Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 52/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy: article: art. 35 par. 1 - 5,  art. 37 par. 1 pkt 1 i 2, art. 12, art. 36 par. 1 i 2, art. 64 par. 2, art. 105 par. 1, art. 63
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 59 ust. 1, art. 64 ust. 1, art. 52 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 293
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 maja 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "M. " z siedzibą w P. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do załatwienia wniosku T. R. z dnia [...] grudnia 2020 r. o ustalenie warunków zabudowy; 2. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku; 3. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego Stowarzyszenia "M. " z siedzibą w P. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie "M. " z siedzibą w P. , reprezentowane przez r.pr. G. W., pismem z dnia [...] lutego 2022 r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wójta Gminy w sprawie wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie toalety publicznej wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe, wypożyczalni sprzętu plażowego wraz z częścią gastronomiczną oraz tarasu widokowego z pomieszczeniem wypożyczalni sprzętu wodnego oraz częścią gastronomiczną na działce nr [...] w P. . Skarżący wniósł o:

1. zobowiązanie do wydania stosownego orzeczenia przez Wójta Gminy bez zbędnej zwłoki tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a.

2. uwzględnienie skargi na bezczynność Wójta Gminy przez WSA w Poznaniu i zobowiązanie go do załatwienia przedmiotowej sprawy (wydania aktu, czynności), w określonym przez WSA w Poznaniu terminie, w przypadku niezałatwienia sprawy przez Wójta Gminy w trybie autokontroli (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.)

3. stwierdzenie, że Wójta Gminy dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.),

4. stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie (bezczynność Wójta Gminy) - miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.),

5. przyznanie od Wójta Gminy na rzecz skarżącego Stowarzyszenia sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.), przyznanie wymienionej sumy pieniężnej nie ma charakteru odszkodowawczego i nie ma służyć wyrównaniu szkody - dla jej przyznania wystarczy sam fakt bezczynności lub przewlekłości.

6. zasądzenie od Wójta Gminy na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu swojej skargi Skarżący wskazał, że pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. Wójt Gminy zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego z wniosku inwestora o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie toalety publicznej wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekle, wypożyczalni sprzętu plażowego wraz z częścią gastronomiczną oraz tarasu widokowego z pomieszczeniem wypożyczalni sprzętu wodnego oraz częścią gastronomiczną na działce nr [...] w P. . Stowarzyszenie wskazało, że minął ponad rok, a organ w żaden sposób sprawy nie załatwił, albowiem należy zauważyć, że nawet sama zapowiedź pozostawienia podania bez rozpoznania nie załatwia sprawy. Dodatkowo zdaniem Skarżącego w piśmie informującym o pozostawieniu podania bez rozpoznania organ powinien zamieścić pouczenie o sposobie i terminie zaskarżenia. Nadto wskazano, że brak do tej pory pisma informującego o pozostawieniu bez rozpoznania podania bez rozpoznania niewątpliwie świadczy o bezczynności Wójta Gminy.

Skarżący wskazał, że skargę poprzedził ponagleniem z [...] lutego 2022r., które nie zostało w żaden sposób rozpoznane.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie w całości z uwagi na jej uwzględnienie w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej przez Wójta Gminy z dnia [...] marca 2022r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku T. R. o ustalenie warunków zabudowy terenu.

Dalej Wójt wniósł o niezasądzanie sumy pieniężnej w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz nieobciążanie organu kosztami postępowania.

W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2020 r. (data wpływu [...] grudnia 2020r.) inwestor T. R. wystąpił do Wójta Gminy z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie toalety publicznej wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe, wypożyczalni sprzętu plażowego wraz z częścią gastronomiczną oraz tarasu widokowego z pomieszczeniem wypożyczalni sprzętu wodnego oraz częścią gastronomiczną na działce nr [...] w P. .

Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. Wójt Gminy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 14 dni.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. Wójt Gminy na podstawie z art. 64 § 2 k.p.a. zawiadomił wnioskodawcę i pozostałe strony o pozostawieniu podania bez rozpoznania w związku z nieuzupełnieniem podania z dnia [...] grudnia 2020 r. w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Następnie, organ wyjaśnił, że dominującym i prawidłowym jest pogląd, który wskazuje że pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. nie następuje ani w formie decyzji administracyjnej, ani postanowienia. Podanie, które zawiera braki nieusuwalne lub nieusunięte, mimo wezwania strony w trybie art. 64 § 2 k.p.a. nie skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego, a w związku z tym niemożliwe jest wydanie decyzji administracyjnej, ponieważ jest ona aktem kończącym przeprowadzone postępowanie. Zdaniem Wójta, pozostawienie podania bez rozpoznania, tak na podstawie § 1, jak i § 2 art. 64 k.p.a., nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku załatwienia tego podania w sposób zgodny z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz zasadą pisemności (art. 14 k.p.a.). Konsekwencją tego jest obowiązek dokonania przez organ urzędowej rejestracji wniesienia podania, a ponadto obowiązek sporządzenia w aktach sprawy stosownej adnotacji o przyczynie pozostawienia podania bez rozpoznania. W przypadku gdy pozostawienie podania bez rozpoznania nastąpiło na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., czyli wskutek nieusunięcia w terminie braków podania, organ, z uwagi na to, że dysponuje adresem osoby wnoszącej podanie, ma ponadto obowiązek zawiadomienia tej osoby o tym, że podanie zostało "pozostawione bez rozpoznania". Wydaje się jednak, że jeżeli organ administracji publicznej wezwał wnoszącego podanie do usunięcia braków, a w wezwaniu, zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., wyznaczył termin do dokonania tej czynności i prawidłowo pouczył o skutkach prawnych niezastosowania się do wezwania, można uznać, że tym samym wyczerpał swoje obowiązki informacyjne.

Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. Stowarzyszenie M. wniosło ponaglenie na bezczynność Wójta Gminy w niniejszej sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wyznaczyło dodatkowy termin załatwienia sprawy na 1 miesiąc od dnia doręczenia niniejszego postanowienia organowi I instancji oraz zarządziło wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. W opinii SKO w K. w przedmiotowej sprawie pomimo braków formalnych wniosku, organ prowadził postępowanie administracyjne, o czym świadczą podejmowane czynności przez organ, zatem nie może zakończyć postępowania czynnością materialno-techniczną – poinformowania strony o pozostawieniu podania bez rozpoznania.

W wykonaniu powyższego zobowiązania Wójt Gminy wydał decyzję administracyjną z [...] marca 2022r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku T. R. o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. W ocenie Wójta, wydanie przedmiotowego aktu administracyjnego czyni zadość obowiązkowi organu administracji publicznej w tym zakresie tj. kończy postępowanie administracyjne, które nie mogło dalej się toczyć z powodu nieuzupełnionych braków formalnych wniosku.

Odnosząc się do wniosku skargi dotyczącego zasądzenia sumy pieniężnej od Wójta Gminy na rzecz Skarżącego organ wskazał, że rozstrzygnięcie sądu co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej bądź też zastosowania obu tych środków, powinno być w pierwszym rzędzie uwarunkowane celem skargi na przewlekłość czy bezczynność, którym jest doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. Dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną. Zdaniem Wójta roszczenie to jest w niniejszej sprawie całkowicie bezzasadne. Zdaniem Wójta naruszenie prawa w tym zakresie tj. wydanie z opóźnieniem decyzji Wójta Gminy z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku T. R. o ustalenie warunków zabudowy terenu dla przedmiotowej inwestycji nie miało rażącego charakteru. Wójt wskazał, że co prawda przedwcześnie wszczął postępowanie w sprawie, dopiero następnie wezwał inwestora do uzupełnienia braków formalnych wniosku zgodnie z art. 52 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Niemniej Wójt wskazał, że nieuzupełnienie wniosku przez wnioskodawcę na żądanie organu skutkowało pozostawieniem podania bez rozpoznania, natomiast postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zasugerowało zakończenie postępowania decyzją w przedmiocie jego umorzenia. Z proceduralnego punktu widzenia powyższe czynności (pozostawienie podawania bez rozpoznania i decyzja o umorzeniu postępowania) prowadzą do podobnego skutku tj. niweczą postępowanie administracyjne uniemożliwiając jego merytoryczne zakończenie. Z powyższego względu w niniejszej sprawie nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa i bezczynności Wójta Gminy, bowiem podjęte czynności proceduralne (pozostawienie podania bez rozpoznania, a następnie wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na skutek zaleceń SKO w K. w tej samej sprawie) przez organ doprowadziły do identycznego skutku na gruncie procedury administracyjnej.

