Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 492/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 35 ust. 1, art. 35 ust. 4, art. 36 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 29 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2016 roku sprawy ze skargi B. Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie zmiany decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania B. Ż., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...], nr [...] w sprawie zmiany decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...], Nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego "2+1" z parkingami na dwóch kondygnacjach i usługami w parterze, położonego przy ul. A 62-68 i 70 na działkach nr ewid. 79/15, 79/7, 79/17, 79/8 oraz roboty budowlane obejmujące podniesienie kominów istniejących budynków (działka nr ewid. 81 i 83/1) i wzmocnienie konstrukcji dachu budynku na działce nr ewid. 83/1, obręb [...] w Ł.. Decyzja stała się ostateczna w dniu 24 lutego 2014 roku.

W dniu 22 kwietnia 2015 roku inwestor wystąpił o zmianę ww. decyzji i zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego. Zmiany miały obejmować skrócenie obrysu budynku nr 2 (od strony południowo – zachodniej), przeprojektowanie budynku nr 1, zmianę lokalizacji stacji transformatorowej, zmianę ilości miejsc postojowych, likwidację przepompowni na rzecz przykanalika podłączonego do budynku nr 1, zmianę ilości mieszkań w budynku nr 2 oraz nr 1, zmianę przebiegu drogi pożarowej oraz dostosowanie ciągów pieszych i pieszo – jezdnych do drogi pożarowej.

Jednocześnie inwestor złożył wniosek o zatwierdzenie zamiennego projektu zagospodarowania terenu, obejmującego powyższe zmiany bowiem był on zatwierdzany odrębną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z [...], nr [...]

Prezydent Miasta Ł. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie. W toku postępowania uwagi złożył B. Ż., współwłaściciel nieruchomości położonej przy ul. A 74 wyjaśniając, że wyrażenie przez niego zgody na podniesienie kominów i wzmocnienie konstrukcji dachu ww. budynku jest uwarunkowane koniecznością wykonania przez inwestora przemurowania ścian nośnych na wysokości strychów i trzeciego piętra oraz wymianą więźby dachowej. Złożył także zastrzeżenia odnośnie koncepcji przedłużenia kominów na jego budynku za pomocą rur kilkumetrowej wysokości, których zastosowanie (w przypadku np. silnych wiatrów) będzie groziło katastrofą budowlaną. B. Ż. wyraził ponadto obawy co do zasadności zastosowanych rozwiązań konstrukcyjnych oraz niekorzystnego wpływu osiadania nowego budynku na jego budynek i wskazał na konieczność przedłożenia ekspertyzy technicznej w tym zakresie.

W odpowiedzi na ww. zastrzeżenia inwestor wyjaśnił, że zakres robót, polegający na zabezpieczeniu budynku przy ul. A 74, został zaprojektowany na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę, czyli w roku 2014. Projektant wówczas przeanalizował i zaproponował bezpieczne rozwiązania dla zapewnienia właściwego funkcjonowania budynku przy ul. A 74, na które jego współwłaściciel wyraził zgodę. Zaproponowane rozwiązania, czyli rozbiórka dwóch kondygnacji budynku jest nieuzasadniona z powodów technicznych i organizacyjnych oraz spowodowałaby w zasadzie konieczność odbudowania całego obiektu. Inwestor poinformował, że wzmocnienie więźby dachowej nie ma istotnego wpływu na przekroczenie nośności ścian, a ilość wód opadowych nie zmienia się, bowiem jest zależna od powierzchni dachu. Przedłużenie kominów za pomocą lekkich rur zamocowanych na żelbetowej czapce kominowej i ustabilizowanych odciągami stalowymi jest rozwiązaniem bezpiecznym i powszechnie stosowanym nawet w przypadku bardzo wysokich konstrukcji. Inwestor wyjaśnił także, że podczas realizacji budynku wielorodzinnego, w trosce o stan budynku sąsiedniego zastosowano szereg rozwiązań w celu likwidacji ewentualnego, szkodliwego wpływu na jego stabilność i właściwe funkcjonowanie m.in. prowadzony jest monitoring geodezyjny, a do chwili obecnej żadne niepokojące zjawiska nie wystąpiły.

W tak ustalonym stanie faktycznym Prezydent Miasta Ł. decyzją z [...], nr [...], zatwierdził zamienny projekt architektoniczno – budowlany i uchylił własną wcześniejszą decyzję z [...], nr [...] w zakresie obejmującym projekt architektoniczno – budowlany. W pozostałym zakresie decyzja wraz z określonymi w niej warunkami, pozostała bez zmian.

