Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 972/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6254 Usługi telekomunikacyjne i eksploatacja sieci telekomunikacyjnych
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 96 ust. 1, art. 97, art. 98 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 171 poz 1800
law: Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne
article: art. 50 § 1, art. 58 § 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 27 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "[A.]" S.A. w G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1938/18 w sprawie ze skargi "[A.]" S.A. w G. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dopłaty do kosztów świadczenia usługi powszechnej postanawia: 1. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę w komparycji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1938/18 w ten sposób, że w wierszu trzecim i siódmym od góry w miejsce błędnie wpisanej daty wydania zaskarżonego postanowienia "1 marca 2018 r." wpisać prawidłową datę "1 marca 2019 r."; 2. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 3. oddalić wniosek "[A.]" S.A. w G. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym skargą kasacyjną postanowieniem z 1 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1938/18, odrzucił skargę "[A.]" S.A. w G. (dalej: skarżąca) na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie uchylenia decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania dopłaty do kosztów świadczenia usługi powszechnej za rok 2008, orzeczenia co do istoty sprawy oraz odmowy przyznania dopłaty w pozostałej części oraz zwrócił skarżącej wpis od skargi.

Sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania przyjął następujące okoliczności.

Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (w skrócie: Prezes UKE) decyzją z [...] maja 2006 r. ([...]) (dalej: Decyzja Wyznaczająca) wyznaczył [B.] S.A. w W. (obecnie [C.] S.A. w W.; dalej: "[C.]") do świadczenia usługi powszechnej, o której mowa w art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1907 ze zm.; dalej cyt. jako: p.t.) na terenie całego kraju.

Decyzją z [...] maja 2011 r. (dalej: Decyzja USO) Prezes UKE przyznał [C.] dopłatę w wysokości kosztu netto świadczenia usługi, o której mowa w art. 81 ust. 3 pkt 5 p.t. - świadczenie udogodnień dla osób niepełnosprawnych, z wyłączeniem aparatów publicznych przystosowanych dla osób niepełnosprawnych za rok 2008 w kwocie

1 829 836 złotych (pkt I) oraz w pozostałym zakresie odmówił przyznania dopłaty do kosztów świadczonych przez [C.] usług wchodzących w skład usługi powszechnej za rok 2008 (pkt II).

Decyzją z [...] września 2011 r. Prezes UKE utrzymał w mocy Decyzję USO, którą odmówił przyznania [C.] dopłaty do kosztu netto świadczenia usługi powszechnej za 2008 r. w podstawie prawnej wskazując m.in. art. 96 ust. 3 i 4 oraz art. 206 ust. 1 p.t.

Prawomocnym wyrokiem z 7 stycznia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3877/14 WSA w Warszawie uwzględnił skargę [C.] i uchylił decyzję Prezesa UKE z [...] września

2011 r. w części utrzymującej w mocy pkt II Decyzji USO.

Po rozpoznaniu wniosku [C.] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej Decyzją USO, w części objętej wyrokiem WSA w Warszawie z 7 stycznia 2015 r., Prezes UKE wydał obecnie zaskarżoną decyzję z [...] sierpnia 2018 r. W podstawie prawnej organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; dalej cyt. jako: k.p.a.) w związku z art. 96 ust. 3 oraz art. 96 ust. 4 p.t. oraz art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 95 i art. 206 ust. 1 p.t., Zaskarżoną decyzją Prezes UKE uchylił pkt II Decyzji USO i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że:

I. przyznał na rzecz [C.] dopłatę do kosztów świadczenia:

- usługi, o której mowa w pkt I ppkt 4 sentencji Decyzji Wyznaczającej, tj. usługi udzielania informacji o numerach telefonicznych oraz udostępniania spisów abonentów, za rok 2008 w wysokości 11 147 200,39 złotych oraz

- usługi, o której mowa w pkt I ppkt 6 sentencji Decyzji Wyznaczającej – świadczenie usług telefonicznych za pomocą aparatów publicznych za rok 2008 w wysokości 52 169 302,48 złotych;

II. odmówił przyznania za rok 2008 dopłaty do kosztów świadczonych przez [C.] następujących usług wchodzących w skład usługi powszechnej:

- usługi, o której mowa w pkt I ppkt 1 sentencji Decyzji Wyznaczającej, tj. usługi przyłączenia pojedynczego zakończenia sieci w głównej lokalizacji abonenta z wyłączeniem sieci cyfrowej z integracją usług (dalej: ISDN);

- usługi, o której mowa w pkt I ppkt 2 sentencji Decyzji Wyznaczającej, tj. usługi utrzymania łącza abonenckiego z zakończeniem sieci w głównej lokalizacji w gotowości do świadczenia usług telekomunikacyjnych;

- usługi, o której mowa w pkt I ppkt 3 sentencji Decyzji Wyznaczającej, tj. usługi połączenia telefoniczne krajowe i międzynarodowe, w tym do sieci ruchomych, obejmującej także zapewnienie transmisji dla faksu oraz transmisji danych, w tym połączenia do sieci Internet.

