Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 968/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 8 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
article: art. 188 i art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska (spr.) Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 41/08 w sprawie ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę 2. odstępuje od zasądzania od H. J. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile kosztów postępowania za obie instancje.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 41/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi H. J., uchylił zaskarżoną przez nią decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w tej tylko części, w której nie orzeczono o prawie do zaliczki alimentacyjnej na dziecko I. W. J. w okresie od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r, w kwocie powyżej 170 zł miesięcznie. Decyzja, organu pierwszej instancji przyznano, na wniosek H. J., zaliczkę alimentacyjną na córkę I. W. na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. w wysokości 170 zł miesięcznie, wskazując jednocześnie dni, w których świadczenie będzie realizowane i ta decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

H. J. uważała, że powinna otrzymać zaliczkę w kwocie 300 zł miesięcznie, jak w poprzednim okresie, gdyż przekroczenie kryterium dochodowego o 3 grosze i w związku z tym obniżenie kwoty zaliczki narusza interesy dziecka i zasadę sprawiedliwości. Uchylając decyzję organów obu instancji w części wyżej wskazanej, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił:

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) zaliczka alimentacyjne przysługuje, gdy dochód rodziny na osobę nie przekracza 583 zł, a w takim wypadku stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego nie więcej niż 170 zł, gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki, zaś z mocy ust. 2 tego artykułu w przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2, tj. 291,50 zł - kwotę zaliczki zwiększa się do 300 zł.

W niniejszej sprawie stan faktyczny jest niesporny, gdyż dochód w 2006 r. w rodzinie małoletniej I. W. J. wyniósł 583,06 zł, co w przeliczeniu na osobę daje 291,53 zł, zatem zaliczka przysługuje skarżącej, jednak w podwyższonej wysokości. Rozstrzygając sprawę należy mieć na względzie całość regulacji dotyczącej zaliczki alimentacyjnej i dokonać wykładni art. 8 ust. 2 ww. ustawy w kontekście art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wobec odniesienia do niej art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce.

W świetle tych przepisów, tj. art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach, w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce, art. 8 ust. 2 tej należy interpretować następująco: dochód rodziny skarżącej na osobę - 291,53 zł, przekracza kwotę uprawniająca, do zaliczki w podwyższonej wysokości, lecz kwota różnicy wynosi 3 grosze, jest zatem niższa od kwoty 48 zł, odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który została przyznana zaliczka, a zatem wobec faktu, że w poprzednim okresie zaliczka przysługiwała w wysokości 300 zł, a zaszła sytuacja przekroczenia dochodu w kolejnym roku, zaliczka alimentacyjna winna przysługiwać w podwyższonej wysokości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile wniosło skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi, bądź po uchyleniu przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu i zarzucając naruszenie:

prawa materialnego przez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5

ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 18

ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników

alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej przez przyjęcie przez Sąd, że zaliczka

przysługuje w sytuacji gdy dochód w rodzinie wnioskodawcy przekracza 50% kwoty, o

której mowa w art. 7 ust. 2 ww. ustawy pod warunkiem, że przekroczenie dochodu jest

równe lub niższe od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w okresie,

na który ustalona jest zaliczka alimentacyjna i prawo do zaliczki alimentacyjnej

przysługiwało w poprzednim okresie zasiłkowym.

prawa procesowego przez zarzucenie wnoszącemu skargę naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacji, gdy naruszenie takie nie miało miejsca, tj. naruszenie art. 145 § 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Należało zgodzić się ze skargą kasacyjną, że zaskarżony wyrok narusza prawo materialne. Z jego uzasadnienia wynika, że na mocy art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), dalej "ustawa o zaliczce", organy powinny zastosować art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 982 ze zm.), dalej "ustawa o świadczeniach", celem prawidłowej interpretacji art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce.

Artykuł 18 ust. 2 ustawy o zaliczce rzeczywiście stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednie przepisy ustawy o świadczeniach, jeżeli nie są z nią sprzeczne, a także przepisy K.p.a. Odpowiednie stosowanie ustawy o świadczeniach do rozstrzygania spraw dotyczących zaliczek alimentacyjnych może mieć zatem z mocy ww. przepisu miejsce, gdy jakieś kwestie nie są w ustawie o zaliczce uregulowane i to tylko pod warunkiem, że z całością regulacji nie są sprzeczne.

