Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2265/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kary pieniężnej 8000 (osiem tysięcy) złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. w tej części; 2. stwierdza, że decyzje o których mowa w punkcie 1 w uchylonym zakresie nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. w pozostałej części skargę oddala.


UZASADNIENIE

Pani A. B., zwana dalej skarżącą, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Nr [...] Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej GITD) z dnia [...] października 2006r. utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2006r. (dalej Inspektor Wojewódzki) o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej 10.200,00zł.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Podczas kontroli drogowej pojazdu marki [...] o nr rej. [...], należącego do skarżącej, przeprowadzonej w dniu [...] marca 2006r. wykonywany był przewóz towaru na potrzeby własne prowadzonej przez skarżącą firmy. W sporządzonym z kontroli protokole wyszczególniono następujące naruszenia:

- wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty,

ـ wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawiania kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą,

ـ wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne,

ـ nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego polegające na tym, że oznaczenie czasowe na wykresówce nie było zgodne z urzędowym czasem kraju rejestracji.

Organ w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, a następnie w piśmie z dnia [...] maja 2006r. wezwał skarżącą do przedstawienia umowy o pracę z M. B. i dowodu odprowadzania za niego składek ZUS, aktualnego wypisu z ewidencji działalności gospodarczej skarżącej i wypisu z ewidencji działalności M. B. w razie gdyby prowadził on taką działalność oraz w razie braku umowy o pracę z M. B. - dokument potwierdzający na jakiej zasadzie M. B. prowadził w dniu kontroli pojazd.

Skarżąca pismem z dnia [...] czerwca 2006r. nadesłała zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne ważne od dnia [...] października 2002r. do [...] października 2007r., wyciąg bankowy dokumentujący wpłaty składek na ZUS pana M. B., zaświadczenie z ewidencji działalności gospodarczej M. B., z której wynika, że prowadzi on sprzedaż detaliczną z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej skarżącej A. B., z którego wynika, że prowadzi ona sprzedaż hurtową owoców, warzyw i innych artykułów spożywczych. Dodatkowo, skarżąca wyjaśniła, że M. B. jest jej mężem i brak jest możliwości zatrudnienia go na umowę o pracę przez żonę. Ze stosunkiem pracy wiąże się podporządkowanie, które w relacji między małżonkami nie jest możliwe. Skarżąca powołała się na przepisy art. 8 i art. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; argumentowała, że M. B. ma status osoby współpracującej, a co więcej nie można pomijać stosunków własnościowych wynikających z ustroju majątkowego małżeńskiego.

Decyzją Inspektora Wojewódzkiego z dnia [...] czerwca 2006 r., Nr [...], na podstawie art. 92 ust. 1, ust. 1 pkt 2, 7 i 8 i ust. 4 ustaw z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) dalej - utd. oraz l.p. 1.7, 1.8 pkt.3, 1.8. pkt 1, 11.2. pkt 3 i 1.1 załącznika do utd. za ujawnione w trakcie kontroli naruszenia oraz za wykonywanie transportu drogowego bez licencji, nałożono na A. B. karę pieniężną w wysokości 10 200,00 złotych.

W odwołaniu od decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości, wskazując że wytknięte jej przez organ naruszenia przepisów:

- art. 87 ust. 1a w związku z art. 32 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców (nieokazanie przez kierowców na żądanie uprawnionego organu kontroli dwóch wykresówek z dnia [...] marca 2006r. oraz wykresówki M. B. za dzień [...] marca 2006r. lub wymaganego zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu),

- art. 87 ust. 1a w związku z art. 39e ust. 1 utd. (niewystawienie kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą) i

- art. 39c ust. 1 – 4, art. 39d ust. 1 – 3i art. 39e ust. 1 pkt 1 utd. (wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne

są chybione, bowiem prowadzący pojazdem w dniu kontroli M. B. jest mężem skarżącej i nie mógł być jednocześnie jej pracownikiem, a więc nie była ona zobowiązana do wystawienia zaświadczenia, o którym mowa w art. 39e ust. 1 pkt 6 utd. M. B. jako niezatrudniony przez A. B. nie mógł być kierowany przez nią na badania lekarskie i psychologiczne i konsekwentnie, nie mogło być mowy o pokrywaniu kosztów badań przez pracodawcę czy przechowywaniu wydanych orzeczeń.

