Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 605/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (1,2)
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: § 5 ust. 1 - 3, § 6 ust. 1, § 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Zięba-Drymajło po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 605/16

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi A. T. jest wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U.

z 2013 r., poz. 1367) decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej jako: PWIS) z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: PPIS w [...]) z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...] orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u wyżej wymienionej choroby zawodowej.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że PPIS w [...] prowadził postępowanie w związku z otrzymanym zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej z poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W toku postępowania ustalono, że A. T. była zatrudniona: od [...] czerwca 1990 r. do [...] kwietnia 1991 r. w Wojewódzkiej Spółdzielni Pracy w [...] (zakład zlikwidowany) na stanowisku szwaczki, od [...] czerwca 1992 r. do [...] kwietnia 1993 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowo-Usługowym "[...]" w [...] (zakład nie istnieje) na stanowisku szwaczki, od [...] maja 1994 r. do [...] stycznia 1995 r. w Przedsiębiorstwie Handlowo-Usługowym "[...]" w [...] na stanowisku sprzedawcy, od [...] maja 1995 r. do [...] czerwca 1996 r. na ½ etatu w Firmie Handlowej "[...]" (zakład nie istnieje) jako sprzedawca, od [...] lipca do

[...] października 1996 r. w sklepie spożywczo-przemysłowym A. C. w O. (sklep nie istnieje) na stanowisku sprzedawcy, od [...] października 1996 r. do [...] września 1997 r. w [...] w W. – Oddział [...] w J. na stanowisku inkasa, od [...] stycznia do [...] marca 2001 r. w A Sp. z o.o. w K. na stanowisku księgowej (zakład zlikwidowany), od [...] maja 2001 r. do [...] października 2002 r. w sklepie spożywczo-przemysłowym J. U. w O. jako sprzedawca, od [...] września 2005 r. do nadal w "[...]" [...] Sp.j. w K. jako sortowacz materiałów drzewnych ([...] wrzesień 2005 r. – [...] czerwiec 2006 r. – praca związana z sortowaniem surowca drzewnego: fryzy, łaty, deski – przekładanie i oględziny wzrokowe), specjalista ds. kontroli jakości ([...] lipiec 2006 r. – [...] luty 2008 r. – praca związana z kontrolą jakości surowca: etykietowanie pakietów, praca administracyjno-biurowa związana z przyjmowaniem i wysyłaniem zamówień, przyjmowaniem towarów), kierownik Wydziału [...] ([...] marzec 2008 r.

- [...] maj 2010 r. - typowa praca administracyjno-biurowa), specjalista ds. kontroli jakości ([...] maj 2010 r. – [...] listopad 2013 r., praca związana z sortowaniem surowca drzewnego: fryzy, łaty, deski – przekładanie i oględziny wzrokowe) oraz specjalista ds. kontroli jakości i operator skrawarek drewna (od [...] listopada 2013 r.). W ostatnim okresie A. T. pracowała przy taśmie sortującej fryzy (klepki) po obróbce na obrabiarce WALTER przez ok. 2 miesiące. Na własną prośbę została przeniesiona do pracy przy wykończeniu produktu – zacieranie ręczne olejem boków blatów przy użyciu gąbki. Cały blat olejem pokrywa maszyna do olejowania. Zacieranie ręczne jest uzupełnieniem tego procesu. Dodatkowo wykonywała kontrole jakości. W przypadku wadliwego produktu szpachlowała ubytek drewna i zacierała to papierem ściernym.

W wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Przcy orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nie stwierdzono u A. T. choroby zawodowej.

