Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 89/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 339/16 w sprawie ze skarg M. B. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargi; 3. zasądza od M. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 4.000 (cztery tysiące) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 października 2016 r. (sygn. akt II SA/Rz 339/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA), działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: ppsa), uwzględnił skargi M. B. (dalej: skarżąca), uchylając dwie decyzje Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu (dalej: Dyrektor IC) z [...] lutego 2016 r. (nr [...] i nr [...]) oraz poprzedzające je decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z [...] lipca 2015 r. (nr [...] i nr [...]). Ponadto WSA umorzył postępowania administracyjne zakończone tymi decyzjami, a także zasądził od Dyrektora IC na rzecz skarżącej 5634 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę przestrzegania przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.; dalej: ugh) w ogródku piwnym przy prowadzonej przez skarżącą Stacji Paliw [...] w [...]. W wyniku kontroli stwierdzono dwa urządzenia do gry o nazwach [...] (nr [...]) i [...] (nr [...]). Ustalono, że skontrolowane urządzenia zostały zainstalowane w lokalu skarżącej w wykonaniu zawartej przez skarżącą z H. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] umowy dzierżawy powierzchni, na mocy której skarżąca udostępniła dzierżawcy 3 m² lokalu na instalację urządzeń do gry w zamian za zapłatę czynszu dzierżawnego w wysokości 200 zł miesięcznie. Funkcjonariusze przeprowadzili eksperyment, w wyniku którego ustalili, że gry na wspomnianych urządzeniach mają charakter losowy (gdyż wyniki gier nie były uzależnione od zręczności gracza) i komercyjny (gdyż możliwe było uzyskanie wygranych pieniężnych wypłacanych bezpośrednio przez automat). Przesłuchany w charakterze świadka pełnomocnik skarżącej potwierdził zawarcie umowy z H. Sp. z o.o. oraz wskazał, że rozliczaniem automatów i uzupełnianiem ich gotówką zajmowali się serwisanci tej spółki, a także dodał, że w okresie, w jakim automaty znajdowały się w lokalu, były zgłaszane serwisantowi usterki, a obecność automatu wpłynęła znacząco na atrakcyjność lokalu.

Dwiema decyzjami z [...] lipca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wymierzył skarżącej kary pieniężne w wysokości po 12 000 zł za urządzanie gier na dwóch automatach poza kasynem gry.

Skarżąca złożyła odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. Zarzuciła w szczególności, że wadliwie ustalono, iż jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry, w sytuacji gdy nie dokonywała jakichkolwiek czynności związanych z organizowaniem gier, objaśnianiem ich zasad czy też obsługiwaniem urządzeń, a jedynie wynajmowała powierzchnię w swoim lokalu podmiotowi, który urządzał gry.

Decyzjami z [...] lutego 2016 r. Dyrektor IC, powołując się m.in. na art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego. Stwierdził w szczególności, że urządzającym gry na automatach poza kasynem w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh jest osoba stwarzająca komuś odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem gry. Zdaniem Dyrektora IC, skarżąca przez zawarcie umowy dzierżawy powierzchni lokalu pod instalację automatów do gry i udostępnienie lokalu w zamian za czynsz wypełniła swoim zachowaniem znamiona zwrotu "urządzanie gier na automacie". Dyrektor IC podkreślił, że do obowiązków wydzierżawiającego wynikających z zawartej umowy należało informowanie dzierżawcy o ewentualnych awariach i usterkach zainstalowanych automatów, co stanowi aktywne uczestniczenie w procesie urządzania gier.

Skarżąca złożyła do WSA skargi na decyzje Dyrektora IC.

WSA połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg skarżącej, a następnie skargi te uwzględnił, uchylając decyzje administracyjne wydane w obu sprawach i umarzając postępowania administracyjne.

Sąd uznał w szczególności, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny, a ustalony stan faktyczny spełnia przesłankę zupełności, pozwalającą na ocenę merytoryczną kwestii będących przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Zdaniem WSA, zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonane na jego podstawie ustalenia faktyczne pozwalają na jednoznaczne sformułowanie oceny prawnej oraz stwierdzenie, że skarżąca - przez pryzmat czynności faktycznych jakie wykonywała w związku z zawartą umową dzierżawy - nie może zostać uznana za osobę urządzającą gry na automatach poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh.

