Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 295/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 46 ust. 1 pkt. 1, art. 51, art. 52 ust. 1, art. 56 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi Społecznego Komitetu A na decyzję Kolegium Odwoławczego w z dnia 23 lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. oddala skargę, 2. oddala wniosek uczestnika postępowania o zasądzenie kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 lutego 2010 r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Zastępcę Wójta Gminy (działającego z upoważnienia Wójta Gminy) z dnia 9 listopada 2009 r. Nr [...] określającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na poszerzeniu granicy kopalni kruszywa naturalnego ze złoża "G. II" Pole II zlokalizowanego w obrębie ewidencyjnym G. na działkach nr 212/1, 213, 214, 215, 216 i 217/1. Decyzja Kolegium został wydana na podstawie art.153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz.1227, z 2008 r. Nr 227, poz.1505, z 2009 r. Nr 42, poz. 340, Nr 84, poz.700, Nr 157, poz.1241), art. 46 ust. 1, 3, 4, art. 46 a ust. 1 i 4, ust. 7 pkt 4, art. 47, art. 48 ust. 1 i 2, art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 52 ust. 1 i 3, art. 53, art. 56 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz.150, zm. z 2008 r. nr 111, poz. 708, nr 138, poz.865), § 2 ust. 1 pkt 26 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573; zm. z 2005 r. Nr 92. poz.769, z 2007r. Nr 158, poz.1105).

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium ustaliło, iż Zakład A pismem z dnia 4 października 2007 r. (uzupełnionym w dniu 5 października 2007 r.) złożył do Wójta Gminy wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia polegającego na poszerzeniu granicy kopalni kruszywa naturalnego ze złoża "G. II" zlokalizowanego w obrębie ewidencyjnym G. na działkach nr 212/1, 213, 214, 215, 216 i 217/1. Wójt, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia 9 listopada 2009 r., Nr [...] określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację wskazanego przedsięwzięcia. Od powyższej decyzji pismem z dnia 20 listopada 2009 r. odwołanie złożyło Stowarzyszenie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Stowarzyszenie podniosło, że uzupełniony o dwa aneksy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie spełnia wymogów określonych w przepisie art. 52 ust.1 pkt 3 i 4 ustawy Prawo ochrony środowiska, w szczególności opisane warianty nie są wariantami w rozumieniu ustawy, w decyzji nie ma żadnych wymagań co do niezbędnych inwestycji towarzyszących. Zdaniem odwołującego się zalecenie zawarte w pkt 25 zobowiązujące inwestora do zraszania dróg gruntowych w oparciu o dotychczasowe doświadczenia nie zdaje egzaminu. Raport nie zawiera opisu wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia opartego na pełnej analizie oceny skutków w tym kosztów przeniesienia tej działalności lub jej likwidacji, w decyzji ogólnie wspomniano o tym wariancie, bez żadnej analizy i kosztów takiego rozwiązania. Zwraca się uwagę w odwołaniu również na położenie kopalni w otoczeniu miejscowości rekreacyjnych, utratę cennego krajobrazu, dewastację środowiska naturalnego poprzez działalność wydobywczą, wyraża obawę podejmowania działalności wydobywczej przez Spółkę na innych terenach.

Kolegium wskazało, iż w myśl przepisu art. 153 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, która uchyliła m.in. przepisy działu VI (art. 40 - art. 76) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska do spraw wszczętych, na podstawie przepisów ustawy prawo ochrony środowiska, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się, z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1, przepisy dotychczasowe. Ponieważ w przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy dnia 3 października 2008 r. i nie zostało zakończone decyzją ostateczną, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

