Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 794/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6051 Dokumenty stwierdzające tożsamość
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 40 ust.1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dowodu osobistego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...].09.2009 r. nr [...], 2. stwierdza, że wymienione decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego P. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda P. zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Pana P.K., utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] o odmowie wydania nowego dowodu osobistego.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny:

Wnioskiem z dnia [...] maja 2009 r. P.K. zwrócił się do Wójta Gminy O. o wymianę posiadanego dowodu osobistego serii [...] z uwagi na zmianę danych. Jako adres zamieszkania podał: G. Nr [...], wskazując, iż w wykazie miejscowości nie figuruje nazwa G.K.

Wójt Gminy O. decyzją z dnia [...] września 2009 r. odmówił wydania nowego dowodu osobistego, argumentując, iż od dnia wydania dowodu osobistego serii [...] do chwili rozstrzygnięcia nie nastąpiła żadna zmiana danych uzasadniająca jego wymianę. Ponadto podstawa wydania nowego dowodu osobistego podana przez wnioskodawcę nie mieści się w żadnej ze wskazanych kategorii danych zamieszczanych w dowodzie osobistym. Zmianie nie uległ w szczególności adres miejsca zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy, bowiem z prowadzonej przez Wójta Gminy O. ewidencji ludności wynika, że wnioskodawca zameldowany jest na stałe pod adresem: [...], G.K. [...]. Organ przyznał, że co prawda nazwa G. K. nie jest nazwą urzędową i nie figuruje w "Wykazie urzędowych nazw miejscowości w Polsce" ustalonym Zarządzeniem Nr 15 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 10 lipca 1980 r. w sprawie ustalenia wykazu miejscowości w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, ale pozostaje w powszechnym użyciu oraz figuruje w dokumentach urzędowych. W wykazie miejscowości figuruje natomiast nazwa "G." oraz rozróżnienie rodzajowe miejscowości "wieś" i "kolonia". W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, że wydanie wnioskodawcy nowego dowodu z adresem miejsca zameldowania: G. [...] nie byłoby zgodne z ewidencją ludności prowadzoną przez Wójta Gminy O., a ponadto wprowadzałoby zamieszanie w sprawach meldunkowych, ponieważ pod tym adresem figuruje zupełnie inne osoba.

Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody P. wniósł P.K., argumentując, iż odmowa wydania nowego dowodu osobistego zmusza go do posługiwania się dowodem osobistym z fałszywym adresem zameldowania, albowiem na terenie gminy O. nie ma miejscowości o nazwie: G.K. i nie figuruje ona w "Wykazie urzędowych nazw miejscowości w Polsce". Ponadto posługiwanie się przez skarżącego dowodem osobistym z nazwą G.K. rodzi komplikacje w wielu urzędach, m.in. w Urzędzie Skarbowym, GUS, KRUS czy ZUS. Powołując się na powyższe okoliczności odwołujący wskazał, iż błędny adres zameldowania podany w dowodzie osobistym jest wystarczającą podstawą wydania nowego dowodu osobistego, tym bardziej, że zgodnie z art. 7 kpa organ administracji powinien załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy O. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał treść art. 40 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazując, że posiadacz dowodu osobistego ma obowiązek wymienić ten dokument w razie: zmiany danych, które zamieszcza się w dowodzie osobistym (pkt 1); uszkodzenia dowodu osobistego lub zaistnienia innej okoliczności utrudniającej ustalenie tożsamości osoby (pkt 2) lub upływu terminu ważności dowodu (pkt 3). Dalej organ wyjaśnił, iż w wyniku weryfikacji danych osobowo- adresowych podanych we wniosku P.K. z danymi zgromadzonymi w gminnym zbiorze meldunkowym, organ stwierdził rozbieżność co do nazwy miejscowości zameldowania, albowiem w zbiorze figuruje adres: G.K. [...], a we wniosku podano: G. [...]. Jednocześnie za bezsporne organ uznał, iż nazwą miejscowości jest wyraz G., a wyraz kolonia oznacza tylko rodzaj tej miejscowości. Skoro jednak przepisy ustawy o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych nie określają, w jaki sposób należy oznaczać rodzaj miejscowości kolonia, czy może być stosowany skrót kol., oraz czy oznaczenie to powinno być oznaczone przed nazwą G., czy też po tej nazwie, jak również, czy powinna ona być pisana małą czy wielką literą, a w Systemie Obsługi Obywatela adres zameldowania pisany jest drukowanymi wielkimi literami, tym samym, zdaniem organu, prawidłowy jest adres zameldowania P.K. w jego dotychczasowym dowodzie osobistym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku P.K. podniósł, iż zgodnie z art. 6 ust.2 ustawy o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych, w stosunkach publicznych można używać jedynie nazw miejscowości w brzmieniu urzędowym, tj. takim, jaki jest zapisany w "Wykazie nazw miejscowości w Polsce", a tam istnieje wyłącznie nazwa G. Tym samym posługiwanie się nazwą G.K. narusza tą ustawę. Dołączenie, bowiem do nazwy miejscowości jej rodzaju i zapisanie tego połączenia wielką literą tworzy nową odrębną nazwę własną.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi uzupełniająco wyjaśnił, iż Wójt Gminy O. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zmianę nazwy: G.K. na: G.– K. i dopiero po zaakceptowaniu tej zmiany przez Ministra zmianie ulegną dane dotyczące adresu zamieszkania mieszkańców tej miejscowości, a w konsekwencji dokonana zostanie wymiana dowodów osobistych z uwzględnieniem nowej nazwy miejscowości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej cytowanej: p.p.s.a. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi Sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną i bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa (art. 134 §1 p.p.s.a.).

