Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 883/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 50, art. 174 pkt 1 i 2, art. 185 § 1, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 25 ust. 1, 26, 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

SENTENCJA

Dnia 31 lipca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1772/09 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie międzynarodowego przemieszczenia odpadów 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz [...] Sp. z o.o. w K. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 kwietnia 2010 r., IV SA/Wa 1772/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie oddalił skargę spółki [...] Sp. z o.o. z/s w K. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) z [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do dokonania zgłoszenia wysyłki oraz zobowiązania do sporządzenia zgłoszenia pierwotnego.

Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:

Postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r. nr [...], GIOŚ wezwał firmę [...] z siedzibą w K., jako podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia wysyłki zużytych tzw. kartridży do drukarek nielegalnie przywiezionych do Polski (kod GC 020), do zastosowania procedur określonych w art. 9 Konwencji Bazylejskiej, poprzez powrotny wywóz odpadów do kraju wysyłki. Organ zobowiązał w/w podmiot również do sporządzenia zgłoszenia powrotnego wywozu odpadów dotyczącego nielegalnego transportu odpadów zgodnie z art. 24 ust. 2, akapit trzeci rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, określając termin realizacji powrotnego wywozu na 30 dni od daty otrzymania postanowienia. Za podstawę prawną orzeczenia przyjęto przepisy art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859, dalej zwana: "Umpo") w związku z art. 24 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE Seria L 190/1 z dnia 12 lipca 2006 r., dalej zwane jako: "rozporządzenie nr 1013/2006"), art. 9 Konwencji Bazylejskiej oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm., dalej zwana: "K.p.a."). W uzasadnieniu postanowienia podano, że [...] lipca 2008 r. agencja celna "[...]", w imieniu [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z. jako odbiorcy, zgłosiła do urzędu celnego transport nadesłany przez firmę [...]. W toku kontroli organ celny stwierdził nielegalny wwóz do Polski zużytych kartridży do drukarek. Rzeczy te uznano za odpad, których transgraniczne przemieszczenie nie zostało zgłoszone właściwym organom kraju wysyłki, tranzytu i przeznaczenia. Było więc przemieszczeniem nielegalnym, za który odpowiedzialność ponosi [...], zgodnie z art. 63 ust. 2 rozporządzenia nr 1013/2006 oraz art. 9 ust. 1 Konwencji Bazylejskiej. Wobec tego wszczęto z urzędu postępowanie celem zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006.

Z kolei postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r., wydanym na podstawie art. 25 ust. 1 Umpo w zw. z art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006 organ wezwał [...] sp. z o.o., jako odbiorcę zużytych kartridży do drukarek, sprowadzonych nielegalnie z Kanady od firmy [...], do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 1 rozporządzenia 1013/2006 i zagospodarowania ich w procesie odzysku prowadzonym w instalacji firmy, tj. w procesie produkcji zamiennych wkładów do drukarek, w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia. Na postanowienie z [...] sierpnia 2008 r. [...] sp. z o.o. wniosła skargę do WSA w Warszawie. Postanowieniem z [...] października 2008 r., wydanym na podstawie art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, GIOŚ uwzględnił ww. skargę i uchylił własne postanowienie z [...] sierpnia 2008 r. Skargę na postanowienie GIOŚ z [...] października 2008 r. do WSA w Warszawie wniosła [...] sp. z o.o. Postanowieniem z 28 sierpnia 2009 r., IV SA/Wa 2103/08, WSA w Warszawie odrzucił skargę, wskutek uwzględnienia skargi kasacyjnej postanowieniem z 1 marca 2010 r., II OSK 1925/09, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie. Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Warszawie wyrokiem z 21 maja 2010 r., IV SA/Wa 601/10 oddalił skargę. Wskutek uwzględnienia kolejnej skargi kasacyjnej wyrokiem z 2 grudnia 2011 r., II OSK 1953/10, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy wyrokiem z 20 marca 2012 r., IV SA/Wa 178/12, WSA w Warszawie uwzględnił skargę i uchylił postanowienia GIOŚ z [...] października 2008 r. oraz z [...] sierpnia 2008 r. Wyrok powyższy jest przedmiotem skargi kasacyjnej podlegającej rozpoznaniu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. II OSK 1677/12.

