Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 35/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140aa ust. 1 i 140ab ust. 1 pkt 2; art. 64 ust. 1; art. 61 ust. 1;
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego.

W dniu 5 lipca 2016 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w [...] Oddział Celny w [...] dokonali kontroli środka przewozowego, pojazdu silnikowego marki [...] z przyczepą marki [...] o numerach rejestracyjnych [...]. Kierowcą był T. wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz przedsiębiorcy: J.. Wyniki kontroli pomiaru wskazywały, że przekroczono dopuszczalną masę całkowitą, kwalifikującą pojazd jako nienormatywny. Wykonujący transport nie przedstawił zezwolenia kategorii V na przejazd pojazdu. Funkcjonariusze sporządzili protokół z kontroli pojazdu nr [...]. Kierowca podpisał protokół bez uwag.

Po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego, Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] października 2016 r., wymierzył J. karę pieniężną w kwocie 5.000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii V wymaganego przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

Rozpatrując sprawę wskutek wniesionego odwołania, Dyrektor Izby Celnej w [...] nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w celu wykonywania kontroli w zakresie pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdów Oddział Celny w [...] wyposażony został w dopuszczone do użytkowania urządzenia wagowe posiadające wydane przez właściwe organy i ważne świadectwa legalizacji. Uzyskane w toku kontroli wyniki pomiarów wskazują, że kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym. Kierowca kontrolowanego pojazdu nie posiadał zezwolenia, o którym mowa w art 64. ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Art. 140aa ust. 1 tej ustawy stanowi, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Dyrektor Izby Celnej podniósł, że przedmiotem działalności przedsiębiorcy jest m. in. transport drogowy towarów. Zatem, będąc doświadczonym przewoźnikiem świadczącym usługi w zakresie przewozów drogowych, nie może on w okolicznościach niniejszej sprawy skutecznie powoływać się na dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem czy też na brak wpływu na powstanie naruszenia. Przepis art. 140aa ustawy odnosi się do sytuacji wyjątkowych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć i nie miał na nie wpływu. Przedsiębiorca nie jednak przedłożył dowodów na okoliczności objęte hipotezą tego przepisu, to jest, że naruszenie prawa nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Odwołujący się nie wykazał, że uczynił wszystko, co było możliwe i czego można było od niego rozsądnie oczekiwać, aby przewóz był przewozem normatywnym.

Odnosząc się do zarzutu braku przekazania stronie kserokopii instrukcji obsługi wag wydanych przez producenta, organ wyjaśnił, że instrukcja obsługi wagi skierowana jest do użytkownika wagi, tj. osoby obsługującej wagę, a nie do podmiotu kontrolowanego. W rozpatrywanej sprawie w protokole z kontroli pojazdu przekraczającego granicę przy wyjeździe z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej zostały określone wyniki pomiaru masy całkowitej wagą statyczną. Kierowca został poinformowany o sposobie pomiaru na wadze (pkt 13 protokołu) oraz pouczony o możliwości zgłaszania uwag odnośnie dokonanych czynności. Zgodnie z oświadczeniem zawartym w pkt 13 protokołu z kontroli pojazdu i podpisanego przez kierującego pojazdem, kierowca miał możliwość sprawdzenia zgodności numeru fabrycznego wagi ze świadectwem legalizacji, jak również został poinformowany o wymaganiach dotyczących pomiaru. Z treści protokołu wynika ponadto, iż podpisując go kierowca nie zgłosił uwag do ustaleń i treści w nim zawartych, w szczególności co do przeprowadzonych czynności kontrolnych oraz sposobu i warunków przeprowadzonego pomiaru.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Skarżący podkreślił, że przedsiębiorstwo nie powinno ponosić żadnej odpowiedzialności, gdyż do naruszenia doszło w wyniku samodzielnego, nieodpowiedzialnego, nieprawidłowego działania oraz zaniedbania ze strony załadowcy. W przedmiotowym dniu załadunek odbywał się bez nadzoru (udziału) kierowcy, przez co nie był świadomy przekroczenia dopuszczalnych norm przez załadowcę.

Wyjaśnił, że przewożony ładunek nie był ładunkiem ponadnormatywnym, ponadgabarytowym oraz była możliwość swobodnego i prawidłowego rozmieszczenia przedmiotowego ładunku. Załadowca miał dokonać właściwego załadunku towaru, tak aby nie doszło do przekroczenia dopuszczalnych nacisków na osie. Stwierdzone naruszenie powstało na skutek zdarzeń i okoliczności, których przy zachowaniu należytej staranności, nie można było przewidzieć i nie wynikło z zaniedbania strony.

