Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 585/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1, art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 808
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 10 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi A. D. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2021 r. A. G. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w J. L. o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że aktualnie przebywa w Zakładzie Karnym w C., zaś koniec odbywania przez niego kary pozbawienia wolności jest odległy. Będąc osadzonym nie pracuje, a jednocześnie nie posiada żadnych oszczędności ani innych wartościowych rzeczy, które pozwoliłyby mu na spłatę zadłużenia.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] Kierownik Sekcji ds. Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. L. odmówił umorzenia A. G. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ pierwszej instancji, rozpatrując wniosek strony – jako organ właściwy wierzyciela – na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (aktualny t.j. – Dz. U. z 2021 r. poz. 877 ze zm., dalej jako "ustawa"), stwierdził, że sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy nie ma charakteru szczególnego, zaś materiał dowodowy nie wskazał na wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, które uniemożliwiałyby mu spłatę przedmiotowych należności. Wskazał, że zgodnie z informacją uzyskaną od Zakładu Karnego w C., wnioskodawca nie jest obecnie zatrudniony odpłatnie, lecz na każdym etapie odbywania kary może starać się o zatrudnienie. Ponadto organ zwrócił uwagę, że z dołączonego do akt wypisu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej wynika, iż wnioskodawca pod firmą A. G. [...]" ma zarejestrowaną działalność gospodarczą, która na dzień podjęcia decyzji ma status "aktywny". W ocenie organu pierwszej instancji, wobec tych okoliczności brak jest podstaw do umorzenia ciążącego na wnioskodawcy zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. G. zarzucił organowi pierwszej instancji, że podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie oparł się jedynie na wybiórczych i niepotwierdzonych dowodach. Dłużnik ponownie wskazał, że obecnie przebywa w Zakładzie Karnym w C., gdzie nie pracuje odpłatnie. Zaznaczył, że nie ma realnej możliwości podjęcia pracy, bowiem ze względu na jego uszkodzony kręgosłup, lekarz medycyny pracy nie wyraził na to zgody. Ponadto zwrócił uwagę, że w Zakładzie Karnym w C. jest tylko kilka etatów płatnych na około 600 osadzonych. Wnioskodawca przyznał również, że jest "otwarta działalność gospodarcza na jego nazwisko". Wyjaśnił, że nie ma możliwości jej zamknięcia przebywając w Zakładzie Karnym, zaś firma ta przynosi jedynie straty i generuje zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek ZUS. Odwołujący się dodał, że został wymeldowany z rodzinnego domu, co – w jego ocenie – również jest istotną okolicznością dla rozstrzygnięcia jego wniosku.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] (zaskarżoną w niniejszej sprawie) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż skarżący nie podejmował starań celem spłaty zadłużenia. Powstałe zadłużenie wynika z wieloletniego zaniechania realizacji obowiązku alimentacyjnego i powstało w okresie wcześniejszym, bowiem świadczenie wypłacane jest już od [...] marca 2013 r. W ocenie organu odwoławczego, to skarżący ponosi winę za powstanie wysokiego zadłużenia, które na dzień złożenia wniosku o umorzenie wynosiło [...] zł należności głównej oraz [...] zł odsetek ustawowych za opóźnienie. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że [...] Sądowy tytułem spłaty zadłużenia strony przekazał kwotę w wysokości jedynie [...] zł.

W ocenie organu odwoławczego, sytuacja materialna skarżącego może ulec zmianie poprzez podjęcie pracy zarobkowej w Zakładzie Karnym w C., dzięki której będzie on miał możliwość spłaty powstałych zaległości. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji wziął pod uwagę sytuację rodzinną i zdrowotną skarżącego. A. G. nie posiada jednak orzeczenia o niepełnosprawności, a jego sytuacja nie jest na tyle ciężka, by nie było możliwe jej przezwyciężenie przy dołożeniu najwyższej staranności i wysiłku. Twierdzenie wnioskodawcy, jakoby podjęcie przez niego pracy było wykluczone ze względu na uszkodzony kręgosłup – jak podkreślił organ – nie zostało poparte żadnym dokumentem. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący jest [...]-letnią zdrową osobą, która przed trafieniem do Zakładu Karnego prowadziła działalność gospodarczą. Sytuacja, w jakiej obecnie się znajduje, nie stanowi natomiast bezwzględnej przeszkody dla wykonywania pracy zarobkowej, jak też nie wyklucza możliwości uzyskiwania w przyszłości dochodów, które będą mogły zostać przekazane na poczet świadczeń alimentacyjnych.

A. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w L. na powyższą decyzję organu odwoławczego, domagając się jej uchylenia i umorzenia jego zadłużenia z tytuły wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w całości lub w części. W uzasadnieniu skargi zakwestionował stanowisko organu odwoławczego, jakoby mógł podjąć zatrudnienie na każdym etapie odbywania kary pozbawienia wolności. Stwierdził, że przebywając w Zakładzie Karnym wprawdzie może starać się o pracę, jednak i tak jej nie otrzyma, albowiem starając się uprzednio o zatrudnienie nie otrzymał na to zgody lekarza medycyny pracy. Skarżący tym samym nie zgodził się ze stanowiskiem organów, jakoby był "[...]-letnią zdrową osobą". Wskazał, że cierpi na szereg schorzeń, w tym - wskutek doznanych urazów - ma problem z poruszaniem prawej nogi, a także odczuwa ból kręgosłupa. Odnosząc się do twierdzenia organu, jakoby powstałe zadłużenie z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynikało z wieloletniego uchylania się od obowiązku alimentacyjnego, skarżący wyjaśnił, że od [...] listopada 2011 r. do [...] lutego 2017 r. przebywał w Zakładzie Karnym w Z., gdzie z powodu braku wolnych etatów płatnych, pracował jedynie nieodpłatnie. Stwierdził wobec tego, że brak dochodów w tym okresie był od niego niezależny. Jednocześnie skarżący ponownie podkreślił, ze prowadzona działalność gospodarcza generuje same straty, jednak nie potrafi i nie może "zamknąć jej z poziomu Zakładu Karnego". Okoliczność, iż zadłużenie skarżącego powstawało przez długi czas, w jego ocenie przemawia za uwzględnieniem wniosku o umorzenie, bowiem świadczy o tym, że jako dłużnik nie jest w staniem poradzić sobie z tym obciążeniem samodzielnie. Skarżący podkreślił, że nie jest prawdą, iż z tytułu alimentów uiścił do tej pory kwotę [...]zł, albowiem w rzeczywistości wpłacił z tego tytułu kwotę [...]zł, jednak Komornik Sądowy środki te zaksięgował jako spłatę odsetek ustawowych, zamiast odliczyć ją od należności głównej.

Na poparcie powyższych twierdzeń skarżący przedstawił – w załączeniu do skargi oraz w drodze jej uzupełnienia - dokumenty dotyczące jego stanu zdrowia., tj.: wyniki badań elektroencefalografocznych wykonanych w dniu [...] czerwca 20212 r. i w dniu [...] kwietnia 2019 r., wyniki gastroskopii przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2019 r., wyniki badania USG kolana prawego z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz wyniki badania RTG kręgosłupa z dnia [...] lutego 2020 r., a nadto 2 zaświadczenia Zakładu Karnego w C. (z dnia [...] czerwca 2021 r. i z dnia [...] czerwca 2021 r.), dotyczące możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. skarżący zwrócił się o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. L. z dnia [...] listopada 2019 r. o dokonanych przez skarżącego wpłatach z tytułu zasądzonych alimentów, załączając ów dokument.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r. adwokat ustanowiony pełnomocnikiem skarżącego z urzędu poparł skargę oraz zawarte w niej wnioski. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów złożonych przez skarżącego wraz ze skargą oraz nadesłanych za pośrednictwem organu w uzupełnieniu skargi. Ponadto podtrzymał wniosek dowodowy skarżącego z dnia [...] sierpnia 2021 r. Dodatkowo wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z załączonego dokumentu w postaci opinii Zakładu Karnego w C. z dnia [...] czerwca 2021 r., na okoliczność aktualnego stanu zdrowia skarżącego i jego leczenia farmakologicznego, co – w ocenie pełnomocnika – jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości powstałych w związku z przyjętym przez organy stanem faktycznym. Uzupełniając skargę podniósł natomiast następujące zarzuty wobec zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności uniemożliwienie mu przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także brak możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wniesienia dodatkowych uwag, co skutkowało niepoinformowaniem tego organu przed wydaniem zaskarżonej decyzji o zaistnieniu istotnych dla sprawy okoliczności;

