Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 739/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10a ust. 1, art. 12a ust. 1 i 3, art. 22 ust. 1 pkt 3 i ust. 2a
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi UAB K. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2020 r. znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej: DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. (dalej: Naczelnik) z [...] czerwca 2020 r. znak [...], którą nałożono na UAB K. w K. karę pieniężną w wysokości:

- 20 000 zł za nieprzedstawienie na wezwanie Naczelnika środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT[...] w Oddziale Celnym w S.

- 10 000 zł za niezapewnienie przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT[...] przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.

Podstawą prawną decyzji są przepisy art. 10a ust. 1, art. 12a ust. 3, art. 22 ust. 1 pkt 3, ust. 2a, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 859 ze zm.), dalej: ustawa o SENT.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] marca 2019 r., po zakończeniu rejestracji zgłoszenia do systemu monitorowania przewozów drogowych, wraz z przekazaniem numeru referencyjnego zgłoszenia SENT nr [...] Naczelnik wezwał zgłaszającego przewoźnika UAB K. w K. (dalej Spółka, skarżąca) do przedstawienia środka transportu wraz z towarem w Oddziale Celnym w S., ul. [...] celem przeprowadzenia kontroli. Przewoźnik nie stawił się do kontroli we wskazanym miejscu. Ustalono, że w dniu [...] marca 2019 r. o godz. 17:25, spośród wymienionych w zgłoszeniu SENT samochodu i naczepy, samochód ciężarowy o nr rejestracyjnym [...] opuścił teren Polski w miejscowości B., z kolei naczepa o nr rejestracyjnym [...] nie została zarejestrowana w systemie ANPRS.

W piśmie z [...] maja 2019 r., przesłanym tradycyjną drogą pocztową, Naczelnik zwrócił się do Spółki z informacją o prowadzonej kontroli na podstawie ustawy o SENT (korespondencję doręczono [...] maja 2019 r.). W pismach z [...] maja 2019 r. oraz z [...] maja 2019 r. zwrócono się drogą poczty elektronicznej na dostępne adresy mailowe Spółki z prośbą o wyjaśnienie przyczyn niezgłoszenia się przewoźnika do kontroli zgodnie z otrzymanym [...] marca 2019 r. wezwaniem, wezwano do przedstawienia skanów dokumentów przewozowych, tj. CMR, packing list, certyfikatów jakości towaru, danych dotyczących składu chemicznego towaru.

Następnie Naczelnik sporządził [...] lipca 2019 r. protokół kontroli przewozu wykonanego na podstawie zgłoszenia SENT nr [...], który to protokół przesłał Spółce (korespondencję doręczono [...] lipca 2019 r.). Protokół zawierał pouczenie o możliwości zgłoszenia zastrzeżeń. Nie zostały one zgłoszone.

Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. Naczelnik wszczął postępowanie w sprawie realizacji przewozu za zgłoszeniem do rejestru monitorowania przewozów SENT[...] oraz dopuścił dowód z protokołu kontroli. W dwóch adresowanych do Spółki pismach z [...] stycznia 2020 r. Naczelnik zamieścił informację o postępowaniu, wezwał do wyjaśnienia powodów niedostarczenia środka transportu wraz z towarem do miejsca wskazanego w wezwaniu zamieszczonym w zgłoszeniu SENT oraz powodów nieprzesłania do systemu SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu o nr rejestracyjnych [...]. Pouczył także o przysługujących stronie uprawnieniach, w tym o możliwości przedstawienia wyłączających odpowiedzialność okoliczności stanowiących ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. Korespondencję doręczono Spółce [...] stycznia 2020 r. (k. 29 akt adm.). Na wezwanie Spółka nie odpowiedziała.

Postanowieniem z [...] maja 2020 r. (doręczonym [...] maja 2020 r.) strona została zawiadomiona o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów. Strona z tej możliwości nie skorzystała.

Decyzją z [...] czerwca 2020 r. Naczelnik wymierzył sporne kary pieniężne wyjaśniając, że kierował się przepisami prawa "obowiązującymi w dniu kontroli", o ile znowelizowana 1 września 2019 r. ustawa o SENT nie stanowi inaczej. Wskazał zasady stosowania ustawy o SENT, w tym dopuszczalność zastosowania ustawy w przedmiotowej sprawie z uwagi na rodzaj towaru (olej w ilości 16 632 kg - pozycja CN 2707) przewożonego od h. nadawcy towaru do odbiorcy mającego siedzibę na terenie U., tranzytem przez terytorium Polski. Wskazał, że obowiązki stawienia się do kontroli oraz zapewnienia przekazywania danych geolokalizacyjnych wynikają odpowiednio z art. 12a ust. 1 i 3 oraz art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. Jak wyjaśnił Naczelnik, ukarana Spółka była przewoźnikiem, w imieniu którego zgłoszenia w systemie monitorowania drogowego osoba o imieniu i nazwisku T. K. dokonała [...] marca 2019 r. Zgłoszenie otrzymało numer referencyjny SENT[...]. Wraz z tym numerem do przewoźnika przekazano wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym miejscu celem przeprowadzenia kontroli, pouczając o obowiązku powiadomienia organu o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru oraz o karach administracyjnych za niewykonanie obowiązku stawiennictwa. Przewoźnik nie zgłosił się w wyznaczonym miejscu, co – po ustaleniu, że środek transportu przekroczył granice Polski [...] marca 2019 r. - spowodowało przeprowadzenie kontroli. W jej trakcie Spółka nie udzieliła żadnych wyjaśnień oraz nie przesłała żadnych dokumentów. Zdaniem Naczelnika, obowiązkiem przewoźnika jest zapoznanie się z przepisami, jak również zadbanie o znajomość tych przepisów przez osoby dokonujące zgłoszeń, za których działania przewoźnik ponosi odpowiedzialność. Brak zgłoszenia się do kontroli skutkuje wymierzeniem kary w ustawowej wysokości 20 000 zł na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o SENT.