Biorąc także pod uwagę okoliczności sprawy, ilość postępowań, kontroli, czasu koniecznego na przeprowadzenie korespondencji z mieszkańcami Gminy P., Stowarzyszeniem, oraz konfliktu społecznego na tle funkcjonowania strefy relaksacyjno-wypoczynkowej, w którą zaangażowane są liczne organy i służby publiczne, zdaniem Wójta działa on z należytą starannością, cierpliwością i nie narusza prawa. Niezasadne jest zatem zasądzenie od organu żądanej przez Skarżącego sumy pieniężnej.

Pismem z [...] kwietnia 2022r. pełnomocnik Stowarzyszenia przesłał kopię decyzji Wójta [...] z [...] marca 2022r. wydanej w trybie autokontroli, co stanowi przesłankę do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. i art. 201 § 1 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Dalsze przypadki zaskarżalnej bezczynności lub przewlekłości postępowania zostały unormowane w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.

Legitymowanym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (art. 50 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią przepisu art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest, co do zasady, poprzedzenie jej ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Przy tym, jak podkreśla się w orzecznictwie, ponaglenie dla jego skuteczności musi zostać wniesione w toku postępowania, którego dotyczy zarzucana organowi opieszałość (por. postanowienie 7 sędziów NSA z 02.09.2020 r., II OSK 3732/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"].

Poza tym do skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowania nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi określone w przepisach art. 53 p.p.s.a., zgodnie bowiem z przepisem art. 53 § 2b ab initio p.p.s.a. skargę na bezczynność można wnieść "w każdym czasie". Przy tym ów termin ("w każdym czasie"), który jest właściwy do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegany w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego. To z kolei prowadzi do wniosku, że możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość organu, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą takiej opieszałości, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności lub przewlekłości "oprotestowanego" wniesionym ponagleniem aż do załatwienia sprawy, której zarzucana opieszałość dotyczy, tj. do wydania lub podjęcia przez organ określonego aktu lub czynności (por. uchwała NSA z 22.06.2020 r., II OPS 5/19, ONSAiWSA 2020, nr 6, poz. 79; wyrok NSA z 17.11.2020 r., II OSK 973/19, CBOSA; por. też P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, s. 326).

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga Stowarzyszenia na bezczynność Wójta Gminy jest dopuszczalna.

Skarga została wniesiona przez stronę postępowania, bowiem postanowieniem Wójta [...] z [...] stycznia 2021r. na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 Stowarzyszenie "M. " z siedzibą w P. zostało dopuszczone na prawach strony do udziału w sprawie z wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie toalety publicznej wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe, wypożyczalni sprzętu plażowego wraz z częścią gastronomiczną oraz tarasu widokowego z pomieszczeniem wypożyczalni sprzętu wodnego oraz częścią gastronomiczną na działce nr [...] w P. .

Zarzucana bezczynność dotyczy rozpoznania przez Wójta Gminy sprawy w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, a więc w istocie chodzi o opieszałość tego organu w wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie decyzji administracyjnej, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Stowarzyszenie będąc stroną postępowania administracyjnego posiada zatem interes prawy do wniesienia skargi na bezczynność organu. Przyjąć bowiem należy, że ma prawo do żądania od organu administracji publicznej zakończenia postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy decyzją administracyjną skoro w świetle art. 59 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022r., poz. 503, w skrócie "u.p.z.p.") zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że Wójt Gminy pismem z [...] marca 2021r. poinformował strony postępowania, że na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. pozostawił bez rozpoznania podanie inwestora - T. R. z [...] grudnia 2020r. w sprawie wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie toalety publicznej wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe, wypożyczalni sprzętu plażowego wraz z częścią gastronomiczną oraz tarasu widokowego z pomieszczeniem wypożyczalni sprzętu wodnego oraz częścią gastronomiczną na działce nr [...] w P. , z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych podania. W takiej sytuacji na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (uchwała 7 sędziów NSA z 3 września 2013r., sygn. akt I OPS 2/13, dostępne CBOSA), która może być wniesiona przez stronę postępowania, w niniejszej sprawie przez Stowarzyszenie "M. ".

