Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 654/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 217 art. 218
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 lutego 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Beata Zborowska-Guziuk po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 120/16 w sprawie ze skargi E. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) grudnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy K. z dnia (...) listopada 2015 r. znak (...); 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz E. J. kwotę 677 (sześćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 120/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę E. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) grudnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści.

Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia (...) października 2015 r. E. J. wystąpiła do Wójta Gminy K. o wydanie poświadczonego oświadczenia o prowadzeniu przez wnioskodawczynię gospodarstwa rolnego, położonego w P., o powierzchni 23 ha, obr. P., gm. K.

Postanowieniem z dnia (...)listopada 2015 r. nr (...) wydanym na podstawie art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012 r. poz. 803, z późn. zm.) Wójt Gminy K. odmówił wydania poświadczonego oświadczenia o żądanej treści.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w związku z wnioskiem z dnia (...) października 2015 r. wezwał wnioskodawczynię w dniu (...) listopada 2015 r. do przedstawienia, w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, potwierdzenia prowadzenia wskazanego wyżej gospodarstwa rolnego. Wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających jej osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego.

Organ dodał, że nie posiada dokumentów, na podstawie których mógłby potwierdzić oświadczenie wnioskodawczyni.

Grunty należące do wnioskodawczyni położone są w gminie D. (w obrębie B., W., W.), nie stanowią jednego gospodarstwa rolnego, tzn. nie graniczą ze sobą bezpośrednio i nie tworzą całości gospodarczej, gdyż są położone w różnych miejscach, zaś działka położona w gminie K., obręb P. o numerze (...), nie przylega do granicy gminy D., a leży na pograniczu gminy G. i granicy państwa.

Biorąc pod uwagę okoliczności jakie zaistniały w sprawie, w tym w szczególności: brak zameldowania na terenie gminy K., zameldowanie wnioskodawczyni na pobyt stały w gminie D., brak dokumentów potwierdzających wykształcenie rolnicze bądź staż pracy w rolnictwie, brak opłacania składek do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jak również bierność wnioskodawczyni w zakresie potwierdzenia jakichkolwiek faktów czy dokumentów i brak jej zaangażowania w postępowanie – organ uznał, że wnioskodawczyni nie prowadzi gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, podkreślając, że gospodarstwo takie prowadzone jest przez rolnika indywidualnego (posiada wykształcenie bądź staż pracy w rolnictwie).

Na to postanowienie E. J. wniosła zażalenie.

Postanowieniem z dnia (...) grudnia 2015 r. nr (...), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 219 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia (...) listopada 2015 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz powołał ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ pierwszej instancji. Podniósł, że stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego dowodem potwierdzającym osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego jest oświadczenie prowadzącego to gospodarstwo, poświadczone przez wójta. Wyjaśnił, że ustawodawca przewidział sytuację, w której gospodarstwo rolne jako całość, położone będzie na terenie kilku gmin. Rolnik może zamieszkiwać na terenie jednej z kilku gmin, na obszarze których położone jest gospodarstwo. Nie może stanowić podstawy odmowy wydania poświadczenia oświadczenia o żądanej treści fakt, że działki są rozproszone geograficznie, zaś działka znajdująca się na terenie gminy K. nie przylega do działek znajdujących się na trenie gminy D.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zauważyło, że istotne w sprawie jest ustalenie posiadania przez E. J. odpowiednich kwalifikacji pozwalających stwierdzić, że jest ona rolnikiem indywidualnym w rozumieniu ustawy, jak i faktu osobistego prowadzenia przez wnioskodawczynię gospodarstwa rolnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej w skrócie SKO) stwierdziło, że wobec braku wystarczających danych umożliwiających poświadczenie oświadczenia E. J. o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego na terenie Gminy K., należało odmówić poświadczenia oświadczenia o wymienionej wyżej treści.