Zasady i tryb przyznawania zaliczki alimentacyjnej reguluje rozdział 3 ustawy o zaliczce pt. "Zaliczka alimentacyjna", Art. 7 zawiera generalne przesłanki przyznania zaliczki, z kolei art. 8 przypadki gdy zaliczka nie przysługuje oraz wysokość zaliczki. Art. 7 w ust. 2, zawierającym kryterium uprawniające do zaliczki, posługuje się pojęciem dochodu, natomiast pojęcie to nie jest zdefiniowane, a zatem stosownie do art. 18 ust. 2, tu znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach. Natomiast art. 8 stanowi całościową regulację określającą wysokość zaliczki, a także rozstrzygającą kwestię wliczania jej do dochodu rodziny.

Artykuł 8 ust. 1 ustawy o zaliczce określa podstawę wysokości zaliczki, zaś w ust. 2 wprowadza modyfikację tej wysokości. Z przepisów tych wynika, że zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, jednak nie więcej niż - 170 zł i 250 zł lub 120 i 170 zł w zależności od ilości osób w rodzinie uprawnionych do zaliczki (jedna lub dwie - 170 zł, trzy lub więcej 120 zł) i legitymowania się przez nie orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności (odpowiednio 250 i 170 zł).

Ustęp 2 tego artykułu podwyższa wysokość zaliczki odpowiednio do 300 zł i 380 zł, 250 i 300 zł w sytuacji, gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2, a nieuprawniającej do zaliczki, a wynoszącej 583 zł.

Jak z przepisów powyższych wynika, przyznanie zaliczki alimentacyjnej, tj. ustalenie prawa do niej, a potem jej wysokości, wymaga - jeśli idzie o kryterium dochodowe - obliczenia dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie, ilości osób uprawnionych do zaliczki, stopnia niepełnosprawności, a także obliczenia, czy dochód nie przekracza 50% kryterium dochodowego. Tylko co do ustalenia wysokości dochodu rodziny można odpowiednio zastosować przepisy ustawy o świadczeniach z mocy art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce, bowiem ta ostatnia nie definiuje tego pojęcia. Natomiast co do wysokości zaliczki alimentacyjnej ustawa o zaliczce kwestię tę reguluje całościowo, określając wysokość zaliczki i kryteria, od których wysokość ta zależy. Dotyczy to zarówno zaliczki w jej podstawowej jak i podwyższonej wysokości.

Ustawa o świadczeniach w rozdziale drugim pt. "Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego" w art. 5 ust. 1 ustala kryterium dochodowe, od którego zależy przyznanie prawa do zasiłku, zaś w art. 3 przewiduje przypadek, w którym zasiłek rodzinny przysługuje, chociaż kryterium dochodowe zostało przekroczone. Regulacja z art. 5 ust. 3 dotyczy tylko zasiłku rodzinnego, normuje sytuację wyjątkową, bowiem statuującą odstępstwo od zasady przysługiwania prawa do tego zasiłku. Zasady odstępstwa od wyjątku z tego unormowania nie można przenosić do innych regulacji. Odpowiednio stosować można tylko zasady, a nie odstępstwa od nich, zwłaszcza charakterystyczne dla danej tylko regulacji.

Zastosowanie odstępstwa jednego unormowania do innego, byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby to drugie unormowanie odstępstwo od zasady również zawierało, ale sformułowane tak ogólnie, że konieczne byłoby odwołanie się do innych przepisów. Jeżeli jednak dana regulacja nie zawiera w ogóle odstępstwa od zasady, to zastosowanie innej regulacji takie odstępstwo posiadającej nie jest dopuszczalne. Na mocy zatem art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce nie można zastosować mechanizmu przewidzianego w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach do podwyższenia kwoty zaliczki alimentacyjnej, przewidzianego w art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce. Przepis ten nie mówi bowiem o tym, kiedy zaliczka przysługuje mimo niespełnienia kryterium dochodowego, określonego w art. 7 ust. 2 ustawy o zaliczce, ale o tym kiedy wysokość przysługującej zaliczki alimentacyjnej może być podwyższona. Są to zatem regulacje normujące zupełnie różne kwestie, a wobec tego nie da się stosować ich odpowiednio mieszając różne prawa, tj. przysługiwania w ogóle prawa do świadczenia (art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach) z wysokością przysługującego prawa (art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce).

Zgodzić się zatem należało ze skargą kasacyjną, że niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach doprowadziło do błędnej wykładni art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 i art. 207 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).