Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 398/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 1, art. 28, art. 105 par. 1,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi K. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego uchyla zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę z dnia [...] października 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2013 r. z siedzibą w Warszawie


UZASADNIENIE

K. S. (dalej zwana też "Skarżącą", "Stroną", "Zdającą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (dalej jako "Komisja II Stopnia"), która po rozpatrzeniu jej odwołania utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2014 r. z siedzibą w [...] (dalej jako "Komisja Egzaminacyjna") umarzająca postępowanie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia obu organów stanowiły następujące ustalenia:

1. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2013r. stwierdziła, że K. S. uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego z uwagi na uzyskanie z egzaminu (część trzecia) - praca z prawa cywilnego - oceny niedostatecznej.

2. K. S. złożyła odwołanie od ww. wyniku egzaminu.

3. Komisja II stopnia nie uwzględniła odwołania Zdającej i zaskarżoną uchwałę utrzymała w mocy uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r.

4. K. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą uchwałę.

5. Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz uchwałę ją poprzedzającą oraz stwierdził, że nie podlegają one wykonaniu (sygn. akt VI SA/Wa 3123/13). W uzasadnieniu stwierdził, że: organ II instancji nie odniósł się szczegółowo do następujących zarzutów postawionych uchwale Komisji I stopnia:

• zarzutu naruszenia przepisu art. 634 k.c. z zw. z art. 656 k.c. przez błędną jego wykładnię i zastosowanie, pomimo, iż skarżąca podnosi w odwołaniu iż ten zarzut postawiła, ujmując go w ramy zarzutu naruszenia art. 651 k.c., a dostrzegając (zgodnie z wytycznymi) przedmiotowe uchybienie Sądu I instancji, co Egzaminatorzy w uzasadnieniu przyjęli jako zarzut alternatywny;

• zarzutu nie podniesienia naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., podczas gdy Skarżąca podnosi w odwołaniu, że szczegółowo odniosła się do opisanego zarzutu, wykazując w tym zakresie istotne sprzeczności;

• zarzutu nie dostrzeżenia przez Skarżącą większości zarzutów naruszenia przepisów prawa w zadaniu egzaminacyjnym z części trzeciej, podczas gdy wskazane przez nią przepisy prawa pokrywają się z opracowanymi przez Ministerstwo Sprawiedliwości wytycznymi, a co istotniejsze, Skarżąca powołując w swojej pracy zarzuty naruszenia art. 471 k.c. z zw. z 355 k.c. oraz art. 65 k.c., dostrzegła również inne istotne aspekty wadliwości zaskarżonego wyroku, które nie zostały przywołane w wytycznych Ministerstwa Sprawiedliwości, a dostrzeżenie których przez zdającego uznawane było jako konieczne i prawidłowe przez Komisję Egzaminacyjną nr [...];

• Skarżąca błędnie wskazała sposób zaskarżenia wyroku w zadaniu egzaminacyjnym w części trzeciej, podczas skarżąca wskazywała w odwołaniu, że poprawność zaproponowanego przez nią sposobu rozstrzygnięcia problemu uwzględnia interes strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, co skarżąca w szczególności uzasadniła na stronie 16 i nast. odwołania.

Sąd stwierdził, że Komisja II w swoim uzasadnieniu nie odniosła się do wskazanych wyżej zarzutów podniesionych w odwołani, uzasadnienie nie zawiera argumentacji w tym przedmiocie, choć o takim obowiązku organu odwoławczego Komisja II Stopnia obszernie wspomina w treści uzasadnienia na stronie 8.

W ocenie Sądu, w uzasadnieniu brakuje właściwego uzasadnienia prawnego. W rozważaniach na temat prawidłowości oceny egzaminatorów brak wskazania przepisów prawa, które są ich podstawą, a tym bardziej ich przytoczenia i wyjaśnienia (wbrew nakazowi art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. z art. 78 h ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze). Oceny egzaminatorów zostały przytoczone w całości, bez krytycznej analizy, podziału uzasadnienia tych ocen na uwagi negatywne i pozytywne. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy ponownej ocenie pracy nie wypowiedziała się, czy na ocenę pracy miały wpływ i ewentualnie, w jakim stopniu, pozytywne uwagi kierowane przez egzaminatorów wobec apelacji skarżącego.

