Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1191/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2018 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji") – po rozpoznaniu wniosku J. O. o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] października 2012 r. (nr [...]) w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego – utrzymało w mocy decyzję własną z [...] sierpnia 2018 r. (nr [...]).

Zaskarżona decyzja, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Przywołaną wyżej decyzją z [...].10.2012 r. Starosta [...] (dalej też jako "Starosta") – działając na wniosek Burmistrz Miasta (zwanego też dalej "Burmistrzem") z [...] kwietnia 2012 r. (OSR.8321.285.2012) – orzekł na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dalej w skrócie "u.p.o.u.a.") o zatrzymaniu J. O. prawa jazdy kat. [...] nr dokumentu [...] serii [...] wydanego przez Starostę [...] lipca 2008 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez SKO decyzją z [...] grudnia 2012 r. (nr [...]), która nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.

W dniu [...] czerwca 2018 r. do SKO wpłynął wniosek J. O. (zwanego też dalej "Wnioskodawcą" lub "Skarżącym") o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z [...].10.2012 r. W uzasadnieniu Wnioskodawca podniósł, że podstawą do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest istnienie obowiązku alimentacyjnego. Tymczasem w lipcu 2012 r. ustał jego obowiązek alimentacyjny względem dzieci na terenie Polski, z powodu wyjazdu z Polski jego byłej żony wraz z dziećmi, których miejscem stałego zamieszkania od lipca 2012 r. jest terytorium [...]. Na terenie [...] jego dzieci pobierały świadczenia alimentacyjne, tym samym nie było wówczas podstawy do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.

W toku postępowania, pismem z [...] lipca 2018 r., Wnioskodawca wyjaśnił, że co prawda ciążył na nim wyrok określający wysokość alimentów, jednak od [...] sierpnia 2012 r. jest zobowiązany do płacenia alimentów na terenie [...]. Ponadto wskazał, że później za przekroczenie dozwolonej ilości punktów karnych skierowano go decyzją Starosty z [...] stycznia 2016 r. (nr [...]) na ponowne sprawdzenie kwalifikacji. A decyzją wcześniejszą uniemożliwiono mu to. Wnioskodawca, nie mogąc przystąpić do egzaminu na prawo jazdy, w wyniku kontroli Policji został skazany na dwa wyroki ograniczenia wolności po 10 miesięcy i prace społeczne, w sumie na okres dwóch lat, z powodu wydania przez Starostę decyzji nr [...]

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2018 r. (nr [...]) SKO odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z [...].10.2012 r., podnosząc w uzasadnieniu, że w sprawie zaistniały przesłanki, które z mocy art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. obligowały Starostę do wydania decyzji o zatrzymaniu J. O. prawa jazdy. Związany charakter decyzji wydawanej w trybie ww. przepisu uniemożliwia organowi zobowiązanemu do wydania decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy badanie zasadności uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jego stanu majątkowego, zdrowotnego czy też częstotliwości spełniania świadczeń alimentacyjnych. W ocenie SKO brak jest podstaw do uznania, iż wydanie przez Starostę decyzji orzekającej o zatrzymaniu prawa jazdy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

Pismem z [...] września 2018 r. J. O. wystąpił do SKO z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym powołał się na przesłanki nieważności określone w art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 6 k.p.a. oraz wskazał, że wielokrotnie informował Fundusz Alimentacyjny w [...] i Starostę [...] o fakcie wyjazdu na stałe jego dzieci z terytorium Polski, tym samym o ustaniu obowiązku alimentacyjnego w Polsce z dniem [...] sierpnia 2012 r., a powstaniu obowiązku alimentacyjnego na terenie [...] – gdzie zamieszkują do dnia dzisiejszego jego córki. Zdaniem Skarżącego nie było podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej dotyczącej zatrzymania prawa jazdy, gdyż na dzień [...] października 2012 r. nie miał on faktycznego obowiązku alimentacyjnego w Polsce. Dalej Skarżący wskazał, iż w dniu [...] stycznia 2016 r. Starosta wydał decyzję nr [...] o zatrzymaniu jego prawa jazdy i skierował go na ponowne sprawdzenie kwalifikacji, mimo że już wcześniej wydał decyzję nr [...] dotyczącą również zatrzymania prawa jazdy. W ocenie Skarżącego decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną – sprawy zatrzymania prawa jazdy. Skarżący podkreślił, że jakkolwiek decyzja z [...].01.2016 r. ma podstawy prawne – faktyczne przekroczenie dozwolonej liczby punktów – to decyzja z [...].10.2012 r. nie ma absolutnie żadnych podstaw. Ponadto Skarżący wskazał, że ostatnio wymieniona decyzja miała bezpośredni wpływ na zasądzenie jemu dwóch wyroków dotyczących prowadzenia samochodu mimo orzeczonego zatrzymania prawa jazdy.

