Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2729/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1, art. 20 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2032
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik, Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu działającego z upoważnienia Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1322/14 w sprawie ze skargi P.K. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 16 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz P.K.kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1322/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi P.K.uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 16 października 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Ww. wyrok WSA w Poznaniu, jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych, przytoczone w niniejszym uzasadnieniu, publikowane są na stronach internetowych NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe. Wnioskodawca stanowi kadrę zarządzającą polskiej spółki wchodzącej w skład holdingu, na czele którego stoi amerykańska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, dalej w skrócie: "spółka amerykańska". W ramach programu motywacyjnego wnioskodawca otrzymał udziały 2010 M. [...] w spółce amerykańskiej. Zgodnie ze statutem tej spółki udziały zostały przekazane w związku z wykonywaniem funkcji w spółce polskiej w ramach programu motywacyjnego. Nie mogą one być jednak traktowane jako gwarancja dalszego zatrudnienia w polskiej spółce. Udziały motywacyjne nadane wnioskodawcy podlegają przepadkowi (utracie) jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca zaprzestanie świadczenia usług na rzecz spółki polskiej z powodu rozwiązania z nim umowy "z jego winy". Wnioskodawca nie musiał ponosić żadnych kosztów w związku z nadaniem mu udziałów motywacyjnych. Udziały motywacyjne dają wnioskodawcy prawo do uczestnictwa w zysku ze sprzedaży lub likwidacji spółki amerykańskiej, o ile zysk nie zostanie wyczerpany na skutek jego podziału na rzecz członków, którym przysługuje pierwszeństwo przed wnioskodawcą, uczestnictwa w zgromadzeniach wspólników, jednego głosu na jeden udział motywacyjny na zgromadzeniu wspólników, żądania przeglądania dokumentów spółki, zwołania wraz z innymi członkami posiadającymi łącznie 51% udziałów zgromadzenia wspólników, otrzymania rocznego sprawozdania. Zaznaczono przy tym, że udziały motywacyjne nie dają prawa do udziału w dywidendzie.

We wniosku o wydanie interpretacji wskazano także, że warunkiem uzyskania udziałów motywacyjnych jest dokonanie tzw. akcesu do spółki amerykańskiej, który polega na akceptacji zapisów umowy spółki. Udziały motywacyjne mogą być przedmiotem obrotu. Obrót taki podlega jednak pewnym ograniczeniom przewidzianym w umowie spółki (prawo pierwszeństwa). Nadanie udziałów motywacyjnych nie wiąże się z koniecznością zmiany wysokości kapitału zakładowego spółki amerykańskiej. Zysk uzyskany w wyniku sprzedaży spółki amerykańskiej lub jej likwidacji zostanie rozdysponowany zgodnie z postanowieniami umowy spółki amerykańskiej pomiędzy uprawnionych do tego członków. Wnioskodawca uczestniczy w tym zysku, o ile po przyznaniu odpowiednich kwot członkom, którzy mają przed nim pierwszeństwo do udziału w zysku, pozostanie jeszcze jakaś kwota. Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że koszt programu ostatecznie poniesie spółka amerykańska. Udziały motywacyjne zostaną nadane przez inny podmiot niż pracodawca i bez jego pośrednictwa. Wypłata środków na ich podstawie także nastąpi przez inny podmiot niż pracodawca. Wypłata jest w znacznej mierze niezależna od kontynuowania stosunku zatrudnienia. Udziały motywacyjne przysługują wnioskodawcy nawet po rozwiązaniu stosunku pracy z pracodawcą (w określonych przypadkach).

W oparciu o tak przedstawiony opis zdarzenia przyszłego skarżący zadał m.in. następujące pytanie: Czy nadanie udziałów motywacyjnych stanowi dla wnioskodawcy na moment ich otrzymania przychód? A jeżeli tak, to jak określić jego wartość?

