Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 719/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zq ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 107 par. 1 pkt 6 i  par. 3, art. 138 par. 1, art. 140,  art. 9, art. 79a par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska - Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anetta Chołuj, Katarzyna Borońska, Protokolant starszy specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. M. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) z 30 września 2020 r. nr 190000/71/144826-1/2020/ZPWWO utrzymująca w mocy decyzję tego organu z 7 sierpnia 2020 r. nr 190000/71/144826/2020/ZPWWO odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Z akt przedstawionych przez ZUS wraz ze skargą wynika, że decyzją z 7 sierpnia 2020 r. ZUS odmówił skarżącej prawa do ww. zwolnienia jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nim sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: "ustawa COVID-19") w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.; dalej: "u.s.u.s."). W uzasadnieniu powołał treść art. 31zo ust. 2 oraz art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19 i wskazał, że skarżąca w dniu 6 kwietnia 2020 r. złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Powołując się na dokonane ustalenia, których nie wymienił, podał, że skarżąca w wymaganym terminie, tj. do dnia 30 czerwca 2020 r., nie przekazała deklaracji rozliczeniowych ani imiennych raportów miesięcznych za wskazany we wniosku okres, wskutek czego ZUS nie mógł zwolnić strony z opłacania należności z tytułu składek zgodnie z wnioskiem. Decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu 14 sierpnia 2020 r.

W dniu 26 sierpnia 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wyjaśniła w piśmie w wymaganym terminie, tj. 4 lutego 2020 r., złożyła elektronicznie DRA, DRA 2 za miesiąc styczeń 2020 w związku z przejściem na niższy ZUS. Nie skorzystała z "ZUS plus", dlatego DRA 40 nie miała obowiązku składać. Wedle skarżącej nie miała obowiązku składać pozostałych deklaracji.

Pismem z 8 września 2020 r. (doręczonym stronie w dniu 7 września 2020 r.) organ poinformował skarżącego o przysługujących mu prawach (czynny udział w sprawie, prawo wglądu w akta sprawy oraz prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów) oraz obowiązków w postępowaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Pismem z 17 września 2020 r. (doręczonym stronie w dniu 14 września 2020 r.) ZUS zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wyznaczył termin do wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji (art. 10 § 1, art. 9 ustawy z 16 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.").

Zaskarżoną decyzją ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z 30 września 2020 r.. W uzasadnieniu przywołał treść art. 31zq ust. 8 i art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 oraz art. 138 § 1 pkt) 1 k.p.a. i powtórzył argumenty zawarte w decyzji z 7 sierpnia 2020 r. Decyzję tę strona otrzymała w dniu 7 października 2020 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o pozytywne rozpatrzenie umorzenia składek. Argumentowała, że w dniu 4 stycznia 2020 r. zgłosiła się w terminie do "małego ZUS" na 2020 r. i także w terminie złożyła pierwszą deklarację. Z powodu pracy, nie śledziła zmian przepisów dotyczących składek ZUS, a ponadto - w marcu 2020 r. zakład fryzjerski, który strona prowadzi, musiał zostać zamknięty z powodu przepisów dotyczących zapobieganiu rozprzestrzenia się COVID-19. Podkreśliła, że nie miała obowiązku składać deklaracji.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu powołał treść art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy o COVID-19 oraz art. 47 ust. 2a-2f u.s.u.s. i wyjaśnił, że skarżąca od 1 stycznia 2020 r. zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, korzystająca z ulgi w opłacaniu składek – "Mały ZUS plus" i opisał, na czym ulga ta polega oraz jakie obowiązki ciążą w związku z tym na płatniku składek. Wskazał, że w przypadku skarżącej deklaracja o uzyskanym przychodzie, na podstawie którego można wyliczyć podstawę wymiaru składek za okres luty-grudzień 2020 r., a także deklaracje DRA za okres od marca do maja 2020 r. zostały złożone w dniu 15 września 2020 r., po upływie terminu określonego w art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy o COVID-19. Strona nie wywiązując się z obowiązku prawidłowego złożenia deklaracji rozliczeniowych nie spełniła jednego z podstawowych warunków do przyznania prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek.

