Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 352/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 96 poz 615
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie : SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) SWSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 grudnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r., znak SKO-NP-4115-342/21, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) oraz art. 2, art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), po rozpatrzeniu na posiedzeniach niejawnych w dniach 22 listopada 2021 r. oraz 9 grudnia 2021 r. odwołania J. B. od decyzji z dnia 28 maja 2021 r., znak: [...], wydanej z upoważnienia Wójta Gminy K. odmawiającej J. B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w związku z opieką nad Z. B. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia 28 maja 2021 r., znak [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. odmówiono J. B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką Z. B., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie złożonego wniosku, przedłożonych dokumentów oraz przeprowadzonego przez organ pomocowy postępowania wyjaśniającego ustalono, iż wnioskodawca: – sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką Z. B. (wdową, lat 77), która legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr akt [...] z dnia 20 lutego 2020 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, gdzie daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji nie da się ustalić; – w związku z tą opieką od dnia 1 czerwca 2020 r. do nadal wnioskodawca pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy (przyznany decyzją Wójta Gminy K. Nr [...] z dnia 30 lipca 2020 r., oraz decyzją Nr [...] z dnia 15 września 2020 r. i decyzją nr [...] z dnia 16 listopada 2020 r.) w kwocie 620,00 zł miesięcznie – od przyznanego świadczenia odprowadzane są składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe do KRUS; – posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 1,5500 ha fizycznych (w tym 0,3385 hap), co potwierdza oświadczenie strony z dnia 28 sierpnia 2020 r.; – złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, że nie jest rolnikiem lub małżonkiem albo domownikiem rolnika oraz że nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Fakt sprawowania opieki został potwierdzony w wywiadzie środowiskowym. Ze sporządzonego wywiadu wynika, że Z. B., osoba wymagająca opieki, cierpi ma takie schorzenia jak: cukrzyca typu 2, przewlekła choroba nerek, otyłość, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, zmiany zwyrodnieniowe stawów, dyslipidemia, stan po usunięciu macicy, stan po implantacji protezy biodra prawego. Porusza się po domu przy pomocy balkonika. Mieszka z córką H. (obecną przy matce podczas przeprowadzania wywiadu) oraz synem J. i jego rodziną. Ubiegający się o przedmiotowe świadczenie syn J. B. mieszka obok we własnym domu, posiada własną rodzinę (żona i czwórka dzieci). Z relacji matki wynika, że przychodzi do niej i wykonuje nad nią opiekę: pierze, sprząta, sporządza posiłki, podaje lekarstwa.

Organ pierwszej instancji uznał, że nie ma wątpliwości co do sprawowanej przez wnioskodawcę opieki. Jednakże mając na względzie normę zawartą w art. 17 ust. 1b ustawy, organ odmówił wnioskodawcy prawa do przedmiotowego świadczenia, gdyż z dołączonych dokumentów nie wynika, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W ocenie organu nie zostały spełnione przesłanki pozytywne zawarte w art. 17 ust. 1b ustawy i w związku z tym odmówiono wnioskowanego świadczenia.

Działając na skutek odwołania J. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 9 grudnia 2021 r., którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania, przytoczył art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych – i wskazał, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, tj. Z. B., powstała w wieku późniejszym niż wymaga tego art. 17 ust. 1b ustawy, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że ustaleniu podlega jednak także i to, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Fakt, że ustawodawca w powołanym art. 17 ust. 1 ustawy nie poprzestał na uwarunkowaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, ale również od konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki, jest zrozumiały z tego względu, iż sytuacja zdrowotna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna. W grupie tej są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, a są też osoby, które nie potrzebują stałej opieki, ale będąc niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom zarobkowanie. W przypadku tych osób czynności związane z opieką mogą być wykonywane po zakończeniu pracy przez opiekuna. Z normy art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Organ odwoławczy zauważył dalej, że w aktach niniejszej sprawy znajduje się wywiad środowiskowy z dnia 25 maja 2021 r. przeprowadzony przez specjalistę pracy socjalnej z Z. B. w miejscu jej zamieszkania. Wywiad został przeprowadzony w obecności Z. B. i jej córki H. B., która była obecna w tym czasie i wspólnie zamieszkuje z matką. W tym samym domu oprócz Z. B. i jej córki H. B., (która pracuje zarobkowo i posiada rentę) mieszka również syn J. B. (pracuje za granicą) z żoną, z którą tworzą odrębną rodzinę. Natomiast syn J. B. mieszka obok we własnym domu, posiada własną rodzinę – przychodzi do matki i sprawuje nad nią opiekę. Z. B. jest wdową, ma 77 lat, jest inwalidą I grupy, wymaga stałej opieki i pomocy osoby drugiej, podczas wywiadu poinformowała, że jest schorowana ma cukrzycę t. 2, przewlekłą chorobę nerek w st. 3, otyłość, chorobę niedokrwienną serca, dusznice bolesną stabilną, przewlekłą niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemię, zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych, kręgosłupa, stan po usunięciu macicy, żylaki podudzia. Ponadto w kwietniu 2019 r. przeszła implantację protezy biodra prawego porusza się tylko po domu za pomocą balkonika przy asekuracji drugiej osoby. Z. B. uważa, że bez pomocy i opieki syna J. B. nie byłaby w stanie funkcjonować. Poinformowała również, że poświęca jej dziennie bardzo dużo czasu. Oprócz załatwiania spraw poza domem jak: wyjście do apteki, zakupy, gotowanie, zapewnia jej wszystkie niezbędne potrzeby do życia: sprząta, sporządza posiłki, podaje jej lekarstwa, robi pranie gotuje, zapewnia jej wizyty u lekarza, asekuruje przy poruszaniu się po domu. Z wywiadu wynika również, że J. B. pracował zawodowo, a obecnie od 2020 r. zrezygnował z pracy zarobkowej by pomóc matce funkcjonować na co dzień i sprawuje opiekę nad matką – jednakże ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia z dnia 5 maja 2021 r. wynika, że ostatni okres zatrudnienia/ubezpieczenia społecznego J. B. to 2018 r.