Nie było kwestionowane, że Stowarzyszenie pismem z [...] lutego 2022r. wniosło ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na niezałatwienie przez Wójta Gminy wniosku inwestora o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji opisanej w doręczonym stronom zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z [...] stycznia 2021r.

Wprawdzie Kolegium postanowieniem z 21 lutego 2022r. uwzględniło ponaglenie, zobowiązując Wójta Gminy P. do załatwienia sprawy w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia postanowienia, to okoliczność ta nie ma znaczenia dla dopuszczalności skargi, ani dla jej skuteczności (por. wyroki NSA: z 25.09.2018 r., II OSK 1659/18; z 30.01.2020 r., II OSK 3092/19; z 13.10.2020 r., II OSK 71/20; dostępne w CBOSA).

Po stwierdzeniu dopuszczalności skargi Stowarzyszenia na bezczynność Wójta Gminy w niniejszej sprawie, Sąd uznał za zasadne odnieść się do wniosku Skarżącego o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w związku z wydaniem, jak twierdzi w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., decyzji Wójta z [...] marca 2022r. oraz wniosku organu o oddalenie skargi w związku z treścią art. 54 § 3 p.p.s.a., skoro organ uwzględnił skargę w całości zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. i w trybie autokontroli wydał decyzję z [...] marca 2022r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku T. R. o ustalenie warunków zabudowy.

Stosownie zatem do art. 54 § 3 p.p.s.a. organ administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. reguluje, zatem instytucję autokontroli, której celem jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Jednak, co należy podkreślić, warunkiem zastosowania autokontroli przez organ administracji publicznej jest uwzględnienie skargi w całości, co oznacza uznanie za zasadne zarówno zawartych w niej zarzutów, podstawy prawnej, a także wniosków (wyrok NSA z 11 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 810/10, dostępne LEX nr 1081914).

Nie budzi bowiem wątpliwości, że przez uwzględnienie skargi w całości należy rozumieć doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu. Przy czym, oczekiwania strony co do załatwienia (zakończenia) sprawy, należy odnosić do meritum sprawy. Wobec tego, o zastosowaniu trybu autokontroli można mówić dopiero wtedy, gdy organ uwzględni bez jakichkolwiek zastrzeżeń nie tylko wnioski skargi, ale i wszystkie jej zarzuty, w tym także stanowisko prawne (postanowienie NSA z 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 503/10, dostępne LEX nr 742557).

Wobec powyższego, uwzględnienie skargi na bezczynność, w niniejszej sprawie, powinno oznaczać załatwienie sprawy z wniosku inwestora doręczonego [...] grudnia 2020r. oraz w zakresie zgłoszonych przez skarżące Stowarzyszenie wniosków, w szczególności co do stwierdzenia, że Wójt dopuścił się bezczynności oraz stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym skarżący wnosił także o przyznanie od organu sumy pieniężnej we wskazanej wysokości.

Tymczasem, w wydanej przez Wójta Gminy decyzji z [...] marca 2022r. organ ten jedynie zakończył sprawę zainicjowaną wnioskiem inwestora z [...] grudnia 2020r. poprzez umorzenie w całości postępowania administracyjnego z wniosku o wydanie decyzji o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji na działce nr [...] w P. (art. 105 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze, z tak sformułowanego rozstrzygnięcia decyzji nie wynika, żeby organ uwzględnił skargę Stowarzyszenia w całości, skoro skarżący domagał się nadto stwierdzenia bezczynności i to z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu niezasadny jest wniosek skarżącego Stowarzyszenia o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. oraz wniosek organu wyrażony w odpowiedzi na skargę o oddalenie skargi.

Merytorycznej ocenie podlega zatem skarga Stowarzyszenia z [...] lutego 2022r. na bezczynność Wójta Gminy.

Mając powyższe na względzie, Sąd ustalił w oparciu o materiał zgromadzony w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych sprawy, a także w aktach sądowych, następujące okoliczności faktyczne istotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia skargi na bezczynność Wójta Gminy w przedmiotowej sprawie.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2020 r. (data wpływu [...] grudnia 2020r.) inwestor T. R. wystąpił do Wójta Gminy z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie toalety publicznej wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe, wypożyczalni sprzętu plażowego wraz z częścią gastronomiczną oraz tarasu widokowego z pomieszczeniem wypożyczalni sprzętu wodnego oraz częścią gastronomiczną na działce nr [...] w P. .