Kwestionując powyższą decyzję B. Ż. wniósł odwołanie, w którym wskazał, że projekt budowlany nie odzwierciedla stanu faktycznego zrealizowanej konstrukcji budynku w zakresie posadowienia ściany szczytowej i potwierdza brak zamiaru wzmocnienia fundamentu budynku przy ul. A 74 poprzez jego podbicie. Odwołujący wniósł zastrzeżenia do posadowienia ściany szczytowej i ław fundamentowych realizowanego budynku, które – jego zdaniem – zostały wykonane niezgodnie z zasadami wiedzy technicznej. Ponadto podważył twierdzenie inwestora i organu odnośnie jego zgody na ww. roboty budowlane w ostrej granicy z jego budynkiem.

Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji uznawszy, iż decyzja ta nie narusza prawa. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę (art. 36 ust. 1 Prawa budowlanego).

Zgodnie z § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 roku, poz. 1422, dalej jako: "rozporządzenie"), jeżeli z przepisów § 13, § 60 i § 271 – 273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy lub 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Poza tą zasadą rozporządzenie dopuszcza sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w § 12 ust. 1 pkt 2, w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy.

W sprawie, projektowany budynek został usytuowany zgodnie z obowiązującą linią zabudowy tj. jako zabudowa pierzejowa, bezpośrednio przy granicy z działką drogową nr ewid. 68 (ul. A) oraz przy granicy z działkami budowlanymi nr ewid. 81 (ul. A 70) i nr ewid. 83/1 (ul. A 74), na których również istnieją budynki usytuowane pierzejowo, do pełnych szerokości frontów działek. Inwestycja jest zgodna z § 13, § 60 i § 271 – 273 rozporządzenia bowiem nie będzie powodowała ograniczenia światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi.

Dla inwestycji została wydana ostateczna decyzja o warunkach zabudowy (decyzja Prezydenta Miasta Ł. z [...], nr [...]), która dopuszcza usytuowanie bezpośrednio z ww. działkami sąsiednimi oraz preferuje zabudowę pierzejową. Analizując ustalenia ww. decyzji w zakresie warunków ochrony i kształtowania ładu przestrzennego organ stwierdził, że jest ona zgodna z wytycznymi w nich zawartymi. Jak wynika z akt sprawy budynek mieszkalny wielorodzinny został zaprojektowany zgodnie ze wskazanymi w decyzji o warunkach zabudowy parametrami, wskaźnikami i gabarytami. Zdaniem Wojewody, projekt budowlany zamienny wypełnia wszystkie ustalenia określone w decyzji o warunkach zabudowy, zarówno w zakresie warunków i szczegółowych zasad zabudowy i zagospodarowania terenu wynikających z przepisów odrębnych, jak i wytycznych urbanistyczno – architektonicznych.

Ponadto – jak podkreślił organ – projekt budowlany został uzgodniony z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Budynki są dostępne dla osób niepełnosprawnych, na terenie inwestycji zaprojektowano 245 miejsc parkingowych (co również zgodne jest z wydaną decyzją o warunkach zabudowy).

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego wynik weryfikacji całej dokumentacji sprawy w pełni uzasadnia wydanie decyzji, a wręcz obliguje organy do jej wydania. Stosownie bowiem do art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ustawodawca wykluczył możliwość nakładania na inwestora dodatkowych obowiązków, poza określonymi w tych przepisach, a wobec ich spełnienia zobowiązuje do wydania decyzji i nie dopuszcza jakiejkolwiek uznaniowości w sprawie wydania pozwolenia na budowę.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących kwestionowania przyjętych rozwiązań projektowych konstrukcji budynku projektowanego Wojewoda wyjaśnił, że budowa została zaprojektowana przez osoby posiadające wymagane uprawnienia, które załączyły zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego oraz złożyły stosowne oświadczenia, że projekt budowlany został sporządzony zgodnie zobowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Ponadto przyjęcie określonych rozwiązań projektowych było poprzedzone przeprowadzeniem badań geotechnicznych. Rozwiązania konstrukcyjne zostały zatwierdzone decyzją o pozwoleniu na budowę i jak wynika z załączonej kopii dziennika budowy zostały zakończone. Zatwierdzony projekt zamienny nie przewidywał zmiany sposobu posadowienia fundamentów ani zmiany technologii ich wykonania, a zmiana polegała na rezygnacji z budowy fragmentu budynku usytuowanego w głębi działki i pozostawieniu bryły usytuowanej w pierzei działki.

