Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 824/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3, art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 kwietnia 2018 r., nr DPS.HU.5120.2.2018, Burmistrz Miasta Łeby przyznał L. M. świadczenie z pomocy społecznej w postaci opłat za pobyt w domu pomocy społecznej.

Decyzją z dnia 23 kwietnia 2019 r., nr DPS.HU.5120.3.2019, Burmistrz Miasta Łeby zmienił od dnia 1 marca 2019 r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Lęborku z kwoty 3.285,93 zł na kwotę 3.651,18 zł oraz zmienił od dnia 1 kwietnia 2019 r. opłatę L. M. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej nr 1 w Lęborku w wysokości 70% dochodu mieszkańca, tj. z kwoty 754,94 zł na kwotę 827,08 zł, płatną każdego miesiąca.

Decyzją z dnia 4 marca 2020 r., nr DPS.HU.5120.2.2020, wydaną na podstawie art. 54 ust. 1, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.), w trybie art. 163 k.p.a., po wszczęciu postępowania z urzędu, zmieniając decyzję z dnia 23 kwietnia 2019 r., Burmistrz Miasta Łeby orzekł o zmianie od dnia 1 listopada 2019 r. opłaty L. M. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej Nr 1 w Lęborku jako 70 % dochodu mieszkańca, tj. z kwoty 827,08 zł na kwotę 1.161,50 zł miesięcznie, wskazując, że pozostałe warunki określone w decyzji z dnia 23 kwietnia 2019 r. pozostają bez zmian.

Organ pierwszej instancji, na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Słupsk z dnia 27 grudnia 2019 r. ustalił, że skarżąca uzyskała od 1 października 2019 r. prawo do uzupełniającego świadczenia dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, wynoszące 469,75 zł miesięcznie, które zostało wypłacone wraz z emeryturą za styczeń 2020 r. wraz z wyrównaniem za okres od 1 października 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Dochód zmienił się wobec tego z kwoty 1.181,54 zł miesięcznie na kwotę 1.659,29 zł miesięcznie. Kwota zmiany przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, co w świetle art. 106 ust. 3b ustawy o pomocy społecznej uzasadniało dokonanie zmiany decyzji w zakresie odpłatności L. M. za pobyt w DPS od dnia 1 listopada 2019 r.

L. M. w złożonym odwołaniu podniosła, że pierwsze świadczenie uzupełniające wraz z wyrównaniem otrzymała w styczniu 2020 r., w związku z czym odpłatność za pobyt w DPS powinien zmienić się w miesiącu następującym po zmianie dochodu, tj. od lutego 2020 r., do którego nie należy wliczać wyrównania świadczenia za październik, listopad i grudzień 2019 r.

Decyzją z dnia 27 kwietnia 2020 r. nr SKO.420.56.2020 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku uchyliło pkt 1 zaskarżonej decyzji w części dotyczącej ustalenia od 1 listopada 2019 r. nowej wysokości odpłatności za pobyt L. M. w DPS Nr 1 w Lęborku w kwocie 1.161,50 zł miesięcznie, ustalając tę odpłatność za luty 2020 r. w kwocie 2.147,97 zł, stanowiącej 70 % dochodu z miesiąca poprzedzającego podstawę do zmiany decyzji i od 1 marca 2020 r. w kwocie 1.161,50 zł miesięcznie, stanowiącej 70% dochodu.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy, podstawę przeliczenia dochodu strony stanowiło ustalenie uzyskania prawa do świadczenia uzupełniającego w kwocie 469,75 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. ustalenie dochodu ma miejsce z uwzględnieniem dochodu poprzedzającego miesiąc, za który przysługuje świadczenie z pomocy społecznej.

Zgodnie z decyzją ZUS z dnia 27 grudnia 2019 r. od dnia 1 października 2019 r. przyznano stronie świadczenie uzupełniające. Przeliczenie organu pierwszej instancji związane z wydaniem decyzji od 1 października 2019 r. uwzględnia dochód z tytułu emerytury w kwocie 1.189,54 zł oraz świadczenie uzupełniające przyznane w kwocie 469,75 zł. Łącznie świadczenia te wyniosły 1.659,29 zł miesięcznie.

Świadczenie uzupełniające - co wynika z materiału dowodowego i odwołania, wypłacono z wyrównaniem w styczniu 2020 r. w kwocie 1.879,00 zł. Niewątpliwie więc, czego nie kwestionowała też strona, zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s. zaistniała podstawa do zmiany decyzji.

Z treści art. 106 ust. 5 w powiązaniu z art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. wynika, że zaistnienie podstaw do zmiany sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej w danym miesiącu nie powoduje w sposób automatyczny zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu opieki społecznej od pierwszego dnia tego miesiąca. Wobec zmiany sytuacji dochodowej strony zmiany decyzji odnośnie odpłatności można dokonać jedynie na przyszłość.

Z art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. wynika, że mieszkaniec domu ponosi opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, jednak nie więcej niż 70 % swojego dochodu. Obowiązkiem organu było więc ustalenie nowej wysokości opłaty w związku ze zmianą sytuacji dochodowej. Podstawą zmiany decyzji ostatecznej był art. 106 ust. 5 u.p.s. , który przewiduje, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku m.in. zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony.