Wójt Gminy pismem z [...] stycznia 2021r. zawiadomił strony postępowania, w tym Stowarzyszenie, o wszczęciu postępowania administracyjnego z wniosku z [...] grudnia 2020r. T. R. w powyżej opisanej sprawie.

Wójt Gminy postanowieniem z [...] stycznia 2021r. dopuścił Stowarzyszenie "M. " z siedzibą w P. do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym z wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla powyższej inwestycji na działce o numerze ewid. [...] w P. .

Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. Wójt Gminy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ustalenie warunków zabudowy w terminie 14 dni, bowiem powinien on zawierać zgodnie z art. 52 ust. 2 u.p.z.p.:

1) określenie granic terenu objętego wnioskiem przedstawionym na kopii mapy zasadniczej lub, w przypadku jej braku, na kopii mapy katastralnych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego obejmujące teren, którego wniosek dotyczy, wraz z obszarem, na który inwestycja będzie oddziaływać, w skali 1:500 lub 1:1000, a w stosunku do inwestycji liniowych również w skali 1:2000

2) określenie zapotrzebowania na wodę, energię oraz sposobu odprowadzania lub oczyszczania ścieków, a także innych potrzeb w zakresie infrastruktury technicznej, a w razie potrzeby również sposobu unieszkodliwiania odpadów,

3) określenie planowanego sposobu zagospodarowania terenu oraz charakterystyki zabudowy i zagospodarowania terenu, w tym przeznaczenia i gabarytów projektowanych obiektów budowlanych oraz powierzchni terenu podlegającej przekształceniu, przedstawione w formie opisowej i graficznej,

4) określenie charakterystycznych parametrów technicznych inwestycji oraz dane charakteryzujące jej wpływ na środowisko.

Pismami z [...] lutego 2021r. Wójt poinformował, że uznał kolejne osoby za strony postępowania w sprawie z wniosku o wydanie decyzji o ustalenie warunków zabudowy na działce nr [...] w P. .

Wójt [...] zarządził wizję lokalną na działce nr [...] celem sporządzenia analizy urbanistycznej, o czym poinformował także Stowarzyszenie. Wizja odbyła się w dniu [...] marca 2022 r., z której sporządzono protokół (k. 14 akt adm.).

Wójt pismem z [...] lutego 2021r. zawiadomił strony postępowania zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 k.p.a., ze względu na skomplikowany charakter sprawy, czynny udział stron, konieczność wystąpienia do organów współdziałających na podstawie art. 53 ust. 4 u.p.z.p. w przedmiocie dokonania stosownych uzgodnień projektu decyzji, że postępowanie nie może być załatwione w terminie o którym mowa w art. 35 k.p.a. i w związku z tym wyznaczył termin załatwienia sprawy do [...] kwietnia 2021r.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. Wójt Gminy zawiadomił wnioskodawcę T. R. oraz pozostałe strony postępowania o fakcie nieuzupełnienia podania z dnia [...] grudnia 2020 r. w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie toalety publicznej wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe, wypożyczalni sprzętu plażowego wraz z częścią gastronomiczną oraz tarasu widokowego z pomieszczeniem wypożyczalni sprzętu wodnego oraz częścią gastronomiczną na działce nr [...] w P. w wyznaczonym 14 dniowym terminie. Skutkiem braku uzupełnienia wniosku na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Wójt pozostawił powyższy wniosek bez rozpoznania.

W związku z postanowieniem Kolegium z [...] lutego 2022r., po rozpoznaniu ponaglenia Stowarzyszenia i zobowiązaniu Wójta do załatwienia sprawy w terminie 1 miesiąca, Wójt [...] pismem z [...] marca 2022r. zawiadomił strony w trybie art. 10 § 1 k.p.a., że zebrał materiał dowodowy w sprawie niezbędny do wydania decyzji oraz o możliwości zapoznania się z tym materiałem dowodowym.

