Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 119/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
658
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi S. H. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2017 r. 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego S. H. z dnia [...] września 2017 r.; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz S. H. kwotę 2 000 (słownie: dwa tysiące) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Skarżący – S. H. - skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: "Ministrem") wniosek z [...] września 2017r. o zmianę podstawy ustalenia zaopatrzenia emerytalnego, w którego uzasadnieniu odwołał się do przesłanek wynikających z art. 8a ustawy z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016r. poz. 708, zwana dalej: "u.z.e.f."), w brzmieniu nadanym ustawą z 16 grudnia 2016r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

2. Skarżący - w wyniku wezwania Ministra z [...] października 2017r. o sprecyzowanie żądania zawartego w ww. wniosku, wskazał w piśmie z [...] października 2017r., które wpłynęło do Ministra [...] października 2017r., że ww. pismo stanowiło wniosek złożony na podstawie art. 8a u.z.e.f. Skarżący zwrócił się ponadto o wyłączenie w drodze decyzji stosowania wobec Niego art. 15 lit. c) u.z.e.f.

3. Minister w związku z ww. wnioskiem Skarżącego, pismami z [...] listopada 2017r.:

- wystąpił do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie informacji, czy Skarżący ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje te świadczenia, jak również o wskazanie, jakie okresy pracy lub służby i w jakich formacjach stanowią podstawę do tego świadczenia, gdyż jest to niezbędne jako dowód na potrzeby postępowania administracyjnego; jak również przesłanie – jeśli została wydana - kopii decyzji organu emerytalnego, na mocy art. 15c lub art. 22a lub art. 24a u.z.e.f., czy też o przekazanie informacji o ewentualnych zmianach w zakresie pozostania tej decyzji w obrocie prawnym;

- poinformował Skarżącego, że sprawa nie zostanie załatwiona z terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. i zwrócił uwagę, że zachodzi konieczność uzyskania i weryfikacji informacji o przebiegu służby Skarżącego i innych materiałów mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz ze względu na złożony charakter sprawy - konieczne stało się wydłużenie terminu przewidzianego na jej załatwienie. Minister wskazał, że sprawa zostanie rozpatrzona do [...] sierpnia 2018r.

4. Zakład Emerytalno-Rentowego MSWiA nadesłał przy piśmie z [...] grudnia 2017r. informacje, że Skarżącego zwolniono ze służby w Policji [...] lutego 2004r., ma ustalone prawo do emerytury, która jest Mu wypłacana z uwzględnieniem wydanej na mocy art. 15c u.z.e.f. decyzji z 14 lipca 2017r., którą nadesłał. Organ przekazał też pismo Instytutu Pamięci Narodowej (zwany dalej "IPN") z [...] kwietnia 2017r., z którego wynika, w jakich okresach Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f.

5. Minister pismami z [...] kwietnia 2018r. wystąpił do:

- Komendanta Głównego Policji (zwany dalej "KGP") o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby Skarżącego, które pozwoliłyby ocenić przesłanki z art. 8a u.z.e.f. (rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, w tym zwłaszcza informacji dotyczącej stanowisk zajmowanych w trakcie służby i pełnionych funkcji, awansów w stopniu służbowym, podwyżek, dodatków do uposażenia o charakterze uznaniowym, opinii służbowych ze wskazaniem okresów opiniowania i ogólnej oceny, a także informacji o złożonych podziękowaniach, otrzymanych orderach i odznaczeniach, udzielonych wyróżnieniach, dokumentach (w tym zaświadczeniach) potwierdzających pełnienie służby w warunkach, o których mowa w art. 15 ust. 2 u.z.e.f. i w rozporządzeniu Rady Ministrów z 4 maja 2005r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz.U. z 2005r. Nr 86, poz. 734, ze zm.), jak również informacji o wszelkich prawomocnych wyrokach zapadłych wobec strony w sprawach karnych i karno-skarbowych, wymierzonych karach dyscyplinarnych oraz podstawie prawnej rozwiązania stosunku służbowego, a także ewentualnych postępowaniach dyscyplinarnych umorzonych w związku ze zwolnieniem ze służby;