Ponadto Wojewoda odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących dołączenia ekspertyzy technicznej podkreślił, że była ona sporządzona i została zatwierdzona decyzją o pozwoleniu na budowę. W warunkach staromiejskiej zabudowy pierzejowej konieczne było dokonanie oceny wpływu budowy na sąsiednie budynki w tym również ustalenie poziomów posadowienia budynków sąsiednich i wskazanie rozwiązania tych problemów w projekcie budowlanym. Obowiązkiem inwestora było zapewnienie ochrony budynków sąsiednich, a przyjęta metoda powinna zapewniać maksymalne bezpieczeństwo podczas prowadzonych robót i minimalizować ich negatywne oddziaływanie na otoczenie. Jeżeli stan techniczny budynków sąsiednich jest zły lub projekt nowego budynku przewiduje wykonanie głębokiego wykopu to projekt powinien zawierać ekspertyzę, zawierającą ocenę wpływu realizacji inwestycji na sąsiednie budynki. Zatwierdzony pierwotną decyzją projekt konstrukcji zawiera ekspertyzę budynków sąsiednich, sporządzoną przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane, opisującą wpływ zabudowy projektowanej na istniejące budynki. Z opracowania tego wynika, że stan techniczny budynku przy ul. A 74, za wyjątkiem pęknięcia w ścianie szczytowej, jest dobry, obiekt nie stanowi zagrożenia dla ludzi i nadaje się do użytkowania. Napraw wymagają kominy w części ponad dachem, a przy dobudowie budynku wyższego, bezpośrednio przylegającego do ściany szczytowej należy wzmocnić pięć sąsiednich krokwi oraz płatwie bezpośrednio przylegające do wyższego budynku. Wskazane roboty objęte były projektem budowlanym, zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę. Na podstawie wykonanych odkrywek stwierdzono, że fundamenty budynku przy ul. A 74 znajdują się 3,28 m poniżej terenu, czyli około 1,13 m powyżej spodu projektowanej płyty fundamentowej (1,3 m powyżej dna wykopu), dla zabezpieczenia wykopu przyjęto sztywną zabudowę w postaci ściany szczelinowej zgodnie z wytycznymi zawartymi w projekcie. Z uzasadnienia przyjętego rozwiązania wynika, że ponieważ ściany istniejących kamienic będą bezpośrednio stykały się ze ścianami planowanego budynku, zastosowanie ścian szczelinowych jest jedynym racjonalnym i uzasadnionym rozwiązaniem, wymagającym jednak spełnienia wielu uwarunkowań tj. m.in. przed przystąpieniem do realizacji robót związanych z głębieniem ścian szczelinowych należy wykonać wzmocnienie istniejącej ściany budynku, a wykonawca robót winien przestrzegać wytycznych zawartych w projekcie (m.in. staranny dobór gęstości zastosowanej zawiesiny tiksotropowej, wykonaniem ścian winno się zająć specjalistyczne przedsiębiorstwo), a przemieszczanie oczepu ściany i sąsiednich budynków winno być stale monitorowane.

Następnie Wojewoda wyjaśnił, że ściany szczelinowe wykonuje się metodą bezwstrząsową. Tworzą one obudowę wykopu budowlanego, wewnątrz którego wykonywana jest konstrukcja budowli. Ściany szczelinowe pozwalają na zminimalizowanie kubatury i odwodnienia wykopu oraz rezygnację z izolacji wodoszczelnej. Projekt budowlany przewiduje wykonanie ścian szczelinowych z poziomu 1,72 m poniżej poziomu budynku, a zaprojektowane ściany szczelinowe grubości 60 cm z betonu B30 o wodoszczelności W8 będą stanowiły wodoszczelną konstrukcję. Ekspertyza zatwierdzona decyzją o pozwoleniu na budowę wykazuje także wpływ projektowanego budynku na działanie kominów i obciążenie dachów sąsiednich budynków i wynika z niej, że należy dokonać napraw kominów na budynkach przy ul. A 70 i 74 oraz podwyższenia kominów sąsiadujących z projektowanym budynkiem ponad jego dach, zgodnie z normą oraz dokonać wzmocnienia konstrukcji dachu budynku przy ul. A 74, przyległej do ścian projektowanego budynku.

Jak wynika wyjaśnień inwestora przed przystąpieniem do robót budowlanych na istniejącej kamienicy założono markery do geodezyjnego monitorowania ściany i badania te nie wykazały ponadnormatywnych odchyleń i przemieszczeń a kwestia lokalizacji i sposobu posadowienia realizowanego obiektu została określona w decyzji o pozwoleniu na budowę, a na wykonanie prac dotyczących budynku przy ul. A 74 właściciele nieruchomości, w tym również odwołujący, wyrazili zgodę.

