Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 647/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 111 par. 2, art. 134, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 10, art. 12, art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 647/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk, Asesor WSA Inga Gołowska (spr), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2008r., sprawy ze skarg W. D., na decyzje Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2004 i 2005, I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji II. zasądza od Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 1.000zł ( jeden tysiąc złotych).


UZASADNIENIE

Organ I instancji , Kierownik Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, decyzją z dnia [...] nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przyznał wnioskodawcy W. D. kwotę 4.313,10 zł za 2004r. a decyzją z dnia [...] nr [...] przyznano płatność za rok 2005 w wysokości 6.810,36 zł

W uzasadnieniu decyzji przyznającej płatność za 2004r. podniesiono, że w dniu [....] Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2004r. w związku ze stwierdzeniem podczas KnM w kolejnych latach realizacji programu rolośrodowiskowego błędu DR10. ( cała działka rolna nie była użytkowana na dzień [...] czerwca 2003r.). W wyniku ponownego rozpoznania sprawy ustalono, że W. D. we wniosku złożonym w dniu [...] września 2004r. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych dla wariantu trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności na powierzchnię 13,57 ha w wysokości 4.478,00 zł oraz uprawy sadownicze bez certyfikatu zgodności na powierzchnię 1,93 ha w wysokości 3.474,00 zł. Producent ubiegał się również o zwiększenie wymienionych wyżej płatności o 20% z tytułu faktu zbilansowania produkcji roślinnej ze zwierzęcą w prowadzonym przez siebie gospodarstwie. Wskazano również, że Jednostka Certyfikująca "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. potwierdziła fakt prowadzenia przez W. D. produkcji ekologicznej w 2004r. na powierzchni 13,07 ha trwałych użytków zielonych oraz 1,93 ha upraw sadowniczych , nie potwierdziła jednak faktu zbilansowania produkcji rolnej ze zwierzęcą. Nadto w dniu [...] września 2006r. w gospodarstwie rolnika została przeprowadzona kontrola na miejscu, której wyniki są podstawą do zastosowania sankcji w związku z zawyżeniem powierzchni upraw. Stwierdzono bowiem, że działka rolna wiśnia pospolita o pow. 0,93 ha (działka nr ewid. [...] oraz [...] w obrębie S., gmina S.) nie była użytkowana rolniczo na dzień [...] czerwca 2003r. co zakwalifikowano jako błąd DR10. Oznacza to, że płatność do działki rolnej nie przysługiwała rolnikowi już w chwili składania pierwszego wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

W motywach rozstrzygnięcia podniesiono także, że na podstawie art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowo zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony podczas kontroli, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności rolnośrodowiskowej, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego po kontroli na miejscu pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeżeli różnica ta wynosi 3% lub dwa hektary ale nie więcej niż 20% stwierdzonego obszaru.

W niniejszej sprawie płatność za rok 2004 wyliczono w oparciu o dane z kontroli przeprowadzonej na miejscu oraz wykazy z Jednostki Certyfikującej, która potwierdziła powierzchnię dla pakietu [...] - 13,07 ha oraz [...] - 1,93 ha. Dla wariantu b01 naliczono płatność w wysokości 4.313,10 zł a dla wariantu d01 ( uprawy sadownicze w tym jagodowe bez certyfikatu zgodności) nie naliczono płatności ponieważ różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku a stwierdzoną podczas KnM jest większa niż 20% co potwierdza wyliczenie 0.93 ha/1, 00 ha = 93%. Jednostka Certyfikująca nie potwierdziła zbilansowania w gospodarstwie wobec czego nie przysługiwało rolnikowi zwiększenie płatności rolnośrodowiskowej o 20%. Zgodnie z § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich , płatność rolnośrodowiskowa może być udzielona w wysokości 120% płatności podstawowej, jeżeli produkcja roślinna w gospodarstwie zbilansowana jest z produkcją zwierzęcą tzn. jeżeli obsada zwierząt wynosi co najmniej 30% maksymalnej obsady na hektar gruntu rolnego o której mowa w załączniku VII do rozporządzenia 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991r.

Odwołania od powyższej decyzji złożył W. D. wnosząc o uchylenie decyzji i wydanie nowych decyzji przyznających płatność w pełnej wysokości.