W ocenie organu odwoławczego, w świetle poczynionych ustaleń faktycznych nie można wnioskować, iżby faktycznie zakres opieki, jakiej wymaga Z. B. (i jaki faktycznie wykonuje odwołujący), był tego rodzaju, że uniemożliwiałoby to podjęcie odwołującemu jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym, czy też prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że czynności takie jak: przygotowanie posiłków (gotowanie), podawanie leków, zapewnianie wizyt lekarskich, robienie zakupów, realizacja recept, sprzątanie (jak wynika z wywiadu matka ma własny pokój), załatwianie spraw urzędowych, przygotowywanie i przynoszenie opału, palenie w piecu, odśnieżanie, układanie do snu, pranie, pomoc w czynnościach związanych z higieną osobistą – nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo, tym bardziej, że w tym samym domu wspólnie z matką (która ma własny pokój) mieszka dwoje jej dzieci (tj. m.in. córka H., która była obecna w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego). Czynności te nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach – z reguły rano i wieczorem – a zatem trudno uznać, że ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie. Z akt sprawy nie wynika, żeby osoba wymagająca opieki była osobą obłożnie chorą leżącą, nie kontaktową, wymaga jedynie asekuracji przy poruszaniu się po domu – porusza się za pomocą balkonika, nie jest osobą pampersowaną.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę na krąg osób zobowiązanych do alimentacji względem osoby wymagającej opieki. Z poczynionych ustaleń wynika, że oprócz J. B. zobowiązanymi do alimentacji matki – Z. B. (w równym stopniu co odwołujący) jest również siedmioro jego rodzeństwa tj. H. B. (mieszka w S, jest na rencie), T. K. (mieszka w S., pracuje), M. M. (mieszka w J., pracuje), W. B. (pracuje), J. B. (mieszka w S., pracuje), A. Z. (mieszka w L., pracuje), Z. K. (mieszka w K., pracuje). Wśród wszystkich osób zobowiązanych do alimentacji w stosunku do Z. B. po stronie żadnej z nich nie ma przeszkody – która świadczyłaby o niemożności wywiązania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego – mającej charakter obiektywny, niezależny od woli tych osób. Tymczasem – jak wskazują zasady doświadczenia życiowego – w rodzinach wielopokoleniowych istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami, aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Wspólnie z niepełnosprawną matką mieszka córka H. B., a także syn J. B., a w tej samej miejscowości co niepełnosprawna matka mieszka również córka T. K. Okoliczności polegających na tym, iż osoby zobowiązane do opieki mieszkają poza miejscem zamieszkania osoby wymagającej opieki, są na rencie, pracują i wykonywane przez nich obowiązki zawodowe w ich ocenie nie pozwalają na sprawowanie opieki nad osobą, w stosunku do której ciążą na niej zobowiązania alimentacyjne, nie można uznać za okoliczność o charakterze obiektywnym, która pozwoliłaby na swoiste "anulowanie" obowiązku alimentacyjnego. Kategoria wykonywania pracy zawodowej nie należy do przesłanek o charakterze obiektywnym – zawsze jest to wybór dokonywany przez osobę zobowiązaną do alimentacji. Organ odwoławczy dodał, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną. Stąd też, jeżeli pozostałe dzieci Z. B. z subiektywnych względów nie mogą sprawować osobistej opieki nad matką (realizować obowiązku alimentacyjnego w w/w sposób), to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawowało jedno z nich np. odwołujący zaś koszty związane z opieką (jako ekwiwalent za rezygnację przez niego z zatrudnienia lub podjęcia zatrudnienia) pokrywane były przez pozostałe dzieci Z. B. (w ramach ciążącego obowiązku alimentacyjnego), które w takim samym stopniu, co odwołujący, są zobowiązane do alimentacji względem matki.