Skarżący podniósł, że w toku postępowania administracyjnego bezskutecznie wnosił o wydanie i przekazanie mu kserokopii świadectw homologacji wag oraz kserokopii instrukcji obsługi przedmiotowych wag wydanych przez producenta.

Zarzucił, że organ uchybił podstawowej zasadzie postępowania administracyjnego zawartej w art. 6 i 7 k.p.a. i nie wykazał się żadną starannością, ani dbałością o dobro strony kontrolowanej. Na organie ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy poprzez podjęcie wszelkich niezbędnych kroków, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, skutkującymi koniecznością jej uchylenia.

Przedmiotem sporu jest nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł na podstawie art. 140aa ust. 1 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) za stwierdzone naruszenie w postaci wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V.

Podstawę decyzji stanowiło ustalenie, że przekroczono o 180 kg dopuszczalną masę całkowitą środka transportowego, składającego się z pojazdu samochodowego i przyczepy. Zgodnie z przepisem § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2015 r., poz. 305), w takim przypadku dopuszczalna masa całkowita nie może przekraczać 40 ton.

W myśl art. 61 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Według art. 2 pkt 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach tej ustawy.

Jak wynika z art. 64 ust. 1 powołanej ustawy, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ (pkt 1) oraz przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu (pkt 2). Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3). Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, albo wypis z zezwolenia w przypadku zezwolenia kategorii I (art. 64 ust. 4).

W świetle lp. 6 załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym poruszanie się pojazdem nienormatywnym:

a) o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych dla danej drogi,

b) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,

c) o długości nieprzekraczającej:

- 15 m dla pojedynczego pojazdu,

- 23 m dla zespołu pojazdów,

- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

e) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t;

wymaga uzyskania zezwolenia kategorii V.

W myśl art. 140aa ust. 1 Prawa o ruchu drogowym za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Decyzję administracyjną o nałożeniu kary pieniężnej wydaje właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, Służby Celnej lub zarządca drogi (ust. 2). Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd oraz na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 (ust. 3).

Wysokość kar nakładanych na podstawie powołanego wyżej przepisu określa art. 140ab ustawy Prawo o ruchu drogowym, który w ust. 1 pkt 2 za brak zezwolenia kategorii III-VI ustala karę w wysokości 5.000 zł.

W niniejszej sprawie, w dniu 5 lipca 2016 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w [...] przeprowadzili kontrolę nacisków na osie, masy oraz wymiarów pojazdu członowego użytkowanego przez J.. Środek transportowy składał się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy o numerach rejestracyjnych [...]. W toku kontroli użyto wagi dynamicznej typu SCALEX DW-600 oraz wagi statycznej typu SCALEX 1000D. Organ dysponował ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] (k. [...] i [...] akt adm.). Nie ma zatem podstaw do kwestionowania legalności użytych do ważenia urządzeń.

Wyniki pomiaru zawarto w protokole nr [...] z ważenia dynamicznego pojazdu. Nie zostały przekroczone dopuszczalne naciski osi. Masa całkowita pojazdu wyniosła 39.920 kg (k. 16 akt adm.).

Wartość sumaryczną masy pojazdu uzyskaną przy pomiarze dynamicznym zweryfikowano pomiarem rzeczywistej masy całkowitej przedmiotowego zespołu pojazdów przy użyciu wagi statycznej. Wskazywała, że masa pojazdu wynosi 40.180 kg.

Dwa różne wyniki ważenia wynikają bowiem z odmiennych metod ważenia, co prawidłowo wyjaśnił organ w uzasadnieniu swojej decyzji. W pełni logiczne są wyjaśnienia organu, z jakich przyczyn oparł się na wyniku ważenia statycznego. Przekonująca jest argumentacja organu, że masa całkowita pojazdu uzyskana w wyniku ważenia dynamicznego nie może stanowić podstawy do podważenia wartości masy całkowitej pojazdu uzyskanej przy użyciu wagi statycznej. Pomiar masy przy użyciu wagi statycznej dokonywany jest po wjechaniu zespołu pojazdów na pomost wagi i przy wyłączonym silniku co powoduje, że otrzymany wynik jest niezależny od czynników zewnętrznych (wymienionych dla pomiaru dynamicznego). Z uwagi na powyższe, wyniki kolejnych pomiarów tego samego pojazdu na wadze statycznej będą powtarzalne.