W uzasadnieniach odwołań podniesiono, że ustalenia kontrolne w których stwierdzono, iż działka o pow. 0,93 ha (działki nr [...] i [...]) nie była użytkowana rolniczo na dzień [...] czerwca 2003r. jest niezgodne ze stanem faktycznym. Działki te zostały zakupione przez odwołującego się od Agencji "W" w dniu [...] stycznia 1999r. na których był 17 – letni wówczas sad o powierzchni 1,1502 ha. Odwołujący się wskazał również, że Jednostka Certyfikująca przeprowadzała w każdym roku kontrolę gospodarstwa (za każdym razem inna osoba kontrolująca, w 2005r. dodatkowo inspekcję niezapowiedzianą), każdy kontroler wpisywał w protokole powierzchnię upraw sadowniczych i jagodowych. Bezspornym jest zatem fakt, że działka była użytkowana rolniczo na dzień [...] czerwca 2003r. W dniu kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2006r. sad wiśniowy wyglądał niekorzystnie ale rolnik nie miał na to wpływu. Sad nie był prawidłowo pielęgnowany, drzewa zaatakowały choroby grzybowe i uszkodził mróz. W grudniu 2005r. odwołujący się przeszedł ciężką operację onkologiczną po której rehabilitacja trwała pół roku. Gospodarstwem zajął się 15 letni syn więc wykonywane były tylko bezwzględnie konieczne czynności. Nadto w sadzie wiśniowym wymarzły lub zostały porażone kolejne drzewa. Kiedy kontrolujący oświadczył, że na działce nie jest prowadzona produkcja rolna , rolnik nie protestował nie mniej jednak nie było mowy, że dotyczy to roku 2003. Rolnik nie został uprzedzony o konsekwencjach zakwalifikowania działki do kategorii DR10.

Do odwołań załączył operat szacunkowy z dnia [...] czerwca 1998r. dot. wyceny nieruchomości gruntowej pn.: ,,nieruchomość rolna zabudowana szklarniami w S.", protokół z pełnej rocznej kontroli gospodarstwa wg wymogów Rozporządzenia Nr 2092/91 z przeprowadzonej inspekcji w dniu 18 sierpnia 2004r.,kartę informacyjną z dnia 23 grudnia 2005r. z Centrum Onkologii, Kliniki Nowotworów Górnego Odcinka Układu Pokarmowego w Warszawie.

Decyzjami z dnia 05 marca 2007r. nr [...] i nr [...] organ II instancji, Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – utrzymał w całości zaskarżone decyzje.

W obszernych motywach rozstrzygnięć przedstawiono część historyczną sprawy a następnie wskazano, że gospodarstwo rolne wnioskodawcy losowo skontrolowano za pomocą pomiaru satelitarnego GPS, stwierdzeniu rodzaju uprawianych roślin, sposobu użytkowania gruntu oraz przestrzegania minimalnych wymagań utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej jak również spełniania wymogów związanych z płatnościami rolnośrodowiskowymi. Wnioskodawca został poinformowany telefonicznie o kontroli. Zebrany w sprawie materiał dowodowy a w szczególności zdjęcie nr 5 nie pozostawia wątpliwości co do tego działka rolna D nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] czerwca 2003r. a widoczne zaniedbania miały charakter trwały a nie jak twierdzi strona jednoroczny. Fotografia została błędnie oznaczona jako F gdy tymczasem powinna być oznaczona jako D. Uwidocznione na zdjęciach wiśnie są w stanie ,,półdzikim", dostęp do nich utrudniają paroletnie zarośla co uzasadnia wątpliwość czy w ogóle na działce była prowadzona produkcja od chwili zakupu. Jak wynika z przedłożonego przez rolnika operatu szacunkowego już w chwili zakupu sad był zaniedbany i nie przeprowadzono rekultywacji terenu.

Co do protokołów sporządzonych przez Jednostkę Certyfikująca organ odmówił im wiarygodności z uwagi na zakres stwierdzonych nieprawidłowości nadto protokoły sporządza jednostka zewnętrzna w stosunku do "A" i nie zawsze są dokładne i pozbawione błędów protokołach tych nie ma materiału fotograficznego zatem w związku z kategorycznością materiałów zebranych przez ARiMR odmówiono tym wynikom wiarygodności. Kontrolerzy badając działkę D dokonali kontroli pod kątem zachowania dobrej kultury rolnej uwzględniając szereg przepisów prawa europejskiego. Dodatkowo organ dokonał analizy pojęć ,,dobra kultura rolna" i ,,zwykła praktyka rolnicza".