Na postanowienie GIOŚ z [...] sierpnia 2008 r. skargę do WSA w Warszawie wniosła [...] sp. z o.o., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie odpadów w związku z art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1013/2006 polegającą na przyjęciu, że wysłane do Polski na zamówienie skarżącej pojemniki na tusze stanowiły odpady. Miały one zostać wykorzystane przez stronę jako komponent do produkcji wkładów z tuszem do drukarek. Były zatem pełnowartościowym półproduktem, i nie powinny podlegać zastosowanej procedurze. Strona zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania art. 124 § 1 w zw. z art. 9 K.p.a. przez nie zamieszczenie w postanowieniu pouczenia o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Postanowieniem z 30 czerwca 2009 r., IV SA/Wa 781/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę i orzekł o zwrocie wpisu, uznając że zaskarżone postanowienie GIOŚ z 8 sierpnia 2008 r. nie podlega kontroli sądu administracyjnego, ponieważ nie należy do żadnej z kategorii wymienionej w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie stanowiło aktu lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 cyt. ustawy.

Na skutek skargi kasacyjnej [...] sp. z o. o. postanowieniem z 15 października 2009 r., II OSK 1559/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie z 30 czerwca 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sądowi I instancji. Sąd kasacyjny uznał, że w świetle przepisu art. 25 ust. 1 Umpo oraz art. 3 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżone postanowienie należało do orzeczeń rozstrzygających sprawę co do istoty i kończących postępowanie, w sytuacji bowiem zastosowania się przez wezwany podmiot do dobrowolnego wykonania stosownych procedur postępowanie w sprawie nielegalnego przywozu odpadów zakończy się bez potrzeby wydawania decyzji administracyjnej. Postanowienie takie podlega zatem kontroli sądu administracyjnego.

Wyrokiem z 27 kwietnia 2010 r., IV SA/Wa 1772/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę uznając, że została złożona przez podmiot nie mający przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżonym postanowieniem.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie sąd I instancji podał, że stosownie do art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1013/2006 znajduje ono zastosowanie m. in. do przemieszczania odpadów przywożonych do Wspólnoty z państw trzecich. Art. 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1013/2006 stanowi z kolei, że procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody podlegają przemieszczenia niektórych odpadów, jeżeli mają być poddane procesom odzysku. Podmiot zamierzający dokonać przemieszczenia obowiązany jest do uprzedniego pisemnego zgłoszenia właściwemu organowi wysyłki, przy czym - zgodnie z art. 2 pkt 15 lit. b) cyt. rozporządzenia - zgłaszającym w przypadku przywozu do Wspólnoty odpadów niepochodzących z Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej, jest każda osoba fizyczna lub prawna podlegająca jurysdykcji państwa wysyłki odpadów, która zamierza zrealizować przemieszczanie odpadów albo doprowadziła do przemieszczenia odpadów spośród osób określonych w przepisach państwa wysyłki albo też gdy nie określają one takiej osoby, osobę będącą posiadaczem odpadów w momencie wywozu. W przypadku ujawnienia nielegalnego przemieszczenia odpadów właściwy organ, którym zgodnie z art. 3 ust. 1 Umpo jest GIOŚ, obowiązany jest do powiadomienia pozostałych zainteresowanych organów, w tym celem wdrożenia przez właściwy organ wysyłki procedury określonej w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1013/2006, w której zapewnia on, że odpady zostaną: a) odebrane przez podmiot, który faktycznie dokonał zgłoszenia, lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia, b) odebrane przez podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia, lub, jeżeli jest to niewykonalne, c) odebrane przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu, lub, jeżeli to niewykonalne, d) poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu w inny sposób w państwie przeznaczenia lub wysyłki przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu, lub, jeżeli jest to niewykonalne, e) poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu w inny sposób w innym państwie przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu, jeżeli wszystkie zainteresowane właściwe organy wyrażą na to zgodę. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 1 Umpo, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów GIOŚ wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa zgłaszającego lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia, podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady, w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006.

Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy sąd I instancji stwierdził, że informację o transgranicznym przemieszczaniu odpadów bez zezwolenia GIOŚ otrzymał od Urzędu Celnego III "Port Lotniczy" w Warszawie, wszczynając z urzędu postępowanie w sprawie nielegalnego wwozu do Polski zużytych kartridży do drukarek, wysłanych przez kanadyjskie przedsiębiorstwo [...], których odbiorcą była [...] sp. z o.o. Organ przyjął, że odpowiedzialność za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów ponosi firma kanadyjska wysyłająca odpady, która nie dokonała wymaganego zgłoszenia tej wysyłki. Dlatego wystosował do niej wezwanie do zastosowania procedur określonych w art. 9 Konwencji Bazylejskiej przez powrotny wywóz odpadów do kraju wysyłki, do którego się ta firma zastosowała, nie kwestionując ustaleń faktycznych polskiego organu. Sąd wojewódzki stwierdził ponadto, że zaskarżone postanowienie doręczono [...] i tylko na ten podmiot nałożono określone obowiązki. To zaś w ocenie sądu I instancji świadczyło o braku po stronie [...] sp. z o.o. przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 K.p.a. Zgodnie z nim stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest przesłanką materialnoprawną udziału w postępowaniu i musi istnieć obiektywnie. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, gdy dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Skarżąca spółka w ocenie sądu I instancji w postępowaniu administracyjnym posiadała wyłącznie interes faktyczny, ponieważ postępowanie to prowadzone było w stosunku do podmiotu wysyłającego odpady. Nie dotyczyło natomiast interesu prawnego [...] sp. z o.o., będącej odbiorcą nielegalnie przywiezionych odpadów, a doręczenie stronie skarżącej zawiadomienia o wszczęciu postępowania i zaskarżonego postanowienia nie spowodowało nabycia przymiotu strony.

Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 27 kwietnia 2010 r. wniosła [...] sp. z o.o., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Powołując się na przepisy art. 174 pkt 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrokowi temu zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego, przez:

1. błędną wykładnię art. 25 ust. 1 Umpo w zw. z art. 28 K.p.a., dokonaną z pominięciem przepisów art. 26 pkt 2 i art. 32 ust. 1 Umpo polegającą na przyjęciu, że skarżący nie był stroną postępowania administracyjnego, oraz że zaskarżone postanowienie pozostaje bez wpływu na sferę praw i obowiązków skarżącego,

2. niezastosowanie przepisów art. 26 pkt 2 i art. 32 ust. 1 Umpo, na podstawie których zaskarżone postanowienie wywiera skutek dla praw i obowiązków skarżącego jako odbiorcy odpadów w postaci nakazania odbiorcy odpadów wykonania czynności wskazanych w art. 26 pkt 2 Umpo po bezskutecznym upływie terminu z art. 25 ust. 1 Umpo oraz nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, o której mowa w art. 32 ust. 1 Umpo.

II. naruszenie prawa procesowego - art. 50 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przez przyjęcie, że skarżący nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi, ponieważ nie był stroną postępowania administracyjnego.