Kwestionując nałożenie kary za brak licencji na wykonywanie transportu drogowego, skarżąca podniosła rażące uchybienie organu co do wyznaczenia stronie terminu do przedstawienia dodatkowych dokumentów oraz ponownie podkreśliła fakt, iż pozostaje ona w związku małżeńskim z M. B. Powołała się na przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.io.), zgodnie z którym wobec przemijającej przeszkody, która dotyczy jednego z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu, drugi małżonek może za niego działać w sprawach zwykłego zarządu. M. B. dysponował w dniu kontroli pełnomocnictwem A. B. "do wykonywania wszelkich czynności faktycznych i prawnych w zakresie prowadzonego przez A. B. przedsiębiorstwa", a zgodnie z art. 36 K.r.io. przedmiotami majątkowymi służącymi małżonkowi do prowadzenia działalności zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie, jednakże w razie przemijającej przeszkody, drugi małżonek może dokonać niezbędnych czynności. W przedmiotowej sprawie taka okoliczność zachodziła. Skarżąca dodała, że organ poczynił błędne ustalenia; wykonywany w dacie kontroli przewóz spełniał wszelkie warunki przewozu na potrzeby własne, również ten o którym mowa w art. 4 pkt 4 lit. a utd. Przepis ten nie stanowi, iż pojazdy mają być prowadzone osobiście przez przedsiębiorcę i nie ma przeszkód żeby uznać, iż pełnomocnik przedsiębiorcy, reprezentujący jego interesy i dodatkowo współwłaściciel pojazdu, spełniał wymóg cyt. przepisu.

Co do wadliwości działania tachografu, skarżąca nie wie dlaczego działał on wadliwie, lecz rażące naruszenia proceduralne organu winny prowadzić do uchylenia decyzji również w tej części.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 Kpa., art. 5, art. 39d, art. 39e, art. 87 ust. 1, ust. 1a, art. 92 ust. 1 utd. oraz lp. 1.7., lp. 1.8 ust. 3, lp. 1.8 ust. 1, lp. 11.2 ust. 3, lp. 1.1 załącznika do utd., art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985) w związku z art. 26 rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L102 z 11.04.2006), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879), art. 15 ust.3 tiret pierwszy, art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985 r.).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy jednoznacznie stwierdził, iż w przedmiotowym stanie faktycznym działanie organu I instancji skutkujące nałożeniem na skarżącą kary pieniężnej było prawidłowe i zgodne z prawem. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności w protokole kontroli Nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. oraz kserokopii okazanych do kontroli wykresówek. W ocenie organu argumenty strony podniesione w odwołaniu, świadczące o tym, że Pan M. B. nie był zatrudniony w kontrolowanej firmie nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i nie mogą być podstawą zmiany decyzji. Organ dodał, iż bezsprzecznie Pan M. B. był kierowcą kontrolowanego pojazdu i naruszył normy czasu pracy kierowców, co w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz aktów wykonawczych skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w ściśle określonej wysokości. Dodatkowo, podczas kontroli kierowca M. B. nie okazał ważnego świadectwa kwalifikacji lub zaświadczenia, o którym stanowi art. 39 e ustawy o transporcie drogowym oraz ważnych badań lekarskich i psychologicznych a ponadto wyjaśnił, iż badań nie przeprowadził, ponieważ nie wiedział o potrzebie ich wykonania. Niezaprzeczalny w ocenie organu jest również fakt, że obowiązek wystawienia kierowcy zaświadczenia, jak i skierowania go na badania psychologiczne spoczywa na przewoźniku drogowym.