W uzasadnieniach decyzji podkreślono, że warunkiem uniknięcia sankcji związanych z niezastosowaniem się do wymogów programu pomocowego jest odpowiednio wczesne poinformowanie ARiMR o braku aktualnych danych zawartych we wniosku jak i każdej nieprawidłowości, która się pojawiła. Ujawnione nieprawidłowości wskazują na zawinione działanie rolnika. Odmowa przyznania płatności wynika z faktu istnienia znacznej różnicy między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną. W konkluzji zaznaczono, że mimo braków w uzasadnieniu faktycznym materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał zweryfikować decyzję I instancji pod kątem jej zgodności z prawem.

Skargi na powyższe decyzje złożył W. D. wnosząc o ich uchylenie i przywrócenie decyzji przyznającej płatność w pełnej wysokości.

W uzasadnieniach skarg podniesiono, że Dyrektor ARiMR stwierdził nieważność decyzji Kierownika ARiMR o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych z dnia [...]. Kierownik ponownie wydał decyzje ale przyznającą płatność w niższej wysokości. Podstawą obniżenia kwoty płatności były ustalenia kontroli z dnia [...] września 2006r. w których stwierdzono, że działka nie była użytkowana rolniczo. Gospodarstwo ekologiczne skarżącego podlegało corocznej kontroli Jednostki Certyfikującej , która potwierdzała , że działka była użytkowana rolniczo. Organ II instancji nie dał wiary protokołom kontrolnym Jednostki Certyfikującej z uwagi na brak materiału fotograficznego gdy tymczasem protokoły kontroli ARiMR jest wadliwy. Egzemplarz, który otrzymał skarżący nie zawiera żadnych fotografii, żadnych szkiców a w pozycji ,,uwagi inspektora" na stronie 9/17 nie zawarto żadnych uwag. Protokół kontroli występuje w dwóch wersjach.

W odpowiedzi na skargi organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na rozprawie w dniu 09 grudnia 2008r. połączył sprawy o sygn. akt: I SA/Kr 647/08 i I SA/Kr 648/08 do wspólnego rozpoznania i prowadzenia pod sygn. akt: I SA/Kr 647/08.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej - p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jeśli zaś Sąd nie dopatrzy się niezgodności decyzji lub postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującymi prawa materialnego bądź procesowego, to skargę oddala na zasadzie art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Analiza akt przeprowadzonego postępowania doprowadziły Sąd do przekonania , iż skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z powodów innych aniżeli te które wskazano w środku zaskarżenia.

Jak wynika z akt sprawy poddanych osądowi w rozpoznawanej sprawie wydawane były już decyzje administracyjne jednakże stwierdzano ich nieważność. Podkreślenia wymaga okoliczność, że decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając decyzję wskazał między innymi na okoliczność, iż organy niższej instancji rażąco naruszyły art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a) bowiem nie zapewniły W. D. udziału w postępowaniu, uniemożliwiając mu złożenie wyjaśnień.

Artykuł 10§1 k.p.a. ustanawia zasadę ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu. Z zasady tej wynikają dla organu administracji publicznej obowiązki, a mianowicie zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zagwarantowanie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu wyrażona w art. 10 k.p.a. ma charakter szczególny wobec reguł przyjmowanych w postępowaniu cywilnym czy karnym. Wiąże się to ze specyfiką postępowania administracyjnego, gdzie organ administracji publicznej występuje w procesie jako rzecznik interesu publicznego i jednocześnie jest powołany do rozstrzygnięcia sprawy. Tego rodzaju kumulacja ról procesowych wymaga, aby w postępowaniu administracyjnym - w najszerszym możliwym - zakresie dopuścić stronę do wszystkich czynności postępowania. Tylko bowiem strona może najlepiej wyrazić swoje żądania, bronić swoich interesów, zabiegać o swoje prawa. Ona jest w stanie najpełniej wyrazić swoje intencje, jak też określić sytuacje, w których będzie realizować wynikające z decyzji prawa i obowiązki.

