Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 310/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 ,art. 59 § 2,art. 29 § 1,art. 27 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1785
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
article: art. 138 § 2 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec A. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego [...] stycznia 2018 r. przez P. S. nr [...] Zawiadomieniem z [...] lutego 2018 r. r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] we W.. Zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono skarżącej spółce [...] lutego 2018 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] lutego 2018 r. Zawiadomieniem z [...] października 2018 r. Naczelnik Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...], które również zostało doręczone stronie [...] października 2018 r., a dłużnikowi zajętej nieruchomości – [...] października 2018 r.

Pismem z [...] października 2018 r. pełnomocnik spółki wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zarzucając naruszenie art. 59 § 1 pkt 2,4 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314, ze zm.) zwana dalej u.p.e.a., w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 , w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. , poz. 1785, ze zm.). W uzasadnieniu strona podniosła, że w tytule egzekucyjnym błędnie oznaczono skarżącą spółkę jako podmiot zobowiązany.

Postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego [...] stycznia 2018 r. przez P. S..

Podejmując rozstrzygnięcie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu tylko z przyczyn wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a., nie pozostawiając do uznania organu egzekucyjnego, czy w danym przypadku umorzyć postępowanie. Umorzenie może nastąpić w każdym stadium postępowania. Organ stwierdził, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a należności objęte ww. tytułami wykonawczymi są wymagalne, nie zostały umorzone i nie wygasły z innego powodu. Prowadzona egzekucja skierowana została do właściwego zobowiązanego i wszczęta została zgodnie z obwiązującymi przepisami prawa. Żadna wskazana we wniosku przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego nie zaistniała.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzuciła organowi bezpodstawne odmowę umorzenia postępowania, pomimo istnienia ku temu przesłanek, z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849 z zm.; dalej: "u.p.o.l.") polegającym na ich niezastosowaniu, wydaniu tytułów wykonawczych i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone. Spółka podniosła, że w rzeczywistości obowiązek z tytułu podatku od nieruchomości ciąży na samoistnym posiadaczu nieruchomości, spółka nie ma dostępu do nieruchomości, które są w posiadaniu samoistnym innego podmiotu.

Postanowieniem z [...] lutego 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu egzekucyjnego. Podtrzymując przyjętą przez organ egzekucyjny argumentację, stwierdził brak podstaw do umorzenia postępowania. Wskazano, że spółka pismem z [...] marca 2017 r. przesłała do P. S. załącznik [...] do deklaracji, zgłaszając do opodatkowania posiadane nieruchomości. Wobec powyższego wierzyciel dochodzi należnego mu podatku zgodnie z obowiązującymi procedurami, wystawiając upomnienia, a następnie tytuły wykonawcze na poszczególne raty podatku od nieruchomości. Odnośnie zarzutu naruszenia przez organ art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. organ nadzoru stwierdził, że umarza się postępowanie, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo że obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Pełnomocnik spółki nie sprecyzował, na czym miało naruszenie tego przepisu polegać. Wierzyciel przed wystawieniem tytułu wykonawczego skierował do zobowiązanego pisemne upomnienie zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., które zostało doręczone spółce [...] stycznia 2018 r. Spółka nie uregulowała należności.

W skardze na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia go poprzedzającego, umorzenie postępowania egzekucyjnego i zasądzenie kosztów procesowych wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie:

1. art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.") przez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego;

2. art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., polegające na ich niezastosowaniu, nieumorzeniu postępowania i dokonaniu czynności egzekucyjnej, w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do spółki nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu.

Skarżąca zaznaczyła, że wielokrotnie podnosiła, iż w okresie opodatkowania była właścicielem nieruchomości, ale faktycznie posiadaczem samoistnym był inny podmiot - [...] S.A. Jeżeli faktycznie nieruchomością władał inny podmiot niż właściciel, to organ egzekucyjny powinien uwzględnić argumenty spółki i w efekcie umorzyć postępowanie egzekucyjne. W niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., ponieważ nieruchomością władał faktycznie posiadacz samoistny (podmiot inny niż właściciel), który powinien być uznany za podatnika podatku od nieruchomości. Powyższe naruszenie doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, co z kolei stanowiło naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. Skarżąca stwierdziła, że w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ nie była ona podatnikiem podatku od nieruchomości. Obowiązek podatkowy wobec spółki nigdy nie istniał, postępowanie egzekucyjne jest obarczone błędem co do osoby zobowiązanego i tym samym prowadzenie egzekucji wobec spółki należy uznać za niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie organu nadzoru, którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego.

Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego polega na zakończeniu postępowania bez doprowadzenia do wykonania egzekwowanego obowiązku z powodu wystąpienia przeszkód uniemożliwiających lub powodujących niecelowość dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Przesłanki do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały natomiast określone w art. 59 § 2 u.p.e.a. W myśl tego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Podkreślić przy tym należy, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest zatem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.

