Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 141/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Gabriela Nowak /spr./ Asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2006 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] października 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I S.A./WA 141/06

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] grudnia 2005 roku nr [...], po rozpoznaniu. odwołania M. M. od decyzji nr: [...] z dnia [...] października 2005 r., wydanej przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z upoważnienia Burmistrza gminy L. w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej dla: K. M., P. M. i A. M., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W toku postępowania administracyjnego ustalono, że 1 września 2005 roku M. M. zwróciła się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla córek K. M. ur. [...].11.1987 r., P. M. ur. [...].04.1990 r., i A. M., ur. [...].07.1996 r. W złożonym wniosku w składzie rodziny wymieniła jeszcze córkę M. M.. Do wniosku załączone zostało m.in.: zaświadczenie komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimenacyjnych od K. M. - ojca K., P. i A., oraz zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodów M. M., z którego wynika, że nie składała ona zeznania o dochodzie osiągniętym w roku podatkowym 2004.

Organ pierwszej instancji, ustalił ponadto, na podstawie wniosku M. M. w sprawie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego dla swoich czterech córek na okres zasiłkowy 2005/2006, jak również na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, że M. M. wspólnie zamieszkuje i wychowuje dzieci w gospodarstwie rolnym S. M. - ojca najmłodszej córki M. M. – M. M..

Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. decyzją z dnia [...] października 2005 roku nr: [...], odmówił M. M. prawa do zaliczki alimentacyjnej dla córek – K., P. i A. M., uzasadniając to tym, że M. M. nie jest w świetle ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z ustawą z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych osobą samotnie wychowującą dzieci - w tym córek z pierwszego małżeństwa, ponieważ w myśl art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostaje w faktycznym związku ze S. M. - ojcem ich wspólnego dziecka M. M. i wraz córkami zamieszkuje w jego domu, tworząc "rodzinę" w rozumieniu tego artykułu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazało, że o tym komu przysługuje zaliczka alimentacyjna w świetle ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej stanowi art. 7 tej ustawy, który stanowi iż zaliczka alimentacyjna, przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia oraz jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł.

Osobą uprawnioną stosownie do art. 2 pkt 5 lit. a) i c) jest osoba uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli: osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, jest osobą uczącą się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.

Osobą samotnie wychowującą dziecko w rozmienieniu art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych w myśl którego samotne wychowanie dziecka oznacza wychowanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka.

Organ odwoławczy podniósł, iż z akt administracyjnych wynika, że M. M. jest osobą rozwiedzioną i nie wychowuje córek wspólnie z ich ojcem .Ponadto jak wynika z zaświadczenia komornika - wyrokiem Sądu z dnia [...] grudnia 1996 roku ma zasądzone alimenty od ich ojca – K. M.. Egzekucja alimentów jest bezskuteczna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w świetle przedstawionych dokumentów, w związku z tym, iż M. M. razem z córkami zamieszkuje i wspólnie z ojcem najmłodszej z nich – S. M. wychowuje M. M. w gospodarstwie domowym K. M., nie osiągając przy tym sama żadnego dochodu, trudno uwierzyć w twierdzenia Skarżącej, jakoby sama utrzymywała dzieci, a tym samym byłą osobą samotną.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. M.. Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz zmianę decyzji organu I instancji polegającą na rozstrzygnięciu sprawy na jej korzyść poprzez przywrócenie jej prawa do zaliczki alimentacyjnej zgodnie z istniejącym stanem faktycznym.

W uzasadnieniu podnosiła, że organy administracji publicznej naruszyły w szczególności przepisy art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca wskazała, że spełnia wszelkie wymogi podane w definicji ustawowej osoby samotnej, w szczególności jest rozwiedziona i nie wychowuje wspólnie dzieci z ich ojcem. Nie było wiec podstaw do odmowy zastosowania art. 7 ustawy z dnia 22.04.2005r o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o oddalenie skargi podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że za słusznością interpretacji przedstawionej przez Kolegium w zaskarżonej decyzji przemawiają wprowadzone przez ustawodawcę zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych, gdzie na mocy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. (Dz. U. Nr 267, poz. 2260) do art. 3 został dodany pkt 17a, który definiuje, że przez osobę samotnie wychowującą dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

Wojewódzki Sad Administracyjny zażył co następuje:

Kontrola sądowa sprawowana w trybie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmuje wyłącznie ocenę dotyczącą zgodności z przepisami prawa zaskarżonej decyzji, aktu lub czynności.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga była uzasadniona.

Zasadniczy problem w sprawie niniejszej sprowadza się do definicji pojęcia "samotnego wychowania dziecka".

Mieści się ona w art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ta definicja polega w istocie na określeniu, kogo uważa się za osobę samotnie wychowującą dziecko. Zgodnie z art. 3 pkt 17, jeśli w ustawie mowa jest "o samotnym wychowywaniu dziecka" - oznacza to "wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka".

W przepisie tym przewidziano zatem dwa kryteria, które muszą być spełnione łącznie.

Pierwszym z tych kryteriów jest stan cywilny osoby wychowującej dziecko. Dla określenia tego kryterium ustawodawca posłużył się określeniami: panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba rozwiedziona, osoba pozostająca w separacji orzeczonej przez sąd (a więc nie w separacji faktycznej w stosunku do drugiego małżonka). Ta część definicji nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych

Art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych drugie kryterium ujmuje w sposób negatywny. A więc osoba, która spełnia pierwsze kryterium "...wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka". Takie określenie nie pozwala na jednoznaczne określenie sytuacji, w której to kryterium jest spełnione, gdyż zostało oderwane od ustaleń dotyczących tego, czy w konkretnej sytuacji obowiązek wychowania dziecka spoczywa na jednej osobie, czy na obojgu rodziców. Z przepisu tego wynika, iż prawo do zaliczki alimentacyjnej przysługuje w sytuacji, gdy oboje rodzice mają obowiązek wychowania dziecka, ale jedno z nich tego obowiązku nie wypełnia.

Powołany przepis nie odnosi się do innej osoby niż rodzice dziecka, jak również nie odnosi się do sytuacji pozostawania przez rodzica wychowującego dziecko w faktycznym związku z osobą, nie będącą rodzicem dziecka.

Wadliwości interpretacyjne, które nasuwa definicja art. 13 pkt. 17 nie zmienia faktu, że przepis ten przewiduje dwa kryteria, omówione powyżej, które mają być spełnione, aby móc stwierdzić, że dana osoba samotnie wychowuje dziecko.

Oba organy zgodnie stwierdziły, że skarżąca spełnia kryteria opisane w art. 3 pkt. 17 powołanej ustawy.

Niezależnie od tego organy administracji publicznej wskazały, że M. M. pozostaje w faktycznym związku ze S. M. - ojcem ich wspólnego dziecka M. M. i wraz córkami zamieszkuje w jego domu, tworząc "rodzinę" w rozumieniu tego artykułu, zatem nie jest osobą samotną.

Tym samym organy obu instancji odniosły się do kryterium, które nie mieści się w definicji samotnego wychowania dziecka, a mianowicie do definicji rodziny zawartej w art. 3 pkt. 16 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Art. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, nie odsyła do innych definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, niż definicja osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W szczególności nie odsyła do definicji rodziny, którą posłużył się organ administracji publicznej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ w sposób dowolny i bez ustawowej delegacji przyjął ze skarżąca nie spełnia kryteriów osoby samotnie wychowującej dziecko.

Dowolność polega na tym, że organ dokonał niczym nie uzasadnionej, rozszerzającej interpretacji definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, odnosząc się do definicji rodziny bez żadnego umocowania w ustawie.

Organ zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien ponownie zbadać, czy skarżąca spełnia kryteria do otrzymania zaliczki alimentacyjnej, odnosząc się ściśle do przepisów ustawy.

Podnieść należy również, że powoływanie się w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę na przepis, który nie obowiązywał w dacie wydawania decyzji jest nieporozumieniem.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.