Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 809/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13k ust. 1 pkt 2 i art. 13 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Protokolant specjalista Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ"), działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018r., poz. 2068 ze zm.; dalej: "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 58; dalej: "u.t.d.") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2019 r. znak: [...], nadkładającą na M. D. (dalej: "skarżąca", "strona") karę pieniężną w wysokości 1.500 złotych.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] czerwca 2018 r. o godzinie [...] urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka węzeł G. - K. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]) zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...].

Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd samochodowy nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p., co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto, na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, a współwłaścicielami pojazdu samochodowego była M. D. oraz S. M.

Odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] czerwca 2018 r., został wyszczególniony w zał. 1 pkt 12 lit. F – węzeł G. - K. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych łub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej

Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. Ww. pismo zostało doręczone skarżącej dnia [...] grudnia 2018 r., natomiast S. M. nie doręczono skutecznie ww. pisma w ciągu sześciu miesięcy od dnia popełniania naruszenia i w związku z tym GITD, na podstawie art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p., nie znalazł podstaw do dalszego procedowania sprawy wobec S. M.

Organ uznał, mając na uwadze powyższe okoliczności, że korzystająca z drogi publicznej w dniu [...] czerwca 2018 r. naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej, konsekwencją czego było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Ponownie rozpoznając sprawę, GITD pismem z dnia [...] maja 2019 r. wezwał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wskazania czy droga ekspresowa S7 w dniu [...] czerwca 2018 r. była prawidłowo oznakowana m.in. tabliczkami informacyjnymi T-34, oznaczającymi pobór opłaty elektronicznej. Na podstawie pisma informacyjnego GDDKiA z dnia [...] czerwca 2019 r., organ stwierdził, że na wskazanym odcinku nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej.

GITD, uzasadniając wydane w dniu [...] sierpnia 2019 r. rozstrzygnięcie, przytoczył brzmienie m.in. art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 u.d.p. podnosząc, iż wysokość kary pieniężnej przepis określa w sposób sztywny (jedna wysokość kary za dany rodzaj naruszenia). Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Następnie GITD podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie na podstawie danych znajdujących się w CEPiK ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód ciężarowy i dlatego właścicielowi (stosownie do art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.) została wymierzona kara pieniężna w wysokości 1.500 zł.

Dalej organ stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Na poczynione ustalenia w pełni pozwalał zgromadzony materiał dowodowy. Z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dniu zarejestrowania przedmiotowego naruszenia kontrolowany pojazd poruszał się po płatnych odcinkach dróg krajowych z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Poddany kontroli pojazd nie został wyposażony w jednostkę pokładową viabox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. Nadto organ wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z informacji zawartych w systemie elektronicznego poboru opłat, bezsprzecznie wynika, że strona postępowania nie dopełniła obowiązku wynikającego z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406). Korzystająca z płatnego odcinak drogi krajowej nie zawarła umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli zespół pojazdów. Zawarcie umowy powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych. Uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia tzw. jednostki pokładowej viabox, będącym urządzeniem w rozumieniu art. 13i ust. 3 u.d.p. Ustawodawca nie przewidział możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej w inny sposób.

Organ zauważył, iż okoliczności podniesione przez skarżącą nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których w art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Zdaniem organu, do wskazanego naruszenia prawa nie doszło wskutek działania siły wyższej, czyli zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje tj. np. działania przyrody o charakterze katastrofalnym lub zdarzenia nadzwyczajnego w postaci zaburzeń życia zbiorowego, jak wojna czy zamieszki krajowe.

Odnosząc się do informacji przekazanej przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] czerwca 2018 r. był użyczony S. M., organ zauważył, że S. M. w dniu naruszenia był współwłaścicielem ww. pojazdu, dlatego też informacja przekazana przez stronę nie ma wpływu na odpowiedzialność strony za stwierdzone naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych. Wskazał bowiem, iż zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p. karę pieniężną z tytułu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Tak więc w świetle obowiązujących przepisów bez znaczenia pozostaje fakt, kto kierował pojazdem w chwili powstania naruszenia.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi współwłasności współwłaściciele pojazdu samochodowego są zobowiązani solidarnie do zapłaty wymierzonej kary pieniężnej.