Po ponownym badaniu, przeprowadzonym na skutek odwołania A. T.

w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] - Klinice Chorób Zawodowych

i Zdrowia Środowiskowego w [...], w dniu [...] grudnia 2015 r. wydane zostało orzeczenie lekarskie nr [...], w którym nie stwierdzono choroby zawodowej wymienionej w poz. 20.1, tj. zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wyjaśniając, że analiza czynności zawodowych wykonywanych w trakcie całego okresu zatrudnienia wykazała, że ww. nie wykonywała czynności powtarzalnych, monotypowych i stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, a w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

PPIS w dniu [...] lutego 2016 r. wydał decyzję Nr [...] znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia u A. T. choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

W odwołaniu A. T. zakwestionowała ustalenia dokonane w decyzji PPIS W jej ocenie, w trakcie zatrudnienia w firmie "[...]" choroba rozwinęła się, o czym świadczą wyniki badań elektromiograficznych. Czynności które wykonywała od momentu zatrudnienia do chwili obecnej mogły mieć wpływ na powstanie zespołu cieśni nadgarstka. Ze względu na stan zdrowia i niemożność wykonywania czynności zawodowych przebywa na zwolnieniu lekarskim.

PWIS nie uwzględnił odwołania i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że aby orzec o chorobie zawodowej, organ administracji musi stwierdzić wystąpienie łącznie trzech przesłanek, tj. ustalić, że strona

w środowisku pracy narażona była na działanie czynników mogących potencjalnie wywołać chorobę zawodową; po drugie - powołani w sprawie biegli rozpoznają

u strony chorobę w sensie medycznym, a po trzecie - ustalić związek przyczynowy między narażeniem na działanie czynników szkodliwych w środowisku pracy

a chorobą strony.

PWIS przyznał, że w sprawie występuje zespół cieśni nadgarstka obustronny, który mieści się pod poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Z przeprowadzonej jednakże oceny narażenia zawodowego nie wynika, żeby zainteresowana wykonywała podczas pracy zawodowej czynności, które by tę chorobę mogły wywołać. Wyjaśniono, że do powstania rozpoznawanej choroby konieczna jest praca wymagająca wykonywania ruchów monotypowych, takich, podczas których czynność jednego rodzaju wykonywana jest przez większą część zmiany roboczej – zginania

i prostowania w stawach nadgarstkowych. Takich czynności zainteresowana nie wykonywała. Nadto w opiniach biegłych zwrócono uwagę na nietypowy rozwój choroby u osoby praworęcznej (początek choroby w kończynie lewej) i występowanie czynników pozazawodowych. Organ wskazał, że opinie biegłych, w zakresie wiedzy specjalistycznej korzystają z domniemania prawdziwości, zaś organ uprawniony jest do kontroli ich poprawności jedynie pod kątem prawnoprocesowym. Opinie te są zgodne w rozpoznaniu, logiczne i wyczerpujące.

W oparciu o treść tych orzeczeń oraz oceny narażenia zawodowego – brak czynności zawodowych (ruchów kończyn górnych) sprzyjających rozwojowi zespołu cieśni nadgarstka organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej z poz. 20/1 wykazu chorób.

Decyzję PWIS A. T. – reprezentowana przez pełnomocnika (adwokata) - zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją PPIS z dnia

[...] lutego 2016 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego

i nieuwzględnienie ustaleń wynikających z zebranego materiału dowodowego

w szczególności poprzez uznanie, że skarżąca nie wykonywała podczas pracy zawodowej ruchów o charakterze monotypowym i nie pracowała w warunkach "narażenia zawodowego" oraz że charakter pracy nie stanowił przyczyny wystąpienia choroby zawodowej.

Podkreśliła, że od 2005 r. zatrudniona była w firmie "[...]" [...] Sp. j. W 2010 r. zdiagnozowano u niej zespół cieśni nadgarstka. Choroba ta powstała w okresie zatrudnienia w tej firmie. Wskazała, że w 2013 r. przeszła operację odbarczenia nerwu pośrodkowego w lewym nadgarstku, a w 2016 r. przeprowadzono tę samą operację w prawym nadgarstku. Aktualnie zdiagnozowano u niej kolejne dolegliwości tzw. "łokieć golfisty" i "łokieć tenisisty". Wbrew ustaleniom organu, prace na wszystkich stanowiskach w okresie zatrudnienia w ww. firmie wykonywała