Utrzymując w mocy opisaną decyzję własną z [...] sierpnia 2018 r. – przywołaną na wstępie decyzją z [...] października 2018 r. – SKO wskazało, że jako przesłankę nieważności decyzji Skarżący podał: art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (czyli, że decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa), art. 156 § 1 pkt 3 (dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną) oraz art. 156 § 1 pkt 6 (w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą).

Odnosząc się do pierwszej z wymienionych przesłanek, SKO wyjaśniło, że pismem z [...] kwietnia 2012 r. Burmistrz złożył do Starosty wniosek o zatrzymanie Skarżącemu, jako dłużnikowi alimentacyjnemu, prawa jazdy. Do wniosku załączono decyzję Burmistrza z [...] marca 2012 r. (nr [...]), w której postanowiono, na podstawie art. 5 ust. 3 i 3a u.p.o.u.a., o uznaniu Skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań. J. O. nie złożył od tej decyzji odwołania, w związku z czym stała się ona ostateczna. Zatem – jak podkreśliło SKO – w sprawie zaistniały przesłanki, które z mocy art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. obligowały Starostę do wydania decyzji o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy. Brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że ma on charakter bezwzględnie obowiązującej normy, która w przypadku spełnienia wymienionych w niej przesłanek nie pozostawia właściwemu staroście żadnego zakresu uznania administracyjnego, lecz obliguje go do wydania takiego rozstrzygnięcia. Związany charakter decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. uniemożliwia organowi zobowiązanemu do wydania decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy badanie zasadności uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jego stanu majątkowego, zdrowotnego czy też częstotliwości spełniania świadczeń alimentacyjnych.

Odnosząc się w tym kontekście do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Organ wyjaśnił, że w toku postępowania ustalono, iż J. O. decyzją Burmistrza z [...].03.2012 r. został uznany za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w związku z faktem przyznania i wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych: P. O. ([...] zł), K. O. ([...] zł), Z. O. ([...] zł) na okres od [...] czerwca 2011 r. do [...] czerwca 2012 r., a decyzjami z [...] listopada 2011 r. (nr [...]) oraz z [...] września 2012 r. (nr [...]) – został zobowiązany do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem SKO podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że na dzień [...] października 2012 r. nie miał faktycznego obowiązku alimentacyjnego w Polsce, nie ma wpływu na obowiązek zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] czerwca 2011 r. do [...] czerwca 2012 r. Organ podkreślił, że orzekający w trybie art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. Starosta nie był zobowiązany do ustalania prawidłowości przeprowadzenia postępowania w sprawie uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Postępowanie w takiej sprawie jest postępowaniem odrębnym, poprzedzającym postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu.

Odnosząc się do pozostałych wskazanych przez Skarżącego przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, SKO wyjaśniło, że w sprawie brak jest także przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., dotyczącej dwukrotnego rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja Starosty z [...].10.2012 r. została bowiem wydana w oparciu o przepis art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. i dotyczyła zatrzymania prawa jazdy Skarżącemu jako dłużnikowi alimentacyjnemu, natomiast decyzja Starosty z [...].01.2016 r. dotyczy cofnięcia prawa jazdy na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym ze względu na niepoddanie się przez Skarżącego sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy – nie są to więc decyzje tożsame. W ocenie SKO nie jest spełniona także przesłanka z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., gdyż realizacja decyzji Starosty z [...].10.2012 r. nie jest zagrożona karą. Poza tym Organ nie dopatrzył się wystąpienia którejkolwiek z pozostałych ustawowych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji.

