Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2879/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49 c ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant sekr. sąd. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości oraz w części opłaty legalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., na podstawie art. 104 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, art. 67a §1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, z późn. zm.) oraz art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186) i art. 1, art. 3 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L z dnia 24 grudnia 2013 r. Nr 352, str. 9, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. W.- odmówił umorzenia w całości oraz w części opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000 zł nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., znak: PINB [...].

W uzasadnieniu organ podał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., nałożył na M. W. opłatę legalizacyjną w kwocie 25.000 zł za samowolnie zrealizowaną budowę budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości G., gm. W..

M. W. w dniu [...] stycznia 2019 r. wystąpiła do Wojewody [...] o umorzenie ww. opłaty legalizacyjnej.

Wskazała, że posiada gospodarstwo rolne o pow. 7 ha, które otrzymała od mamy w 2017 r. Gospodarstwo w chwili przekazania było warte około 100 tys. zł i dodatkowo zostało obciążone służebnościami na rzecz siostry zobowiązanej. Po ślubie w 2015 r. przystąpiła wraz z mężem do jego urządzania. Inwestycje pochłonęły wszystkie środki. W 2017 r. uprawy uległy znacznemu zniszczeniu (około 70 % spodziewanego plonu) przez wiosenne przymrozki. Strona była zmuszona zaciągnąć pożyczkę. Dzięki uzyskanym dopłatom z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz zgromadzonym środkom udało się spłacić zobowiązania, wyremontować stodołę, której dotyczy przedmiotowa opłata legalizacyjna.

W 2018 r. w skutek suszy uzyskany plon był bardzo mały, a jakość handlowa owoców niska. Problem spotęgowały bardzo niskie ceny owoców.

W zakresie sytuacji rodzinnej wnioskodawczyni organ ustalił, że M. W. (31 lat) prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem P. M. (lat 30) i 1,5-roczną córką M.. Jest płatnikiem podatku za grunty rolne o powierzchni 6,68 ha fizycznych (7,99 ha przeliczeniowych).

Ww. gospodarstwo, składa się z działek ewidencyjnych o nr:

• 945 o pow. 0,44 ha, gdzie uprawiane są maliny,

• 935 o pow. 0,71 ha, gdzie uprawiane są maliny,

• 824 o pow. 0,78 ha, gdzie uprawiane są maliny,

• 908 o pow. 0,92 ha, gdzie uprawiane są maliny,

• 917 o pow. 3,09 ha, gdzie uprawiana jest porzeczka czarna,

• 743, gdzie na pow. 0,44 ha uprawiane są maliny, natomiast 0,30 ha stanowią

zabudowania i podmokła łąka.

Na działce nr [...] znajduje się budynek gospodarczy, na który została nałożona opłata legalizacyjna oraz parterowy dom murowany o pow. około 100 m2 z podpiwniczeniem składający się z 3 pomieszczeń mieszkalnych, ale nie nadaje się do zamieszkania. Dom nie posiada łazienki, gazu ziemnego ani centralnego ogrzewania. Dom jest obciążony służebnością na rzecz E. P., która polega na prawie korzystania z jednego pokoju od strony wschodniej o pow. około 20 m2 z używalnością kuchni i sanitariatów.

M. W. dzierżawi działkę nr [...] o pow. 1,09 ha położoną w miejscowości G. gmina W.. Strona wydzierżawia ww. grunty do [...] kwietnia 2026 r. i zobowiązana jest do uiszczania czynszu dzierżawnego w wysokości 300 zł rocznie.

Wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z rodziną w L. w mieszkaniu będącym własnością męża P. M., które nabył w drodze darowizny od rodziców. Mieszkanie ma 78 m2 i położone jest w starym budownictwie na parterze. Składa się z 3 pokoi, kuchni, łazienki, wymaga remontu m.in. wymiany całej instalacji elektrycznej, sanitariatów.