Organ odwoławczy wskazuje, że realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia (art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). Zgodnie z przepisem art. 51 ust.1 pkt 1 ww. ustawy planowane przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko wymagają sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Wymogi raportu zostały określone w przepisie art. 52 ust. 1 ww. ustawy. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, które dla tego samego przedsięwzięcia przeprowadza się jednokrotnie (art. 46 ust. 3). Zgodnie z przepisem art. 47 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia: 1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, b) dobra materialne, c) zabytki, d) wzajemne oddziaływanie między czynnikami, o których mowa w lit. a-c, e) dostępność do złóż kopalin; 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko; 3) wymagany zakres monitoringu. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przeprowadza organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ, o którym mowa w ust. 1, uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z organem ochrony środowiska (art. 48 ust. 1 i 2 pkt 1). Organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 53). Załącznikiem do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest charakterystyka całego przedsięwzięcia (art. 56 ust.3). W myśl przepisu art. 56 ust. 1b decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach powinna uwzględnić uzgodnienia organów, o których mowa w art. 48 ust. 2, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki przeprowadzonego postępowania z udziałem społeczeństwa. Elementy obligatoryjne decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określa przepis art. 56 ust. 2 ww. ustawy, do nich należą: 1) rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia; 2) warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich; 3) wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym; 4) wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii; 5) wymogi w zakresie ograniczania transgranicznego oddziaływania na środowisko w odniesieniu do przedsięwzięć, dla których przeprowadzono postępowanie dotyczące transgranicznego oddziaływania na środowisko; 6) w przypadku, o którym mowa w art. 135 ust. 1 - stwierdzenie konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia (art. 56 ust. 7), przy czym uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać informacje o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa oraz informacje dotyczące konieczności wykonania analizy porealizacyjnej, o której mowa w ust. 4 pkt 2 (art. 56 ust. 8 ustawy). Właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 56 ust. 1 cyt. ustawy). Nadto podstawowym według Kolegium warunkiem wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia jest zgodność planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Kolegium stwierdziło, że wniosek Zakładu A dotyczył wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na poszerzeniu granicy kopalni kruszywa naturalnego ze złoża "G. II" zlokalizowanego w obrębie ewidencyjnym G. na działkach nr 212/1, 213, 214, 215; 216 i 217/1. Na podstawie przepisu § 2 ust. 1 pkt 26. lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, przedmiotowe przedsięwzięcie polegające na poszerzeniu granicy kopalni kruszywa naturalnego ze złoża "G. II" zostało zaliczone do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Kolegium ustaliło również, że na terenie obejmującym działki nr 215, oraz cześć działek nr 213, 214 i 216 w G. obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony chwałą Rady Gminy nr [...] z dnia 14 sierpnia 1997 r. (Dz. Urz. Woj. Nr 17 poz. [...]); zgodnie z ustaleniami planu obszar, na którym położone są ww. działki oznaczony jest symbolem C 33PE (tereny eksploatacji żwiru). Na terenie obejmującym część działek nr 212, 213, 214 i 216 obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony uchwałą Rady Gminy nr [...] z dnia 14 września 2007 r. (Dz. Urz. Woj. Nr 148, poz. [...]); zgodnie z ustaleniami planu obszar, na którym położone są ww. działki oznaczony jest symbolem 64.PG (teren górniczy eksploatacji kruszywa naturalnego). Na terenie obejmującym część działki nr 217/1 w G. obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony chwałą Rady Gminy nr [...] z dnia 11 maja 1999 r. (Dz. Urz. Woj. Nr 113, poz. 1029) zgodnie z ustaleniami planu obszar, na którym położone są ww. działki oznaczony jest symbolem PE (teren eksploatacji powierzchniowi naturalnego kruszywa).

Kolegium uznało wobec powyższego, iż przedmiotowe przedsięwzięcie jest zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co zostało również stwierdzone przez organ instancji.

Według Kolegium raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko uzupełniony w grudniu 2008 r. wraz z aneksami znajdujący się w aktach sprawy spełnia wszystkie wymogi określone w przepisie art. 52 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zakres raportu jest dostosowany do charakteru i wielkości oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko. W raporcie stwierdzono, że rodzaj inwestycji - czynna kopalnia kruszywa powoduje, że wybór wariantu sprowadza się do podejmowania eksploatacji w nowych poszerzonych granicach złoża projektowanego obszaru górniczego lub pozostawienie eksploatacji w granicach określonych dotychczasową koncesją. Uznano także, iż w przypadku przedmiotowej inwestycji wariantowanie może dotyczyć jedynie maszyn stosowanych w kopalni, transportu i drogi wywozu kopaliny. Raport zawiera opis analizowanych wariantów, w tym wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia, wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, wraz z uzasadnieniem ich wyboru oraz określa przewidywane oddziaływanie na środowisko analizowanych wariantów, w tym również w wypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Stwierdzono, że nie ma możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko. Złoże "G. II" Pole II w całości znajduje się w otulinie Parku Krajobrazowego, poza obszarem Natura 2000 oraz poza terenami objętymi ochroną na podstawie przepisów prawa. Przeanalizowano bezpośredni i pośredni wpływ przedsięwzięcia na środowisko oraz na inne elementy, o których mowa, w przepisie art. 47 ww. ustawy, które szczegółowo opisano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie nałożono na inwestora szereg obowiązków i ograniczeń mających na celu zminimalizowanie efektów tej działalności w środowisko.

W odniesieniu do decyzji Wójta Gminy z dnia 9 listopada 2009 r. Kolegium wskazało, iż w jej treści zawarto wszystkie elementy określone w przepisie art. 56 ust. 2 ustawy. Do decyzji tej, zgodnie z art. 56 ust. 3 ustawy, została także załączona charakterystyka planowanego przedsięwzięcia.

Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, iż decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z przepisami prawa i jest prawidłowa. Zarzuty Stowarzyszenia odnośnie braku spełnienia wymagań raportu określonych w przepisie art. 52 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Raport został uzupełniony o opis analizowanych wariantów i spełnia wymogi ustawowe. Kolegium podniosło, że w orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, iż w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych podmiot podejmujący realizację przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko przedstawia minimum trzy analizowane warianty - dwa warianty, o których jest mowa w art. 52 ust. 1 pkt 3 ustawy i wariant wybierany, proponowany, przy czym podkreśla się, że generalnie pogląd ten należy zaakceptować, ale z zastrzeżeniem, że w niektórych sytuacjach wariant najkorzystniejszy dla środowiska będzie wariantem zaproponowanym do realizacji (K. Gruszecki, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, LEX, 2008, wyd. II). Tak więc nie każde planowane przedsięwzięcie musi być przedstawione w trzech wariantach. Sytuacja taka ma miejsce, gdy przedsięwzięcie jest możliwe do zrealizowania tylko w jednym wariancie z uwagi na jego charakter i uwarunkowania. Przedsięwzięcie objęte przedmiotową decyzją polega na poszerzeniu granic istniejącej kopalni kruszywa o tereny kilku działek posiadających udokumentowane złoża tej kopaliny, możliwe do wydobycia wyłącznie metod odkrywkową. Zarzuty dotyczące skutków działalności inwestora w zakresie infrastruktury gminy, stanu krajobrazu i przyrody, rekreacyjnego charakteru terenu są subiektywnymi odczuciami Stowarzyszenia i nie są poparte dowodami materialnymi w postaci opinii eksperta lub wynikami niezależnych badań. Raport jest sporządzany przez osoby posiadające wiedzę specjalną i zadaniem raportu jest przedstawienie potencjalnego wpływu na środowisko w sposób uzasadniony merytorycznie m.in. w oparciu o ocenę wagi poszczególnych źródeł oddziaływania oraz skutków w środowisku takiej działalności. Jak wynika z raportu zawarta analiza wpływu na środowisko pozwala ocenić potencjalny wpływ na środowisko planowanej działalności. Kolegium podkreśliło również, że działalność rekreacyjna na terenie Gminy nie jest jedyną dopuszczoną działalnością przez miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Stowarzyszenie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Wskazuje się w skardze, że Stowarzyszenie jest społeczną organizacją pozarządową powołaną w celu ochrony krajobrazu w tym ochrony środowiska i walorów przyrodniczych terenów położonych w gminie K. poprzez udział w ocenie działań władz gminy K., których decyzję preferujące rozwój wielkopowierzchniowych kopalni kruszywa naturalnego skutkują degradacją terenów o wybitnych wartościach krajobrazowych i przyrodniczych. Zdaniem Stowarzyszenia zarówno raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko jak i decyzja Wójta Gminy nie spełniają wymagań ustawy Prawo ochrony środowiska. Przedstawione warianty polegające na rozważaniach co do tras wewnętrznego transportu nie mogą stanowić opisu rozwiązań wariantowych w rozumieniu przepisu art. 52 ust. 1 pkt 3 i 4, bowiem zmiana tras transportu pomiędzy kopalnią a przetwórnią z uwagi na funkcjonowanie tych dwóch podmiotów na tym samym obszarze nie ma wpływu na zmniejszenie zagrożeń środowiskowych i może być rozważana jedynie w aspekcie ekonomicznym. Skarżąca zarzuca również, że raport i decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych nie wypełniają wymogu określonego w art. 47 i art. 52 ust. 1 pkt. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska. Raport powinien zawierać opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko- średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania. Strona skarżąca podnosi, że jako strona postępowania złożyła pisemne uwagi zastrzeżenia do raportu, jednak w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach te uwagi i wnioski zostały odrzucone arbitralnie bez merytorycznego uzasadnienie popartego wynikami pomiarów i analiz obejmujących tereny kopalni, zakładu przetwórczego, dróg transportowych i przyległych terenów mieszkalnych i rekreacyjnych. Skarżąca twierdzi, że decyzja Wójta Gminy o środowiskowych uwarunkowaniach w punktach od 1 do 28 ma charakter zaleceń, których niedotrzymanie może spowodować jedynie konieczność sporządzenia nawowego raportu, nie powoduje natomiast sankcji w postaci wstrzymania lub wystąpienia o cofnięcie koncesji.

Strona skarżąca wskazuje, iż na terenie działek 213, 214, 215, 216, 217/1 działalności prowadzi zakład przetwórczy i kopalnia. W ocenie oddziaływania na środowisko równoległa praca tych dwóch zakładów pracujących na tym samym terenie daje efekt skumulowanych zjawisk negatywnych, które winny być poddane analizie zgodnie z wymogami art. 52 ust. 1 pkt 6 ustawy, natomiast raport takiej analizy nie zawiera.

Nadto działalność spółki może doprowadzić do trwałego zniszczenia setek hektarów gruntów ornych i leśnych w terenie stanowiącym Otulinę Parku Krajobrazowego. Zdaniem skarżącej działalność wydobywcza na tym terenie powinna być ograniczona do niewielkiego obszaru, a wyeksploatowany do tej pory obszar o powierzchni ca 90 ha powinien być granicą działalności wydobywczej na tym terenie. W planach zagospodarowania przestrzennego wsie G., L., S. (w obrębie których pracuje wielkopowierzchniowa kopalnia kruszywa) są położone w strefie "A" – strefa intensywnego użytkowania i zagospodarowania rekreacyjnego WPK i OCHK. Wsie G. i L. leżą w otulinie WPK, L. oddalone są o 500 m od terenów, które są przedmiotem decyzji, a zabudowania mieszkalne we wsi G. 30 m. Natomiast opinia załączona do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wyraźnie odmienna, dostosowana do potrzeb inwestycji.

Stowarzyszenie podnosi, że przemieszczanie dużych mas kruszywa po drogach powoduje znaczne i uciążliwe pylenie, w tym pyłami zawierającymi rakotwórcze składniki PM10, oraz poważną dewastację nawierzchni. Stwierdzenie w decyzji, iż emisja spalin nie przekroczy dopuszczalnych norm jest gołosłowne i nie oparte na pomiarach. W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powinien znaleźć się zapis, który zobowiąże inwestora do wybudowania z własnych środków trwałej drogi asfaltowej według obowiązujących norm dla dróg gminnych i powiatowych pod groźbą cofnięcia koncesji.