Skargę na opisaną decyzję SKO z [...] października 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł J. O., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, a także ponownego rozpatrzenia zasadności, i w efekcie uchylenia, decyzji Starosty z [...].10.2018 r. (nr [...]) oraz decyzji Starosty z [...].01.2016 r. ([...]), podkreślając w uzasadnieniu, że nie można dwa razy cofnąć uprawnień do kierowania pojazdami, nawet jeśli przyczyny obu decyzji są różne.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 05 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 1191/18, przyznano Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2019 r. Skarżący podtrzymał skargę, podkreślając, iż w tej samej sprawie – zatrzymania jego prawa jazdy – Starosta wydał dwie decyzje: jedną z [...] października 2012 r. (znak [...]) i drugą z [...] lipca 2015 r. (znak [...]). W ocenie Skarżącego, w świetle art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. druga z tych decyzji jest nieważna, dlatego Skarżący wniósł o stwierdzenie jej nieważności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowoadministracyjnej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z [...] sierpnia 2018 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...].10.2012 r. w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. W konsekwencji tylko te decyzje mogą być przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu (przy czym ww. decyzje SKO – oceny bezpośredniej, a ww. decyzja Starosty – oceny pośredniej, przez pryzmat stanowiska SKO).

Jest to istotne zastrzeżenie w kontekście zgłoszonych przez Skarżącego, odpowiednio, w skardze oraz na rozprawie, wniosków o uchylenie (a więc i uprzednie skontrolowanie) także decyzji Starosty z [...].01.2016 r. (nr [...]) oraz o stwierdzenie nieważności (a więc i uprzednie skontrolowanie) decyzji Starosty z [...].07.2015 r. (nr [...]). Odnosząc się dodatkowo do tego ostatniego wniosku, należy zauważyć, że o decyzji z [...].07.2015 r. Skarżący wspomniał dopiero na rozprawie. Wcześniej jako drugą z kwestionowanych decyzji Starosty, Skarżący wskazywał decyzję z [...].01.2016 r. Powyższe nie ma jednak istotnego znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ przedmiotem kontrolowanego tu postępowania przed SKO – a co za tym idzie: także przedmiotem kontroli Sądu – może być jedynie ocena, czy to decyzja Starosty z [...].10.2012 r., a nie jakakolwiek inna decyzja tego organu (w tym decyzja z [...].07.2015 r. lub decyzja z [...].01.2016 r.) dotknięta jest wadą nieważności.

Podkreślić w tym miejscu należy, że z inicjującego kontrolowane postępowanie przed SKO pisma Skarżącego z [...] kwietnia 2018 r. (zatytułowanego "Wniosek o unieważnienie Decyzji Administracyjnej") jednoznacznie wynika, iż Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności jedynie decyzji z [...].10.2012 r., i w tym też przedmiocie toczyło się ww. postępowanie administracyjne. Tym samym SKO, rozpoznając ów wniosek Skarżącego, nie mogło uczynić przedmiotem swego rozstrzygnięcia innych decyzji Starosty, w tym decyzji z [...].07.2015 r. lub decyzji z [...].01.2016 r. W konsekwencji również Sąd w niniejszym składzie nie był władny tych ostatnich decyzji badać, a tym bardziej orzekać o ich ewentualnej eliminacji z obrotu prawnego.

Jednakże należy zaznaczyć, że co do zasady nie widać formalnych przeszkód, aby Skarżący odrębnym (nowym) wnioskiem zainicjował przed SKO postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z 2015 r. lub 2016 r.

Przechodząc do meritum niniejszej sprawy – dotyczącej, jak to już wyżej wskazano, oceny prawidłowości obu decyzji SKO odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z [...].10.2012 r. – należy na wstępie podkreślić, że ww. decyzje SKO zapadły w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym wnioskiem Skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji. Jest to zatem postępowanie toczące się w tzw. trybie nadzwyczajnym, odrębnym od "zwykłego" postępowania administracyjnego. Tego rodzaju postępowanie jest postępowaniem samodzielnym, podlegającym takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe, jednakże odmienny jest przedmiot obu postępowań. Omawiany tryb nadzwyczajny (zwany potocznie "postępowaniem nieważnościowym") stwarza bowiem prawną możliwość weryfikacji oraz eliminacji z porządku prawnego jedynie decyzji dotkniętych wadami wyliczonymi enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W konsekwencji postępowanie nieważnościowe, z uwagi na jego nadzwyczajny charakter, może obejmować tylko ustalenia, czy decyzja, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności (tu: decyzja Starosty z [...].10.2012 r.), obarczona jest, czy nie, wadami wskazanymi w art. 156 § 1 k.p.a. Taki zakres omawianego postępowania ma niewątpliwie związek z unormowaniem art. 16 § 1 k.p.a. wyrażającym ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Z tego względu w doktrynie trafnie podkreśla się, że przesłanki wyliczone wyczerpująco w art. 156 § 1 k.p.a. nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, lecz powinny być interpretowane dosłownie (a wręcz nawet ścieśniająco), natomiast ustalenie, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności, musi być bezsporne. Wady decyzji muszą tkwić w samej decyzji i godzić w podmiotowe elementy stosunku prawnego, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Ich źródłem może być przede wszystkim naruszenie prawa materialnego, ale wyjątkowo także naruszenia szczególnie istotnych przepisów procesowych, jak te dotyczące toku instancji administracyjnych, stosunku wzajemnego środków weryfikacji decyzji w trybie zwykłym, a w trybach nadzwyczajnych – dopuszczalności dysponowania postępowaniem i prawami przez strony postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, Nb 28 i 6–7).