Sąd stwierdził, że Komisja II Stopnia w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały pominęła rozważania, czy apelacja sporządzona przez Skarżącą spełniała wymagania formalne. Egzaminator SSO A. L. wskazała, iż apelacja pod kątem wymogów formalnych została prawidłowo sporządzona, czego efektem, zdaniem skarżącej byłoby, w sytuacji rzeczywistego wniesienia apelacji, przyjęcie tak sporządzonej apelacji do rozpoznania, bez wzywania do uzupełnienia braków formalnych.

W wytycznych dla organu Sąd, wychodząc z istoty prawniczego egzaminu zawodowego - zweryfikowania, czy osoba zdająca egzamin posiada umiejętność dostrzegania określonych zagadnień i rozwiązywania problemów prawnych wskazał, że to samo zagadnienie może być ujęte na różne sposoby, różnorakie podejścia, byle zbliżyć sprawę do korzystnego rozwiązania. Komisja Egzaminacyjna powinna w oparciu o kryteria wymienione w ustawie zweryfikować, czy obrana przez Zdającą droga może doprowadzić do założonego celu. Tymczasem, w ocenie Sądu, Komisja II Stopnia pominęła ustawowe kryteria oceny prac egzaminacyjnych prowadząc jedynie rozważanie, czy zarzuty postawione w pracy egzaminacyjnej są zgodne z wcześniej ustalonymi założeniami Komisji.

Ponadto Sąd przyjął brak należytego zrozumienia przez Komisję II Stopnia uzasadnienia sporządzonej oceny przez egzaminatora SSO A. L. Chodzi o to, że w uzasadnieniu uchwały (s. 11) Komisja II Stopnia zgodziła się z oceną tego egzaminatora SSO A. L, że Skarżąca w ogóle nie wyłowiła i nie wskazała istotnych sprzeczności ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym stawiając zarzut naruszenia art. 233 §1 k.p.c, ale jednocześnie uznała, że "specyficzny sposób sformowania w tym zakresie oceny egzaminatora utrudnia jej zrozumienie jednak w sposób jasny". Sąd zatem stwierdził, że skoro Komisja II Stopnia wyrażając wskazane powyżej wątpliwości nie zrozumiała w sposób jednoznaczny uzasadnienia sporządzonej oceny przez egzaminatora SSO, to w jaki sposób mogła ona ocenić i skontrolować poprawność rozstrzygnięcia egzaminatora, do czego jest przecież powołana. Sąd uznał, że brak należytego zrozumienia uzasadnienia już tylko w tym zakresie dyskwalifikuje uchwałę Komisji jako sprzeczną z normą prawną art. 78e prawa o adwokaturze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zalecił, by w toku ponownego rozpoznania sprawy organy obu instancji odniosły się do powyższych zarzutów skarżącej, biorąc je pod uwagę przy ocenie rozwiązania pracy egzaminacyjnej z zakresu prawa cywilnego, a nadto przy ponownym ocenianiu pracy skarżącej, organy uwzględniły skalę ocen (pozytywna bądź negatywna), o jakich mowa w art. 78d ust. 10 ustawy – Prawo o adwokaturze, biorąc pod rozwagę wszystkie przesłanki pozwalające na dokonanie takiej oceny, o jakich mowa w art. 78e ust. 2 tej ustawy. Stopniowalność ocen nakłada na egzaminatorów i Komisję obowiązek wszechstronnego zbadania i rozważenia wpływu ewentualnych błędów popełnionych przez zdającego na ocenę jego pracy.

6. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji, uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2014 r. Komisja Egzaminacyjna nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2014 r. z siedzibą w [...] uznała ponowne rozpatrzenie sprawy za bezprzedmiotowe i umorzyła (art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.)– dalej też jako "k.p.a.") postępowanie w sprawie ustalenia wyniku K. S. z egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w dniach [...] marca 2013 r. Przyjęła, że zmianie uległ stan faktyczny, bowiem skarżąca przystąpiła do egzaminu adwokackiego w 2014 r., który zdała z wynikiem pozytywnym oraz uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2014r. została wpisana na listę adwokatów. Powyższy wpis, wobec braku sprzeciwu Ministra Sprawiedliwości, stał się prawomocny w dniu 28 maja 2014r.