Uwzględniając fakt, że prowadzona działalność wydobywcza prowadzi do trwałych zmian środowiskowych i konfliktów społecznych konieczne jest, zdaniem skarżącej, opracowanie 2 – 3 wariantów raportów wymaganych ustawą w tym wariant likwidacji kopalni. Warianty powinny pokazywać rozwiązania, w tym przedsięwzięcia zapewniające ograniczenie degradacji krajobrazu, zanieczyszczenia powietrza, radykalnej poprawy nawierzchni dróg wykorzystywanych przez transport wewnętrzny i zewnętrzny poruszający się po drogach gminnych, będących jednocześnie drogami komunikacyjnymi dla mieszkańców wsi. Warianty powinny również określać ostateczny i obligatoryjny termin zakończenia działalności wydobywczej na tym terenie. Brak opisu wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia i wariantu najmniej korzystnego dla środowiska oraz brak uzasadnienia wyboru wariantów nie wypełnia wymogu określonego w art. 52 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy Prawo ochrony środowiska.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania Zakład w piśmie procesowym z dnia 9 czerwca 2010 r. wniósł o oddalenie skargi Stowarzyszenia. Wskazuje się w piśmie, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia uwzględnia fakt, że działalność wydobywcza polegająca na eksploatacji żwiru jest działalnością okresową, a w następstwie rekultywacji, przeprowadzonej po zakończeniu eksploatacji, odtworzona zostanie wartość przyrodnicza terenu. Ponadto działalność oparta jest na udokumentowanych złożach oraz została dopuszczona i jest zgodna z obowiązującym planem miejscowym. Uczestnik wskazuje, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wbrew twierdzeniom skargi odniosło się w swojej decyzji do zarzutów stowarzyszenia i wskazało, dlaczego uznało je za niezasadne. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wraz z uzupełnieniem i aneksami został uznany za kompletny zarówno przez Wójta Gminy jak i Kolegium, które twierdziło, że jest on dostosowany do charakteru i wielkości przedsięwzięcia.

Stowarzyszenie w piśmie procesowym z dnia 2 lipca 2010 r. (stanowiącym uzupełnienie skargi) wskazało, że tereny, na których prowadzą działalność zakład przetwórczy B oraz zakład wydobywczy A leży w otulinie Parku Krajobrazowego, natomiast każda działalność przemysłowa, w tym wydobywcza, która jest szkodliwa dla naturalnego środowiska walorów krajobrazowych w tym obszarze powinna być ograniczona do minimum. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego zakładano wygaszanie kopalni i przetwórni kruszywa. Transport kruszywa odbywa się na odcinku drogi gminnej biegnącej od wsi L. w kierunku wsi G. i od zakładu przeróbczego do drogi powiatowej nr [...] K. – W. a dalej droga krajową nr [...] przebiegającą przez miasto K. Wymieniony odcinek drogi posiada nawierzchnię gruntową zniszczoną przez ciężki transport 40 t wywrotek. Droga ta nie jest przystosowana do ruchu pojazdów powyżej 8 t na oś. Stowarzyszenie nie zgadza się również ze stwierdzeniem, że wydobywanie kruszywa jest działalnością okresową. Działalność ta jest prowadzona od lat 70 ubiegłego wieku i wobec przekazywania dalszych terenów pod kopalnie kruszywa będzie trwała przez następne kilkadziesiąt lat, jeżeli nie zostaną uwzględnione postulaty zgłaszane przez Stowarzyszenie. Podsumowując Stowarzyszenie podniosło, iż raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko jak również decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie zawiera: wariantowanych rozwiązań uwzględniających zmniejszenie uciążliwości dla środowiska w tym brak wariantu likwidacji Zakładu wydobywczego w określonym terminie; monitoringu i oceny wpływu zanieczyszczenia powietrza przez transport zewnętrzny i wewnętrzny; stałego monitoringu w zakresie oceny zalesień na przestrzeni kilku lat; dostosowanych dróg do zewnętrznego i wewnętrznego transportu kruszywa; oceny skumulowanych negatywnych zjawisk na zdrowie i warunki życia mieszkańców. Podczas sporządzania raportu nie wzięto również pod uwagę pod uwagę konfliktu z właścicielami działek rekreacyjnych z powodu braku właściwych warunków dojazdu i wypoczynku.

Na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. reprezentujący uczestnika postępowania Zakład radca prawny złożyła wniosek o zasądzenie od skarżącego Stowarzyszenia kosztów zastępstwa procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargę należało oddalić.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę administracji pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrolując zatem legalność zaskarżonej decyzji orzekający w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa przez rozstrzygający sprawę organ, które miałoby wpływ na wynik sprawy.

Istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy ustalone zostały przez organ prawidłowo. Jak zatem wynika z tych ustaleń oraz akt sprawy administracyjnej wniosek inwestora Zakładu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na poszerzeniu granicy kopalni kruszywa naturalnego ze złoża "G. II" (Pole II – działki nr 211/1, z której inwestor następnie zrezygnował, 212/1, 213, 214, 215, 216, 217/2) w miejscowości G. gmina złożony został w dniu 4 października 2007 r. Data złożenia przedmiotowego wniosku determinuje w niniejszej sprawie stan prawny, jak trafnie wskazuje Kolegium. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenie oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, z późn. zm.) do spraw wszczętych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 144 (ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, z późn. zm.) przed dniem wejścia wżycie niniejszej ustawy (to jest dniem 15 listopada 2008 r.) a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się, z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1, przepisy dotychczasowe. Zatem z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie nie została wydana ostateczna decyzja rozstrzygająca wniosek inwestora (decyzja Wójta gminy z dnia 25 lutego 2008 r. ustalająca środowiskowe uwarunkowania przedmiotowego przedsięwzięcia uchylona została prawomocną decyzją SKO z dnia 6 października 2008 r. Nr [...]), prawidłowo oba organy orzekały na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150), w szczególności zaś art. 46 ust. 1, 3, 4, art. 46 a ust. 1 i 4, ust. 7 pkt 4, art. 47, art. 48 ust. 1 i 2, art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 52 ust. 1 i 3, art. 53, art. 56.