Kierując się powyższymi regułami Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.).

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w postępowaniu toczącym się na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993), która w art. 40 ust. 1 zobowiązuje posiadacza dowodu osobistego do wymiany tego dokumentu w razie: zmiany danych, które zamieszcza się w dowodzie osobistym (pkt 1); uszkodzenia dowodu osobistego lub zaistnienia innej okoliczności utrudniającej ustalenie tożsamości osoby (pkt 2); upływu terminu ważności dowodu osobistego (pkt 3).

W przedmiotowej sprawie skarżący zwrócił się o wymianę dowodu osobistego, na podstawie art. 40 ust.1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy, argumentując, iż w urzędowym wykazie miejscowości nie figuruje nazwa: G.K., a taka nazwa wpisana jest w jego dotychczasowym dowodzie osobistym. Organy administracji obu instancji odmawiając wydania nowego dowodu uznały, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek uzasadniających wymianę dowodu osobistego, a w szczególności wskazana we wniosku - zmiana danych w zakresie miejsca stałego zameldowania wnioskodawcy.

Z powyższym stanowiskiem Sąd zgodzić się nie może. Co prawda, jak słusznie podkreślono w zaskarżonej decyzji, zmianie nie uległ, ani adres zameldowania skarżącego, ani inne dane, jakie zamieszcza się w dowodzie osobistym, tym niemniej organy administracji nie przeanalizowały, w ramach prowadzonego postępowania, przesłanki z art. 40 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, a ta, w ocenie Sądu, ma kluczowe znaczenie dla przedmiotowej sprawy. Rzeczony punkt 2 art. 40 umożliwia wymianę dowodu osobistego w przypadku zaistnienia innej okoliczności utrudniającej ustalenie tożsamości osoby. W związku z tym, iż ustawa nie wyjaśnia, co należy rozumieć pod pojęciem "innej okoliczności utrudniającej ustalenie tożsamości osoby", stąd też przyjąć należy, że chodzi o każdą okoliczność, której zaistnienie sprawia problemy z ustaleniem tożsamości danej osoby.

W przedmiotowej sprawie skarżący, żądając wymiany dowodu osobistego, wskazał, iż w wykazie urzędowych nazw miejscowości w Polsce nie ma nazwy: G.K. i posługiwanie się dowodem osobistym z takim adresem zameldowania jest sprzeczne nie tylko z przepisami prawa, ale i powoduje wiele komplikacji w urzędach m.in. KRUS, ZUS, Urząd Skarbowy. We wszystkich tych urzędach z uwagi na brak urzędowej nazwy miejscowości, w której, zgodnie z dowodem osobistym, zameldowany jest skarżący, w rubryce adres zamieszkania wpisywana jest miejscowość: G. [...]. Wpisy te nie są jednak zgodne z rzeczywistością albowiem, jak wskazuje organ I instancji, pod adresem: G. [...] zamieszkuje inna osoba – T.O., dlatego też wniosek skarżącego w tym zakresie nie mógł być pozytywnie załatwiony. Tym niemniej okoliczność ta nie powoduje, że adres zameldowania skarżącego (G.K. [...]) wpisany w jego dotychczasowym dowodzie osobistym jest prawidłowy i nie powinien być zmieniony.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych (Dz.U. Nr 166, poz. 1612) podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej są obowiązane używać urzędowych nazw ustalonych zgodnie z niniejszą ustawą, z uwzględnieniem odpowiednich przypadków deklinacji. Przepis art. 9 ust.2 tej ustawy stanowi z kolei, że urzędowe nazwy podaje się w wykazach w pierwszych przypadku deklinacji, w kolejności alfabetycznej, z określeniem rodzaju miejscowości lub obiektu fizjograficznego, określeniem umiejscowienia w jednostkach zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa oraz z podaniem końcówki drugiego przypadku deklinacji, a dla miast i wsi również formy przymiotnikowej nazwy. Zgodnie z "Wykazem urzędowych nazw miejscowości w Polsce" wprowadzonym w życie zarządzeniem Nr 15 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 10 lipca 1980 r. (Dz.U. MAGTiOS Nr 4, poz. 9) na terenie gminy O. funkcjonują dwie odrębne miejscowości o tożsamej nazwie urzędowej G.: a mianowicie G. wieś i G. kolonia (kol.). Kolonia w myśl art. 2 pkt 2 w/w ustawy oznacza jednostkę osadniczą powstałą jako rezultat ekspansji miejscowości poza obszar wcześniej istniejącej zabudowy, w szczególności: kolonię miasta i kolonię wsi.