W niniejszej sprawie SKO – mając na uwadze zarzuty Strony, rozwinięte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – skoncentrowało się na analizie decyzji Starosty z [...].10.2012 r. przede wszystkim pod kątem przesłanek nieważnościowych określonych w art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 6 k.p.a., wskazując w konkluzji, że po zbadaniu decyzji Starosty z punktu widzenia ww. przesłanek, a także pozostałych przesłanek nieważnościowych z art. 156 § 1 k.p.a., nie znalazło podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W ocenie Sądu stanowisko SKO w kwestii braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z [...].10.2012 r. jest prawidłowe.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do przesłanki rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., należy zauważyć, że przesłanka ta nie została zdefiniowana przez ustawodawcę. W orzecznictwie i piśmiennictwie dominuje jednak stanowisko – które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela – że o "rażącym naruszeniu prawa" w rozumieniu ww. przepisu decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w tzw. bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania (skomplikowanych metod) wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Konieczne jest także, aby stwierdzone naruszenie miało znacznie większą wagę aniżeli stabilność decyzji ostatecznej, o której stanowi art. 16 k.p.a. (por.: W. Chróścielewski [w:] W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2009, s. 193, A. Matan [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, tom II, Warszawa 2007, s. 325, a także wyroki NSA: z 10.06.2011 r., II OSK 996/10; z 08.07.2010 r., I OSK 170/10; z 08.09.2008 r., II GSK 1061/08; z 09.02.2005 r., OSK 1134/04 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA").

W świetle powyższych uwag nie budzi wątpliwości, że przy rażącym naruszeniu prawa nie chodzi o każde naruszenie prawa, ale o jego naruszenie w stopniu najwyższym z możliwych, którego ciężar gatunkowy jest tak szczególnie duży, że wyklucza możliwość dalszego funkcjonowania decyzji w porządku prawnym.

Należy zaznaczyć, iż prowadząc postępowanie nieważnościowe organ ogranicza się jedynie do poszukiwania ewentualnych uchybień i wadliwości kwestionowanej decyzji opierając się zasadniczo na dowodach zgromadzonych w poprzedzającym tę decyzję postępowaniu administracyjnym, a przy orzekaniu uwzględnia stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania weryfikowanej decyzji.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że SKO słusznie uznało, iż przy wydaniu decyzji Starosty z [...].10.2012 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowił art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, z późn. zm.; w skrócie "u.p.o.u.a."), w ówcześnie obowiązującym brzmieniu. Zgodnie z tym przepisem starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b. Z kolei w myśl art. 5 ust 3b u.p.o.u.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Starosty z 2012 r.), jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.). Z cytowanych przepisów jasno wynika, że warunkiem zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. jest uprzednie wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzję taką wydaje się w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. (przy jednoczesnym braku przesłanki negatywnej z art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a.).

W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że decyzją Burmistrz Miasta z [...] marca 2012 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 5 ust. 3 i 3a u.p.o.u.a., Skarżący został uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań. W związku z uostatecznieniem się tej decyzji, Burmistrz wystąpił do Starosty [...] o zatrzymanie ww. dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy. Tym samym ziściły się obie przesłanki, które w świetle art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. obligowały Starostę do wydania decyzji o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy. W ww. przepisie przewidziano bowiem obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy (i) na podstawie wniosku organu właściwego dla dłużnika alimentacyjnego, sporządzonego (ii) po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Należy podkreślić, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu nie jest decyzją uznaniową, co oznacza, że w przypadku ziszczenia się opisanych wyżej przesłanek – co w kontrolowanej sprawie bez wątpienia nastąpiło – organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie ma możliwości wydania innej decyzji, niż decyzja orzekająca o zatrzymaniu prawa jazdy. Innymi słowy, decyzja wydawana na podstawie art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. jest decyzją o charakterze związanym (zob. np. wyrok NSA z 24.05.2018 r., I OSK 2773/17, CBOSA). Z unormowań art. 5 ust. 3b i 5 u.p.o.u.a. wynika zarazem, że starosta przy wydawaniu decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie dokonuje ponownej oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 i 3a u.p.o.u.a. – tj. przesłanek warunkujących uznanie danej osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań – lecz poprzestaje na stwierdzeniu, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja w tym przedmiocie.