- Prezesa IPN z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby Skarżącego - byłego funkcjonariusza - do 31 lipca 1990r. (w szczególności okresy służby, nazwy formacji, jednostki organizacyjne, komórki organizacyjne, zajmowane stanowiska, pełnione funkcje), a także kopii dokumentów dotyczących przebiegu służby Skarżącego od 12 września 1989r., które pozwolą ocenić spełnienie przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po tej dacie, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

6. KGP w piśmie z [...] października 2018r. wskazał, że zebrany w sprawie materiał wskazuje, że Skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji i nie stwierdzono wobec Niego kar dyscyplinarnych. W aktach nie ma też dokumentów potwierdzających udział Skarżącego w zdarzeniach, które mogłyby stanowić zagrożenie życia i zdrowia. KGP do ww. pisma załączył informację o przebiegu służby i ocenę rzetelnego wykonywania służby i obowiązków pa 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

7. Prezes IPN przy piśmie z [...] lipca 2018r. nadesłał kopie z akt osobowych Skarżącego (2 karty) i wyjaśnił, że nie odnaleziono innych dokumentów.

8. Minister pismem z [...] października 2018r. poinformował Skarżącego, że zebrał dokumentację niezbędną do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia i możliwe jest skorzystanie przez Skarżącego z uprawnień przewidzianych w art. 10 i art. 81 k.p.a. Minister poinformował też, na mocy art. 36 k.p.a., że nastąpiło przedłużenie terminu na rozstrzygnięcie sprawy, które powinno nastąpić do [...] marca 2019r.

9. Skarżący w piśmie z [...] listopada 2018r. wniósł o zbadanie przez Ministra pełnienia przez Niego służby z narażeniem życia i zdrowia w latach 1992-2004, na podstawie materiałów z czynności operacyjnych realizowanych w Wydziale Techniki Operacyjnej KWP we [...]. Skarżący zrezygnował też, z uwagi na zły stan zdrowia i koszty dojazdu do Warszawy, z uprawnienia do osobistego zapoznania się z materiałami dowodowymi.

10. Minister pismem z [...] października 2019r. przedłużył termin załatwienia sprawy do [...] lutego 2020r., podnosząc, że jest zobligowany na mocy art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. do podejmowania czynności wynikających z tych przepisów.

11. Minister pismem z [...] maja 2020r. ponownie zwrócił się do Prezesa IPN o nadesłanie kompletnych akt osobowych Skarżącego, prosząc o potraktowanie sprawy, jako pilnej.

12. Prezes IPN w piśmie z [...] czerwca 2020r. przesłał płytę CD, zawierającą kopie akt osobowych Skarżącego, informując, że nie podlega ona zwrotowi.

13. Skarżący pismem z [...] listopada 2020r. wezwał Ministra do usunięcia naruszenia prawa i niezwłoczne wydanie decyzji z zachowaniem zasad określonych w przepisach k.p.a.

14. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] stycznia 2021r. na bezczynność Ministra wniósł o: a) zobowiązanie Ministra do wydania decyzji będącej odpowiedzią na jego wniosek w terminie miesiąca, b) zasądzenie od Ministra kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżący przytoczył stan faktyczny sprawy, uwypuklający, że organ do dnia skierowania skargi, mimo ponaglenia, nie wydał decyzji administracyjnej, choć postępowanie w sprawie ww. wniosku powinno być zakończone, zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., nie później niż do [...] stycznia 2018r.

15. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy oraz przytoczone orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, wydłużenie terminu załatwienia sprawy było uzasadnione. Organ, ze względu na materię, którą obejmuje u.z.e.f., potrzebował realnego czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia decyzji. Sprawa dotyczy wysokości zaopatrzenia emerytalnego/rentowego/rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Do Ministra wpłynęła znaczna ilość spraw na podstawie art. 8a u.z.e.f. - ponad 5.000, więc nie sposób uznać, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, gdyż terminy rozstrzygnięcia wynikały z czynników obiektywnie weryfikowanych.