Prawo do czynnego udziału w postępowaniu przyjęte jest w art. 6 ust. 3 pkt. c Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie w dniu 04 listopada 1950r. (Dz. U z 1993r. poz. 61, poz. 284). Zasadę tę przyjmuje także Europejski Kodeks Dobrej Administracji regulujący w art. 16 ust. 3 "Prawo wysłuchania i złożenia oświadczeń": "1. W przypadkach, dotyczących praw lub interesów pojedynczych osób, urzędnik zapewni respektowanie praw do obrony na każdym etapie postępowania zmierzającego do wydania decyzji. 2. W przypadkach, w których może zostać wydana decyzja dotycząca praw lub interesów pojedynczej osoby, osoba ta ma prawo przed podjęciem decyzji przedstawić swoje uwagi na piśmie i w razie potrzeby przedstawić ustnie swoje spostrzeżenia". Z tak sformułowanej zasady dla organu administracji publicznej wynikają dwojakiego rodzaju obowiązki: po pierwsze - obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania; po drugie - obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Korelatem wskazanych obowiązków organu będą uprawnienia strony postępowania polegające na prawie do czynnego udziału oraz prawie do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 kpa. (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 05 kwietnia 2001r. sygn. akt: II SA 1095/00 LEX nr 53441).

Dodatkowo należy podnieść, że obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu (prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania) obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę podejmowania decyzji. W fazie wszczęcia postępowania strona ma prawo do inicjowania postępowania poprzez złożenie żądania wszczęcia postępowania ( art. 61 § 1 k.p.a.), prawo wyrażenia zgody (albo odmowy wyrażenia zgody) w razie wszczęcia postępowania ze względu na szczególnie ważny interes strony (art. 61 § 2 k.p.a.). W razie wszczęcia postępowania z urzędu strona ma prawo uzyskania zawiadomienia o tym fakcie (art. 61 § 4 k.p.a.).W fazie postępowania wyjaśniającego strona dysponuje prawem do przeglądania akt sprawy ( art. 73-74 k.p.a.), ma prawo zgłaszać wszelkie dowody (art. 75, art. 78, art. 90 § 2 pkt 1, art. 95 k.p.a.), powinna być zawiadomiona o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin ( art. 79 § 1 k.p.a.), a także o terminie, miejscu i przedmiocie rozprawy (art. 90 i n.), ma prawo brać czynny udział w postępowaniu dowodowym (zadawać pytania świadkom, biegłym i innym stronom oraz składać wszelkie wyjaśnienia, a także żądania, propozycje i zarzuty oraz przedstawiać dowody na ich poparcie - art. 79 § 2, art. 95 k.p.a.). ,,Stosownie (...) do art. 10 § 1, art. 79 i 81 k.p.a. organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, w tym zawiadomić strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z biegłych, umożliwić im udział w przeprowadzeniu tego dowodu, zadawanie pytań biegłemu i składanie wyjaśnień, okoliczność faktyczna zaś może zostać uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Zachowanie tych wymagań nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek, niezależnie od treści i wagi przeprowadzanego dowodu" (vide: wyrok NSA z dnia 13 lutego 1986 r.sygn.akt: II SA 2015/85, ONSA 1986, nr 1, poz. 13). W fazie między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie organ administracji ma obowiązek umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Swoistą sankcję za złamanie tej zasady przewiduje przepis art. 81 k.p.a. Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną tylko wtedy, gdy strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, na podstawie których została ona ustalona. Przepis ten pełni jeszcze inną funkcję - przeciwdziała zawężeniu uprawnień strony wynikających z art. 79 k.p.a. tylko do postępowania dowodowego opartego na wskazanej triadzie środków dowodowych. Zapis art. 81 k.p.a. odnosi się ogólnie do zebranych dowodów, stąd też przewidziane w nim obowiązki organów administracji rozciągają się na wszelkie środki dowodowe, jakie zostały uzyskane w postępowaniu wyjaśniającym w danej sprawie. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym rozciąga się na postępowanie przed organami administracji I i II instancji.

Organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest pouczyć strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. "Prawu strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów towarzyszy obowiązek organu prowadzącego postępowanie pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie" (vide: wyrok NSA z dnia 6 października 2000 r.sygn.akt: V SA 316/00, niepubl.). Jeśli w aktach sprawy brak końcowego oświadczenia stron oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia to wniosek o naruszeniu przez niego obowiązku ustalonego w art. 10 § 1 k.p.a. ,,Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący pouczył stronę o przysługującym jej prawie - uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a." ( takie stanowisko przyjmuje NSA w wyroku z dnia 5 kwietnia 2001 r.sygn.akt: II SA 1617/00, niepubl.).

