Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3559/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 pkt 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r.

nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec K. K. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.

Organ podał, że wnioskodawczyni we wniosku wskazała, że wniosku strona wskazała, że służbę w Policji rozpoczęła w dniu [...] kwietnia 1976 r. w Porcie Lotniczym [...]. Następnie, od 1979 r. wnioskodawczyni pełniła służbę w Sekcji [...] Wydziału [...]. Z uwagi na trudną sytuację finansową rodziny, przeniosła się do Wydziału [...] Służby Bezpieczeństwa, gdzie otrzymała wyższe uposażenie. Jednak, jak wskazała strona, praca ta jej nie odpowiadała, więc napisała raport z prośbą o powrót do służby w Milicji Obywatelskiej. Po około dwóch latach prośba wnioskodawczyni została uwzględniona i strona ponownie podjęła służbę w Komendzie Rejonowej w [...], gdzie pracowała do momentu odejścia na emeryturę. K. K. podkreśliła, że zmniejszenie wymiaru jej emerytury byłoby bardzo krzywdzące, ponieważ podjęcie przez nią służby w Służbie Bezpieczeństwa nie miało charakteru politycznego, lecz wynikało jedynie z nieświadomości specyfiki realizowanych tam zadań.

Organ wskazał, że K. K. została zwolniona ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 1999 r., nabywając prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.

Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie zainteresowanej uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej okres służby od dnia [...] lutego 1987 r. do dnia [...] listopada 1988 r. tj. 1 rok i 10 miesięcy. Całkowity okres służby ww. wynosi 23 lata i 1 dzień. Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. [...], przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w dniu [...] marca 2020 r., nie wynika, aby K. K. nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu [...] września 1989 r. Ponadto z pisma Komendy Głównej Policji z dnia [...] marca 2018 r. znak [...] wynika, że strona rzetelnie wykon5wała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Wskazują na to informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Wnioskodawczyni wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. W materiałach Policji nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującej karach dyscyplinarnych oraz prowadzonych postępowaniach karnych lub kamo -skarbowych. Jednocześnie poinformowano, że brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionej w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych.

Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, że stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ przytoczył fragment wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 i wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 147/19. Wskazał następnie, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem ≫służby na rzecz totalitarnego państwa≪ jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego." (por. cyt. wyżej wyrok NSA).

Organ wskazał, że całkowity okres służby wnioskodawczyni wynosi 23 lata i 1 dzień, zaś służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa trwała 1 rok i 10 miesięcy. Stwierdził, że niemal 2 letni okres służby przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego ani epizodycznego. Na wyrażoną w przedmiotowej kwestii ocenę organu istotny wpływ miał fakt, iż wnioskodawczym ubiegała się o przyjęcie do służby we wskazanej formacji. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w przedmiotowej sprawie przesłanka "krótkotrwałości" nie została spełniona.

Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, organ wskazał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawczynię w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. W opinii Komendanta Głównego Policji wymieniona rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Z zebranej dokumentacji wynika, iż ww. w toku pełnionej służby w Policji posiadała pozytywne opinie służbowe, awansowała w stopniu, a także podwyższano jej dodatki służbowe do uposażenia. Wobec powyższego, zdaniem organu strona spełnia przesłankę stypizowaną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Jednakże w sytuacji formułowania ostatecznej opinii organu co do tego, czy sprawę zainteresowanej można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w analizowanym przepisie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, organ podkreślił, iż rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności policjanta. Stąd też nie można jeszcze uznać za wyjątkową sytuację przypadku, w którym funkcjonariusz otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu. Jednocześnie, z informacji dotyczącej przebiegu służby sporządzonej w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] wynika również, iż wnioskodawczyni w toku pełnionej służby nie zostały nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy też odznaki/medale resortowe, co prowadzi do stwierdzenia, że wymieniona nie wykazała się szczególnymi osiągnięciami, wykraczającymi poza normalne warunki pełnienia służby. Ponadto pełnienie przez stronę służby na stanowiskach wykonawczych policjant, młodszy asystent oraz asystent, na którym wymieniona zakończyła służbę, nie wypełnia znamion szczególnie uzasadnionego przypadku, a realizacja obowiązków na wskazanych wyżej stanowiskach wynikała z zakresu czynności służbowych wnioskodawczyni. Organ wskazał też, że informacja dotycząca przebiegu służby sporządzona w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...], stanowiąca ocenę wywiązywania się strony z obowiązków służbowych oraz realizacji zadań i czynności zawiera m.in. niżej przytoczone zapisy: "z obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku wywiązuje się dobrze", "dobrze realizuje zadania i czynności służbowe", "nie ma trudności z wykonywaniem zadań służbowych". Sformułowania te wskazują w ocenie Ministra, że wnioskodawczyni pełniła służbę poprawnie, nie wykazując się przy tym ponadprzeciętnym zaangażowaniem w realizację powierzonych obowiązków, wykraczającym poza normalne warunki pełnienia służby. Rzetelne wykonywanie obowiązków przez stronę oraz brak kar dyscyplinarnych, nie stanowią wystarczającego powodu do zastosowania przez organ przysługującego mu uprawnienia. Zdaniem Ministra zgromadzony materiał dowodowy, stanowiący kopię akt osobowych o sygn. [...] bezsprzecznie dowodzi, iż zainteresowana utożsamiała się z ustrojem totalitarnym. Przekazane przez Instytut Pamięci Narodowej dokumenty zawierają informacje, że wnioskodawczyni była aktywnym członkiem PZPR. Minister stwierdził, że nie sposób zakwestionować fakt, by członkostwo w PZPR nie było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Skoro wnioskodawczyni przystąpiła do PZPR to niewątpliwie nawiązała ona ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikowała się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jej aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Organ wskazał, że postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach totalitarnego państwa, o które strona usilnie zabiegała, nie kwalifikuje przedmiotowej sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku. Organ stwierdził, że osiągnięcia odnotowane przez zainteresowaną po dniu 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na aprobatę. Jednakże biorąc pod uwagę fakt, iż wymieniona nie spełnia przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej jak również uwzględniając charakter wykonywanych przez ww. czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, to w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r.

nr [...] stała się przedmiotem skargi K. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zobowiązanie Ministra do wydania w terminie określonym przez Sąd decyzji na podstawie art. 8a ustawy, wyłączającej stosowanie art. 15c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

W uzasadnieniu podniosła, że spełnia wymogi art. 8a powołanej ustawy. Wskazała, że na stanowiskach jakie zajmowała trudno jej było się wykazać czymś ponadprzeciętnym z uwagi na charakter służby (praca biurowa). Wskazała, że interpretacja dokonana przez organ jest dla niej krzywdząca. Zakwestionowała stwierdzenie w decyzji, że utożsamiała się z ustrojem totalitarnym bo należała do partii. Wskazała, że w organach policji do partii każdy należał obowiązkowo. Uważa, że obowiązkowa przynależność do partii nie jest równoznaczna z zaangażowaniem się w działalność typową dla ustroju totalitarnego. Wniosła o wzięcie pod uwagę czy Minister nie przekroczył granic uznania administracyjnego w stosunku do jej osoby. Dlaczego organ rozpatrujący jej prośbę nie wziął pod uwagę wykładni systemowej NSA, którą sam przytoczył w decyzji. Zwróciła uwagę, że decyzja wydana została po 4 latach od złożenia wniosku, a sprawa rozpatrzona została nieobiektywnie.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Skarżąca w piśmie procesowym z dnia [...] października 2021 r. podtrzymała skargę, kwestionując stwierdzenie organu, że utożsamiała się z ustrojem totalitarnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,

w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,

art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 tej ustawy, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Zgodnie z art. 11 powołanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Decyzja wydawana przez organ na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) ma charakter decyzji uznaniowej. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem,

z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną

(v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W sprawie niniejszej organ dokonał ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków.

