Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 94/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1, 4, 10, 12, 13, 14, 27
journal: Dz.U. 2005 nr 163 poz 1361
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw
article: art. 31(1) ust. 2, art. 33 ust. 3 i 4, art. 33(1) ust. 3, art. 33(9) ust. 1 i 2, art. 33(10) ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.
article: art. 7 i 8
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 2, art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędziowie Kazimierz Brzeziński NSA Cezary Pryca Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 września 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1141/06 w sprawie ze skargi Z. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz Z. D. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 września 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1141/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów radcowskich, uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz Z. D. koszty postępowania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] grudnia 2005 r. Z. D. przystąpił do egzaminu konkursowego prowadzonego przez Komisję Konkursową, powołaną uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. Uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. ww. Komisja Konkursowa stwierdziła, że Z. D. otrzymał 178 pkt, który to wynik jest wynikiem negatywnym.

W związku z wątpliwościami dotyczącymi prawidłowości pytań i odpowiedzi testu na egzamin konkursowy na aplikację radcowską Krajowa Rada Radców Prawnych podjęła w dniu [...] grudnia 2005 r. uchwałę nr [...], zobowiązującą Zespół do przygotowania pytań na aplikację radcowską do wydania w dniu [...] grudnia 2005 r. Komunikatu o uznaniu za prawidłowe także innych odpowiedzi, niż wynikające z arkusza prawidłowych odpowiedzi. Opublikowany Komunikat był podstawą sprostowania wyników egzaminu konkursowego przez poszczególne komisje. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji Z. D. otrzymał 183 pkt, uzyskując ponownie negatywną ocenę z egzaminu konkursowego.

W dniu [...] stycznia 2006 r. Z. D. wystąpił do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. z wnioskiem o dokonanie wpisu na listę aplikantów radcowskich na postawie art. 33 ust. 3 i art. 24 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.).

Na posiedzeniu w dniu [...] stycznia 2006 r. Komisja Konkursowa dokonała ponownej analizy testu egzaminacyjnego, na podstawie własnych zastrzeżeń do pytań i odpowiedzi - innych niż wskazane w Komunikacie Zespołu z dnia [...] grudnia 2005 r. - i ustaliła, że w wyniku drugiej weryfikacji kolejnych dziesięcioro kandydatów, w tym Z. D., uczestniczących w egzaminie przeprowadzonym w dniu [...] grudnia 2005 r., uzyskałoby co najmniej 190 pkt uprawniających do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich. Komisja Konkursowa przedłożyła Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. wniosek, aby osoby te wpisać na listę radców prawnych.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. postanowiła wpisać Z. D. na listę aplikantów radcowskich tej Izby. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że Z. D. w wyniku przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2005 r. egzaminu konkursowego na aplikację radcowską otrzymał 190 pkt i uzyskał pozytywną ocenę z egzaminu, a także spełnił pozostałe wymogi określone ustawą o radcach prawnych.

W tak ustalonym stanie faktycznym Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2006 r., wydaną na podstawie art. 311 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 3 i art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, sprzeciwił się wpisowi Z. D. na listę aplikantów radcowskich Okręgowej Izby Radców Prawnych w O., dokonanemu powyższą uchwałą. W uzasadnieniu stanowiska organ wskazał, że Komisja Konkursowa przeprowadzająca egzamin zobowiązana była do ustalenia w drodze uchwały wyniku osiągniętego przez kandydata. Przepisy regulujące przebieg egzaminu konkursowego w 2005 r. nie dały natomiast komisjom konkursowym ani radom okręgowych izb radców prawnych uprawnień do samodzielnego ustalania klucza prawidłowych odpowiedzi do pytań egzaminacyjnych i przeprowadzania dodatkowych weryfikacji wyników egzaminu w oparciu o inne pytania niż wskazane w Komunikacie Zespołu z dnia [...] grudnia 2005 r. Zdaniem organu, należy przyjąć, że w wyniku weryfikacji przeprowadzonej w oparciu o ten Komunikat Z. D. otrzymał 183 pkt, czyli negatywną ocenę z egzaminu konkursowego, co czyni uchwałę o wpisie na listę aplikantów wadliwą.