Ważenie przedmiotową wagą dynamiczną dawało zatem możliwość matematycznego wyliczenia sumarycznej masy pojazdu w wyniku pomiarów innych parametrów, a mianowicie obciążeń wszystkich osi pojazdu, podczas gdy ważenie wagą statyczną prowadziło do faktycznego ustalenia rzeczywistej masy pojazdu.

Należy zwrócić uwagę, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2015 r., poz. 305, z późn. zm.) wprowadza dwa różne wymogi techniczne w odniesieniu do pojazdów - nie tylko rzeczywistą masę całkowitą, ale również nacisk osi (§ 3 i 5). Przywoływana wcześniej definicja pojazdu nienormatywnego zawarta w art. 2 pkt 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym odwołuje się do tych dwóch elementów oddzielnie. W konsekwencji tych uregulowań również zawarte w załączniku nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym kryteria określające poszczególne kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego obejmują obydwa te elementy. Stąd konieczność ustalania masy pojazdu różnymi metodami. Każda z nich jest odpowiednia dla określonego rodzaju kryterium wydania zezwolenia.

W okolicznościach faktycznych sprawy pomiar rzeczywistej masy całkowitej pojazdu przy użyciu wagi statycznej wskazywał, że masa pojazdu wynosiła 40.180 kg i przekraczała dopuszczalną masę całkowitą (o 180 kg).

Z omówionych względów uznać należy, że to właśnie ważenie wagą statyczną było miarodajne dla ustalenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu.

W świetle przywołanej wyżej treści świadectwa legalizacji ponownej wagi dynamicznej użytej w toku kontroli chybiony jest zarzut pominięcia przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy instrukcji obsługi wagi, jako mającej wskazywać na jej możliwe zastosowania. Świadectwo legalizacji jednoznacznie bowiem wskazuje, że waga umożliwiała pomiar sumarycznej masy pojazdu. Faktyczna całkowita masa pojazdu została zaś ustalona prawidłowo przez pomiar wagą statyczną.

Jednocześnie trzeba zauważyć, że strona skarżąca nie zanegowała stwierdzeń organów obu instancji, iż w trakcie ważenia systemy wag, w tym w szczególności wagi statycznej, nie sygnalizował żadnych nieprawidłowości pomiaru. Kierujący pojazdem nie zgłaszał też uwag do protokołu kontroli. Nie wnosił o ponowne ważenie. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że proces pomiaru, w tym pomiaru wagą statyczną, przebiegał w sposób niezgodny z instrukcją obsługi wag. Podkreślić należy, że w realiach niniejszej sprawy przesłuchanie kierowcy nie było konieczną czynnością z zakresu postępowania dowodowego. Bez znaczenia jest okoliczność, że kierowca nie uczestniczył w załadunku towaru oraz zapewnienie skarżącego, że przewożony ładunek nie był "ładunkiem ponadnormatywnym" – k. [...] akt adm.

Waga, którą dysponował organ spełniała warunki przewidziane rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Rozporządzenie powyższe wydano na podstawie art. 9a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441, z późn. zm.).

W świetle powyższego zachodzą podstawy do stwierdzenia, że organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, bez naruszenia zasad wynikających z art. 77 i art. 80 k.p.a. Ustalenia przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji są prawidłowe i pozostają w logicznym związku z przeprowadzonymi dowodami.

Skoro zatem rzeczywista masa całkowita przedmiotowego pojazdu była większa od masy 40 ton przewidzianej przepisem § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, to pojazd wyczerpywał ustawową definicję pojazdu nienormatywnego wyrażoną w art. 2 pkt 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym, a wobec bezspornego braku stosownego zezwolenia wymaganego art. 64 § 1 tej ustawy, na skarżącego zasadnie nałożono karę przewidzianą w art. 140aa ust. 1 i w wysokości określonej w art. 140ab ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym.

Trafnie też organ argumentuje, iż w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które na mocy art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wyłączałyby odpowiedzialność skarżącego za stwierdzone naruszenie. Okoliczności sprawy i dowody nie wskazują bowiem, aby skarżący prowadzący działalność gospodarczą w zakresie przewozów drogowych, a zatem profesjonalnie zajmujący się przewozami, dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Skarżący nie udowodnił, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Argumentacja strony podniesiona w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz powtórzona w skardze świadczy jedynie o tym, że załadowca miał "dokonać właściwego załadunku"

Z przytoczonych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, przez co skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, orzekł w sentencji wyroku.