- art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie, przekroczenie granic uznania administracyjnego i tym samym podjęcie decyzji wskutek całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, w szczególności nieodniesienie się do perspektyw i rokowań na przyszłość co do sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego oraz brak oceny przez organ sytuacji zdrowotnej skarżącego, która uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej z uwagi na przeciwskazania zdrowotne i uzyskiwanie dochodów, podczas gdy obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, podczas gdy zarówno sytuacja rodzinna, jak również dochodowa skarżącego jednoznacznie wskazują, iż skarżący nie jest w stanie uiścić zaległych należności alimentacyjnych.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Jednocześnie zwrócił się o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.

Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2022 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z dokumentów przekazanych wraz ze skargą, a także z zaświadczenia załączonego do pisma skarżącego z dnia [...] sierpnia 2021 r. oraz z opinii przedłożonej przez pełnomocnika skarżącego przy piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że nie jest kwestionowane ustalenie przedstawione w treści zaskarżonej decyzji, iż na dzień złożenia wniosku o umorzenie, zadłużenie skarżącego z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na rzecz uprawnionej A. F.-G. wyniosło [...] zł. Skarżący, jako dłużnik alimentacyjny, jest zobowiązany do zwrotu tej należności, łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, z mocy art. 27 ust. 1 ustawy. Jako zaś, że skarżący zwrócił się o umorzenie przedmiotowego zadłużenia do Burmistrza J. L. (Ośrodka Pomocy Społecznej w J. L.), będącego organem właściwym wierzyciela, jego wniosek podlegał rozpatrzeniu na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. Przepis ten stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Decyzja podejmowana na podstawie przytoczonego unormowania ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "organ może". Nie oznacza to, że organ działa w tym zakresie na zasadzie pełnej dowolności. Skoro bowiem zastosowanie którejś z ulg przewidzianych w tym przepisie uzależnione jest od stwierdzenia przez organ przesłanki występowania szczególnych okoliczności opartych na kryterium dochodowym i rodzinnym (co wynika wprost z dyspozycji powołanego unormowania), to orzekając w tym przedmiocie organ ma obowiązek ustalić i uwzględnić aktualną sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Innymi słowy, działanie w ramach uznania administracyjnego nie zwalnia organu od obowiązku prowadzenia postępowania zgodnie z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, jak również z zasadami prawdy obiektywnej oraz swobodnej oceny dowodów, określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ, działając w ramach przysługującego uznania, nie jest również zwolniony od powinności prawidłowego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższego wynika jednak, że decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej jedynie w zakresie oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, a więc dotyczącej prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, dostępny w CBOSA). Kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma zatem ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności to jest, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Kontroli sądowej podlega też uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r. I OSK 130/10, dostępny w CBOSA). Podkreślić przy tym należy, że w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") uwzględnieniem skargi skutkować może jedynie takie naruszenie przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy. W postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytuły świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, uchybienie w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym może mieć