Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 673/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: pa. 37, art. 38 par. 6
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 w zw. z art. 80, art. 77 par. 4 w zw. z art. 78 par. 1, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2013 w pomniejszonej wysokości oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2013 r. J. L.(powoływany dalej jako: "Skarżący") złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarował pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 15,14 ha, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 9,30 ha, wariant 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania)

na powierzchni 0,11 ha, pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 ekstensywna gospodarka na lakach i pastwiskach na powierzchni 5,75 ha i pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000

na powierzchni 3,35 ha.

W dniu [...].06.2013 r. Skarżący wycofał część wniosku w ten sposób,

iż w wariancie 2.9 - uprawy sadownicze (dla których zakończono okres przestawiania) zadeklarował do realizacji powierzchnię 0,08 ha.

W dniach [...].07.2013r., [...].07.2013r. i [...].01.2014r. w gospodarstwie Skarżącego zostały przeprowadzone kontrole w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz programu rolnośrodowiskowego, podczas których stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na pomniejszenie płatności rolnośrodowiskowej (raporty z czynności kontrolnych: nr [...], nr [...] i nr [...]).

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. decyzją z [...].04.2014r. nr [...] przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na rok 2013.

Na skutek odwołania Skarżącego od powyższego rozstrzygnięcia Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...].06.2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w Ł. decyzją z [...].07.2014 r. nr [...] przyznał Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe w pomniejszonej wysokości na rok 2013.

Odwołanie od tego rozstrzygnięcia wniósł Skarżący kwestionując zastosowany przez organ I instancji kod 06 skutkujący obniżeniem o 20 % przyznanej płatności rolnośrodowiskowej.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Dyrektor P. Oddziału ARiMR w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności podkreślił, że warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., zwanego dalej: "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym").

W dalszej kolejności organ stwierdził, że czynności kontrolne przeprowadzone na zadeklarowanych przez Skarżącego działkach wykazały nieprawidłowości mające wpływ na płatność rolnośrodowiskową na rok 2013. W zakresie Pakietu 2 – rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 – uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) ustalono, że powierzchnia deklarowana (15,14 ha) jest większa

od powierzchni stwierdzonej (14,36 ha). Po obliczeniu różnic procentowych uznano, że doszło do zawyżenia powierzchni o 0,78 ha, co stanowi 5,43 % powierzchni stwierdzonej w wariancie 2.1. Dlatego też, zdaniem organu II instancji, prawidłowo organ I instancji dokonał zmniejszenia płatności w oparciu o art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE)

nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzonych procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz.UE L 25/8 ze zm.).

W zakresie płatności do Pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 – trwałe użytki zielone uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) ustalono, że powierzchnia deklarowana wynosi 9,30 ha, a stwierdzona kwalifikująca się do płatności - 8,43 ha. Po obliczeniu różnic procentowych organ uznał,

że nastąpiło zawyżenie powierzchni o 0,87 ha, co stanowi 10,32 % powierzchni stwierdzonej w wariancie 2.1., co skutkowało zmniejszeniem płatności na podstawie art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011.

Odnośnie Pakietu 3 - ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1. – ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach, organ II instancji stwierdził również, że powierzchnia deklarowana wynosi 5,75 ha, a stwierdzona kwalifikująca się do płatności - 4,83 ha, co stanowi zawyżenie powierzchni o 0,92 ha, a więc

o 19,05 % powierzchni stwierdzonej w wariancie 3.1.1. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego, skutkuje zmniejszeniem płatności na podstawie art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. W zakresie wariantu 3.1.1 organ wskazał też na nieprawidłowość oznaczoną kodem L10 oznaczającą wykoszenie całej powierzchni działki rolnej. W ocenie organu II instancji wystąpienie powyższej nieprawidłowości skutkowało zmniejszeniem płatności na podstawie § 38 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W związku zaś z tym, że kwota zmniejszenia przekroczyła kwotę przyznanej płatności uznał, że organ I instancji słusznie odmówił płatności do wariantu 3.1.1 w pakiecie 3.

Zdaniem organu odwoławczego prawidłowe było też wykluczenie przez organ I instancji z naliczenia płatności działki o powierzchni 0,08 ha zadeklarowanej przez Skarżącego w pakiecie 2 - rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9 - uprawy sadownicze

i jagodowe, albowiem działka nie spełnia wymogu powierzchniowego działki rolnej.

Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził ponadto,

że Skarżący nie zachował w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych ponieważ swoim działaniem doprowadził do zmniejszenia tej powierzchni (pakiet 2, wariant 2.3 powierzchnia deklarowana - 9,30 ha, stwierdzona - 8,43 ha oraz pakiet 3 wariant 3.1.1 powierzchnia deklarowana - 5,75 ha stwierdzona

4,83 ha). W konsekwencji powyższego prawidłowo organ I instancji zastosował sankcje z przepisu § 38 ust. 6 rozporządzenia Nr 65/2011, który stanowi, że, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym

i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych

i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie.

Końcowo organ zwrócił uwagę, że kwota przyznanej płatności została zmniejszona też o 1 % w związku z nieprzestrzeganiem przez Skarżącego minimalnych wymogów dotyczących czystości i porządku w gospodarstwie, wynikających z wymagań zawartych w § 3 pkt 3 cytowanego rozporządzenia.

Za niezasadny organ uznał jednocześnie zarzut o nieuzasadnionym zastosowaniu kodu 06, skutkującym obniżeniem o 20% przyznanej płatności, wskazując, ze materiał dowodowy w postaci raportu z kontroli na miejscu wykazał,

iż powierzchnia stwierdzoną była mniejsza niż deklarowana. Ponadto kod nieprawidłowości DR 52 przypisany spornej działce potwierdza, iż w wyniku powiększenia zasięgu pola zagospodarowania (zadrzewień i zakrzaczeń) nie została zachowana powierzchnia trwałych użytków zielonych.

Na powyższą decyzję skargę do sądu administracyjnego wywiódł Skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik wniósł o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego:

– § 37 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że Skarżący spełnia przesłanki do przyznania płatności rolnośrodowiskowej

w pomniejszonej wysokości;

– § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego niewłaściwą interpretację oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sprzeczną

z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania;

– art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 30 listopada 2009 r.

o nr 1122/2009, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż rozbieżności pomiędzy stanem ujawnionym we wniosku a wynikami kontroli organu miały charakter zawiniony przez Skarżącego.

2) naruszenie przepisów postępowania:

– art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm., cytowanej dalej: "k.p.a."), poprzez naruszenie zasady podejmowania wszelkich kroków niezbędnych

do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

– art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie zasady postępowania w sposób prowadzący do pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomość

i kulturę prawną obywateli i wydanie decyzji nieodpowiadającej prawu;

– art. 9 k.p.a., tj. brak wywiązania się przez organ administracji z obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

– art. 11 k.p.a. z uwagi na brak wyjaśnienia zasadności przesłanek stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie w jakim Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pominął, że wyniki kontroli nieodpowiadają rzeczywistości;

– art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności poprzez błędne ustalenie powierzchni działki rolnej i wydanie decyzji w oparciu o nierzetelną kontrolę; nieuwzględnienie okoliczności, iż rozbieżności w oznaczeniu powierzchni działek nie miały charakteru zawinionego przez Skarżącego;

– art. 77 § 4 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie wskazywanych przez Skarżącego w toku postępowania okoliczności znanych organowi

z urzędu, tj. aktualnych wyników kontroli (pomiarów dziatek) przeprowadzonych przez ARiMR w 2014 r.;

– art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez nieprawidłowe sporządzenie decyzji polegające na: niewyjaśnieniu w uzasadnieniu istoty sprawy, a powołanie się jedynie

na prawidłowość stanowiska organu I instancji, nieodniesieniu się

do wszystkich zarzutów wskazywanych przez skarżącego w odwołaniu oraz

w toku postępowania przed organem II instancji, w tym - dlaczego organ pominął znane mu z urzędu wyniki kontroli za rok 2014, a w konsekwencji naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, w której zachodziły podstawy do uchylenia tej decyzji w całości i decyzji ją poprzedzającej i umorzenia postępowania, ewentualnie przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania

z uwagi na uchybienia;

– art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 173, powoływanej dalej: "ustawą"), poprzez naruszenie zasad strzeżenia praworządności oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując w całości stanowisko

w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływana dalej jako: "p.p.s.a."), zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonych rozstrzygnięć, Sąd nie dopatrzył się w nich naruszeń prawa, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora P. Oddziału ARiMR w B., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. o przyznaniu Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013.