Organ pierwszej instancji również ustalił, że pomimo zgłoszenia do rejestru monitorowania przewozów drogowych numeru urządzenia GPS: [...], od momentu deklarowanego wjazdu na terytorium Polski (S.) do chwili wyjazdu z terytorium Polski w miejscowości B. [...] marca 2019 r. o godz. 17:25, nie były przekazywane dane geolokalizacyjne o aktualnym położeniu środka transportu. Nie jest wypełnieniem obowiązku ustawowego wyłącznie wyposażenie pojazdu w urządzenie przekazujące dane geolokalizacyjne środka transportu do zewnętrznego systemu lokalizacji a jednocześnie niepodjęcie dalszych działań zmierzających do zapewnienia bieżącego przekazywania tych danych. Naczelnik wskazał, że obowiązek zapewnienia przekazywania danych geolokalizacyjnych ciąży na przewoźniku, który jest odpowiedzialny za działania swoich pracowników (kierowców pojazdu użytkującego urządzenie lokalizujące). Jednym z tych obowiązków jest konieczność posiadania przez kierowcę urządzenia telekomunikacyjnego z wgraną odpowiednią aplikacją i uruchomienie aplikacji w taki sposób, aby zapewnione było przekazywanie danych geolokalizacyjnych do systemu monitorowania przewozów. Zdaniem organu pierwszej instancji, nie są to wymagania wygórowane, bowiem na rynku przewozów tzw. "towarów wrażliwych" przewoźnicy takie obowiązki wypełniają, a wiedza związana z wymogami ustawowymi jest powszechnie dostępna. Także na stronach internetowych https://puesc.gov.pl/sent-formularze znajdują się wszelkie informacje związane ze stosowaniem systemu takie jak: treść ustawy i przepisów wykonawczych, udzielane wyjaśnienia czy też odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania odnośnie działania systemu, w tym również materiały szkoleniowe związane z wykonywaniem zgłoszeń do rejestru SENT. Zamieszczono również aktualną instrukcję związaną z instalacją i obsługą Aplikacji kierowcy SENT-GEO. Oznacza to, że przewoźnik - dochowując należytej staranności przy planowaniu przewozów, ich organizacji oraz odpowiednim przeszkoleniu kierowców i zapewnieniu niezbędnych urządzeń wyposażonych w wymagany przez program Aplikacja kierowcy "SENT- GEO" system operacyjny (np. Google Android) - może w sposób niewymagający dużych nakładów sprostać wymaganiom ustawy, w szczególności przekazywaniu danych geolokalizacyjnych na całej trasie przewozu. Niewypełnienie tego obowiązku powoduje nałożenie kary w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy o SENT.

Organ pierwszej instancji nie stwierdził wystąpienia okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary, tj. ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego. Wyjaśnił, że "ważny interes przewoźnika" uwzględnia się w ramach uznania administracyjnego oraz chodzi o interes wynikający ze zobiektywizowanych kryteriów, ustalanych każdorazowo dla indywidualnej sprawy, uzasadnionych wyjątkowymi okolicznościami, w tym np. ekonomiczną sytuacją przewoźnika, które uniemożliwiają wywiązanie się z ciążących względem Państwa obowiązków i które w żaden sposób nie mogą zostać zmienione bez doraźnej pomocy ze strony organów państwa. Chodzi o sytuacje, gdy ukaranie mogłoby zachwiać podstawami egzystencji strony lub jej rodziny, uniemożliwiłoby prowadzenie dalszej działalności gospodarczej lub ewentualnie zastopowało rozwój firmy. Zdaniem Naczelnika, ukarany nie wskazał takich okoliczności, zaś organ z urzędu ich nie stwierdził analizując dostępne dane Spółki (https://rekvizitai.vz.lt/pl). Jak wskazał, firma została założona w 2006 r., jest w dobrej kondycji finansowej, w 2020 r. zatrudniała 357 pracowników oraz użytkuje 194 samochody. Jej główną działalnością jest towarowy transport drogowy. Roczny obrót Spółki w 2019 r. wyniósł około 30 mln EUR i utrzymywał się na tym samym poziomie od 2018 r.

Organ pierwszej instancji nie stwierdził również wystąpienia "interesu publicznego", który – jak wskazał - należy rozumieć jako wartości wspólne dla całego społeczeństwa, a także zaufanie obywateli do organów państwa, czy wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem uiszczenia kary będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy dla zubożonego nią przewoźnika. Wyjaśnił, że w interesie publicznym jest, aby uczestnicy systemu monitorowania przewozów wywiązywali się z obowiązków nałożonych przepisami prawa. W ocenie Naczelnika, kary wymierzane na podstawie ustawy o SENT mają charakter prewencyjny, mają chronić legalny handel towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Uniemożliwienie organom kontroli przewozu towarów wrażliwych wypacza sens ustawy. Organ podkreślił wyjątkowość instytucji odstąpienia od ukarania. Skonkludował, że wiedza związana z obowiązkiem przedstawienia środka transportu wraz z towarem jest powszechnie dostępna np. na stronie internetowej puesc.gov.pl, a sytuacja związana z koniecznością stawienia się na wezwanie nie jest sytuacją nadzwyczajną. Nałożenie kary pieniężnej jest wynikiem działań przewoźnika, których konsekwencje mógł przewidzieć dochowując staranności wymaganej przy prowadzeniu działalności gospodarczej związanej z transportem określonych grup towarów.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła ukarana Spółka, która zarzuciła:

- brak jakichkolwiek ustaleń faktycznych uzasadniających przypisanie deliktów i oparcie się wyłącznie na zgłoszeniu przewozu, o którym strona nie ma wiedzy;

- naruszenie "art. 133 §1 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1 i 2 ,122,187 § 1 i 2, art. 191, art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa" przez brak zebrania materiału dowodowego uzasadniającego popełnienie deliktu;

- niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, a to wobec wydania decyzji w tym samym dniu w którym doręczono pismo z [...] maja 2020 r. wzywające stronę do wypowiedzenia się w sprawie rzekomych deliktów i pominięcie stanowiska strony wyrażonego w piśmie z [...] czerwca 2020 r., co stanowiło naruszenie art. 200 O.p., a także niedoręczenie pisma wszczynającego postępowanie w sprawie, jak i protokołu sporządzonego jednostronnie przez organ i do którego zastrzeżeń strona wnieść nie mogła. Strona zaprzeczyła, jakoby doręczano zawiadomienia organu oraz nie wykluczyła, że dokumenty sporządzone w języku polskim nie zostały zrozumiane przez stronę. W jej ocenie, nie doszło do wyczerpania hipotezy przepisów art. 12a ust. 3 i art. 10a ust. 1 ustawy o SENT.

Spółka zaprzeczyła, jakoby dokonywała przewozu objętego zgłoszeniem SENT. Wyjaśniła, że przejazd [...] marca 2020 r. w B. był przejazdem powrotnym "na pusto" po zakończeniu [...] marca 2019 r. poprzedniego przewozu z L. do H. i wskutek niedojścia do skutku umowy przewozu objętej zgłoszeniem SENT[...], co znajduje potwierdzenie w "braku zgłoszenia na kontrolę oraz niewłączeniu urządzenia geolokalizacyjnego". Zdaniem strony, organ oparł się wyłącznie na treści zgłoszenia, które samoczynnie wygasło na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o SENT. W jej ocenie, w sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania, co zwłaszcza z uwagi na wymiar sankcji nie znajduje usprawiedliwienia. Zdaniem strony, "nawet pasywność strony nie usprawiedliwia zaniechania przez organ ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy", tym bardziej że strona była aktywna, bowiem po doręczeniu jej [...] czerwca 2020 r. pisma organu z [...] maja 2020 r. niezwłocznie ustanowiła pełnomocnika, który [...] czerwca 2020 r. wystosował pismo – niestety była już wydana decyzja administracyjna. W świetle rozmiarów sankcji działanie takie stanowi rażące naruszenie art. 200 O.p.