Skarżące Stowarzyszenie dopuszczone zostało do udziału w niniejszym postępowaniu na prawach strony, na podstawie postanowienia Wójta Gminy z dnia 14 listopada 2007 r. (vide: postanowienie k. 15 akt administracyjnych I instancji).

Rozważając przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności należy wskazać, że niewątpliwie planowana inwestycja zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowisko, stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 26 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573; zm. z 2005 r. Nr 92. poz.769, z 2007r. Nr 158, poz.1105) odnoszącego się do wydobywania kopalin ze złoża metodą odkrywkową na powierzchni obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha. Według zaś art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Tym samym sporządzenie raportu oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia ma charakter obligatoryjny.

Sporządzony w kontrolowanej sprawie raport o oddziaływaniu na środowisko rozbudowywanej kopalni kruszywa naturalnego (w nowych granicach) został uzupełniony (dwoma aneksami), według zaleceń Kolegium zawartych w decyzji kasacyjnej z dnia 6 października 2008 r. Nr [...] (vide: raport wraz z aneksami w aktach administracyjnych I instancji) i wbrew twierdzeniom skargi odpowiada obecnie wymogom określonym w art. 52 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Przede wszystkim trzeba zauważyć, że zakres raportu jest dostosowany do charakteru i wielkości oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko. Tak więc w szczególności zarzut skargi odnoszący się do braku analizy skumulowanego oddziaływania na środowisko nie jest trafny. W Aneksie (pkt 2 str. 4) znajduje się opinia na temat niewystępowania zjawiska skumulowanego oddziaływania, z uwagi na fakt eksploatacji kruszywa sukcesywnie na poszczególnych wyznaczonych polach ("po zakończeniu eksploatacji kruszywa w granicach jednego pola teren poeksploatacyjny zostaje zrekultywowany, a wydobycie kruszywa zaczyna się w granicach kolejnego pola eksploatacyjnego(...)").

Dalej, niezasadne są także zarzuty związane z położeniem kopalni w otulinie Parku Krajobrazowego i wynikającymi z tego tytułu skutkami. Przytaczany przez skarżące Stowarzyszenie stan prawny odnoszący się do wskazanego parku krajobrazowego jest nieaktualny. Zarówno w dacie obu rozstrzygnięć jak i na dzień wyrokowania obowiązuje rozporządzenie Nr [...] Wojewody z dnia 15 maja 2006 r. w sprawie Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. z dnia 1 czerwca 2006 r., Nr 58, poz. [...]), podjęte na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, z późn. zm.); z dniem wejścia w życie tego rozporządzenia straciło moc poprzedzające je rozporządzenie Nr [...] Wojewody z dnia 8 listopada 1994 r. w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu, określenia granic parków krajobrazowych i wyznaczenia wokół nich otulin oraz wprowadzenia obowiązujących w nim zakazów i ograniczeń (Dz. Urz. Woj. Nr 27, poz. [...], zm. w 1998 r., Nr 59, poz. [...]), do którego odwołuje się skarżące Stowarzyszenie, przy czym utworzony wcześniej park krajobrazowy stał się parkiem krajobrazowym w rozumieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. (por. art. 153 i art. 157 tej ustawy). Rozporządzenia Wojewody Nr [...] wprowadza zakazy we Parku Krajobrazowym, nie wprowadza natomiast żadnych zakazów w otulinie tego parku. Do przywoływanego przez Stowarzyszenie rozporządzenia Wojewody z dnia 7 sierpnia 2001 r. w sprawie ustanowienia "Planu ochrony Parku Krajobrazowego" (Dz. Urz. Woj. z dnia 8 sierpnia 2001 r., Nr 64, poz. [...]) podjętego na podstawie art. 13a ust. 1 i 6 oraz art. 13b usta. 1 i 3 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 114, poz. 492, z późn. zm.) należy odnieść stan prawny ukształtowany ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, która weszła w życie z dniem 01 maja 2004 r. Zgodnie z treścią art. 161 tej ustawy, z tym dniem uchylona została ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.). Stosownie zaś do treści art. 154 ust. 1 plany ochrony dla parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych ustanowione w okresie od dnia 2 lutego 2001 r. do dnia wejścia w życie ustawy stają się planami ochrony w rozumieniu niniejszej ustawy. Zgodnie zaś z ust. 3 dla parków krajobrazowych, które miały zatwierdzone rozporządzeniem plany ochrony do dnia 2 lutego 2001 r., sporządza się, z ich wykorzystaniem, plany ochrony w rozumieniu niniejszej ustawy, w terminie do 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Zatem wskazać należy, że w przywoływanym planie ochrony nie ma także zakazów, które odnosiłyby się do planowanego przedsięwzięcia. Według definicji zawartej w art. 5 pkt 14 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody otulina stanowi strefę ochronną graniczącą z formą ochrony przyrody i wyznaczoną indywidualnie dla formy ochrony przyrody w celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka. Zakazy wynikające z art. 16 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody odnoszące się do parków krajobrazowych nie dotyczą jego otuliny (art. 16 ust. 2). Otulina jest formą przejściową pomiędzy parkiem a terenem, który nie podlega ochronie ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe. Otulina nie stanowiąc wartości chronionej w rozumieniu ustawy, służy jak wynika z przytoczonej wyżej definicji zabezpieczeniu parku przed zagrożeniami zewnętrznymi. Z tych przyczyn nie podlega ograniczeniom takim, jakie dotyczą parków krajobrazowych. Ustawodawca sformułował katalog 14 zakazów, które mogą - choć nie muszą - zostać wprowadzone na terenie parku krajobrazowego (art. 17 ust. 1). Zalicza się do nich między innymi zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Dla parku krajobrazowego sporządza się 20-letni plan ochrony, ustanawiany przez wojewodę (aktualnie – przez sejmik, po wejściu w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753). Plan ten między innymi: określa cele ochrony przyrody (w tym przyrodnicze, społeczne i gospodarcze uwarunkowania ich realizacji), identyfikuje oraz określa sposoby eliminacji lub ograniczania istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych, określa zakres prac związanych z ochroną przyrody i kształtowaniem krajobrazu, wskazuje obszary udostępniane dla celów naukowych, edukacyjnych, turystyczno-rekreacyjnych i dla innych form gospodarowania, a także zawiera dotyczące eliminacji lub ograniczenia zagrożeń ustalenia do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, planów miejscowych i planów zagospodarowania przestrzennego województw. Obowiązujące rozporządzenie Wojewody Nr [...] wprowadza w Parku między innymi (z zastrzeżeniem ust. 2 i 3) zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. Jak już jednak wyżej zaznaczono, w otulinie parku krajobrazowego nie wprowadza się zakazów z katalogu określonego w art. 17 ust. 1, nie przewiduje tego bowiem ustawa o ochronie przyrody. W konsekwencji nie można wywodzić zakazu lokalizacji planowanego przedsięwzięcia na podstawie wskazywanych przez skarżącego i wyżej opisanych przepisów miejscowych.