Odpierając argumenty strony organ podkreślił, iż za działalność przedsiębiorstwa odpowiedzialność ponosi osoba, która je prowadzi - przedsiębiorca. To na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób (w tym kierowców), którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Strona zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji stanowiska strony zawartego w piśmie z dnia [...] czerwca 2006 r. oraz załączonych do tego pisma dokumentów. Ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców oraz art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przez nałożenie na stronę kary z tytułu naruszenia obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, naruszenie przepisu lp. 1.7. załącznika do ww. ustawy przez nałożenie na stronę kary w wysokości 1000 zł, a nie w przewidzianej przez przepis wysokości 500 zł, błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisu art. 39 e ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez nałożenie na stronę kary z tytułu niewystawienia kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie, błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisu art. 39 e ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przez nałożenie na stronę kary z tytułu nieskierowania kierującego pojazdem na badania lekarskie lub psychologiczne, błędną wykładnię art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zaskarżona decyzja w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu kary 8.000,00zł. za brak licencji na wykonywanie transportu drogowego jest wadliwa, dlatego skargę należało w tym zakresie uwzględnić. Skarga w pozostałej części nie jest uzasadniona, a zatem podlega oddaleniu.

I. Organ, utrzymując w mocy decyzję o nałożeniu na A. B. kary pieniężnej, stwierdził m.in. iż skarżąca wykonywała w dacie kontroli transport drogowy bez wymaganej dla tego celu licencji art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2088 ze zm. ) – dalej utd . Powyższe organ wywiódł z treści art. 4 pkt 4 utd. zgodnie z którym aby można było zakwalifikować przewóz jako wykonywany na potrzeby własne przedsiębiorcy, pojazd którym ten przewóz jest wykonywany musi być prowadzony przez przedsiębiorcę lub przez jego pracownika, a w przedmiotowej sprawie kontrolowanym pojazdem kierował mąż skarżącej, nie będący jej pracownikiem.

Z takim stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić.

1. Stosownie do art. 4 pkt 4 utd. niezarobkowy przewóz drogowy – przewóz na potrzeby własne – jest to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do pojazdu,

c) w przypadku przejazdu pojazdem załadowanym – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte ( ... ),

d) przewóz nie jest przewozem w ramach wykonywanej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

W rozpatrywanej sprawie, jak wynika to z protokołu kontroli (k. 24 i 23 akt adm.), kontrolowanym pojazdem należącym do skarżącej A. B. wykonywany był przewóz artykułów spożywczych na potrzeby własne firmy przez nią prowadzonej. Nie ma więc wątpliwości, że spełnione zostały warunki, o których mowa w pkt b) i c) art. 4 utd. Nadto, wykonywany przewóz nie był przewozem w ramach wykonywanej działalności gospodarczej w zakresie turystyki, o czym stanowi pkt 4 d) cyt. artykułu, gdyż skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Kluczowym dla rozpatrywanej sprawy jest sformułowany w pkt 4 a) warunek prowadzenia pojazdu, którym wykonywany jest przewóz na potrzeby własne, przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Niewątpliwie, przy braku zdefiniowania pojęcia "pracownik" przez przepisy ustawy o transporcie drogowym, termin ten może być rozumiany jedynie przy zastosowaniu przepisów regulujących systemowo kwestie pracownicze, a więc ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks Pracy (Dz. U. 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Zgodnie z art. 2 tej ustawy pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Zatem status pracownika uzyskuje osoba, z którą nawiązano stosunek pracy na podstawie jednego z wymienionych w art. 2 k.p. sposobów. Stosunek pracy cechuje, zgodnie z art. 22 § 1 k.p., wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy i podporządkowanie jego kierownictwu, a także wykonywanie tej pracy w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną w sytuacji wymagań przyjętych art. 22 § 1 nie jest dopuszczalne – art. 22 § 11 k.p.

Jednak przepis art. 4 pkt 4 a) utd. formułując pojęcie przewozu na potrzeby własne przewiduje wykonywanie tego przewozu nie tylko przez zatrudnionego pracownika lecz również i w pierwszym rzędzie przez przedsiębiorcę, przy czym przepis nie stanowi o obowiązku osobistego kierowania pojazdem przez przedsiębiorcę.

W rozpatrywanej sprawie organ ustalił, iż skarżąca prowadząca przedsiębiorstwo A. B. H.- D. realizowała przewóz dla potrzeb prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w taki sposób, że prowadzenie pojazdu powierzyła tego dnia mężowi M. B. Skarżąca wskazała na tę okoliczność w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a dodatkowo załączyła ona dwa pełnomocnictwa wystawione dla M. B. z dnia [...] kwietnia 2002r. i z dnia [...] lipca 2003r. do wykonywania wszelkich czynności zwykłego zarządu i wszelkich czynności faktycznych i prawnych w zakresie prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa (k. 27 i 28 akt adm.), podkreślając iż małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej.