natomiast istotny wpływ na rozstrzygnięcie, jeśli dotyczy ustalenia mającego wpływ na ocenę zasadności wniosku dłużnika alimentacyjnego. W ocenie Sądu, w przeprowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu organy nie popełniły uchybienia tej wagi. Poczynione w niniejszej sprawie ustalenia uznać należy za wystarczające i tym samym odpowiadające regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W konsekwencji stwierdzić należy, że podjęte rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności i mieści się w granicach przysługującego organom w przedmiotowej sprawie uznania administracyjnego. Odnośnie ustalonych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, przypomnieć należy, że skarżący obecnie przebywa jako osadzony w Zakładzie Karnym w C., ma [...] lat i choć cierpi na różne dolegliwości zdrowotne, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Wobec tych ustaleń organy słusznie uznały, że skarżącego nie można traktować jak osoby trwale niezdolnej do pracy i możliwość podjęcia przez niego w przyszłości zatrudnienia i spłaty powstałego zadłużenia, nie jest wykluczona. Nie bez znaczenia w kontekście tej oceny pozostaje również prowadzana przez skarżącego działalność gospodarcza, która nie została wyrejestrowana pomimo pobytu w Zakładzie Karnym. Nie można bowiem wykluczyć, że po odbyciu kary właśnie kontynuowanie owej działalności umożliwi skarżącemu spłatę należności z funduszu alimentacyjnego. Co za tym idzie, zasadnie przyjęto, że sytuacja skarżącego nie jest nadzwyczajna w stopniu uzasadniającym zastosowanie ulgi umorzenia na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. Oceny tej w żaden sposób nie podważają przedstawione przez skarżącego zaświadczenia Zakładu Karnego w C. z dnia [...] czerwca 2021 r. i z dnia [...] czerwca 2021 r. (k. 8 i 16), z których wynika, że negatywna opinia w przedmiocie zatrudnienia skarżącego w tej jednostce, uwarunkowana przeciwskazaniami zdrowotnymi, dotyczyła zatrudnienia na ściśle określonym stanowisku, nie zaś możliwości świadczenia pracy w ogóle (co zresztą wprost potwierdza końcowa część treści pierwszego z ww. zaświadczeń, w której wskazano, że skarżący na każdym etapie odbywania kary pozbawienia wolności może starać się o zatrudnienie na zasadach ogólnych przewidzianych w k.k.w.). Dla oceny tej bez wpływu pozostają również przedstawione przez skarżącego dokumenty dotyczące jego stanu zdrowia (wyniki badań – k. 6, 7, 9, 12, 13), jak też załączona do pisma pełnomocnika skarżącego z dnia [...] grudnia 2021 r. opinia z dnia [...] czerwca 2021 r. o stanie zdrowia skarżącego (k. 61-62). W dokumentach tych nie stwierdzono bowiem, jakoby dolegliwości zdrowotne skarżącego (w tym bóle kręgosłupa) miały przełożenie na możliwość podjęcia pracy. Nie wynika z nich także, aby miały one charakter trwały zaś poprawa stanu zdrowia skarżącego w przyszłości była wykluczona. Z powyższych względów braki w ustaleniach organów w zakresie odnoszącym się do sytuacji zdrowotnej skarżącego, pozostają – jak wykazało przeprowadzone z jego inicjatywy uzupełniające postępowanie dowodowe przed Sądem – bez wpływu na wynik sprawy i tym samym nie dają podstaw do uwzględnienia skargi. Taką samą wagę przypisać należy uchybieniu przez organy obowiązkowi zawiadomienia strony, przed podjęciem decyzji, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Wprawdzie skarżący sprecyzował dokonania jakiej konkretnie czynności dowodowej uniemożliwiło mu to uchybienie, wskazując w tym zakresie na pozbawienie go możliwości przedstawienia w toku postępowania administracyjnego dowodów w postaci dokumentów, które zostały objęte wnioskami dowodowymi strony skarżącej zgłoszonymi w toku postępowania sądowego. Skoro jednak ocena tych dowodów dokonana przez Sąd w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. doprowadziła do uznania, że nie podważają one prawidłowości zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, również uchybieniu przez organy obowiązkowi wynikającemu z art. 10 § 1 k.p.a. nie sposób przypisać istotnej wagi.