Skarżąca kasacyjnie Spółka przyznaje, że nie była adresatem zaskarżonego postanowienia, jednak oddziałuje ono na jej prawa i obowiązki, co ma wynikać z art. 25 ust. 1 i art. 26 Umpo. Przepisy te pozwalają bowiem na nałożenie określonych obowiązków na odbiorcę odpadów. W ocenie strony skarżącej GIOŚ prowadził jedno postępowanie, z udziałem zgłaszającego i odbiorcy odpadów, a od wyników postępowania dowodowego uzależnione było, na kogo zostaną nałożone określone obowiązki. Będąc zatem potencjalnym odbiorcą odpadów [...] sp. z o.o. była stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 K.p.a., a nałożenie obowiązków tylko na jeden z podmiotów nie pozbawiło drugiego przymiotu strony. Gdyby bowiem [...] nie wykonała rzeczonych obowiązków, to zostałyby one na podstawie art. 26 pkt 2 Umpo nałożone na [...] sp. z o.o. O statusie strony u Spółki świadczyć ma również przepis art. 32 ust. 1 Umpo, ponieważ 19 września 2008 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wszczął przeciwko skarżącej kasacyjnie jako odbiorcy odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Postępowanie to pozostaje zawieszone, na podstawie art. 94 § 1 pkt 4 K.p.a., do czasu zakończenia niniejszego postępowania. Od ustalenia zatem, czy przywiezione kartridże do drukarek stanowią odpady zależeć ma odpowiedzialność skarżącej Spółki. Decyzja o wymierzeniu kary zostaje bowiem wydana w oparciu o ostateczne postanowienie GIOŚ stwierdzające nielegalność przywozu odpadów. W postępowaniu przed Śląskim Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska skarżąca kasacyjnie nie będzie posiadała możliwości kwestionowania ustaleń GIOŚ, tj. tego czy sprowadzone kartridże były odpadem, a ich przywóz nielegalny. Dlatego niniejsze postępowanie jest jedynym, w którym możne podważać zasadność dokonanej przez GIOŚ kwalifikacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).

W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania Sąd się nie dopatrzył, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Węzłowym zagadnieniem w sprawie jest to, czy skarżącej kasacyjnie Spółce przysługiwał przymiot strony postępowania administracyjnego zakończonego postanowieniem GIOŚ z [...] sierpnia 2008 r., a skierowanego do [...] i zobowiązującego ten podmiot do zastosowania procedury wywozu kartridży do drukarek, uznanych za odpady. Sąd I instancji eksponując, że [...] sp. z o.o. nie miała w tym postępowaniu przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 K.p.a., nie posiadała interesu prawnego, a wyłącznie interes faktyczny. Z faktu doręczenie Spółce postanowienia o wszczęciu postępowania, a następnie doręczenia jej pełnomocnikowi skarżonego postanowienia, choć nie wynikało to z tzw. rozdzielnika, w ocenie sądu a quo, nie można wywodzić o przymiocie strony u Spółki, o którym decyduje interes prawny, a tego Spółka miała nie wykazać. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego to stanowisko sądu I instancji nie jest trafne.

Przepisami materialnoprawnymi, które były stosowane przez GIOŚ w postępowaniu administracyjnym były przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów ( Umpo. W myśl art. 25 ust. 1 Umpo "W przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa: 1) zgłaszającego lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia, podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady, 2) odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni". Stosownie do ust. 2 cyt. przepisu "O wszczęciu postępowania i wydaniu postanowienia, o którym mowa w ust. 1, Główny Inspektor Ochrony Środowiska powiadamia, odpowiednio właściwe organy państwa przeznaczenia, tranzytu lub wywozu oraz ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Komendanta Głównego Straży Granicznej, Komendanta Głównego Policji oraz odpowiednio Głównego Inspektora Transportu Drogowego, Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, a także wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska właściwego ze względu na miejsce prowadzenia procesu odzysku lub unieszkodliwiania lub siedziby zgłaszającego lub odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie". Cyt. ustawa nie zawiera wskazania odnośnie legitymacji strony postępowania w razie stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów. Ustalenie przymiotu strony wymaga sięgnięcia do pojęcia strony na gruncie K.p.a., skoro w konsekwencji uznania, że doszło do nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów GIOŚ wydaje postanowienie wzywające oznaczony podmiot do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006. W myśl art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W realiach kontrolowanej sprawy istotnie GIOŚ skierował postanowienie w trybie art. 25 ust. 1 Umpo do firmy [...]. Niesporne jest, że inicjując postępowanie w sprawie nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów o jego wszczęciu zawiadomiono [...] sp. z o.o., jako ustalonego odbiorcę kartridży, zawiadomiono także o tym postępowaniu właściwego ze względu na ówczesną siedzibę strony – [...] sp. z o.o., wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Skoro nie jest sporne, że podmiot powyższy był odbiorcą tych kartridży, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego był stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu przed GIOŚ, prowadzonym w trybie art. 25 ust. 1 Umpo. Zasadnie skarżąca kasacyjnie Spółka zauważa, że z mocy art. 32 ust. 1 Umpo "Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł". Wykładnia systemowa przepisów Umpo prowadzić musi do wniosku, że skoro ustalony był odbiorca kartridży uznanych jako odpady ([...] sp. z o.o.), to nawet wydanie postanowienia skierowanego do podmiotu zobowiązanego do dokonania zgłoszenia takiego przemieszczenie, nie pozbawia przymiotu strony odbiorcy przedmiotów, uznanych za odpady. Odbiorca przedmiotów uznawanych za odpady i objętych międzynarodowym przemieszczeniem uznanym za nielegalne, ma interes prawny w kwestionowaniu postanowienia, skierowanego w trybie art. 25 ust. 1 Umpo do podmiotu zobowiązanego do dokonania zgłoszenia przemieszczenia. Wynik tego postępowania ma charakter prejudycjalny dla innych postępowań wynikających ze stwierdzonego przez organ stanu faktycznego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2010 r. II OSK 1925/09, II OSK 1925/09, cbosa.gov.pl). Odbiorca kartridży ma więc prawo, aby kwestionować trafność kwalifikacji tych przedmiotów jako odpadów. Przyjęcie innej koncepcji oznaczałoby, że odbiorca tych przedmiotów, uznawanych przez organy administracji publicznej jako odpady, wpierw traktowany był jako strona postępowania, aby później tą stroną niejako przestać być. Uznanie przez GIOŚ, że odpowiedzialność za nielegalne przemieszczenie odpadów spoczywa na [...] nie pozbawiała skarżącej kasacyjnie Spółki przymiotu strony w postępowaniu wszczętym za podstawie art. 25 ust. 1 Umpo.