Rozpoznając skargę Z. D. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, że zakres kontroli uchwały przez Ministra Sprawiedliwości wyznaczają przepisy ustawy o radcach prawnych oraz − z uwagi na to, że egzamin konkursowy został przeprowadzony w ramach naboru na aplikację radcowską w 2005 r. − także przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy − Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, w szczególności art. 7 tej ustawy.

Stosownie do art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego na podstawie uchwały okręgowej izby radców prawnych ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia. Do złożenia wniosku o wpis uprawnia uzyskanie przez kandydata pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego. Kluczową zatem kwestią dla oceny przedmiotowej uchwały pod względem jej zgodności z prawem jest kwestia, czy egzamin konkursowy został przeprowadzony prawidłowo, ponieważ w świetle powołanych przepisów tylko taki egzamin stanowi (przy spełnieniu pozostałych przesłanek ustawowych) podstawę wpisu na listę aplikantów radcowskich, nie zaś okoliczność, czy Komisja Konkursowa była uprawniona do ponownej weryfikacji wyniku.

Do weryfikacji wyniku doszło z powodu wadliwego opracowania testu przez Zespół ds. przygotowania pytań. W związku z tym, że powołane ustawy nie przewidują jakiejkolwiek procedury usuwania powyższej wadliwości, decydującym w tej mierze jest ratio legis obu regulacji. Celem tych regulacji w zakresie rozpoznawanej sprawy jest ustalenie zasad naboru, doprowadzenie do sytuacji, by wpis na listę radców prawnych uzyskali najlepsi kandydaci pod względem posiadanej przez nich wiedzy. Egzamin polega na sprawdzeniu tej wiedzy, a nie na sprawdzeniu zgodności udzielonych odpowiedzi z odpowiedziami wskazanymi na arkuszu pytań i odpowiedzi. Chodzi zatem o udzielenie poprawnych odpowiedzi w sensie obiektywnym, tj. zgodnie z obowiązującym stanem wiedzy, nie zaś odpowiedzi uznanych za prawidłowe przez Zespół ds. przygotowania pytań. Jeżeli zatem wskutek weryfikacji dokonanej zgodnie z uchwałą Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2005 r. nie usunięto wszystkich błędów testu, to obowiązkiem Komisji Konkursowej, do której należy sprawdzenie testu, było usunięcie pozostałych błędów przez dokonanie powtórnej weryfikacji.

Stanowisko Ministra Sprawiedliwości co do braku kompetencji tego podmiotu do takiej weryfikacji nie znajduje uzasadnienia w przepisach powołanych ustaw i przeczy zarówno przyznanym Komisji kompetencjom, jak i celom, którym powołane ustawy mają służyć. W konsekwencji natomiast może prowadzić do tego, że złamana zostanie zasada wyboru najlepszego kandydata oraz warunek, iż przesłanką wpisu jest prawidłowo przeprowadzony egzamin. Jeżeli zatem dostrzeżone błędy zostały usunięte i w wyniku działania Komisji Konkursowej doszło do sprawdzenia w sposób prawidłowy wiedzy kandydata, to okoliczność, iż wynik egzaminu został ustalony przez Komisję (a następnie prezydium Okręgowej Rady Radców Prawnych) wskutek ponownej samodzielnej weryfikacji wyników egzaminu nie może stanowić przeszkody w przyjęciu, że uchwała o wpisie Z. D. na listę aplikantów radcowskich została dokonana zgodnie z prawem. Naruszenie przez Komisję Konkursową art. 3310 ustawy o radcach prawnych (brak uchwały w przedmiocie ustalenia wyniku) jest w zaistniałym stanie rzeczy uchybieniem niemającym istotnego wpływu na wynik sprawy.