Należy wskazać, że materialnoprawną podstawę ww. decyzji stanowiły przepisy:

– ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173),

– rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE)

nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 1, ze zm.),

– - rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE)

nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28 stycznia 2011 r., str. 8),

Analizując zawartość akt administracyjnych niniejszej sprawy wskazać trzeba, że w wyniku wycofania części wniosku przez Skarżącego w wariancie 2.9 – uprawy sadownicze (dla których zakończono okres przestawiania), w gospodarstwie Skarżącego przeprowadzono kontrole na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz programu rolnośrodowiskowego, z których zostały sporządzone prawidłowo pod względem formalno – prawnym, wynikającym m.in. z art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., trzy raporty, w których wykazane zostały nieprawidłowości mające wpływ na pomniejszenie płatności rolnośrodowiskowej. Powyższe raporty wskazują działki objęte kontrolą, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości, przy prawidłowym uwzględnieniu tolerancji pomiaru. Ustalenia zawarte w raportach potwierdza też materiał graficzny i dokumentacja fotograficzna (płyta CD).

Z raportów z kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie Skarżącego niezbicie wynika, że: (-) zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej, (-) zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest mniejsza od powierzchni całkowitej stwierdzonej,

(-) działka rolna nie została skontrolowana ze względu na wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, (-) działka rolna położona jest

na niezadeklarowanej działce referencyjnej (np. drogi i rowy), (-) identyfikację działki rolnej przeprowadzono na podstawie GIS, (-) do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego, (-) granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, (-) stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania.

Podkreślić należy, że stosownie do § 8 pkt 2 rozporządzenia z 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzenia kontroli

na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 168, poz. 1181 ze zm.) w związku z art. 31 ust. 8 ustawy z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - w przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłaszać na piśmie zastrzeżenia przed podpisaniem raportu, w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, zwracając jednocześnie uprzednio otrzymany raport. Jak zauważa się w orzecznictwie sądów administracyjnych, nieskorzystanie przez rolnika

z wniesienia zastrzeżeń do protokołu z czynności kontrolnych pozbawia

go możliwości późniejszego zarzucania, iż protokół nie odzwierciedla stanu faktycznego oraz że ustalenia organu oparte na protokole kontroli są wadliwe

(por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 58/11, LEX nr 1145533).

Skarżący został prawidłowo poinformowany o zamiarze przeprowadzenia czynności kontrolnych, był obecny podczas przeprowadzanych czynności i nie zgłosił żadnych zastrzeżeń co do przeprowadzonych kontroli. Zatem w ocenie Sądu, Skarżący nie wykazał i skutecznie nie podważył wyników kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym

Materiał dowodowy zebrany w sprawie potwierdza, że organy zastosowały prawidłowo kody błędów i przyporządkowały je do norm prawnych skutkujących wydanymi decyzjami.

Zgodnie z § 37 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskowa nie przysługuje rolnikowi albo przysługuje rolnikowi

w zmniejszonej wysokości, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez tego rolnika podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 3; przepisy art. 70 ust. 6, art. 70 ust. 7 zdanie pierwsze, art. 70 ust. 8, art. 71 ust. 1-6 oraz art. 72 rozporządzenia nr 1122/2009 stosuje się odpowiednio, z tym że obniżka, o której mowa w art. 71 ust. 1 tego rozporządzenia, wynosi 1 %.

Nieprawidłowość jaka została wykazana w protokole z czynności kontrolnych (str. 12), stwierdzenie braku zbiornika na nieczystości płynne skutkowało zastosowaniem kodu nieprawidłowości PW 14 i prawidłowym zastosowaniem przez organ § 37 rozporządzenia.

Zgodnie z § 38 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych lub zwierząt ras lokalnych, miedz śródpolnych w stosunku, do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych

w załączniku nr 7 do ww. rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu lub wariantu.