Z ostrożności procesowej Spółka wskazała, że T. K. nie miał umocowania do odbierania oświadczeń od osób trzecich wobec Spółki. Nie zawiązał się zatem stosunek prawny statuujący obowiązek poddania się kontroli (nie zakomunikowano wezwania stronie). Także ustawodawca nie zdecydował się uregulować kwestii upoważnienia do odebrania wezwania do kontroli w systemie PUESC. W efekcie, w zasadzie każdy dokonujący rejestracji w systemie może dokonać dowolnego zgłoszenia, co oczywiście nie oznacza że czynności te wywołują skutki wobec podmiotów nieświadomych zgłoszenia (np. skutek w postaci obowiązku poddania się kontroli). Zdaniem Spółki, z art. 12a ust. 1 ustawy o SENT nie wynika obowiązek osoby dokonującej zgłoszenia do przekazania przewoźnikowi informacji o konieczności poddania się kontroli. Wyinterpretowanie takiego obowiązku stanowiłoby oczywiste nadużycie. W konsekwencji, bbak zakomunikowania przewoźnikowi o nałożeniu obowiązku poddania się kontroli wyklucza powstanie stosunku administracyjnego pomiędzy przewoźnikiem a organami administracji, analogicznie jak brak doręczenia/zakomunikowania decyzji nie wywołuje skutków prawnych wynikających z tej decyzji wobec jej adresata.

Zaskarżoną decyzją DIAS utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał jego oceny prawnej identycznie jak organ pierwszej instancji. Zrekapitulował zasady funkcjonowania systemu monitorowania drogowego przewozu towarów (art. 3 ust. 1, 2 i 4 pkt 2 lit. "b" i "d", art. 4 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1 ustawy o SENT), obowiązki rejestracyjne przewoźnika, obowiązki wynikające z art. 12a ust. 1 i 3 ustawy związane z przedstawieniem środka transportu wraz z towarem na wezwanie organu, a także obowiązki związane z przekazywaniem danych geolokalizacyjnych wynikające z art. 10a ust. 1, 2 i 3 tej ustawy. Wyjaśnił, że na wystosowane [...] marca 2019 r. wezwanie przewoźnik się nie stawił, a [...] marca 2019 r. przekroczył granicę Polski z L. Nie zgodził się DIAS z twierdzeniem, że przejazd powrotny na L. był przejazdem "na pusto", bowiem ze zgłoszenia SENT[...] wyraźnie wynika, że rejestracji dokonano [...] marca 2019 r. o godz. 13:35 na przewóz towaru o nazwie oil w ilości 16632 kg przez terytorium Polski, od podmiotu wysyłającego (Firma J. z H.) do podmiotu odbierającego (Firma J. z U.) przez przewoźnika – Spółkę. Nie podważa tego ustalenia okoliczność, że strona nie jest w stanie powiązać przedmiotowego zgłoszenia z żadnym wykonywanym w marcu 2019 r. przewozem. Organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu wyjaśniającym umożliwiono Spółce wypowiedzenie się w sprawie, z czego nie skorzystała, a dopiero w piśmie z [...] czerwca 2020 r. jej pełnomocnik sformułował żądania zapoznania się z aktami sprawy, wydania odpisu zgłoszenia SENT i innych dokumentów, jednakże była już wówczas wydana i doręczona decyzja. Protokół z kontroli Spółka otrzymała [...] lipca 2019 r. Przewóz był przeprowadzony w okresie ważności numeru referencyjnego, tj. w okresie 10 dni i to też nastąpiło (art. 11 ust. 1 ustawy o SENT). Odnośnie braku upoważnienia osoby zgłaszającej również do odebrania wezwania zgłoszenia się do kontroli w imieniu Spółki organ wskazał, że zgodnie z instrukcją rejestracji PUESC dostępną na stronie internetowej https://puesc.gov.pl./sent zgłaszający przewoźnicy powinni posiadać jedynie podstawowy poziom dostępu do PUESC; uwierzytelnienie osoby na PUESC polega na podaniu loginu i hasła; konto może założyć osoba fizyczna np. właściciel firmy, organ spółki lub pracownik przewoźnika, która wykonuje czynności tylko w tzw. "kontekście własnym". A zatem dokonujący zgłoszenia działał w imieniu Spółki będącej przewoźnikiem wrażliwych towarów. Organ podkreślił odpowiedzialność przewoźnika za działania osób, którymi się posługuje przy wykonywaniu zadań.

Zdaniem DIAS, Spółce zapewniono czynny udział w prowadzonym postępowaniu, bowiem: [...] lipca 2019 r. doręczono jej protokół kontroli z [...] lipca 2019 r., informacja o wszczęciu postępowania z [...] stycznia 2020 r. została doręczona Spółce [...] stycznia 2020 r., co potwierdziła Poczta Polska, [...] maja 2020 r. doręczono Spółce postanowienie z [...] maja 2020 r. informujące o przysługujących uprawnieniach w zakresie czynnego udziału w postępowaniu i dostępu do akt, decyzję Naczelnika doręczono [...] czerwca 2020 r.

Odnośnie zarzutu komunikowania się ze stroną w języku polskim DIAS wskazał na obowiązujący w Rzeczypospolitej Polskiej język urzędowy polski, co wynika z uregulowań konstytucyjnych i ustawowych. Dodał, że wezwanie do zgłoszenia się do kontroli sformułowano w języku polskim, angielskim i rosyjskim.

W kwestii nieprzekazywania danych geolokalizacyjnych za pośrednictwem geolokalizatora o nr [...] DIAS wywiódł, że pomimo zgłoszenia do rejestru monitorowania przewozów drogowych od momentu deklarowanego wjazdu na terytorium Polski w S. do chwili wyjazdu z terytorium Polski w B. nie były przekazywane dane geolokalizacyjne do rejestru SENT o aktualnym położeniu środka transportu. Samo zgłoszenie do rejestru monitorowania przewozów drogowych numeru urządzenia GPS, bez włączenia przesyłu danych, nie jest równoznaczne z zapewnieniem przez przedsiębiorcę na czas przejazdu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem. Spółka, mimo wezwania do wyjaśnienia tego stanu rzeczy, nie uczyniła tego i nie przedstawiła wyjaśnień, a także nie przedstawiła dowodów, że monitorowanie przewozu spoczywało na spedytorach i firmach logistycznych zewnętrznych wobec skarżącego. DIAS podkreślił obowiązek posiadania przez przewoźnika wiedzy o prawnych obowiązkach oraz zapewnienia prawidłowej organizacji przewozu towarów, by te obowiązki wypełniać.

Organ odwoławczy wyjaśnił również istniejący, w jego ocenie, brak przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na interes publiczny lub ważny interes przewoźnika. Podkreślił, że przesłanki te powinny być rozumiane wąsko, powinny być uzasadnione jedynie w przypadkach, które zostały spowodowane działaniem czynników, na które przewoźnik nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania, a więc w przypadkach obiektywnie nadzwyczajnych. Przedstawił rozumienie tych przesłanek zbieżne z ich interpretacją zaprezentowaną przez organ pierwszej instancji oraz wyjaśnił, że w takim rozumieniu w sprawie te przesłanki nie wystąpiły, nadto Spółka mimo kilkukrotnych wezwań nie przedstawiła zindywidualizowanych okoliczności oraz argumentów świadczących o istnieniu okoliczności mogących przyczynić się do odstąpienia od nałożenia kar.

