Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 623/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 16, art. 5 ust. 2a
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. odmówił J. O. (dalej: skarżący) świadczenia wychowawczego na córkę J. O. w kwocie 500,00 zł, na okres od 1 grudnia 2018 r. do 30 września 2019 r.

Uzasadniając odmowę organ I instancji wskazał na znajdujący się w aktach administracyjnych wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] r., zgodnie z którym wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką skarżącego powierzono obojgu rodzicom, jednakże jako miejsce pobytu małoletniej wskazano każdorazowe miejsce zamieszkania jej matki. Według organu I instancji wynikające z tego wyroku miejsce pobytu córki skarżącego wyklucza przyznanie mu świadczenia wychowawczego.

Od decyzji organu I instancji skarżący wniósł odwołanie, w którym wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia domagał się przyznania świadczenia, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzji organu I instancji zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez niewłaściwą jego wykładnię skutkującą odmową przyznania świadczenia ze względu na niezaliczenie córki skarżącego do jego rodziny, pomimo że w porównywalnych i powtarzających się okresach sprawuje on opiekę naprzemienną nad córką, a jej zasady określono w wyroku rozwodowym.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Kolegium po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium najpierw przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania oraz nakreśliło treść wydanej przez organ I instancji decyzji, a także istotę zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu.

Kolegium ustaliło, że postępowanie organu I instancji zostało wszczęte na wniosek skarżącego z dnia [...] r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę. W składzie rodziny skarżący oprócz siebie wskazał żonę oraz czwórkę dzieci, w tym córkę J. Do wniosku został dołączony wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] r., na mocy którego rozwiązano przez rozwód poprzedni związek małżeński, wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką J. powierzono obojgu rodzicom z ustaleniem miejsca zamieszkania przy matce, kosztami utrzymania małoletniej obciążono oboje rodziców, a udział skarżącego w tych kosztach ustalono na kwotę 1.350 zł. miesięcznie, płatną do rąk matki. Ponadto ustalono, że kontakty pozwanego z małoletnią córką będą się odbywały według wskazanego przez Sąd harmonogramu.

Kolegium zważyło, że zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Przytaczając istotne w sprawie przepisy wynikające z tej ustawy Kolegium podkreśliło art. 5 ust 2a, zgodnie z którym w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Według Kolegium w przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy w odniesieniu do córki skarżącego ma miejsce opieka naprzemienna. W tym kontekście Kolegium podkreśliło, że opieka naprzemienna jest instytucją prawa rodzinnego, która została wprowadzona do polskiego systemu prawnego ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, która weszła w życie 29 sierpnia 2015 r. Idea opieki naprzemiennej sprowadza się do faktu, iż sąd orzekając o opiece wskazuje okresy, w jakich rodzice naprzemiennie będą zamieszkiwać z dzieckiem i sprawować nad nim opiekę, np. w oparciu o plan wychowawczy. Natomiast nie stanowi opieki naprzemiennej sytuacja, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu stale zamieszkuje z jednym z rodziców, a drugi rodzic ma jedynie ustalone w określonym wymiarze i okresie kontakty z dzieckiem. Kolegium przywołało także definicję legalną rodziny wynikającą z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wskazując m.in. że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Według Kolegium przedstawiony przez skarżącego wyrok sądu nie zawiera rozstrzygnięcia, według którego jego małoletnia córka pozostaje pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców. Okoliczność, że w wyroku rozwodowym powierzono obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią nie może prowadzić jednoznacznie do stwierdzenia, że rodzice sprawują naprzemienną opiekę nad dzieckiem, gdyż musiałoby to być wprost zawarte w orzeczeniu sądu —tak jak stanowi art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Kolegium wskazało przy tym na następujące kryteria opieki naprzemiennej: posiadanie władzy rodzicielskiej, wspólne zamieszkiwanie i przebywanie z dzieckiem, zaspokajanie jego potrzeb bytowych, wychowawczych i emocjonalnych, wychowanie i utrzymanie. Wszystkie te kryteria winny być spełnione kumulatywnie, natomiast w przedmiotowej sprawie miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone przy matce. Ponadto Kolegium powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym także tutejszego Sądu, zaakcentowało, że według art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, uregulowanie o opiece naprzemiennej obydwojga rodziców musi być zawarte wprost w rozstrzygnięciu sądu, a jeżeli nie została ona w sposób wyraźny w tym rozstrzygnięciu przewidziana, to nie ma możliwości jej domniemywania, czy też ustalania występowania takiej opieki na podstawie jakichkolwiek okoliczności faktycznych.

Skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją Kolegium. W skardze na rozstrzygnięcie organu odwoławczego zarzucił on naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 pkt 16 oraz art. 5. ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez nieuznanie jego córki za członka rodziny, mieszkającej wspólnie ze skarżącym oraz zanegowanie faktu sprawowania opieki naprzemiennej nad córką przez obojga rodziców. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia wychowawczego, a także o zasądzenie ustawowych odsetek od zaległości począwszy od dnia wniesienia skargi, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, ewentualnie uchylenie decyzji organów obu instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Według skarżącego organ nie wziął pod uwagę, że zgodnie z wyrokiem sądu wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką powierzono obojgu rodzicom. W wyroku tym bowiem wskazano szczegółowe zasady naprzemiennej opieki, która jest sprawowana w porównywalnych i powtarzających się okresach. Skarżący sprawuje opiekę naprzemienną nad córką i spędza z nią w czasie roku szkolnego 6 dni, w każdym cyklu 14-dniowym, zaś długie weekendy, letnie wakacje, ferie zimowe i okresy świąteczne w równych częściach. Wbrew stanowisku Kolegium skarżący spełnia wskazane w zaskarżonej decyzji kryteria opieki naprzemiennej: posiada władzę rodzicielską, wspólnie zamieszkuje i przebywa z dzieckiem, zaspokaja potrzeby bytowe córki (oprócz alimentów dodatkowo opłaca miesięczne koszty członkostwa w siatkarskim klubie sportowym w kwocie 150 złotych i koszty miesięcznego abonamentu telefonu komórkowego w kwocie 140 złotych itd.), zaspokaja potrzeby wychowawcze i emocjonalne córki. Zatem wychowuje i utrzymuje córkę.

Według skarżącego z przepisów wynika, że dziecko może mieć tylko jedno oficjalne miejsce zamieszkania, stąd w wyroku rozwodowym zamieszczono rozstrzygnięcie, że miejscem pobytu córki, będzie każdorazowo miejsce zamieszkania matki. Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący wskazał, że zawarte w wyroku rozstrzygnięcie dotyczące miejsca pobytu dziecka nie wyklucza sprawowania opieki naprzemiennej i w konsekwencji zaliczenia dziecka do rodzin obojga rozwiedzionych rodziców na potrzeby przyznania świadczenia wychowawczego.

Ponadto błędne jest stanowisko, że tylko wówczas dziecko jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych, jeżeli zwrot "opieka naprzemienna" został wprost użyty w sentencji orzeczenia sądu. Dowodem co do zaistnienia opieki naprzemiennej nie musi być dowód urzędowy (wyrok, ugoda sądowa). Istotne jest jedynie to, aby opieka naprzemienna obojga rodziców była zgodna z orzeczeniem sądu.

Zdaniem skarżącego organ naruszył także szereg przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Nie dopełniono bowiem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ani też obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i przedstawiło argumentację zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone

w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na córkę. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Ponieważ stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym nie jest sporny, kwestionowana jest jego ocena, toteż Sąd po szczegółowym zbadaniu akt administracyjnych poczytuje te ustalenia jako własne.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 t.j. ze zm.), dalej zwanej "ustawą". Celem tej regulacji jest udzielenie przez Państwo rodzicom (opiekunom) dzieci pomocy w wychowaniu dzieci w formie częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (świadczenie wychowawcze).

Należy odnotować, że z dniem 1 lipca 2019 r. przepisy tej ustawy uległy istotnym zmianom wprowadzonym ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 roku, poz.924), polegającym m.in. na rezygnacji z wymogu spełnienia kryterium dochodowego w przypadku przyznania świadczenia wychowawczego na pierwszej dziecko. Zgodnie jednak z art. 6 ust 1 pkt 1 ustawy zmieniającej w sprawach o świadczenia wychowawcze za okres od dnia 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w dotychczasowym brzmieniu. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jako podstawę materialnoprawną tej kontroli przyjął przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu sprzed nowelizacji tj. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przez Kolegium zaskarżonej decyzji i w takim brzmieniu przepisy tej ustawy są przywoływane w dalszej części uzasadnienia.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Jak wynika z art. 4 ust. 2 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 22 zdanie 1 ustawy, że w przypadku zbiegu praw rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem.