Również nadesłane przez skarżącego przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. L. z dnia [...] listopada 2019 r. (k. 30), nie wnosi niczego istotnego do sprawy. W istocie dokument ten potwierdza prawidłowość ustalenia zawartego w zaskarżonej decyzji, iż tytułem spłaty zadłużenia skarżącego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, Komornik Sądowy przekazał organowi właściwemu wierzyciela kwotę w wysokości jedynie [...] zł. Okoliczność, na którą wskazał skarżący przedstawiając ów dokument, tj. fakt, iż kwota wyegzekwowana od niego przez Komornika Sądowego była wyższa o [...] zł (jak wynika z przedstawionego zaświadczenia, w wyniku przeprowadzonej egzekucji, na skutek zajęcia wierzytelności skarżącego, wyegzekwowano w sumie kwotę [...]zł, z czego kwotę [...]zł zaliczono na poczet odsetek, zaś kwotę [...]na poczet opłaty egzekucyjnej) – uwzględniając wysokość zadłużenia skarżącego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, które przekracza [...] zł – w żaden sposób nie podważa słuszności twierdzenia organów o braku zaangażowania skarżącego w realizacji obowiązku alimentacyjnego, jak też słuszności oceny, że jego zadłużenie jest skutkiem wieloletnich zaniechań.

Prawidłowo uznały organy orzekające w sprawie, że również sam fakt odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności, nie stanowi okoliczności uzasadniającej zastosowanie ulgi umorzenia na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. W tym kontekście podkreślić należy, że instytucja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest wyjątkowa, co oznacza, iż w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji muszą wystąpić szczególne okoliczności. Obowiązek alimentacyjny, zgodnie z art. 128 i art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci, ma bowiem charakter obligatoryjny. System zabezpieczenia społecznego nie ma zaś na celu zwolnienia w całości rodzica z ponoszenia kosztów utrzymania dzieci. Pogląd ten pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą pomocniczości, wyrażoną w preambule Konstytucji RP, stosownie do której Państwo ma wspierać, a nie zastępować w alimentacji osoby do tego zobowiązane. Zatem umorzenie należności powinno mieć miejsce, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być natomiast efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z tych względów w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje, iż umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie może uzasadniać pobyt w zakładzie karnym. Odbywanie kary pozbawienia wolności nie jest bowiem okolicznością obiektywną, lecz stanowi efekt zabronionych z punktu widzenia prawa działań osadzonego. Nie uzasadnia też umorzenia sama tylko hipotetyczna możliwość nie znalezienia pracy po opuszczeniu zakładu karnego (por. wyroki NSA: z dnia 20 października 2011 r., I OSK 881/11, LEX nr 1149451; z dnia 4 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2604/16, LEX nr 2567304).

Reasumując stwierdzić należy, że wbrew zarzutom strony skarżącej organy orzekające w sprawie nie naruszyły prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 ustawy, dokonując prawidłowej wykładni tego przepisu oraz jego właściwej subsumpcji względem wystarczająco ustalonego stanu faktycznego. W konsekwencji, pomimo trudnej sytuacji życiowej skarżącego, odmowa umorzenia jego zadłużenia z tytułu wypłaconych na rzecz jego córki świadczeń alimentacyjnych, nie narusza granic uznania administracyjnego. Ubocznie zaś należy wskazać, ze odmowa umorzenia tych należności nie pozbawia skarżącego prawa do złożenia wniosku o zastosowania którejś z pozostałych ulg wymienionych w art. 30 ust. 2 ustawy, tj. rozłożenia spłaty należności na raty bądź odroczenie terminu jej płatności. Zaznaczyć należy, że wniosek skarżącego złożony w niniejszym postępowaniu dotyczył wyłącznie umorzenia. Organy, będąc związane tym wnioskiem, nie mogły zatem rozważać zastosowania innych możliwości przewidzianych w ww. przepisie.

Z tych wszystkich względów skargę należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczono natomiast na podstawie art. 250 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.).