Oceniając zaskarżoną decyzję z tego punktu widzenia, należy stwierdzić, że nie została ona poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Z materiałów sprawy wynika, że wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 10 § 1 k.p.a. -przed wydaniem decyzji zarówno w I i II instancji nie umożliwiono stronie wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pozbawienie skarżącego podstawowych uprawnień procesowych, które przysługiwały mu w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, oznacza jednocześnie ograniczenie przysługującego mu prawa do rzetelnej i sprawiedliwej procedury. Podkreślenia w związku z tym wymaga, że prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 1 Konstytucji RP, utrzymany w mocy Ustawą konstytucyjną z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym - Dz. U. Nr 84, poz. 426). Ścisłe stosowanie prawidłowej procedury bowiem jest z reguły jednym z podstawowych środków gwarantujących sprawiedliwy rezultat konkretnego postępowania. W państwie prawnym wymagane jest w związku z tym nie tylko zrozumiałe, precyzyjne i zgodne z innymi regułami wynikającymi z istoty takiego państwa unormowanie procedury, lecz również prawidłowe i ścisłe jej stosowanie w praktyce, w szczególności zaś tych jej przepisów, które określają uprawnienia procesowe uczestników postępowania. Wszelkie uchybienia w tym względzie powodują z reguły istotną wadliwość postępowania i pociągającą za sobą konieczność zastosowania procedur umożliwiających ich usunięcie.

Rzeczą znamienną jest , że niestosowanie art. 10 k.p.a. zostało wytknięte już w uzasadnieniu decyzji z dnia [...].nr [...] Prezesa Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jednakże organy rozpoznając sprawę zupełnie pominęły tę ,,uwagę".

Podkreślić również należy, że ustanowiony w art. 35§ 1k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki ma w istocie walor ogólnej zasady postępowania i w tym sensie jest powiązany z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy ( art. 35 § 2 k.p.a.) i obowiązkiem załatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 § 3 i 4 k.p.a.. Oznacza to w szczególności, że organ administracji publicznej powinien załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, jeżeli w toku postępowania administracyjnego okaże się, że sprawa może być załatwiona przed upływem ustawowych terminów do jej załatwienia.

Z przepisu art. 35 § 2 k.p.a. w zw. z art. 12 § 2 k.p.a. wynika, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy niewymagające postępowania wyjaśniającego, chyba że sprawę załatwia organ odwoławczy. Sprawami niewymagającymi postępowania wyjaśniającego są sprawy, w których organ nie musi zbierać dowodów, informacji lub wyjaśnień (art. 12 § 2 k.p.a.), lecz może wydać decyzję w oparciu o dowody przedstawione przez stronę, łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania, fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi, przed którym toczy się postępowanie lub fakty możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). W przypadku zatem, gdy powyższe dowody są w ocenie organu administracji publicznej wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy, wówczas organ ten powinien niezwłocznie załatwić sprawę przez wydanie decyzji. W sytuacji gdy powyższe dowody okażą się niewystarczające do załatwienia sprawy (art. 77 § 1k.p.a.) lub strona zgłosi żądanie dotyczące przeprowadzenia dowodu (art. 78 k.p.a.), wówczas organ jest obowiązany załatwić sprawę w terminie miesiąca od daty wszczęcia postępowania. Jednakże i w tym przypadku jest związany przepisem art. 35 § 2 k.p.a. nakazującym załatwianie spraw bez zbędnej zwłoki.

W judykaturze podnoszone jest , że obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa.(vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 06 października 2000r. sygn. akt: IV SA 105/00 LEX nr 53462).

Obowiązek organu zawiadomienia stron o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. powstaje zarówno wtedy, gdy zaistniały przeszkody niezależne od organu, które uniemożliwiły terminowe załatwienie sprawy (wskazane w art. 36 § 2 k.p.a.), jak i w przypadku zwłoki wynikającej z winy organu prowadzącego postępowanie. Obowiązek taki rodzi się także wówczas, kiedy mimo zaistnienia przesłanek do niezwłocznego załatwienia sprawy (art. 35 § 2 k.p.a.) organ tego nie czyni. Przez termin określony w art. 35 k.p.a. należy rozumieć także termin wyznaczony przez organ wyższego stopnia na podstawie art. 35 § 4 k.p.a.