Przedstawiając własne stanowisko wnioskodawca wskazał, że fakt otrzymania udziałów motywacyjnych nie doprowadził do powstania po jego stronie na moment otrzymania przychodu. Udziały motywacyjne przyznane są w związku z zajmowanym stanowiskiem w kadrze zarządzającej spółki wchodzącej w skład holdingu. Udziały motywacyjne same w sobie na dzień ich nadania nie przedstawiają żadnej wartości majątkowej. W przyszłości może powstać, ale nie musi, w związku z ich posiadaniem przychód. Wypłaty na rzecz wnioskodawcy nastąpią wyłącznie w sytuacji sprzedaży bądź likwidacji spółki amerykańskiej. Zdarzenie to jest przyszłe i niepewne. Zdaniem autora wniosku nadania udziałów nie można kwalifikować jako nieodpłatnego świadczenia. Nadania udziałów motywacyjnych nie można potraktować także jako przychodu z kapitałów pieniężnych. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. przychód w związku z objęciem udziałów powstaje tylko w razie objęcia ich w zamian za wkład niepieniężny. W przedmiotowym stanie faktycznym nie mamy do czynienia z wniesieniem jakiegokolwiek wkładu do spółki amerykańskiej, a tym bardziej wkładu niepieniężnego. Nie można wobec tego mówić o powstaniu przychodu z kapitałów pieniężnych w związku z objęciem udziałów motywacyjnych.

W interpretacji indywidualnej z dnia 9 lipca 2013 r. Minister Finansów uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe.

Na wymienioną powyżej interpretację indywidualną z dnia 9 lipca 2013 r. została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który to po jej rozpoznaniu wyrokiem z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Po 1033/14 uchylił zaskarżoną interpretację. Analiza uzasadnienia przywołanego wyroku wskazuje, że powodem uchylenia wyżej wymienionej interpretacji była rozbieżność pomiędzy sentencją interpretacji a przedstawionym w niej poglądem co do drugiego z zadanych przez skarżącego pytań.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Minister Finansów wydał interpretację indywidualną z dnia 16 października 2014 r., w której to uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe w odniesieniu do pierwszego z przedstawionych przez Niego pytań, natomiast za prawidłowe uznano stanowisko skarżącego w odniesieniu do drugiego z pytań przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji. W odniesieniu do pierwszego z pytań wnioskodawcy Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wskazał, że na moment objęcia udziałów niewątpliwie będzie miało miejsce przysporzenie majątkowe. Operacja ta wywołuje skutek podatkowy w postaci uzyskania przez skarżącego przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Organ interpretacyjny zaznaczył również, że ponadto skarżący osiągnie przychód w momencie wypłaty zysku ze sprzedaży lub likwidacji spółki amerykańskiej, jaki mu przysługuje w związku z faktem posiadania udziałów motywacyjnych. Taki przychód należy w ocenie organu zakwalifikować do źródła przychodów z kapitałów pieniężnych. Zaznaczono przy tym, że w sprawie należy uwzględnić zapisy Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Waszyngtonie dnia 8 października 1974 r. (Dz. U. z 1976 r. Nr 31, poz. 178). Z uwagi na to, że dochód otrzymywany przez wnioskodawcę nie jest odrębnie uregulowany w innych postanowieniach polsko-amerykańskiej umowy, wskazano, iż będzie on podlegał opodatkowaniu zarówno w Polsce, jak i w USA na zasadach określonych w art. 5 ust. 1 umowy. Reasumując w omawianej interpretacji stwierdzono, że w momencie objęcia udziałów po stronie wnioskodawcy będzie miało miejsce przysporzenie majątkowe, stanowiące przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Wartość uzyskanego przychodu należy zaś określić zgodnie z art. 11 ust. 2a pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: u.p.d.o.f.). Natomiast w momencie wypłaty zysku ze sprzedaży lub likwidacji spółki amerykańskiej, jaki przysługuje skarżącemu w związku z faktem posiadania udziałów motywacyjnych powstanie dla niego przychód, który należy zakwalifikować do źródła przychodów z kapitałów pieniężnych, określony w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy podatkowej. Jednocześnie biorąc pod uwagę postanowienia polsko-amerykańskiej umowy, uznano, iż przychód ten będzie podlegał opodatkowaniu zarówno w Polsce, jak i w USA. Mając na w względzie okoliczność, że koszt programu motywacyjnego ostatecznie poniesie spółka amerykańska, to zdaniem organu interpretacyjnego wartość objętych udziałów należy uznać za przysporzenie majątkowe i zakwalifikować do przychodów z innych źródeł, o których mowa w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.

Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszeń prawa skarżący wniósł skargę na wymienioną powyżej interpretacje indywidualną zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 11 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 2a pkt 4 u.p.d.o.f. W uzasadnieniu skargi wskazano ponadto, że organ zupełnie pominął sens regulacji dotyczących nieodpłatnego świadczenia. Konstrukcja nieodpłatnego świadczenia opiera się bowiem na zachowaniu równowagi. Skoro jeden podmiot poniósł uszczerbek majątkowy, drugi musi odnotować "zysk".

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że na gruncie przepisów prawa podatkowego nie istnieje odrębna definicja legalna pojęcia "nieodpłatnych świadczeń". Stąd w świetle okoliczności niniejszej sprawy uzasadnione jest wskazanie - na zasadzie wyjątku - iż w doktrynie prawa cywilnego przyjmuje się, że świadczeniem jest zachowanie się dłużnika zgodnie z treścią zobowiązania, czyniące zadość interesowi wierzyciela. Może ono dotyczyć różnego rodzaju dóbr materialnych lub niematerialnych, określanych mianem przedmiotu świadczenia. Niektóre z nich, zgodnie z wyrażoną w art. 353 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) zasadą swobody umów, mogą być ukształtowane jako świadczenia nieodpłatne, przysparzające korzyści majątkowe tylko i wyłącznie je otrzymującemu. Zwrócono także uwagę na uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 16 października 2006 r., II FPS 1/06 (ONSAiWSA 2006/6/153, LEX nr 200104), podtrzymującą stanowisko prawne wyrażone w uchwale z dnia 18 listopada 2002 r., FPS 9/02 (ONSA 2003/2/47, LEX nr 55855), w której Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podatkowe pojęcie nieodpłatnego świadczenia ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. W ocenie sądu pierwszej instancji opisane we wniosku udziały motywacyjne na dzień ich przyznania nie mają żadnej wartości, a inkorporowane w nich prawa mają wyłącznie charakter niemajątkowy. W takiej sytuacji przysporzenie ma charakter jedynie potencjalny. Potencjalność przychodu, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, jest wskazywanym przez Skarżącego elementem stanu faktycznego (przychód w związku z posiadaniem udziałów motywacyjnych może powstać, ale nie musi). Wypłaty na rzecz skarżącego wystąpią bowiem wyłączenie w sytuacji sprzedaży bądź likwidacji spółki amerykańskiej. Zdaniem Sądu przychód podatkowy powstanie dopiero w momencie wypłaty z zysku ze sprzedaży lub likwidacji spółki amerykańskiej.

Od powyższego wyroku pełnomocnik Ministra Finansów wniósł skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.sa. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 146 § 1 p.p.s.a w zw. Z: art. 11 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 2a pkt 4 i art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w mniejszej sprawie u Wnioskodawcy przychód podatkowy powstanie dopiero w momencie wypłaty zysku ze sprzedaży lub likwidacji spółki amerykańskiej, jaki przysługuje Wnioskodawcy w związku z faktem posiadania udziałów motywacyjnych, podczas gdy prawidłowym jest przyjęcie, że już w momencie objęcia udziałów po stronie Wnioskodawcy będzie miało miejsce przysporzenie majątkowe, stanowiące przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a wartość uzyskanego przychodu należy określić zgodnie z art. 11 ust. 2a pkt 4 tej ustawy.

Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu podatkowego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżąćego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości trzykrotności stawki minimalnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, wobec braku usprawiedliwionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie ocenie należało poddać następującą kwestię, czy w momencie nieodpłatnego otrzymania udziałów motywacyjnych wskazanej spółki prawa amerykańskiego po stronie Skarżącego powstaje przychód do opodatkowania w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f.

W ocenie Skarżącego fakt otrzymania przez niego udziałów motywacyjnych, w podanych w ustalonych realiach sprawy, nie doprowadził do powstania po jego stronie przychodu podatkowego na moment ich otrzymania. Przeciwnego zdania jest organ interpretacyjny stwierdzając, że w momencie objęcia udziałów po stronie wnioskodawcy będzie miało miejsce przysporzenie majątkowe, stanowiące przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Wartość uzyskanego przychodu należy zaś określić zgodnie z art. 11 ust. 2a pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Sąd pierwszej instancji zaaprobował natomiast stanowisko Skarżącego, że opisane we wniosku udziały motywacyjne na dzień ich przyznania nie mają żadnej wartości, a inkorporowane w nich prawa mają wyłącznie charakter niemajątkowy.