Zdaniem organu, zmieniony stan faktyczny sprawy jest dla organu wiążący, w tym znaczeniu, iż musi go uwzględnić w orzekaniu. Przestał istnieć u skarżącej interes prawny jako istotna przesłanka przedmiotowa prowadzenia postępowania administracyjnego, którego celem jest ustalenie wyniku egzaminu adwokackiego skarżącej z roku 2013. To oznacza, że K. S. utraciła w prowadzonym postępowaniu interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia pozytywnego w przedmiotowej sprawie, ponieważ kwestia pozytywnego wyniku egzaminu i wpisu na listę adwokatów została rozstrzygnięta.

7. K. S. złożyła odwołanie od ww. uchwały, w którym m.in. zarzuciła brak rozpoznania istoty sprawy zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 16 kwietnia 2014r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podnosiła, że mimo wpisania na listę adwokatów po zdanym w 2014r. egzaminie adwokackim - nadal posiada interes prawny w pozytywnym rozstrzygnięciu sprawy w zakresie wyniku egzaminu adwokackiego, do którego przystąpiła w 2013r. Swoje prawa opierała również na zasadzie równości obywateli wobec prawa i prawie do równego traktowania przez władze publiczne.

8. Zaskarżoną obecnie uchwałą z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (dalej także jako "Komisja II Stopnia") utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Ponowiła ocenę, że w toku ponownego postępowania stan faktyczny sprawy uległ zmianie, gdyż skarżąca zgodnie z art. 68 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze przystąpiła do egzaminu adwokackiego w 2014r. i zdała go z wynikiem pozytywnym. Została uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2014r. wpisana na listę adwokatów i Minister Sprawiedliwości od tej uchwały nie wniósł sprzeciwu, co oznacza, że ten zmieniony stan faktyczny sprawy jest dla organu wiążący, w tym znaczeniu, iż musi go uwzględnić w orzekaniu. Zdaniem organu, zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, czyli powstanie takiej sytuacji, w której sprawa administracyjna, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. przestaje istnieć. Aby taki stan rzeczy zaistniał nastąpić musi takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowałoby, że przestała istnieć ta szczególna relacja między samym faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu), a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo materialne łączy obowiązek konkretyzacji normy prawnej w postaci wydania decyzji administracyjnej.

Zdaniem Komisji II Stopnia, konsekwencją uzyskania możliwości wykonywania zawodu adwokata jest to, że przestał istnieć u skarżącej interes prawny jako istotna przesłanka przedmiotowa prowadzenia postępowania administracyjnego, którego celem jest stwierdzenie u skarżącej pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego i to bez względu na to, iż dotyczyło to nie wyniku za 2013 r., ale za 2014 r. Tak czy inaczej - przesłanką wpisu na listę adwokatów jest tylko (choćby jednokrotne) uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym to inaczej interes oparty na prawie, stosunek materialnoprawny określony w przepisie prawnym (art. 28 k.p.a.). Interes prawny to interes indywidualny, konkretny, sprawdzony obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania prawa materialnego. Należało go wiązać albo z obowiązkiem, albo z uprawnieniem. W niniejszej sprawie interes prawny - rozumiany jako uprawnienie skarżącej - przestał istnieć, ponieważ art. 28 k.p.a. wyraźnie łączy z interesem prawnym przymiot strony, a skarżąca utraciła ten przymiot strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.

9. K. S. wniosła do tut. Sądu skargę na powyższą uchwałę zarzucając jej:

naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.

art. 153 p.p.s.a. poprzez zaniechanie dokonania oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt. VI SA/Wa 3123/13, które wiążą w sprawie organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia;

art. 104 § 2 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy;

art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej Uchwały jej podstawy faktycznej i prawnej;

art. 6 i art. 7 w związku z art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie, dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz wydanie Uchwały z całkowitym pomięciem dyrektywy nakazującej uwzględnienie słusznego interesu strony;

art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 78 f ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (zwanej dalej "p.o.a.") poprzez uznanie postępowania za bezprzedmiotowe i umorzenie postępowania w sprawie ustalenia wyniku K. S. z egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w dniach [...] marca 2013r., w związku z uzyskaniem pozytywnego wyniku przez K. S. z egzaminu adwokackiego w 2014 r. i wpisem na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...], a w konsekwencji nieodniesienie się przez Komisję Egzaminacyjną nr [...] do oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietni 2014 r. uchylającego Uchwały Komisji I i II stopnia;

naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie:

art. 78e ust. 2 p.o.a. w zw. z art. 78d ust. 1 i 6 p.o.a. poprzez ustalenie negatywnego wyniku z egzaminu adwokackiego w 2013 r. w zakresie zadania z prawa cywilnego z naruszeniem zasad oceny prac egzaminacyjnych w ramach egzaminu adwokackiego, a tym samym stworzenie, bez żadnej podstawy prawnej, zasad oceny prac, odmiennych od ustawowych;

Podnosząc powyższe wniosła o uchylenie w całości uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] listopada 2014 r. oraz uchwały ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę Komisja II Stopnia wnosiła o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.