z zaangażowaniem rąk i nadgarstków (sortowanie, przekładanie, kontrolowanie elementów drewnianych o różnej wadze i wymiarach). Były to czynności monotypowe, wielokrotnie powtarzane w długich okresach czasowych, związane

z ruchami nawracania i odwracania ręki, chwytania, zginania i prostowania nadgarstka, wymagające użycia siły fizycznej. Często ciężar płyt przekraczał dopuszczalne normy. Wyjaśniła, że wykonywała i nadal wykonuje te same lub podobne czynności pozostające w bezpośrednim związku z dużym obciążeniem rąk

i nadgarstków, często będąc narażona na działanie niskich temperatur.

Skarżąca wskazała także na pominięcie przez organ faktu, że zespół cieśni nadgarstka powstaje nie tylko podczas nietypowego wyginania dłoni, ale do jego powstania może przyczynić się praca w niskich temperaturach, ruchy monotypowe, chwytanie i podnoszenie przy użyciu siły. Wszystkie te czynniki występowały

i występują w trakcie zatrudnienia w firmie "[...]". Organ wskazując na pozazawodową przyczynę powstania zespołu cieśni nadgarstka nie wyjaśnił przy tym, o jaką przyczynę chodzi i na jakiej podstawie wysnuł taki wniosek. Nadto opinia Instytutu Medycyny Pracy w [...] jest wewnętrznie sprzeczna. Z jednej strony lekarz szczegółowo wskazuje jakie czynności wykonywała podczas pracy zawodowej (z ich opisu wnika, że były to czynności monotypowe powtarzalne), z drugiej strony zaś stwierdza w analizie, że w trakcie pracy takich ruchów nie wykonywała. Stwierdziła, że w tym zakresie konieczne jest uzupełnienie orzeczenia i wyjaśnienie wątpliwości.

W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione

w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

W rozpoznawanej sprawie Sąd opisanych naruszeń prawa nie stwierdził,

a zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione.

W okolicznościach sprawy dokonane przez organy ustalenia stanu faktycznego co do stażu oraz miejsc i rodzajów wykonywanej przez skarżącą pracy są bezsporne. Nie budzi też wątpliwości fakt wystąpienia u niej jednostki chorobowej w postaci zespołu cieśni nadgarstków obydwu rąk, co zostało potwierdzone podczas badań przeprowadzonych przed Wojewódzkim Ośrodkiem Medycyny Pracy oraz Instytutem Medycyny Pracy w [...] (odpowiednio orzeczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia i [...] grudnia 2015 r.). Kwestionowane są jednak ustalenia tych orzeczeń – mające odzwierciedlenie w treści wydanych w sprawie decyzji – wskazujące na brak związku tych schorzeń z długością okresu zatrudnienia

i sposobem wykonywania przez skarżącą pracy w ostatnim jej miejscu zatrudnienia, tj. "[...]" [...] Spółka Jawna, a tym samym braku ich uznania za chorobę zawodową.

Określenie "choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym, w przeciwieństwie do samej choroby o konkretnych objawach sensie medycznym. Stosownie do art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm.), za taką uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli

w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym

w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 K.p.).

Wykaz chorób zawodowych, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 K.p. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia

30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367).

Dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest zdiagnozowanie schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych, ustalenie chorobotwórczych czynników środowiska pracy (warunków pracy) oraz ustalenie zawodowej etiologii schorzenia, tj. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym a chorobą.

Stosownie do § 5 ust. 1 – 3 wskazanego rozporządzenia, właściwym do orzekania

w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia

27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej

I lub II stopnia; jednostkami orzeczniczymi I stopnia są m.in. poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, jednostkami orzeczniczymi

II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy, zaś wg § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2010 r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 110, poz. 736), specjalizacjami lekarskimi, niezbędnymi do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych jest m.in. medycyna pracy.

W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo

o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - stosownie do § 6

ust. 3 pkt 3 rozporządzenia – została sporządzona przez PPIS).