Z opisanego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji stanu faktycznego wynika, iż dla Skarżącego w dacie otrzymanie udziałów motywacyjnych nie uzyskuje on przysporzenia, które może być identyfikowane jako przychód podatkowy. Przypomnieć w tym miejscu wypada, że uzyskane przez Skarżącego udziały motywacyjne ma dla niego takie znaczenie, że mogą mu przynieść przychód (zysk) jedynie w przypadku sprzedaży lub likwidacji spółki amerykańskiej i tylko w przypadku, gdy zysk tej spółki nie zostanie wyczerpany wskutek podziału pomiędzy członków dysponujących pierwszeństwem. Udziały motywacyjne nie dają przy tym prawa do udziału w dywidendzie. Z wniosku nie wynika natomiast czy i kiedy spółka amerykańska zostanie zlikwidowana bądź sprzedana (zdarzenie przyszłe i niepewne). Potencjalność przychodu, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, jest wskazywanym przez Skarżącego elementem stanu faktycznego (przychód w związku z posiadaniem udziałów motywacyjnych może powstać, ale nie musi). Zgodzić się też należy z Sądem pierwszej instancji, że przychód do opodatkowania w przedstawionym stanie faktycznym powstaje tylko raz w chwili wypłaty zysku ze sprzedaży lub likwidacji spółki amerykańskiej, a także w przypadku odpłatnego zbycia udziałów i jest to przychód z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f.

Zauważyć należy, że problem analizowany problem sporny dotyczący przychodu z nieodpłatnego utrzymania tzw. udziałów motywacyjnych, był już przedmiotem licznych wypowiedzi orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyroki NSA z dnia 21 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1716/15, z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1725/14, z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 2243/14, z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 3675/14). Podzielając poglądy zawarte w tychże orzeczeniach, skład orzekający w niniejszej sprawie uznał za celowe i adekwatne również w niniejszej sprawie odwołanie się w znacznej mierze do argumentacji zawartej w ww. wyroku z dnia 21 lipca 2017 r.

W pierwszej kolejności wypada zatem wskazać, że zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodami - z zastrzeżeniem art. 14-16 oraz art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3 - są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Nie ulega zatem wątpliwości, że aby powstał przychód (opodatkowanie) muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki: 1) świadczenie musi mieć wymierną korzyść dla podatnika oraz 2) podatnik musi tę korzyść (świadczenie) "otrzymać". W przypadku świadczeń częściowo odpłatnych, przychodem podatnika jest różnica pomiędzy wartością tych świadczeń, ustaloną według zasad określonych w ust. 2 lub 2a, a odpłatnością ponoszoną przez podatnika (art. 11 ust. 2b u.p.d.o.f.). W przypadku nabycia rzeczy i praw jest to różnica między ceną rynkową, stosowaną w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania (art. 11 ust. 2 u.p.d.o.f.).

Na podstawie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Pojęcie "nieodpłatnego świadczenia" użyte w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., jak również w art. 11 ust. 1, nie zostało zdefiniowane w tej ustawie. Analiza judykatury, jak i piśmiennictwa na kanwie tych przepisów, raczej nie nasuwa wątpliwości, że pojęcie to ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono nie tylko świadczenie w cywilistycznym znaczeniu (działanie lub zaniechanie na rzecz innej strony - art. 353 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), ale w jego zakres wchodzą także wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu. Dla uznania więc, że dane świadczenie jest nieodpłatne bądź częściowo nieodpłatne, konieczne jest stwierdzenie, że w wyniku zdarzenia prawnego czy zjawiska gospodarczego podatnik uzyskał korzyść majątkową kosztem innego podmiotu lub też uzyskał nieodpłatne (częściowo nieodpłatne), to jest niezwiązane z kosztami (całkowitymi kosztami) lub inną formą ekwiwalentu przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar finansowy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2006 r. sygn. akt II FPS 1/06). Przysporzenie to musi zatem być rzeczywiste, a nie tylko potencjalne. Podobnie ten element pojęcia nieodpłatnego świadczenia postrzegany jest w piśmiennictwie. Zdaniem A. Marczaka, przychodem będzie każde przysporzenie majątkowe podatnika, które powiększy wartość jego majątku lub zmniejszy jego zobowiązania, i które będzie miało charakter ostateczny. Innymi słowy, o przychodzie można mówić tylko wtedy, kiedy podatnik wzbogacił się i stanowi to jego dodatkowy, definitywny majątek (zob. A. Marczak, Świadczenia rzeczowe - podatkowy ambaras w życiu menadżera, Przegląd Podatkowy 2013, nr 5, str. 10 - 15).

