Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 482/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 138, 16 par. 1, 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Marek Wroczyński Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 roku Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) po rozpatrzeniu wniosku T. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 roku odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 roku uchylającą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 roku nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Miasta O. z dnia [...] maja 1980 roku o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] zapisanej w księdze wieczystej "[...]" (pkt1) oraz zobowiązującą M. R., B. D., Z. B., H. K., M. R., M. L., E. L. i T. R. do solidarnego zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty [...] zł, stanowiącej zwaloryzowane odszkodowanie za wywłaszczony grunt (pkt 2-4) i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji utrzymał w mocy decyzję własną z [...] kwietnia 2012 roku.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, co następuje.

Decyzją z dnia [...] maja 1980 roku Naczelnik Miasta O. orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] zapisanej w księdze wieczystej "[...]" stanowiącej współwłasność H. S., spadkobierców H. K., spadkobierców E. F., spadkobierców J. Z., spadkobierców J. P., spadkobierców Z. B. Odszkodowanie w kwocie [...] zł przyznano A. K., B. D., Z. B., H. K., Z. Z., M. F., W. Z., H. S.

Pismem z dnia 6 października 2002 roku M. R. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji z [...] maja 1980 roku. Decyzją z [...] lutego 2006 roku nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta O. z [...] maja 1980 roku (pkt 1) oraz zobowiązał M. R., B. D., Z. B., H. K., M. R., M. L., E. L., T. R. do solidarnego zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty [...] zł, stanowiącą zwaloryzowane odszkodowanie za wywłaszczony grunt (pkt 2-4).

Pismem z 20 marca 2006 roku M. R. wniosła odwołanie od pkt 2 w/w decyzji Wojewody [...].

Decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku Minister Budownictwa uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 roku w części zobowiązującej solidarnie M. R., B. D., Z. B., H. K., M. R., M. L., E. L., T. R. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty [...] zł, stanowiącej zwaloryzowane odszkodowanie za wywłaszczony grunt i umorzył postępowanie I instancji w tym zakresie.

Decyzją z [...] maja 2010 roku Minister Infrastruktury stwierdził nieważność w/w decyzji Ministra Budownictwa z [...] listopada 2006 roku.

Decyzją z [...] lipca 2011 roku Minister Infrastruktury uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2006 roku nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Pismem z dnia 19 sierpnia 2011 roku M. R. i T. R. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2011 roku.

Decyzją z [...] kwietnia 2012 roku Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2011 roku.

Pismem z dnia 30 kwietnia 2012 roku T. R. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej w/w decyzją z [...] kwietnia 2012 roku podnosząc między innymi, że następstwo prawne po M. F. i W. Z. ustalono prawidłowo.

Rozpoznając sprawę ponownie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że Minister Infrastruktury prowadząc postępowanie odwoławcze miał obowiązek ocenić, czy Wojewoda [...] wydając decyzję z [...] lutego 2006 roku prawidłowo ocenił decyzję Naczelnika Miasta O. z [...] maja 1980 roku w aspekcie jej zgodności z przepisami ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wskazano, że cel wywłaszczenia podany w decyzji z [...] maja 1980 roku jako budowa ośrodka [...] "L." nie spełnia kryteriów użyteczności publicznej, gdyż nie łączy się z powszechnością ani ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Brak też dowodów, iż budowa ośrodka była przewidziana w zatwierdzonych planach gospodarczych. Zatem Minister Infrastruktury uznając, że cel wywłaszczenia wskazany w decyzji z [...] maja 1980 roku nie mieścił się w katalogu przesłanek z art. 3 ustawy z 1958 roku, dokonał prawidłowej oceny decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2006 roku w tym zakresie. Odnośnie kwestii zobowiązania w decyzji Wojewody [...] do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania wskazano, że obowiązek taki powstaje z mocy samego prawa i ustawodawca nie przewidział podstawy do orzekania w tym zakresie przez organ administracji. Wskazano też, że Minister Infrastruktury prawidłowo zauważył, że Wojewoda [...] błędnie ustalił krąg osób, którym przysługuje przymiot strony pomijając m.in. M. F. i W. Z. Wskazał, że zasiedzenie przez Z. Z. jest pierwotnym sposobem nabycia własności, związanym z upływem czasu, co oznacza, że nabywca uzyskuje prawo własności niezależnie od osoby dotychczasowego właściciela. Ponadto zasiedzenie z [...] stycznia 1995 roku nie dotyczy nieruchomości wywłaszczonej decyzją z [...] maja 1980 roku. Podniesiono też brak podstaw do uznania tożsamości działki wywłaszczonej oznaczonej nr [...] (obecnie [...]) i działki nr [...] będącej przedmiotem aktu notarialnego z [...] września 2002 roku, na podstawie którego Wojewoda [...] ustalił krąg osób uprawnionych w postępowaniu nadzorczym. Wobec powyższego uznano brak podstaw do uznania, że decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 roku wydana została z rażącym naruszeniem art. 138 § 2 kpa, bądź zawierała inne wady z art. 156 § 1§ 1 skutkujące jej nieważnością.

