Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 82/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 4 grudnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska As. sąd. Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant: ref. staż. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Spólka "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki "A" kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Bejgerowska /-/M. Kosewska /-/W. Długaszewska


UZASADNIENIE

Na podstawie zgłoszeń celnych SAD nr [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu produkt określony przez Spółkę "A" jako "pomidory sproszkowane - przetworzone" i "pomidory w proszku". Deklarując powyższy towar, importowany ze Szwajcarii, a pochodzący z Węgier strona zaklasyfikowała go do kodu PCN 0712 90 30 0 z obniżoną stawką celną 0 %.

Po dokonaniu kontroli powyższych zgłoszeń Naczelnik Urzędu Celnego - działając na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262, art. 13, art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c, art. 83, art. 85 § 1, art. 209 § 1 pkt 1, art. 222 § 1, 229 § 1, 230 § 1, 231 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) - wydał w dniu [...] r. decyzję, nr [...], w której uznał powyższe zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej przedmiotowego towaru i zastosowanej stawki celnej, określił kwotę długu celnego oraz wezwał stronę do uiszczenia niedoboru cła w łącznej wysokości [...] zł. Organ celny pierwszej instancji wezwał ponadto Spółkę - na podstawie art. 222 § 4 i 5 Kodeksu celnego oraz § 3 i § 4 ust. 3 pkt 2 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515) - do uiszczenia odsetek wyrównawczych w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji podniesiono, iż będący przedmiotem importu proszek pomidorowy, nie był otrzymywany w wyniku suszenia pomidorów, co uzasadniałoby jego klasyfikację do pozycji 0712 Taryfy celnej, ale poprzez suszenie koncentratu pomidorowego, stąd też przyjęto, że jest to produkt otrzymywany w procesie przetworzenia pomidorów. Organ celny pierwszej instancji podniósł, że kod podany przez importera - 0712 90 30 0 odnosi się do pozycji obejmującej: warzywa suszone, całe, cięte w kawałki, w plasterkach, łamane lub w proszku, ale dalej nieprzetworzone - - pomidory.

Z uwagi natomiast na fakt, iż sporny towar otrzymywany jest w wyniku przetworzenia pomidorów winien być klasyfikowany do pozycji 2002 Taryfy celnej, a w jej obrębie do kodu PCN 2002 90 91 1, obejmującego - pomidory przetworzone lub zakonserwowane inaczej niż za pomocą octu lub kwasu octowego - pozostałe - - o zawartości suchej masy większej niż 30% - - - w bezpośrednich opakowaniach o zawartości netto powyżej 1 kg - - - - ale nie przekraczającej 199 kg.

W odwołaniu z dnia [...] r. od powyższej decyzji Spółka wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając organowi celnemu rażące naruszenie prawa materialnego, tj. Taryfy celnej i Wyjaśnień do Taryfy celnej - poprzez niewłaściwe zastosowanie kodu PCN 2002 oraz niezastosowanie Reguły 1 i 6 ORINS, jak również naruszenie art. 222 § 4 Kodeksu celnego i § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych poprzez ich błędne zastosowanie. Ponadto skarżąca Spółka podniosła zarzuty rażącego naruszenia prawa procesowego, tj. art. 121 § 1, art. 187 § 1, art. 191 w związku z art. 122 oraz art. 210 § 4 w związku z art. 124 Ordynacji podatkowej, jak również art. 5 § 2 Kodeksu celnego poprzez dopuszczenie jako dowodu Wiążącej Informacji Taryfowej.

Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik Spółki "A" cofnął odwołanie w części dotyczącej zarzutu nieprawidłowego określenia klasyfikacji taryfowej, podtrzymując żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej poboru odsetek wyrównawczych i umorzenia postępowania w tym zakresie. Jednocześnie wniósł o retrospektywne zastosowanie plafonu taryfowego ilościowego ustanowionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia plafonów taryfowych ilościowych na przywóz niektórych towarów rolnych pochodzących z Republiki Węgierskiej (Dz. U. Nr 151, poz. 1695) na przywóz towaru przypisanego do kodu PCN 2002 90 91 1 Taryfy celnej, a w konsekwencji wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej wysokości stawki oraz określenia kwoty długu celnego oraz zastosowanie stawki w wysokości 11% i określenie kwoty długu w oparciu o tę stawkę.

Dyrektor Izby Celnej decyzją, nr [...], z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek wyrównawczych i w tym zakresie umorzył postępowanie, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

W motywach tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w związku z cofnięciem przez stronę odwołania w części klasyfikacji taryfowej odstąpił od uzasadnienia decyzji w tym zakresie.

Odnosząc się do wniosku Spółki złożonego w toku postępowania odwoławczego dotyczącego retrospektywnego zastosowania plafonu taryfowego ilościowego, organ drugiej instancji wyjaśnił, że mając na uwadze treść art. 14 § 5 Kodeksu celnego kwestia stosowania środków taryfowych jest uzależniona od okresu w jakim mają być stosowane (przed i po wejściu do Unii Europejskiej), ponieważ przepisy je regulujące należą do różnych systemów prawnych. Zastosowanie retrospektywne danego środka taryfowego jest możliwe wówczas, gdy w chwili złożenia wniosku dany środek jeszcze funkcjonuje. Tymczasem zarówno przepisy wprowadzające - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia plafonów taryfowych ilościowych na przywóz niektórych towarów rolnych pochodzących z Republiki Węgierskiej, jak również przepisy regulujące tryb postępowania w tym zakresie, ustanowione na podstawie art. 141 § 1 ust. 3 i art. 1411 § 3 Kodeksu celnego, przestały obowiązywać na mocy art. 25 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U Nr 68, poz. 623 ze zm.) z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej (od dnia 1 maja 2004 r.). W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że nie jest możliwe retrospektywne zastosowanie ilościowego plafonu taryfowego na przywóz spornego towaru o kodzie PCN 2002 90 91 1 Taryfy celnej, a tym samym nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej stawki celnej oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego.

W skardze i jej uzupełnieniu z dnia [...] r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka "A" podniosła zarzuty rażącego naruszenia art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że rozporządzenie z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia plafonów taryfowych ilościowych na przywóz niektórych towarów rolnych pochodzących z Republiki Węgierskiej oraz art. 141 § 1 ust. 3 i art. 1411 § 3 Kodeksu celnego nie mają zastosowania w niniejszej sprawie oraz rażące naruszenie pkt 13 działu 5 Unia Celna Załącznika IV Traktatu dotyczącego przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej. Ateny. 2003.04.16 (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864), a także rażące naruszenie art. 85 § 1 Kodeksu celnego poprzez jego niezastosowanie, art. 14 § 5 Kodeksu celnego i art. 25 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne poprzez ich błędną wykładnię. Ponadto strona skarżąca zarzuciła rażące naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów celnych oraz zażądała uchylenia decyzji obu instancji.

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że dokonując zgłoszeń celnych działała w przekonaniu, że właściwym jest kod PCN 0712. Dopiero po weryfikacji i zaklasyfikowaniu spornego towaru do pozycji PCN 2002 możliwe stało się wystąpienie o zastosowanie stawki wynikającej z plafonu taryfowego. Zdaniem strony skarżącej w niniejszej sprawie na mocy art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne należy stosować przepisy Kodeksu celnego umożliwiające retrospektywne zastosowanie plafonu, a wniosek strony powinien zostać uwzględniony, gdyż plafon nigdy nie został formalnie zamknięty.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wskazał również, że korzystanie z przedmiotowego plafonu taryfowego było możliwe wyłącznie do dnia 31 grudnia 2002 r., albowiem z dniem 1 stycznia 2003 r. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia plafonów taryfowych ilościowych na przywóz niektórych towarów rolnych pochodzących z Republiki Węgierskiej, utraciło moc. W tej sytuacji, zdaniem organów celnych, składanie wniosków po tej dacie nawet w trybie retrospektywnym jest wykluczone.

Dodatkowo Dyrektor Izby Celnej podniósł, że wniosek o zastosowanie plafonu został złożony w niniejszej sprawie, po raz pierwszy, w toku postępowania odwoławczego i rozstrzyganie o nim wyłącznie w instancji odwoławczej jest niedopuszczalne, bo narusza regułę zawartą w art. 127 Ordynacji podatkowej i pozbawia też organ pierwszej instancji możliwości oceny przedmiotowego wniosku i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Odnosząc się do powyższego podczas rozprawy pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 121 w związku z art. 170 Ordynacji podatkowej polegające na rozpoznaniu wniosku o retrospektywne zastosowanie plafonu taryfowego, podczas gdy powinien ten wniosek przekazać do rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności czy przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do jego wznowienia, względnie mającego istotny wpływ na wynik tego postępowania (art. 145 powyższej ustawy).

W ustalonym stanie faktycznym zaskarżona decyzja nie może pozostać, trafne bowiem okazały się zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia oraz zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na jego wynik.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej stwierdził niedopuszczalność retrospektywnego zastosowania plafonu taryfowego z uwagi na utratę mocy obowiązującej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. regulującego tę instytucję oraz art. 141 § 1 ust. 3 i art. 1411 § 3 Kodeksu celnego, które przestały obowiązywać na mocy art. 25 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej (od dnia 1 maja 2004 r.).

Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), który był podstawą wydania decyzji pierwszoinstancyjnej w niniejszej sprawie, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

W myśl art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Oznacza to, że wymiar cła odpowiadać winien stanowi prawnemu i faktycznemu z dnia odprawy celnej. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiła w zaskarżonej decyzji Taryfa celna stanowiąca załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.) obowiązująca od 1 stycznia 2002 r. do 31 grudnia 2002 r. w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo celne. Przyjęcie zgłoszeń celnych w niniejszej sprawie miało miejsce w okresie od [... r. do [...] r., kiedy obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia plafonów taryfowych ilościowych na przywóz niektórych towarów rolnych pochodzących z Republiki Węgierskiej, a zatem fakt jego uchylenia z dniem [...] r. pozostaje bez znaczenia.

Słuszny zatem okazał się zarzut naruszenia przez organy celne art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo celne poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie. Uwzględniając dotychczasowe przepisy celne w randze ustawy i wydane na podstawie delegacji ustawowej akty wykonawcze organ winien rozważyć dopuszczalność wniosku pod względem formalnym i materialnym.

Bezspornym jest, że strona skarżąca złożyła wniosek o zastosowanie plafonu taryfowego na etapie postępowania odwoławczego, jednak przepis art. 14 § 5 Kodeksu celnego (w brzmieniu z 2002 r.) dopuszcza retrospektywne zastosowanie obniżonej stawki celnej określonej w plafonie taryfowym po spełnieniu warunków określonych przepisami prawa.

W rozpatrywanej sprawie w pierwszej kolejności obowiązkiem organów celnych winno być dokonanie oceny zgłoszonego przez Spółkę wniosku w świetle przepisów celnych, zarówno pod względem formalnym, jak i materialnym.

Wobec braku opisanej powyżej oceny przedmiotowego wniosku strony zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) mającego zastosowanie w niniejszej sprawie zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), a nadto art. 187 § 1 tej samej ustawy.

W analizowanej sprawie organ odwoławczy rozstrzygnął w przedmiocie wniosku Spółki, uznając się tym samym za uprawnionego w tym zakresie. Następnie w odpowiedzi na skargę wskazano, że rozstrzyganie w przedmiocie wniosku o retrospektywne zastosowanie plafonu taryfowego wyłącznie w instancji odwoławczej jest niedopuszczalne.

Stanowisko wyrażone dopiero w odpowiedzi na skargę nie ma wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Należy zauważyć, że odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia decyzji. Cel tego pisma jest zupełnie inny - ma ono w zasadzie zawierać ustosunkowanie się do zarzutów skargi. Podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, jest wadą postępowania administracyjnego, pozbawiającą stronę możliwości ustosunkowania się do tych okoliczności w toku postępowania (zob. Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi - Jan Paweł Tarno, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 105).

Powyższe, w ocenie Sądu, oznacza, iż stan sprawy nie został należycie wyjaśniony, czym naruszono przepisy procesowe mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu celnego będzie zatem uwzględnienie wskazanych wyżej okoliczności, a w szczególności zbadanie przedmiotowego wniosku pod względem formalnym i materialnym, co umożliwi podjęcie rozstrzygnięcia i uzasadnienie go w przekonywujący sposób.

Mając na uwadze opisane powyżej uchybienia, zdaniem Sądu, organ drugiej instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 121 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej wcześniej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu i orzekł o jej uchyleniu.

O kosztach postanowiono w myśl art. 200, a w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 powołanej powyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/M. Bejgerowska /-/M. Kosewska /-/W. Długaszewska