Z kolei, ustalenie związku pomiędzy narażeniem zawodowym spowodowanym chorobotwórczymi czynnikami środowiska pracy a chorobą jest zadaniem organów inspekcji sanitarnej, które zgodnie z § 8 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydają na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika; wynika z tego, że bez pozytywnych orzeczeń lekarskich bądź sprzecznie z nimi organ inspekcji sanitarnej nie może we własnym zakresie dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015 r. II OSK 1872/13 i z dnia 28 stycznia 2015 r. II OSK 1567/13, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie "orzeczenia.nsa.gov.pl", dalej: baza CBOSA).

Z akt sprawy wynika, że skarżąca została poddana badaniom lekarskim przez lekarzy o odpowiednich kwalifikacjach i w uprawnionych jednostkach orzeczniczych, tj. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy – Poradni Chorób Zawodowych oraz Instytucie Medycyny Pracy w [....] – Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego, Oddziale Chorób Zawodowych. W oparciu o analizę przebiegu zatrudnienia A. T. i opisów wykonywanych przez nią czynności zawodowych, zgromadzoną dokumentacje pracowniczą i lekarską oraz przeprowadzone dodatkowo badania, jednostki te zgodnie uznały o braku podstaw do rozpoznania u niej choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstków, wskazując na brak możliwości bezspornego lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzenia, że choroba spowodowana została sposobem wykonywania pracy. W uzasadnieniach obydwu orzeczeń szczegółowo opisano stanowiska pracy zajmowane przez A. T. w trakcie najdłużej trwającej pracy w Sp. j. [...] (kolejno od 2005 r. jako sortowacz materiałów drzewnych, specjalista ds. kontroli jakości, kierownik wydziału odbioru jakościowego surowca, operator skrawarek drewna, stanowisko wykończenia produktu) oraz wykonywane na nich czynności (sortowanie surowca drzewnego – przekładanie i kontrola wzrokowa fryz, łat i desek, etykietowanie towaru, prace administracyjne – przyjmowanie i wysyłanie zamówień i towarów, praca przy komputerze, koordynacja pracy innych osób, sortowanie elementów po obróbce na obrabiarce, olejowanie blatów i uzupełnianie w nich ubytków, przesuwanie ich na rolki do pakowania).

W orzeczeniu WOMP powołano się na przeprowadzoną konsultację neurologiczną i ortopedyczną oraz diagnostykę różnicową. Podkreślono, że przeprowadzane na zlecenie pracodawcy badania profilaktyczne nie zawierały ograniczeń ani przeciwwskazań do pracy na zajmowanych stanowiskach. Mimo konieczności zaangażowania całych kończyn górnych, wykonywanej przez zainteresowaną pracy nie można zaliczyć do ruchów monotypowych, wymagających zaangażowania tylko jednej grupy mięśni lub elementu układu ruchu. Wykonywane czynności cechowała różnorodność i nie powodowały one ewidentnego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych kanałów nadgarstkowych, nie potwierdzono też konieczności wykonywania ruchów odchylenia łokciowego w stawach nadgarstkowych, nawracania i odwracania, odchylania łokciowego i promieniowego. Podkreślono znaczenie czynników parazawodowych mających dominujące znaczenie w powstawaniu u zainteresowanej patologii nadgarstków: płci żeńskiej, udokumentowane przez nią występowanie ganglionów nadgarstka prawego, proces zwyrodnieniowy w obrębie struktur kostno – stawowych obydwu dłoni. Zwrócono uwagę na większe nasilenie dolegliwości w nadgarstku lewym, mimo że u badanej dominującą kończyną była ręka prawa.

Również w orzeczeniu wydanym przez IMP w [...] - powołując się na dodatkowe wyniki przeprowadzonych w trakcie hospitalizacji A. T. badań neurofizjologicznych (ENeG/EMG) – nie stwierdzono, by w trakcie pracy wykonywała takie powtarzalne czynności monotypowe, które przy niewątpliwym obciążeniu kończyn górnych, stwarzałyby warunki do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka, długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych i w konsekwencji wystąpienie zespołu cieśni.

Mając na uwadze powyższe orzeczenia lekarskie jako wydane przez jednostki właściwe do rozpoznania chorób zawodowych należy wskazać na prezentowane

w orzecznictwie sądowym stanowisko, że mają one charakter opinii biegłego,

a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Związanie to wynika z tego, że

w rozumieniu art. 75 w związku z art. 84 § 1 K.p.a., orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. m.in. wyroki NSA

z dnia 10 kwietnia 2014 r. II OSK 2734/, dnia 12 lutego 2013 r. II OSK 2492/12,

z dnia 12 maja 2010 r. II OSK 335/10 i z dnia 5 stycznia 2007 r. II OSK 1078/06; publ. baza CBOSA).

Brak po stronie organu administracji kompetencji do samodzielnego dokonania rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia go jednak od oceny orzeczenia lekarskiego stosownie do art. 80 K.p.a. Organy mają bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Mają też możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby mogą zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie.

Stanowisko PWIS i PPIS co do braku stwierdzenia

u A. T. choroby zawodowej Sąd rozpoznający jej skargę w całości podziela. Organy te w sposób kompleksowy zebrały i rozważyły cały materiał dowodowy niezbędny dla właściwej oceny związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym a zachorowaniem skarżącej. W kontekście opisanych okoliczności prawidłowo uznały na podstawie dokumentacji pracowniczej, oceny narażenia zawodowego i wydanych orzeczeń lekarskich (nie wkraczając w ich merytoryczną ocenę), że nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba obwodowego układu nerwowego pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka została u niej spowodowana sposobem wykonywania pracy, co jest koniecznym warunkiem do uznania zawodowej etiologii schorzenia.

W zaskarżonej decyzji podkreślono, że orzeczenia lekarskie są zgodne

w rozpoznaniu, logiczne i wyczerpujące, wskazując na pozazawodową przyczynę zgłaszanych przez A. T. dolegliwości (spełniają tym samym kryterium opinii biegłego w rozumieniu art. 84 K.p.a.). O wnikliwym podejściu do wyjaśnienia zawodowych przyczyn powstania u zainteresowanej schorzenia oprócz przeprowadzonych badań świadczy m.in. pismo z dnia [...] lipca 2015 r., jakie uprawniony do wydania orzeczenia lekarz WOMP wystosował do PPIS, a dotyczące udzielenia wyjaśnień odnośnie wykonywania w trakcie pracy przez zainteresowaną charakterystycznych dla powstania zespołu cieśni ruchów monotypowych (szybkie, wielokrotnie powtarzane, w długich okresach czasowych) zginania i prostowania nadgarstka, zginania łokciowego i promieniowego nadgarstka, nawracania i odwracania ręki, chwytania palcami (chwyt pensetowy).

Wątpliwości Sądu nie budzi powtarzalność wykonywanych przez skarżącą zadań, co jest szczególnie akcentowane w odniesieniu do poprzedzających wystąpienie w 2010 r. pierwszych objawów chorobowych czynności pracowniczych polegających na kontroli jakości i sortowaniu surowca drzewnego; wiązały się one

z przekładaniem i oglądaniem elementów drewnianych (1-osobowo w odniesieniu do elementów małych – o wymiarach 53x53x270-520 mm i wadze od 0,758 do 1,46 kg oraz w składzie 2-osobowym elementów o długości 1500 mm i wzwyż oraz wadze od 4,494 – 16,5 kg) w średniej ilości ok. 1500 szt. w czasie zmiany roboczej. W tym zakresie niewystarczające jest zatem stwierdzenie występowania tylko niektórych elementów mogących mieć wpływ na powstanie choroby zawodowej - w niniejszym przypadku wielokrotnej powtarzalności czynności wykonywanych przy użyciu rąk

(a tym samym dłoni i nadgarstków), jeżeli nie wiązało się to jednocześnie z ich znaczną częstotliwością i wywoływaniem uścisku na pnie nerwów pośrodkowych nadgarstków.

