Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3487/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.39 ust 1
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 września 2015 r. sygn. akt II SA/Op 293/15 w sprawie ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 25 września 2015 r. II SA/Op 293/15 oddalił skargę M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej stanowiła ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163), zwana dalej "ustawą" lub "u.p.s.". Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej, której rodzaje określone zostały w art. 36 ustawy, jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego i specjalnego celowego (art. 36 pkt 1 lit. c). Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Może on być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Warunkiem przyznania tego świadczenia jest po pierwsze zaistnienie niezbędnej potrzeby bytowej, której wystąpienie wskazane zostało w art. 39 ust. 2 jedynie przykładowo oraz spełnienie obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy. Oznacza to, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej zmuszony jest odmówić przyznania zasiłku celowego osobie samotnie gospodarującej, jeśli jej dochód nie będzie niższy od ustawowego kryterium dochodowego. Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł.

Ustawa precyzyjnie określa sposób ustalania dochodu osób ubiegających się o przyznanie świadczenia. Ogólna definicja dochodu dla celów pomocy społecznej ujęta została w art. 8 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jak również kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Wszystkie składniki dochodu ustala się według zasad określonych w poszczególnych ustępach art. 8. W ust. 4 tego przepisu ustawodawca wskazał, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych, dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. W art. 8 ust. 4 u.p.s. ustawodawca enumeratywnie wskazał przychody, które na potrzeby ustalenia spełniania kryterium dochodowego nie podlegają zaliczeniu do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3. Katalog przychodów określonych w tym przepisie ma charakter zamknięty, co oznacza, że organ administracji przyznający świadczenia nie ma żadnej swobody w zakresie ustalania dochodu osoby, w tym również wykraczania poza katalog przychodów w nim określonych i niezaliczenia do dochodu osoby samotnie gospodarującej minimalnej wysokości zasiłku okresowego, o której stanowi art. 38 ust. 4 ustawy, tj. 20 zł, a która to kwota powodowałby przekroczenie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z regulacji zawartych w art. 38 ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 jednoznacznie wynika, że ustawodawca określił wysokość zasiłku okresowego podając jego wysokość minimalną (art. 38 ust. 3 i ust. 4) oraz maksymalną (art. 38 ust. 2 ustawy). Organ nie może zatem przyznać stronie świadczenia w postaci zasiłku okresowego w kwocie niższej, a także wyższej niż to zostało określone w ustawie. Jednocześnie ustawodawca nie dokonał żadnych wyłączeń dotyczących niezaliczania do dochodu minimalnej kwoty zasiłku okresowego bądź jego części, o której mowa w art. 38 ust. 4. Tym samym, przy ustalaniu wysokości osiąganego przez stronę dochodu w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku organ nie jest uprawniony do zaliczenia do niego tylko takiej części kwoty zasiłku okresowego, która stanowi wyłącznie uzupełnienie brakującej części kwoty kryterium dochodowego. Przepisy określające zasady przyznawania zasiłku okresowego, w tym i dotyczące jego wysokości, nie stanowią przepisów lex specialis w stosunku do art. 8 ust. 3 ustawy, gdyż art. 38 ust. 4 u.p.s. określa minimalną wysokość zasiłku okresowego i nie łączy obowiązku przyznania tej minimalnej kwoty 20 zł, w przypadku spełnienia przesłanek warunkujących uzyskanie prawa do zasiłku okresowego z art. 38 ust. 1, z możliwością przekroczenia kryterium dochodowego. Wprowadzenie art. 38 ust. 4 u.p.s. nie wyklucza możliwości przyznania zasiłku okresowego w tej konkretnej sytuacji w kwocie, która doprowadziłaby do przekroczenia ustalonego kryterium dochodowego. Wobec tego uznać należało, że zasadnie organy przyjęły, że skarżący nie jest uprawniony do uzyskania pomocy w postaci zasiłku celowego, gdyż jego dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku nie jest niższy niż kwota kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej.