16. Minister - w wykonaniu wezwania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] października 2021r. – nadesłał do Sąd [...] października 2021r., informację, że [...]czerwca 2021r. wydał decyzję o odmowie wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a, art. 24a u.z.e.f., wraz z kopią tej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

2. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na treść art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."). Przedmiotem zaskarżenia była bezczynność ww. Ministra w związku ze złożonym przez Skarżącego wnioskiem z [...] września 2017r., doprecyzowanym [...] października 2017r. o wydanie decyzji w trybie art. 8a u.z.e.f.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Kognicja Sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a.

Sąd, stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznaniu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 149 § 6 P.p.s.a.

3. Sąd, oceniając skargę przez pryzmat ww. przepisów doszedł do konkluzji, że skarga była dopuszczalna, gdyż Skarżący przed jej wniesieniem wystąpił do Ministra z ponagleniem, w trybie art. 37 § 1 pkt 1 i § 3 pkt 2 k.p.a.

4. Sąd stwierdza ponadto, że w piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z przewlekłością, czy z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadzi postępowanie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności – a zaniechanie to nie znajduje racjonalnego i przede wszystkim prawnego uzasadnienia (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86).

Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność czy przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi, Sąd bierze zaś pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy.

Do uznania bezczynności, czy przewlekłości organu administracyjnego konieczne jest zatem w pierwszym rzędzie ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmował w terminach ustawowych działań, mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.

Sąd ustalił, że Minister przed wydaniem przez Sąd wyroku w rozpoznawanej sprawie – czyli do [...] października 2021r. – wydał wobec Skarżącego, w trybie art. 8a u.z.e.f., decyzję z [...] czerwca 2021r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a, art. 24a u.z.e.f. Miało to jednak miejsce z rażącym uchybieniem terminu do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej.

Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że Skarżący wystąpił do Ministra [...] września 2017r. (doprecyzowanym pismem z [...] października 2017r.) o wydanie decyzji w trybie art. 8a u.z.e.f., w brzmieniu nadanym ustawą z 16 grudnia 2016r. o zmianie ww. ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990r. oraz

2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Przepis art. 8a u.z.e.f. wszedł w życie 1 stycznia 2017r., zaś decyzje wydawane przez organ administracyjny na jego podstawie mają charakter decyzji uznaniowych. Określone w ww. przepisie przesłanki nie są bowiem jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy, znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. W analogicznych sprawach do rozpoznawanej zapadło ponadto już wiele orzeczeń Sądów administracyjnych, w zasadzie jednolitych od grudnia 2019r. i wyjaśniających wątpliwości interpretacyjne wynikające z ww. przepisu art. 8a u.z.e.f.

Sąd wskazuje ponadto, że zgodnie z art. 12 k.p.a., który nabiera znaczenia w sprawie ze skargi na bezczynność, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Stwierdzić też należy, że zasada szybkości postępowania, wyrażona ww. przepisie, jest ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., choć nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy bowiem ww. obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy, w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., może wiązać się z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania. Wówczas, stosownie do art. 36 § 1 k.p.a., organ administracyjny obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

W art. 35 k.p.a. określono też terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ administracyjny powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Sąd, mając na względzie ww. przepisy oraz okoliczności wynikające z akt sprawy, że rację ma Skarżący wskazując w skardze, że Minister uchybił w sposób rażący obowiązkom wynikającym z ww. przepisów dotyczących szybkiego załatwienia sprawy, a okoliczności podnoszone w odpowiedzi na skargę nie wskazują na dostateczne usprawiedliwienie tegoż stanu bezczynności.

Sąd wskazuje, że trzykrotne poinformowanie Skarżącego przez Ministra o niezałatwieniu sprawy w terminie (pisma z: [...] listopada 2017r. – przedłużenie do [...] sierpnia 2018r.; [...] października 2018r. – przedłużenie do [...] marca 2019r.; [...] października 2019r. – przedłużenie do [...] lutego 2020r.) nie mogło uchronić organu administracyjnego przed zarzutem bezczynności. Działania organu w tym zakresie podlegały bowiem kontroli Sądu administracyjnego, który zbada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzały do należytego i szybkiego załatwienia sprawy.