Na powyższą decyzję M. R. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zarzuciła, że organ nie wyjaśnił stanu faktycznego, zignorował dostarczone mu dokumenty czym naruszył art. 7, 8 kpa oraz przystąpił do rozpatrzenia decyzji ostatecznej w oparciu o odwołanie skarżącej z 20 marca 2006 roku i wydał krzywdzącą dla niej decyzję czym uchybił art. 139 kpa. W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji tak, by skutkowała ona utrzymaniem w mocy satysfakcjonującej ją decyzji Wojewody [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (j.t.Dz. U. z 2012, poz. 270) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2012 roku nie odpowiadają prawu.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli w trybie nadzorczym była decyzja Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2011 roku, którą to decyzją Minister uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2006 roku nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wydając decyzję z [...] lipca 2011 roku Minister Infrastruktury działał, jako organ odwoławczy.

Przypomnieć w tym miejscu należy, iż Minister Infrastruktury rozpoznając wniosek [...] Zarządu Infrastruktury o stwierdzenie nieważności decyzją z dnia [...] maja 2010 roku stwierdził nieważność decyzji Ministra Budownictwa z [...] listopada 2006 roku. Tym samym do rozpoznania pozostało odwołanie M. R. z dnia 20 marca 2006 roku od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2006 roku. Co istotne, odwołanie M. R. nie dotyczyło całości decyzji Wojewody [...], a jedynie części dotyczącej zobowiązania do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty [...] zł, stanowiącej zwaloryzowane odszkodowanie za wywłaszczony grunt. W związku z tym zakres rozstrzygnięcia Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2011 roku winien pokrywać się z zakresem odwołania, co nie miało miejsca w niniejszym postępowaniu. Minister Infrastruktury uchylił, bowiem decyzję Wojewody [...] także w części nie objętej odwołaniem. Decyzja organu II instancji, która w trybie art. 138 kpa rozstrzyga o decyzji organu I instancji nie będącej przedmiotem odwołania jest wydana z rażącym naruszeniem prawa. Należy mieć na uwadze, że decyzja Wojewody [...] w części stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Miasta O. z [...] maja 1980 roku (pkt 1) była decyzja ostateczną i wzruszenie takiej decyzji w trybie odwoławczym, bez uprzedniego wniesienia odwołania przez stronę rażąco narusza przepis art. 138 i 16 § 1 kpa.

Istotnym też jest, że wniosek [...] Zarządu Infrastruktury o stwierdzenie nieważności dotyczył jedynie decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2006 roku, a więc tej rozstrzygającej o zwaloryzowanym odszkodowaniu. Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa oznacza wadę nieważności i obliguje organ działający w trybie nadzoru do stwierdzenia nieważności wadliwej decyzji.

Należy też zauważyć, że będące przedmiotem kontroli w trybie nadzoru rozstrzygnięcie z [...] lipca 2011 roku pogarsza w sposób oczywisty sytuację skarżącej, a organ nie powołuje się na rażące naruszenie prawa, czy też rażące naruszenie interesu społecznego. Przy wydaniu decyzji z [...] lipca 2011 roku doszło, zatem do obrazy przepisu art. 139 kpa.

W świetle powyższego zawarta w uzasadnieniu decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2012 roku i z [...] stycznia 2013 roku ocena dotycząca zastosowania przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie może być przedmiotem rozważań Sądu w sprawie niniejszej. Odnosząc się do problematyki zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania kwestia ta nie może być w ocenie Sądu przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2006 roku, bowiem wykracza poza przedmiot postępowania nadzorczego.

Odnosząc się do podnoszonej w decyzjach Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2012 roku i [...] stycznia 2013 roku kwestii błędnego ustalenia kręgu osób, którym przysługuje przymiot strony oraz tezy akcentowanej przez Ministra Infrastruktury, że stronami postępowania nie powinni być: M. R., M. L., E. L., T. R. zauważyć należy, że twierdzenia te pozostają w sprzeczności z odpisem zupełnym księgi wieczystej nr [...], urządzonej dla nieruchomości oznaczonej numerem działki [...], obręb ewidencyjny [...] objętej decyzją o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z [...] maja 1980 roku, [...] i decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 2006 roku [...]. W księdze tej w dziale II – "własność" wpisani są, bowiem zarówno M. R., M. L., E. L., T. R. jak i pozostałe osoby fizyczne będące stronami postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie nadzoru. Umknęło też uwadze organów, że do akt załączono dokumenty z których wynika, iż przedmiotowa działka oznaczona numerem [...] odpowiada wywłaszczonej działce [...]. Zauważyć też trzeba, że ewentualne nie branie udziału w postępowaniu przez stronę może być przesłanką wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku.

-----------------------

1