Organ odwoławczy skonkludował, że przyznanie J. B. świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa, ale także z zasadami współżycia społecznego, ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który – z mocy prawa – w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach Z. B. W rezultacie odbywałby się to kosztem rodzin, które rzeczywiście (z racji chociażby tego, że w rodzinie jest jedno dziecko i nie ma innych osób zobowiązanych do alimentacji) muszą rezygnować z zatrudnienia po to, aby zrealizować swój obowiązek alimentacyjny wobec rodziców.

Pismem z dnia 1 lutego 2022 r. J. B. złożył skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie J. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej "ustawa") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wedle art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z kolei art. 17 ust. 5 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; (...) 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W niniejszej sprawie organ I instancji wskazał, jako zasadniczą przeszkodę do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, powstanie niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy). Tę przeszkodę trafnie zweryfikował organ odwoławczy, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13, Dz. U. z 2014 r. poz. 1443). Organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Nie jest zatem dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Sąd podziela jednak stanowisko organu odwoławczego także co do tego, że nie została spełniona przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, jak również co do tego, że zakres czynności podejmowanych przez skarżącego nie ma znamion opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, uniemożliwiającej zatrudnienie.

Sąd podziela w całej rozciągłości zreferowaną wyżej argumentację organu odwoławczego, która jest trafna i wyczerpująca. Dotyczy to także zaprezentowanej przez organ odwoławczy oceny, że w świetle ogółu okoliczności sprawy przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa, ale także z zasadami współżycia społecznego.

W pierwszej kolejności wypada zwrócić uwagę na ustalenie organu, że – oprócz skarżącego – zobowiązanymi do alimentacji matki – Z. B. (w równym stopniu co skarżący) jest również siedmioro jego rodzeństwa tj. H. B. (mieszka w S., jest na rencie), T. K. (mieszka w S., pracuje), M. M. (mieszka w J., pracuje), W. B. (pracuje), J. B. (mieszka w S., pracuje), A. Z. (mieszka w L., pracuje), Z. K. (mieszka w K., pracuje). Po stronie żadnej z tych osób nie ma obiektywnej przeszkody, która świadczyłaby o niemożności wywiązania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego. Co więcej, dwoje dzieci Z. B. mieszka razem z nią (H. B. i J. B.), a o świadczenie pielęgnacyjne ubiega skarżący, który mieszka gdzie indziej (we własnym domu) i posiada własną rodzinę. Już te okoliczności w istocie wykluczają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Trafnie bowiem organ odwoławczy zauważył, że ośmioro rodzeństwa niewątpliwie może się podzielić obowiązkami związanymi z opieką nad matką, aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji przez kogokolwiek z aktywności zawodowej.

Następnie organ odwoławczy zasadnie wskazał na to, że Z. B., jakkolwiek jest inwalidą I grupy i ma liczne schorzenia, nie jest osobą obłożnie chorą, a czynności wykonywane przez skarżącego takie jak przygotowanie posiłków (gotowanie), podawanie leków, zapewnianie wizyt lekarskich, robienie zakupów, realizacja recept, sprzątanie, załatwianie spraw urzędowych, przygotowywanie i przynoszenie opału, palenie w piecu, odśnieżanie, układanie do snu, pranie, pomoc w czynnościach związanych z higieną osobistą – nie stanowią jeszcze o sprawowaniu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy; są to w istocie typowe czynności dnia codziennego, które można pogodzić z pracą.

Wreszcie, na uwagę zasługuje też spostrzeżenie organu odwoławczego, że wedle twierdzeń zawartych w wywiadzie skarżący od 2020 r. zrezygnował z pracy zarobkowej, jednak z oświadczenia z dnia 5 maja 2021 r. wynika, że ostatni okres zatrudnienia (ubezpieczenia społecznego) J. B. to 2018 r.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, prawidłowo zinterpretował odnośne przepisy i dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego po hipotezę normy prawnej, konstatując konieczność wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów prawa materialnego powołanych w skardze. Art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych został przez organ prawidłowo zinterpretowany i prawidłowo zastosowany.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.