Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1063/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 68 poz. 436
law: Ustawa z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Potwierdzeniu z mocy art. 8 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 68 poz. 436/ podlega tylko fakt skazania a nie prowadzonego postępowania przygotowawczego.

Kompetencje prezesa sądu wojewódzkiego obecnie - okręgowego sprowadzają się do potwierdzenia okoliczności, która musi wynikać z zebranych w sprawie dowodów w postaci orzeczeń sądowych wojskowych i specjalnych. Organ ten jednak nie może czynić własnych ustaleń, które by nawiązywały do wydanych w sprawie wyroków skazujących. Dlatego wyrok skazujący i opisany w nim czyn wiążą prezesa sądu okręgowego w ocenie i ustaleniu czy skazanie nastąpiło za działalność polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski.

TEZY

Potwierdzeniu z mocy art. 8 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 68 poz. 436/ podlega tylko fakt skazania a nie prowadzonego postępowania przygotowawczego.

Kompetencje prezesa sądu wojewódzkiego obecnie - okręgowego sprowadzają się do potwierdzenia okoliczności, która musi wynikać z zebranych w sprawie dowodów w postaci orzeczeń sądowych wojskowych i specjalnych. Organ ten jednak nie może czynić własnych ustaleń, które by nawiązywały do wydanych w sprawie wyroków skazujących. Dlatego wyrok skazujący i opisany w nim czyn wiążą prezesa sądu okręgowego w ocenie i ustaleniu czy skazanie nastąpiło za działalność polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Władysława T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 12.05.1999 r. (...) w przedmiocie potwierdzenia pobytu w więzieniu za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12.05.1999 r. (...) Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 4.11.1997 r. (...) odmawiającą potwierdzenia pobytu Władysława T. w więzieniu za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość. W uzasadnieniu podano, że w dniu 4.11.1997 r. Prezes Sądu Wojewódzkiego w K. odmówił skarżącemu wydania potwierdzenia, że jego pobyt w więzieniu w okresie od 23.12.1948 r. do 2.04.1949 r. w sprawie (...) Wojskowego Sądu Rejonowego w K. miał związek z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Wyrokiem wydanym na podstawie art. 4 par. 2 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa /Dz.U. nr 30 poz. 192 ze zm./ Władysław T. został skazany za czyn polegający na tym, że nieustalonego dnia miesiąca maja 1948 r. przechowywał karabin typu rosyjskiego nieustalonego numeru, na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 2 lat.

Postanowieniem z dnia 16.09.1949 r. Najwyższy Sąd Wojskowy (...) uchylił powyższy wyrok i postępowanie karne przeciwko Władysławowi T. umorzył.

Sąd Wojewódzki w K. postanowieniem z dnia 20.01.1992 r. (...) nie uwzględnił wniosku Władysława T. o uznaniu za nieważne wyżej opisanych orzeczeń na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. /Dz.U. nr 34 poz. 149/. Nie został również uwzględniony wniosek Władysława T. o zasądzenie na jego rzecz odszkodowania za represjonowanie go za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Postanowienie w tym przedmiocie wydał Sąd Wojewódzki w B. w dniu 17.06.1994 r. (...), które zostało utrzymane w mocy przez Sąd Apelacyjny w G. postanowieniem z dnia 20.07.1994 r. (...).

Jak wynika z treści uzasadnień tych postanowień, warunkiem koniecznym do stwierdzenia istnienia przesłanek z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność za rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego jest ustalenie, że czyn zarzucany lub przypisany związany był z celową i świadomą działalnością zmierzającą do odzyskania niepodległości. Zdaniem organu odwoławczego, prowadzenia takiej działalności skarżącemu przypisać nie można.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ r- w brzmieniu obowiązującym od 31.07. 1997 r. - prezes sądu wojewódzkiego jedynie potwierdza okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 wymienionej ustawy. Nie może jednak czynić samodzielnych ustaleń i związany jest prawomocnymi orzeczeniami sądu takimi jak opisane orzeczenia.