GITD zauważył także, iż w sprawie bez znaczenia pozostaje fakt nieposiadania przez skarżącą prawa jazdy. Można być właścicielem pojazdu nie mając prawa jazdy, jednak taki stan rzeczy nie zwalnia nikogo z odpowiedzialności za łamanie przepisów prawa. W związku z powyższym organ uznał, iż nie zachodzi potrzeba zwracania się do Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w R. w celu ustalenia, czy strona posiada prawo jazdy, ponieważ nie ma to jakiegokolwiek znaczenia w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Równocześnie organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony dotyczącego przesłuchania S. M., gdyż jest on współwłaścicielem ww. pojazdu. W ocenie organu, zgromadzony materiał dowodowy jest pełny, spójny i nie zachodzą przesłanki uzasadniające przeprowadzanie kolejnych dowodów.

W dalszej części uzasadnienia, organ podkreślił, iż zgodnie z informacjami uzyskanymi z CEPiK samochód marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] ma dopuszczalną masę całkowitą w wysokości 3500 kg, natomiast przyczepa marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] ma dopuszczalną masę całkowitą w wysokości 750 kg, co łącznie przekracza 3,5 tony. Organ wyjaśnił, że w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., który przewiduje obowiązek uiszczania opłat drogowych mowa jest o dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu (zespołu pojazdów), a nie o jego masie rzeczywistej. Podkreślił, że dopuszczalna masa całkowita nie jest równoznaczna z masą rzeczywistą. Dopuszczalna masa całkowita to, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 prawa o ruchu drogowym, dopuszczalna największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. W związku z powyższym GITD wskazał, że jeżeli dopuszczalna masa całkowita pojazdu lub zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony istnieje bezwzględny obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, nawet wtedy gdy masa rzeczywista pojazdu tego parametru nie przekracza.

Organ wyjaśnił również, że w sprawie ustalono, iż w dniu przejazdu drogi ekspresowej S7 na odcinku węzeł G. - K. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]) nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej.

Dalej podniósł, iż w rozpatrywanej sprawie przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Skoro pojazd nie został wyposażony w wymagane urządzenie viaBox pozwalające na uiszczenie stosownej opłaty, to nie powinien on w takiej sytuacji poruszać się po odcinkach płatnych dróg krajowych. W przeciwnym razie właściciel pojazdu lub podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie pojazdu naraża się na administracyjną odpowiedzialność za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W tym przypadku nie ma znaczenia w jakim celu był wykonywany kontrolowany przejazd, w szczególności czy przejazd był wykonywany w celu prywatnym, osobistym czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, ani jakimi motywacjami kierowała się strona wjeżdżając na płatny odcinek drogi krajowej. Jedyna możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wynika z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie może zastosować instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu opisanej w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. W sprawie nie wystąpiły również okoliczności przewidziane w art. 188e k.p.a.

Jednocześnie organ podniósł, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 października 2016 r. w sprawie kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1859) dopuszczalnym jest przeprowadzanie kontroli stacjonarnej oraz kontroli mobilnej, celem sprawdzenia prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej. Kontrola stacjonarna polega na kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej za pomocą stacjonarnych lub przenośnych przyrządów automatycznych ujawniających i rejestrujących informacje o naruszeniu obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej (por. § 2 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia).

Wyjaśnił także, iż w Polsce w systemie elektronicznego poboru opłat wykorzystywana jest technologia mikrofalowa DSRC (Dedicated Short Range Communication - dedykowana komunikacja krótkiego zasięgu). Technologia DSRC działa w oparciu o dwa rodzaje współpracujących urządzeń: czujniki rejestrujące fale, umieszczone na bramownicach wzniesionych nad drogą objętą obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz transponder (tzw. viaBox) wysyłający dane o pojeździe do czujników. W chwili, gdy kierujący pojazdem przejeżdża pod bramownicą lub do pojazdu zbliży się Mobilna Jednostka Kontrolna Inspekcji Transportu Drogowego, nawiązywana jest łączność między bramownicą (lub Mobilną Jednostką Kontrolną), a jednostką pokładową (viaBox) zainstalowaną w pojeździe. Dane o pojeździe przekazywane są do operatora, a następnie centrum rozliczeniowego. Na bramownicach zainstalowane są również urządzenia pozwalające na ujawnienie oraz rejestrację pojazdów, które nie uiściły opłaty elektronicznej.

