Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 339/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2013-06-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 2, art. 246 par. 1 pkt 1, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu A.W. na postanowienie Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 10 maja 2013 r. Sygn. akt II SA/Ol 339/13 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A.W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zażalenia dotyczącego odmowy wyłączenia pracownika postanawia odmówić przyznania A.W. prawa pomocy w zakresie całkowitym. WSA/post.1 - sentencja postanowienia


UZASADNIENIE

A.W. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie ze skargą na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] odmawiające wyłączenia inspektora PINB z prowadzenia postępowania w sprawie wykonania robót budowlanych przy budowie przyłączy: wodno-kanalizacyjnego, energetycznego do sześciu budynków gospodarczych oraz wykonania w nich sześciu instalacji wod.-kan. i elektrycznych bez odpowiedniego zezwolenia w miejscowości O. na dz. nr [...], gm. S.

W zarządzeniu z dnia 22 kwietnia 2013 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł.

Skarżący w dniu 2 maja 2013 r. - data nadania przesyłki poleconej - wystąpił z wnioskiem, na urzędowym formularzu, o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz trójką dzieci. Do ich majątku należą: dom o powierzchni 110 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 28,36 ha. W rubryce nr 10 formularza wniosku, skarżący wykazał dochody własne z tytułu działalności rolniczej "rolnik - 745,20 zł" oraz z tytułu diety radnego 100 zł, co w łącznej kwocie stanowi 845 zł na osobę. W rubryce 11 wskazał natomiast, że ponosi koszty związane z dojazdem dzieci do szkoły, ponadto żona lecz się i ponosi koszty związane z powrotem do zdrowia. Do wniosku strona załączyła zaświadczenie o dochodowości gospodarstwa rolnego - roczny dochód 44.712,14 zł.

Postanowieniem z dnia 10 maja 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podano, że wobec przedstawionej sytuacji materialnej skarżącego oraz jego rodziny nie można stwierdzić, aby w sprawie zachodziła przesłanka uzasadniająca przyznanie skarżącemu prawa pomocy, czy to w zakresie całkowitym, czy też w zakresie częściowym.

Na to postanowienie A.W. złożył sprzeciw. Nie zgodził się z rozstrzygnięciem negując w całości domniemanie o jego majętności. Podał, że wykazał dochody rzeczywiste, natomiast dochody z załączonego zaświadczenia są nierealne i wykazują jedynie urzędowe domniemanie, które jest wyliczone przeliczeniowo. Obecna sytuacja w rolnictwie jest trudna, a plony nie są nawet w połowie tak wysokie jak wskazuje to zaświadczenie. Majątku również nie jest w stanie sprzedać celem opłaty kosztów sądowych. Wyjaśnił, że jego sytuacja majątkowa jest trudna i w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść takich kosztów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wobec wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym - art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm./, zwanej dalej jako: ustawa ppsa.

Stosownie do przepisów wskazanej powyżej ustawy zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy.

Mając na uwadze powyższe, należy podkreślić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950r. (Dz.U. z 1993r., nr 61, poz. 284 ze zm.).

Na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego

z obowiązku ich ponoszenia.

Należy także wskazać, iż to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstw od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja była na tyle trudna, iż nie dysponuje wystarczającymi środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowego.

Przede wszystkim należy podnieść, iż w niniejszej sprawie wysokość wpisu sądowego wynosi 100 zł. Biorąc zatem pod uwagę wyłącznie zadeklarowane przez skarżącego dochody (a nie przychody wykazane w zaświadczeniu), które określił miesięcznie jako 845 zł na osobę, co oznacza, że miesięcznie strona skarżąca dysponuje dochodem w wysokości 4.225 zł, bowiem prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trójką niepełnoletnich dzieci. Na ten dochód składa się uzyskiwana przez stronę dieta radnego w wysokości 500 zł oraz dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni 28,4555 ha, w tym użytków rolnych 26,4083 ha, a przeliczeniowych 16,0653 ha. W tym miejscu należy wyjaśnić, że wskazany w zaświadczeniu Wójta Gminy dochód z gospodarstwa opiewa na kwotę 44.712,14 zł rocznie, co miesięcznie stanowi 3.726 zł. Jednakże to sam skarżący w swoim oświadczeniu podał, ze dochód z gospodarstwa rolnego na osobę wynosi 745,20 zł. Wprawdzie strona wskazała, że ponosi wydatki związane z dowożeniem dzieci do szkoły w O. oraz koszty związane z leczeniem żony, jednakże nie określiła wielkości tych kosztów, co przy wykazanym dochodzie rodziny nie pozwala na stwierdzenie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Mając na uwadze także posiadany przez stronę skarżącą majątek, który wykazany został we wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. dom oraz gospodarstwo rolne, natomiast jego wartość oszacowana przez skarżącego została podana w oświadczeniu o stanie majątkowym za 2011 r. (dostępnym na stronie internetowej [...]) i określona jako 2.100.00,00 zł oznacza, że strona posiada znacznej wartości majątek, który może zostać wykorzystany w celu poniesienia niezbędnych kosztów postępowania sądowego. Nie oznacza powyższe, że strona musi pozbawić się swojego majątku aby pokryć koszty postępowania, które z uwagi na wielkość wpisu oraz wysokość wydatku związanego z ustanowieniem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika nie są znaczące, gdyż posiadany majątek znacznej wartości może wykorzystać celem uzyskania niezbędnych środków płatniczych bez potrzeby jego wyzbywania się. Wobec wykazanego dochodu oraz wielkości kosztów sądowych niezbędnych do poniesienia w tej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał aby jego sytuacja materialna oraz rodzinna była tego rodzaju, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojej rodziny. W tym stanie sprawy zasadne jest stwierdzenie, że dzięki posiadanemu majątkowi, skarżący może zdobyć środki pieniężne niezbędne do sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zwłaszcza, że na ten cel może przeznaczyć środki pieniężne pochodzące z diety radnego, skoro dochody z tytułu działalności rolniczej z trudnością jednak wystarczają na potrzeby bieżące jego 5-osobowej rodziny.

Nie można uznać skarżącego za osobę rzeczywiście ubogą, skoro w skład jego majątku wchodzą wymienione wyżej nieruchomości, a rodzina uzyskuje dodatkowy miesięczny dochód w wysokości 500 zł z tytułu diety.

Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzeczono jak w sentencji.