Skargę do sądu administracyjnego złożyła ukarana Spółka. Zarzuciła brak ustaleń faktycznych uzasadniających przypisanie jej popełnienia opisanych w decyzji deliktów i oparcie się wyłącznie na zgłoszeniu przewozu, co do którego strona nie ma wiedzy jego wykonania. W konsekwencji zarzuciła:

- naruszenie przepisów prawa procesowego art. 121 § 1 i 2 ,122,187 § 1 i 2, art. 191, art. 210 § 4 O.p. przez brak zebrania materiału dowodowego uzasadniającego popełnienie deliktu. Zdaniem strony, przeprowadzenie postępowania z poszanowaniem tych przepisów mogłoby doprowadzić do uznania braku zarówno istnienia obowiązku, jak i braku odpowiedzialności strony skarżącej;

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 12a ust. 1 ustawy o SENT przez uznanie, iż zawiązuje się stosunek administracyjno-prawny ze stroną przez samo wyświetlenie komunikatu o kontroli wobec osoby dokonującej zgłoszenia bez względu na to czy osoba ta pozostaje w jakiejkolwiek relacji prawnej z kontrolowanym.

Uzasadniając zarzuty skarżąca wskazała, że sprawa nie została należycie wyjaśniona, bowiem nie dokonywała spornego przewozu, a przejazd odnotowany [...] marca 2019 r. w B. był przejazdem powrotnym "na pusto" po zakończeniu [...] marca 2019 r. poprzedniego przewozu z L. do H. i wskutek niedojścia do skutku umowy przewozu objętej zgłoszeniem SENT [...]. Brak zgłoszenia na kontrolę oraz niewłączenie urządzenia geolokalizacyjnego okoliczność tę "poniekąd potwierdza". W pozostałym zakresie dotyczącym oparcia się organów wyłącznie na treści zgłoszenia, zaniechania podjęcia inicjatywy dowodowej (w tym zakresie Spółka wskazała na możliwość wystąpienia do nadawcy i odbiorcy wskazanych w zgłoszeniu o potwierdzenie/zaprzeczenie wykonania przewozu), doręczenia pisma informacyjnego z [...] maja 2019 r. po wydaniu decyzji oraz braku umocowania osoby dokonującej zgłoszenia – Spółka powtórzyła argumenty z odwołania. Także w zakresie niepowstania obowiązku administracyjnego zgłoszenia się na wezwanie, w sytuacji skierowania wezwania do osoby nieupoważnionej do jego odbioru oraz niewynikania upoważnienia z ustawy, Spółka powtórzyła już prezentowaną argumentację. Podkreśliła niebezpieczeństwo dowolności dokonywania zgłoszeń przez podmioty zarejestrowanie w systemie. Wyjaśniła, że z art. 12a ust. 1 i 2 ustawy o SENT wynika obowiązek dotarcia wezwania do stawienia się na kontrolę do przewoźnika oraz obowiązek przekazania przewoźnikowi treści wezwania przez podmiot wysyłający lub podmiot odbierający. Zdaniem Spółki, są oni ustawowo upoważnieni do odebrania tego wezwania i ewentualnie odpowiadają za szkodę. Nie przewidziano takiego upoważnienia dla osoby dokonującej zgłoszenia za przewoźnika, w sytuacji gdy obowiązek zgłoszenia występuje po jego stronie. Luka ta nie może być wypełniona per analogiam, w sytuacji gdy sprawa dotyczy powstania obowiązku administracyjnego. Osoba dokonująca zgłoszenia nie mogła się spodziewać, że zawiąże się z jej udziałem jakiś inny stosunek prawny, poza dokonywanym zgłoszeniem. Na formularzu zgłoszenia w pozycji 12 także takiej informacji nie zawarto. Spółka wskazała zasadę legalizmu, którą podważa wyinterpretowywanie umocowania osoby dokonującej zgłoszenia do odebrania wezwania do stawienia się do kontroli z instrukcji użytkowania systemu zamieszczonej na stronach internetowych organów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Sporne kary pieniężne zostały nałożone na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm., dalej: ustawa o SENT). Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję, miał na uwadze, że w dacie spornego przewozu i niewykonania związanych z nim obowiązków brzmienie przepisów ustawy wynikało z Dz. U. z 2018 r., poz. 2332, a dopiero później zostało zmienione, z tym że zakres zmiany nie dotyczył okoliczności istotnych w sprawie niniejszej z punktu widzenia odpowiedzialności Spółki.

W ocenie sądu, organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy przypisując skarżącej (jako przewoźnikowi) zarówno dokonanie zgłoszenia, jak i niewykonanie obowiązków wynikających z przewozu objętego zgłoszeniem.

Zgodnie z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.) – stosowanym odpowiednio, podobnie jak i pozostałe przepisy O.p., z mocy art. 26 ust. 5 ustawy o SENT - organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W tym celu podejmuje wszelkie niezbędne działania celem wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.) oraz jest zobowiązany zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 i 2 O.p.). W sprawie niniejszej analiza wszystkich znajdujących się w aktach sprawy dowodów, przy zastosowaniu zasad logiki i doświadczenia życiowego, doprowadziła organ do trafnej konkluzji o tym, że Spółka pełniła rolę przewoźnika. Konkluzji tej nie podważa stanowisko Spółki ani przedstawione przez nią twierdzenia. Dowody zostały ocenione w całokształcie, bez przekroczenia zasady swobodnej ich oceny, zaś uzasadnienia decyzji są w tym zakresie wyczerpujące. Przepisy art. 191 i art. 210 § 4 O.p. nie zostały również naruszone, bowiem uzasadnienia decyzji zawierają wyczerpujące przedstawienie stanu faktycznego, stanowiska organu odnośnie oceny dostępnych dowodów oraz zawierają wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wyłącznie zaprzeczenie faktom z akt wynikającym nie jest wystarczające, w okolicznościach niniejszej sprawy, do powzięcia ustalenia innego niż poczyniły organy i do odmowy zastosowania przepisów stanowiących podstawę ukarania.

Niewątpliwie w stanie faktycznym sprawy miała zastosowanie ustawa o SENT. Według treści zgłoszenia przewozem miały być objęte towary podlegające monitorowaniu ze względu na klasyfikację i wagę (towar o kodzie CN 2707 i masie brutto 16 632 kg). Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. "b" ustawy o SENT, systemowi monitorowania przewozu podlega przewóz towarów objętych pozycją CN 2707 jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów. Skarżąca tej okoliczności nie kwestionowała.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o SENT, przewoźnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów.