W dniu [...] marca 2022r. Wójt Gminy decyzją wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku T. R. o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu dla przedmiotowej inwestycji na działce nr [...] w P. .

Przechodząc zatem to merytorycznego rozpoznania skargi, należy zauważyć, że w skardze wniesionej w powyższych okolicznościach faktycznych sprawy skarżące Stowarzyszenie zarzuciło Wójtowi Gminy bezczynność organu w sprawie wydania decyzji o ustalenie warunków zabudowy.

Na podstawie art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 k.p.a.). W tym miejscu należy wyjaśnić, że obecnie, pod rządem art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., pojęcie "bezczynności" – inaczej niż pojęcie "przewlekłości" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.) - jest rozumiane formalnie: jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, względnie w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Innymi słowy, chodzi w tym przypadku wyłącznie o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a., albo na podstawie przepisu szczególnego, względnie terminu przedłużonego przez organ zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" – również w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. oraz art. 149 p.p.s.a. – sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych: niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 § 1 i § 2 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

Załatwienie, więc sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie określają innych, niż wyżej wymienione, terminów załatwienia sprawy ustalenia warunków zabudowy. W konsekwencji należy przyjąć, że tego rodzaju sprawa – jako zaliczająca się do spraw wymagających postępowania wyjaśniającego, i to, co do zasady, spraw szczególnie skomplikowanych w rozumieniu art. 35 § 3 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 19.06.2015 r., II OSK 3096/14, CBOSA) – zasadniczo powinna zostać załatwiona, w pierwszej instancji, w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Nadto, podkreślić należy że organ administracji już w toku postępowania dostrzegł braki formalne wniosku o ustalenie warunków zabudowy, skutkiem czego wezwał inwestora do ich uzupełnienia, a brak wykonania zobowiązania skutkował pozostawieniem wniosku bez rozpoznania na podstawia art. 64 § 2 k.p.a.

Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w piśmiennictwie zgodnie wskazuje się, że wezwanie skierowane do strony w trybie art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych pisma, wynikających ze ściśle określonych przepisów prawa określających te wymogi. W powyższym przepisie chodzi zatem o uzupełnienie braków formalnych podania, wynikających z braku w nim elementów wymaganych przepisami prawa. Organ administracji nie może wykorzystać trybu określonego w tym przepisie do merytorycznej oceny złożonego podania oraz jego załączników (wyroki NSA z dnia: 23 stycznia 1996 r. sygn. akt II SA 1473/94, 26 września 2017 r. sygn. akt II OSK 1071/16 , dostępne CBOSA). Zatem tylko wówczas, gdy przepis prawa ustanawia wprost określone wymogi co do składanego podania, organ może żądać ich spełnienia i uzupełnienia pisma (podania) o brakujące elementy. Przepisem takim jest art. 52 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p., który określa wymogi jakie powinien spełniać wniosek o wydanie decyzji o ustalenie warunków zabudowy, prócz tych wymogów jakie są przewidziane w art. 63 k.p.a. Wniosek o ustalenie warunków zabudowy powinien zatem zawierać określenie granic terenu objętego wnioskiem przedstawionym na kopii mapy zasadniczej lub, na kopii mapy katastralnych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego obejmujące teren, którego wniosek dotyczy, wraz z obszarem, na który inwestycja będzie oddziaływać, we właściwej skali; charakterystykę inwestycji, obejmującą określenie zapotrzebowania na wodę, energię oraz sposobu odprowadzania lub oczyszczania ścieków, a także innych potrzeb w zakresie infrastruktury technicznej a w razie potrzeby również sposobu unieszkodliwiania odpadów; określenie planowanego sposobu zagospodarowania terenu oraz charakterystyki zabudowy i zagospodarowania terenu, w tym przeznaczenia i gabarytów projektowanych obiektów budowlanych oraz powierzchni terenu podlegającej przekształceniu, przedstawione w formie opisowej i graficznej oraz dane charakteryzujące jej wpływ na środowisko.