W realiach przedmiotowej sprawy wyraz G. jest, zatem nazwą miejscowości, natomiast wyraz kolonia oznacza rodzaj tej miejscowości. Co prawda przepisy wspomnianej ustawy, jak zauważa organ II instancji, nie określają, w jaki sposób należy oznaczać rodzaj miejscowości kolonia, czy może być stosowany skrót kol., oraz czy oznaczenie to powinno być umieszczone przed nazwą G., czy też po tej nazwie, jak również, czy powinna ona być pisana małą czy wielką literą, jednakże, co istotne, poruszane kwestie są uregulowane całościowo w samym "Wykazie urzędowych nazw miejscowości w Polsce". I tak zasadą jest, że rodzaj miejscowości, tj. kolonia powinien być wpisany po nazwie G., może być stosowany skrót kol., a co najważniejsze wyraz kolonia (ewentualnie kol.) powinien być pisany małą literą. Posługiwanie się, zatem nazwą: G.K. narusza w sposób ewidentny przytoczone powyżej przepisy prawa, a tym samym utrudnia ustalenie tożsamości skarżącego, w szczególności w urzędach posługujących się bazą urzędowych nazw miejscowości w Polsce. Ponadto, że, jak słusznie zauważa strona skarżąca, dołączenie do nazwy miejscowości jej rodzaju i zapis tego połączenia wielką literą tworzy nową odrębną nazwę własną. Powyższą zasadę potwierdza w swoich wyjaśnieniach Komisja Ustalenia Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych wskazując, iż w nazwie własnej miejscowości drugi człon (pisany dużą literą) nie stanowi wyrazu pospolitego, np. jednostki osadniczej (Kolonia nie jest już kolonią), ale wspólnie z pierwszym oznacza miejscowość, często odróżniającą ją od innych.

Przekładając powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że wpis w dowodzie osobistym nazwy miejscowości stałego zameldowania skarżącego jako: G.K. [...], nie jest prawidłowy. Jak wskazano, bowiem wyżej kolonia (ewentualnie kol.) powinna być wpisana małą literą. Dlatego też, skoro miejscowości o nazwie: G.K. nie ma w urzędowych wykazie miejscowości, a to utrudnia skarżącemu wylegitymowanie się w wielu urzędach, organy winne rozpatrzyć jego wniosek w kontekście przesłanki z art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i ewentualnie na tej podstawie, po uprzednim wezwaniu skarżącego do uzupełnienia wniosku w zakresie żądania, dokonać wymiany dowodu osobistego wpisując jako adres miejsca zameldowania na pobyt stały: G. k. [...] ewentualnie G. kol. [...].

O wydaniu nowego dowodu osobistego nie może, bowiem, wbrew stanowisku organu I instancji, decydować fakt, że nazwa G. K. pozostaje w powszechnym użyciu oraz figuruje w dokumentach urzędowych. Na wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie nie może mieć też wpływu argumentacja organu II instancji, iż w Systemie Obsługi Obywatela /SOO/ adres zameldowania w dowodach osobistych obywateli drukowany jest w Centrum Personalizacji Dokumentów drukowanymi literami. Podkreślić, bowiem należy, że w państwie prawa organy administracji publicznej nie mogą posługiwać się argumentacją zaczerpniętą z regulacji nie posiadających mocy wiążącej. W ocenie Sądu to przepis prawa, a w przedmiotowej sprawie "Wykaz urzędowych nazw miejscowości w Polsce" decyduje o tym jak należy wpisać prawidłowo nazwę miejscowości i jej rodzaj m.in. w dowodzie osobistym.

Analizując pod tym kątem uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia, należy stwierdzić, że podważa ono zasadę zaufania do organów Państwa. Zasada zaufania do państwa i jego organów, wynikająca z konstytucyjnej zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oznacza, że ochronie konstytucyjnej podlegać musi zaufanie obywateli nie tylko do litery prawa, ale przede wszystkim do sposobu jego interpretacji przyjmowanej w praktyce stosowania prawa. Ponadto w świetle przepisu art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności oraz dążąc do załatwienia sprawy zgodnie z prawdą obiektywną, mają obowiązek uwzględniać z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywatela. Winne, zatem prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 kpa). Z zasady wyrażonej w art. 8 kpa wynika zaś wymóg zgodnego z prawem i sprawiedliwego rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej. W państwie prawa, od jakości prawnej działania organów zależy autorytet samego Państwa i jego instytucji, dlatego rozstrzygnięcie w sprawie indywidualnej powinno być wyjaśnione (uzasadnione) w taki sposób, który znajduje uzasadnienie w obowiązującym porządku prawnym, jako służące realizacji celów wynikających z tego porządku prawnego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Konsekwencją uchylenia decyzji było stwierdzenie z urzędu o niemożności wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (art. 152 p.p.s.a)

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie (art. 200 p.p.s.a)