Wyraz temu daje wyrok WSA w Łodzi z dnia 1 sierpnia 2013 r. III SA/Łd 432/13 (LEX nr 1359585), wg którego zawodową etiologię zespołu cieśni nadgarstka, w świetle wiedzy medycznej, można podejrzewać wówczas, gdy czynności wykonywane na stanowisku pracy charakteryzują się szybkimi, wielokrotnie powtarzalnymi w długich przedziałach czasowych, ruchami maksymalnego zginania i prostowania nadgarstków, bądź praca wymaga czynności wykonywanych w pozycji stwarzającej ryzyko ucisku na pień nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka.

W przypadku skarżącej ryzyko takiego ucisku w świetle wydanych orzeczeń lekarskich wykluczono, zaś jak wskazano w karcie oceny narażenia zawodowego oraz w piśmie PPIS z dnia [...] lipca 2015 r. (stanowiącym odpowiedź na w/w pismo WOMP z dnia [...] lipca 2015 r.), czas kontroli elementów z grupy małych wynosił

ok. 30-50 sekund zaś dużych 50-120 sekund. Nie wiązało się to zatem z szybkimi

i nienaturalnymi ruchami tylko i wyłącznie w obrębie nadgarstka, lecz całych kończyn górnych. Jednostkowo nie wymagało to także używania znacznej siły, co należy również odnieść do pracy przy olejowaniu płyt, a następnie ich przesuwaniu po rolkach.

Ponieważ organy administracji nie dopatrzyły się czynników mogących mieć wpływ na zdiagnozowanie choroby zawodowej w trakcie prac wykonywanych przez A. T. przed podjęciem zatrudnienia w firmie [...] (nie sygnalizowała ich także sama skarżąca oraz podmioty wydające orzeczenia lekarskie), należy dodatkowo zwrócić uwagę na pozostałe okoliczności natury osobistej (indywidualnej) oraz dotyczące ostatniego jej miejsca pracy, tj.:

- okresowe zmiany stanowisk pracy przez skarżącą w trakcie zatrudnienia w firmie [...] (mimo że także wymagały zaangażowania rąk, dotyczyły wykonywania innych rodzajowo czynności),

- stosunkowo niedługi okres jaki upłynął od podjęcia przez nią pracy w tej firmie ([...] 2005 r.) do wystąpienia pierwszych dolegliwości bólowych (2010 r.),

- brak stwierdzenia tego typu przypadków wśród pozostałych, często dłużej pracujących osób (zwłaszcza kobiet),

- większe nasilenie zmian w nadgarstku lewej ręki wobec większego obciążenia ręki prawej jako wiodącej,

- zmiany organiczne w obrębie całych kończyn górnych: zwapnienie w tkankach miękkich (badanie USG z dnia [...] marca 2014 r.), sygnalizowane w odwołaniu problemy z łokciami, gangliony (fakt ich udokumentowania przez skarżącą został wskazany w orzeczeniu WOMP).

Mimo zatem, że w sensie medycznym choroba w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstków rozwinęła się w okresie pracy skarżącej w Sp. j. [...], nieuzasadnione jest wiązanie jej przyczyn z wykonywaną tam pracą, a w konsekwencji przypisania jej cechy choroby zawodowej. Oznacza to - wbrew temu co podniesiono w odwołaniu a następnie w skardze - że nawet jeśli dana osoba zachorowała na chorobę objętą wykazem chorób zawodowych w trakcie trwania zatrudnienia ale sposób wykonywania dotychczasowej pracy nie był podstawowym czy głównym czynnikiem powstania takiej choroby, to nie można przypisać jej miana choroby zawodowej. Brak jest bowiem w takiej sytuacji możliwości uznania, że zdiagnozowana choroba bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem (art. 235¹ K.p.) została wywołana czynnikami narażenia zawodowego. W tym zakresie podnoszone w skardze domniemanie istnienia związku przyczyno – skutkowego ujawnionych warunków pracy cechujących się znacznym zaangażowaniem rąk ze stwierdzoną chorobą stanowi nieuzasadnioną i nie popartą konkretnymi dowodami polemikę z wyrażonym w zaskarżonych decyzjach stanowiskiem organów, a przede wszystkim ze stanowiącymi podstawę ich wydania orzeczeniami lekarskimi, do merytorycznego kwestionowania których – jak już wskazano wyżej organy administracji nie są kompetentne (takich możliwości nie ma także Sąd).

