Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 477/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 1a, ust. 2, art. 194.
journal: Dz.U. 2018 poz 998
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jedn.
article: art. 151.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2021 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w pieczy zastępczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 1a, ust. 2, art. 194 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998) oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ustalił K.S. (dalej jako strona lub skarżący) opłatę za pobyt syna w rodzinnej pieczy zastępczej od 1 kwietnia 2018 r. do 30 kwietnia 2018 r. w wysokości 733,37 zł. Od 1 maja 2018 r. do 31 maja 2018 r. w wysokości 986,63 zł miesięcznie i od dni 1 czerwca 2018 r. do 28 lutego 2019 r. w wysokości 905 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał wpierw przepisy prawa normujące zasady ustalania odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, w tym dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności. Następnie organ ten przybliżył sytuacje finansową strony, wskazał wysokość dochodu strony oraz podkreślił, że uiszczanie alimentów nie zwalnia z ponoszenia tej odpłatności. W dalszej kolejności organ ten przybliżył postanowienia uchwały Rady Powiatu w C. z [...]r. nr [...] normującej zasady odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jak również przedstawił argumentację przemawiającą za ustaleniem tej opłaty.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i wystąpiła o umorzenie ustalonej opłaty. W odwołaniu tym strona podkreśliła, że organ nie uwzględnił jego złej sytuacji zdrowotnej i organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W odwołaniu tym odniósł się do stanowiska wskazanego organu co do nakładania obowiązku ponoszenia przedmiotowej opłaty na matkę dzieci przebywającą poza granicami kraju. W odwołaniu tym strona wskazała, że stara się wspierać dzieci stosownie do swoich możliwości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie organ ten wskazał, że od decyzji organu pierwszej instancji z [...] r. o odmowie odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej strona nie wniosła odwołania. W dalszej części uzasadnienia organ ten przybliżył sytuację osobistą i dochodową strony, a następnie przytoczył przepisy normujące zasady odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W uzasadnieniu tym organ ten odniósł się do argumentów podnoszonych w odwołaniu i podniósł, że w ramach postępowania zmierzającego do ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, sytuacja zdrowotna osoby zobowiązanej nie odgrywa roli. W konsekwencji organ ten uznał, że kwestionowana decyzja jest prawidłowa.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzuciła powyższej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci obrazy art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji pomimo nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci obrazy art. 10 powyższego Kodeksu poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu polegające na nie informowaniu jej o istotnych faktach mających znaczenie dla jej sytuacji prawnej. Podniesiono naruszenie zasady postępowania, o której mowa w art. 8 przywoływanego aktu poprzez zaniechanie poinformowania strony o wszystkich okolicznościach i faktach istotnych dla sprawy. W skardze tej podniesiono naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 193 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej, w której mowa jest o solidarnej odpowiedzialności za ponoszenie odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W motywach skargi skarżący przybliżył zarzuty sformułowane wobec kwestionowanej decyzji. W szczególności podniósł zarzuty dotyczące braku udziału w postępowaniu dotyczącym matki dzieci i uprzednim uregulowaniu tej sytuacji wobec niej. W skardze tej skarżący podniósł, że nie otrzymał informacji przekazanej przez organ pierwszej instancji przy okazji przekazywania odwołania do organu wyższego stopnia. Naruszenia postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego skarżący upatruje w tym, że nie został poinformowany o uprzednim wydaniu decyzji wobec matki dzieci. Odnosząc się do naruszenia zasady solidarności przewidzianej w przedmiotowej ustawie to, skarżący wystąpił o przybliżenie jej rozumienia i czy nie powinna być ona wykorzystywana dopiero na etapie wykonania obowiązku nałożonego na obydwu rodziców.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Pismem z 20 marca 2019 r. skierowanym do tutejszego Sądu skarżący podtrzymał wniesioną skargę oraz wystąpił o zadanie pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W piśmie tym skarżący podniósł, że organ pierwszej instancji przesyłając odwołanie do organu wyższego stopnia z pismem, którego nie otrzymał, zmanipulował organ odwoławczy i w nieprawidłowy sposób przedstawił sytuację występującą w rozpoznawanej sprawie. Nadto skarżący podtrzymał zarzut braku dostępu do informacji i akt sprawy prowadzonych przez organ administracji publicznej. W dalszej części tego pisma skarżący przedstawił treść pytania prejudycjalnego, jakie należy postawić i podniósł kwestię solidarnego obciążenia rodziców dziecka umieszczonego w rodzinnej pieczy zastępczej. Postanowieniem z 29 października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie w sprawie do czasu zakończenia postępowania związanego z wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej prowadzonej pod sygnaturą II SA/GI 618/19. Pismem z 17 grudnia 2019 r. skarżący poinformował Sąd o zaliczeniu go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe od 29 stycznia 2018 r. Z kolei pismem z 27 grudnia 2019 r. skarżący poinformował, że pismem z 22 grudnia 2019 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z [...] r. o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt syna w pieczy zastępczej i wystąpił o uchylenie tej decyzji z uwagi na wyrok Sądu Rejonowego dla [...] o zaliczeniu go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 poz. 137) nie wykazała, aby decyzja ta naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