Ustalony w sprawie stan faktyczny uprawniał także przyjęcie, że po stronie skarżącego nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, który uzasadniałby przyznanie specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (art. 41 pkt 1 ustawy). Fakt pobytu skarżącego w domu pomocy społecznej, w którym ma on zabezpieczone warunki bytowe, żywnościowe, higieniczne, dostęp do lekarzy i bezpłatnych leków przepisanych przez psychiatrę, objęcie go stałą pomocą oraz dysponowanie własnymi środkami finansowymi w kwocie 337,28 zł. Mając na uwadze cele pomocy społecznej, Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do przekroczenia zasad uznania administracyjnego. Orzekając w sprawie zasiłków, organy ustalając zasadność żądania wnioskodawcy zobowiązane są rozważyć potrzebę jego przyznania i możliwości strony zaspokojenia potrzeb z własnych środków oraz posiadanych przez organ środków finansowych na realizację zadań pomocowych. Zasiłek winien być adekwatny do sytuacji i potrzeb wnioskodawcy oraz możliwości zaspokojenia tych potrzeb we własnym zakresie. W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu skarżącego na kwotę 549 zł przyjmując, że składa się on z zasiłku okresowego w wysokości 20 zł oraz zasiłku stałego w wysokości 529 zł miesięcznie. Z art. 8 ust. 10 u.p.s. jednoznacznie wynika, że dochody ze wszystkich źródeł podlegają zsumowaniu. Prawidłowo także organy, stosując art. 8 ust. 3 ustawy, przyjęły dochód skarżącego z miesiąca września 2014 r., a więc miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie pomocy.

Podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego nastąpiło po dokonaniu wnikliwych ustaleń co do okoliczności faktycznych, na podstawie oceny uwzględniającej zgromadzony materiał dowodowy. W postępowaniu ustalono zarówno sytuację osobistą, jak i majątkową skarżącego. W tym celu zebrano konieczne dowody, m.in. w postaci wywiadu środowiskowego decyzji o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego i okresowego, uzyskania informacji z DPS w C. - W. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozpoznania wniosku strony i podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego celowego. Zaskarżone decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego znalazły oparcie w materiale dowodowym sprawy. Organ odwoławczy, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a., odniósł się do zarzutu odwołania i zajął w tym zakresie trafne stanowisko.

Zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego i składania wniosków może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyrok NSA z 21 listopada 2014 r., II OSK 1099/13). Organy zgromadziły materiał dowodowy w zakresie umożliwiającym prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy i dokonały jego oceny zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Z uwagi na ujawnione okoliczności prawidłowo też odmówiły skarżącemu przyznania wnioskowanych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Skarżący nie spełnił bowiem warunków do uzyskania zasiłku celowego, ponieważ jego dochód wynoszący 549 zł nie jest niższy niż kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 542 zł. Zasiłek celowy specjalny zaś nie przysługuje skarżącemu, gdyż ma on zaspokojone potrzeby bytowe, socjalne oraz zdrowotne, w tym bezpłatne leki przepisane przez lekarza psychiatrę w domu pomocy społecznej, dysponuje własnymi, zgromadzonymi na koncie środkami finansowymi, z których jest w stanie zaspokoić potrzeby, o których zabezpieczenie wnioskował.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł M. M., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, a także o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adwokata K. P. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, które nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego a to:

1. art. 8 ust 1 pkt 1 u.p.s. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że obligatoryjną przesłanką uzyskania prawa do świadczeń z pomocy społecznej jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, podczas gdy wykładnia językowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że dochód osoby samotnie gospodarującej może być niższy bądź równy kwocie kryterium dochodowego jednak nie może tej kwoty przekroczyć,

2. art. 8 ust. tej 3 u.p.s. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na:

a) wliczeniu do dochodu skarżącego kwoty zasiłku stałego i kwoty zasiłku okresowego otrzymywanego przez skarżącego w sytuacji, gdy zgodnie z art. 37 ust. 6 u.p.s. w brzmieniu z dnia wydania decyzji SKO w O., tj. z [...] lutego 2015 r. kwoty zasiłku okresowego nie wlicza się do dochodu osoby otrzymującej zasiłek stały,