Reasumując Wojewoda napisał, że pozwolenie na budowę zostało udzielone decyzją Prezydenta Miasta Ł. z [...], a załącznikiem do ww. decyzji jest pierwotnie zatwierdzony projekt budowlany, który wskazywał m. in. sposób wykonania fundamentów i przyjęte w tym zakresie rozwiązania konstrukcyjne. Wskazana decyzja stała się ostateczna i żadna ze stron postępowania (w tym także B. Ż.) nie skorzystała z prawa odwołania. Budowa w tym zakresie została zrealizowana, natomiast projekt budowlany zamienny obejmuje zmianę formy architektonicznej budynku oraz zmiany konstrukcji i instalacji wynikające z konieczności dostosowania formy budynku do nowej formy architektonicznej. Przyjęte rozwiązania konstrukcyjne są zgodne z obowiązującymi przepisami. Ponadto inwestor wyjaśnił, że w dniu 3 września 2015 roku odbyło się spotkanie z B. Ż., na którym oświadczył on, że podtrzymuje zgodę na przeprowadzenie robót przewidzianych do realizacji na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, co potwierdza załączone do akt oświadczenie spisane podczas tego spotkania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. Ż. wniósł o uchylenie kwestionowanych decyzji, jako wydanych z naruszeniem prawa, wydanie nowych decyzji uwzględniających argumentację faktyczno – prawną skarżącego, nakazanie inwestorowi zabezpieczenia budynku przy ul. A 74 od zagrożenia awarią lub katastrofą budowlaną i dokonanie niezbędnych napraw w związku z powstałymi szkodami oraz obciążenie kosztami postępowania inwestora.

W motywach skargi jej autor napisał, że należący do niego budynek przy ul. A 74 w Ł. został wybudowany w latach 1936 – 1937, w technologii tradycyjnej. Fundamenty są posadowione na głębokości posadowienia fundamentów od 1,63 m do 2,40 m, a nie jak mylnie podaje projekt – 4,09 m. Natomiast budynek przy ul. A 72 wybudowany został przez inwestora w technologii żelbetowej, a jego fundamenty zostały posadowione na głębokości 8,75 m, w ostrej granicy z budynkiem skarżącego bez wzmocnienia jego fundamentów. Projekt budowlany (zał. 0, przekrój I-I, ll-ll, 11I-II, styk z budynkami sąsiednimi), wskazuje brak zamiaru wzmocnienia fundamentów budynku skarżącego, poprzez ich podbicie a także brak przerwy dylatacyjnej pomiędzy elementami obu budynków w miejscu ich styku ok. 30 cm, tj. stropem nad piwnicą budynku inwestora z ceglaną ścianą fundamentową budynku skarżącego. W trakcie realizacji inwestor odszedł od ww. założeń projektu i zwiększył powierzchnię bezpośredniego, bez przerwy dylatacyjnej, styku elementów obu budynków tj. ściany fundamentowej budynku skarżącego i "muru prowadzącego" o wysokość 80 – 100 cm stanowiącego element fundamentu budynku skarżącego, który to element w ogóle nie został w projekcie uwzględniony, co stanowi samowolę budowlaną. Wylanie zbrojonego, betonowego "muru prowadzącego" na nieotynkowanym, ceglanym fundamencie budynku skarżącego bez przerwy dylatacyjnej grozi popękaniem tegoż fundamentu i opartej na nim ściany szczytowej, a w konsekwencji awarią lub katastrofą budynku skarżącego podczas naturalnego procesu osiadania budynku inwestora.

Ponadto samowolą budowlaną jest również posadowienie przez inwestora ściany szczytowej nie na jego fundamencie, co zakładał projekt budowlany na nieistniejącym w projekcie budowlanym "murze prowadzącym". Dodatkowym powodem zagrożenia awarią lub katastrofą budowlaną budynku skarżącego jest charakterystyka gliniastego gruntu obfitującego w cieki wodne podpowierzchniowe, których bieg został przerwany poprzez posadowienie głębokich na 8,75 m fundamentów budynku inwestora, co nie było przedmiotem specjalistycznej analizy geologicznej gruntu przed przystąpieniem do fazy projektowania inwestycji. W toku postępowania administracyjnego skarżący wielokrotnie zgłaszał swoje zastrzeżenia i obawy związane z inwestycją i możliwymi zagrożeniami mogącymi mieć negatywny wpływ na konstrukcję jego budynku. Tymczasem organy nie podjęły żadnych działań kontrolnych w tym zakresie.

Jak napisał skarżący – wbrew twierdzeniom Wojewody – sam fakt posiadania przez osobę sporządzająca projekt budowlany lub ekspertyzę budowlaną, stosownych uprawnień, nie daje automatycznie pewności, że osoba ta sporządziła taki projekt lub ekspertyzę budowlana zgodnie z prawem. Dlatego art. 5 ust. 1 – 2b i art. 20 Prawa budowlanego nakłada na projektanta określone obowiązki (które w sprawie nie zostały przez projektantów dopełnione), art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego nakłada na właściwy organ – przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę – obowiązek zbadania kompletności projektu budowlanego i posiadania wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, wreszcie art. 93 pkt 1 Prawa budowlanego stanowi, że kto przy projektowaniu lub wykonywaniu robót budowlanych w sposób rażący nie przestrzega przepisów art. 5 pkt 1 – 2b, podlega karze grzywny. W sprawie z uzasadnienia decyzji obu instancji wynika, że właściwe organy z niewiadomych przyczyn pominęły ww. obowiązki.