Zdaniem Sądu analiza przedłożonych przez organ akt administracyjnych sprawy nie daje Sądowi podstaw do stwierdzenia, że podejmowane przez organ czynności w sprawie, która zakończyła się wydaniem ww. decyzji z [...] czerwca 2021r. zmierzały do należytego i szybkiego załatwienia sprawy.

Należy bowiem wskazać, że organ rozpatrywał sprawę blisko 4 lata (3 lata i 8 miesięcy), co już samo w sobie nie stanowi o zrealizowaniu zasady szybkości postępowania, o której mowa w art. 12 k.p.a. Dodatkowo wskazać należy, że Minister w toku prawie czteroletniego rozpatrywania sprawy zakończonej wydaniem decyzji odmownej, pozostawał w bezczynności przez długie okresy, bez wykonywania jakichkolwiek czynności, o których mówił w piśmie z [...] października 2019r., skierowanym do Skarżącego. I tak organ, choć poinformował Skarżącego w piśmie z [...] listopada 2017r., że przewiduje załatwienie sprawy do [...] sierpnia 2018r., poza wystąpieniem do Dyrektora ZER MSWiA o przekazanie informacji - pismem z [...] listopada 2017r. i po otrzymania odpowiedzi od Dyrektora ZER MSWiA [...] stycznia 2018r., nie podejmował żadnych czynności w sprawie przez 3 miesiące. Dopiero bowiem [...] kwietnia 2018r. wystąpił do KGP i Prezesa IPN o przekazanie informacji niezbędnych w sprawie. Dodatkowo Minister, choć wskazał Skarżącemu termin na załatwienie sprawy – [...] sierpnia 2018r. - nie zwracał się do KGP i Prezesa IPN o szybsze nadesłanie żądanych dokumentów, ani nie wskazał Skarżącemu nowego terminu na załatwienie sprawy przed [...] sierpnia 2018r., a nawet wówczas, gdy [...] października 2018r. otrzymał od KGP stosowne informacje. Warto też zauważyć, że IPN nadesłał [...] lipca 2018r. żądane przez Ministra w piśmie z [...] kwietnia 2018r. informacje (2 karty), zaś Minister dopiero po upływie 2 lat - w piśmie z [...] maja 2020r. - zwrócił się do Prezesa IPN o nadesłanie kompletnych akt osobowych Skarżącego. Warto też podnieść, że choć Minister dysponował już [...] października 2018r. ww. informacjami z IPN i z KGP, dopiero w piśmie z [...] października 2018r. poinformował Skarżącego, że przedłużył termin na załatwienie sprawy do [...] marca 2019r.

Stwierdzić też należy, że choć Minister podał w ww. piśmie z [...] października 2018r. termin na załatwienie sprawy do [...] marca 2019r., do kolejnego przedłużenia terminu na załatwienie sprawy doszło dopiero w piśmie z [...] października 2019r., czyli po upływie 6 miesięcy od planowanego załatwienia sprawy ([...] marca 2019r.), a z akta sprawy nie wynikają jakiekolwiek czynności podejmowane przez Ministra w tym czasie, jak również w kolejnych miesiącach po przedłużenie załatwienia sprawy do [...] lutego 2020r., czyli łącznie do [...] maja 2020r., kiedy Minister wystąpił z pismem do Prezesa IPN o nadesłanie kompletnych akt sprawy.

To również świadczy o rażącym naruszeniu ww. przepisów, a przede wszystkim art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, że organ administracji publicznej obowiązany był załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki. Już z ww. okoliczności, mających odzwierciedlenie a aktach sprawy, wynikało, że zwłoka, jakiej dopuścił się Minister w załatwieniu sprawy, miała rażący charakter i nie budziła żadnych wątpliwości. Warto też zauważyć, że Minister wydał ww. decyzję dopiero [...] czerwca 2021r, czyli po roku i 7 miesiącach od poinformowania Skarżącego po raz trzeci o przedłużeniu terminu na załatwianie sprawy. W tym okresie organ nie informował Skarżącego, dlaczego sprawa z wniosku Skarżącego z [...] września 2017r. (doprecyzowanego [...] października 2017r.) nie jest załatwiana. Organ nie zareagował ponadto na ponaglenie skierowane przez Skarżącego w piśmie z [...] listopada 2020r. Warto też wyjaśnić, że choć Minister zwrócił się [...] maja 2020r. do Prezesa IPN o nadesłane kompletnych akt osobowych Skarżącego, prosząc o potraktowanie sprawy, jako pilnej, sam po otrzymaniu ww. akt z IPN – [...] czerwca 2020r. – wydał w sprawie decyzję prawie po roku, bo [...] czerwca 2021r.