Skargę na powyższą decyzję z [...] sierpnia 2018 r. wniosła "[A.]" S.A. w G. zaskarżając ją w części, w której Prezes UKE uchylił pkt II Decyzji USO i orzekł co do istoty sprawy przyznając [C.] dopłatę do kosztów świadczenia usługi powszechnej.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa UKE wniósł o jej odrzucenie, jako pochodzącej od nieuprawnionego podmiotu, ewentualnie o jej oddalenie.

WSA w Warszawie objętym skargą kasacyjną postanowieniem z 1 marca 2019 r. odrzucił skargę [A.] S.A. w G., w podstawie prawnej wskazując art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej cyt. jako: p.p.s.a.). Sąd stwierdził, że postępowanie w przedmiocie wniosku [C.] o przyznanie opłaty zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji nie dotyczyło interesu prawnego skarżącej, która swój interes prawny konstruuje poprzez odwołanie się do sytuacji innego podmiotu – [C.]. [C.] została wyznaczona przez Prezesa UKE, w drodze decyzji z [...] maja 2006 r., na przedsiębiorcę świadczącego usługę powszechną na terenie całego kraju. Tym samym jedynym podmiotem zobowiązanym do wykonywania obowiązków nałożonych powyższą Decyzją Wyznaczającą jest [C.], a zatem to [C.] jest również jedynym podmiotem, który dąży do ustalenia granic i treści swojego uprawnienia, i na którego sytuację prawną będzie bezpośrednio lub pośrednio oddziaływać rozstrzygnięcie w przedmiotowym postępowaniu.

W tych okolicznościach sąd uznał, że w sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji brak jest przepisu prawa materialnego, na podstawie którego skarżąca mogłaby w konkretnym, zaistniałym stanie prawnym i faktycznym, domagać się ustalenia przez Prezesa UKE swoich praw i obowiązków. Zdaniem WSA brak jest również przepisu prawa, z którego wynikałoby, że interes skarżącej jest bezpośredni. W szczególności przepisem takim nie jest, zdaniem sądu pierwszej instancji, art. 97 p.t., na który skarżąca się powołuje. Zaskarżona decyzja dotyczy realizacji praw i zobowiązań nakładanych na operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, którym skarżąca nie jest.

Ustalenie przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do opłaty i określenie wysokości ich udziału w dopłacie stanowi przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego, do którego wszczęcia Prezes UKE jest zobowiązany niezwłocznie po ustaleniu należnej dopłaty (art. 97 i 98 p.t.). W niniejszej sprawie natomiast, zdaniem WSA, skarżąca posiada jedynie interes faktyczny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku pozytywnego rozpatrzenia przez Prezesa UKE wniosku [C.] o dopłatę, skarżąca może być zobowiązana partycypować w pokryciu przedmiotowej dopłaty. Jednakże powyższa okoliczność nie może świadczyć o jej interesie prawnym do udziału w postępowaniu w przedmiocie przyznania dopłaty do kosztów świadczenia usług przez [C.]. Odrębną kwestią jest też możliwość bycia podmiotem uczestniczącym w pokryciu dopłaty za 2008 rok z uwagi na odpowiedni przychód z działalności telekomunikacyjnej.

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez skarżącą, która domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, a także przeprowadzenia rozprawy.

Ponadto skarżąca wniosła o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej następującego pytania prejudycjalnego: "Czy w świetle art. 4 ust. 1 Dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dalej: Dyrektywa Ramowa) przedsiębiorca telekomunikacyjny zobowiązany do pokrycia części dopłaty do kosztu świadczenia usługi powszechnej powinien być uznany za podmiot, którego dotyczy decyzja o przyznaniu dopłaty do kosztu netto świadczenia usługi powszechnej, a tym samym przysługuje mu prawo do odwołania się od takiej decyzji?".