W skardze strona podnosi naruszenie przez organ egzekucyjny art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Żadna z tych okoliczności nie zaistniała w przedmiotowej sprawie. Skarżąca jako właściciel nieruchomości w deklaracji wykazała przedmiot opodatkowania w 2017 r., jednak podatku od nieruchomości nie zapłaciła, na tej podstawie wierzyciel dochodzi należności od skarżącej spółki. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego ani też w skardze nie wykazała żadnej ze wskazanych okoliczności określonych w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Przesłanka wynikająca z art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., t.j. błąd co do osoby zobowiązanej lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązaną również nie występuje. Skarżąca nie kwestionuje faktu, że jest właścicielem nieruchomości, która została organowi zgłoszona i w deklaracji na podatek od nieruchomości wykazana. Podatnik nie zapłacił należnego podatku od nieruchomości, zatem po doręczeniu upomnienia wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja. Okoliczność, że obecnie właściciel nie ma dostępu do nieruchomości, nieruchomością włada inny podmiot, nie ma żadnego wpływu na powstanie zobowiązania podatkowego.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 59 §1 pkt 7 u.p.e.a. , stanowiący, ze umarza się postępowanie egzekucyjne jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo że obowiązek taki ciążył na wierzycielu. W judykaturze zgodnie przyjmuje się, że egzekucja administracyjna jest dopuszczalna, gdy łącznie spełnione zostaną podmiotowe i przedmiotowe warunki jej prowadzenia. Do przesłanek podmiotowych zalicza się wszystkie wymogi związane z uczestnikami tego postępowania. Przez pojęcie przesłanek przedmiotowych rozumie się dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na egzekwowany obowiązek, jego charakter prawny. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 in fine u.p.e.a.), a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma charakter formalny. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, o której mowa w omawianym przepisie, zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych - podmiotowych lub przedmiotowych, a nie merytorycznych. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z 28 lutego 2018 r., II FSK 512/16 - wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jako przykłady takich zarzutów wskazuje się w orzecznictwie na dopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku, a tym samym niedopuszczalność egzekucji tego świadczenia w drodze egzekucji administracyjnej, wystawienie tytułu wykonawczego przez nieuprawniony podmiot czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalne jest również prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który nie odpowiada wymogom określonym w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. Natomiast zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego oznacza, że w postępowaniu egzekucyjnym zastosowano pozaprawny środek, czyli taki, którego nie przewidują przepisy u.p.e.a. lub np. zastosowano środek egzekucyjny określony w tej ustawie, ale w sytuacji, gdy jego zastosowanie nie było dopuszczalne.

W opinii Sądu, w kontrolowanej sprawie organy obu instancji zasadnie uznały, że nie wystąpiły jakiekolwiek okoliczności skutkujące niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Zaskarżona przez spółkę czynność egzekucyjna okazała się dokonana prawidłowo. Do egzekucji zaległości podatkowych stosuje się egzekucję administracyjną, a w jej ramach zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Z obu objętych spornym postępowaniem egzekucyjnym tytułów wykonawczych wynika, że upomnienia, zawierające wezwanie do wykonania tego obowiązku, zostały skarżącej doręczone w w terminach wskazanych w postanowieniach obu instancji. Strona tego niezakwestionowała.

Skarżąca przez żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zawarte w skardze na czynność egzekucyjną, w istocie zmierza do tego, aby to organ egzekucyjny badał, czy obciąża ją obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Bezsporne w sprawie jest, co wynika także z akt sprawy, że skarżąca jest ujawnionym w księdze wieczystej właścicielem nieruchomości i dobrowolnie złożyła deklarację na podatek od nieruchomości za 2017 r. Zatem, co do zasady, egzekucja administracyjna jest dopuszczalna, a organ egzekucyjny nie ma podstaw, aby na etapie tego postępowania podważać treść tytułu wykonawczego, przez badanie kwestii samoistnego posiadania nieruchomości przez inny podmiot. Kwestionowanie poprawności zadeklarowanego podatku może nastąpić bądź to w razie wszczęcia przez organ postępowania podatkowego w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, bądź też przez złożenie przez podatnika korekty deklaracji.

W świetle przedstawionych powyżej uregulowań prawnych odnoszonych do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, za uzasadnione należało uznać stanowisko organów, odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ niezasadne zarzuty naruszenia art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l.

Wbrew twierdzeniom skargi nie zostały również naruszone przepisy art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., gdyż postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak i utrzymujące je w mocy postanowienie organu nadzoru, odpowiadają prawu.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) Sąd skargę oddalił.