Postanowieniem z 4 stycznia 2021 r. o sygn. akt III SA/Wr 735/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 59 § 1 i 2 p.p.s.a. przekazał sprawę ze skargi strony Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie według właściwości. Postanowieniem prawomocnym z 16 czerwca 2021 r. o sygn. akt V SA/Wa 2786/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Zarządzeniem z 12 października 2021 r. sprawa została zarejestrowana w repertoriach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pod sygnaturą III SA/Wr 719/21.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.: dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja ZUS z dnia 30 września 2020 r. została wydana z naruszeniem prawa procesowego w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że w aktach sprawy brak jest wniosku o zwolnienie ze składek, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Skarżąca nie kwestionuje jednak ustalenia organu, podanego w decyzji z 7 sierpnia 2020 r., że wniosek taki został złożony w dniu 4 kwietnia 2020 r. Nie jest ponadto sporne, że strona zawnioskowała o zwolnienie ze składek na podstawie art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 za okres o marca 2020 r. do maja 2020 r. Wątpliwości dotyczą złożenia i samego obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych w kontekście ustawowego warunku zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o którym mowa w art. 31zo ust. 3 ustawy COVID-19.

Wedle organu skarżąca nie złożyła w terminie do 30 czerwca 2020 r. deklaracji rozliczeniowych za objęty wnioskiem okres.

Z kolei strona wskazuje, że nie była zobowiązana do składania deklaracji za okres marzec-maj 2020 r. z uwagi na "przejście na niższy ZUS".

Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy o COVID-19 na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Stosownie do treści art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r.

W myśl art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19).

Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek (rt. 31zq ust. 5 ustawy COVID-19).

ZUS zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 in fine ustawy COVID-19).

Z przepisów tych wynika zatem, że wniosek o zwolnienie strona winna złożyć w terminie do 30 czerwca 2020 r., zaś samo zwolnienie z opłacania składek (materialnoprawne warunki zwolnienia są wskazane w art. 31zo w powiązaniu z art. 15zzzh ustawy COVID-19) wymaga przesłania deklaracji rozliczeniowych (lub imiennych raportów miesięcznych) należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. także nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik zwolniony jest z obowiązku ich składania. Jest oczywiste, że brak takich deklaracji uniemożliwia organowi ustalenie, m.in. kwoty zwolnienia (art. 31zq ust. 4 w zw. z ust. 2 ustawy COVID-19). Zwolnienie z obowiązku opłacania składki ma również dalsze skutki prawne na gruncie ubezpieczeń (np. art. 31zs ustawy COVID-19).

Zgodnie z art. 31zt ustawy COVID-19 obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. W tym zakresie Sąd zauważa, że umorzenie składek reguluje art. 28 u.s.u.s., który jednak został zasadniczo zmodyfikowany ww. art. 31zo ustawy COVID-19. Ustawodawca wykluczył bowiem tzw. "uznanie administracyjne" przy stosowaniu umorzenia składek. Z art. 31 ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 jasno bowiem wynika nakaz zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, gdy zaistnieją warunki takiego zwolnienia. Jednocześnie odesłanie z art. 31zt ustawy COVID-19 do trybu umorzenia składek w u.s.u.s. oznacza, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania spełnienia warunków zwolnienia.

Nie ma wątpliwości, że do postępowania prowadzonego przez ZUS w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek mają zastosowanie przepisy k.p.a., co wynika z art. 180 k.p.a., art. 123 u.s.u.s., art. 31zq ust. 7 i art. 31zt ustawy COVID-19.

Proceduralnie wniosek o zwolnienie z opłacania składek w ww. trybie może być rozpatrzony przez ZUS dwojako. W oparciu o art. 31zq ust. 5 ustawy o COVID-19 organ informuje płatnika składek o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek, w sytuacji gdy wniosek spełnia warunki udzielenia zwolnienia. W przypadku zaś, gdy warunków nie spełnia - organ wydaje decyzję o odmowie zwolnienia w oparciu o art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19. Na mocy art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach określonych w tym przepisie. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest elementem procedury uregulowanej w k.p.a., strona z prawa tego może nie skorzystać.