Zaskarżonemu postanowieniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono:

1) naruszenie art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że interes prawny musi polegać na bezpośrednim związku pomiędzy zaskarżoną czynnością a sferą praw i obowiązków podmiotu wnoszącego skargę, podczas gdy do stwierdzenia interesu prawnego wystarczające jest wykazanie wpływu pomiędzy zaskarżoną czynnością a powstaniem po stronie takiego podmiotu praw lub obowiązków;

2) naruszenie art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1 Dyrektywy Ramowej w zw. z art. 97 p.t. poprzez ich niewłaściwe zastosowane polegające na uznaniu, że Spółka nie ma interesu prawnego i nie jest uprawniona do wniesienia skargi na decyzję kończącą postępowanie dotyczące przyznania [C.] dopłat do kosztu świadczenia usługi powszechnej podczas gdy wynik tego postępowania przekłada się w sposób bezpośredni na sferę praw i obowiązków Spółki;

3) naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a. polegające na:

a. odrzuceniu skargi w sytuacji, w której Spółka posiada interes prawny i posiada legitymację do wniesienia skargi;

b. odrzuceniu skargi z uwagi na brak interesu prawnego, podczas gdy brak interesu prawnego może być ewentualnie przyczyną oddalenia skargi.

4) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia nieodpowiadającego wymogom, w szczególności poprzez pominięcie argumentacji Spółki odnoszącej się do orzecznictwa TSUE oraz art. 4 ust. 1 Dyrektywy Ramowej.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie przedstawiła argumenty na poparcie powyższych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Prezesa UKE wniósł o przeprowadzenie rozprawy, oddalenie skargi kasacyjnej i oddalenie wniosku o przedstawienie TSUE pytania prejudycjalnego oraz zasądzenie od skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i dlatego zasługuje na uwzględnienie.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżąca legitymuje się interesem prawnym – w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. – aby móc zaskarżyć decyzję Prezesa UKE w przedmiocie dopłaty za rok 2008 do kosztów świadczonych przez [C.] usług wchodzących w skład usługi powszechnej, a w konsekwencji czy zachodziły podstawy do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W myśl zaś z § 2 tego przepisu uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

W orzecznictwie i piśmiennictwie zasadnie przyjmuje się zatem, że legitymację do wniesienia skargi określono w art. 50 p.p.s.a. przez wyróżnienie atrybutu interesu prawnego (legitymacja materialna) oraz wskazanie podmiotów, które mimo braku takiego interesu są uprawnione do wniesienia skargi (legitymacja formalna) (por. postanowienie NSA z 20 marca 2019 r. o sygn. akt II GSK 1925/18 i powołane tam judykaty oraz stanowisko doktryny; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy przy tym zgodzić się z poglądem, że – z uwagi na istotę postępowania przed sądami administracyjnymi, w którym, w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, nie dochodzi do kształtowania sytuacji prawnej określonego podmiotu, ale do kontroli administracji publicznej poprzez kontrolę legalności aktów wydawanych w postępowaniu administracyjnym – art. 50 p.p.s.a. ma charakter w pełni autonomiczny i swoim zakresem obejmuje sytuacje odnoszące się do szerokiego kręgu podmiotów, a mianowicie: podmiotu biorącego udział w postępowaniu administracyjnym na podstawie wywodzonego z prawa materialnego interesu prawnego; podmiotu, którego interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego dotyczyło postępowanie administracyjne, który jednak w tym postępowaniu został z własnej winy bądź z winy organu pominięty; podmiotu, który błędnie został potraktowany jako strona postępowania administracyjnego; w końcu także i podmiotu, który błędnie uważa, że wydana decyzja dotyczy jego interesu prawnego (por. np. W. Chróścielewski, Glosa do wyroku WSA w Warszawie z 27 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1617/02, Orzecznictwo Sądów Polskich 2005, nr 11, poz. 128).

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu sądu pierwszej instancji (a także poglądu wyrażonego np. w postanowieniu NSA z 3 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 1132/18), że przepis art. 97 p.t. nie jest przepisem prawa materialnego, z którego skarżąca spółka może wywodzić interes prawny w kontroli legalności zaskarżonej decyzji, i na podstawie którego – co do zasady – może wykazywać, że wskutek zaskarżonego aktu zostanie na nią nałożony (refleksem) nowy obowiązek.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, pojęcie interesu prawnego jest kategorią normatywną, mającą swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia i ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania (zob. np. wyroki NSA: z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 1698/17; z 17 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 3382).

Za ugruntowany uznać należy także pogląd, że przez interes prawny, w przeciwieństwie do interesu faktycznego, rozumie się przyznany przepisami prawa materialnego zakres uprawnień podmiotu, kształtujący jego sytuację prawną. Naruszenie tego interesu następuje więc wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09). Interes prawny musi to być nadto indywidualny, bezpośredni i wynikający z normy obowiązującego prawa, naruszony wydaniem zaskarżonej decyzji, realny (por. wyrok NSA z 23 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 715/05). Musi on być wykazany przez skarżącego, gdyż dopiero stwierdzenie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę otwiera mu drogę do merytorycznego rozpoznania tej skargi (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1539/09).

