Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2624/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert /spr/ Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant st. ref. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. Ś. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].10.2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I uchyla zaskarżoną decyzję II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu prawomocności niniejszego wyroku III zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego S. Ś. tytułem kosztów postępowania sądowego kwotę 10 zł /słownie: dziesięć/


UZASADNIENIE

Działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t. jedn. z 1997 r. Dz. Ust. Nr 142 poz. 950 z późn. zm./ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].05.2001 r. nr [...] pozbawił S. Ś. s. W. zam. [...] uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w R. decyzją z dnia [...].02.1979 r. z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od dnia 21.02.1946 r. do dnia 31.12.1947 r. , czyli łącznie przez okres 1 roku i 11 miesięcy.

W uzasadnieniu swojej decyzji na podstawie akt byłego ZBoWiD-u organ ustalił, że S. Ś. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD do działalności kombatanckiej prowadził działalność w szeregach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej. Uprawnia to twierdzenie, że uzyskał on na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Stosownie do treści art. 25 ust. 2 pkt ustawy kombatanckiej takie osoby pozbawia się uprawnień kombatanckich. Zgodnie zaś z treścią powołanego przepisu prawa Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy w okolicznościach sprawy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 powołanej ustawy, co znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

W związku z tą decyzją S. Ś. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się jej uchylenia i potwierdzenia jego uprawnień kombatanckich.

W motywach wniosku zarzucił on organowi, iż zakwestionowana decyzja oparta została na pobieżnej i jednostronnej ocenie stanu faktycznego i dowodowego sprawy. Wydając ją organ przyjął, że uzyskał on uprawnienia kombatanckie wyłącznie za działalność w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, podczas gdy brał on bezpośredni udział w walkach o z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, na co zwrócił uwagę w przedstawionych wyjaśnieniach w ramach postępowania weryfikacyjnego. Z treści wspomnianych wyjaśnień jednoznacznie wynika, że walczył on zbrojnie z UPA jako członek Terenowej Grupy Samoobrony, a później jako członek Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej. Oświadczenie to konkretyzowało w czasie jego udział w tych walkach, ze szczególnym uwzględnieniem akcji "Wisła". W owym czasie włączony on został do plutonu operacyjnego IV Brygady KBW w R. i po przeszkoleniu brał udział w walkach na terenie Polski południowo - wschodniej. Chociaż z formalnego punktu widzenia nie było to wcielenie do służby wojskowej, to faktycznie wspólnie z żołnierzami tego plutonu uczestniczył on w tych walkach. W jego ocenie stanowi to podstawę do potwierdzenia posiadanych przez niego uprawnień na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy. W tej sytuacji uprawnionym jest również zarzut, że Kierownik Urzędu pobieżnie i jednostronnie ocenił stan dowodowy sprawy, pominął treść jego wyjaśnień i nie ustosunkował się do nich, z naruszeniem art. 6 - 9 i 77 § 1 kpa, naruszając również art. 30 - 32 Konstytucji RP i godząc tym samym w jego dobra osobiste, honor i cześć. Uniemożliwia mu to uzyskanie stopnia wojskowego, tytułu honorowego i dodatku kombatanckiego.

Po rozpatrzeniu tegoż wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego decyzją z dnia [...].10.2001 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...].05.2001 r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwołał się do argumentacji zaprezentowanej w motywach decyzji z dnia [...].05.2001 r. Odnosząc się zaś do podniesionych we wniosku zarzutów dodał, iż nie mają one wpływu na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu w szeregach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych. Natomiast jakiekolwiek działania wykonywane w związku z tym w szeregach ORMO nie mogą być kwalifikowane jako działalność kombatancka.

Także i tę decyzję zaskarżył skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. Ś. podnosząc zarzuty oparte o art. 6 - 9 i 77 § 1 kpa oraz art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej i wnosząc o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

W uzasadnieniu skargi twierdzi skarżący, iż treść decyzji odebrał z ogromnym zaskoczeniem i niedowierzaniem w związku z pominięciem jego wyjaśnień z dnia 28.05.2001 r. oraz oświadczenia zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym kontekście oczywiście dowolne i bezpodstawne są ustalenia dotyczące nabycia przez niego uprawnień w ramach tzw. "utrwalania władzy ludowej" zwłaszcza gdy zważy się, że uczestniczył on w walce zbrojnej z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i w akcji "Wisła" formalnie jako członek ORMO, ale w ramach jednostki wojskowej i pod bezpośrednim kierownictwem wojskowym, jak żołnierz Wojska Polskiego wykonujący rozkazy dowództwa. W jego ocenie w toku postępowania weryfikacyjnego okoliczności te winne być odpowiednio ocenione i to nie z formalistycznego punktu widzenia, a merytorycznie. Doprowadziłoby to organ do potwierdzenia jego dotychczas posiadanych uprawnień.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest o tyle uzasadniona o ile podniesione w niej zarzuty odnoszą się do nie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.