W ocenie Sądu, w sytuacji wykonywania określonego zadania/pracy przez małżonka osoby prowadzącej działalność gospodarczą, na rzecz małżonka – przedsiębiorcy, dla celów prowadzonej przez niego działalności nie można twierdzić, iż praca ta może zostać wykonana wyłącznie w oparciu o umowę o pracę. Okazjonalna pomoc, jaką świadczy osobie prowadzącej działalność gospodarczą w tej działalności jego małżonek, prowadzący z nim wspólne gospodarstwo domowe, stanowi konsekwencję obowiązku małżonków do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 23 i 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy – Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Z powołanych przepisów k.r.io. nie można wysnuwać obowiązku świadczenia pracy w zakładzie współmałżonka, jednak w sytuacjach, w których z jakichkolwiek powodów, w szczególności z powodu choroby, konieczności opieki nad chorym członkiem rodziny, prowadzący działalność gospodarczą małżonek nie może wykonać czy wykonywać określonej czynności, brak jest przeszkód, a jak twierdzą niektórzy komentatorzy, istnieje powinność drugiego małżonka udzielenia pomocy i wykonania nieodpłatnie pracy za małżonka, który tej pracy wykonać nie może (vide: A. Dyoniak, artykuł "Praca świadczona przez małżonka w zakładzie współmałżonka albo przy wykonywaniu przez niego zawodu", St. Prawnicze. 1992/3-4/55 – t.1). Również pomoc świadczona przez małżonka regularnie na rzecz drugiego małżonka w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej nie może budzić wątpliwości, choćby z tego względu, że zgodnie z art. 36 § 1 k.r.io. oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, a stosownie do § 2 tego artykułu zgoda drugiego małżonka potrzebna jest wyłącznie przy dokonywaniu czynności przekraczających czynności zwykłego zarządu. Dodać należy, że zgodnie z art. 33 pkt 5 k.r.io. majątek służący do prowadzenia przedsiębiorstwa nie stanowi majątku odrębnego małżonka, chyba że został nabyty przed zawarciem małżeństwa. Udzielana przez małżonka pomoc w prowadzonej przez drugiego małżonka działalności gospodarczej, w ramach obowiązku ustawowego wzajemnej pomocy, jest normalną konsekwencją współdziałania małżonków na rzecz założonej przez nich rodziny i nie podlega zasadzie odpłatności (podobnie – vide: M. Skąpski artykuł "Świadczenie pracy podporządkowanej w ramach małżeńskiego obowiązku pomocy, PiP 1999/12/56 – t. 2.). Tym bardziej więc pomoc taka nie może zostać potraktowana jako praca regularnie świadczona, wymagająca potwierdzenia jej umową o pracę, którą formalnie nałożone zostaną na udzielającego pomocy małżonka obowiązki egzekwowane następnie przez małżonka zatrudniającego. Konstrukcja, zgodnie z którą jeden małżonek zatrudniałby drugiego jest prawnie wątpliwa, ponieważ poprzez umowę o pracę kreowałaby sprzeczne i pozostające w niezgodzie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stosunki między małżonkami, które oparte są na zasadzie równych praw i obowiązków (art. 23 k.r.io.). Pozostaje w sprzeczności z wykładnią celowościową przepisu art. 4 pkt 4a) utd. twierdzenie organu, że aby można było uznać przewóz za wykonywany na potrzeby własne, prowadzący pojazd kierowca – małżonek przedsiębiorcy musi być przez niego zatrudniony.