Z tych względów należy stwierdzić, że podnoszona przez Skarżącego okoliczność, iż na dzień [...] października 2012 r. nie miał faktycznego obowiązku alimentacyjnego w Polsce – której to okoliczności Sąd w niniejszym postępowaniu nie jest władny weryfikować – pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości decyzji Starosty z [...].10.2012 r. (Okoliczność ta mogłaby ewentualnie stanowić podstawę do uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 5 ust. 6 pkt 2 u.p.o.u.a., tj. na wniosek organu właściwego dłużnika).

Wobec faktu, że w analizowanej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. – a w szczególności, że w dniu [...] października 2012 r. w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja Burmistrza z [...].03.2012 r. o uznaniu Skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań – Starosta zobowiązany był do wydania kwestionowanej decyzji o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy.

Z tych względów nie sposób zasadnie twierdzić, że decyzja Starosty z [...].10.2012 r. o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy została wydana bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego wystąpienia przesłanki określonej w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. – w myśl którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco (czyli sprawy, w której zachodzi tzw. powaga rzeczy osądzonej; łac. res iudicata) – należy zauważyć, że Skarżący stawiając ten zarzut podniósł, że [...] stycznia 2016 r. Starosta wydał decyzję nr [...] o zatrzymaniu prawa jazdy, pomimo że wcześniej wydał decyzję z [...].10.2012 r. nr [...] dotyczącą również zatrzymania prawa jazdy.

W ocenie Sądu, wobec jasnego brzmienia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. nie powinno budzić wątpliwości, że w odniesieniu do decyzji Starosty z [...].10.2012 r. nie można postawić zarzutu naruszenia res iudicata z powołaniem się na fakt wydania przez Starostę dnia [...] stycznia 2016 r., tudzież [...] lipca 2015 r., kolejnej decyzji. Wszak w dniu wydawania decyzji z [...].10.2012 r. z oczywistych względów nie było jeszcze w obrocie prawnym ani decyzji z [...].01.2016 r., ani nawet decyzji z [...].07.2015 r. Zarzut naruszenia powagi rzeczy osądzonej mógłby być ewentualnie postawiony decyzji późniejszej (tu: ww. decyzji z 2015 r. lub z 2016 r.), ponieważ to tylko ona mogłaby zostać uznana za wydaną w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istniała już ostateczna decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy (tu: ww. decyzja z 2012 r.) – oczywiście przy założeniu, że ww. decyzje rzeczywiście dotyczyły tej samej sprawy.

W tym miejscu należy podkreślić, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie jest władny tej kwestii badać, ani tym bardziej rozstrzygać – a w konsekwencji nie może też oceniać, czy decyzja Starosty z [...].01.2016 r. lub z [...].07.2015 r. istotnie, jak twierdzi Skarżący, dotknięta jest wadą nieważności – gdyż powyższe, jak to już wcześniej wyjaśniono, wykracza poza granice niniejszej sprawy, którymi to granicami jest Sąd związany zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., i nie było przedmiotem uprzedniego rozpoznania przez SKO. Jak to już jednak wyjaśniono na wstępie, co do zasady Skarżący może w każdej chwili zwrócić się do SKO z żądaniem wszczęcia postępowania nieważościowego w odniesieniu do decyzji z [...].01.2016 r. lub z [...].07.2015 r.

Wbrew zarzutom Skarżącego, decyzja z [...].10.2012 r. nie jest także dotknięta wadą opisaną w przepisie art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Jak bowiem trafnie wyjaśniło SKO, cytowany przepis dotyczy takich sytuacji, gdy karą zagrożony jest nie sam fakt podjęcia rozstrzygnięcia, lecz przystąpienie do jego realizacji, a realizacja ww. decyzji Starosty (tj. w praktyce fizyczne zatrzymanie dokumentu prawa jazdy) nie było (i nie jest) zagrożone karą.

Odnosząc się do pozostałych ustawowych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, Sąd podziela pogląd Organu, że kwestionowana decyzja z [...].10.2012 r. nie jest dotknięta żadną z wad wyszczególnionych w art. 156 § 1 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.