WSA nie podzielił stanowiska Dyrektora IC, że skarżąca już przez samo udostępnienie powierzchni w swoim lokalu wyczerpała znamiona "urządzania" gier hazardowych oraz że aktywnie uczestniczyła w procesie urządzania gier przez faktyczne sprawowanie nadzoru nad automatami, zobowiązanie się do zawiadomienia właściciela o ewentualnej awarii urządzenia. W ocenie WSA, dla uznania podmiotu prawnego za osobę urządzającą gry na automatach poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh bądź współurządzającą takie gry wraz z inną osobą lub osobami, konieczne jest ustalenie, że podmioty te działały wspólnie i w porozumieniu tj. zawarły umowę o współdziałanie, zakładającą pomiędzy uczestnikami przedsięwzięcia podział ról, odnoszący się do istotnych elementów przedsięwzięcia, polegającego na nielegalnym urządzaniu gier hazardowych, bądź choćby realizowały owo współdziałanie w sposób faktyczny, wskazujący na istnienie takiego porozumienia. Zdaniem WSA, takie porozumienie nie wynika z umowy dzierżawy zawartej przez skarżącą z H. Sp. z o.o. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika bowiem, aby skarżąca przyjęła na siebie jakieś dodatkowe obowiązki w ramach procesu urządzania gier na kwestionowanych automatach, ani aby pobierała zyski z tej działalności wykraczające poza sam czynsz za wynajęcie powierzchni lokalu, uzyskiwany w stałej wysokości 200 zł. Z ustalonego przez organ stanu faktycznego wyraźnie wynika, że obsługą urządzenia, to jest rozliczaniem automatów i uzupełnianiem ich gotówką, a także usuwaniem usterek w automatach, zajmowali się serwisanci H. Sp. z o.o. Natomiast obowiązek informowania właściciela automatu o ewentualnych usterkach czy wadliwości działania jego mienia mieści się w zakresie rzetelnego wykonywania wiążącej strony umowy dzierżawy, jak i wynika z troski i zapobiegliwości przed ewentualną odpowiedzialnością za cudzą rzecz pozostawioną w lokalu skarżącej.

W konsekwencji WSA uchylił zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje organu I instancji, a także umorzył postępowania administracyjne w obu sprawach z uwagi na ich bezprzedmiotowość, skoro zaprezentowana w wyroku i wiążąca organy interpretacja art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh uniemożliwia nałożenie na skarżącą kary pieniężnej.

Dyrektor IC (obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie) złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania (ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi), a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi Dyrektor IC zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla uznania podmiotu prawnego za osobę urządzającą gry na automatach poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, bądź też współurządzającą takie gry wraz z inną osobą lub osobami, konieczne jest ustalenie, że podmioty te działały wspólnie i w porozumieniu, to jest zawarły umowę o współdziałanie, zakładającą pomiędzy uczestnikami przedsięwzięcia podział ról, odnoszący się do istotnych elementów przedsięwzięcia, polegającego na nielegalnym urządzaniu gier hazardowych, bądź choćby realizowały owo współdziałanie w sposób faktyczny, wskazujący na istnienie takiego porozumienia, podczas gdy wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że zawarcie umowy dzierżawy powierzchni powoduje pozyskanie odpowiedniego miejsca, do umieszczenia w nim automatu do gier, dostępnego nieograniczonej liczbie graczy, a w konsekwencji stworzenie technicznych i organizacyjnych warunków do używania automatu do gier hazardowych mieści się w użytym w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh pojęciu "urządzania gier na automacie", a tym samym dochodzi do współdziałania dwóch podmiotów w procesie urządzania gier na automacie poza kasynem gry, to jest zarówno dzierżawcy - dysponenta przedmiotowych urządzeń, jak i wydzierżawiającego jemu lokal - osoby fizycznej;

2) art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla uznania podmiotu prawnego za osobę urządzającą gry na automatach poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, bądź też współurządzającą takie gry wraz z inną osobą lub osobami, konieczne jest ustalenie, że podmioty te działały wspólnie i w porozumieniu, to jest zawarły umowę o współdziałanie, zakładającą pomiędzy uczestnikami przedsięwzięcia podział ról, odnoszący się do istotnych elementów przedsięwzięcia, polegającego na nielegalnym urządzaniu gier hazardowych, bądź choćby realizowały owo współdziałanie w sposób faktyczny, wskazujący na istnienie takiego porozumienia, podczas gdy przepisy prawa nie precyzują stopnia udziału poszczególnych podmiotów w procesie urządzania gier, bowiem może, ale nie musi być on jednakowy; w pojęcie urządzania wpisuje się już zatem każda aktywność, bez udziału której urządzanie mogłoby w ogóle nie dojść do skutku, bądź mogłoby być znacznie utrudnione, skomplikowane i przebiegać z zakłóceniami;

