Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 204/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-10-04 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 4 października 2018 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 4 października 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

W sprawie ze skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. E. S. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego O. Ł. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W złożonym wniosku oświadczyła, że pozostaje w gospodarstwie domowym z dwojgiem dzieci w wieku 25 i 20 lat. Jako posiadany majątek wykazała dom drewniany wielkości 121 m² wartości 50.000 zł oraz nieruchomość rolną wielkości 5,33 ha. Rodzina skarżącej utrzymuje się z uzyskiwanego przez skarżącą dochodu z gospodarstwa rolnego w kwocie 500 zł miesięcznie, przez syna z tytułu renty rodzinnej w kwocie 450 zł miesięcznie, przez córkę z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.700 zł miesięcznie oraz z tytułu renty rodzinnej w kwocie 450 zł miesięcznie. Oświadczyła, że syn jest uczniem technikum, córka studentką. Jako zobowiązania i stałe wydatki wykazała ratę kredytu - 270 zł, ubezpieczenie rolnicze – 304 zł, podatek rolny – 1064 zł rocznie, energia elektryczna – 150 zł, gaz 100 zł, woda 50 zł, ścieki – 30 zł, śmieci 20 zł.

Stosownie do art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) dalej: ustawa p.p.s.a., zarządzeniem z 12 lipca 2018 r. starszy referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma sądowego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, pod rygorem ujemnych skutków procesowych poprzez: przedłożenie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego skarżącej, za rok 2017, w przypadku nie złożenia ww. zeznania – przedłożenie stosownych dokumentów z właściwego urzędu skarbowego potwierdzających powyższe; przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącą, jej syna S. oraz córkę M. rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; udokumentowanie czy syn skarżącej – S.i córka M. uzyskują dopłaty do wykazanej we wniosku nieruchomości rolnej jeżeli tak - wskazać w jakiej wysokości, jeżeli nie - wskazać przyczynę nie uzyskiwania dopłat; udokumentowanie ponoszenia przez skarżącą wydatków na leki w wykazanej we wniosku wysokości; przedłożenie stosowych dokumentów wskazujących wysokość kosztów związanych z opłaceniem usług pełnomocnika w sprawie niniejszej; w przypadku świadczenia tych usług nieodpłatnie przedłożenie pisemnego oświadczenia pełnomocnika skarżącej na okoliczność, że w sprawie niniejszej reprezentuje skarżącą nieodpłatnie wraz z informacją, że okoliczność ta jest znana organom właściwego samorządu zawodowego;

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła część wymaganych dokumentów i zwróciła się o przedłużenie terminu do przedstawienia pozostałych dokumentów. Starszy referendarz sądowy zarządzeniem z 5 września 2018 r. przedłużył termin sądowy do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych o 7 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. Zarządzenie doręczono prawidłowo 17 września 2018 r. W wyznaczonym terminie skarżąca nie uzupełniła braków złożonego wniosku.

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Z regulacji prawnych dotyczących prawa pomocy wynika, że zasadą jest, że to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy p.p.s.a.).

Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja prawa pomocy stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będąca formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach.

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

W przedmiotowej sprawie skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Należy podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Orzekający, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 ustawy p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości orzekającego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W przypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby orzekającego o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak NSA w postanowieniu z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak NSA w postanowieniach z 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z 16 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748).

Skarżąca nie uwiarygodniła w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., skarżąca wykonała jedynie w ograniczonym zakresie.

Podkreślenia wymaga, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007r., s. 244). Nie zasługuje bowiem na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualne możliwości płatnicze.

Nie można zatem uznać, aby skarżąca udokumentowała czy uprawdopodobniła w sposób wyczerpujący i jednoznaczny swoją sytuację majątkową. Ponadto skarżąca wezwana do przedstawienia oświadczeń i dokumentów pozwalających na pozbawioną wątpliwości ocenę, obowiązek ten wykonała jedynie częściowo i w taki sposób, który nie ujawnia rzeczywistej kondycji majątkowej jej rodziny. Takie działanie uniemożliwia orzekającemu ocenę, czy istotnie - w świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń - skarżąca jest osobą, nie mogącą ponieść kosztów postępowania. Co za tym idzie, okoliczność tę należy uznać za niewykazaną przez skarżącą, a wniosek oddalić.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.