Służba skarżącej na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) pełniona była przez okres 1 roku i 10 miesięcy. W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że w ujęciu bezwzględnym, taka długość tego okresu nie ma charakteru m.in. tymczasowego i nie może być uznana za służbę krótkotrwałą.

Sąd oceny dokonanej przez organ nie podziela. Biorąc pod uwagę długość okresu służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) przede wszystkim w ujęciu proporcjonalnym, tj. w porównaniu do całego okresu służby skarżącego wynoszącego

23 lata i 1 dzień, przyjąć należało, że służba przez okres 1 roku i 10 miesięcy była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu stosunkowo krótko. Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Fakt ubiegania się o przyjęcie do służby nie świadczy o braku krótkotrwałości.

Organ naruszył zatem art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).

Ustawodawca wymaga też, aby osoba, w odniesieniu do której organ może zastosować art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., wskazuje przy tym,

że to rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków ma miejsce w szczególności wówczas, gdy służba była pełniona z narażeniem zdrowia i życia.

Minister w sprawie niniejszej nie kwestionował, że skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po 12 września 1989 r. Organ powołał się w tym zakresie na pisma Komendanta Głównego Policji. Zaznaczyć należy przy tym, że ustawodawca nie wymaga w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, aby przez rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. rozumieć wyłącznie przypadek pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby tak było ustawodawca wprost wskazałby to w powołanym przepisie. Dodanie przez ustawodawcę, po zwrocie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", zwrotu w szczególności" "z narażeniem zdrowia i życia" stanowi jeden z przykładów takiego wykonywania zadań i obowiązków, który uprawnia do przyjęcia, że te zadania i obowiązki były wykonywane rzetelnie. Brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy nie zawęża tym samym rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Organ nie kwestionował jednakże w decyzji spełnienia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).

Na gruncie tej sprawy wskazania wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym "(...) brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała

się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą

się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma –

z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu." (v. wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ustaleń takich w aspekcie szczególnie uzasadnionego przypadku organ w tej sprawie nie dokonał, a tym samym nie dokonał pełnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Organ w zaskarżonej decyzji wskazał jedynie, że skarżąca ubiegała się o przyjęcie do służby zakwalifikowanej jako służba na rzecz państwa totalitarnego oraz, że wnioskodawczyni była członkiem PZPR. Wskazał też, że odmawiając skarżącej zastosowania art. 8a ustawy, uwzględnił charakter wykonywanych przez nią czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji. W decyzji nie przywołano jednakże żadnych faktów dotyczących służby pełnionej na rzecz państwa totalitarnego, nie wskazano zadań, jakie wnioskodawczyni wykonywała, które zdaniem Ministra pozwalają przyjąć, że w ich ramach strona wykonywała czynności ukierunkowane na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego funkcji, czy zadania godzące w wolności obywatelskie.

Uchybienia we wskazanym wyżej zakresie przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji

w tym zakresie nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., co stanowi uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji nie wskazuje faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, które nie pozwalałyby przyjąć, że w sprawie - mimo spełnienia przesłanki krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz spełnienia przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r - zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej i wyłączenia stosowania wobec niej art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Podkreślenia wymaga przy tym, że należyte wykonywanie obowiązków w służbie po 12 września 1989 r., bez ponadprzeciętnych osiągnięć (których zresztą organ nie zdefiniował przy uwzględnieniu rodzaju służby wykonywanej przez stronę), nie stanowi przeszkody do ewentualnego uwzględnienia wniosku strony, tym bardziej, że, jak skarżąca podała w skardze, wykonywała pracę biurową.

Z tego względu zaskarżona decyzja, jako wydana z naruszeniem granic uznania administracyjnego, nie mogła się ostać.

Uzasadnienie decyzji – stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku wnioskodawczyni – nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki a nie inny sposób. Zależnie od dokonanej ponownie, wyczerpującej oceny szczególnie uzasadnionego przypadku, organ podejmie stosowną decyzję.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w wyroku.