Nie może być wątpliwości, że przy rozpatrywaniu wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek organ związany jest stosowaniem obowiązku informacyjnego, o którym mowa art. 79a k.p.a. Jakkolwiek w przypadku umorzenia składek w trybie art. 28 u.s.u.s. ustawodawca odesłał do stosowania Ordynacji podatkowej, lecz tylko niektórych jej przepisów. Natomiast zarówno art. 123 u.s.u.s. jak i treść art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19 wskazują, że prowadzenie tego postępowania ma się odbywać w oparciu o przepisy k.p.a. Ponadto, nadzwyczajny tryb reagowania władz publicznych na przebieg pandemii i jej skutki gospodarcze oraz społeczne, a także dynamiczny proces zmian prawa w pełni uzasadnia czuwanie organu nad tym, by cel tych przepisów nie został zniweczony z powodu nieznajomości tego prawa przez wnioskodawców (płatników). ZUS ma więc obowiązek poinformowania strony o brakach i skutkach niedochowania warunków zwolnienia z art. 31zo ustawy COVID-19 przed wydaniem decyzji odmawiającej zwolnienia. Ma także obowiązek uwzględnić stan faktyczny, który zaistniał w sprawie, w tym wywołany powzięciem wiedzy o konieczności dochowania warunków niezbędnych dla uzyskania ww. zwolnienia. Obowiązki informacyjne nie są wyłączone przepisem art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, po pierwsze, prowadzi do wniosku, że jej uzasadnienie faktyczne i prawne nie pozwala na zrozumienie, czy skarżąca rzeczywiście zaniechała obowiązków dokumentacyjnych w kontekście wynikającej z argumentacji skargi oraz wskazanych w odpowiedzi na skargę okoliczności, które z kolei nie znalazły żadnego odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji. Wada ta uniemożliwia Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, która ze swej istoty powinna wyjaśnić stronie w sposób czytelny z powołaniem na okoliczności faktyczne i ich ocenę prawną przesłanki rozstrzygnięcia. Tymczasem prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kluczowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 k.p.a.

Uzasadnienie decyzji z 30 września 2020 r. uchyla się w konsekwencji kontroli legalności pod kątem powodów, dla których została wydana w kontekście zgłoszonych przez stronę argumentów, ale także w zestawieniu z adnotacjami organu zawartymi w aktach sprawy ("Informacja do wniosku RDZ-ODW" z 11 września 2020 r.) oraz oświadczeniem organu zawartym w odpowiedzi na skargę.

Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6) k.p.a. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Natomiast na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przepis ten określa zatem podstawowe części składowe, jakie powinna decyzja zawierać. Uzasadnienie stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Klarowne uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi zatem integralny składnik decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia z odniesieniem się do konkretnych przepisów prawa (wyrok NSA oz. W Krakowie z 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Organ jest więc zobowiązany wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać i zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.

Warunków tych nie może niweczyć okoliczność, którą Sąd dostrzega, że decyzje dotyczące zwolnienia z obowiązku opłacania składek (jako istotny element wsparcia podmiotów dotkniętych skutkami epidemii COVID-19) w zamyśle ustawodawcy mają być podejmowane szybko (art. 31zq ust. 2 ustawy COVID-19). W żadnym stopniu nie uzasadnia to odstąpienia od uzasadnienia decyzji lub sporządzenie go przez organ w sposób, który nie poddaje się kontroli legalności.