Istotą rozpoznawanej sprawy jest ustalenie przez organy administracji publicznej odpłatności za pobyt syna skarżącego w pieczy zastępczej. Na wstępie przyjdzie zauważyć, że fakt umieszczenia i przebywania syna skarżącego w pieczy zastępczej nie budzi żadnych wątpliwości, tym samy Sąd w tym zakresie pominie wszelkie rozważania dotyczące umieszczenia go w pieczy zastępczej i skupi swoją uwagę wyłącznie na kwestiach związanych z przedmiotem przedmiotowego postępowania. Podkreślić należy, że z uwagi na umieszczenie syna skarżącego w pieczy zastępczej spoczywają na nim określone obowiązki. Zostały one określone w art. 193 i art. 194 ustawy z 11 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej. Stosownie do postanowień art. 193 tej ustawy.

Za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 tej ustawy - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Opłatę, o której mowa powyżej rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Za ponoszenie wskazanej opłaty rodzice odpowiadają solidarnie. Przedmiotową opłatę ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona. Opłaty, o której tu mowa, nie ponosi się za okres, w którym dziecko umieszczone w pieczy zastępczej przebywa u rodziców. Przepisu o ustaleniu opłaty nie stosuje się do rodziców dziecka pozostawionego bezpośrednio po urodzeniu. Od opłaty, o której mowa powyżej, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja ustalająca opłatę stała się ostateczna, a należności z tytułu nieponoszenia opłaty, o której tu mowa, podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadto w przypadku powstania zaległości z tytułu nieponoszenia przedmiotowej opłaty, za okres dłuższy niż 12 miesięcy starosta przekazuje do biura informacji gospodarczej informację gospodarczą o powstaniu tej zaległości. Powyższe regulacje doznają rozwinięcia w treści art. 194 przedmiotowej ustawy. Zgodnie z tym przepisem opłatę, o której tu mowa, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo- terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Jeżeli zmianie uległy okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej opłaty, o której mowa powyżej, a w szczególności zmianie uległa wysokość przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 przedmiotowej ustawy, albo średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo - terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym, starosta może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną dotyczącą tej opłaty. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, a starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa powyżej, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia przedmiotowej opłaty.

Analiza przywołanych regulacji pozwala stwierdzić, że w sprawach dotyczących ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej organ administracji podejmuje decyzję związaną, a mianowicie obowiązany jest wydać taką decyzję o ile wcześniej strona takiego postępowania nie została zwolniona z jej ponoszenia, mocą decyzji o odstąpieniu od ustalenia takiej opłaty. Jeżeli w danej sprawie stosowna decyzja o odstąpieniu od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie została wydana tym samym, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać decyzję o ustaleniu takiej opłaty. Wysokość tej opłaty jest zależna od formy pieczy zastępczej oraz wysokości wydatków ponoszonych przez organy samorządu terytorialnego z tego tytułu. W tym zakresie organ wydający decyzję podejmuje stosowne rozstrzygnięcie w warunkach związania treścią normy prawnej i nie dysponuje możliwością miarkowania wysokością tej opłaty. Okoliczność ta posiada istotne znaczenie dla oceny działań podejmowanych przez organy administracji publicznej, ponieważ zakres postępowania wyjaśniającego w tym zakresie ograniczony jest wyłącznie do ustalenia formy sprawowanej pieczy zastępczej i ponoszonych z tego tytułu wydatków na utrzymanie dzieci.

Przedstawione powyżej rozważania przenieść należy na grunt rozpoznawanej sprawy. Jak wynika to z akt i co nie jest kwestionowane przez skarżącego jego syn przebywa w rodzinnej pieczy zastępczej, a mianowicie w rodzinie zastępczej spokrewnionej, czyli u swoich dziadków, ze strony ich matki. Jak wynika również z treści uzasadnienia organu odwoławczego strona nie wniosła odwołania od decyzji z [...] r. odmawiającej odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt syna w pieczy zastępczej. Warto w tym miejscu zauważyć, że przed tutejszym Sądem prowadzone było postępowanie zmierzające do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji, jednakże postępowanie to nie przyniosło rezultatu zgodnego z oczekiwaniami skarżącego, ponieważ Sąd oddalił jego skargę i rozstrzygnięcie to jest prawomocne. Obecnie skarżący pismem z 27 grudnia 2019 r. uruchomił odmienne postępowanie, a mianowicie wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] r. przez organ pierwszej instancji o odmowie odstąpienia od ustalenia odpłatności. Warto zauważyć, że okoliczność ta nie wyczerpuje przesłanek zawieszenia postępowania przewidzianych treścią art. 56 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a to oznacza że na obecnym etapie można rozpoznać w sposób merytoryczny wniesioną skargę.