O ile nie sposób zarzucić organowi, że miał podstawy do wezwania inwestora do uzupełnienia braków wniosku o ustalenie warunków zabudowy, to tryb wezwania wynikający z art. 64 § 2 k.p.a. nie uzasadniał pozostawienia bez rozpoznania powyższego wniosku w sytuacji, gdy organ podejmował już dalsze czynności procesowe polegające w szczególności na dopuszczeniu kolejnych stron postępowania, przeprowadzeniu wizji lokalnej nieruchomości oraz zawiadomił o nowym terminie załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 1 k.p.a. W toku skutecznie wszczętego i prowadzonego już postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie niezasadne było bowiem pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., z uwagi na brak odpowiedzi inwestora na wezwanie do uzupełnienia wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy na działce nr [...] w P. .

Organ administracji nie może wykorzystać trybu określonego w przepisie art. 64 § 2 k.p.a. do merytorycznej oceny złożonego podania oraz jego załączników (wyroki NSA z dnia: 23 stycznia 1996 r. sygn. akt II SA 1473/94, 26 września 2017 r. sygn. akt II OSK 1071/16, CBOSA). Pozostawienie, zatem podania bez rozpoznania, dokonane z naruszeniem art. 64 § 2 k.p.a., skutkuje przyjęciem, że organ dopuścił się bezczynności.

W tym stanie rzeczy skarga Stowarzyszenia na bezczynność Wójta musiała odnieść zamierzony skutek. W przedmiotowej sprawie, o tym czy organ był bezczynny nie decyduje jedynie jego bierność procesowa i brak podejmowania jakichkolwiek czynności, ale podjęcie czynności wadliwej polegającej na pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 03 września 2013r. wskazał wyraźnie, że wniesienie skargi na "bezczynność władzy" jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1983 r., SA/Wr 6/83, GP 1983, nr 24). W orzecznictwie wyrażony został również pogląd, zgodnie z którym organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności nie tylko w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a., ale także wówczas, gdy nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99, OSP 2000, nr [...], poz. 87). Prowadzi to do wniosku, że z bezczynnością organu mamy do czynienia nie tylko w przypadku, gdy mimo upływu terminu sprawa nie jest załatwiona, ale również w przypadkach, gdy organ odmawia jej rozpoznania lub załatwienia, bo mylnie sądzi, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej.

Wobec tego nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa sprawa, dotycząca ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji powinna być załatwiona przez Wójta, co do zasady, w terminie dwóch miesięcy, ale uwzględniając przedłużenie terminu załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 1 k.p.a. - do [...] kwietnia 2021r. Tymczasem, została zakończona dopiero decyzją Wójta z [...] marca 2022r., na skutek błędnego przyjęcia przez organ administracji I instancji o słuszności pozostawiania wniosku z [...] grudnia 2020r. bez rozpoznania pismem z [...] marca 2021r.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Z akt sprawy wynika, że w związku z wnioskiem wniesionym [...] grudnia 2020r. Wójt Gminy ostatecznie decyzją z [...] marca 2022r., na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie administracyjne z wniosku o wydanie warunków zabudów dla projektowanej inwestycji. Decyzja ta została doręczona Stowarzyszeniu [...] marca 2022r. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził bezczynność Wójta Gminy w załatwieniu wniosku z [...] grudnia 2020r. o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji na działce nr ewid. [...] w P. , jak orzekł w punkcie 2 wyroku.

Organ przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku o ustalenie warunków zabudowy dopuścił się bezczynności, jednakże z uwagi na fakt, iż bezczynność ta ustała po wniesieniu skargi, ale przed wydaniem wyroku przez Sąd to postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku datowanego na dzień [...] grudnia 2020r. należało umorzyć, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie to odróżnić należy od umorzenia całego postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a., o czym było powyżej.

Wydanie w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, przez organ decyzji nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce i z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.) oraz w zakresie przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (art. 149 § 2 p.p.s.a.). O uwzględnieniu skargi na bezczynność można mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o przyznaniu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W konsekwencji uwzględnieniem skargi, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., jest również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce i z rażącym naruszeniem prawa, oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z uwagi na wydanie decyzji, staje się zatem bezprzedmiotowe.