W decyzji pierwszej instancji została zawarta nieprawdziwa informacja jakoby skarżący wyraził zgodę na roboty budowlane w ostrej granicy z jego budynkiem. Tymczasem, przed zamiarem przystąpienia do fazy projektowej przez inwestora w dniu 17 lipca 2012 roku skarżący podpisał jedynie zgodę na podwyższenie skrajnych kominów (zgodnie z normą ponad dach projektowanego budynku) a przede wszystkim wyraził zgodę na naprawę i wzmocnienie pękniętej (wzdłuż kanałów wentylacyjnych) ściany szczytowej jego budynku poprzez zamontowanie łączy stalowych spinających ścianę na całej długości zamocowanych na obydwu jej krańcach, zgodnie z zasadami sztuki budowlanej. Powyższego zobowiązania inwestor nie zrealizował, łatając jedynie powierzchniowo pękniętą na całej grubości ścianę szczytową. Ponadto, decyzja Wojewody [...] zawiera nieprawdziwą informację jakoby w dniu 3 września 2015 roku odbyło się spotkanie ze skarżącym, na którym tenże oświadczył, że podtrzymuje zgodę na przeprowadzenie robót przewidzianych do realizacji na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, a na potwierdzenie tej zgody inwestor załączył oświadczenie spisane podczas tego spotkania. Tymczasem, jak wskazał skarżący, podpisana w tej dacie zgoda dotyczyła jedynie niezbędnych robót zabezpieczających konstrukcję dachu oraz kominów budynku skarżącego od niebezpieczeństwa gromadzenia na dachu budynku w porze zimowej tzw. worów śniegu oraz koniecznością odprowadzenia większej ilości wody z topniejącego śniegu, które będą zalegać na dachu w związku z wysokością budynku inwestora, przewyższającego o półtorej kondygnacji budynek skarżącego i przez to stanowiącego swoistą ścianę oporową.

W przekonaniu skarżącego Wojewoda [...] nie odniósł się w sposób rzetelny do licznych istotnych uwag i zarzutów, zgłaszanych przez niego zarówno w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, jak też w odwołaniu. Wojewoda [...] nie wziął pod uwagę, iż decyzja pierwszej instancji nie uwzględnia zagrożenia katastrofą budowlaną budynku skarżącego mogącą nastąpić z powodu rażącego naruszenia zasad sztuki budowlanej oraz odpowiednich przepisów w zakresie budowy w ostrej granicy z istniejącym budynkiem skarżącego. Decyzje nie określają zależności zagrożeń budynku skarżącego od wadliwej realizacji budynku inwestora, który przed przystąpieniem do opracowania projektu budowlanego nie wykonał ekspertyzy technicznej istniejącego w granicy działki budynku skarżącego, w związku z czym w fazie projektowania nie mógł uwzględnić zaleceń ekspertyzy dotyczących zabezpieczenia konstrukcji a przede wszystkim wzmocnienia fundamentów budynku skarżącego. Ponadto, projekt budowlany nie uwzględnia konieczności podbicia fundamentów budynku skarżącego, a wręcz pokazuje zamiar wsparcia stropu (nad piwnicą – garażem budynku inwestora) o ścianę fundamentową budynku skarżącego bez przerwy dylatacyjnej. Argument inwestora jakoby ściana szczelinowa, stanowiąca jednocześnie fundament budynku przy ul. A 72, nie naruszała struktury gruntu i w efekcie nie zagrażała konstrukcji budynku sąsiedniego – jak wskazał skarżący – nie jest poparty zasadami sztuki budowlanej i wykonaną ekspertyzą geologiczną gruntu, który jest gliniasty z występującymi wodami podpowierzchniowymi. Także, w fazie realizacji inwestor nie uwzględnił założeń projektu stawiając ścianę szczytową na "murze prowadzącym", a nie na stropie nad piwnicą (garażem), opartym na fundamencie (ścianie szczelinowej), jak zakładał projekt budowlany, co jest samowolą budowlaną. Tak ciężka, żelbetowa konstrukcja ściany szczytowej budynku inwestora, uzupełniona bloczkami ceglanymi, została postawiona na płytkim "murze prowadzącym" o wymiarach 50 cm szerokości i 80 cm do 100 cm głębokości. Mur ten został wylany bezpośrednio, bez przerwy dylatacyjnej, na nieotynkowanej ścianie fundamentowej budynku skarżącego, co jest rażącym naruszeniem zasad sztuki budowlanej. Dodatkowo pomiędzy "murem prowadzącym", a fundamentem również nie zastosowano przerwy dylatacyjnej. Wobec tego – jak zaakcentował autor skargi – nie ulega wątpliwości, że podczas procesu osiadania budynku inwestora może nastąpić pękanie ściany szczytowej budynku skarżącego (związanej z "murem prowadzącym" budynku inwestora). Pęknięta wcześniej wzdłuż kanałów wentylacyjnych ściana szczytowa budynku skarżącego została jedynie połatana powierzchniowo, a nie wzmocniona ściągami, a jej fundament nie został podbity, co w konsekwencji, w zależności od stopnia osiadania budynku, może być przyczyną awarii lub katastrofy budowlanej. Treść pisma firmy podwykonawczej jedynie potwierdza brak ww. przerwy dylatacyjnej na wysokości fundamentów, a projekt nie wskazuje zamiaru wzmocnienia fundamentu ściany szczytowej budynku skarżącego, poprzez jego podbicie.