Stosownie do art. 173 § 1 i 2 oraz art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Minister Sprawiedliwości zaskarżył w całości powyższy wyrok, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów art. 7 ust. 1 i 12 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy − Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw oraz art. 33 i ust. 3 i 4, art. 331 ust. 3, art. 339 ust. 1 i 2 oraz art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 7 ust. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, nie jest słuszny argument Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zgodnie z którym okoliczność, czy Komisja Konkursowa była uprawniona do ponownej, samodzielnej weryfikacji wyniku egzaminu nie jest istotna dla oceny uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. o wpisie Z. D. na listę aplikantów radcowskich. Wynikająca z art. 339 ust. 2 ustawy o radcach prawnych kompetencja Komisji Konkursowej do sprawdzenia testu egzaminacyjnego nie może bowiem prowadzić do uznania, że do kompetencji tej Komisji należało także – w przypadku dostrzeżenia błędów w teście − uwzględnienie tych uchybień przy ustalaniu wyników konkursu.

Bezsporne jest, iż ustawa o radcach prawnych, jak również ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. nie przewidziały procedury prostowania wyników egzaminu konkursowego w sytuacji wadliwego opracowania testu. Nie regulują również procedury odwoławczej od wyników egzaminu przeprowadzonego w grudniu 2005 r., ustalanych przez Komisję Konkursową w drodze uchwały. Przepisy ustawowe nie przyznały jednak komisjom konkursowym uprawnień do ponownego ustalania bądź zmiany już ustalonego wyniku kandydata albo samodzielnej oceny, czy pytania egzaminacyjne zawierają nieprawidłowości i wymagają sprostowania. W związku z powyższym tylko Zespół do przygotowania pytań na aplikację radcowską, jako podmiot, który opracował pytania i odpowiedzi egzaminacyjne, był właściwy do stwierdzenia, które odpowiedzi na określone pytania powinny ulec weryfikacji. Przyjęcie odmiennego rozwiązania, zakładającego w omawianym zakresie kompetencję komisji konkursowych poszczególnych okręgowych izb radców prawnych, zniweczyłoby w istocie dążenie do umiejscowienia najszerzej pojętego ustalania pytań w jednym ręku, uniemożliwiałoby m.in. zobiektywizowane porównanie wyników egzaminu konkursowego w różnych okręgowych izbach radców prawnych i uzyskanie wpisu na listę aplikantów radcowskich przez najlepszych kandydatów pod względem posiadanej wiedzy. Usankcjonowałoby dotychczasowe metody naboru na aplikację radcowską, zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt 21/02 (Dz. U. Nr 34, poz. 303).

Samodzielne decydowanie przez poszczególne Komisje Konkursowe o tym, które z odpowiedzi na poszczególne pytania testu są prawidłowe i ocenianie na tej podstawie prac oraz ustalanie wyników, prowadziłoby także do naruszenia zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym byłoby niezgodne z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Ponadto, w ocenie Ministra Sprawiedliwości, nie jest słuszne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zgodnie z którym ustalenie przez Komisję Konkursową wyniku uzyskanego z egzaminu przez Z. D. po przeprowadzeniu powtórnej weryfikacji, w innej formie niż wymagana ustawą, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Stosownie do art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 7 ust. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. wynik kandydata ustalany jest właśnie w formie uchwały komisji konkursowej. Wymienione przepisy nie przewidują alternatywnej formy potwierdzenia rezultatu uzyskanego podczas egzaminu konkursowego. W związku z powyższym uchwała Komisji Konkursowej ustalająca wynik z egzaminu jest jedynym dokumentem, którym osoba ubiegająca się o wpis na listę aplikantów radcowskich może wykazać spełnienie jednej z przesłanek wymaganych do dokonania takiego wpisu. Ustalenie przez Komisję Konkursową wyniku uzyskanego z egzaminu w innej formie niż wymagana ustawą − w ocenie Ministra Sprawiedliwości − stanowiło naruszenie procedury konkursowej oraz praw skarżącego, gdyż zgodnie z wymienionymi przepisami zamykało drogę do ubiegania się o wpis na listę aplikantów radcowskich.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w O., na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, nie była zatem uprawniona do wpisania Z. D. na listę aplikantów radcowskich w oparciu o protokół z dnia [...] stycznia 2006 r., ustalający pozytywny wynik uzyskany z egzaminu, a wydany i podpisany przez Komisję Konkursową. Jednocześnie należy zauważyć, że w niniejszej sprawie uzyskanie pozytywnego wyniku z testu w rzeczywistości stwierdziło Prezydium Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. w dniu [...] stycznia 2006 r. w formie protokołu. Takiej formy ustalania wyniku egzaminu nie przewidywał żaden z przepisów omawianych ustaw.