Ponadto zauważyć trzeba, że udziały w spółce (podobnie jak akcje) są tytułami inkorporującymi zarówno prawa, jak i obowiązki udziałowca w stosunku do danej spółki. Moment uzyskania dochodu z udziałów (czy też akcji) nie jest tożsamy z momentem ich nabycia, bez względu na formę tego nabycia (w tym przypadku w wyniku nieodpłatnego przekazania udziałów w ramach programu motywacyjnego). Cechą udziałów (akcji), jest to, iż generują dochód w przyszłości: w postaci dywidendy, czy też - w przypadku ich odpłatnego zbycia - w postaci różnicy pomiędzy przychodem ze sprzedaży a kosztami poniesionymi na ich nabycie. W momencie zaś otrzymania udziałów (akcji) na preferencyjnych warunkach przysporzenie, jakie z tego tytułu uzyskuje dana osoba, niezależnie od źródła i przyczyny uzyskania tego przysporzenia, jest jedynie potencjalne.

Uznanie, że przychód powstaje w momencie nieodpłatnego nabycia udziałów w ramach programu motywacyjnego oraz że dochodem z tej czynności jest wartość rynkowa tychże udziałów prowadziłoby do opodatkowania wartości wyrażonej w pieniądzu, której podatnik w momencie ich uzyskania nie osiągnął. Otrzymanie udziałów motywacyjnych nie daje żadnych korzyści, ponieważ udziały są takim składnikiem majątku, który przychód może dać dopiero w momencie ich zbycia w drodze sprzedaży ewentualnie innych czynności (w rozpatrywanej sprawie w postaci udziału w zysku w przypadku likwidacji albo sprzedaży spółki). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero zbycie udziałów lub realizacja wynikających z nich praw majątkowych (w przypadku likwidacji albo sprzedaży spółki amerykańskiej) pozwala ustalić, jaki dochód podatnik osiągnął przez to, że nabył udziały w drodze programu motywacyjnego, a następnie zbył je lub zrealizował inne prawa. Nabycie udziałów w ramach przedstawionego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji programu motywacyjnego samo przez się nie daje żadnego przychodu. W praktyce wygląda to tak, że w chwili nabycia udziałów podatnik nie wie czy i jaki uzyska przychód, bowiem okaże się to dopiero w przyszłości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia zarysowanej wyżej kwestii spornej ma także zakaz podwójnego opodatkowania tożsamych wartości tym samym podatkiem. Zasada ta, wypływająca również z norm konstytucyjnych, w powiązaniu z szerszym kontekstem systemowym (wymagającym oceny przepisów regulujących opodatkowanie przychodów z tytułu zbycia papierów wartościowych oraz rozliczania kosztów uzyskania przychodów) winna być uwzględniona przy dokonywaniu wykładni mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego. Na tle prawa podatkowego konstytucyjna zasada równości oznacza postulat zachowania równomierności w opodatkowaniu podatkami przez wprowadzenie powszechnego i proporcjonalnego opodatkowania. Powszechność opodatkowania oznacza opodatkowanie wszystkich podatników na tych samych zasadach (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r. sygn. akt I FSK 525/10). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok z dnia 22 maja 2002 r. sygn. akt K 6/02) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt I FSK 972/09) wskazuje się, że podwójne opodatkowanie stoi też w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 84 i art. 217 Konstytucji RP. Nie sposób nie zauważyć, że aprobata wykładni dokonanej przez Ministra Finansów skutkowałaby tym, że przychód z tytułu nabycia udziałów w ramach programu motywacyjnego opodatkowany byłby dwukrotnie: po raz pierwszy w momencie ich nieodpłatnego nabycia, a po raz drugi z momentem odpłatnego zbycia tychże udziałów (uzyskania zysku w przypadku sprzedaży lub likwidacji spółki amerykańskiej) .

W tym stanie rzeczy uznając, że rozpoznawana skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 p.p.s.a., skargę tę oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 204 pkt 2 p.p.s.a.