3) art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w ww. przepisie jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a w konsekwencji samo oddanie lokalu (części jego powierzchni użytkowej) nie może być uznane za wystarczającą przesłankę do kwalifikowania podmiotu wynajmującego (wydzierżawiającego) lokal pod eksploatację automatów jako urządzającego gry i podlegającego karze pieniężnej, podczas gdy wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, ż każdy podmiot urządzający gry na automatach przez ich udostępnianie, zarządzający nimi lub pobierający korzyści z tej działalności, może być uznany za adresata decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, a więc urządzającym gry będzie każda osoba stwarzająca komuś odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem gry;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 134 § 1, art. 135 i art. 3 § 1 ppsa poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli legalności zaskarżonych decyzji Dyrektora IC, skutkiem której było ich nieuprawnione uchylenie, jak i poprzedzających je decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa;

5) art. 145 § 3 ppsa przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż zaprezentowana w zaskarżonym orzeczeniu wiążąca organ interpretacja art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh stanowiącego podstawę prawną decyzji organów, uniemożliwia nałożenie na skarżącą kary pieniężnej, a tym samym pozwala na stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w obu sprawach, podczas gdy na gruncie niezakwestionowanego przez WSA stanu faktycznego ustalonego w przedmiotowej sprawie zarówno organ I, jak i organ II instancji dokonały trafnej subsumcji ustaleń faktycznych pod przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, uznając skarżącą za osobę urządzającą grę na automatach poza kasynem gry.

W uzasadnieniu Dyrektor IC stwierdził w szczególności, że między skarżącą a H. Sp. z o.o. istniało szczególne porozumienie wykraczające poza ramy zwykłej umowy dzierżawy powierzchni. Postanowienia umowy nakładały bowiem na skarżącą obowiązek monitorowania prowadzonej działalności i doglądania, czy automaty funkcjonują sprawnie. Dyrektor IC zwrócił uwagę, że świadek W. B. zeznał, iż automaty wyłączali pracownicy stacji paliw skarżącej oraz że zgłaszane były usterki automatu. Skutkiem wspólnego przedsięwzięcia było zwiększenie atrakcyjności lokalu, a skarżąca czerpała zyski z tytułu zawartej umowy w postaci czynszu dzierżawnego.

W piśmie z 20 grudnia 2018 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie, oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Powołując się na orzecznictwo NSA, skarżąca stwierdziła w szczególności, że samo udostępnienie miejsca w lokalu w celu urządzania gier i utrzymywanie go w stanie do tego przeznaczonym nie jest przejawem aktywnego uczestnictwa w tym procesie i nie może być zakwalifikowane jako urządzanie gier na automacie w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Zdaniem skarżącej, również fakt wyłączania automatów przez jej pracowników podczas zamykania lokalu nie może być utożsamiane z urządzeniem gier przez wydzierżawiającego, ponieważ działania takie wynikały jedynie z zachowania podstawowych zasad bezpieczeństwa (uniknięcie zagrożenia związanego ze zwarciem lub z pożarem).

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie podtrzymał stanowisko i wnioski zawarte w skardze kasacyjnej, a pełnomocnik skarżącej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podtrzymując argumentację zawartą w piśmie z 20 grudnia 2018 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny autor skargi kasacyjnej zakreślił przez zarzucenie WSA naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez dokonanie błędnej wykładni tego przepisu, a także naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 3 § 1 ppsa oraz art. 145 § 3 ppsa przez dokonanie nieprawidłowej kontroli legalności zaskarżonych decyzji i w konsekwencji uchylenie tych decyzji (wraz z decyzjami organu I instancji) oraz umorzenie postępowań administracyjnych, mimo że organy dokonały trafnej subsumcji ustaleń faktycznych pod art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, uznając skarżącą za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie są zasadne zarzuty dokonania przez WSA błędnej wykładni art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, postawione w pkt 1, 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. W zaskarżonym wyroku WSA prawidłowo przyjął, że aby uznać za urządzającego gry podmiot, który wydzierżawia/wynajmuje powierzchnię lokalu w celu prowadzenia na tej powierzchni gier hazardowych, nie wystarczy samo ustalenie, że doszło do wydzierżawienia/wynajęcia powierzchni, ale konieczne jest ustalenie, że wydzierżawiający/wynajmujący współdziałał z dzierżawcą/najemcą. WSA prawidłowo też wskazał, że współurządzanie gier hazardowych może być wynikiem zawarcia pisemnej umowy o współdziałanie, zakładającej podział ról przy realizacji przedsięwzięcia, ale może też być efektem działań faktycznych, których ocena wskazuje na istnienie tego rodzaju porozumienia między podmiotami.