Nabierają one szczególnego znaczenia przede wszystkim wówczas gdy zaprzeczy się tezie zaprezentowanej przez Kierownika Urzędu do Spaw Kombatantów i Osób Represjonowanych w swojej decyzji z dnia [...].05.2001 r. jakoby na organie rozpoznającym sprawę o pozbawienie zainteresowanego uprawnień kombatanckich przyznanych mu uprzednio z tytułu udziału w walce o "ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" nie spoczywał obowiązek wyjaśnienia problematyki związanej z tym czy stronie nie przysługują przedmiotowe uprawnienia także z innego przewidzianego ustawą tytułu. Takie bowiem ujęcie tej kwestii jakie prezentuje organ nie znajduje wsparcie w zapisie zamieszczonym w zd. 2 art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, który odnosząc się do osób posiadających uprawnienia kombatanckie wyłącznie ze wspomnianego wyżej tytułu stanowi o możliwości ich zachowania także w przypadku gdy zainteresowanemu przysługują one również w sytuacji gdy wypełnia on warunki ustawowe do ich nabycia w oparciu o postanowienia powołanej już ustawy czy też szczególnie określone w cyt. przepisie prawa. Dał temu wyraz zarówno Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 22.02.2001 r. sygn.akt III RN 77/00 /OSNAP 2001/16/475/ jak i Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 4.03.2002 r. sygn.akt OPS 13/01 /Pr. Pracy 2002/6/42/ oraz pośrednio w uchwale z dnia 4.12.2001 r. sygn.akt OPS 11/01 /ONSA z 2002 r. z. 3 poz. 100/ formułując przy tym tezę, iż przewidziany w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach i innych... termin zastrzeżony do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich nie dotyczy sytuacji, gdy weryfikowany kombatant, uzyskał uprawnienia kombatanckie jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", zgłasza w postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym także po dniu 31.12.1998 r., iż zachodzą okoliczności uzasadniające jego tytuł do uprawnień kombatanckich określonych w tej ustawie.

Wprawdzie w postępowaniu o pozbawienie określonej osoby uprawnień kombatanckich obowiązują szczególne reguły ukształtowane przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22.09.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzenia weryfikacji tych uprawnień /Dz. Ust. Nr 116 poz. 745/ zgodnie z którymi ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do kwestii zachowania przedmiotowych uprawnień obciążą osobę weryfikowaną, to nie oznacza to, że postępowanie to nie nosi znamion postępowania administracyjnego w ramach którego obowiązują zasady ogólne określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Jeżeli zaś tak, to zgodnie z zapisem zawartym w art. 8 i 9 kpa organ zobowiązany jest prowadzić je w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, a także do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. To zaś wiąże się z normatywnym nakazem zebrania w sprawie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego /art. 7 i 77 § 1 K.p.a./. Tym wymogom nie do końca uczynił zadość organ, skoro bazując na tezie wynikającej z art. 1 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej dotyczącej możliwości zachowania uprawnień kombatanckich w przypadku ich uprzedniego nabycia z tytułu walki o "ustanowienie o utrwalenie władzy ludowej" tylko w sytuacji gdy zainteresowany uczestniczył w walkach z oddziałami UPA w szeregach Wojska Polskiego czy jednostek zmilitaryzowanych, przeszedł obok twierdzeń skarżącego dotyczących właśnie tej materii. Wszak w toku postępowania weryfikacyjnego twierdził on, iż uczestniczył w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii wraz z żołnierzami IV Brygady KBW w R. na terenach południowo - wschodniej Polski, po odbytym stosownym przeszkoleniu i pod bezpośrednim dowództwem wojskowym. Faktem jest, iż ograniczył się jedynie do wspomnianych twierdzeń nie powołując się na konkretne dowody, a materiał zebrany w aktach byłego ZBoWiD-u, nie potwierdza tych okoliczności, to jednak znajdujące się w aktach sprawy wezwanie było nader ogólnikowe i nie odnosiło się do tak skonkretyzowanej sytuacji. Dla wszechstronnego i dogłębnego wyjaśnienia sprawy niezbędnym jest wezwanie skarżącego do wyjaśnienia w jakich okolicznościach i jakim ewentualnie aktem doszło do połączenia sił Wojska Polskiego i oddziałów ORMO w walce z oddziałami UPA, czyim konkretnie podlegał on rozkazom, w jakich uczestniczył walkach i co stanowiło przedmiot tych działań i wreszcie kto okoliczności te może potwierdzić. Jeżeli bowiem twierdzenia skarżącego okazałyby się prawdziwe, to skutecznie mógłby ubiegać się on o zachowanie przedmiotowych uprawnień. Tak również Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 29.08.2001 r. sygn.akt II RN 132/00 /OSNAP 2002/5/101/.

W dalszym zatem postępowaniu organ zobowiązany będzie do uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym kierunku oraz wszechstronnej i wnikliwej jego oceny, co pozwoli mu na wydanie odpowiadającej prawu decyzji.

W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. Ust. Nr 153 poz. 1270/, zwanej dalej p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. Ust. Nr 153 poz. 1271 z późn. zm./ należało orzec jak w sentencji.

Orzeczenie o braku wykonalności zaskarżonej decyzji do czasu prawomocności niniejszego wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 p.s.a, a o kosztach postępowania sądowego w art. 200 p.s.a.