M. W. jest współwłaścicielką samochodu dostawczego marki [...](rok prod. 2002), ciągnika rolniczego marki Ursus C (rok prod. 1976 r.), rozsiewacza nawozowego, rozdrabniacza o szer. 160 cm i przyczepki platformowej.

P. M. jest właścicielem samochodu osobowego marki Saab 9-3 (rok prod. 2007).

Strona jest współposiadaczką rachunku bankowego w Credit Agricole, na którym znajduje się suma około 10.500 zł. Środki te stanowią zabezpieczenie na bieżące potrzeby oraz zakup środków ochrony roślin i nawozów wiosennych.

W zakresie sytuacji finansowej M. W., Wojewoda [...] ustalił, że w okresie od [...].07.2016 r. do [...].07.2017 r. prowadziła ona działalność prawniczą, która została zawieszona. W chwili obecnej prowadzi działalność wytwórczą w rolnictwie (maliny i porzeczka czarna) i jest to jej jedyne źródło dochodu.

W 2018 r. osiągnęła dochód z prowadzonej działalności rolniczej w kwocie około 35.000 zł.

Z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa otrzymała dopłaty do gruntów rolnych: w 2017 r.- 840,74 zł, w 2018 r. - 9.284,17 zł.

Nadto zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego: 2018 r.-534,55 zł, I połowa 2019 r.-286,88 zł.

Stan jej rachunku bankowego na dzień 7 lutego 2019 r. wynosił 8.480,10 zł.

Mąż M. W. jest prawnikiem i prowadzi kancelarię adwokacką. Z wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w dniu [...] listopada 2016 r.

Zgodnie z zeznaniem o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) - PIT-36, przychody za rok 2018 z tytułu prowadzonej działalności prawniczej wyniosły 39.102,49 zł, z czego koszty uzyskania przychodu były równe 31.828,70 zł.

Osiągnięty dochód brutto za rok 2018 wyniósł 7.273,79 zł. Po odjęciu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w kwocie 3.286,60 zł przybliżona wartość osiągniętego dochodu netto to 3.987,19 zł, który podzielony na 12 m-cy daje kwotę miesięcznego dochodu wynoszącą około 332,30 zł.

Zgodnie z bilansem za okres od 1.01.2019 r. do 28.02.2019 r. sporządzonym przez Biuro Podatkowo-Prawne "[...]" S.C., przychody z tytułu prowadzonej Kancelarii Adwokackiej w ww. okresie wyniosły 120 zł, zaś wydatki - 3.388,71 zł. Poniesiono stratę w wysokości 3.268,71 zł.

Wydatki przedłożone przez M. W. zostały podzielone na dwie kategorie tj. na wydatki związane z prowadzonym gospodarstwem domowym oraz wydatki związane z prowadzonym gospodarstwem rolnym.

I. Wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego:

• czynsz - 570 zł/m-c,

• energia - 150 zł/m-c,

• gaz - 50-100 zł/m-c,

• woda - 80 zł/m-c,

• telefon komórkowy - 100 zł/m-c,

• internet i TV - 90 zł/m-c,

• paliwo do samochodu osobowego - 260 zł/m-c,

• ubezpieczenie samochodów (OC) - 926 zł/rok,

• środki czystości - 80 zł/m-c,

• żywność - 800 zł/m-c,

• leki i suplementy - 200 zł/m-c,

• ubrania - 150 zł/m-c,

• zakup pieluch dla dziecka - 120 zł/m-c,

• mleko modyfikowane - 80-100 zł/m-c,

• szczepienia dziecka - około 350 zł,

• specjalistyczna opieka medyczna dziecka - 150 zł/m-c.

Na podstawie tych danych Wojewoda [...] dokonał wyliczenia miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego, które wynoszą około 3.307,17 zł -3.377,17 zł, przy czym koszty stałe prowadzonego gospodarstwa domowego to kwota około 2.727,17 zł - 2.797,17 zł (ujmując w nich również żywność, leki, zakup pieluch i mleka dla dziecka).

II. Wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego:

• czynsz dzierżawny - 300 zł/rok,

• składka KRUS - 133 zł/m-c,

• paliwo do ciągnika - 250 zł/m-c,

• ubezpieczenie samochodów (OC) - 85 zł/rok,

• podatek rolny - 800 zł/rok,

• zakup nawozów - 8.000 zł/rok,

• zakup środków ochrony roślin - 8.000 zł/rok,

• wynagrodzenie pracowników sezonowych - 10.000 zł/rok,

• energia, gaz z butli, woda - 2.500 zł/rok,

• nieplanowane wydatki (np. remonty, części do maszyn) - 2.000 zł/rok.

Na podstawie ww. danych Wojewoda [...] dokonał wyliczenia miesięcznych wydatków ponoszonych w związku z prowadzoną działalnością rolniczą, które łącznie wynoszą około 3.023,44 zł.

Dalej organ podał, że zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy Prawo budowlane do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu.

Stosownie od art. 49c ust. 1 ustawy Prawo budowlane, do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie - Prawo budowlane, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800, z późn. zm.), z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa , zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1. odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2. odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;

3. umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Wydając decyzję w przedmiocie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej w stosunku do strony prowadzącej działalność rolniczą zachodzi konieczność zbadania, czy zastosowanie ulgi jest dopuszczalne na podstawie przepisów o pomocy publicznej, gdyż ulgi w spłacie zobowiązań publicznoprawnych są jednym z instrumentów udzielania pomocy publicznej.

Limit potencjalnie udzielonej pomocy publicznej z tytułu umorzenia opłaty legalizacyjnej nie może przekroczyć kwot określonych w art. 3 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013.

Główne źródło utrzymania rodziny stanowi prowadzona działalność wytwórcza w rolnictwie polegająca na uprawie i sprzedaży malin i porzeczki czarnej.

Dochód z ww. tytułu za 2018 r. wyniósł około 35.000 zł. Do dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego należy również dodać dopłaty do gruntów otrzymane z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W 2018 r. była to kwota 9.284,17 zł, czyli 773,70 zł miesięcznie.

Oprócz ww. dochodu M. W. otrzymała w 2018 r. oraz w I połowie 2019 r. zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego przeznaczonego do produkcji rolnej. Ponadto, do grudnia 2018 r. otrzymywała zasiłek macierzyński w wysokości około 849,50 zł miesięcznie oraz w październiku 2018 r. uzyskała jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka w kwocie 1.000 zł, czyli w przeliczeniu na miesiąc 83,30 zł.

Łączne miesięczne dochody M. W.wynosiły w 2018 r. około 5.000 zł.

Z oświadczeń strony wynikało, że stałe miesięczne wydatki gospodarstwa domowego wahały się w granicach 2.727,17 zł - 2.797,17 zł.

Wojewoda [...] obliczył, że łączne wydatki gospodarstwa domowego M. W. wynosiły 3.174,94 zł - 3.244,94 zł, w tym stałe koszty to 2.594,94 zł - 2.664,94 zł.

Natomiast wydatki związane z prowadzonym gospodarstwem rolnym wynosiły 3.023,44 zł.

Łączne wydatki rodziny wahały się w granicach 5.618,38 zł - 5.688,38 zł.

Z dokonanej analizy sytuacji finansowo-ekonomicznej M. W. wynikało, że mimo wydatków przewyższającej dochody, strona nie wskazała na żadne zaległości w bieżącym opłacaniu faktur i rachunków oraz z tytułu zaciągniętych kredytów.

W ocenie Wojewody [...] ww. dane świadczą o stosunkowo stabilnej sytuacji finansowej zobowiązanej, brak okoliczności uzasadniających umorzenie w całości lub w części przedmiotowej opłaty legalizacyjnej.

Organ podkreślił, że ustalenia dotyczące sytuacji materialnej gospodarstwa domowego M. W., co do wysokości ponoszonych wydatków, z przyczyn obiektywnych, są szacunkowe.

Dokładne określenie wydatków ponoszonych przez rodzinę, zwłaszcza przyszłych nie jest możliwe.