Konkludując GITD stwierdził, że korzystająca z drogi krajowej, wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym, była zobowiązana do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Powyższy obowiązek nie został dopełniony, dlatego też organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zgodnie z prawem nałożył karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., stosownie o treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem GITD z dnia [...] sierpnia 2019 r. nie zgodziła się skarżąca. Pismem z dnia [...] października 2019 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując o uchylenie wydanych w sprawie decyzji (z [...] sierpnia 2019 r. i z [...] marca 2019 r.). Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 3 i art. 80 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż zgłoszone przez stronę wnioski dowodowe - o ustalenie posiadania przez nią uprawnienia do kierowania pojazdem, oraz o przesłuchanie świadka – S. M., nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie, podczas gdy w myśl przywołanych przepisów organ jest zobowiązany do pełnego i wszechstronnego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego, a wnioskowane dowody były wręcz niezbędne do prawidłowego ustalenia, czy skarżąca winna być stroną postępowania czy na skarżącą winna zostać nałożona kara;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe określenie strony postępowania - jako skarżącą, podczas gdy faktycznym posiadaczem samochodu i korzystającym z drogi był S. M., który zatem winien być stroną postępowania i odbiorcą decyzji;

- art. 13k ust. 4 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. poprzez ich nieprawidłowy wykładnię i uznanie, iż w każdym przypadku odpowiedzialność za uiszczeni opłaty elektronicznej ponosi właściciel pojazdu, a okoliczność przeniesienia posiadania i ustalenia osoby faktycznie korzystającej z drogi publicznej nie ma znaczenia dla wymierzenia kary, podczas gdy ustawodawca dopuszczając możliwość nałożenia kary pieniężnej za brak opłaty elektronicznej na posiadacza pojazdu, przewidział i dopuścił sytuacje, gdy właściciel nie ma w określonym czasie faktycznego władztwa nad pojazdem i nie może w sytuacji naruszenia przez posiadacza pojazdu obowiązujących przepisów ponosić negatywnych konsekwencji tych naruszeń, a ustalenie faktycznego posiadacza pojazdu w dacie naruszenia stanowi istotny element rozstrzygnięcia w sprawie.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Podejmując to rozstrzygnięcie organ dochował zadość regułom postępowania administracyjnego przewidzianym w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada kryteriom art. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

W myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13 ha ust. 2 u.d.p.). Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 u.d.p.). Zasadą jest również, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 u.d.p.

Zasady wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 u.d.p. rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406).

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy (pkt 1), 1500 zł - w pozostałych przypadkach (pkt 2).

W myśl art. 13l ust. 1 u.d.p. do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że dopuszczalna masa całkowita (dmc) kontrolowanego zespołu pojazdów, składającego się z pojazdu samochodowego – ciężarowego (marki [...] nr rej [...]) i przyczepy (marki [...] nr rejestracyjny [...]), którego współwłaścicielem jest skarżąca, przekraczała 3,5 tony. Ja ustalił bowiem organ, na podstawie danych zawartych w CEPiK, ww. pojazd ciężarowy ma dopuszczalną masę całkowitą w wysokości 3.500 kg, natomiast ww. przyczepa – 750 kg, co łącznie przekracza 3,5 tony. Pojazd/zespół pojazdów nie podlegał też zwolnieniom, o których mowa w art. 13 ust. 3 u.d.p. Nałożona kara pieniężna dotyczyła przejazdu w dniu [...] czerwca 2018 r. (o godz. [...]) odcinkiem drogi krajowej (węzeł G.-K., skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]), na którym pobiera się opłatę elektroniczną (zał. 1 pkt 12 lit. F do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej). Ponadto, we wskazanym pojeździe nie było zainstalowanego urządzenia pokładowego do poboru opłaty elektronicznej viaBox, przy wykorzystaniu którego uiszczenie takiej opłaty może nastąpić. Skarżąca nie zawarła umowy z operatorem na korzystanie z takiego urządzenia, a zatem nie mogła w tych warunkach opłaty tej uiścić.

Należy podkreślić, że podstawą nałożenia kary pieniężnej z art. 13k ust. 1 u.d.p. jest przejazd pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy, określoną drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty. Z przepisu art. 13k ust. 1 wynika, że kreowana na jego gruncie odpowiedzialność ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest ona niezależna od winy sprawcy naruszenia. W szczególności przepis art. 189e k.p.a. nie zmienia charakteru odpowiedzialności administracyjnej za delikt administracyjny na odpowiedzialność subiektywną determinowaną winą i przyczynami naruszenia. Przepis ten jedynie wyłącza możliwość ukarania strony w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa. Art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje natomiast organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

Nie zmienia to jednak samej zasady zastosowania przez organ prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłaty, jako wyłącznie konsekwencji samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji, jako skutku zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednakże przy równoczesnym rozważeniu wystąpienia szczególnych sytuacji, o których mowa w ww. przepisach k.p.a. i ich wpływu na odpowiedzialność strony.