10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a." Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyń określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. W oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem sprawy administracyjnej, objętej rozstrzygnięciem jest negatywny wynik egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w 2013r.

W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma uprzednie rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2014r. wydanym w sprawie VI SA/Wa 3123/13. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania, wiążą w sprawie ten sąd oraz organy, którego działania lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. A jak wskazano wyżej – przedmiotem zaskarżenia był negatywny wynik egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w 2013r.

Poza sporem jest okoliczność, że skarżąca, niezależnie od toczącego się postepowania przystąpiła do egzaminu adwokackiego w 2014r. i uzyskała wynik pozytywny, który stał się podstawą do złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów, którym się obecnie legitymuje.

To drugie zdarzenie prawne legło u podstaw uznania bezprzedmiotowości postępowania kwestionującego wynik negatywny z egzaminu adwokackiego uzyskany w 2013r. i jego umorzenia. Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowi z art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie administracyjne podlega umorzeniu tylko wtedy, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.

Na gruncie niniejszej sprawy jako podstawę bezprzedmiotowości i umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. organ podał utratę przez skarżącą przymiotu strony. Uznał, że konsekwencją uzyskania możliwości wykonywania zawodu adwokata jest to, że przestał istnieć u skarżącej interes prawny jako istotna przesłanka przedmiotowa prowadzenia postępowania administracyjnego, którego celem jest stwierdzenie u skarżącej pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego -bez względu na to, iż dotyczyło to nie wyniku za 2013 r., ale za 2014 r.

Oznacza to, że organ ściśle powiązał kwestię uprawnienia do wpisu na listę adwokatów z kwestią uprawnienia do uzyskania w 2013r. pozytywnego wyniku egzaminu adwokackiego - z tego względu, że przesłanką wpisu na listę adwokatów jest tylko (choćby jednokrotne) uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego. Stąd interes prawny w niniejszej sprawie - rozumiany jako uprawnienie skarżącej - przestał istnieć. Ponieważ art. 28 k.p.a. wyraźnie łączy z interesem prawnym przymiot strony, to zdaniem organu oznacza to, że skarżąca utraciła też przymiot strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, które jako bezprzedmiotowe - na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - należało umorzyć.

Skarżąca nie zgadzając się z taką argumentacją uważa, że cały czas przysługuje jej interes prawny oparty o art. 28 k.p.a. w rozstrzygnięciu sprawy dotyczącej wyniku egzaminu w 2013r.

W ocenie Sądu nie można skarżącej odmówić racji.

Jak wynika z literatury przedmiotu, z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., a więc sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania (por. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2010 r., kom. do art. 105, uw. 4).

Jednakże, jak trafnie stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt III SK 20/10, ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 k.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.

Oznacza to, że postępowanie administracyjne, inaczej niż postępowanie cywilne, staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się zbędne (LEX nr 794506). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Oznacza to, iż wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Należy przy tym brać pod uwagę okoliczności podnoszone zarówno przez stronę, jak i przez organ z urzędu. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem (wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1622/09, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl czy wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1581/09, LEX nr 746662).

Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe i przedmiotowe. Mogą one pojawić się zarówno przed wszczęciem postępowania (mają wówczas charakter pierwotny), jak i w jego trakcie (mają wówczas charakter wtórny).

Na gruncie niniejszej sprawy organ uznał, że konsekwencją uzyskania przez Skarżącą możliwości wykonywania zawodu adwokata jest to, że przestał istnieć u niej interes prawny jako istotna przesłanka przedmiotowa prowadzenia postępowania administracyjnego, którego celem jest stwierdzenie u skarżącej pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego i to bez względu na to, iż dotyczyło to nie wyniku za 2013 r., ale za 2014 r. Tym samym prowadzenie postępowania o wynik egzaminu za 2013r. uznał za zbędne, skoro "tak czy inaczej" - przesłanką wpisu na listę adwokatów jest tylko (choćby jednokrotne) uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego.