Trzeba jednak mieć na uwadze także istnienie tzw. prawa refleksowego – które kształtuje specyficzną więź prawną między podmiotem dysponującym publicznym prawem podmiotowym o charakterze pozytywnym a osobą trzecią dysponującą prawem publicznym negatywnym. Związek ten ma charakter materialny i formalny. Materialny wyraża się w tym, że wykonywanie (przyznanie) uprawnień pierwszemu z nich powoduje pewien skutek w uprawnieniach drugiego. Formalny z kolei wiąże się z koniecznością ochrony procesowej podmiotu dysponującego prawem refleksowym (por. A. Matan, Komentarz do art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego; LEX 2010).

Dla potrzeb niniejszej sprawy – mając na uwadze przedstawione wyżej rozumienie pojęcie interesu prawnego – należy wskazać, że stosownie do treści art. 95 ust. 1 p.t., który stanowił podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji, przedsiębiorcy wyznaczonemu (w rozpatrywanym przypadku – [C.]) przysługuje dopłata do kosztów świadczonych przez niego usług, do których świadczenia został wyznaczony w przypadku ich nierentowności.

Zgodnie z art. 96 ust. 1 p.t. zdanie pierwsze, przedsiębiorca wyznaczony może złożyć wniosek o dopłatę w terminie 6 miesięcy od zakończenia roku kalendarzowego, w którym, zdaniem tego przedsiębiorcy, wystąpił koszt netto.

Prezes UKE, w terminie 60 dni od dnia złożenia wniosku, weryfikuje koszt netto i w zależności od wyników tej weryfikacji przyznaje, w drodze decyzji, ustaloną kwotę dopłaty bądź odmawia jej przyznania (art. 96 ust. 3). Prezes UKE odmawia przyznania dopłaty, jeżeli stwierdzi, że zweryfikowany koszt netto nie stanowi uzasadnionego obciążenia przedsiębiorcy wyznaczonego (art. 96 ust. 4).

Stosownie do art. 97 p.t. przedsiębiorcy telekomunikacyjni, których przychód z działalności telekomunikacyjnej w roku kalendarzowym, za który przysługuje dopłata do usługi powszechnej, przekroczył 4 miliony złotych, są obowiązani do udziału w pokryciu dopłaty.

Natomiast w myśl art. 98 ust. 1 p.t. Prezes UKE, niezwłocznie po ustaleniu należnej dopłaty, rozpoczyna postępowanie w sprawie ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do pokrycia dopłaty i wysokości ich udziału w dopłacie. Prezes UKE ustala, w drodze decyzji, kwotę udziału w pokryciu dopłaty dla przedsiębiorcy telekomunikacyjnego. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 98 ust. 3). Kwota dopłaty podlega administracyjnej egzekucji należności pieniężnych (art. 98 ust. 4).

Przytoczone wyżej przepisy wskazują więc, że postępowanie w przedmiocie przyznania dopłaty do kosztów usług wchodzących w skład usługi powszechnej toczy się z wniosku przedsiębiorcy wyznaczonego i dotyczy jego interesu prawnego - jednakże wynik tego postępowania warunkuje wszczęcie odrębnego postępowania w sprawie ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do pokrycia dopłaty i wysokości ich udziału w dopłacie.

Decyzja wydana na podstawie przepisów art. 95-96 p.t. skutkuje zatem nałożeniem, na podstawie art. 97-98 powołanej ustawy, obowiązków na podmioty w przepisie tym wskazane. Przyjąć należy, że wraz z wydaniem powyższej decyzji aktualizuje się interes prawny tych podmiotów.

