Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 783/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-11-27 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie lub zarządzenie art. 260 § 1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 22 października 2015r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

W dniu 20 października 2015r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką oraz pasierbem. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych. Jako majątek wnioskodawca wskazał dom o pow. 190 m², dwie kamienice w G., mieszkanie o pow. 67 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 10 ha. Zarówno skarżący jak i jego żona prowadzą działalność gospodarczą. W rubryce dochody (pkt 10 formularza) skarżący wpisał wartość 0 zł.

Postanowieniem z dnia 22 października 2015r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz wskazał, że analizie poddał również oświadczenia skarżącego oraz dokumenty przedłożone do akt spraw o sygn. akt I SA/Bd 506-512/15 oraz I SA/Bd 632-639/15, z których wynika, iż dochody skarżącego oraz jego żony w 2013r. kształtowały się na bardzo wysokim poziomie – łączny dochód wyniósł 980.000 zł. Ponadto, jak zaznaczył Referendarz, wnioskodawca posiada znaczny majątek w postaci wielu nieruchomości. Zdaniem Referendarza zarówno wysokość uzyskiwanych dochodów, jak i fakt posiadania znacznego majątku wyklucza możliwość zaliczenia go do grona osób ubogich, z myślą o których została stworzona instytucja prawa pomocy.

W złożonym sprzeciwie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wniósł o uchylenie ww. postanowienia w całości podnosząc, że zostało wydane w wyniku błędnych ustaleń faktycznych, tj. uznania, że skarżący posiada środki finansowe wystarczające do uiszczenia opłaty sądowej od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd - jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji.

W świetle art. 199 p.p.s.a., zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane

w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się

w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005r., sygn. akt I GZ 107/05 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), a zatem np. osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku.

Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, a przez to powinno sprowadzać się do przypadków,

w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego

z art. 84 Konstytucji RP (postanowienie NSA z dnia 19 października 2007r., II FZ 498/07 – dostępne j.w.). Ubiegający się o taką pomoc wnioskodawca powinien

w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. o sygn. akt II CZ 104/84, Lex nr 8623).

Należy również zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania.

Sąd w pełni podziela stanowisko Referendarza sądowego, że strona nie wykazała, aby spełniła przesłanki upoważniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd po dokonaniu analizy sytuacji finansowej skarżącego uznał, że nie znajduje się on na skraju ubóstwa, co mogłoby spowodować ryzyko wystąpienia zagrożenia finansowego u niego i jego rodziny.

Jak wynika z załączonego do wniosku PPF w sprawach I SA/Bd 632-639/15 zestawienia dochodów za okres od 01 stycznia do 30 czerwca 2015r. oraz bilansu z ksiąg skarżący wraz z małżonką osiągnęli łącznie przychód w kwocie 2.394.451,76 zł. Skarżący wprawdzie w przedłożonym zestawieniu wykazał stratę w kwocie 389.077,10 zł, natomiast małżonka wykazała stratę w kwocie 361.697,20 zł, jednak jak słusznie zauważył Referendarz w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria dochodu, lecz przychodu. Wskazać należy, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2011r., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763). Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie, generowane aktualną postawą przedsiębiorcy.

Ponadto skarżący posiada znaczny majątek. W przedmiotowej sprawie wykazał dom o pow. 190 m², dwie kamienice w G., mieszkanie o pow. 67 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 10 ha. Ponadto z informacji zawartych na urzędowych formularzach PPF przedłożonych do akt spraw I SA/Bd 506-512/15 wynika, że skarżący jest również właścicielem domu o pow. 480 m² w G., domu o pow. 120 m²

w Z. oraz mieszkania o pow. 63 m². Skarżący nie wyjaśnił, czym spowodowane są rozbieżności w zakresie posiadanego majątku wykazane we wnioskach o przyznanie prawa pomocy złożonych w podobnym czasie (wnioski

o przyznanie prawa pomocy w sprawach o sygn. akt I SA/Bd 506-512/15 wpłynęły do tut. Sądu wraz ze skargą w dniu 22 maja 2015r.). Jeśli przykładowo skarżący dokonał zbycia części majątku, który wykazał we wcześniejszych wnioskach, to uzyskane z tego tytułu środki finansowe mógł zabezpieczyć na poczet kosztów sądowych.

Reasumując należy stwierdzić, że Referendarz w sposób pełny i wnikliwy dokonał analizy sytuacji materialnej skarżącego. Prawidłowo uznał, że nie została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., albowiem wysokość uzyskiwanych przychodów oraz fakt posiadania znacznego majątku w postaci nieruchomości wyklucza możliwość zaliczenia skarżącego do grona osób ubogich, z myślą o których stworzona została instytucja prawa pomocy.

Powyższej oceny skarżący skutecznie nie podważył w sprzeciwie. Sprzeciw zawiera jedynie stwierdzenie, że doszło do błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na uznaniu, że skarżący dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na uiszczenie opłaty sądowej. Skoro zatem skarżący uważa, że stan faktyczny sprawy nie został poprawnie ustalony i oceniony przez Referendarza, powinien wskazać, które jego elementy, nie są zgodne z informacjami podanymi przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. To, że strona nie zgadza się z oceną stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez Referendarza nie zmienia prawidłowości wydanego postanowienia i nie jest przesłanką stwierdzenia jego wadliwości.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.