Zdaniem Sądu wszystkie ww. okoliczności wskazują na rażące naruszenie przez Ministra, oprócz zasady szybkości postępowania, o której mowa w art. 12 k.p.a., również zasady zaufania do organów administracyjnych, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a. Brak podejmowania czynności koniecznych, na które wskazywał sam Minister w piśmie skierowanym do Skarżącego z [...] października 2019r., w blisko czteroletnim okresie rozpatrywania sprawy, wszczętej ww. wnioskiem Skarżącego, jest naganne i uzasadnia uznanie, że w sprawie zaszła opieszałość co do terminowości i rzetelności działania Ministra, mająca charakter rażący. Uchybienie przepisom art. 35 § 1 i 3 k.p.a. jest ponadto oczywiste i nie zostało usprawiedliwione okolicznościami sprawy.

W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z ww. wniosku Skarżącego w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a u.z.e.f. – prawie 4 lata, jak i brak jakichkolwiek działań w wyżej podanych, dłuższych okresach, które to działania wskazywałyby na zmierzanie do, jak najszybszego zakończenia postępowania, w tym brak reakcji na skierowane przez Skarżącego ponaglenie, w tym brak powołania się na okoliczności, które usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania organu administracyjnego, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że wystąpiła w sprawie bezczynność Ministra, która miała charakter rażącego naruszenia prawa. Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 35 § 1 i 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy art. 12 k.p.a., statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 § 1 k.p.a., który wskazuje na potrzebę pogłębiania przez organ władzy publicznej zasady zaufania do tegoż organu, co w sprawie nie miało miejsca. Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest bowiem rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie należącej do właściwości rzeczowej musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, Sąd w pełni podziela. Tym niemniej, czasu opóźnienia w sprawie nie można usprawiedliwić ww. okolicznościami, gdyż Minister przez wiele miesięcy nie kończył postępowania i nie wydawał decyzji administracyjnej, przy braku podejmowania jakichkolwiek czynności wyjaśniających, o których mowa w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

5. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku Skarżącego (punkt pierwszy sentencji). Orzeczenie zawarte w punkcie drugim sentencji wydano na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a.

Sąd uznał też, że w stanie faktycznym sprawy należało z urzędu przyznać Skarżącemu od Ministra, na mocy art. 149 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a., sumę pieniężną w wysokości [...] ([...]) złotych – punkt trzeci sentencji. Suma pieniężna stanowi bowiem swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez Sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu, zaś jej przyznanie w ww. wysokości wynikało z czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla Skarżącego oraz braku należytego działania Ministra wynikającego m.in. z zasad ogólnych k.p.a.: art. 12 i art. 8 § 1 k.p.a., jak też ww. przepisów, dotyczących terminowego i zgodnego z prawem załatwiania sprawy. Sąd podnosi, że jakkolwiek rację ma Minister, wskazując w odpowiedzi na skargę, że sprawa dotyczyła wysokości zaopatrzenia emerytalnego Skarżącego, tym niemniej w realiach sprawy nie można było uznać, że organ, ze względu na materię, którą obejmuje u.z.e.f., w prawie czteroletnim okresie czasu, przed wydaniem ww. decyzji z [...] czerwca 2021r. podejmował czynności, które miałyby na względzie ten aspekt sprawy, jak również wymagały tak długiego czasu na zrealizowanie zasady prawdy obiektywnej.

Sąd wyjaśnia ponadto, że mimo wniosku Skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zawartego w skardze, nie uczynił zadość temu wnioskowi, gdyż Skarżący, na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d) P.p.s.a. był zwolniony z mocy ustawy z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Skarżący występował ponadto bez udziału fachowego pełnomocnika, więc nie ponosił kosztów pomocy prawnej.