W tej sytuacji zdaniem organu nie jest możliwe potwierdzenie. że pobyt w więzieniu Władysława T. związany był z prowadzeniem przez niego działalności niepodległościowej.

Powyższą decyzję zaskarżył Władysław T., wnosząc o jej uchylenie. W skardze podniósł, że skarżący był represjonowany, osadzony w więzieniu przez okres ponad trzech miesięcy na podstawie zarzutów, że popełnił przestępstwo polityczne określone w art. 4 par. 2 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa. Śledztwo przeciwko niemu prowadził Urząd Bezpieczeństwa Publicznego i orzekał sąd wojskowy.

Decyzję Prezes Sądu Wojewódzkiego w K. podjął z naruszeniem art. 7 Kpa. bowiem, nie przeprowadził dowodu z akt operacyjnych Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w O. Z akt tych wynika, że skarżący był inwigilowany, "rozpracowywany" i w końcu represjonowany jako osoba prowadząca działalność polityczna związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Zarzut posiadania przez skarżącego karabinu produkcji rosyjskiej był tylko pretekstem ze strony organów UB aby osadzić skarżącego w więzieniu. co wynika z akt operacyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie.

Podniósł argumenty zbieżne z treścią zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:

Zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 68 poz. 436/, która weszła w życie z dniem 31.07.1997 r. - prezes sądu wojewódzkiego potwierdza okoliczność, że dana osoba przebywała w więzieniu polskim na mocy skazania w latach 1944-1956 na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy wojskowe i specjalne, za działalność polityczną bądź religijną. związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

Minister Sprawiedliwości jest organem odwoławczym od decyzji prezesa sądu wojewódzkiego /uchwała NSA z dnia 12 października 1998 r. OPS 6/98/ i w związku z tym w trybie art. 138 Kpa wydał zaskarżoną decyzję.

Słusznie w niej zauważono, że kompetencje prezesa sądu wojewódzkiego obecnie - okręgowego sprowadzają się do potwierdzenia okoliczności, która musi wynikać z zebranych w sprawie dowodów w postaci orzeczeń sądów wojskowych i specjalnych. Organ ten jednak nie może czynić własnych ustaleń, które by nie nawiązywały do wydanych w sprawie wyroków skazujących. Dlatego wyrok skazujący i opisany w nim czyn wiążą prezesa sądu okręgowego w ocenie i ustaleniu czy skazanie nastąpiło za działalność polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski.

Z tych przyczyn nietrafny jest zarzut skarżącego. że prezes sądu okręgowego winien posłużyć się aktami operacyjnymi PUBP. Potwierdzeniu z mocy art. 8 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy podlega tylko fakt skazania a nie prowadzonego postępowania przygotowawczego.

Okoliczność, że skarżący nie prowadził działalności politycznej związanej z walką o suwerenność i niepodległość potwierdzają ustalenia Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 17.06.1994 r. oraz Sądu Apelacyjnego w G. z dnia 20.07.1994 r. (...). Negatywne dla skarżącego w tym przedmiocie wydał orzeczenia Sąd Wojewódzki w K. w sprawie (...). W związku z tym należy stwierdzić, że wprawdzie wyrokiem z dnia 24.03.1949 r. (...) skarżący został skazany, to postanowieniem z dnia 16.09.1949 r. (...)

Sąd Najwyższy Wojskowy uchylił ten wyrok i postępowanie karne umorzyć. Uznał, że znaleziony przez Władysława T. karabin i przekazany Janowi R. był tak zniszczony, że nie był bronią w rozumieniu art. 4 par. 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r.

Z tych przyczyn prawidłowo uznano w oparciu o powyższe prawomocne orzeczenia, że brak jest przesłanek świadczących za potwierdzeniem okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368/ skargę oddalił.