W ocenie Wojewody [...] dokonana przez niego analiza finansowa miała charakter orientacyjny, służący ogólnemu określeniu kondycji finansowej w jakiej znajduje się zobowiązana oraz jej rodzina.

Po dokonaniu analizy sytuację finansowej, materialnej oraz rodzinnej M. W., Wojewoda [...] uznał, iż brak jest podstaw do umorzenia w całości bądź w części opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000 zł nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., w oparciu o przesłankę ważnego interesu podatnika.

Zdaniem Wojewody [...], całkowite bądź częściowe umorzenie należności stanowiłoby wyraz szczególnego uprzywilejowania, nieznajdującego racjonalnego uzasadnienia w ustalonej sytuacji finansowej. Poza tym nawet trudna sytuacja materialna sama w sobie nie może być utożsamiana z przesłanką ważnego interesu podatnika, gdyż w przeciwnym razie każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi.

Nadto zdaniem Wojewody [...] budynek, którego dotyczy przedmiotowa opłata nie może być traktowany jako niezbędny do funkcjonowania rodziny.

Zarówno M. W. jak i jej mąż są ludźmi młodymi, wykształconymi, posiadającymi przyszłościowy zawód, w związku z czym jest bardzo prawdopodobne, że ich sytuacja życiowa w przyszłości ulegnie znaczącej poprawie i będzie ona w stanie spłacać swoje należności.

Za umorzeniem należności w całości lub w części nie przemawia również interes publiczny, ponieważ nie można utożsamiać interesu publicznego z subiektywnym przekonaniem strony o potrzebie umorzenia należności.

Zdaniem Wojewody [...], w interesie publicznym leży, by należności ustalane przez organy administracji publicznej były realizowane, natomiast wszelkiego rodzaju ulgi i zwolnienia stanowiły jedynie wyjątek od zasady ponoszenia ciężarów publicznych.

Wojewoda [...] stwierdził, że przy należytej staranności oraz odpowiednim zarządzaniu budżetem domowym istnieje możliwość wygospodarowania środków finansowych w celu uregulowania przedmiotowej opłaty legalizacyjnej.

Minister Finansów decyzją z dnia [...] września 2019 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r., odmawiającej umorzenia w całości oraz w części opłaty legalizacyjnej, ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Wydanie decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej poprzedzone jest ustaleniem sytuacji życiowej, majątkowej, finansowej, zdrowotnej inwestora w kontekście ustawowych przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Decyzja indywidualna ma charakter uznaniowy, a więc pozostaje w zakresie dyskrecjonalnej władzy organu administracji publicznej (organ może udzielić ulgi, ale nie ma obowiązku jej udzielenia). Nie oznacza to jednak, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny.

Ważny interes strony musi być rozpatrywany w kontekście wszelkich danych, które obrazują sytuację finansową i majątkową Strony, jej możliwości płatnicze, źródła uzyskiwania dochodów i realne możliwości uzyskiwania tych dochodów, a także skutki jakie dla Strony i podmiotów od mej zależnych może powodować wykonanie obowiązków wynikających z nałożonej opłaty.

Przesłanka ważnego interesu publicznego powinna być rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa w tym m.in. sprawiedliwość, bezpieczeństwo zaufanie.

Pojęcie "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" mają na gruncie ordynacji podatkowej równorzędny charakter. Nie jest przy tym do zaakceptowania sprzeczność interesu jednostkowego z interesem publicznym.

Minister Finansów ustalił, że M. W. (31 lat) prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem P. M. (lat 30) i 1,5-roczną córką M..