Jak wynika z treści zaskarżonych decyzji organy administracji publicznej ustaliły skarżącemu odpłatność za pobyt syna w spokrewnionej rodzinie zastępczej w wysokości wynikającej z pomocy otrzymywanej przez osoby sprawujące tę pieczę i zastępujące skarżącego w jego obowiązkach związanych z wychowaniem syna i zapewnieniem mu warunków prawidłowego rozwoju. We wskazanym zakresie organy administracji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i w ocenie składu orzekającego w sposób prawidłowy ustaliły wysokość ponoszonego przez skarżącego obowiązku. Z tego powodu brak jest przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniesionej skargi.

W skardze do tutejszego Sądu skarżący podniósł, że organy administracji publicznej dopuściły się naruszeń prawa procesowego i materialnego, które w jego ocenie uzasadniają jej uwzględnienie. W kontekście zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, wskazał na obrazę art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji pomimo nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Tak sformułowany zarzut został rozwinięty w motywach skargi i związany jest z brakiem informacji po stronie skarżącego o decyzji skierowanej do matki syna, w przypadku której odstąpiono od ustalenia takiej odpłatności. Tak sformułowany zarzut w żaden sposób nie jest związany z przedmiotem tego postępowania i nie może stanowić podstawy uwzględnienia wniesionej skargi. Kolejny zarzut skarżącego sprowadza się do obrazy art. 10 powyższego Kodeksu poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu polegające na nie informowaniu jej o istotnych faktach mających znaczenie dla jej sytuacji prawnej. Tak sformułowany zarzut wiązany jest z powyższą okolicznością dotyczącą rozstrzygnięć podejmowanych w stosunku do matki syna skarżącego i podobnie jak powyżej nie może być uwzględniony, ponieważ informacje te nie mają żadnego przełożenia na treść przedmiotowej decyzji. W skardze do tutejszego Sądu skarżący podniósł naruszenie zasady postępowania, o której mowa w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie poinformowania strony o wszystkich okolicznościach i faktach istotnych dla sprawy. Tak sformułowany zarzut nie może zostać uwzględniony, ponieważ okoliczność którą podnosi skarżący nie miała bezpośredniego i decydującego znaczenia dla podejmowanego rozstrzygnięcia. W skardze tej podniesiono naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 193 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej, w której mowa jest o solidarnej odpowiedzialności za ponoszenie odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Tak ujęty zarzut nie jest trafny, ponieważ skarżący wadliwie odczytuje treść tej regulacji. Z regulacji sformułowanej w tym przepisie wynika to, że obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt wspólnego dziecka w pieczy zastępczej spoczywa na obu rodzicach, natomiast to jakie będą między osobami zobowiązanymi wzajemne rozliczenia dokonywane będzie z uwzględnieniem tej zasady. Zatem zasada ta nie ma znaczenia dla podejmowanych rozstrzygnięć, lecz dla działań między osobami zobowiązanymi, a tym samym podniesiony zarzut nie ma znaczenia dla kontrolowanej decyzji.

W piśmie z 20 marca 2019 r. skarżący podniósł zarzut, że organ pierwszej instancji przesyłając odwołanie do organu wyższego stopnia dokonał tego pismem, którego nie otrzymał i tym samym zmanipulował organ odwoławczy i w nieprawidłowy sposób przedstawił sytuację występującą w rozpoznawanej sprawie. Stanowisko skarżącego w tym zakresie nie może być podzielone. Wskazane pismo nie posiada znaczenia w rozpoznawanej sprawie, ponieważ jak już sygnalizowano, decyzja dotycząca ustalenia opłaty za pobyt syna skarżącego w pieczy zastępczej ma charakter decyzji związanej. Zatem pismo to nie mogło w żaden sposób przyczynić się do takiego nastawienia organu odwoławczego, które byłoby dla skarżącego niekorzystne. Na marginesie można zauważyć, że pismo to nie posiada charakteru władczego i brak jego przekazania nie może wyczerpywać przesłanki uzasadniającej uwzględnienie wniesionej skargi. Uchybienie, którego w tym zakresie dopuścił się organ pierwszej instancji nie ma przełożenia na prawidłowość bądź wadliwość kontrolowanej decyzji. W kontekście tej sytuacji można jedynie postulować, aby organy administracji w przyszłości tego typu uchybień już się nie dopuszczały. W przywołanym piśmie skarżący podtrzymał zarzut braku dostępu do informacji i akt sprawy prowadzonych przez organ administracji publicznej. Tak sformułowany zarzut w kontekście rozpoznawanej sprawy także nie jest zasadny, albowiem z informacji przekazywanych przez skarżącego w swoich pismach wynika, że miał możliwość zapoznawać się z aktami sprawy. Nadto wypada podkreślić, że te okoliczności, które leżą u podstaw wydania kontrolowanej decyzji były i są skarżącemu dobrze znane i w tym zakresie nie ma żadnych nowych dowodów i dokumentów, które byłyby wytworzone przez sam organ administracji publicznej.

Skoro zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienia skargi należało stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji.

ec