b) wliczeniu do dochodu skarżącego pełnej kwoty zasiłku stałego i pełnej kwoty zasiłku okresowego w sytuacji gdy w art. 38 ust. 2 u.p.s. zawarł definicję maksymalnej wysokości zasiłku okresowego wprowadzając granicę polegającą na tym że, w przypadku osoby samotnie gospodarującej wysokość zasiłku okresowego ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie, przez co ustawodawca uznał, by określając dochód osoby samotnie gospodarującej wliczać otrzymywany zasiłek okresowy jedynie do kwoty kryterium dochodowego, co w obydwu przypadkach prowadziło do naruszenia art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. poprzez uznanie, że skarżący przekroczył kryterium dochodowe i nie posiada prawa do świadczenia społecznego w postaci zasiłku celowego wskazanego w art. 36 pkt 1c w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że dokonaną przez Sąd wykładnią art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. nie sposób się zgodzić. Zgodnie z tym przepisem prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Uwzględniając treść § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), należy podnieść, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekroczy 542 zł. Z wykładni językowej frazy "nie przekroczy" wynika, że dochód osoby samotnie gospodarującej nie może być wyższy niż kwota ustalona kryterium dochodowego, a contrario suma dochodu może być niższa bądź równa kwocie kryterium dochodowego. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego znaczenie słowa "przekroczyć, przekraczać" oznacza 1) idąc, jadąc itp., dotrzeć dalej, niż coś sięga; też: zrobić krok przez coś, 2) osiągnąć poziom przewyższający coś, też: wystąpić poza granicę, zakres czegoś. Zatem osiągnięcie, wyrównanie progu dochodowego nie spełnia zawartej w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. normy. Wykładania dokonana przez WSA w Opolu, że organ pomocy społecznej zmuszony będzie odmówić przyznania zasiłku celowego osobie samotnie gospodarującej, jeśli jej dochód nie będzie niższy od ustawowego kryterium dochodowego jest sprzeczna z wykładnią językową tego przepisu.

Stosownie do art. 7 Konstytucji RP, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Sąd Administracyjny zaś, ocenia zgodność z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej stosując prawo materialne z chwili wydania decyzji przez organ administracyjne II instancji.

Art. 8 ust. 3 u.p.s. stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu pominął treść art. 37 ust. 6 u.p.s. w brzmieniu z chwili wydania decyzji przez SKO w O.: "Do dochodu osoby ubiegającej się i pobierającej zasiłek stały nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego". Gdyby Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 8 ust. 3 u.p.s. to stwierdziłby, że w zakresie ustalania dochodu osób, które pobierają jednocześnie zasiłek stały i celowy regulacją szczególną jest art. 37 ust. 6 u.p.s. w brzmieniu z 27 lutego 2015 r. i w tym zakresie kwota otrzymywanego przez skarżącego zasiłku celowego nie jest wliczana do dochodu związanego z pobieraniem zasiłku stałego, gdyż w tym zakresie zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. ustawa stanowi inaczej.

Gdyby Sąd orzekający nie podzielił stanowiska przedstawionego wyżej zarówno na podstawie poprzedniego jak i obecnego stanu prawnego pojawia się pytanie: Czy i w jakiej wysokości należy doliczyć kwotę zasiłku okresowego do dochodu osoby samotnie gospodarującej? Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s. zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł (542 rozporządzenie) miesięcznie. Co do zasady mając na uwadze art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek okresowy ustawodawca przewidział jako sposób uzupełnienia dochodu w sposób zbliżony do kwoty kryterium dochodowego przez osobę niezdolną do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolną do pracy. Zatem ustawodawca ustanowił granicę zasiłku okresowego wskazując, że suma dochodu osoby ubiegającej się o zasiłek okresowy wraz z innymi dochodami nie może przekraczać kryterium dochodowego. Jego wolą i celem było wyrównanie form pomocy i zasiłków do granicy kryterium dochodowego tj. granicy poniżej której ustawodawca utożsamia granicę ubóstwa (minimum socjalne) poniżej której ustawodawca zarówno na podstawie konstytucji jak i umów międzynarodowych ma obowiązek podejmować kroki pomocowe.