W świetle art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, w wysokości 500,00 zł. miesięcznie na dziecko w rodzinie. Jak natomiast stanowi art. 5 ust. 2a ustawy w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy organy administracji dokonały prawidłowej wykładni art. 2 pkt 16 ustawy w zakresie możliwości zaliczenia dziecka jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców rozwiedzionych. Kwestią sporną jest sposób rozumienia pojęcia "opieki naprzemiennej", której sprawowanie przez rozwiedzionych rodziców w porównywalnych i powtarzających się okresach skutkuje zaliczeniem dziecka do rodzin obojga rodziców.

Zważywszy na istotę sporu oraz kwestię sporną wymagającą rozstrzygnięcia zasadnym jest w tym miejscu odniesienie się do ustawowej definicji "rodziny". Definicja ta została unormowana w art. 2 pkt 16 ustawy, który przewiduje, że pod pojęciem "rodziny" ustawodawca rozumie odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Jak wyżej wskazano, stan opieki naprzemiennej skutkuje zaliczeniem dziecka do członków rodzin obojga rodziców. Ponadto w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Pojęcie opieki naprzemiennej nie zostało jednak zdefiniowane w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jak i w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682 ze. zm.). Natomiast ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1062), ustawodawca przepisem art. 2 pkt 2) w art. 5821 K.p.c. dodał § 4 w brzmieniu: "Przepis § 3 stosuje się odpowiednio do orzeczenia, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach."; przepisem art. 2 pkt 3) dodał art. 59822 K.p.c. w brzmieniu: "Przepisy niniejszego oddziału stosuje się odpowiednio do orzeczenia, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach."; a przepisem art. 2 pkt 4) nadał art. 7562 § 1 brzmienie: "Uwzględniając wniosek o zabezpieczenie przez uregulowanie: 1) stosunków na czas trwania postępowania, 2) sposobów kontaktów z dzieckiem, 3) sposobu roztoczenia pieczy nad małoletnim dzieckiem w ten sposób, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach (...)".

W przytoczonych przepisach mowa jest o zamieszkiwaniu przez dziecko z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. Odnotować przy tym należy, że także art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, zalicza dzieci będące pod opieką naprzemienną do rodzin obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. W konsekwencji rodzina w rozumieniu tego przepisu oznacza określony krąg osób wspólnie zamieszkujący z dziećmi będącymi na ich utrzymaniu. Tę cechę opieki naprzemiennej polegająca na wspólnym zamieszkiwaniu dostrzeżono w orzecznictwie sądów administracyjnych, przyjmując że jest ona dla niej konstytutywna. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2019 r. sygn. akt. I OSK 878/17 opiekę naprzemienną cechuje sprawowanie jej przez rodziców względem dziecka, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga z rodziców. Akceptując w pełni to stanowisko należy jednocześnie zauważyć, że instytucję opieki naprzemiennej musi cechować względna równość pomiędzy rodzicami w sprawowaniu pieczy nad dzieckiem, które mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. Opieka naprzemienna jest zatem stanem, w którym rodzice rozwiedzeni, żyjący w separacji lub w rozłączeniu, którym przysługuje władza rodzicielska, sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, tj. w mniej więcej równych, następujących po sobie okresach. Opiekę naprzemienną cechuje bowiem mniej więcej równy podział obowiązków pomiędzy rodzicami w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców (por.: wyrok WSA: w Kielcach z dnia 22 lutego 2017 r. o sygn. akt II SA/Ke 18/17; w Warszawie z dnia 7 marca 2017 r. o sygn. akt I SA/Wa 75/17; w Warszawie z dnia 23 marca 2017 r. o sygn. akt I SA/Wa 121/17; w Łodzi z dnia 19 kwietnia 2017 r. o sygn. akt II SA/Łd 149/17, CBOS). Jednocześnie zdaniem Sądu w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do formułowania wymogu, aby stan opieki naprzemiennej wiązać jedynie z tymi wyrokami sądów powszechnych, w których explicite użyte zostało to pojęcie. Sąd w pełni podziela i przyjmuje za swoje stanowisko wyrażone w wyroku tutejszego Sądu z dnia 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt. IV SA/Gl 52/19, że nie jest konieczne użycie w orzeczeniu sądowym dosłownie zwrotu "opieka naprzemienna", lecz wystarczy, że z orzeczenia takiego wynika uregulowanie opieki spełniającej znamiona naprzemiennej.