Ponadto inwestor nie uwzględnił charakterystyki okolicznego gliniastego terenu, cechującego się obecnością wód podpowierzchniowych. Według projektu różnica głębokości ław fundamentowych obu budynków wynosi ok. 5 m, co może powodować zahamowanie przepływu wód podpowierzchniowych i podniesienie ich poziomu a w konsekwencji podmycie fundamentu budynku skarżącego.

Inwestor nie uwzględnił ww. okoliczności w fazie realizacji założeń projektu budowlanego zamiennego. Ponadto samowolą jest to, że w projekcie nie został uwzględniony "mur prowadzący", na którym została posadowiona ściana szczytowa budynku inwestora, który powierzchnią od 80 do 100 cm styka się z fundamentem budynku skarżącego, bez przerwy dylatacyjnej.

Duża różnica głębokości posadowienia ław fundamentowych obu budynków (budynek skarżącego – 2,40 m i budynek inwestora – 8,75 m), spowodowała zatrzymanie przepływu wód podpowierzchniowych, a także podniesienie ich poziomu co w konsekwencji zagraża podmyciem fundamentu budynku skarżącego i jego awarią. Wskazane błędne zamierzenia inwestora oraz poważne błędy wykonawcze będące samowolą budowlaną stanowią przesłankę do stwierdzenia możliwości pękania budynku skarżącego podczas procesu osiadania budynku inwestora, co w konsekwencji grozi katastrofą budowlaną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 P.p.s.a.).

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części, sąd ją oddala w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.).

W stanie faktycznym sprawy przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. w sprawie zmiany własnej ostatecznej decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego "2+1" z parkingami na dwóch kondygnacjach i usługami w parterze, położonego przy ul. A 62 – 68 i 70 na działkach nr ewid. 79/15, 79/7, 79/17, 79/8 oraz roboty budowlane obejmujące podniesienie kominów istniejących budynków (działka nr ewid. 81 i 83/1) i wzmocnienie konstrukcji dachu budynku na działce nr ewid. 83/1, obręb [...] w Ł.. Zmiany miały obejmować skrócenie obrysu budynku nr 2 (od strony południowo – zachodniej), przeprojektowanie budynku nr 1, zmianę lokalizacji stacji transformatorowej, zmianę ilości miejsc postojowych, likwidację przepompowni na rzecz przykanalika podłączonego do budynku nr 1, zmianę ilości mieszkań w budynku nr 2 oraz nr 1, zmianę przebiegu drogi pożarowej oraz dostosowanie ciągów pieszych i pieszo – jezdnych do drogi pożarowej. Odwołanie od decyzji pierwszej instancji, a następnie skargę do sądu administracyjnego wywiódł współwłaściciel sąsiedniej nieruchomości – B. Ż..

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy powołanej już wcześniej ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Na mocy art. 35 ust. 1 w zw. z art. 36a ust. 1 i ust. 3 Prawa budowlanego – w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji – przed wydaniem decyzji o zmianie pozwolenia na budowę właściwy organ sprawdza:

1) zgodność zamiennego projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;

2) zgodność zamiennego projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi;

3) kompletność zamiennego projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 6;

4) wykonanie – w przypadku obowiązku sprawdzenia zamiennego projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie zamiennego projektu – przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania zamiennego projektu – lub jego sprawdzenia – zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego.

W razie stwierdzenia naruszeń w powyższym zakresie, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zmiany pozwolenia na budowę (art. 35 ust. 3 w zw. z art. 36a ust. 1 i 3 Prawa budowlanego). Podkreślić także należy, iż zgodnie z treścią art. 35 ust. 4 z art. 36a ust. 1 i 3 Prawa budowlanego, w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę.

