszkałych w Polsce.

Ponadto w przedmiotowej skardze powołując się na sprzeczność prawa wewnętrznego z prawem wspólnotowym, skarżąca spółka - na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 234 Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. ustanawiającego Wspólnotę Europejską - wniosła także o wystąpienie przez Sąd ze stosownym pytaniem prawnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie badając zaskarżone postanowienie w wyżej wskazanym zakresie uznał, że nie może ono pozostać w porządku prawnym, bowiem zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców ( t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 ze zm.) nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie wydawane jest w drodze decyzji administracyjnej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jeżeli sprzeciwu, w formie postanowienia, nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rozstrzygnięcia te oparte są na uznaniu administracyjnym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 1999 r., sygn. VSA 2177/99, mającym zastosowanie w sprawie niniejszej, kontrola sądowa legalności decyzji opartej na uznaniu administracyjnym sprowadza się do ustalenia, czy organ orzekający przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, czy wydana decyzja odpowiada ustaleniom faktycznym, czy rozważono wszystkie argumenty podniesione przez stronę, czy przy załatwieniu sprawy uwzględniono art. 7 kpa.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 7 kpa jest zasadny. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 7 kpa, nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wyważenia pierwszeństwa, w tej konkretnej sprawie, interesu społecznego i słusznego interesu strony. Obowiązku tego nie wyczerpuje ogólne odwołanie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] marca 2007 r. do uregulowań ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego a przede wszystkim do zapisu, iż podstawą ustroju rolnego jest gospodarstwo rodzinne osobiście prowadzone przez rolnika indywidualnego. Zarówno organ I jak i II instancji w żaden sposób nie odniósł się bowiem do znajdującego się w aktach administracyjnych /k-68/ postanowienia Burmistrza D. z 3 sierpnia 2006 r. wyrażającego pozytywne stanowisko lokalnych organów administracji samorządowej dla planowanej przez skarżącą inwestycji polegającej na nabyciu dzierżawionej nieruchomości rolnej. W uzasadnieniu pozytywnej dla strony opinii władze samorządowe wskazały, iż spółka od 1993 r. prowadzi działalność rolniczą przede wszystkim zajmując się uprawami rolnymi a planowane przez nią inwestycje zgodne są ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy D., na której terenie przedmiotowe grunty znajdują się.

W ocenie Sądu odwołanie się przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do interesu społecznego wyłączne na gruncie rozwiązań ustawowych, bez rozważenia realiów konkretnej sprawy a zwłaszcza stanowiska władz lokalnych najlepiej zorientowanych w potrzebach regionu i rzeczywistej działalności strony czyni, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o uznanie administracyjne noszące cechy dowolności a nie zapisanej w art. 80 kpa swobody.

Powyższe naruszenie przepisów postępowania, w ocenie Sądu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co z mocy art. 145 § 1 ust.1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien mieć na względzie powyższe uwagi i w konsekwencji opinię swą wyrazić po dokładnym wyjaśnieniu sprawy i rozważeniu rzeczywistych interesów wskazanych w art. 7 kpa., czemu winien dać wyraz w uzasadnieniu.

Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania sądowego z przyczyn wskazanych w skardze. W ocenie Sądu wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ nie dochodzi w aktualnym stanie prawnym do powoływanej przez skarżącą sprzeczności pomiędzy obowiązującymi wewnętrznymi regulacjami dotyczącymi nabywania nieruchomości rolnych przez cudzoziemców w Polsce a regulacjami przewidzianymi w prawie wspólnotowym. W sprawie tej nie występuje zatem zagadnienie prejudycjalne pozostające w bezpośrednim związku z rozpoznawaną sprawą, którego to zagadnienia Sąd nie byłby władny samodzielnie rozstrzygnąć.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 ust.1 lit. c, art. 152 i 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.