Z drugiej strony zauważyć należy, że nie można występowania opieki naprzemiennej określonej w art. 2 pkt 16 ustawy wywodzić z samego faktu powierzenia przez sąd obojgu rodzicom wykonywania władzy rodzicielskiej. Czym innym jest bowiem wykonywanie przez oboje rodziców władzy rodzicielskiej, a czym innym sprawowanie przez oboje rodziców na przemian w regularnie powtarzających się i w miarę równych okresach samodzielnej opieki nad dzieckiem. Podobnie sam fakt określenia w wyroku sądu kontaktów rodzica z dzieckiem nie wystarcza jeszcze do uznania takiego stanu za opiekę naprzemienną. Jednak gdy z określonego przez sąd sposobu i zakresu kontaktów wynika, że rodzice, którym powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej sprawują opiekę w mniej więcej równych, następujących po sobie okresach, to w ocenie Sądu taki stan może być kwalifikowany jako opieka naprzemienna.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych wyroku rozwodowego (karty 30, 31 i 32 akt administracyjnych) w rozpoznawanej sprawie kontakty skarżącego z córką zostały uregulowane w taki sposób, że w każdym powtarzającym się okresie dwóch tygodni przypadających w okresie roku szkolnego może ona przebywać u ojca, poza miejscem zamieszkania matki, przez sześć nocy, w ściśle oznaczonych przez sąd dniach tygodnia i konkretnie oznaczonych porach dnia. Pozostałe osiem nocy i odpowiednie pory dnia córka ma spędzać z matką. Dodatkowo w okresie wakacji i ferii zimowych, czas spędzany przy matce i czas spędzany przy ojcu, poza miejscem zamieszkania matki został podzielony równo po połowie, a w okresach świątecznych i w tzw. długie weekendy niemal po połowie. W konsekwencji skarżący i matka jego córki mogą sprawować opiekę nad nią w mniej więcej równych, następujących po sobie okresach, co zdaniem Sądu pozwala na uznanie, że ze wskazanego powyżej wyroku rozwodowego, wbrew stanowisku organów, wynika opieka naprzemienna. Z tego względu za zasadny należało uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez Kolegium art. 2 pkt16 oraz art. 5 ust. 2a ustawy.

Jakkolwiek Kolegium prawidłowo wyróżniło kryteria opieki naprzemiennej, to jednak w zakresie dotyczącym zamieszkiwania dokonało nieprawidłowej oceny spełnienia tego kryterium. W art. 5821, art. 59822 oraz art. 7562 § 1 K.p.c. ustawodawca wskazał na wydawane w toku postępowania cywilnego orzeczenia określające, że "dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach". Nie oznacza to jednak, że na gruncie art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zaliczenie dziecka jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców, może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy w orzeczeniu sądu powszechnego wprost użyto sformułowania o mieszkaniu dziecka z każdym z rodziców. Zaliczenie dziecka jednocześnie do członków rodziny obydwojga rodziców będzie możliwe także i wtedy, gdy z uregulowanego orzeczeniem sądu powszechnego sposobu kontaktów wynika, że w określone cyklicznie dni dziecko nie nocuje u rodzica, którego miejsce zamieszkania jest ustalonym przez sąd miejscem pobytu dziecka, lecz u drugiego rodzica, o ile ilość dni, w których dziecko nocuje u każdego z rodziców jest porównywalna tj. w miarę równa. W ocenie Sądu taka właśnie sytuacja zachodzi w realiach rozpoznawanej sprawy. Stąd organy nie miały podstaw do tego, aby odwołując się do treści znajdującego się w aktach sprawy wyroku rozwodowego wykluczyć sprawowanie opieki naprzemiennej. Zdaniem Sądu z wyroku tego wynika bowiem opieka naprzemienna, choć nie użyto w nim wprost sformułowania o jej sprawowaniu ani nie zamieszczono rozstrzygnięcia, że "dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach".

Mając powyższe na względzie przyjąć należało, że w sprawie organy obu instancji dopuściły się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2 pkt 16 oraz art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą.

Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, które wprost wynikają z przedstawionych powyżej rozważań.