Konfrontując wskazane reguły z aktami sprawy, w tym sądowymi, Sąd dostrzega, że organ dopiero w odpowiedzi na skargę dążył do przedstawienia istotnych w sprawie faktów, podstawy prawnej i adekwatnej oceny prawnej. Wskazał bowiem, że skarżąca skorzystała z ulgi w opłacaniu składek "Mały ZUS plus" i powinna była złożyć w terminie do 10 lutego 2020 r. deklarację o uzyskanym przychodzie za poprzedni rok, a następnie do 10 lutego 2020 r. złożyć ponownie deklaracje z wykazanym przychodem i dochodem za poprzedni rok – czego nie uczyniła doprowadzając do braku danych do wyliczenia podstawy wymiaru składki obowiązującej w okresie luty-grudzień 2020 r. Jednocześnie wskazał, że deklaracje te oraz prawidłowe deklaracje za okres marzec-maj 2020 r. wpłynęły do organu w dniu 15 września 2020 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie odpowiedzi na skargę, nie może jednak zastąpić uzasadnienia decyzji. Przyjęcie odmiennej oceny naruszałoby kardynalne zasady postępowania administracyjnego, szeroko rozumianego prawa do dobrej administracji i prawa strony do rzetelnego procesu (wywodzonych z art. 2, art. 7 i art. 78 Konstytucji RP, art. 41 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności). Uzasadnienie przyczyn podjęcia zaskarżonej decyzji nie może wynikać dopiero z uzasadnienia odpowiedzi na skargę na tę decyzję. Pismo procesowe, jakim jest odpowiedź na skargę nie może zastąpić czy też uzupełnić uzasadnienia decyzji. Jedynie uzasadnienie decyzji ostatecznej stanowi wyłączną podstawę oceny jej zgodności z prawem. Przytoczenie w odpowiedzi na skargę i wyjaśnienie skutków prawnych okoliczności, uzasadniających – zdaniem organu - wydanie rozstrzygnięcia o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania składek pozbawiło stronę możliwości poznania i zrozumienia przyczyn podjętej decyzji.

Sąd administracyjny nie jest kolejnym organem w administracyjnym toku postępowania, uprawnionym do merytorycznego badania i rozstrzygania sprawy. To na organie spoczywała powinność uzasadnienia w czytelny i weryfikowalny sposób, że skarżącej nie służyło i dlaczego prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, także w sytuacji złożenia deklaracji po 30 czerwca 2020 r. a przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, aby nie było wątpliwości, iż wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (np. wyrok WSA we Wrocławiu z 15 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 693/11, CBOSA).

Zaskarżona decyzja nie spełnia więc wymogów wyrażonych w art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 k.p.a.

Sąd dodatkowo zauważa, że w aktach sprawy znajduje się "Informacja do wniosku RDZ-ODW" sporządzona w dniu 11 września 2020 r. (zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji). Wynikają z niej okoliczności faktyczne, które mogły mieć wpływ na ocenę ewentualnego zaniechania obowiązku złożenia przez skarżącego deklaracji za marzec-maj 2020 r. (jeśli rzeczywiście istniał). Powinno to skłonić organ do dochowania obowiązku informacyjnego, wynikającego z art. 79a k.p.a. Tym bardziej, że dwukrotnie starał się dochować w sprawie zasad procesowych, czego dowodzą pisma z 8 i 18 września 2020 r. Jeśli zatem istniały braki dokumentacyjne, które w dalszej kolejności miały wpływ na spełnienie warunków zwolnienia z art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19, strona winna zostać o nich zawiadomiona. Zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. organ jest zobowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, których niespełnienie może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem, co Sąd wyjaśnił wyżej. Zaniechanie tych obowiązków przez organ uniemożliwiło stronie poznanie rzeczywistych przyczyn odmowy zwolnienia z art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 i toku rozumowania stanowiącego podstawę tej odmowy.

Zweryfikowanie stanowiska z zaskarżonej decyzji nie jest możliwe w oparciu o uzasadnienie decyzji zaskarżonej.

Zaskarżona decyzja nie spełnia więc wymogów wyrażonych w art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 k.p.a., a organ w istocie nie rozpoznał też samego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Działanie takie narusza rażąco art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1, art. 140 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku. Zadaniem organu będzie rzeczywiste rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i sporządzenie prawidłowego uzasadnienia decyzji, tj. zgodnie z wymogami ww. przepisów k.p.a. Jeśli okaże się, że strona nie złożyła - mimo obowiązku ustawowego - koniecznych dla rozpatrzenia sprawy deklaracji rozliczeniowych, organ zastosuje art. 79a § 1 k.p.a. i umożliwi uzupełnienie braków wniosku w ten sposób bądź uwzględni w ocenie swej fakt ich złożenia, jeśli taki zaistniał w sprawie.