Następnie Sąd jako niezasadne ocenia także zarzuty odwołujące się do wskazywanych zapisów Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, zawierającego postulowane kierunki zagospodarowania i określającego politykę przestrzenną tej gminy. Przede wszystkim, studium, ani w poprzednim stanie prawnym ukształtowanym ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139, z późn. zm.), ani według obecnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, z późn. zm.) nie stanowi przepisu prawa miejscowego (por. art. 9 ust. 5 tej ostatniej ustawy oraz art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.). Ponadto, co wymaga podkreślenia, art. 56 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska nakazuje organowi właściwemu do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach badanie zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który jest przepisem prawa miejscowego (por. art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. i art. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.). Kwestionowane w niniejszej sprawie decyzje poprzedzone zostały badaniem zgodności lokalizacji przedmiotowego przedsięwzięcia z ustaleniami obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego gminy, co wypełnia zatem obowiązek wynikający z przytoczonego wyżej przepisu (vide: wypis i wyrys z planów k. 30 akt administracyjnych I instancji). Prawidłowo ustaliły oba organy, że teren obejmujący działki nr 215, oraz część działek nr 213, 214 i 216 w G., zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Nr [...] z dnia 14 sierpnia 1997 r. (Dz. Urz. Woj. Nr 17 poz. [...]) oznaczony jest symbolem C 33PE (tereny eksploatacji, przeróbki żwiru i produkcji materiałów budowlanych). Część działek nr 212/1, 213, 214 i 216 objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Nr [...] z dnia 14 września 2007 r. (Dz. Urz. Woj. Nr 148, poz. [...]); zgodnie z ustaleniami tego planu obszar, na którym są położone oznaczony jest symbolem 64.PG (tereny górnicze eksploatacji kruszywa naturalnego). Następnie na terenie obejmującym działkę nr 217/1 w G. obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą Rady Gminy nr [...] z dnia 11 maja 1999 r. (Dz. Urz. Woj. Nr 113, poz. [...]); zgodnie z ustaleniami tego planu obszar obejmujący wymienioną działkę oznaczony jest symbolem PE (tereny powierzchniowej eksploatacji kruszywa naturalnego).

W tych okolicznościach zatem, gdy planowane przedsięwzięcie jest zgodne z obowiązującymi miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, odwoływanie się do polityki przestrzennej gminy określonej w Studium jest chybione. Niemniej, argumentację Kolegium, że kierunki rozwoju gminy nie są ograniczone wyłącznie do działalności rekreacyjnej trzeba uznać za trafną.