Z mocy art. 50 § 1 Ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z tych względów sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut wadliwej oceny braku interesu prawnego u skarżącej Spółki, a co za tym idzie naruszenie art. 50 § 1 Ppsa w zw. z art. 28 K.p.a. uznać należy za zasadny, naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, skoro wyłącznie konkluzja o braku interesu prawnego u skarżącej kasacyjnie skutkowała oddaleniem skargi przez sąd I instancji. Za trafny uznać w konsekwencji należy również zarzut wadliwej wykładni art. 25 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 Umpo w aspekcie pominięcia tych przepisów, jako stanowiących źródło interesu prawnego skarżącej Spółki, aby być stroną postępowania przed Umpo, a w efekcie móc skutecznie domagać się kontroli in merito postanowienia GIOŚ z [...] sierpnia 2008 r. W judykaturze nie budzi zwykle wątpliwości, iż ustalenie przez sąd I instancji, że skarga do sądu administracyjnego została wniesiona przez podmioty nieposiadające materialnej legitymacji skargowej, mogło jedynie skutkować oddaleniem skargi, bez merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 września 2010 r., II OSK 1397/09, Baza Orzecznicza LEX nr 746508). W literaturze zwraca się wszak ostatnio uwagę, że sąd administracyjny stwierdziwszy, że wnoszący skargę nie ma legitymacji skargowej, powinien umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne z powodu braku elementu podmiotowego (por. A. Duda, Pojęcie interesu prawnego w prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 228 i nast.). Niezależnie od tych odmiennych zapatrywań na konsekwencję braku interesu prawnego u skarżącego, taka sytuacja nie odnosi się w realiach przedmiotowej sprawy do skarżącej Spółki.

Konkludując, z powyższych przyczyn skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, co prowadziło do uchylenia wyroku i przekazania na zasadzie art. 185 § 1 Ppsa sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Sąd I instancji ponownie rozpozna skargę Spółki, uwzględniając ocenę zawartą w niniejszym wyroku. Sąd ten weźmie pod rozwagę zasadność zastosowania przepisu art. 111 § 2 Ppsa i połączenia rozpoznania przedmiotowej sprawy ze sprawą ze skargi Spółki na postanowienia GIOŚ z 25 sierpnia i z 13 października 2008 r., po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 lipca 2013 r., II OSK 1677/11 wyroku z 20 marca 2012 r., IV SA SA/Wa 178/12.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 Ppsa.