M. W. jest płatnikiem podatku za grunty rolne o powierzchni 6 68 ha fizycznych (7,99 ha przeliczeniowych). Ww. gospodarstwo, jak wynika z oświadczenia Strony z 4 lutego 2019 r., składa się z kilku działek, na których uprawiane są maliny i czarna porzeczka, w tym na działce nr [...] na powierzchni 0,44 ha uprawiane są maliny, natomiast 0 30 ha stanowią zabudowania i podmokła łąka. Na tej działce znajduje się budynek gospodarczy na który została nałożona opłata legalizacyjna oraz parterowy dom murowany o po w. około 100 m2 z podpiwniczeniem, składający się z 3 pomieszczeń mieszkalnych, który nie nadaje się do zamieszkania. Dom nie posiada łazienki, gazu ziemnego ani centralnego ogrzewania. Dom jest obciążony służebnością na rzecz E. P., która polega na prawie korzystania z jednego pokoju od strony wschodniej o pow. około 20 m2 z używalnością kuchni i sanitariatów

Ponadto, M. W.posiada w dzierżawie działkę o powierzchni 1,09 ha, położoną w miejscowości G. gmina W., za którą zobowiązana jest do uiszczania czynszu dzierżawnego w wysokości 300 zł rocznie.

Wnioskodawczyni mieszka wraz z rodziną w L. w mieszkaniu będącym własnością męża P. M., które nabył w drodze darowizny od rodziców. Mieszkanie ma pow. 78 m2 i położone jest w starym budownictwie na parterze. Składa się z 3 pokoi, kuchni i łazienki, wymaga remontu, m.in wymiany całej instalacji elektrycznej, sanitariatów.

Mąż Strony prowadzi działalność gospodarczą (kancelarię adwokacką) na terenie nieruchomości położonej w L., która jest własnością jego rodziców.

Minister przytoczył ustalenia w zakresie stanu finansów i majątku jak również dochodów i wydatków jakie poczynił w decyzji organ I instancji. Dokonując ich analizy wskazał, że pomimo trudności związanych z ewentualną zapłatą opłaty legalizacyjnej, sytuacja powstała w wyniku realizacji jej zapłaty nie zagrozi egzystencji strony.

W ocenie Ministra Finansów, sytuacja materialna i finansowa strony jest - w kontekście poziomu życia przeciętnej polskiej rodziny - dobra, pozwalająca wspólnie z mężem na utrzymanie domu i rodziny. W ocenie organu odwoławczego trudności związane ze zmienną koniunkturą na rynku produktów rolnych oraz występujące straty, bądź mniejsze niż oczekiwane dochody stanowią pewien element ryzyka związanego z prowadzoną działalnością rolniczą.

Niepowodzenia finansowe takiej działalności nie mogą zdaniem Ministra Finansów obowiązkiem po stronie organu, umorzenia opłaty legalizacyjnej, w całości albo w części.

Nie występuje zagrożenie dla zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych rodziny strony, zapłata opłaty legalizacyjnej np. w ratach nie spowoduje pogorszenia poziomu życia rodziny wnioskodawczyni.

M. W. i jej mąż są osobami młodymi, wykształconymi, posiadającymi zawód i możliwości realizacji zawodowej. Brak jest obiektywnych przyczyn, czy też nadzwyczajnych przypadków losowych, które uzasadniałyby i usprawiedliwiały pomoc państwa w spłacie opłaty legalizacyjnej poprzez umorzenie opłaty.

Ważnego interesu podatnika, jako przestanki umorzenia należności nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia należności. Przyznanie ulgi w postaci umorzenia byłoby nadmiernym uprzywilejowaniem w stosunku do osób chorych, samotnych, niemających oparcia w rodzinie.

Również przesłanka ważnego interesu publicznego, rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, nie uzasadnia umorzenia. W interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali z należności stanowiących dochód państwa.

M. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2019r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy Wojewoda naruszył przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że trudna sytuacja, niepowodzenia finansowe działalności męża, zniszczenie plonów przez klęski żywiołowe oraz inne okoliczności nie przemawiają za istnieniem ważnego interesu podatnika,

b) art. 78 § 1 k.p.a. przez niezasadne odstąpienie od przesłuchania zgłoszonych świadków, w sytuacji gdy zgłoszeni byli na okoliczności mające istotne znaczenie, co skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji,

c) błędne uznanie, że brak jest obiektywnych przyczyn czy też nadzwyczajnych przypadków losowych, w sytuacji gdy z dokumentacji wynikała klęska suszy, przymrozki, spadek dochodów, oraz klęski żywiołowe, jakie miały miejsce w 2019 r, zniszczyły uprawy w 91 %,

d) nienależyte rozważenie i wyważenie pojęcia "ważny interes" podatnika i dokonanie jego interpretacji w sposób ogólny bez uwzględnienia takich cech jak ambicja, chęć rozwoju i danie wyrazu nieprawidłowemu poglądowi prawnemu jakoby waga interesu prawnego dla wszystkich była jednakowa, co skutkowało niezasadnym utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji,

e) nienależyte rozważenie zarzutów i uznanie, że doliczenie zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, zwrotu podatku akcyzowego, dopłat bezpośrednich - do dochodu nie miały znaczenia dla uznania braku interesu prawnego strony w umorzeniu opłaty legalizacyjnej, w sytuacji gdy Minister Finansów przesądził, że okoliczności te miały znaczenie w wykluczeniu istnienia ważnego interesu podatnika, f) nieodniesienie się do wszystkich zarzutów, w tym co do nieuprawnionego zastosowania norm prawa karnego, w sytuacji gdy na organach spoczywa obowiązek przekonywania, co skutkuje niestarannym przeprowadzeniem kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia i nieuzasadnionym utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji,

Organ odwoławczy powielił uchybienia organu pierwszej instancji, co skutkowało wydaniem nieprawidłowego rozstrzygnięcia.

Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Nadto przeprowadzenia dowodu z protokołu oszacowania szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego na okoliczność klęski przymrozków i suszy, które zniszczyły 91,39% produkcji w gospodarstwie.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że w tym przypadku "ważność" interesu przejawia się nie tylko w trudnościach finansowych, stracie plonów, zniszczeniu plantacji, ale również w pomocy rodzinie przed pogłębieniem trudności finansowych, popadnięciem w zadłużenie, załamaniem nerwowym, pogorszeniu stanu zdrowia i innych. Organ odmawia pomocy obywatelom gdy wystąpiły okoliczności natury od nich niezależnej. Pozbawia chęci działania ludzi ambitnych, chcących coś osiągnąć, odbudować ruiny. Państwo dyskryminuje takie osoby nie dostrzegając "ważności" ich interesu, a pośrednio formułując pogląd, że pomoc należy się tylko najbiedniejszym.

Organ w sposób nienależyty rozważył przedstawione w odwołaniu zarzuty błędnie uznając, że doliczenie zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, zwrotu podatku akcyzowego, dopłat bezpośrednich do dochodu nie miały podstawowego znaczenia dla uznania braku interesu prawnego strony w umorzeniu opłaty legalizacyjnej.

Błędnie zakwalifikowane jako dochody fundusze (fundusze te nie są ani opodatkowane podatkiem dochodowym ani nie stanowią dochodu na podstawie innych przepisów), przesądziły przynajmniej częściowo, że nie należy się pomoc Państwa. Drugim z elementów który przesądził o tym było uznanie, że klęski żywiołowe nie są zdarzeniami o charakterze obiektywnym.

Organ powołał "poziom życia przeciętnej polskiej rodziny" jako kryterium ustalenia istnienia "ważnego interesu" prawnego bez jego sprecyzowania. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że zjawiska pogodowe nie mają charakteru obiektywnego, zwłaszcza, że ich zaistnienie spowodowało znaczne trudności finansowe.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie odpowiada przepisom prawa i nie narusza wskazanych w skardze przepisów.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Stosownie od art. 49c ust. 1 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.) do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie - Prawo budowlane, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800, ze zm.), z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1. odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2. odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;

3. umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Zdaniem Sądu, Minister Finansów dokonał właściwej oceny dowodów zgromadzonych w toku postępowania oraz wyjaśnił przesłanki decyzji odmawiającej umorzenia należności, tj. brak ważnego interesu podatnika i interesu publicznego.