W sprawie niniejszej organy wykazały, że skarżąca Spółka była przewoźnikiem zobowiązanym do dokonania zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego dla przewozu, do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym miejscu oraz do przekazywania danych geolokalizacyjnych. Bezspornie Spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przewozu towarów (vide dokumenty włączone przez organ do akt administracyjnych z dostępnego powszechnie rejestru na stronie [...]). Nie kwestionowała przy tym samego faktu dokonania zgłoszenia przez wskazaną w nim osobę (T. K.) oraz nie kwestionowała, że środek transportu o numerach rejestracyjnych: samochód ciężarowy [...] i naczepa [...] pokonał drogę wskazaną w zgłoszeniu oraz że był to środek transportu do niej należący (lub którym się posługuje). Wskazuje wyłącznie, że nie jest w stanie powiązać zgłoszenia z żadnym przewozem, że środek transportu wykonał trasę na zasadzie "pustego" przejazdu wskutek niesfinalizowania umowy, że ww. osoba nie była uprawniona do odebrania wezwania do przedstawienia środka transportu do kontroli na wezwanie organu, że nie wiedziała o wezwaniu oraz że istnieje niebezpieczeństwo dokonywania zgłoszeń przez osoby niemające żadnego związku ze Spółką. Sąd jednak zauważa, że niewątpliwy jest fakt dokonania zgłoszenia, w którym jako przewoźnika wskazano skarżącą Spółkę oraz w którym wskazano środek transportu i numer geolokalizatora zarejestrowanego na Spółkę (tej okoliczności nie zakwestionowano). Także Spółka nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów na okoliczność niedojścia do skutku umowy, skutkiem której miało być sporne zgłoszenie. Bezsprzecznie ustalono również fakt przekroczenia granicy w B. przez samochód ciężarowy o wskazanym w zgłoszeniu numerze rejestracyjnym. W tych okolicznościach bez naruszenia reguł swobodnej oceny dowodów organ przyjął, że skutki niewykonania obowiązków wynikających ze zgłoszenia powinny obciążać Spółkę. Nie stanowi naruszenia reguł dowodowych w sprawie niniejszej oparcie się przez organ przede wszystkim na treści zgłoszenia oraz protokołu kontroli. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o SENT, w przypadku gdy przewóz towaru nie zostanie rozpoczęty, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik dokonuje aktualizacji zgłoszenia, podając informację o odstąpieniu od przewozu towaru. Organ takiej okoliczności nie ustalił, jak również nie wykazała jej skarżąca. Zgłoszenie SENT[...] – niezaktualizowane przez wskazanie odstąpienia od przewozu, w sposób wiążący dla organu odzwierciedlało zatem zamiar dokonania przewozu, a w powiązaniu z ustalonym faktem przekroczenia granicy przez pojazd skarżącej [...] marca 2019 r. uprawniało do wniosku, że przejazd objęty zgłoszeniem, za pomocą wskazanego w nim środka transportu, wykonano. W tych okolicznościach argument o wygaśnięciu zgłoszenia po upływie 10 dni nie może odnieść zamierzonego skutku (art. 11 ust. 1 ustawy o SENT). Na marginesie sąd zauważa, że zgłoszenia dokonano [...] marca 2019 r., gdy tymczasem skarżąca wskazuje na zakończenie poprzedniego przewozu [...] marca 2019 r. i niedojście do skutku kolejnej umowy. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że nie dokonuje się zgłoszenia na przewóz, co do którego wiadomo, że nie może się zrealizować.

Stosownie do treści art. 12a ust. 1 ustawy o SENT, jeśli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Stosownie do treści art. 12a ust. 3, w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli.

Zdaniem sądu, prawidłowo wygenerowano zgłoszenie zawierające wystosowane do przewoźnika, na podstawie art. 12a ust. 3 ustawy o SENT, wezwanie do przedstawienia środka transportu w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanego najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli. Jak wynika ze zgłoszenia, wraz z wygenerowanym automatycznie numerem referencyjnym zgłoszenia przewoźnik otrzymał – zgodnie z art. 12a ust. 3 "przesłane wraz z numerem referencyjnym" – wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym w wezwaniu miejscu. Jak wynika z formularza zgłoszenia na k. 11 akt adm., wezwanie stanowiło element tego formularza, jest sporządzone w trzech językach (polskim, angielskim i rosyjskim), wskazuje numer referencyjny zgłoszenia, którego dotyczy, zawiera pouczenie o możliwości przyspieszenia czynności kontrolnych przez zgłoszenie się pod wskazany adres, jak również zawiera pouczenie o karze pieniężnej w przypadku niewykonania obowiązku stawienia się do kontroli.

Nieskuteczny jest zarzut skargi o braku upoważnienia osoby dokonującej zgłoszenia do odebrania ww. wezwania do kontroli, w tym nieskuteczne jest powołanie się na treść pozycji nr 12 "Oświadczenia" formularza SENT. W tym zakresie argumentacja Spółki jest wewnętrznie sprzeczna. Z jednej strony przyznaje ona, że zgłoszenia dokonano (tyle że nie doszło do wykonania przewozu, bowiem przejazd był "na pusto") oraz że następnie po upływie 10 dni utraciło ważność, z drugiej strony nie kwestionuje wprost upoważnienia osoby oznaczonej jako T. K. do dokonania tego konkretnego zgłoszenia wskazując wyłącznie że może dochodzić do sytuacji dokonywania zgłoszeń przez osoby nieuprawnione, a wreszcie kwestionuje upoważnienie do odebrania wezwania zawartego w skutecznie dokonanym zgłoszeniu.