Przepis art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. posługuje się pojęciem "dochód", należy więc w celu właściwej wykładni art. 106 ust. 5 u.p.s. odwołać się do treści ww. art. 8 ust. 3 u.p.s., który stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przy ustalaniu prawa do świadczeń z pomocy społecznej miarodajny jest dochód z miesiąca wcześniejszego niż złożenie wniosku o przyznanie świadczenia. Organ odwoławczy zauważył, że w dacie wydania decyzji ZUS, co pominął organ I instancji, adresat nie dysponował jeszcze kwotą należności wynikających z przyznanego świadczenia. Uzyskanie dochodu następuje dopiero wtedy, gdy określona kwota zostanie rzeczywiście uprawnionemu wypłacona. Trudno upatrywać zmiany sytuacji dochodowej w samym fakcie wydania decyzji przyznającej świadczenie, skoro mogła zostać zmieniona, czy też wypłata była planowana na przyszłość. Z decyzji ZUS wynika, że wypłatę świadczenia uzupełniającego zaplanowano na styczeń 2020r., co potwierdziła strona w odwołaniu. Kierując się powyższym Kolegium stwierdziło, że zmiana odpłatności winna mieć miejsce od dnia 1 lutego 2020 r. , natomiast zmiany wysokości opłaty należało dokonać uwzględniając dochód ze stycznia 2020 r., a więc mając na względzie wypłatę wyrównania świadczenia za okres od października 2019 r. do grudnia 2019 r. w kwocie 1.409,25 zł oraz świadczenie bieżące za styczeń 2020 zł w kwocie 469,75 zł (łącznie 1879 zł). W przedstawionej sytuacji łącznie dochód strony wyniósł 3.068,54 zł w styczniu 2020 r., wobec czego odpłatność należało zmienić od 1 lutego 2020r. w wysokości 2147,97 zł (70% z 3.068,54 zł). Dalszą kwotę odpłatności należało ustalić od dnia 1 marca 2020 r. w wysokości 1.161,50 zł, biorąc pod uwagę dochód, wynoszący z należnym świadczeniem za kolejne miesiące łącznie 1.659,29 zł (70% z 1.659,29).

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję L. M. zakwestionowała wysokość odpłatności ustalonej przez organ odwoławczy na kwotę 2.147,97 zł podnosząc, że błędem jest wliczanie do dochodu styczniowego świadczenia uzupełniającego za okres od października do grudnia 2019 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga polegała oddaleniu.

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, którą to decyzją organ ten, po uchyleniu punktu 1 decyzji organu pierwszej instancji, ustalił odpłatność za pobyt skarżącej w Domu Pomocy Społecznej za luty 2020 r. w kwocie 2147,97 zł, stanowiącej 70 % dochodu z miesiąca poprzedzającego podstawę do zmiany decyzji i od marca 2020 r. w kwocie 1161,50 zł miesięcznie, stanowiącej 70 % dochodu.

Skarżąca kwestionowała ustalenie wysokości odpłatności za luty 2020r. na kwotę 2147,97 zł wskazując, że błędnie wliczono do dochodu za styczeń 2020 r. świadczenie uzupełniające za okres od października 2019 r. do grudnia 2019 r. Jej zdaniem do dochodu za styczeń należało wliczyć, poza świadczeniami z ZUS, jedynie świadczenie uzupełniające za styczeń 2020 r., wobec czego wysokość odpłatności od lutego 2020 r. powinna wynosić 1161,50 zł miesięcznie.

W rozpatrywanej sprawie zmiany decyzji ostatecznej dokonano na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2019 r., poz.1507), dalej jako "u.p.s.", który przewiduje, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony (...). Nie ulega wątpliwości, że decyzja tego typu ma charakter konstytutywny. Choć brzmienie powyższej regulacji nie przesądza o tym, z jaką datą powinno się dokonać zmiany opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w przypadku zmiany "sytuacji dochodowej" strony, to jest - czy zmiana powinna być dokonana od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej , czy też od miesiąca następnego, organ odwoławczy zasadnie uznał - dokonując oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji - że zmiana opłaty za pobyt skarżącej w domu pomocy społecznej powinna nastąpić od następnego miesiąca po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej skarżącej , czyli od lutego 2020 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych niejednokrotnie podkreślano, że uzyskanie dochodu następuje dopiero wtedy, gdy określona kwota zostanie rzeczywiście uprawnionemu wypłacona. W niniejszej sprawie zmiana sytuacji dochodowej skarżącej nastąpiła w styczniu 2020 r. , bowiem dopiero wówczas wypłacono skarżącej przyznane świadczenie wraz z wyrównaniem za trzy miesiące.

Jak wynika z ustaleń organu odwoławczego, w styczniu 2020 r. wypłacono skarżącej świadczenie uzupełniające , przyznane decyzją ZUS z dnia 27 grudnia 2019 r. od 1 października 2019 r. w wysokości 469,75 zł miesięcznie – w łącznej kwocie 1.879zł (469,75 zł za styczeń 2020 r. oraz wyrównanie za październik, listopad i grudzień 2020 r. – 3x 469,75 zł = 1409,25 zł). Ponadto w styczniu 2020 r. skarżącej wypłacono emeryturę z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 1189,54 zł. Łączna kwota uzyskana przez skarżącą w styczniu 2020 r. to 3068,54 zł.

Z art. 8 ust. 3 u.p.s. wynika, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (...). Nie można zatem, jak twierdzi skarżąca, do dochodu za styczeń 2020 r. wliczyć jedynie kwot "należnych" za styczeń 2020 r., bowiem w skład sumy miesięcznych dochodów we wskazanym miesiącu wchodzą wszystkie należności, wypłacone skarżącej w styczniu 2020 r. Zasadnie zatem organ odwoławczy uznał, że opłatność skarżącej za pobyt w domu pomocy społecznej za luty 2020r. powinna wynosić 2147,97 zł ( 70% z 3068,54 zł) , a od marca 2020 r. – 1161,50 zł miesięcznie, mając na uwadze , że w lutym 2020 r. wysokość dochodu skarżącej wyniosła 1659,29 zł ( 70% z 1659,29 zł).

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.