Nieprawidłowe jest natomiast stanowisko autora skargi kasacyjnej, że samo zawarcie umowy dzierżawy powierzchni w każdym przypadku świadczy o współdziałaniu stron tej umowy w procesie urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W orzecznictwie sądów administracyjnych dość jednolicie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Innymi słowy, w świetle omawianego przepisu (w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie) urządzanie gier na automatach to aktywne zachowanie danego podmiotu zmierzające do zorganizowania tego rodzaju gier lub zapewnienia ich sprawnego prowadzenia, a nie jedynie akceptowanie bądź nieprzeszkadzanie w podejmowaniu takich działań przez inny podmiot. Zgodnie z poglądem wypracowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, samo wynajęcie czy wydzierżawienie lokalu lub jego części w celu urządzania gier hazardowych nie przesądza ani o urządzaniu tych gier przez wynajmującego czy wydzierżawiającego, ani też takiej okoliczności nie wyłącza (zob. m.in. wyroki NSA: z 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16; z 13 października 2017 r., sygn. akt II GSK 1409/17; z 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4323/17). Konieczne jest bowiem ustalenie i ocena całokształtu działań danego podmiotu związanych z funkcjonowaniem automatów do gier (zob. m.in. wyrok NSA z 19 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 2421/16). Takie stanowisko w istocie wynika też z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, skoro na s. 12 - 13 WSA stwierdził, że "koniecznym jest poczynienie ustaleń w kwestii zakresu obowiązków spoczywających na podmiocie udostępniającym lokal, które wskazywałyby na czynne uczestnictwo w tej działalności (...)".

Dyrektor IC zasadnie wskazał w zarzucie postawionym w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, że "przepisy prawa nie precyzują stopnia udziału poszczególnych podmiotów w procesie urządzania gier, bowiem może ale nie musi być on jednakowy". Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika jednak, że WSA przyjął w tym zakresie podgląd odmienny. WSA przyjął, że przypisanie podmiotowi wydzierżawiającemu/wynajmującemu lokal cechy "urządzającego gry", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, wymaga ustalenia, że doszło do współdziałania z dysponentem automatu do gry, które miało oparcie w pisemnym bądź ustnym porozumieniu. WSA nie uznał, że udział każdej ze stron porozumienia w procederze urządzania gry na automacie ma być jednakowy. Podkreślił natomiast prawidłowo, że "w przypadku wielości podmiotów urządzających oraz istnienia współuczestnictwa w tym zakresie (np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie pisemnej lub ustnej umowy dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier) konieczne jest, aby organy orzekające o odpowiedzialności tego rodzaju podmiotów opierały swoje orzeczenia na niewątpliwych ustaleniach faktycznych, które świadczą o istnieniu pomiędzy podmiotami współurządzającymi pisemnego lub ustnego porozumienia w zakresie podziału zadań i funkcji w procesie urządzania gier". Ponadto, co szczególnie istotne: "ustalenia te muszą być (...) zakorzenione w ustaleniach faktycznych, będących pochodną wyczerpującego i pełnego materiału dowodowego".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA - mimo dokonania prawidłowej wykładni pojęcia "urządzający gry" użytego w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh - błędnie ocenił zastosowanie tego przepisu przez organy administracji w stanach faktycznych, które - w świetle niezakwestionowanej przez strony oceny WSA - zostały ustalone w wyniku prawidłowego i wyczerpująco przeprowadzonego postępowania dowodowego. Błąd ten skutkował z kolei naruszeniem przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ppsa oraz art. 145 § 3 ppsa przez ich nieuprawnione zastosowanie, polegające na uchyleniu decyzji wydanych w kontrolowanych sprawach oraz umorzeniu postępowań administracyjnych, co trafnie zarzucił Dyrektor IC w pkt 4 i 5 petitum skargi kasacyjnej.

WSA uznał, że zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonane na jego podstawie ustalenia faktyczne pozwalają na jednoznaczne sformułowanie oceny prawnej oraz stwierdzenie, że skarżąca - przez pryzmat czynności faktycznych jakie wykonywała w związku z zawartą umową dzierżawy - nie może zostać uznana za osobę urządzającą gry na automatach poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena WSA nie jest prawidłowa.