Jak wyżej wskazano, expressis verbis z art. 12a ust. 1 ustawy o SENT wynika, że wezwanie jest "przesłane wraz z numerem referencyjnym". Zatem osoba dokonująca zgłoszenia w imieniu przewoźnika musi być uprawniona do odebrania numeru referencyjnego, a jeśli wraz z tym numerem przesyłane jest wezwanie, to również i do odebrania tego wezwania. Twierdzenie, że uprawnienie do dokonania zgłoszenia nie jest równoznaczne z uprawnieniem do odebrania wezwania oznaczałoby również, że nie jest także jednoznaczne z uprawnieniem do otrzymania numeru referencyjnego zgłoszenia. Wynik takiego rozumowania nie wpisuje się w zasady doświadczenia życiowego oraz podważa konstrukcję zgłoszenia SENT. W ocenie sądu – wobec treści art. 12a ust. 1 i konstrukcji formularza zgłoszenia - nie ma potrzeby poszukiwania odrębnych podstaw prawnych do legitymizowania osoby dokonującej zgłoszenia także do odebrania wezwania do kontroli. Automatyczność procesu rejestracji zgłoszenia, nadawania numeru referencyjnego i informowania o tym numerze wraz z wezwaniem, verba legis przesądza o tym, że pracownik uprawniony do zgłoszenia jest uprawniony do odebrania numeru referencyjnego i wezwania. Wąskie pojmowanie upoważnienia do zgłoszenia (literalnie jako wyłącznie "upoważnienie do złożenia niniejszego zgłoszenia w imieniu i na rzecz podmiotu zobowiązanego" – vide treść pozycji 12 zgłoszenia) oznaczałoby nie tylko wykluczenie otrzymania wezwania ale i wykluczenie uprawnienia do odebrania numeru referencyjnego. Ten zaś, jak wyżej wskazano, jest przesyłany razem z wezwaniem. Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o SENT, przesłanie, uzupełnienie i aktualizacja zgłoszenia przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika pociągają za sobą skutki dla reprezentowanego. Nie sposób przyjąć, że takich skutków nie wywołuje działanie osoby dokonującej zgłoszenia, w wyniku którego – co nie jest kwestionowane – otrzymała ona numer referencyjny zgłoszenia i przekazała go przewoźnikowi, co umożliwiało zrealizowanie przewozu zgodnie z przepisami ustawy o SENT w zakresie obowiązku dokonania zgłoszenia. Dalej wskazać trzeba, że skoro nie wymaga się otrzymania potwierdzenia numeru referencyjnego zgłoszenia, a wezwanie jest przesyłane wraz z tym numerem, to i nie jest niezbędne potwierdzenie otrzymania wezwania i wykonywanie odrębnych czynności wskazujących na świadomość przewoźnika co do otrzymania wezwania. Dlatego zarzuty skargi w tym zakresie są bezzasadne, a odwoływanie się do nieistnienia w polskim porządku prawnym odpowiedzialności absolutnej (niezależnej od świadomości zobowiązanego) bezprzedmiotowe. Podobnie jak bezprzedmiotowe jest wskazanie na regulację art. 12a ust. 2 ustawy o SENT, zgodnie z którą odpowiednio podmiot wysyłający i podmiot odbierający są obowiązani przekazać przewoźnikowi treść wezwania wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Sąd zauważa, że taki przepis jest niezbędny, bowiem otrzymanie wezwania przez podmiot wysyłający i odbierający nie jest równoznaczne z otrzymaniem go przez przewoźnika (dlatego podmioty te podlegają odrębnej karze – art. 21 ust. 2a ustawy o SENT), w odróżnieniu od sytuacji dokonywania zgłoszenia i otrzymywania numeru referencyjnego zgłoszenia (wraz z wezwaniem do kontroli) przez przewoźnika lub osoby działające przy tej czynności w jego imieniu.

Organ także wyjaśnił zasady logowania się i dostępu do platformy PUESC. Skarżąca nie wykazała, aby w przypadku kontrolowanym w sprawie niniejszej wystąpiła sytuacja dokonania zgłoszenia przez osobę niepozostającą w żadnym związku ze skarżącą. Zatem zarzuty dotyczące niebezpieczeństwa wykonywania zgłoszeń na rzecz przewoźników nieświadomych takich działań są w okolicznościach sprawy niniejszej bezpodstawne.

Wskazać dalej należy, że ustawa o SENT zawiera autonomiczne przepisy regulujące kontrolę przewozu towarów. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2, kontrola przewozu polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie odpowiednio zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, czemu służy m.in. wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem wystosowane na podstawie art. 12 ust. 1 i 3 ustawy. Stosownie do treści art. 13 ust. 2 ustawy o SENT, kontrola obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru, oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 7 pkt 1 ustawy, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w toku kontroli lub na żądanie kontrolowanego, kontrolujący sporządza protokół.

W sytuacji faktycznej takiej jak w sprawie niniejszej, gdy wobec niestawienia się do kontroli nie było możliwości bezpośredniego jej przeprowadzenia i zweryfikowania na miejscu stanu faktycznego z treścią zgłoszenia, występując do strony organ podjął próbę wyjaśnienia sytuacji tak samo, jakby podjął tę próbę w trakcie kontroli bezpośredniej. Następnie sporządził protokół odzwierciedlający wynik wyjaśnienia.

W trakcie postępowania wszczętego postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. (doręczonym stronie [...] stycznia 2020 r.) strona nie przedstawiła żadnych przekonujących dowodów podważających ustalenia protokołu kontroli czy treść zgłoszenia. Z kolei analiza aktywności organu w trakcie postępowania (postanowienie o wszczęciu, kierowane wezwania i pouczenia – wyżej opisane, poinformowanie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów) wskazują, że nie doszło do naruszenia przepisów procesowych o zapewnieniu stronie udziału w postępowaniu oraz zasady budzenia zaufania do organów podatkowych i udzielania niezbędnych wyjaśnień (art. 121 § 1 O.p.).

Zdaniem sądu, organy zebrały dostępne im dokumenty, należycie oceniły wynikające z nich okoliczności, zaś niewystąpienie do podmiotów wskazanych w zgłoszeniu jako nadawca i odbiorca towaru nie świadczy o niewystarczalności materiału dowodowego. Inicjatywa dowodowa przysługuje również stronie postępowania. Spółce zapewniono możliwość wypowiedzenia się i zgłoszenia dowodów. Wszystkie wezwania, w tym jeszcze przed wszczęciem postępowania (w ramach kontroli na podstawie art. 13 ustawy o SENT) kierowane były do Spółki na adres wynikający ze zgłoszenia oraz ze strony internetowej Spółki oraz były doręczane skutecznie (pismo z [...] maja 2019 r. doręczono [...] maja 2019 r., pismo z [...] lipca 2019 r. zawierające protokół kontroli doręczono [...] lipca 2019 r., czego dowodem są zwrotne potwierdzenia odbioru znajdujące się w aktach sprawy na k. 4 i 8 akt adm.). Podobnie Poczta Polska potwierdziła doręczenie w dniu [...] stycznia 2020 r. postanowienia o wszczęciu postępowania. Z kolei postanowienie zawierające pouczenie o prawie zapoznania się z aktami sprawy i zajęcia stanowiska (w trybie art. 200 O.p.) doręczono [...] maja 2020 r. (k. 33 akt adm.). Począwszy zatem od maja 2019 r. Spółka była poinformowana najpierw o czynnościach kontrolnych a później o wszczętym postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się, przedstawienia dowodów i okoliczności mających wpływ na ponoszenie odpowiedzialności za stwierdzone w protokole kontroli naruszenia. Na żadnym z tych etapów się nie wypowiedziała, nie sygnalizowała również trudności w komunikacji z urzędem. W tych zatem okolicznościach zarzuty niezapewnienia czynnego udziału w postępowaniu czy niezrozumienia kierowanej do niej korespondencji są bezskuteczne, podobnie jak i zarzuty naruszenia budzenia zaufania strony postępowania do organów państwa (art. 121 O.p.). Na aprobatę zasługuje wyjaśnienie organu wskazujące, iż zgodnie z art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. Ponadto w art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2019 r.. poz. 1480) stwierdzono, że język polski jest językiem urzędowym m. in.: konstytucyjnych organów państwa, organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, a jakim wykonują zadania publiczne, terenowych organów administracji publicznej i instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych.