Organ drugiej instancji stwierdził, że Wójt Gminy K. prawidłowo wyjaśnił wnioskodawczyni w piśmie z dnia (...) listopada 2015 r. przepisy mające zastosowanie w zakresie żądania przedłożenia określonych dokumentów. W sytuacji braku dowodów na potwierdzenie okoliczności, wynikających z żądanego zaświadczenia, organ administracji publicznej ma obowiązek wezwać wnioskodawczynię do przedstawienia stosownych dokumentów na ich potwierdzenie. Brak przedstawienia przez wnioskodawczynię żądanych dowodów i skierowanie pytania o wyjaśnienie podstaw prawnych wezwania, w ocenie SKO świadczy jednoznacznie o braku rzeczywistej woli wnioskodawczyni w uzyskaniu przedmiotowego poświadczenia.

Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła E. J.

WSA stwierdził, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy K. wydane zostały w trybie i na zasadach określonych w dziale VII K.p.a. Przesłanki i tryb wydawana zaświadczeń reguluje art. 217 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy słusznie przyjęły, że wydanie takiego poświadczenia nie jest możliwe, skoro organy nie dysponują danymi niezbędnymi do jego wydana z uwagi na brak ich potwierdzenia w posiadanych dokumentach.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że wobec opisanej w uzasadnieniu treści druku jak również brzmienia oświadczenia skarżącej nie ulega wątpliwości, że organ celem wydania poświadczenia oświadczenia złożonego przez stronę winien mieć na względzie treść art. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 233, poz. 1382) oraz art. 6 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012 r., poz. 803) w brzmieniu sprzed zmiany tej ustawy dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r.

Zgodnie z treścią art. 7 cytowanej wyżej ustawy zmieniającej, osoby fizyczne, które w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy są rolnikami indywidualnymi w rozumieniu art. 6 ustawy wymienionej w art. 3 w brzmieniu dotychczasowym i nie spełniają warunków, o których mowa art. 6 ustawy, wymienionej w art. 3, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przez okres 5 lat od wejścia w życie niniejszej ustawy, uznaje się za osoby spełniające te warunki.

Z kolei zgodnie z art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r.) za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną, będącą właścicielem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni użytków rolnych nieprzekraczającej 300 ha, prowadzącą osobiście gospodarstwo rolne, posiadającą kwalifikacje rolnicze, zamieszkałą w gminie, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa (art. 6 ust. 1 ustawy). Uważa się, że osoba fizyczna osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie (art. 6 ust. 2 ustawy). Uważa się, że osoba fizyczna posiada kwalifikacje rolnicze, jeżeli: 1) uzyskała wykształcenie rolnicze co najmniej zasadnicze lub wykształcenie średnie lub wyższe, lub 2) osobiście prowadziła gospodarstwo rolne lub pracowała w gospodarstwie rolnym przez okres co najmniej 5 lat (art. 6 ust. 3 ustawy).

Sąd pierwszej instancji podzielił zdanie skarżącej, że w niniejszej sprawie organy błędnie oparły się na brzmieniu art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego po zmianie dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r. zamiast sprzed tej zmiany. Powyższe jednak zdaniem Sądu nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż art. 7 ustawy zmieniającej ma zastosowanie do osób będących rolnikami indywidualnymi, przy czym zarówno przed wspomnianą wyżej zmianą jak i po niej do uznania osoby za rolnika indywidualnego niezbędne jest wykazanie m.in., że prowadzi ona osobiście gospodarstwo rolne i posiada kwalifikacje rolnicze. Art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, po zmianie dokonanej ustawą z dnia 16 września 2011 r. wprowadza dodatkowe wymogi, których nie zawierał przed zmianą, jednakże wystosowane przez organ do skarżącej wezwanie do nadesłania stosownych dokumentów (z dnia (...) lipca 2015 r.) oprócz informacji zbędnych w tej mierze, obejmuje także te informacje, które są niezbędne do poświadczenia oświadczenia złożonego przez nią w dniu (...) października 2015 r. Jednakże wezwanie organu nie spotkało się z właściwą reakcją wnioskodawczyni.