Z ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika m.in., że:

1) w dniu [...] marca 2014 r. skarżąca (jako wydzierżawiający) zawarła z H. Sp. z o.o. (jako dzierżawcą) umowę dzierżawy 3 m² powierzchni lokalu (tj. ogródka piwnego przy stacji paliw) w celu instalacji urządzeń do gry i prowadzenia przez dzierżawcę działalności gospodarczej w oparciu o te automaty, w zamian za czynsz w wysokości 200 zł miesięcznie, przy czym z umowy tej wynikało w szczególności, że:

a) czynsz miał być płatny dopiero od chwili uruchomienia urządzeń umieszczonych na dzierżawionej powierzchni lokalu (§ 2 umowy dzierżawy),

b) w przypadku istotnego uszkodzenia urządzeń będących własnością dzierżawcy, wydzierżawiający był zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia dzierżawcy (§ 4 umowy dzierżawy),

c) wydzierżawiający zobowiązał się traktować jako poufne i nie przekazywać osobom trzecim informacji o przychodach uzyskiwanych przez dzierżawcę z działalności urządzenia (§ 5 umowy dzierżawy);

2) przesłuchany w toku postępowania pełnomocnik skarżącej W. B. zeznał, że:

a) rozliczaniem automatów i uzupełnianiem ich gotówką zajmowali się serwisanci wspomnianej spółki,

b) umieszczenie automatu w lokalu wpłynęło znacząco na atrakcyjność tegoż lokalu,

c) w okresie umieszczenia automatów w lokalu były zgłaszane serwisantowi usterki automatu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku WSA, powyższe ustalenia - oceniane łącznie - zasadnie zostały uznane przez organy administracji za świadczące o uczestnictwie skarżącej w procederze urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a zatem o ziszczeniu się w stosunku do skarżącej hipotezy normy wyprowadzonej z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Obowiązki skarżącej wynikające z zawartej umowy - i, jak wynika z poczynionych ustaleń, wykonywane przez osoby działające na rzecz skarżącej - wykraczały poza zwykłe obowiązki wydzierżawiającego. Skarżąca podjęła się w istocie pieczy nad automatami zainstalowanymi na wydzierżawionej powierzchni, skoro jej pracownicy informowali dzierżawcę o awariach tychże automatów. Tym samym działania skarżącej zapewniały ciągłość eksploatowania automatów, na których działalność miała prowadzić H. Sp. z o.o., a nie skarżąca. Wbrew ocenie WSA, nie można przyjąć, że działania skarżącej miały charakter "grzecznościowy" (vide s. 12 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) oraz że świadczyły o rzetelnym wykonywaniu przez skarżącą umowy dzierżawy, jak i że były wyrazem troski i zapobiegliwości przed ewentualną odpowiedzialnością za cudzą rzecz pozostawioną w lokalu skarżącej (vide s. 19 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Całokształt ustaleń faktycznych uprawnia natomiast do wyrażenia oceny, że działania skarżącej zmierzały do zapewnienia sprawnego działania automatów należących do dzierżawcy, ponieważ - poza czynszem dzierżawnym - skarżąca osiągała korzyść w postaci podniesienia atrakcyjności swojego lokalu (vide zeznania świadka W. B.), a zatem - jak można przypuszczać w świetle zasad doświadczenia życiowego - również zwiększenia przychodów osiąganych z własnej działalności gospodarczej prowadzonej na pozostałej powierzchni lokalu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie było podstaw do zastosowania przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ppsa, a w konsekwencji również art. 145 § 3 ppsa. Z tego względu zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych istota obu kontrolowanych spraw jest dostatecznie wyjaśniona, a zatem na podstawie art. 188 ppsa uchylając zaskarżony wyrok jednocześnie rozpoznał skargi.

Skargi skarżącej podlegały oddaleniu.

W świetle prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji, skarżąca była urządzającym gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, przy czym urządzanie tych gier miało miejsce w lokalu skarżącej, który nie był kasynem gry. W takiej sytuacji organy administracji zgodnie z prawem uznały, że skarżąca podlega karze pieniężnej, o której mowa w tym przepisie, co skutkowało wymierzeniem skarżącej kar w wysokości określonej w art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh, czyli po 12 000 zł od każdego automatu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 151 ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono (pkt 3 wyroku NSA) na podstawie art. 203 pkt 2 ppsa oraz art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądzając od skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 4000 zł, przy czym na kwotę tę składają się: równowartość uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej (400 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika, który sporządził skargę kasacyjną, wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i nie prowadził sprawy w postępowaniu przed WSA (3600 zł).

PG