Na mocy zaś § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych

w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Norma prawna zawarta w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sankcjonuje obowiązek zachowania przez rolnika występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Obowiązek ten stanowi element zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny

na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Wskazany w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przepis § 4

ust. 2 pkt 1 stanowiąc o "trwałych użytkach zielonych" odsyła do definicji zawartej

w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009, nadto wskazuje na elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Stosownie do art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 20789/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23, 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie

z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Trwałe użytki zielone obejmują, zatem grunty zajęte pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych naturalnych przynajmniej przez pięć lat po ich przekształceniu w TUZ, licząc wstecz od dnia podjęcia 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego i wyłączone w tym czasie

z płodozmianu. Obowiązek "zachowania" dotyczy także elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, które tworzą ostoje dzikiej przyrody.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż Skarżący nie zachował w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych ponieważ swoim działaniem doprowadził do zmniejszenia tej powierzchni (z deklarowanej 9, 30 ha na stwierdzoną 8, 43 ha w pakiecie 2, wariant 2.3 oraz w pakiecie 3 wariant 3.1.1 z powierzchni deklarowanej 5, 75 ha na stwierdzoną 4, 83 ha) w związku z czym przypisano spornej działce AO kod nieprawidłowości DR 52. Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania (zadrzewień, zakrzaczeń)

tj. powierzchni niekwalifikującej się do płatności co oznacza, że powierzchnia

na działce AO stwierdzona podczas kontroli na miejscu okazała się mniejsza niż powierzchnia deklarowana. Prawidłowość powyższych wywodów organów potwierdza szkic działki AO stanowiący załącznik do raportu, oraz zdjęcia nr 23-26).

Pełnomocnik skarżącego przy kwestionowaniu prawidłowości zastosowania ww. sankcji powołuje się przy tym na stanowisko WSA w Białymstoku zawarte

w wyroku z dnia 23 grudnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 472/13, LEX

nr 1529454. W ww. wyroku Sąd uznał, że przez nie zachowanie któregokolwiek

z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo" należy rozumieć dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku, którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Takie rozumienie przywołanych zapisów uwzględnia cel analizowanej regulacji, jakim jest zachowanie gruntów stanowiących trwałe użytki zielone oraz zajętych pod elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo. Trzeba zauważyć, że Rozporządzenie Rady (WE)

nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2005.277.1) w pkt 35 stanowi m.in., że płatności rolnośrodowiskowe powinny odgrywać znaczną rolę we wspieraniu zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich oraz w udzielaniu odpowiedzi na wzrastający popyt społeczeństwa na usługi środowiskowe. Powinny one dodatkowo zachęcać rolników

i inne osoby gospodarujące gruntami do służenia społeczeństwu jako całości poprzez wprowadzanie lub dalsze stosowanie metod produkcji rolnej zgodnych

z ochroną i poprawą stanu środowiska naturalnego, krajobrazu i jego właściwości, zasobów naturalnych, gleby i różnorodności genetycznej.

W ocenie pełnomocnika Skarżącego, kontrolowany wskazywał przed organem II instancji, iż obszar zakwestionowany wielokrotnie podlegał kontroli i nie wskazano żadnych nieprawidłowości. W sierpniu 2014 r. przeprowadzona została kolejna kontrola, która potwierdziła zadeklarowaną powierzchnię działki AO, a raport znany był organowi. Pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że organy nie podjęły żadnych czynności w celu ustalenia, czy w związku z wycofaniem części wniosku

i zmniejszeniem powierzchni realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego nastąpiła zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej.

W ocenie Sądu organ zgodnie z prawem zastosował się do uprawnienia nałożenia sankcji i uzasadnił przyczynę odstępstwa od wielkości obszaru trwałych użytków zielonych, która polegała na zadrzewieniu i zakrzaczeniu powierzchni,

co w konsekwencji było przyczyną niezachowania wielkości trwałych użytków zielonych. To w wyniku tej przyczyny (niezależnie czy spowodowanej przez Skarżącego umyślnie czy też nie) grunt nie był już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych. Nie ulega też wątpliwości, że tego rodzaju przyczyna, może zostać w każdej chwili zniwelowana przez rolnika, co w konsekwencji będzie powodowało, że podczas kolejnych kontroli organ nie wykaże w tym zakresie żadnych nieprawidłowości.