W cytowanym przepisie art. 35 Prawa budowlanego został określony zakres działania organu administracji architektoniczno – budowlanej w postępowaniu w sprawie zmiany pozwolenia na budowę. Warto zwrócić uwagę, że właściwy organ został przede wszystkim pozbawiony możliwości ingerencji w zawartość merytoryczną zamiennego projektu. Ocenie organu może podlegać jedynie zgodność przyjętych rozwiązań z prawem i to w zakresie ściśle określonym w ustawie. Dopuszczalne jest jedynie sprawdzenie zgodności zamiennego projektu budowlanego (a więc projektu zagospodarowania działki i projektu architektoniczno – budowlanego) z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy oraz wymaganiami ochrony środowiska. Projekt zagospodarowania działki lub terenu podlega sprawdzeniu tylko pod kątem zgodności z przepisami, w tym zwłaszcza techniczno – budowlanymi (np. warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Do obowiązków organu należy również sprawdzenie kompletności zamiennego projektu budowlanego, w tym czy posiada on wszystkie wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia (art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego), a także sprawdzenie, czy projekt ten został sporządzony przez osobę posiadającą właściwe (w rozumieniu przepisów rozdziału 2 Prawa budowlanego) uprawnienia budowlane.

W stanie faktycznym sprawy organ pierwszej instancji uznał, że złożony przez inwestora zamienny projekt budowlany jest kompletny, a zamierzenie inwestycyjne w zmienionej postaci nie narusza żadnego z przepisów Prawa budowlanego, decyzji o warunkach zabudowy oraz warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Konsekwencją powyższego było wydanie decyzji umożliwiającej realizację inwestycji w zmienionej postaci.

W treści argumentacji odwołania i skargi strona sprzeciwiała się realizacji inwestycji w zmienionej postaci podnosząc, iż obiekt dotychczas zrealizowano niezgodnie z pozwoleniem na budowę i w związku z tym występuje zagrożenie katastrofą budowlaną. Odnosząc się do tej kwestii wskazać wypada, iż zmiana decyzji o pozwoleniu na budowę nie obejmuje robót budowlanych realizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie budynku stanowiącego współwłasność skarżącego. Te roboty budowlane zostały już zakończone, a do kompetencji organów administracji architektoniczno – budowlanej nie należy ocena czy te roboty zrealizowano zgodnie z zapisami zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę, projektu budowlanego oraz czy występuje ryzyko katastrofy budowlanej, a także czy część zrealizowanych robót stanowi samowolę budowlaną. To do organów nadzoru budowlanego należy ocena opisanych okoliczności.

Zdaniem skarżącego, sam fakt posiadania przez osobę sporządzającą projekt budowlany lub ekspertyzę budowlaną, stosownych uprawnień, nie daje automatycznie pewności, że osoba ta sporządziła projekt lub ekspertyzę zgodnie z prawem. Odnosząc się do tej kwestii Sąd podziela pogląd organów administracji architektoniczno – budowlanej, iż to nie do ich kompetencji (a także nie do kompetencji sądu administracyjnego) należy ocena, weryfikacja rozwiązań przyjętych w projekcie lub ekspertyzie budowlanej. Osoba sporządzająca projekt budowlany lub ekspertyzę budowlaną musi posiadać stosowne uprawnienia obejmujące swoim zakresem materię rozpatrywaną w projekcie lub ekspertyzie, co musi wykazać dołączając stosowne oświadczenia i zaświadczenia. Osoba taka ponosi także odpowiedzialność za merytoryczną poprawność przyjętych w projekcie lub ekspertyzie rozwiązań.

Podobnie bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje zarzut skarżącego, iż nie wyrażał on zgody na realizację inwestycji w ostrej granicy z jego nieruchomością. Ustosunkowując się do podniesionej kwestii podkreślić należy, iż przepisy prawa (w szczególności prawa budowlanego oraz warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie) nie uzależniają realizacji inwestycji w granicy od zgody czy aprobaty właściciela (współwłaścicieli) sąsiedniej nieruchomości. Ponadto dostrzec wypada, iż zarówno inwestycja, jak i nieruchomość skarżącego zlokalizowane są w centrum miasta, gdzie charakterystycznym elementem kształtującym zabudowę jest możliwość realizacji inwestycji z granicy. Dla takich obszarów charakterystyczna i powszechnie występująca jest zabudowa pierzejowa. Natomiast stan techniczny obiektu skarżącego nie może ograniczać (a tym bardziej wykluczać) planów inwestycyjnych właściciela sąsiedniej nieruchomości. Niewątpliwie stan techniczny obiektu skarżącego i ocena czy inwestor może wznieść obiekt w granicy była przedmiotem uwagi organów na etapie zatwierdzania projektu budowlanego i udzielania pozwolenia na budowę, a wpływał on na plany inwestora w ten sposób, że tenże miał obowiązek podjęcia odpowiednich działań w celu zabezpieczenia ściany budynku skarżącego. Zakres tych robót, sposób ich przeprowadzenia były jednak przedmiotem uwagi organów na etapie postępowania zmierzającego do zatwierdzenia projektu budowlanego. Kwestie te – wobec określonego wcześniej zakresu zmiany projektu budowlanego – nie były przedmiotem uwagi organów na obecnym etapie postępowania.