Niewątpliwie skarżąca – jeżeli jest przedsiębiorstwem, o którym mowa w art. 97 p.t. – może być stroną postępowania wszczętego na podstawie art. 98 p.t. i w tym (ewentualnym) postępowaniu będzie mogła dochodzić swoich praw i bronić się przed nałożeniem obowiązków. W postępowaniu tym przedmiotem badania będzie jednak tylko spełnienie przesłanek z art. 97 p.t. Przedmiotem tego postępowania nie może być natomiast kwestia prawidłowości decyzji w przedmiocie dopłat do kosztów świadczonych usług, a zatem decyzji bezpośrednio warunkującej wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do udziału w pokryciu dopłat, kwota którego to udziału jest ustalana jest w drodze decyzji (art. 98 ust. 3 p.t.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle całokształtu przytoczonych regulacji prawa materialnego, za takim ujęciem interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 97 i 98 ust. 3 p.t., dodatkowo przemawia konstytucyjnie gwarantowane prawo dostępu do sądu (art. 45 Konstytucji RP), jak i regulacja zawarta w art. 4 ust. 1 dyrektywy ramowej. Przepis ten stanowi bowiem, że "Państwa członkowskie zapewniają, aby na poziomie krajowym istniały skuteczne mechanizmy umożliwiające użytkownikom lub przedsiębiorstwom udostępniającym sieci lub usługi łączności elektronicznej, których dotyczy dana decyzja wydana przez krajowy organ regulacyjny, korzystanie z prawa odwołania się od takiej decyzji do organu odwoławczego niezależnego od stron uczestniczących w sporze. Organ taki, który może być sądem, dysponuje odpowiednią wiedzą specjalistyczną pozwalającą mu na skuteczne wypełnianie swoich funkcji. Państwa członkowskie zapewniają, aby aspekty merytoryczne każdej sprawy zostały właściwie rozpatrzone, oraz zapewniają istnienie skutecznych środków odwoławczych".

Skład rozpoznający niniejszą sprawę co do zasady podziela pogląd, że wobec zasady autonomii proceduralnej państw członkowskich, należy przyjąć, że dyrektywa - z uwagi na użyty w powołanym przepisie zwrot "których dotyczy dana decyzja" – pozostawia państwom członkowskim określenie sposobu ustalania tego rodzaju związku. W polskiej procedurze administracyjnej i sądowoadministracyjnej ten związek wyraża instytucja interesu prawnego (por. wyrok NSA z 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3252/15 odnoszący się do analizy interesu prawnego na gruncie art. 116 i 123 p.t. i treści wyroku TSUE C-282/13).

Ocena istnienia tego interesu prawnego – wobec wymogu prounijnej wykładni przepisów prawa krajowego – uzasadnia interpretację art. 97 i art. 98 ust. 3 p.t. jako przepisów, z treści których wynika, że przedsiębiorstwa tam wskazane mogą wywodzić interes prawny w kontroli decyzji administracyjnej w przedmiocie dopłat do kosztów świadczonych usług (zob. postanowienia: NSA z 24 września 2019 r. o sygn. akt: II GSK 808/19 i II GSK 809/19; z 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 749/19).

W tym stanie skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobligowany będzie do merytorycznej oceny legitymacji skargowej i interesu prawnego skarżącej z uwzględnieniem przedstawionych wyżej rozważań.

Za niezasadny jednak należało uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Wadliwość uzasadnienia wyroku może bowiem stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu administracyjnego I instancji, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim motywów – mimo braku odniesienia się do pełnej argumentacji strony – nie uniemożliwiło przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia.

Odnosząc się do zgłoszonego w sprawie wniosku o skierowanie do TSUE pytania prejudycjalnego trzeba wyjaśnić, że wprawdzie literalne brzmienie akapitu trzeciego art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wskazuje na bezwzględny obowiązek skierowania pytania prejudycjalnego do Trybunał, gdy w postępowaniu strona występuje z takim wnioskiem, w praktyce jednakże Trybunał przyjmuje, że łączna interpretacja art. 267 akapit 2 i 3 TfUE prowadzi do wniosku, że sąd ostatniej instancji, przy podejmowaniu decyzji o potrzebie zadania pytania prejudycjalnego dotyczącego wykładni prawa unijnego, dysponuje taką samą autonomią, jak sądy niższych instancji. Nie jest on zatem zobowiązany do zadania pytania, jeżeli uzna, że dana kwestia nie ma zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy – a taki stan rzeczy ma miejsce w rozpoznawanym przypadku.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (pkt 2 sentencji).

Zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego nie zasługiwał zatem na uwzględnienie, skoro przedmiotem kontroli NSA w tej sprawie było postanowienie o odrzuceniu skargi. Z tych przyczyn sąd orzekł jak w pkt 3 sentencji.

W komparycji objętego zażaleniem postanowienia WSA w Warszawie z 1 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1938/18 sąd wskazując datę wydania tego postanowienia, omyłkowo w wierszu trzecim i siódmym od góry błędnie wpisał datę "1 marca 2018 r.", zamiast prawidłowej daty, a mianowicie "1 marca 2019 r.". W sprawie nie ma bowiem wątpliwości, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 marca 2019 r. Zaistniały błąd, jako mający charakter oczywistej omyłki pisarskiej, wymagał sprostowania i dlatego stosownie do art. 156 § 1 i § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a. NSA postanowił o jego sprostowaniu (pkt 1 sentencji).