W rozpatrywanej sprawie organ nie czynił żadnych ustaleń dotyczących relacji majątkowych między małżonkami i nie odniósł się do żadnych twierdzeń skarżącej w tym przedmiocie, a wszystkie podniesione przez nią argumenty dotyczące charakteru związku jaki łączy ją z prowadzącym pojazdem M. B. i jego zasadniczego wpływu na sprawę, skwitował oceną, iż przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi posługuje się w prowadzonej działalności gospodarczej i odpowiedzialność ta jest niezależna od charakteru łączącego przedsiębiorcę stosunku prawnego z taką osobą (k. 22 akt adm. drugi akapit). Ta argumentacja może stanowić uzasadnienie dla nałożenia kar za naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców, jednak nie przystaje do ustalenia wykonywania transportu drogowego bez licencji i nałożenia kary za powyższe.

Reasumując, osoba udzielająca pomocy swemu małżonkowi w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i wykonująca w ramach tej pomocy określoną pracę fizyczną czy czynność techniczną, działając za małżonka prowadzącego działalność gospodarczą, działa w jego imieniu, a działanie takie winno być traktowane jako podejmowane przez prowadzącego działalność gospodarczą małżonka. Niewątpliwie taką prostą czynnością fizyczną jest prowadzenie pojazdu samochodowego, udostępnionego przez jednego z małżonków drugiemu dla celów prowadzonej działalności gospodarczej. Wykonywany pomocniczo, w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej, przewóz realizowany, na prośbę osoby prowadzącej działalność gospodarczą, pojazdem prowadzonym przez małżonka tej osoby, spełnia warunek, o którym mowa w art. 4 pkt 4 a) utd. i przy spełnieniu warunków określonych w ppkt od b) do d) tego artykułu jest przewozem na potrzeby własne.

2. Dodatkowo, należy zauważyć, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807) podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Powyższa zasada stanowi konkretyzację konstytucyjnej naczelnej zasady ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej przyjętej w art. 20 Konstytucji RP. Zasada ta przejawia się w tym, że podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, a ustawową przesłanką ograniczającą zakres stosowania tej zasady jest wymóg zachowania warunków określonych przepisami prawa. W wyroku z dnia 7 maja 2001r. sygn. K 19/00 (OTK ZU Nr 4/2001, poz. 82) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że " z użycia w art. 20 i art. 22 Konstytucji zwrotu "wolność działalności gospodarczej" wynika, że chodzi o działalność jednostek (osób fizycznych) oraz instytucji niepaństwowych (czy też szerzej ujmując – niepublicznych), które mają prawo samodzielnego decydowania o udziale w życiu gospodarczym, zakresie i formach tego udziału, w tym możliwie swobodnego podejmowania różnych działań faktycznych i prawnych, mieszczących się w ramach prowadzenia działalności gospodarczej. Chodzi tu więc o osoby fizyczne i inne podmioty, które korzystają z praw i wolności przysługujących człowiekowi i obywatelowi". Jak to jednak wynika z Konstytucji i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zasada wolności działalności gospodarczej nie ma jednak charakteru absolutnego i może doznać ograniczenia, aczkolwiek tylko w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny. Jednocześnie "ustawodawca nie może ustanawiać ograniczeń przekraczających pewien stopień uciążliwości, a zwłaszcza zapoznających proporcje pomiędzy stopniem naruszenia uprawnień jednostki, a rangą interesu publicznego, które ma w ten sposób podlegać ochronie" (orzeczenie z dnia 26 kwietnia 1995r. sygn. K. 11/94, OTK 1995r. cz. I, poz. 12).

Mając na uwadze wywody Sądu zamieszczone w części 1., brak jest uzasadnienia dla ograniczania możliwości korzystania przez osobę fizyczną prowadzącą inną, niż transport drogowy działalność gospodarczą (najczęściej jest to działalność prowadzona w niewielkim rozmiarze w umownych ramach przedsiębiorstwa rodzinnego) z pomocy małżonka w tej działalności, jeżeli taka jest zgodna wola małżonków w tym przedmiocie i jeżeli ze względu na rozmiary prowadzonej działalności jest niecelowe i nieracjonalne zatrudnianie pracownika. Zaznaczenia wymaga, że pomoc małżonka może mieć, jak to już wyżej zaznaczono, charakter awaryjny, incydentalny, kiedy wyręczając małżonka – przedsiębiorcę działa niejako "w zastępstwie" tego przedsiębiorcy, choć może również nosić cechy pomocy stałej. Wtedy tak pracujący małżonek jest osobą współpracującą w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ustawa o s.u.s. (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), traktowaną jak pracownik, podlegającą z tytułu stałej współpracy obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu – art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o s.u.s.