Niezasadne są następnie zarzuty skargi odnoszące się do braku wariantowości planowanego przedsięwzięcia w raporcie o oddziaływaniu na środowisko. Jak słusznie wywodzi Kolegium, zakres raportu został dostosowany do charakteru i wielkości oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko. Na stronie 33 Raportu (pkt 8) znajduje się opis analizowanych wariantów, gdzie autorzy uzasadniają, iż dla inwestycji w postaci czynnej kopalni kruszywa wybór wariantu "sprowadza się do podejmowania eksploatacji w nowych poszerzonych granicach złoża i projektowanego obszaru górniczego (...) lub pozostawienia eksploatacji w granicach określonych dotychczasową koncesją". Również sposób eksploatacji - odkrywkowy, zdeterminowany jest rodzajem kopaliny, wobec czego nie może podlegać wariantowaniu. Stwierdzono także, iż nie ma możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko. Złoże "G.o II" Pole II w całości znajduje się w otulinie Parku Krajobrazowego, poza obszarem Natura 2000 oraz poza terenami objętymi ochroną na podstawie przepisów prawa. Trafnie wywodzi zatem organ odwoławczy, że raport zawiera opis analizowanych wariantów, w tym wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia, wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, wraz z uzasadnieniem ich wyboru oraz określa przewidywane oddziaływanie na środowisko analizowanych wariantów, w tym również w wypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (vide: pkt 9 str. 36 Raportu). Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia przepisu art. 52 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy Prawo ochrony środowiska. Należy wskazać, że poddanie analizie w przedmiotowym raporcie wariantu polegającego na podjęciu lub niepodejmowaniu przedmiotowego przedsięwzięcia i uznanie za celowe w związku z opisanym rodzajem inwestycji (czynna kopalnia kruszywa) wariantowania urządzeń technicznych, transportu i drogi wywozu kopaliny nie jest sprzeczne z treścią art. 52 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy. Przepis ten, jak wskazuje się w judykaturze, obejmuje wyłącznie sytuację, gdy w toku postępowania zostanie uprawdopodobnione, iż rozwiązania takie realnie istnieją (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2009/07, dostępny w Internecie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemniej, na stronie 35 Raportu (pkt 8 "Opis analizowanych wariantów wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Wariant proponowany oraz racjonalny wariant alternatywny. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska") pisze autor, iż "znacznie korzystniejszym wariantem dla ogólnie rozumianego środowiska jest poszerzenie już istniejącego zakładu górniczego w oparciu o rozpoznane i udokumentowane zasobu z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury i kadry niż ograniczanie wydobycia w tym terenie, szukanie i udokumentowania, a następnie otwieranie kopalń w nowym miejscu, zwłaszcza że nowo udokumentowane złoża ssą znacznie mniejsze i w miejsce już istniejącego zakładu górniczego, aby wypełnić lukę po jego zamknięciu, musiałoby powstać kilka mniejszych". Zatem, wbrew twierdzeniom skargi, przedstawiony i analizowany był w raporcie wariant polegający na nieposzerzaniu istniejącej kopalni o planowane przedsięwzięcie (wariant zerowy). Natomiast przykładowe warianty przedsięwzięcia przedstawione przez Stowarzyszenie w skardze zakładają bądź likwidację kopalni (natychmiastową lub w określonym czasie) bądź ewentualnie zmianę jej profilu. Tego rodzaju żądania w stosunku do Raportu oraz polemika z jego treścią nie może stanowić dowodu świadczącego o jego wadliwości. Należy przy tym zauważyć, że jak wskazał między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 383/08 (Baza orzeczeń LEX nr 526577), raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ma charakter dokumentu prywatnego inwestora będącego dowodem w postępowaniu administracyjnym. Raport oceniany jest przez organ wydający decyzję określającą uwarunkowania środowiskowe, a uczestnicy postępowania mają możliwość zgłoszenia zastrzeżeń dotyczących tego dowodu. Zastrzeżenia te jednak nie mogą być gołosłowne, lecz powinny być poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu. Podzielając przedstawione stanowisko Sąd zauważa, że również w toku postępowania administracyjnego Stowarzyszenie nie przedstawiło żadnego dowodu przeciwko raportowi, ograniczając się jedynie do składania zastrzeżeń, nazywanych "ocenami", niepopartych przekonywającymi ekspertyzami bądź opiniami specjalistów. Trafnie w związku z powyższym uznało Kolegium, że zarzuty dotyczące w szczególności skutków działalności inwestora w zakresie infrastruktury gminy, stanu krajobrazu i przyrody, rekreacyjnego charakteru terenu mają charakter subiektywnej oceny, nie zostały poparte dowodami w postaci opinii eksperta lub wynikami niezależnych badań, tym bardziej, że jak podkreśliło zasadnie Kolegium, działalność rekreacyjna na terenie gminy nie jest jedyną dopuszczoną działalnością przez miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Uprawniona była zatem ocena zawarta w zaskarżonej decyzji, że Raport stanowiący dowód w niniejszej sprawie jest sporządzony przez osoby posiadające wiedzę specjalną, a zawarta w nim analiza wpływu na środowisko pozwala ocenić potencjalny wpływ na środowisko planowanej działalności.

Prawidłowo zatem, w okolicznościach niniejszej sprawy, dokonując oceny Raportu pod kątem wymogów określonych w art. 52 ust. 1 pkt 1 -16 ustawy Prawo ochrony środowiska, uznało Kolegium jego prawidłowość. Stosownie do treści wskazanego przepisu, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać między innymi: 1) opis planowanego przedsięwzięcia, z uwzględnieniem jego charakterystyki i warunków wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, głównych cech charakterystycznych procesów produkcyjnych oraz przewidywane wielkości emisji, wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia; 2) opis elementów przyrodniczych środowiska, objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia; 2a) opis istniejących w sąsiedztwie lub w bezpośrednim zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia zabytków chronionych na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami 3) opis analizowanych wariantów, w tym wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia i najkorzystniejszego dla środowiska, wraz z uzasadnieniem ich wyboru; 4) określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, w tym również w wypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko; 5) uzasadnienie wybranego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko (w szczególności na ludzi, zwierzęta, rośliny, wodę i powietrze, powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, klimat i krajobraz, dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy, wzajemne oddziaływanie między elementami 6) opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, wynikające z istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska, emisji, oraz opis metod prognozowania, zastosowanych przez wnioskodawcę; 7) opis przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko; 9) wskazanie, czy dla planowanego przedsięwzięcia konieczne jest ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania oraz określenie granic takiego obszaru, ograniczeń w zakresie przeznaczenia terenu, wymagań technicznych dotyczących obiektów budowlanych i sposobów korzystania z nich; 11) analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem; 12) przedstawienie propozycji monitoringu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na etapie jego budowy i eksploatacji; 13) wskazanie trudności wynikających z niedostatków techniki lub luk we współczesnej wiedzy, jakie napotkano, opracowując raport.