W ocenie sądu, organy prawidłowo zastosowały także podstawę prawną ukarania w zakresie nieprzedstawienia środka transportu do kontroli i określiły wysokość kary (art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o SENT). Sąd zauważa przy tym, że wezwanie otrzymane przez przewoźnika wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia zawierało wyraźne pouczenie o karach administracyjnych, zaś w pouczeniu zawartym w postanowieniu o wszczęciu postępowania wskazano, że prosi się "o przekazanie informacji, dokumentów uzasadniających ważny interes przewoźnika lub interes publiczny, które mogą wpłynąć na treść wydanego na zakończenie postępowania rozstrzygnięcia". Wraz z postanowieniem przesłano wezwanie z 2 stycznia 2020 r. do udzielenia wyjaśnień, co było powodem niestawiennictwa.

Sąd podkreśla, że wszystkie wezwania i informacje przesyłano na dostępny adres Spółki. Pod tym adresem jest zaewidencjonowany podmiot UAB K. posiadający numer [...] oraz numer identyfikatora VAT UE [...]. Dane ze stron internetowych pozyskane przez organ są tożsame z danymi w zgłoszeniu SENT i pełnomocnictwie złożonym przed organem oraz przed sądem. Zatem doręczenie korespondencji w toku postępowania było skuteczne. Dodać należy, że pismo z [...] maja 2020 r. (faktycznie – postanowienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w terminie siedmiu dni) zostało doręczone skarżącej [...] maja 2020 r. Decyzja pierwszoinstancyjna została doręczona [...] czerwca 2020 r.

Odnośnie drugiego z przypisanych naruszeń ustawy o SENT wskazać trzeba, że zgodnie z art. 10a tej ustawy, przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem (ust. 1); przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator (ust 2); przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (ust. 3).

Powyższy przepis nakłada na przewoźnika obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem w trakcie całego przejazdu za pomocą lokalizatora lub z zewnętrznego systemu lokalizacji. Trafnie wskazały organy, że nie jest wypełnieniem tego obowiązku wyłącznie wskazanie numeru urządzenia GPS w zgłoszeniu do systemu SENT, w sytuacji gdy podczas całego przejazdu urządzenie to nie przesyła danych. Należy podzielić argumentację organu, zgodnie z którą skarżąca Spółka jako przewoźnik, a więc podmiot profesjonalny, jest obowiązana zaznajomić osoby działające w jej imieniu i świadczące na jej rzecz pracę wiążącą się z wypełnianiem konkretnych wymagań ustawowych – z tymi wymaganiami oraz umożliwić im wypełnienie tych wymagań. Organ nadto zwrócił się o wyjaśnienie powodów niewypełnienia wymagania z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, tzn. wyjaśnienia co było powodem nieprzesyłania danych geolokalizacyjnych środka transportu o numerach rejestracyjnych [...]. Wezwanie doręczono Spółce [...] stycznia 2020 r. i nie ustosunkowała się do niego. Przypomnieć należy, że organ ustalił fakt przekroczenia granicy przez samochód ciężarowy o numerach rejestracyjnych [...] w dniu [...] marca 2019 r. w miejscowości B., co świadczy o tym, że przejazd tym pojazdem był realizowany. To zaś, w powiązaniu z faktem dokonania zgłoszenie i jego niezdezaktualizowaniem na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o SENT uprawnia do wniosku o prawidłowym przypisaniu Spółce niezrealizowania obowiązków z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. W konsekwencji prawidłowo nałożono karę pieniężną w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy o SENT.

Bez naruszenia prawa wykluczono przesłanki uzasadniające odstąpienie od ukarania wynikające z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Stosownie do treści art. 26 ust. 3 ustawy o SENT, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W szczególności nie mają znaczenia dla wymierzenia kary okoliczności powoływane przez Spółkę i związane z nieprzedstawieniem środka transportu do kontroli. Przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów, a więc są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki czy działania przyczyn zewnętrznych. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów (druk 1244), sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Istotnie, przyznać trzeba, że kara za nieprzedstawienie środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem oraz za nieprzesyłanie danych geolokalizacyjnych jest wysoka, ale ma ona spowodować, by naruszenia przepisów były nieopłacalne. Sankcja ma odstraszać i działać prewencyjnie. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania. Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej wskazać należy, że konstrukcja przepisu art. 22 ust. 1 pkt 3 i ust. 2a ustawy o SENT wskazuje jednoznacznie na odpowiedzialność obiektywną, niedopuszczającą różnicowania odpowiedzialności podmiotów w zależności od przyczyn niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy.

Nie jest to, wbrew stanowisku pełnomocnika, odpowiedzialność absolutna. Ustawodawca przewidział odstąpienie od ukarania, choć faktycznie jego przesłanki (ważny interes przewoźnika, interes publiczny) uregulowano w sposób bardzo wąski, nadto uznaniowy. Nie są jednak przesłankami niemożliwymi do spełnienia.

Nie bez znaczenia dla właściwego odkodowania terminów "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" jest dostrzeżenie, że ustawa o SENT wprowadza rygoryzm obowiązków proporcjonalny do wagi obszarów podlegających ochronie (obrót towarami wrażliwymi, należącymi do grupy najwyższego ryzyka ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję, vide uzasadnienie projektu ustawy). Po drugie, na co zwrócił uwagę organ, odstąpienie od ukarania nie jest zasadą, nie jest prawem strony, ale przywilejem, bowiem zasadą jest odpowiedzialność pieniężna oparta o obiektywne przesłanki.

W powyższym kontekście uznać należy, że organy obydwu instancji prawidłowo zinterpretowały przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego".

"Ważny interes przewoźnika" to nie subiektywne przekonanie strony o istnieniu takiego interesu, ale sytuacja nadzwyczajna, na którą przewoźnik nie ma wpływu. Pod tym pojęciem można rozumieć wyjątkowo trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika. Tymczasem w sprawie niniejszej mimo pouczenia w postanowieniu o wszczęciu postępowania, skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek przesłanek oraz jakiejkolwiek dokumentacji czy okoliczności wskazujących na wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej uniemożliwiającej uiszczenie kary czy choć ogólnie charakteryzujących jej sytuację finansową. Mimo braku współdziałania skarżącej w tym zakresie, organ z urzędu uzyskał informacje o sytuacji ekonomicznej Spółki na podstawie dostępnych danych z systemu [...].lt. Dokonał uproszczonej analizy sytuacji ekonomicznej Spółki. Dowiódł wielkości prowadzonej działalności, niewystępowanie złej sytuacji ekonomicznej czy braku płynności. Strona w odwołaniu faktom powyższym nie zaprzeczyła. Organ pierwszej instancji zatem, przy prawidłowo zaprezentowanym w uzasadnieniu decyzji rozumieniu pojęcia "ważny interes przewoźnika", nie miał możliwości sformułowania oceny o wystąpieniu tej przesłanki odstąpienia od ukarania, w tym nie miał możliwości dokonania innej niż wyżej przedstawiona, uproszczona analiza ekonomiczna sytuacji przewoźnika. Natomiast wyłącznie fakt surowości kary nie świadczy jeszcze o możliwości pogorszenia kondycji finansowej skarżącej czy wręcz doprowadzeniu do zagrożenia egzystencji firmy. Z kolei odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony zmniejszając obciążenia finansowe, ale nie jest wystarczające do przyjęcia wystąpienia "ważnego interesu przewoźnika".