W rozpatrywanej sprawie, organ poprzestał na stwierdzeniu, że kierujący pojazdem M. B. nie jest pracownikiem będącej przedsiębiorcą A. B., a zatem przewóz nie jest przewozem na potrzeby własne lecz jest transportem drogowym wymagającym licencji, co skutkuje sankcją pieniężną w wysokości 8.000,00zł. Takie stanowisko organu prowadziło do tego, że nie czynił on żadnych ustaleń co do tego, czy M.B., wykonując czynności prowadzenia pojazdu w dniu kontroli, udzielał żonie prowadzącej działalność gospodarczą pomocy incydentalnej, czy działał w jej firmie jako osoba współpracująca, która winna być traktowana jak pracownik. Tymczasem, w obu przypadkach tj. w razie stwierdzenia, że M. B., kierując w dniu kontroli samochodem, udzielał żonie okazjonalnej pomocy w jej działalności gospodarczej, jak też w razie stwierdzenia, że M. B. ma status osoby współpracującej w rozumieniu ustawy o s.u.s., traktowanej jak pracownik, warunek postawiony przez art. 4 pkt 4 a) utd. należałoby uznać za spełniony.

Uznając, iż organ poprzez błędną interpretację art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym naruszył ten przepis oraz przepis art. 92 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 cyt. ustawy i niezasadnie wymierzył skarżącej karę za brak licencji, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi – p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą w części nakładającej karę pieniężną w wysokości 8.000,00 złotych. O wykonalności uchylonych w części decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. zaś koszty postępowania przyznano skarżącej na zasadzie art. 206 i 200 p.p.s.a.

II. W pozostałej części zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi są nieuzasadnione. Jak już wyżej zostało powiedziane, nie ma przeszkód, aby małżonek przedsiębiorcy traktowany był prowadząc pojazd, którym realizowany jest przewóz na potrzeby własne, jak przedsiębiorca, względnie jak pracownik. Powyższe nie oznacza jednak, że przedsiębiorcę nie wiążą przepisy regulujące jego obowiązki w związku z wykonywaniem transportu drogowego czy przewozów na potrzeby własne. W zaskarżonej decyzji organ obszernie i szczegółowo wyjaśnił jakie przepisy i dlaczego mają zastosowanie także wobec kierowców niezatrudnionych, a kierujących pojazdem realizującym przewóz i nie ma potrzeby powtarzania tych wywodów. Zarówno okazywanie na żądanie osób uprawnionych do kontroli drogowej wykresówek dokumentujących czas pracy kierowcy, jak też zaświadczenia o zatrudnieniu (w rozpatrywanej sprawie należało złożyć oświadczenie o braku zatrudnienia jeżeli nie miało ono miejsca) i spełnianiu wszystkich wymagań określonych ustawą jest obowiązkiem kierowcy realizującego przewóz na potrzeby własne przedsiębiorcy. Stanowi o tym art. 39f pkt 1 utd. który wymagania określone w art. 39a – 39e odnosi również do osób wykonujących osobiście przewozy na rzecz przedsiębiorcy. Obowiązkom tym kierujący pojazdem w dacie kontroli nie sprostał, a sam przedsiębiorca – skarżąca A. B. nie zadośćuczyniła obowiązkowi określonemu w art. 87 ust. 3 utd. zaopatrzenia kierowcy w wymagane prawem dokumenty. Stąd organ na podstawie wskazanych przepisów nałożył karę łącznie 2.000,00zł i karę 200,00zł za nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego, która to kara nie była kwestionowana zarówno w trakcie kontroli, jak też w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Skarżąca wskazywała jedynie na naruszenia procedury, które winny skutkować uchyleniem decyzji i w tej części. Sąd nie dopatrzył się w tej mierze ze strony organu naruszeń takiej wagi, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił żądanie skargi w tej części na zasadzie art. 151 p.p.s.a. O wykonalności uchylonych w części decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. zaś koszty postępowania przyznano skarżącej na zasadzie art. 206 i 200 p.p.s.a.