W tym ostatnim przypadku nieuzasadniony jest zarzut rzekomej sprzeczności zawartej w orzeczeniu IMP w [...] Wywodzenie przez pełnomocnika skarżącej

z zawartego w tej opinii szczegółowego opisu wykonywanych przez skarżącą czynności zawodowych ich monotypowości i powtarzalności, a następnie zestawianie tego wniosku z twierdzeniami opinii, że skarżąca w trakcie pracy nie wykonywała czynności powtarzalnych, monotypowych, stwarzających warunki w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych i w konsekwencji wystąpienie zespołu cieśni

w obrębie nadgarstka, jawi się jako dowolne i zbyt daleko idące. Zdaniem Sądu,

z analizy treści tej opinii nie wynika, że wykonywane czynności same w sobie nie były powtarzalne i monotypowe (co jak już wskazano wyżej, nie stanowi samoistnej podstawy do przypisywania im przyczyny wywołania choroby zawodowej), ale nie były takimi w kontekście jednoczesnego stwarzania warunków powodujących zwiększenie ciśnienia w kanale nadgarstków prowadzącego w efekcie do wystąpienia zespołu cieśni.

Oznacza to - wbrew temu co podniesiono w odwołaniu a następnie w skardze - że nawet jeśli dana osoba zachorowała na chorobę objętą wykazem chorób zawodowych w trakcie trwania zatrudnienia, ale sposób wykonywania dotychczasowej pracy nie był podstawowym czy głównym czynnikiem powstania takiej choroby, to nie można przypisać jej miana choroby zawodowej.

Wbrew twierdzeniu skargi, bez znaczenia pozostaje także, jaka była pozazawodowa przyczyna powstania choroby, gdyż w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej ani organ administracji ani też orzekające jednostki orzecznicze nie są zobowiązane do poszukiwania przyczyn powstania schorzenia, ale weryfikują jego powstanie w kontekście stwierdzonego narażenia zawodowego (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2011 r. II OSK 1898/11, publ. CBOSA).

Reasumując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja PWIS, jak również decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające ich uchylenie.

Zarzuty skarżącej dotyczą interpretacji czynników wpływających na powstanie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jako takich, które bezpośrednio ją narażały

i spowodowały powstanie choroby. Stanowisko to nie zasługuje na akceptację, gdyż na podstawie zgromadzonego w sprawie spójnego materiału dowodowego lekarskie jednostki orzecznicze oraz organy administracji prawidłowo ustaliły i wykazały, że zdiagnozowana u niej w sensie medycznym choroba obwodowego układu nerwowego w postaci zespołu cieśni nadgarstka nie ma zawodowej etiologii.

Tym samym, wbrew zarzutom skargi, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy

i jego ocena pozostawały w zgodzie z art. 80 K.p.a. i stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia, że stwierdzone u skarżącej schorzenia nie pozostawały

w związku przyczynowym ze sposobem wykonywania przez nią pracy zawodowej. Nie zostały też naruszone reguły postępowania dowodowego określone

w art. 7, 8 i 77 K.p.a., co pozwoliło na prawidłowe ustalenie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Stanowisko organu odwoławczego zostało przy tym dostatecznie uzasadnione, spełniając wymóg art. 107 § 3 K.p.a.

W związku z powyższym skarga - jako niezasadna - podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.