W ocenie Sądu, z taką argumentacją nie można się zgodzić, bowiem postępowanie w przedmiocie wyniku egzaminu adwokackiego jest przecież odrębne od postępowania w sprawie wpisu na listę adwokatów. Co istotne, sam pozytywny wynik egzaminu nie jest jedyną przesłanką wpisu na listę, lecz jedną z kilku i im równoważną.

Należy podkreślić, że art. 105 § 1 k.p.a., przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nie może być interpretowany rozszerzająco ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją (Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 listopada 1995 r., sygn. akt III ARN 50/95, OSNAPiUS 1996, nr 11, poz. 150). Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Stanowisko to potwierdza także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011 r., (III SK 20/10, LEX nr 794506), w którym powołując się na powyższy pogląd stwierdzono, że postępowanie administracyjne, inaczej niż postępowanie cywilne, staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się zbędne.

Na ten pogląd powołał się też Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 1393/09 wyjaśniając, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 9 października 2007 r., VI SA/Wa 1338/07 podkreślił, że dopóki w indywidualnej sprawie istnieje przepis prawa materialnego będący podstawą nałożenia obowiązku oraz dopóki istnieje właściwy organ władny rozstrzygnąć sprawę w drodze decyzji administracyjnej nie można przyjąć, że postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu.

Na gruncie niniejszej sprawy organ umorzył postępowanie de facto nie z tego powodu, że stało się bezprzedmiotowe, lecz bardziej dlatego, że stało się ono zbędne. W podobnej sprawie, w wyroku z dnia 2 października 2014r. sygn. II SA/Go 510/14, WSA w Gorzowie Wielkopolskim zanegował prawidłowość umorzenia postępowania w sprawie z wniosku skarżącej o przyznanie zwiększonego stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2012/2013. Organ umorzył to postępowanie z uwagi na zakończenie przez skarżącą przewodu doktorskiego i uzyskanie tytułu doktora. Nie zgadzając się z taką interpretacją zastosowania przesłanek umorzenia postępowania zaznaczył, że przedmiotem danego postępowania jest stosunek administracyjny istniejący w roku akademickim 2012/2013, a nie uprawnienia na przyszłość, a zatem żaden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej w tym okresie nie odpadł.

Podobnie na gruncie sprawy niniejszej, bowiem istotnie - żaden z elementów tej konkretnej sprawy, dotyczącej ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego w 2013r. - nie odpadł.

Dokonując oceny, czy nastąpiły przesłanki uzasadniające, w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a. umorzenie postępowania, a w szczególności z uwagi na utratę przez skarżącą statusu strony organ nie uwzględnił faktu, że uchwała w przedmiocie wyniku egzaminu adwokackiego ma dotyczyć konkretnego okresu tj. roku 2013. Przystąpienie do kolejnego egzaminu adwokackiego w 2014r., zdanie go, potwierdza, że żaden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej w tym okresie (rok 2013) nie odpadł. Przyczyny podmiotowe uzasadniające przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania i w konsekwencji umorzenie postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. (na podstawie których organ w niniejszej sprawie umorzył postępowanie) mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych. Odnośnie osoby fizycznej będzie to śmierć tej osoby lub utrata przez nią zdolności do nabycia uprawnień o charakterze osobistym. Skarżąca z chwilą zdania egzaminu w 2014r. nie utraciła prawa do rozpoznania sprawy dotyczącej wyniku egzaminu, do którego przystąpiła w 2013r.

Przyczyny przedmiotowe odnoszą się do przedmiotu sprawy administracyjnej jako wyniku egzaminu po przystąpieniu do niego w 2013r. i także nie odpadły. Postępowanie w sprawie wpisu na listę adwokatów jest zupełnie innym postępowaniem administracyjnym, toczy się przed innym organem, na innej podstawie prawnej i innych przesłankach

Z powyższych względów ma rację skarżący, że doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. jak i art. 105 k.p.a. Organ zobowiązany jest zatem nadal do zrealizowania wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 16 kwietnia 2014r. sygn. akt VI SA/Wa 3123/13.

Z tych wszystkich względów zaskarżonej decyzji należało postawić zarzut naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujący jej uchyleniem na mocy art. 145 § 1 pkt 1 litery c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowo administracyjnego nie orzeczono wobec braku wniosku w tym zakresie.