Skarżąca miała możliwość przedstawienia dowodów potwierdzających, że zarówno w dacie złożenia oświadczenia jak i na dzień (...) grudnia 2011 r. posiadała wykształcenie wymienione w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (w brzmieniu sprzed zmiany) ewentualnie, że osobiście prowadziła gospodarstwo rolne lub pracowała w gospodarstwie rolnym przez okres co najmniej 5 lat (w rozumieniu art. 6 ust. 3 pkt 2 cytowanej ustawy). Strona z możliwości tej nie skorzystała.

Sąd podkreślił przy tym, że organ drugiej instancji nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie potrzeby wykazania przez skarżącą, że zamieszkuje na terenie gminy K. Jak słusznie przyjęło SKO gospodarstwo rolne jako całość może być położone na terenie kilku gmin. Rolnik może zamieszkiwać na terenie kilku gmin, na obszarze których położone są grunty stanowiące gospodarstwo. Nie może też stanowić podstawy odmowy poświadczenia oświadczenia o żądanej treści fakt, że działki są rozproszone geograficznie, zaś działka znajdująca się na terenie gminy K. nie przylega do działek znajdujących się na terenie gminy D.

W tej sytuacji argumenty podnoszone w tym zakresie przez skarżącą należy uznać za jak najbardziej prawidłowe i zarazem zbieżne ze stanowiskiem SKO.

W opinii Sądu niespornym jest też fakt, że skarżąca posiada interes prawny w ubieganiu się o poświadczenie oświadczenia żądanej treści, wynikający z art. 7 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Wójt Gminy K. jako podstawę prawną odmowy wydania przedmiotowego poświadczenia wymienił brak wystarczających danych umożliwiających poświadczenie oświadczenia o żądanej treści w oparciu o prowadzone przez organy gminy ewidencje i rejestry, informacje z innych urzędów. Podobne stanowisko zajął organ drugiej instancji, nie poddając w wątpliwość interesu strony w ubieganiu się wspomnianego oświadczenia.

Sąd wskazał również na nietrafność zarzutu dotyczącego wydania przez SKO postanowienia przez osoby, które podlegają wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 K.p.a.

Sąd pierwszej instancji uznał, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia, gdyż organy kierowały się przepisami ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego w brzmieniu aktualnym zamiast w brzmieniu sprzed zmiany wprowadzonej z dniem 3 grudnia 2011 r. z przyczyn, o których była mowa powyżej, zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Kontrola zaskarżonego aktu nie potwierdziła zarzutów skarżącej co do braku legalności działań organów obu instancji w zakresie prowadzenie postępowania i wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie zaświadczenia o żądanej treści, na podstawie przepisów prawa procesowego i materialnego. Zdaniem Sądu brak było podstaw do przyznania racji skarżącej o zachodzących w sprawie przesłankach wydania postanowienia z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.) oraz przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a), czy stwierdzenia wydania postanowienia z naruszeniem prawa w rozumieniu art. 135 § 1 pkt 3 P.p.s.a).

Z przyczyn powyższych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę oddalił jako bezzasadną.

W skardze kasacyjnej E. J. zaskarżyła powyższy wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie.

Zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucono:

I) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) w związku z art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a., w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 217 § 1, § 2 i § 3 K.p.a. i art. 218 § 1 i 2 K.p.a. polegające na nieprawidłowym sprawowaniu kontroli legalności działalności organu administracji i oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nie uchyleniu decyzji organu drugiej instancji oraz przyjęciu, że organ pierwszej i drugiej instancji nie naruszył zasad określonych w art. 217 § 1 i § 2 K.p.a. i art. 218 § 1 i § 2 K.p.a. nie wydając żądanego zaświadczenia;

2) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 218 § 1 i 2 K.p.a. i w związku z art. 7 K.p.a., 8 K.p.a., 9 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ administracji w toku postępowania wskazywanych wyżej przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, z powodu niewłaściwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i w konsekwencji niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego w niniejszej sprawie oraz pominięcie licznych i wskazywanych także przez skarżącą źródeł informacji, pozostających w dyspozycji organu, a pozwalających na ustalenie okoliczności istotnych dla wydania żądanego zaświadczenia.

II) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 233, poz. 1382), art. 6 ust. 2 i art. 7 ust.1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego w brzmieniu sprzed zmiany ustawy dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r., poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek dla uzyskania poświadczenia przez organ jej oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opub. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Zasadnym jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, tj. art. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 233, poz. 1382), art. 6 ust. 2 i art. 7 ust.1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego w brzmieniu sprzed zmiany ustawy dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r. poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek dla uzyskania poświadczenia przez organ jej oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego.

W niniejszej sprawie organy wzywając skarżącą do przedłożenia stosownych dowodów i wydając rozstrzygnięcie, błędnie oparły się na brzmieniu art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego po zmianie dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r. zamiast sprzed tej zmiany. Wadę tą wprawdzie dostrzegł Sąd pierwszej instancji ale błędnie uznał, że nie miała ona znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy.

Nie ulega wątpliwości, że mając na uwadze datę ((...) października 2015 r.) złożenia przez skarżąca wniosku o wydanie zaświadczenia (tzn. poświadczenia oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego) organy prowadząc postępowanie powinny uwzględnić treść art. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 233, poz. 1382) oraz art. 6 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012 r. poz. 803) w brzmieniu sprzed zmiany tej ustawy dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r.

Zgodnie z treścią art. 7 ww. ustawy zmieniającej osoby fizyczne, które w dniu wejścia w życie tej ustawy (tj. 3 grudnia 2011 r.) były rolnikami indywidualnymi w rozumieniu art. 6 ustawy wymienionej w art. 3, w brzmieniu dotychczasowym i nie spełniały warunków o których mowa w art. 6 ustawy w brzmieniu od 3 grudnia 2011 r., przez okres 5 lat od dnia wejścia w życie tej ustawy uznaje się za osoby spełniające te warunki.

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (w wersji sprzed zmiany dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r.) za rolnika indywidualnego uważało się osobę fizyczną, będącą właścicielem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni użytków rolnych nieprzekraczającej 300 ha, prowadzącą osobiście gospodarstwo rolne, posiadającą kwalifikacje rolnicze, zamieszkałą w gminie, na obszarze której położona była jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ww. ustawy osoba fizyczna osobiście prowadziła gospodarstwo rolne, jeżeli podejmowała wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie. Jak przy tym wynika z art. 6 ust. 3 tejże ustawy, osoba fizyczna posiada kwalifikacje rolnicze, jeżeli: 1) uzyskała wykształcenie rolnicze co najmniej zasadnicze lub wykształcenie średnie lub wyższe, lub 2) osobiście prowadziła gospodarstwo rolne lub pracowała w gospodarstwie rolnym przez okres co najmniej 5 lat.

Nie ulega również wątpliwości, że po nowelizacji dokonanej z dniem 3 grudnia 2011 r. zmieniła się także treść art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Zgodnie z definicją wynikającą z tej zmiany, warunkiem uznania danej osoby za rolnika indywidualnego jest spełnienie, miedzy innymi, przesłanki polegającej na posiadaniu kwalifikacji rolniczych i osobistego prowadzenia przez określony okres czasu gospodarstwa rolnego. Ustawodawca znacząco rozbudował te wymogi wskazując, że np. posiadanie kwalifikacji rolniczych wymaga wykazania uzyskania: a) wykształcenia rolniczego zasadniczego zawodowego, średniego lub wyższego lub b) tytułu kwalifikacyjnego lub tytułu zawodowego lub tytułu zawodowego mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i posiadania co najmniej 3-letniego stażu pracy w rolnictwie, lub c) wykształcenia wyższego innego niż rolnicze i posiadania co najmniej 3-letniego stażu pracy w rolnictwie albo wykształcenia wyższego innego niż rolnicze i ukończenia studiów podyplomowych w zakresie związanym z rolnictwem, albo wykształcenia średniego innego niż rolnicze i posiadania co najmniej 3-letniego stażu pracy w rolnictwie, lub d) wykształcenia podstawowego, gimnazjalnego lub zasadniczego zawodowego innego niż rolnicze i posiadania co najmniej 5-letniego stażu pracy w rolnictwie. Odrębnie uregulowano także przesłanki wykazania posiadania odpowiedniego stażu pracy w rolnictwie (art. 6 ust. 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego).