Działając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd ocenił, że bezczynność ta nie miała charakteru rażącego, jak orzeczono w punkcie 3 wyroku. "Rażące naruszenie prawa" jest pojęciem nieostrym, wymagającym interpretacji z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy, tym niemniej w świetle ugruntowanego orzecznictwa nie ulega wątpliwości, że powinno być odnoszone do sytuacji oczywistego, nie budzącego żadnych wątpliwości, poważnego naruszenia obowiązku działania przez organ. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". Musi chodzić o znaczące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach, pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13; CBOSA). Co więcej, w orzecznictwie akcentuje się ciążący na sądach administracyjnych obowiązek roztropnego kwalifikowania bezczynności czy przewlekłości jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wynikający z konsekwencji (w tym prawnokarnych) takiej kwalifikacji (por. wyroki NSA z 17 września 2015 r., II OSK 652/15 i z 8 marca 2017 r., I OSK 1925/16, dostępne CBOSA).

W ocenie Sądu bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Wójt Gminy pozostawał w błędnym przekonaniu, że brak uzupełnienia wniosku o warunki zabudowy przez inwestora po upływie terminu zakreślonego w wezwaniu zwalnia go z obowiązku zakończenia sprawy decyzją administracyjna, jak to wskazano powyżej. Sąd miał w szczególności na względzie, że rozpatrując sprawę zgodnie z zawartymi w postanowieniu Kolegium z [...] lutego 2022r. wytycznymi, Wójt w zakreślonym terminie jednego miesiąca poczynił dalsze czynności procesowe odnoszące się do obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a. oraz zakończył sprawę decyzją z [...] marca 2022r. Sąd nie dopatrzył się przy tym złej woli Wójta.

Te same względy, jakie legły u podstaw oceny, że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przemawiały za uznaniem, że brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej określonej w pkt 5 petitum skargi. W związku z powyższym, mając na uwadze poczynione ustalenia i działając w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w tej części (pkt 4 wyroku).

Dodatkowo wypada wyjaśnić, że środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (por. wyroki NSA: z 28.07.2020 r., II GSK 127/20; z 20.04.2021 r., III OSK 2948/21; dostępne w CBOSA). Decyzja o ich zastosowaniu – w tym wybór konkretnego środka (grzywna, suma pieniężna albo oba te środki łącznie) – należy do sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z 08.02.2017 r., I OSK 1314/16; z 11.04.2017 r., I OSK 1506/16; z 11.07.2017 r., II OSK 879/17; dostępne w CBOSA). Zatem zasądzenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej od organu – podobnie, jak i nałożenie na organ grzywny – jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (por. wyroki NSA: z 03.02.2017 r., II GSK 1695/16; z 19.12.2017 r., I OSK 1685/17; dostępne w CBOSA). O ile jednak grzywna pełni przede wszystkim funkcję represyjną i prewencyjną (dyscyplinującą), o tyle w przypadku sumy pieniężnej, choć wskazane funkcje też zachowują pewne znaczenie, to na plan pierwszy wysuwa się funkcja kompensacyjna. Chodzi mianowicie o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (straty, krzywdy, itp.), jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. W postanowieniu z 19 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 705/16 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie stwierdził, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., stanowi "szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu". W związku z tym nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do uszczerbku (o charakterze majątkowym lub niemajątkowym) wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana, w istotnej mierze, wskazaną w skardze argumentacją (por. wyrok NSA z 29.04.2020 r., I OSK 3094/19, CBOSA). Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Ograniczając się w tym zakresie do procesowego aspektu tego zagadnienia, należy stwierdzić, że sąd rozpoznający skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyroki NSA: z 08.02.2017 r., I OSK 1313/16; z 16.05.2017 r., I OSK 2934/16; z 07.09.2017 r., I OSK 798/17; z 19.12.2017 r., I OSK 1685/17; dostępne w CBOSA).

W niniejszej sprawie autor skargi w ogóle nie uzasadnił wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, poza stwierdzeniem, że dla jej przyznania wystarczy sam fakt stwierdzenia bezczynności, co stanowiło dodatkowy argument za orzeczonym oddaleniem żądania Stowarzyszenia w tym zakresie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 5 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł, określony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wynagrodzenie pełnomocnika w minimalnej stawce w wysokości [...] zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz.U. z 2018r., poz. 265) oraz koszt [...] zł tytułem opłaty skarbowej. Sąd nie znalazł zatem podstaw do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, jak o to wnosił organ.

Skarga na bezczynność organu może być rozpoznana przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Sąd rozpoznał zatem sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).