Sąd tym samym nie dopatrzył się nieprawidłowości w zastosowaniu przez organy § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, nawet jeżeli w ocenie Pełnomocnika Skarżącego poskutkowało to naruszeniem interesu Skarżącego. Także dokonana wykładnia przepisów prawa dokonana w wyroku Sądu z dnia

3 października 2014 r. o sygn. akt I SA/Bk 366/14, LEX nr 1583625, odnosząca się do sankcji administracyjnej nie zmienia faktu rzetelności działania organów

w nałożeniu sankcji administracyjnej, polegającej na pomniejszeniu o 20 % całej płatności w 2013 r., z uwagi m.in. na powyższe uchybienie (kod nieprawidłowości O6).

Przy czym powoływany przez pełnomocnika Skarżącego § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego dotyczy płatności, która podlega zwrotowi,

a § 38 ust. 6 ww. ustawy dotyczy uprawnienie organu do zastosowania w sprawie indywidualnej sankcji nakładanej przez organ przy występowaniu nieprawidłowości

w toku postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, bowiem zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173

ze zm.), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast stosownie do art. 21 ust. 2 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: (1) stoi na straży praworządności; (2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; (3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; (4) zapewnia stronom,

na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie

z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa

na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ww. ustawy).

Sąd nie dopatrzył się także naruszeń wynikających z art. 7, art. 8, art. 9,

art. 11, art. 77, art. 78 par. 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Stan faktyczny i prawny został przez organy wykazany w sprawie w sposób prawidłowy

w oparciu o rzetelną kontrolę w stosunku do której nie wniesiono zastrzeżeń. Organy nie były zobligowane do odnoszenia się w zapadłych rozstrzygnięciach do wyników kontroli przeprowadzanych w 2014 r., gdyż wykraczało to poza zakres przedmiotowy prowadzonego postępowania. Organ odwoławczy nie był uprawniony do uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż w sprawie zasadnie nie dopatrzył się naruszeń prawa, obligujących do zastosowania art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Należy przy tym podkreślić, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności zasady ogólne stosowane w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego doznają ograniczeń.

W szczególności, jak wynika z przywołanych przepisów, obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego określony w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu i aktywnego poszukiwania dowodów. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organy są obowiązane do przestrzegania zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 80 k.p.a.

Analiza akt sprawy i wydanych decyzji prowadzi do wniosku,

że organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy. Poddały ocenie wniosek Skarżącego o przyznanie płatności na rok 2013, raporty

z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie oraz wyniki kontroli administracyjnej, a powyższa ocena jest przekonująca, zgodna z wymogami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Organ odwoławczy odniósł się także do zastrzeżeń przedstawionych przez Skarżącego, wyjaśniając powody nieuwzględniania jego argumentacji, wskazując na ustalenia wynikające z przeprowadzonej kontroli

na miejscu. Skarżący, mimo, że miał możliwość przedstawienia dowodów

na poparcie swojego stanowiska, skutecznie nie podważył tych ustaleń.

W postępowaniu w sprawie przyznania płatności także obowiązki organu wynikające z 9 k.p.a. są ograniczone, w szczególności organ jedynie na wniosek strony udziela jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Również na żądanie strony zapewnia jej czynny udział w postępowaniu. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący występował do organu z wnioskiem o udzielenie mu niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, jak też, że organ udzielił stronie błędnych pouczeń. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności złożył oświadczenie,

że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz udzielanej pomocy finansowej.

Sąd podziela też pogląd Dyrektora P. Oddziału ARiMR, co do braku możliwości zastosowania w sprawie postanowień art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który przewiduje wyjątki od stosowania zmniejszeń i wykluczeń. Zgodnie z jego treścią zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach

I i II rozporządzenia, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają

z jego winy (ust. 1). Ponadto zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach

I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy,

co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika

o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku (ust. 2).

Wniosek złożony przez Skarżącego nie był prawidłowy pod względem faktycznym, a ponadto Skarżący nie wykazał skutecznie, że nie ponosi winy

za zadeklarowanie nieprawidłowych danych. Zasadnie organ wskazuje, że Skarżący nie wykazał skutecznie, że stan na gruncie odbiegał od stwierdzonego i opisanego

w protokole z czynności kontrolnych.

Mając powyższe na względzie, Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U.

z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi