Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 43/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2014 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę 257 złotych (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz.267- dalej "K.p.a.") i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.), nie stwierdził u T.P. choroby zawodowej w postaci pylicy płuc - pylicy górników kopalń węgla, wymienionej w poz. 3/2 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny wskazał, iż T.P. od [...] do [...] był zatrudniony w A S.A. Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" Ruch "[...]" w J., jako kolejno: pomoc dołowa, młodszy górnik, górnik, górnik strzałowy, instruktor strzałowy stale pod ziemią. Zakład pracy potwierdził, że pracował on w narażeniu na ponadnormatywne zapylenie pyłem węglowo-kamiennym.

Strona została zbadana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. w Poradni Chorób Zawodowych, gdzie lekarze w oparciu o badanie radiologiczne z dnia [...] nie rozpoznali u niego choroby zawodowej pylicy płuc. W orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] wskazano, iż badanie spirometryczne wykazało upośledzenie wentylacji płuc typu obturacyjnego. Następnie, po obserwacji klinicznej strony, w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nr [...] również nie rozpoznano u niego choroby zawodowej pylicy płuc górników kopalń węgla. Tamże orzekający lekarze uznali, iż podstawą rozpoznania pylicy płuc jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu rtg klatki piersiowej zmian ogniskowych w płucach (zacienień okrągłych, regularnych, o odpowiedniej gęstości) mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. Jednakże u strony aktualny radiogram klatki piersiowej nie wykazuje zmian uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc zgodnie ze standardami klasyfikacji radiologicznej płuc Międzynarodowego Biura Pracy (ILO).

W konsekwencji organ uznał, biorąc pod uwagę ustalenia kliniczne dotyczące choroby, zawarte w powyższych orzeczeniach lekarskich wydanych przez kompetentne jednostki orzecznicze, że u strony nie istnieją podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci pylicy górników kopalń węgla.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył T.P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie choroby zawodowej pylicy płuc – pylicy górników kopalń. Strona podniosła, iż nie zgadza się z podjętym w jego sprawie rozstrzygnięciem oraz orzeczeniami w lekarskimi o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wskazała, że pylicę płuc rozpoznano u strony już w [...] r. w trakcie zatrudnienia w KWK "[...]" w J., a zgodnie z Orzeczeniem Poradni Chorób Zawodowych w K. z [...] stwierdzono u niej zaciemnienie siateczkowato-smużkowate upoważniające do rozpoznania pylicy płuc. Strona stwierdziła, że wówczas zalecono leczenie sanatoryjne, a nadto musiał zgłaszać się na kontrole w Poradni Chorób Zawodowych w K., co wynika z załączonej do odwołania kartoteki lekarza zakładowego. Strona poinformowała też, że jej stan zdrowia systematycznie się pogarsza. Zdaniem strony PPIS w W. wydając decyzję opierał się na niepełnej dokumentacji medycznej. Wniosła o zwrócenie się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. , Poradni Chorób Zawodowych i Poradni Chorób Zawodowych w S. o pełną dokumentacje medyczną dotyczącej leczenia strony w związku z rozpoznaniem pylicy płuc i uwzględnienie wskazanej wyżej dokumentacji.

Strona podtrzymała swoje stanowisko w piśmie z dnia [...] do [...] Państwowego Inspektora Sanitarnego w K.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej przyjął warunki, jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz .U. z 1998 Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), która stanowi, iż: "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, że odwołujący pracował w narażeniu na działanie pyłu kamienno-węglowego od [...] do [...] w A S.A. Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" Ruch "[...]" w J., jako kolejno: pomoc dołowa, młodszy górnik, górnik, górnik strzałowy, instruktor strzałowy pod ziemią. Odwołujący był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...]), gdzie lekarze specjaliści na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. orzekli o braku podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej - pylicy płuc wymienionej w poz. 3/2 wykazu chorób zawodowych, gdyż badanie radiologiczne z dnia [...] nie ujawniło zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających upoważniających bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem do rozpoznania u odwołującego pylicy płuc. Następnie po odwołaniu się od orzeczenia lekarskiego PChZ WOMP w S. z dnia [...], zgodnie z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania, był badany w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści na podstawie obserwacji klinicznej w dniach [...] – [...] w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] nr [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania pylicy górników kopalń. W trakcie obserwacji klinicznej w badaniu fizykalnym stwierdzono szmer pęcherzykowy osłabiony, a badanie spirometryczne wykazało ciężką obturację, nadto w badaniu gazów krwi kapilarnej arterializowanej w spoczynku wykazało obniżone ciśnienie parcjalne tlenu, jednak wykonana gazometria krwi tętniczej w spoczynku z tętnicy udowej nie wykazała cech niewydolności oddechowej. W aktualnym radiogramie klatki piersiowej pacjenta z dnia [...] jak również na zdjęciu wykonanym w [...], ocenionym zgodnie ze standardami klasyfikacji pylic Międzynarodowego Biura Pracy, nie wykazano obecności zmian radiologicznych, które uzasadniałyby rozpoznanie pylicy płuc. Podsumowując, pomimo udokumentowanego narażenia zawodowego na pyły zwłókniające stwarzającego ryzyko wystąpienia pylicy płuc, zważywszy na obowiązujące w zakresie chorób zawodowych kryteria diagnostyczno-orzecznicze lekarze specjaliści PCHZ WOMP w S. oraz IMPiZŚ w S. nie znaleźli podstaw do rozpoznania u T.P. choroby zawodowej - pylicy płuc górników kopalń węgla.

Odpowiadając na zarzuty odwołania organ wyjaśnił, iż podstawą rozpoznania klinicznego pylicy płuc jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu rentgenowskim klatki piersiowej w pozycji tylno-przedniej zmian ogniskowych w płucach mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. Orzecznictwo w zakresie chorób zawodowych z kręgu pylic opiera się na metodzie porównawczej standardów rtg klatki piersiowej - wydanej przez Międzynarodowe Biuro Pracy (International Latour Office-ILO 1980 z rewizja w 2000 r. i 2011 r.), traktowanych jako zalecenia pomocne przy wydawaniu orzeczeń lekarskich - radiogramami badanego. Organ zauważył, że wydana przez Międzynarodowe Biuro Pracy "Klasyfikacja" ma charakter zaleceń, a nie wiążących reguł. Międzynarodowa klasyfikacja radiologiczna pylic nie implikuje prawnych definicji pylic ani zasady oceny zdolności do pracy i uprawnień do odszkodowania, ale umożliwia systematyczny i porównywalny opis radiologicznych zmian w obrębie narządów klatki piersiowej, wywołanych wdychaniem pyłów zwłókniających i jest przeznaczona do oceny radiogramów tylno-przednich klatki piersiowej. Organ stwierdził, że w przypadku strony nie stwierdzono obecności zmian radiologicznych upoważniających bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem do rozpoznania pylicy płuc. Dodatkowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono, iż proces pyliczy przebiega powoli i nie wymaga weryfikacji radiologicznej w krótkim okresie czasu, dlatego też w rozpoznawaniu pylicy płuc nie stosuje się ograniczenia czasowego i choroba ta może być rozpoznawana nawet długo po ustaniu narażenia zawodowego, np. podczas kolejnych radiologicznych badań kontrolnych w PCHZ WOMP w S. za rok. Po rozpoznaniu pylicy płuc może zostać wszczęte kolejne postępowanie prowadzące do stwierdzenia choroby zawodowej. Zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. i został zachowany, bowiem T.P. był badany w kompetentnych placówkach diagnostycznych I i II stopnia (WOMP i IMPiZŚ w S.), gdzie lekarze specjaliści w wydanych orzeczeniach uznali, że brak jest podstaw diagnostyczno - medycznych do rozpoznania pylicy płuc. Nie ma również podstaw by te orzeczenie lekarskie kwestionować, albowiem zostały one oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych zarzucając, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art.80 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy w szczególności wskutek nie uwzględnienia wniosku skarżącego o zwrócenie się do WOMP w K. Poradni Chorób Zawodowych o pełną dokumentację medyczną leczenia w związku z rozpoznaniem u skarżącego we wskazanej placówce pylicy płuc, brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego; art. 80 K.p.a., art. 84 § 1 K.p.a. przez błędną ocenę wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich i przyjęcie ich za podstawę zaskarżonych decyzji pomimo, iż opinie lekarskie nie wskazują wymaganych prawem przyczyn odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a powołują się jedynie na zalecenia Międzynarodowego Biura Pracy; art. 8 K.p.a. i art. 197 § 3 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji i brak ustosunkowania się do wniosku dowodowego skarżącego o dopuszczenie dowodu z dokumentacji medycznej WOMP w K., a także brak wskazania przyczyn pominięcia wniosku, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W uzasadnieniu wskazano, że z wyniku badania rtg z dnia [...] określono, że na płucach "widoczne są nieregularne zagęszczenia siateczkowo-smużkowate oraz pojedyncze, słabe wysycenia drobnoguzkowe, zlokalizowane głównie w polach środkowych i dolnych". Pomimo wskazanego rozpoznania, specjaliści wydający orzeczenie lekarskie w niniejszej sprawie, na skutek kierowania się wyłącznie wytycznymi MBP, nie stwierdzili u skarżącego choroby zawodowej. Orzeczenia lekarskie nie wyjaśniały przyczyn odmowy rozpoznania u badanego pylicy płuc. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wskazał przyczyn, dla których pominął wniosek skarżącego o zwrócenie się do WOMP w K. o pełną dokumentację medyczną dotyczącą skarżącego.

W odpowiedzi na skargę, organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutów skargi zauważył, iż nie ma podstaw, aby kwestionować orzeczenia oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich, bowiem aktualnie wykonany radiokardiogram klatki piersiowej skarżącego, oceniony zgodnie ze standardami klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy nie wykazuje obecności zmian radiologicznych, które uzasadniałyby rozpoznanie pylicy płuc. Wyjaśnił również, iż z punktu widzenia orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych podstawą rozpoznania pylicy płuc górników kopalń węgla jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu radiologicznym (RTG) klatki piersiowej w pozycji tylno-przedniej (p-a) zmian ogniskowych w miąższu płuc, mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających środowiska kopalnianego na miąższ płucny. Wyjaśnił nadto, że rozpoznanie tego typu pylicy wymaga wykazania na zdjęciu rtg określonego typu zmian. Zauważył, że lekarze PCHZ WOMP w S. oraz IMPiZŚ w S. nie rozpoznali pylicy płuc.

Na rozprawie w dniu 7 listopada 2014 r. pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze. Podkreślił, że organ nie odniósł się do wniosku dowodowego dotyczącego dokumentacji medycznej, którą posiada WOMP w S. oraz do zarzutów i wniosków zawartych w odwołaniu. Skarżący twierdzi, że Ośrodek Medycyny Pracy w S. nie wziął pod uwagę dokumentacji medycznej z lat wcześniejszych (z okresu kiedy skarżący był pracownikiem i badania te były wykonywane w ramach badań okresowych)- w tym czasie zdiagnozowano zmiany charakterystyczne dla pylicy płuc. Skarżący oświadcza, że całość dokumentacji jaką dysponował z leczenia szpitalnego w szpitalu w W. przedłożył w OMP w S. Mimo, że w latach [...] stwierdzono u niego zmiany pylicze był dopuszczony do pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 23 grudnia 1997 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 z późn. zm.), określanej dalej w skrócie jako K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235² K.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą, zwłaszcza z jej rodzajem i charakterem oraz sposobem wykonywania.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 K.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. Rozporządzenie to określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Jak wynika z akt administracyjnych i z oceny narażenia zawodowego skarżący pracował w latach [...] do [...] w warunkach narażenia na działanie pyłu kamienno-węglowego stwarzającego ryzyko powstania choroby zawodowej - pylicy górników kopalń węgla, wymienionej w pozycji 3/2 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do wcześniej już przywołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. W tym zakresie Sąd podziela ustalenia organów, a nadto okoliczność ta nie jest sporna.

Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że zasadnie i w orzeczeniach lekarskich i w decyzji organu odwoławczego stwierdzono, że proces pyliczny przebiega powoli i może się ujawnić w każdym czasie od ustania narażenia. Pylica może się rozwinąć także w wiele lat po ustaniu narażenia na działanie czynnika szkodliwego, przy czym upływ czasu od ustania narażenia nie jest w tym przypadku przeszkodą do stwierdzenia tej choroby zawodowej.

Skarżący został poddany badaniom w dwóch jednostkach orzeczniczych (I i II stopnia), to jest w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., ale żadna z tych jednostek nie rozpoznała choroby zawodowej pylicy górników kopalń węgla kamiennego.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że orzeczenia lekarskie placówek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, która powinna być wszechstronnie uzasadniona i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, jak też organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ.: Lex nr 45833).

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. w Poradni Chorób Zawodowych w orzeczeniu z dnia [...], w oparciu o badanie radiologiczne z dnia [...] nie stwierdził u skarżącego choroby zawodowej w postaci pylicy górników kopalń węgla, bowiem przywołane badania zdaniem lekarzy orzeczników, nie ujawniły zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających, upoważniających bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem do rozpoznania pylicy płuc.

W opinii tej uznano, iż podstawą rozpoznania pylicy płuc są zmiany stwierdzone na pełnowymiarowym zdjęciu rtg klatki piersiowej, ocenione zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowego Biura Pracy (ILO).

W kolejnym orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nr [...] również nie rozpoznano u skarżącego choroby zawodowej. Tamże orzekający lekarze uznali, iż podstawą rozpoznania pylicy płuc jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu rtg klatki piersiowej zmian ogniskowych w płucach (zacienień okrągłych, regularnych, o odpowiedniej gęstości) mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. Zdaniem lekarzy orzeczników powyższej jednostki, aktualny radiogram klatki piersiowej nie wykazuje zmian uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc zgodnie ze standardami klasyfikacji radiologicznej płuc Międzynarodowego Biura Pracy w Genewie.

W trakcie obserwacji klinicznej w badaniu fizykalnym stwierdzono szmer pęcherzykowy osłabiony, a badanie spirometryczne wykazało ciężką obturację, nadto w badaniu gazów krwi kapilarnej arterializowanej w spoczynku wykazało obniżone ciśnienie parcjalne tlenu, jednak wykonana gazometria krwi tętniczej w spoczynku z tętnicy udowej nie wykazała cech niewydolności oddechowej. Stąd też, biorąc pod uwagę całokształt obserwacji klinicznej, w tym potwierdzone w dochodzeniu epidemiologicznym narażenie na pył kamienno-węglowy i w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne przez okres zatrudnienia skarżącego w latach [...] oraz radiogram klatki piersiowej z dnia [...] oraz aktualną ocenę radiologiczną z dnia [...], zdaniem tej jednostki, nie istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią pylicy górników kopalń węgla.

Zauważyć należy, że skarżący podnosił, iż pylicę płuc rozpoznano u niego już w [...] r., a opinie lekarskie nie wskazują wymaganych prawem przyczyn odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a powołują się jedynie na zalecenia Międzynarodowego Biura Pracy. Skarżący wnosił nadto o uzupełnienie dokumentacji medycznej, która wskazywała na wcześniejsze rozpoznanie u niego pylicy płuc, w szczególności na orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych w K. z dnia [...]. Organ nie odniósł się do zarzutów i wniosków skarżącego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie ustosunkował się do wniosku dowodowego skarżącego o dopuszczenie dowodu z dokumentacji medycznej WOMP w K.

Wątpliwości Sądu budzą także orzeczenia lekarskie zarówno nr [...] z [...] jak i orzeczenie nr [...] z [...]. Odnosząc się do opisanych powyżej orzeczeń wskazać trzeba, iż poczyniona w nich argumentacja nie może zostać uznana za wystarczającą do odmowy stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. Zauważyć przyjdzie, iż organ odwoławczy nie poczynił żadnych rozważań w kwestii wyjaśnienia jakie zmiany należy uznać za "dostateczne" dla stwierdzenia pylicy płuc, a odwołanie standardów klasyfikacji pylicy płuc Międzynarodowego Biura Pracy z 1980 r. należy uznać za niewystarczające dla uzasadnienia stanowiska organu.

Podkreślić należy również, iż jakkolwiek z treści powołanego wyżej § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. wynika, że organ sanitarny jest związany wnioskami płynącymi z opinii jednostek orzeczniczych, to jednak nie budzi wątpliwości, że nie powinien ich przyjmować bezkrytycznie. Skoro, bowiem omawiane orzeczenia są opiniami w rozumieniu art. 84 K.p.a., to podlegają weryfikacji tak, jak każdy inny dowód w sprawie, zatem zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 77 § 1 K.p.a., powinny być ocenione w odniesieniu do całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Zdaniem Sądu, zarówno orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. jak i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie odpowiada wymaganiom określonym w treści art. 84 § 1 K.p.a. Są one bowiem pozbawione należytego uzasadnienia i nie mogą służyć za podstawę wydania decyzji. Równocześnie zawarta w obu orzeczeniach diagnoza oparta została na ocenie obrazu radiologicznego płuc przeprowadzonej zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowego Biura Pracy z 1980 r.

Tymczasem posługiwanie się zaleceniami wydanymi przez Międzynarodowe Biuro Pracy nie zwalania jednostek orzeczniczych od szczegółowego i przekonującego uzasadnienia stanowiska ujętego w ich opiniach.

Międzynarodowe Biuro Pracy, jako organ Międzynarodowej Organizacji Pracy, której członkiem jest również Rzeczpospolita Polska, w świetle art. 10 Konstytucji tej Organizacji, ma charakter stałego sekretariatu i nie posiada uprawnień do stanowienia obowiązujących norm prawnych o zasięgu międzynarodowym. Sporządzona przez ten organ "Klasyfikacja" jest więc jedynie zbiorem zaleceń, a nie wiążących reguł i nie może być podstawą do tworzenia prawnej definicji choroby pylicy.

Zaakcentować przyjdzie, iż choroba zawodowa "pylice płuc" (pkt 3) nie jest w wykazie chorób zawodowych ograniczona przez wskazanie koniecznych do jej stwierdzenia objawów czy parametrów, a Klasyfikacja Międzynarodowego Biura Pracy nie stanowi wystarczającej podstawy do samodzielnego definiowania tej jednostki chorobowej. Po myśli art. 237 § 4 K.p. jedynym podmiotem upoważnionym do formułowania wytycznych diagnostyczno-orzeczniczych i kryteriów rozpoznawania chorób zawodowych, uwzględniając w szczególności rodzaj choroby oraz czynniki szkodliwe i uciążliwe wywołujące choroby, jest minister właściwy do spraw zdrowia, który został upoważniony do wydania aktu wykonawczego zawierającego uregulowanie tej problematyki, jednak do chwili obecnej brak jest takich przepisów.

W konsekwencji, powoływanie się na zalecenia Międzynarodowego Biura Pracy, służące wyłącznie klasyfikowaniu i porównywaniu stwierdzanych w badaniach radiologicznych objawów, nie zmienia faktu, że sama jednostka orzecznicza zobligowana jest wypowiedzieć się w sposób wyczerpujący, co do charakteru zmian w płucach stwierdzonych u skarżącego, a nadto ustosunkować się do ewentualnych wyników innych badań oraz podać z jakich to właściwie przyczyn (wielkości, ilości, kształtu itp.) nie można ich zdiagnozować jako pylicy płuc. Organ winien wyjaśnić z jakich przyczyn nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego. Wbrew ciążącemu na organie odwoławczym obowiązkowi nie wyjaśniono zatem wszelkich okoliczności sprawy.

Zdaniem Sądu, powyższy wymóg nie został w sprawie zachowany, co rzutuje w sposób bezpośredni na wadliwość zaskarżonej decyzji. Rolą organu odwoławczego będzie uzyskanie takiego orzeczenia uzupełniającego, które odniesie się do całokształtu dokumentacji medycznej przedstawionej przez skarżącego w toku postępowania, a także będzie zawierać wyjaśnienie, z jakiego względu stwierdzone u skarżącego schorzenie i wykonane wyniki badań, mogące stanowić charakterystyczne objawy choroby pylicy, nie odpowiadają jednostce chorobowej zamieszczonej w wykazie chorób zawodowych.

Trzeba bowiem zaakcentować, że uzasadnienie faktyczne decyzji o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej powinno obejmować szczegółowy opis cech obrazu chorobowego, które wykluczają zawodową etiologię choroby i precyzyjne przedstawienie zasad diagnostyki różnicowej tego schorzenia. Powinno ono również uwzględniać całość zgromadzonego materiału dowodowego (zob. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 30 listopada 2010 r. o sygn. akt IV SA/Gl 190/10; z dnia 28 listopada 2011 r. o sygn. akt IV SA/Gl 551/10 - dostępne w internetowej Bazie Orzeczeń NSA).

Decyzja wydana przez organ administracji musi spełniać wymogi formalne przewidziane treścią art. 107 § 1 K.p.a., a w szczególności uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie, którym dowodom organ przyznał moc dowodową, a którym odmówił takiej mocy, jak również odnieść się do całości zgromadzonego materiału dowodowego. Nadto, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej organ administracji podejmuje rozstrzygnięcie po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a zatem po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego. Tym samym uznać trzeba, iż zaskarżona decyzja oparta na orzeczeniach, lakonicznych i nienależycie uzasadnionych wydana została z naruszeniem przepisów art. 7, art. 8 i art. 77 K.p.a., albowiem nie podjęto niezbędnych kroków celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkować musiało naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 K.p.a.

Bez względu bowiem na przewidziane prawem dwustopniowe postępowanie orzecznicze, na organie inspekcji sanitarnej ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zbadania wszystkich zebranych dowodów i dokonania ustaleń na podstawie wszechstronnego ich rozważenia. Organ inspekcji sanitarnej, a nie placówka orzecznicza stwierdza bowiem chorobę zawodową lub odmawia takiego stwierdzenia. Zadaniem organu administracji jest więc uzyskać takie dane, na podstawie których można wyprowadzić i uzasadnić wniosek, czy stwierdzone objawy chorobowe odpowiadają objawom choroby zawodowej, czy pozostają w związku przyczynowym z wykonywaną pracą zawodową, czy też rodzaj wykonywanej pracy nie ma żadnego wpływu na powstanie i rozwój schorzenia.

Mając do dyspozycji orzeczenie lekarskie (opinie) nie wyjaśniające w sposób wymagany prawem przyczyn odmowy rozpoznania u osoby badanej jednostki chorobowej, organ inspekcji sanitarnej nie może wydać decyzji zgodnej z przywołanymi wyżej przepisami procedury administracyjnej.

Z tych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a o kosztach postępowania Sąd orzekł, jak w pkt 2 postanowienia, na podstawie art. 200 p.p.s.a.

W toku ponownego rozpatrzenia odwołania skarżącego, organ drugiej instancji przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe, poprzez zwrócenie się do placówki orzeczniczej (Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.) o zajęcie jednoznacznego stanowiska, czy są prawidłowe dotychczasowe ustalenia w zakresie stwierdzonych u skarżącego zmian chorobowych oraz, czy schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych w pozycji 3/2 jako pylica górników kopalń węgla, występuje u skarżącego czy też nie. Organ odniesie się również do wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego, w szczególności twierdzeń skarżącego dotyczących rozpoznania u niego pylicy płuc w [...] r. Na tej podstawie organ, przy zachowaniu obowiązku wynikającego z art. 10 K.p.a., podejmie stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie wskazania zamieszczone w uzasadnieniu niniejszego wyroku oraz kierując się przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.