W kwestii "interesu publicznego" wskazać należy, że prawidłowo organ pierwszej instancji zinterpretował ten interes jako uwzględniający wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak równość, sprawiedliwość, bezpieczeństwo, przestrzeganie prawa, czy zaufanie do organów państwa. Prawidłowo również wskazał, że zasadą jest płacenie należności publicznych, gdyż odstąpienie od tego obowiązku stawiałoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji, a to nie może być uznane za działanie w interesie publicznym i z korzyścią dla ogółu. W interesie publicznym nie jest również rezygnowanie przez Skarb Państwa z przysługujących mu należności i przerzucanie ich ciężaru na społeczeństwo. Niewątpliwie brak środków finansowych i majątku powodujący konieczność sięgnięcia przez stronę po środki z budżetu państwa mógłby być rozważany jako wypełnienie przesłanki interesu publicznego, jednak takich okoliczności w sprawie nie dowiedziono.

O ile może podlegać w orzecznictwie dyskusji to, czy wystąpienie interesu publicznego powinno być łączone z ustalaniem sytuacji uszczuplenia należności budżetu państwa wskutek zachowania legalnie działającego podmiotu dopuszczającego się naruszenia przepisów ustawy o SENT, to jednak w sprawie niniejszej argument ten nie ma większego znaczenia. Nawet gdyby przyjąć za trafne powiązanie możliwości odstąpienia od ukarania z istnieniem realnego zagrożenia uszczuplenia należności budżetowych, to w sprawie niniejszej takie realne zagrożenie wystąpiło, bowiem przewozu nie skontrolowano.

Istota odpowiedzialności za naruszenia przepisów ustawy o SENT polega na karaniu także za uchybienia formalne, natomiast dla odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny muszą wystąpić inne, poza formalnym charakterem naruszenia, okoliczności uzasadniające przyjęcie, że mimo naruszenia, w sytuacji tego konkretnego podmiotu, nie pozostawałoby w interesie publicznym jego ukaranie. Przykładowo w sprawach II GSK 220/20 czy II GSK 1696/18 NSA uwzględniał szczególne okoliczności stanu faktycznego (np. w sprawie II GSK 220/20 doszło do poczwórnego ukarania za to samo automatycznie powtórzone uchybienie polegające na błędnym wskazaniu miejsca załadunku towaru oraz w sytuacji tego samego przewoźnika, tego samego transportu, tej samej trasy i tego samego środka transportu, co sąd kasacyjny ocenił jako kilkukrotne ukaranie za to samo przewinienie, a co było niezgodne z zasadą proporcjonalności; z kolei w sprawie II GSK 1696/18 uchybienie polegało na zaniechaniu uzupełnienia pola dotyczącego numeru licencji a organom zarzucono nierozważenie przesłanki interesu publicznego w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy).

Z akt sprawy lub z okoliczności wskazanych przez stronę powinno wynikać, zdaniem sądu, że istnieją podstawy do uwzględnienia takich szczególnych okoliczności uzasadniających rozważenie odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny. Zauważyć tymczasem należy, że strona żadnych takich okoliczności nie wskazała. Natomiast w szczególności Naczelnik wyczerpująco - na podstawie okoliczności sprawy, którymi dysponował – rozważył przesłankę interesu publicznego, wskazał jak należy ją rozumieć i interpretować, ustalił brak wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych, niezależnych od sposobu postępowania Spółki, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie kontroli. Nieprzedstawienie do kontroli towaru wrażliwego i obarczonego ryzykiem nadużyć oraz uniemożliwienie śledzenia trasy przejazdu środkiem transportu przewożącym taki materiał (jeśli nie wynika z okoliczności wyjątkowych) nie jest uchybieniem mogącym być stawianym na równi np. z nieuzupełnieniem pola numeru licencji przy niekwestionowanym fakcie jej posiadania stwierdzonym podczas kontroli drogowej (por. II GSK 1696/18).

Dla porządku wskazać również należy, że sytuacjami wypełniającymi przesłankę "interesu publicznego" byłyby z pewnością te, które zupełnie uniemożliwiłyby prawidłowe wypełnienie obowiązków z ustawy o SENT (np. brak technicznych możliwości dokonania lub aktualizacji zgłoszenia na skutek wydarzeń nadzwyczajnych niedających się przewidzieć, niemożliwość stawienia się do kontroli wskutek utraty środka transportu z towarem w wyniku działalności przestępczej itp.). Takich w sprawie nie ustalono. Organy prawidłowo dokonały analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną (odnoszącą się do ekonomicznej sytuacji zobowiązanego) lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc także związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej czy też sprawność działania aparatu państwowego. Zwrócono uwagę na przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów ustawy czy też ratio legis ustawy o SENT i uznano, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego przemawiająca za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Argumentacja organów zasługuje na akceptację jako nienaruszająca prawa.

Wobec braku wystąpienia przesłanek interesu publicznego i ważnego interesu przewoźnika (podstawowych i kluczowych dla uzyskania przywileju odstąpienia od ukarania) brak jest podstaw do sięgania po treść art. 26 ust. 3 ustawy o SENT i rozważanie, czy odstąpienie odpowiada tym przepisom.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zasada proporcjonalności sformułowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - na poziomie normatywnym (w ustawie o SENT) - została uwzględniona przez zróżnicowanie wysokości kar w zależności od rodzaju naruszenia (2000 zł, 10 000 zł, 20 000 zł, 100 000 zł – art. 24 ust. 1a, art. 21 i 22 ust. 1 i 2, art. 22a ust. 1 i ust. 2a ustawy o SENT).

W konsekwencji bezpodstawne są zarzuty sformułowane w skardze. Organy obu instancji nie naruszyły prawa materialnego ani prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanych decyzji.

Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).

Sąd wyjaśnia także, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 21 grudnia 2020 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podstawą tego skierowania był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) oraz § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym. Z § 3 Zarządzenia Prezesa NSA nr 39 wynika, że wynikające z § 1 pkt 2 skierowanie do załatwienia na posiedzeniu niejawnym spraw wyznaczonych do rozpatrzenia na rozprawie, znajduje odpowiednie zastosowanie do wojewódzkich sądów administracyjnych, których siedziby znajdują się na terenie objętym obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020r., poz. 1758 ze zmianą wynikającą z Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020r. – Dz. U. z 2020r. poz. 1829). Powołanym wyżej rozporządzeniem zmieniającym Rada Ministrów objęła obszarem czerwonym z dniem 17 października 2020r. również miasto na prawach powiatu Białystok, będące siedzibą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W konsekwencji wyznaczone dotychczas rozprawy w WSA w Białymstoku zostały odwołane z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, a sprawy wyznaczone na rozprawę oraz inne sprawy zostały skierowane do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do treści art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19.