Przedmiotowy raport szczegółowo charakteryzuje planowane przedsięwzięcie i zawiera wymagane ustawowe elementy opisane powyżej, uwzględniające jego specyfikę, bowiem jego zakres, jak już wyżej zaznaczono, powinien być dostosowany do charakteru i wielkości oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko. Jeżeli zaś raport, podlegający ocenie organów, nie zawiera nieścisłości lub nieprawidłowości, pozostaje w zgodzie z wymogami ustawy, a zgłaszane w stosunku do niego zastrzeżenia są nieuzasadnione, nie ma podstaw, by odmówić mu waloru wiarygodności. Niniejszy Raport może zatem stanowić podstawę ustaleń faktycznych, jak trafnie oceniły oba organy, będąc jednocześnie zasadniczym i jedynym dowód w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, niezbędnym dla oceny spornej inwestycji z punktu widzenia wymogów ochrony środowiska.

Wbrew zarzutom skarżącego w raporcie poddane zostały analizie zarówno możliwe konflikty społeczne (vide: pkt 14, str. 52), jak i zawarta została propozycja odnośnie monitoringu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (vide: pkt 16 str. 55), postulowana przez autora w zakresie stateczności skarp i zboczy oraz granic eksploatacji, a także rzeczywistego poziomu hałasu w otoczeniu. Sąd ponownie podkreśla, iż zastrzeżenia skarżącego odnośnie przedmiotowego Raportu stanowią wyłącznie polemikę, przedstawiają subiektywną ocenę Stowarzyszenia, niebędącą przekonywającym dowód wadliwości tego Raportu.

Trafna jest także ocena Kolegium, iż decyzja Wójta Gminy z dnia 9 listopada 2009 r. zawiera wszystkie elementy określone w przepisie art. 56 ust. 2 ustawy, dotyczące: rodzaju i miejsca realizacji przedsięwzięcia; warunków wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, i likwidacji stacji, ze szczególnym określeniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich (punkty 1-4 decyzji); wymagań dotyczących ochrony środowiska koniecznych do uwzględnienia w projekcie budowlanym (pkt 5 decyzji); wymagań w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii (punkty 6-7 decyzji); 5) wymagań, co do zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (punkty 10-25 decyzji). Decyzja organu I instancji zawiera także wymagany przepisem art. 56 ust. 3 ustawy załącznik w postaci charakterystyki planowanego przedsięwzięcia.

Zarzut skargi sprowadzający się do konieczności nałożenia na inwestora obowiązku "wybudowania trwałej drogi asfaltowej", z zagrożeniem pozbawienia go koncesji, nie może zostać uwzględniony. Przede wszystkim, w decyzji organu I instancji znajdują się zapisy uwzględniające uciążliwości związane z transportem samochodowym wywożącym kruszywo (punkty 8, 25 decyzji). Postanowienia decyzji nakładają na inwestora w szczególności obowiązek korzystania z dróg niewykorzystywanych przez okolicznych mieszkańców, zraszania wodą lub trwałego utwardzenia dróg gruntowych, na których odbywa się transport urobku, ponadto ogólnie utrzymywania dróg w dobrym stanie. Przedmiotowe obowiązki, uzasadnione okolicznościami sprawy, co wynika również z treści uzasadnienia decyzji I instancji, mieszczą się także wśród wymagań ustawowych, jakim powinna odpowiadać decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Ustawodawca nie przewidział natomiast, by określenie środowiskowych uwarunkowań wiązało się z zagrożeniem dla inwestora w postaci sankcji. Niejako na marginesie Sąd zauważa, że treść planu miejscowego odnoszącego się do części działek nr 212/1, 213, 214, 215, 216, 217/1 (uchwała Nr [...], teren oznaczony symbolem C 33 PE) przewiduje wśród ustaleń szczegółowych, że "transport surowca i wyrobów winien odbywać się samochodami ciężarowymi drogą utwardzoną do drogi asfaltowej relacji K. – W.". Powyższy zapis koreluje z obowiązkami nałożonymi na inwestora w punktach 8 i 25 decyzji organu I instancji, nie wynika natomiast również z treści planu konieczność nałożenia na inwestora obowiązku (co do dróg transportu) w takim zakresie, jak żąda tego skarżące Stowarzyszenie.

Mając powyższe na uwadze i uznając skargę za niezasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Wniosek pełnomocnika uczestnika postępowania o zasądzenie od skarżącego Stowarzyszenia kosztów zastępstwa procesowego należało oddalić. Jak wskazuje się w judykaturze (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt II GM 4/08, Baza orzeczeń LEX nr 527668) w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200-201 oraz art. 203-204 tej ustawy i tylko w tych wypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami. W przepisach art. 200 – 202 wskazanej wyżej ustawy, odnoszących się do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, ustawodawca nie przewidział zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla uczestnika postępowania na prawach strony, niezależnie od wyniku tego postępowania.