Skarżący w swojej argumentacji podnosił także zarzuty związane z wykonaniem fundamentów budynku inwestora oraz różnicą poziomów na poziomie fundamentów między budynkiem inwestora, a obiektem skarżącego. Jak słusznie podkreślił Wojewoda w motywach kontestowanej decyzji zatwierdzony projekt budowlany zamienny nie przewidywał zmiany sposobu posadowienia fundamentów (ich wysokości) oraz zmiany technologii ich wykonania, dlatego także i te zarzuty skarżącego nie mają racji bytu na obecnym etapie postępowania.

Z opisanych powodów, argumenty skarżącego podnoszone na etapie postępowania administracyjnego, jak i prezentowane w treści skargi, jako nieuzasadnione pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie. Żadna wskazana we wniosku zmiana pozwolenia na budowę nie poskutkuje pogorszeniem sytuacji skarżącego.

Uzupełniając powyższe należy zwrócić uwagę na ugruntowany w judykaturze pogląd, który reprezentuje także skład orzekający w sprawie niniejszej, że sprzeciw właściciela sąsiedniej nieruchomości nie może blokować planów inwestycyjnych osoby, która legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jednocześnie – jak wskazano wcześniej – gdy spełnione są wszystkie warunki formalne, organ administracji architektoniczno – budowlanej nie może odmówić zmiany pozwolenia na budowę (art. 35 ust. 4 z art. 36a ust. 1 i 3 Prawa budowlanego). W skardze poza omówionymi zarzutami, jej autor nie wskazał konkretnie jakie prawo czy interes właściciela sąsiedniej nieruchomości zostały naruszone. Niemniej jednak, Sąd administracyjny nie będąc związany granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.) rozważał przy podjęciu rozstrzygnięcia wszelkie możliwe sytuacje, w których mógłby być zagrożony interes lub prawo skarżącego, co jednak nie pozwoliło na potwierdzenie zarzutów skargi.

W kontekście powyższego zwrócić uwagę wypada na treść regulacji art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi, że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno – budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając m.in. poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że pojęcie uzasadnionych interesów osób trzecich winno być interpretowane w oparciu o przesłanki obiektywne, a więc w oparciu o zgodność z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi, z normami obowiązującymi w budownictwie. Jeżeli zatem postępowanie prowadzone w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę (oraz zmiany tegoż pozwolenia) wykaże sprzeczność z powyższymi wymogami, to spowodowane w wyniku jej realizacji dolegliwości dla otoczenia mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające "uzasadnione interesy osób trzecich" (por. np. wyrok NSA z 1 lutego 2001 roku, IV SA 2085/98; wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2009 roku, VII SA/Wa 1476/09 i inne). Wobec niestwierdzenia naruszenia przepisów Prawa budowlanego, w tym przepisów techniczno – budowlanych, jak i norm planistycznych (decyzja o warunkach zabudowy), Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia uzasadnionych interesów osób trzecich występujących w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji.

Podsumowując powtórzyć wypada, iż wobec stwierdzenia, że złożony przez inwestora zamienny projekt budowlany jest kompletny, a zamierzenie inwestycyjne w zmodyfikowanej postaci nie narusza żadnego z przepisów Prawa budowlanego, decyzji o warunkach zabudowy oraz warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, organ – w świetle przepisu art. 35 ust. 4 z art. 36a ust. 1 i 3 Prawa budowlanego – nie miał podstaw do odmowy uwzględnienia wniosku inwestora o zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę.

W konkluzji podkreślić należy, iż mimo że strona skarżąca nie podnosiła argumentów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych Sąd, który nie jest związany granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.), zobligowany był także rozważyć ewentualne naruszenia w tym zakresie. Sąd jednak nie dopatrzył się uchybień w tym zakresie, gdyż postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób rzetelny i dokładny, co znalazło swoje potwierdzenie w dokumentach załączonych do akt administracyjnych i w uzasadnieniu skonstruowanym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 267 ze zm.).

Rekapitulując, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

JK