Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 139/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art 246 § 1, 252 § 1, 255
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 26 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie rozparzenia wniosku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 maja 2017 r. odrzucił skargę Z. B. na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie rozparzenia wniosku.

Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W większości rubryk formularza wniosku z dnia 27 maja 2016 r. przeznaczonych na oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (w tym: nr 6 - oświadczenie o stanie rodzinnym; nr 7.2.1. - oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce, nr 7.2.2. - papiery wartościowe i inne prawa majątkowe i nr 8 - stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym) skarżący wpisał "nie dotyczy". W rubryce nr 10 formularza wniosku podał, że osiąga dochód z emerytury w wysokości 1.070 zł miesięcznie. W rubrykach przeznaczonych na oświadczenie majątku nieruchomym podał, że posiada dom o powierzchni 90 m2 (w tym mieszkanie o powierzchni około 12 m2), a także nieruchomość rolną o powierzchni 0,58 ha, która jest obsiewana zbożem, ale obecnie jest zalana z powodu nieusunięcia skutków powodzi. Oświadczył ponadto (rubryka nr 7.2.3.), że ma bardzo duże wierzytelności, które są przedmiotem postępowań sądowych.

W uzasadnieniu wniosku Z. B. stwierdził, że nie pracuje nigdzie zawodowo, nie ma żadnych dochodów i z tego względu nie wypełnia zeznań podatkowych. Wskazał, że jak dotąd komornicy masowo umarzali postępowania egzekucyjne, jednakże inne nadal – zupełnie niesłusznie – prowadzą. Dalej podał, że nigdy nie dostał żadnych zapomóg. Stwierdził, że wydatki ma, jak każdy, na średnim poziomie utrzymania, zaś wydatki na skutki powodzi w 2010 r. są ogromne. Nadmienił, że nie był ubezpieczony od 2004 r., a leki kupował bez recepty. Wskazał, że obecnie jest ubezpieczony i przeznacza część emerytury na leki. Oświadczył, że płaci rachunki za energię elektryczną, ma własne szambo, wodę z własnej studni i własny opał. Podał również, że ma ogromne zadłużenie, ponieważ pożyczał pieniądze od osób prywatnych w ten sposób, że pożyczając od jednego oddawał drugiemu, a zadłużenie rosło, z tym obecnie oddaje symboliczne kwoty. Jak stwierdził, z powodu fikcyjnych sądów cywilnych ma inne spore zadłużenie, z tym, że nie wiadomo, kto komu i ile jest winien.

Ponieważ oświadczenie z dnia 27 maja 2017 r. było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego oraz budziło wątpliwości, w piśmie z dnia 12 lipca 2017 r. wezwano go do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych potwierdzających stan rodzinny i majątkowy, to jest do nadesłania:

a) wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy;

b) kopii dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez niego emerytury;

c) kopii dokumentu (dokumentów) potwierdzającego prowadzenie wobec niego egzekucji (np. zawiadomień o wszczęciu egzekucji, zawiadomienia o zajęciu nieruchomości, postanowień o umorzeniu postępowania egzekucyjnego);

d) kopii dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych przez niego na rachunki za energię elektryczną;

e) kopii decyzji właściwego organu administracji określającej łączną wysokość zobowiązania skarżącego z tytułu podatku od nieruchomości/podatku rolnego/podatku leśnego za 2017 rok;

f) zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej.

W odpowiedzi, w piśmie z dnia 7 sierpnia 2017 r., Z. B. oświadczył, że nie ma rachunków bankowych. Stwierdził, że organ nie pobiera podatku gruntowego. Podał, że nie korzysta z pomocy społecznej, natomiast zaświadczenie jest odpłatne. Poza tym nikt nie wie, o co chodzi w pkt f) wezwania, ponieważ byłyby to informacje chronione prawem. Do pisma skarżący dołączył kopię pocztowego przekazu pieniężnego emerytury z lipca bieżącego roku na kwotę 762,92 zł, kopie potwierdzeń wpłat należności za energię elektryczną (po 13,87 zł) z marca, kwietnia i maja bieżącego roku, kopię zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. z dnia [...] lipca 2017 r. o wszczęciu przeciwko Z. B. postępowania egzekucyjnego.

Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje.

Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym

- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym.

Z kolei art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu rodzinnego, majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 ppsa uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń.

Z. B. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobligowany jest do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Jak wskazano, skarżący w większości rubryk formularza wniosku przeznaczonych na oświadczenie o stanie rodzinnym i majątku, wpisał "nie dotyczy". Tylko w rubrykach przeznaczonych na oświadczenie o majtku nieruchomym wymienił dom o powierzchni 90 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,56 ha, a ponadto wskazał (w rubryce nr 7.2.3.), że ma "bardzo duże" wierzytelności.

W rubryce nr 10 formularza wniosku podał wprawdzie źródło dochodu w postaci emerytury, jednakże należy podkreślić , że przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy, zarówno wnioskodawcy, jak i osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym.

Mając powyższe na uwadze, w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej Z. B. oraz zweryfikowania wiarygodności informacji podanych w tym zakresie przez skarżącego, w piśmie z dnia 12 lipca 2017 r. zobowiązano go m.in. do nadesłania zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej (lit. f wezwania) oraz kopii decyzji właściwego organu administracji określającej łączną wysokość zobowiązania skarżącego z tytułu podatku od nieruchomości/podatku rolnego/podatku leśnego za 2017 rok (lit. e wezwania).

Z. B. nie nadesłał żądnego z wymienionych dokumentów.

Wezwanie do nadesłania kopii decyzji określającej łączną wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości/podatku rolnego/podatku leśnego skwitował twierdzeniem, że organ nie pobiera takiego podatku, co nie może być uznane za przekonujące usprawiedliwienie zaniechania strony, chociażby w kontekście informacji podanych przez nią w rubryce nr 7.1 formularza wniosku, z których wynika, że w skład jej majątku nieruchomego wchodzi dom o powierzchni 90 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 0,58 ha. Ponadto, zobowiązanie do nadesłania dokumentu pozwalającego zweryfikować, jakim majątkiem nieruchomym dysponuje skarżący, było uzasadnione okolicznościami, znanymi referendarzowi sądowemu z urzędu, powołanymi w uzasadnieniach postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SAB/Kr 16/17 i z dnia 21 lipca 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 106/16, w których wskazano m.in., że w latach ubiegłych Z. B. wykazywał majątek nieruchomy w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 7,27 ha i domu o powierzchni 110 m2, a także, powołując się na postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. z dnia [...] czerwca 2016 r. (Km [...]), podano, że skarżący był współwłaścicielem dwóch nieruchomości w miejscowości [...], dla których Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] prowadzi księgi wieczyste nr KW [...] i KW [...], jak również był właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...] (nr działki [...], [...]).

Odnosząc się z kolei do wezwania w zakresie obejmującym nadesłanie zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej, Z. B., stwierdził, że zaświadczenie takie jest odpłatne, a ponadto żądane informacje są chronione prawem. Wnioskodawca nie wykazał nawet, że podjął próbę uzyskania żądanego zaświadczenia, chociaż z treści powołanych wyżej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wynika, że to na nim spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie przedmiotowego żądania. Wedle natomiast art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1827 ze zm.) wydanie zaświadczenia w sprawach świadczeń socjalnych oraz w sprawach załatwianych na podstawie przepisów o pomocy społecznej, przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, przepisów o zatrudnieniu socjalnym oraz przepisów o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nie podlega opłacie skarbowej.

Opisana postawa skarżącego, który przedstawia niepełne i nieprecyzyjne dane o stenie majątkowym i rodzinnym, a następnie nie wykonuje należycie wezwania mającego na celu uzupełnienie i sprecyzowanie podanych informacji, uniemożliwia przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nienależyte wykonanie przez Z. B. wezwania z dnia 12 lipca 2017 r. uniemożliwiło bowiem weryfikację jego oświadczenia z dnia 27 maja 2017 r. oraz ustalenie, jakie są jego rzeczywiste możliwości płatnicze. W sytuacji natomiast, gdy strona postępowania uchyla się od złożenia dokumentów niezbędnych do ustalenia jej sytuacji materialnej, brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06. Niepublikowane). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 ppsa (por. np. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05. Niepublikowane).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.