Z. D. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

Minister Sprawiedliwości oparł skargę kasacyjną na pierwszej podstawie wymienionej w art. 174 p.p.s.a. zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które polegało na błędnej wykładni art. 7 ust. 1 i 12 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy − Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 z późn. zm.), zwanej dalej jako ustawa zmieniająca, oraz art. 33 ust. 3 i 4, art. 331 ust. 3, art. 339 ust. 1 i 2 oraz art. 3310 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o radcach prawnych, w zw. z art. 7 ust. 27 ustawy zmieniającej.

Ustawa zmieniająca w art. 7 uregulowała sposób przeprowadzania egzaminu na aplikację radcowską w 2005 roku.

Zgodnie z art. 7 ust. 4 tej ustawy, Krajowa Rada Radców Prawnych powołuje Zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich. Zespół ten w myśl ust. 10 tego przepisu przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu. Egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich przeprowadzały komisje konkursowe powołane przez rady okręgowe izby radców prawnych (art. 7 ust. 12 ustawy zmieniającej).

W myśl art. 339 ust. 2 ustawy o radcach prawnych test sprawdzała komisja konkursowa, a zgodnie z art. 3310 ust. 1 tej ustawy po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały.

Należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że ani ustawa o radcach prawnych, ani ustawa zmieniająca nie przewidziały sytuacji wadliwie opracowanego testu i nie przewidują procedur usuwania tej wadliwości. Trafnie przy tym WSA stwierdził, że trudno przyjąć, aby wadliwość testu wobec braku stosownych procedur była nieusuwalna.

Niespornym jest, że wiele pytań egzaminacyjnych ustalonych przez Zespół do spraw przeprowadzania egzaminów konkursowych dla kandydatów na aplikację radcowską w dniu [...] grudnia 2005 r., utworzony na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy zmieniającej, okazało się nieprecyzyjnych, a wobec tego także odpowiedzi na te pytania zakwalifikowane przez zespół jako prawidłowe okazały się niewystarczające lub nawet błędne. Jak wynika z akt administracyjnych organy i inne jednostki organizacyjne podejmowały w zaistniałym stanie rzeczy czynności nieprzewidziane wprost w obowiązującym prawie (dotyczyło to Krajowej Rady Radców Prawnych, zespołu do spraw przygotowań pytań, Ministra Sprawiedliwości, komisji konkursowej w O. oraz Okręgowej Izby Radców Prawnych w O.).

Ocena prawidłowości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zależy od rozstrzygnięcia kwestii, czy kwestionowana uchwała OIRP w O. w sprawie wpisu Z. D. na listę aplikantów radcowskich, od której Minister wniósł sprzeciw była zgodna z prawem. Powodem zgłoszenia sprzeciwu było przekroczenie przez Komisję Konkursową i Radę Okręgową Izby Radców Prawnych w O. kompetencji do ponownej weryfikacji wyników egzaminu na aplikantów radcowskich przeprowadzonego w 2005 r.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena trafności zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej wobec wyroku sądu pierwszej instancji zależy od kwalifikacji czynności wskazanych wyżej organów i jednostek organizacyjnych podejmowanych w grudniu 2005 r. i styczniu 2006 r. Jako kryterium tej kwalifikacji służyć powinny zarówno normy konstytucyjne, jak i ustawowe.

Minister Sprawiedliwości trafnie podkreślił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że ideą procedury egzaminacyjnej na aplikację radcowską w 2005 r. było takie ujednolicenie tego egzaminu w całym kraju, aby zawarte pytania egzaminacyjne, jak i odpowiedzi na nie były ustalane centralnie, przez zespół do spraw przeprowadzania egzaminów.