Jeżeli sprawy nie można załatwić w terminach wskazanych w art. 35 k.p.a., wówczas organ administracji publicznej zobowiązany jest zawiadomić strony o tym fakcie, a jednocześnie powinien podać przyczyny zwłoki oraz wskazać nowy termin załatwienia sprawy. Przyczyny zwłoki mogą mieć charakter obiektywny ( art. 36 § 2 k.p.a.) lub subiektywny (zwłoka w załatwieniu sprawy wynikająca z winy organu). W obu przypadkach przyczyny powinny zostać określone precyzyjnie, a zwłaszcza w pierwszym z nich. Pozwoli to bowiem tak stronie, jak i organowi wyższej instancji oraz sądowi administracyjnemu na kontrolę zasadności przesłanek opóźnienia załatwienia sprawy. Jeśli zwłoka spowodowana była winą organu, to skutkiem tego powinna być odpowiedzialność pracownika organu ( art. 38 k.p.a.).

Wyznaczając nowy termin, organ administracji publicznej jest nim związany. Nowy termin załatwienia sprawy powinien być możliwie najkrótszy. Należy oznaczyć go, zgodnie z art. 57 k.p.a., w dniach, tygodniach lub miesiącach z zachowaniem zasady szybkości postępowania (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1996 r.sygn.akt: I SAB 28/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 97). Natomiast w przypadku zawieszenia postępowania i konieczności usunięcia przyczyn zawieszenia, w szczególności zaś oczekiwania na orzeczenie sądu albo decyzję innego organu, termin ten nie będzie odpowiadał tym warunkom. Uzależniony jest bowiem od ustania przyczyn zawieszenia i w ten sposób powinien zostać wskazany w zawiadomieniu.

W rozpoznawanej sprawie, skarżący W. D. złożył wnioski o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrobytu zwierząt -odpowiednio w 2004r. i 2005r. a decyzje administracyjne w tym przedmiocie, wydano dopiero w styczniu 2008r. ( w I instancji) i marcu 2008r. ( w II instancji). Organy administracyjne nie zachowały terminów określonych w art. 35 k.p.a. jak również zaniechały zawiadomić skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie i nie wskazały nowego terminu załatwienia przedmiotowej sprawy. Naruszono tym samym zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Szybkość administracyjnego stosowania prawa jest wartością operacyjną, która sprzyja urzeczywistnieniu zasady praworządności. Powszechnie występujący problem przewlekłości, powolności postępowania często ogranicza lub wręcz udaremnia urzeczywistnienie praw strony, jest ,,zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych". Artykuł 12 § 2 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek niezwłocznego załatwienia spraw, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, a ogólny obowiązek szybkiego działania jest skonkretyzowany w art. 35 k.p.a., który określa terminy załatwiania różnych kategorii spraw administracyjnych. Celem omawianej zasady jest doprowadzenie do możliwie szybkiego wydania decyzji, a zatem omawiana zasada realizuje również postulat niezawodności postępowania administracyjnego (niezawodności wydania decyzji).

Z tych względów, Sąd uznał, iż zaskarżone decyzje zapadły z naruszeniem art.10,art. 12, art. 35, art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (tekst jedn. Dz. U Nr 98,poz. 1071 ze zm.) co powoduje konieczność ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu, respektować terminy załatwienia sprawy oraz uwzględnić wskazanie i dokonaną przez Sąd ocenę prawną.

Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy skarg na zaskarżone decyzje znak: Sąd działał w trybie art.111§2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także ich rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W sprawie poddanej osądowi mamy do czynienia z przypadkami jednorodnych decyzji administracyjnych opartych na tych samych podstawach faktycznych i prawnych. W przedmiotowym postępowaniu we wszystkich skarżonych decyzjach skarga opiera się na jednakowych podstawach naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania przy identycznym stanie faktycznym, stąd zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaistniał pomiędzy w/w sprawami związek o którym mowa w art. 111§2 a względy ekonomii procesowej, szybkość postępowania i ograniczenie jego kosztów dla obu stron procesu dodatkowo przemawiały za połączeniem obu spraw, a strony nie wnosiły sprzeciwu co do ich połączenia.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie korzystając z uprawnienia jakie daje art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) –uznał, że w świetle podstawowego celu sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, określonego w art. 1§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.)-ma obowiązek wydania orzeczenia usuwającego z obrotu prawnego akt niezgodny z prawem a za taki należy uznać również decyzje z dnia 07 stycznia 2008r. wydane przez organ I instancji. Art. 135 uszczegóławia zasadę niezwiązania wojewódzkich sądów administracyjnych granicami skargi, upoważniając ten Sąd do orzekania także o aktach lub czynnościach niezaskarżonych rozpoznawaną skargą ale wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, sprawy administracyjnej.

O kosztach sądowych orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.).