Tym samym skoro w tej sprawie tak organy administracyjne uznawały, że będą wymagały od skarżącej spełnienia warunków według treści art. 6 po nowelizacji z dnia 3 grudnia 2011 r., to takie żądania nie znajdowały podstawy prawnej. Wady tej nie uznał za istotną także Sąd pierwszej instancji, mimo że powinien stwierdzić, że skoro wymaga się od skarżącej przedłożenia dokumentów lub podania informacji nie znajdującej oparcia w przepisach prawa, to takie czynności nie mogły być uznane za zgodne z prawem. W każdym postępowaniu, w tym także i takim, w którym organ wydaje zaświadczenie, strona powinna być precyzyjnie wezwana do ewentualnego przedłożenia wymaganych a nieznanych organowi dokumentów lub przekazania takich informacji.

Mając powyższe należy stwierdzić, że w tej sprawie wezwanie z dnia (...) listopada 2015 r. skierowane do skarżącej do przedłożenia dokumentów jako nieoparte na właściwej podstawie prawnej, nie mogło uzasadniać wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Wezwanie to było bowiem nieskuteczne.

Należy także stwierdzić, że prowadząc w tej sprawie postępowanie organy administracyjne naruszyły zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasadę budowania zaufania do organów administracyjnych (art. 8 K.p.a.) oraz zasadę informowania strony (art. 9 K.p.a.). Trafnie w tym zakresie zarzuca skarżąca kasacyjnie, że naruszenia tych zasad nie uwzględnił Sąd pierwszej instancji, mimo że powinien dostrzec błędne wzywanie skarżącej przez organy do przedłożenia szeregu dokumentów nie wymaganych przepisami prawa.

Zasadnym jest także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi zamiast uchylenia wydanych w sprawie postanowień i zastosowania art. 145 § 1 pkt lit. c P.p.s.a., co także zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej.

Natomiast zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 217 § 1 i 2 K.p.a. nie jest zasadny, ponieważ Sąd pierwszej instancji ten nie kwestionował samej możliwości wydania zaświadczenia lub podstaw do jego wydania na podstawie art. 217 § 2 pkt 1 lub 2 K.p.a. Przedwczesnym byłaby również ocena, czy przy prawidłowym wezwaniu strony takie zaświadczenie byłoby wydane.

Także zarzut dokonania błędnej wykładni przez Sąd pierwszej instancji art. 218 § 1 i § 2 K.p.a. nie może być uznany za zasadny. Przepisy te bowiem nakazują wydanie zaświadczenia, jeżeli sam organ posiada informacje niezbędne do potwierdzenia stanu faktycznego lub stanu prawnego, a w razie braku ich posiadania organ może prowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające.

W tej sprawie dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie pozwoli na ustalenie, czy żądane przez skarżąca poświadczenie oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego ma opierać się o fakty wynikające z ewidencji, rejestrów lub innych danych posiadanych przez organ, czy też w razie ich braku skarżąca powinna być wezwana do ich udokumentowania.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, to stosownie do art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok rozpoznał także skargę. W wyniku rozpoznania skargi skarżącej, zostały uchylone postanowienia obu organów administracji jako wydane na podstawie nieprawidłowo zastosowanych przepisów prawa.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem stronie która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Na tej podstawie Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej kasacyjnie E. J. kwotę 677 złotych obejmującą zwrot kwoty stanowiącej wpis od skargi w wysokości 100 złotych, opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwej instancji w wysokości 100 złotych, kwotę 100 złotych stanowiącej wpis od skargi kasacyjnej, kwotę 17 złotych opłaty skarbowej za udzielenie pełnomocnictwa oraz kwotę 360 złotych tytułem wynagrodzenie pełnomocnika za postępowanie kasacyjne obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).