Jednakże wówczas, gdy wyszły na jaw błędy w sformułowaniu pytań przez Zespół i w odpowiedziach, uznawanych za prawidłowe, zaczęto podejmować pewne działania naprawcze. Treść tych działań mogła wskazywać, że kompetencje do oceny prawidłowości odpowiedzi na pytania egzaminacyjne zostały przyznane także komisjom egzaminacyjnym, działającym na podstawie art. 7 ust. 12 ustawy zmieniającej.

Z akt sprawy administracyjnej wynika, że wkrótce po egzaminie na aplikację radcowską, Krajowa Rada Radców Prawnych w uchwale nr [...] z [...] grudnia 2006 r. zobowiązała komisje egzaminacyjne do zmiany wyników egzaminu z uwzględnieniem Komunikatu Zespołu do przygotowań pytań, który miał zostać wydany później.

Zespół ten wydał Komunikat w dniu [...] grudnia 2005 r. i dokonał w nim korekty nieprawidłowych odpowiedzi na 10 spośród 250 pytań.

Niektóre zmiany były zasadnicze. W przypadku siedmiu pytań Zespół wskazał mianowicie, aby "każdą z udzielonych na te pytania odpowiedzi uznać za prawidłową (dotyczy to również braku odpowiedzi na każde z tych pytań)". Komunikat Zespołu zawierał jednak wewnętrzne sprzeczności i nie usunął wszystkich wątpliwości, a nawet dodał nowe (np. względem pytań 129 i 193).

Następnie Minister Sprawiedliwości wydał apel z dnia [...] grudnia 2005 r., w którym stwierdził, nawiązując do stanowiska KRRP, że doszło do nieprawidłowości w teście sporządzonym przez Zespół. W związku z tym Minister zwrócił się do przewodniczących Komisji Konkursowych "z prośbą o rozstrzyganie na korzyść uczestników konkursu wątpliwości, stwierdzonych w toku weryfikowania jego wyników".

Należy zauważyć, że w tym apelu Ministra nie znalazło się w ogóle nawiązanie do wydanego kilka dni wcześniej Komunikatu Zespołu do spraw przygotowania pytań.

Komisja Konkursowa w O. dokonała w niniejszej sprawie dwukrotnej weryfikacji wyników egzaminu Z. D. i w wyniku powtórnej weryfikacji stwierdziła, że dalsze 10 osób, w tym między innymi Z. D., uzyskało na egzaminie ponad 190 punktów. Komisja Konkursowa wystąpiła do Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. o wpis tych osób na listę aplikantów radcowskich, co zostało dokonane.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest prawidłowy pogląd Ministra Sprawiedliwości, że Komisja Konkursowa nie miała kompetencji do weryfikacji wyników egzaminu. Rola komisji egzaminacyjnej składającej się z wysoko wykwalifikowanych pracowników (radców prawnych i sędziów) było weryfikowanie prawidłowości odpowiedzi i reagowanie na dostrzeżone błędy.

W sytuacji wystąpienia błędów w sformułowaniu pytań egzaminacyjnych i odpowiedziach traktowanych jako prawidłowe, nie można ograniczać tej roli komisji egzaminacyjnej jedynie do technicznego sprawdzenia testu. Taki wniosek nasuwa się po dokonaniu prawidłowej wykładni przepisu art. 7 ust. 12−14 ustawy zmieniającej.

Przedstawiona powyżej wykładnia przepisów art. 7 ust. 12−14 znajduje dodatkowe uzasadnienie w potrzebie zapewnienia, aby egzamin został zorganizowany i przeprowadzony rzetelnie, a jego wyniki uwzględniały rzeczywisty stan wiedzy kandydatów. Takie wnioski można wyprowadzić z zasady państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, jak również z przepisu art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego.

Omówione fakty w postaci Komunikatu Zespołu z [...] grudnia 2005 r. i apelu Ministra Sprawiedliwości z [...] grudnia 2005 r. zachęcające komisje konkursowe aby rozstrzygały na korzyść uczestników wątpliwości stwierdzone w toku weryfikowania wyników konkursu, niewątpliwie wzmacniają wykładnię rozszerzającą kompetencje komisji konkursowych w zakresie weryfikowania prawidłowości odpowiedzi i reagowania na dostrzeżone błędy w sformułowaniach pytań i odpowiedzi przyjętych przez Zespół do spraw przygotowania pytań.