Natomiast art. 38 ust. 4 u.p.s. stanowi, że kwota minimalna zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł. Jednak co do zasady ustawodawca uznawał, że suma wszystkich dochodów wraz z zasiłkiem okresowym nie będzie przekraczać kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 8 ust 3 ustawa może wskazywać inny sposób liczenia dochodów niż wynika z brzmienia tego przepisu. Nie stoi on w sprzeczności z regulacją wynikającą z art. 8 ust. 4 u.p.s., który wskazuje, jakie dochody nie podlegają wliczeniu co do całości tych dochodów. Co więcej art. 8 ust. 4 stanowi jedną z sytuacji kiedy ustawa stanowi inaczej.

Inną wskazującą wysokość dochodu normą jest art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, który zakłada maksymalną wysokość zasiłku okresowego. Organ przyznający prawo do zasiłku okresowego kierując się tą normą nie może przyznać zasiłku okresowego przekraczającego kryterium dochodowe. Wystąpienie zatem okoliczności, że w wyniku przyznania prawa do zasiłku okresowego w najniższej wysokości, osoba faktycznie przekroczy kryterium dochodowe nie oznacza, że organ przyznał zasiłek okresowy ponad kwotę wynikającą z definicji art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy. Taka sytuacja jest możliwa tylko i wyłącznie w sytuacji osób, które osiągają dochody w wysokości zbliżonej do kryterium dochodowego i uzyskując zasiłek okresowy minimalny w kwocie 20 zł przekroczą kryterium dochodowe. Jednak w takiej sytuacji nie oznacza to, że organ przyznał zasiłek okresowy osobie w kwocie wyższej niż to wynika z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, a jedynie to, że organ administracyjny przyjmuje fikcję prawna spełnienia normy art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s. przyznając prawo do zasiłku okresowego.

Dlatego też, jeżeli zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. do dochodu skarżącego należałoby wliczyć zarówno zasiłek stały jak i okresowy to kwota zasiłku okresowego może być zaliczona w wysokości nieprzekraczającej dyspozycji z art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s., gdyż w przeciwnym razie organ administracyjny łamałby standard normy prawnej stanowiącej, że wysokość zasiłku okresowego nie może przekraczać kwoty kryterium dochodowego, przez co uprzednie działanie organu polegające na przyznaniu zasiłku okresowego osobie samotnie gospodarującej obarczone zostałoby wadą prawną polegającą na przyznaniu zasiłku wyższej wysokości niż wynika z przepisów ustawy. Dlatego też, mając na uwadze treść u.p.s. w brzmieniu z 27 lutego 2015 r. należy uznać, że art. 8 ust. 3 dopuszcza możliwość innego rodzaju zliczania dochodów, jeżeli wynika to z u.p.s. i należy przyjąć, że w oparciu o art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s. kwota zasiłku okresowego jest wliczana do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie społeczne jedynie co najwyżej do wysokości kryterium dochodowego, przez co Sąd I instancji nieprawidłowo zastosował art. 8 ust. 3 ustawy, co w konsekwencji prowadziło do uznania że skarżący przekroczył kryterium dochodowe, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu nie mają usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma ono usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z drugą z sytuacji, wymienionych w przywołanym przepisie, ponieważ zarówno wadliwa wykładnia art. 8 ust 1 pkt 1 u.p.s., jak i wadliwe ustalenie dochodu skarżącego, a co za tym idzie niewłaściwe zastosowanie art. 8 ust. tej 3 u.p.s., pozostają bez wpływu na zawarte w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. warunkiem przyznania zasiłku celowego jest po pierwsze zaistnienie niezbędnej potrzeby bytowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ta przesłanka nie jest spełniona w rozpoznawanej sprawie, ponieważ skarżący, po pierwsze korzysta z pomocy społecznej w postaci pobytu w domu pomocy społecznej, gdzie ma on zaspokojone potrzeby bytowe, socjalne oraz zdrowotne, w tym bezpłatne leki przepisane przez lekarza psychiatrę, a po drugie dysponuje on własnymi, zgromadzonymi na koncie środkami finansowymi (oszczędnościami), z których z powodzeniem jest w stanie zaspokoić swoje potrzeby, o których zabezpieczenie wnioskował. Konstatacja ta znajduje pełne uzasadnienie w treści art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

W konsekwencji zaskarżone orzeczenie należało uznać za odpowiadające prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec czego orzekł jak w sentencji.