Zdaniem Sądu, w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznoprawnego organ odwoławczy miał podstawy do ustalenia niewystępowania w niej ww. szczególnych sytuacji z art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Należy zauważyć, iż na tle unormowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., waga ww. naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych. Dodatkowo obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w ww. przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 tony). Przewidziana kary administracyjna nie jest zależna od takich okoliczności, jak cel przejazdu, jednorazowość, czy wysoka częstotliwość przejazdów, nieświadomość, czy nieznajomość przepisów, tylko wynika z samego faktu naruszenia.

Sąd zauważa, iż GITD dokonał weryfikacji prawidłowości oznakowania odcinka drogi płatnej gdyż, dopuścił dowód z pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (Oddział w W.) nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., z którego wynika, że w wyniku kontroli przeprowadzanej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie stwierdzono nieprawidłowości w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, a na przedmiotowym odcinku drogi nie zastosowania oznakowania znakami informacyjnymi D-39a. Powyższe wskazuje, że droga po której poruszał się pojazd skarżącej została prawidłowo oznakowana. Strona nie przedstawiła dowodów świadczących o nieprawidłowym oznakowaniu drogi płatnej. Brak było zatem podstaw do uznania, że odcinek drogi płatnej był nieprawidłowo oznakowany. Ponadto należy zauważyć, iż kontrolowany pojazd w ogóle nie został wyposażony w urządzenie o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p.

Zdaniem Sądu, organ orzekający prawidłowo ocenił, że przesłanką odpowiedzialności skarżącej jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez nią określonego prawem obowiązku uiszczenia stosownej opłaty za przejazd po drodze publicznej. Niewątpliwie obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym. Stąd też organ stwierdzając brak urządzenia do poboru opłat, zobligowany był do nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem Sądu, skarżąca korzystając bowiem z dróg krajowych lub ich odcinków, miała bezwzględny obowiązek zapoznania się m.in. ze stosownymi unormowaniami prawnymi w zakresie uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych.

Odnosząc się z kolei do zarzutu nieprawidłowego ustalenia stron postępowania i nałożenia na skarżącą kary pieniężnej, w sytuacji gdy użytkownikiem kontrolowanego pojazdu był siostrzeniec skarżącej – S. M. należy zgodzić się z organem, że skarżąca w toku prowadzonego postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o tym, że w dniu [...] czerwca 2018 r. nie była posiadaczem kontrolowanego pojazdu. Nie przedłożono do akt sprawy chociażby zgodnych oświadczeń współwłaścicieli pojazdu, z których wynikałoby kto był posiadaczem pojazdem w dacie kontroli, jak i żadnych zawartych między współwłaścicielami umów. Jak prawidłowo ustalił organ, na podstawie informacji zawartych w CEPiK, w chwili zarejestrowania naruszenia, współwłaścicielami kontrolowanego pojazdu byli skarżąca – M. D. oraz S. M.. GITD uznał za stronę postępowania wyłącznie skarżącą, gdyż, co wynika z akt sprawy, brak było możliwości wszczęcia postępowania i dalszego procedowania w stosunku do S. M. z uwagi na niemożność ustalenia aktualnych danych dotyczących jego zamieszkania, co potwierdza zgormadzony materiał dowodowy. W tej sytuacji, stosownie do treści art. 13k ust. 4 u.d.p. organ prawidłowo ustalił, iż stroną postepowania jest skarżąca.

Sąd zgadza się z twierdzeniem organu, iż zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 380 ze zm., dalej: k.c.) każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną. Natomiast zgodnie z art. 206 k.c. z charakteru współwłasności wynika uprawnienie do współposiadania w zakresie nie wyłączającym pozostałych współwłaścicieli. Oznacza to, że z faktu posiadania rzeczy przez współwłaściciela wynika, iż korzysta on z tej rzeczy zgodnie z przysługującym mu prawem. Niewykonywanie prawa posiadania przez innego współwłaściciela nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel aktualnie korzystający z rzeczy przejął rzecz w samoistne posiadanie w zakresie jego uprawnień. Tym samym argumenty skarżącej, iż nie ponosi odpowiedzialności za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. nie zasługują na uwzględnienie.

Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) Sąd orzekł, jak w wyroku.