Należy podkreślić, że dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące spornego zagadnienia kompetencji komisji konkursowych w weryfikowaniu wyników egzaminu na aplikację radcowską przeprowadzonym w grudniu 2005 r. w sposób jednolity zajęło stanowisko, że taka weryfikacja była dopuszczalna z powodu licznych błędów w przygotowaniu testu przez Zespół powołany na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy zmieniającej (vide wyroki NSA z dnia 22 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 22/07; z dnia 21 grudnia 2006 r. sygn. akt II GSK 331/06; z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt II GSK 42/07; z dnia 19 kwietnia 2007 r. sygn. akt II GSK 362/06).

Naczelny Sąd Administracyjny uważa przy tym za trafne stanowisko Ministra Sprawiedliwości wyrażone w skardze kasacyjnej o potrzebie zapewnienia jednolitego w skali całego kraju oceniania wyników egzaminu dla kandydatów na aplikantów radcowskich. Jednolitość tę można osiągnąć dzięki sprawowanej przez Ministra Sprawiedliwości kontroli w ramach postępowania w sprawie wyrażania sprzeciwu od uchwały rady okręgowej izby radców prawnych na podstawie art. 311 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Przedmiotem kontroli nad uchwałami rad okręgowych izb radców prawnych są zarówno kompetencje i stosowana procedura, jak i treść uchwał. W przypadku uchwał o wpisie na listę aplikantów radcowskich chodzi także o kontrolę prawidłowości ustalania wyników egzaminu konkursowego. Minister powinien przeprowadzić tę kontrolę przy udziale członków zespołu do spaw przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy zmieniającej. W toku postępowania w sprawie wyrażenia sprzeciwu zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Podjęcie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji w sprawie wyrażenia sprzeciwu od uchwały Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. z dnia [...] stycznia 2006 r. w sprawie wpisania Z. D. na listę aplikantów radcowskich bez merytorycznego zbadania treści tej uchwały, było przedwczesne i naruszało przepisy prawa.

Minister Sprawiedliwości trafnie podniósł w skardze kasacyjnej znaczenie zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP, ale Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zwrócić uwagę, że respektowanie tej zasady będzie zapewnione wówczas, jeśli Minister Sprawiedliwości będzie stosował jednolite kryteria we wszystkich postępowania prowadzonych na podstawie art. 311 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał również za niezasadny zarzut zawarty w skardze kasacyjnej odnoszący się do konsekwencji niezachowania wymaganej formy uchwały komisji egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu Z. D. Niewątpliwie Komisja Konkursowa nie zachowała w niniejszej sprawie wymagań formalnych przewidzianych w art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Nie wydała bowiem odrębnej uchwały, ale sporządziła protokół, który podpisali wszyscy członkowie komisji (z załącznikami).

Należy podzielić w pełni stanowisko WSA, że było to naruszenie przepisów postępowania, które nie miało wpływu na wynik sprawy. Uchwały komisji konkursowej nie miały bowiem w świetle art. 339 i 3310 ustawy o radcach prawnych samodzielnego prawnie charakteru, a jedynie stanowiły przesłankę podjęcia uchwały izby radców prawnych o wpisie na listę aplikantów radcowskich na podstawie art. 33 ustawy o radcach prawnych.

Ponadto należy zauważyć, że nienazwanie przedmiotowego protokołu weryfikującego wyniki egzaminu i ustalającego nowy wynik egzaminu, który został podpisany przez wszystkich członków komisji konkursowej, uchwałą, nie zmienia treści tego rozstrzygnięcia i jego charakteru prawnego, które może spełniać wymogi z art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Istotą bowiem tej uchwały przewidzianej w art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych jest kolegialne ustalenie i potwierdzenie tego na piśmie przez wszystkich członków komisji wyniku egzaminu konkursowego.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku i oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw na mocy art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.