Podkreślenia wymaga, że decyzja w przedmiocie ulgi ma charakter uznaniowy, tzn. pozostawia organowi stosującemu prawo pewien zakres luzu decyzyjnego, co oczywiście nie oznacza, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny.

Uznanie administracyjne polega na możliwości wyboru konsekwencji prawnych ustalonego stanu faktycznego. Nawet wówczas, gdy organ ustali, że istnieje ważny interes podatnika lub też interes publiczny, uzasadniający przyznanie ulgi, to treść przepisu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej i użyty w nim zwrot "może" oznacza, że organ nie ma obowiązku prawnego umorzenia zaległości.

Ważny interes podatnika jest przesłanką związaną z sytuacją określonej osoby. Z punktu widzenia celowości zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych, decydujące znaczenie miała sytuacja majątkowa i finansowa wnioskodawcy, istniejąca w dacie orzekania o uldze, a także ocena skutków ekonomicznych jakie mogą wystąpić w wyniku realizacji zobowiązania dla występującego o ulgę.

"Ważny interes" wnioskodawczyni został oceniany przez organy w sposób obiektywny. Nie mogło tu decydować subiektywne przekonanie podatnika o słuszności jego wniosku, ani poczucie rozżalenia wobec braku wsparcia aparatu państwowego dla jego wyjątkowej sytuacji – tak w odniesieniu do ogólnie promowanych wartości rodzinnych jak i społecznej ważności prowadzonej działalności.

Sytuacja materialna i finansowa skarżącej została ustalona, w głównej mierze, na podstawie dokumentów i informacji uzyskanych od strony. Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny i prawny sprawy, uwzględniając również argumenty strony.

Prawidłowa była ocena, że sytuacja materialna i finansowa rodziny M. W. relatywnie nie jest zła, a uzyskiwane dochody zapewniają członkom gospodarstwa domowego stabilną egzystencję.

Za umorzeniem, nie przemawiał również interes publiczny, rozumiany co do zasady jako dążenie do sytuacji, w której dłużnicy regulują swoje zobowiązania.

Strona nie zgodziła się z tą oceną. Zdaniem skarżącej, wystąpiły nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające wywiązanie się z obowiązków wobec Skarbu Państwa, tj. przymrozki i susza w 2019r., które spowodowały zniszczenie upraw. Nadto zarzuciła niewłaściwe obliczenie dochodów rodziny, poprzez zaliczenie zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego, czy dopłat bezpośrednich z ARiMR.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o uwzględnienie i przeprowadzenie dowodu z protokołu z dnia [...] października 2019 r. oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym, w związku z wystąpieniem przymrozków i suszy, które zniszczyły uprawy, należy zauważyć, że dokument ten pozostawał bez wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie.

W dacie wydawania decyzji orzekające organy z przyczyn obiektywnych nie dysponowały tym dokumentem, a nade wszystko poczynione ustalenia dotyczące sytuacji materialnej gospodarstwa domowego M. W., miały ze swojej istoty charakter szacunkowy. Przy ocenie sytuacji materialnej i finansowej danej rodziny znaczenie mają również zasady doświadczenia życiowego oraz znajomość realiów społeczno – gospodarczych w jakich rodziny żyją, nabywana przez organ choćby w toku rozpoznawania przedmiotowych wniosków.

W ocenie Sądu dane którymi dysponował organ w dacie orzekania, dawały pełny obraz sytuacji materialnej i finansowej rodziny skarżącej i pozwalały ocenić tę sprawę także na tle innych rozstrzygnięć wydawanych na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa.

Odnosząc się do niewłaściwego ustalenia dochodu, poprzez doliczenie do niego zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, zwrotu podatku akcyzowego oraz dopłat bezpośrednich z ARiMR, należy stwierdzić, że wartości te nie determinowały oceny sytuacji finansowej i materialnej strony. Choć dokonana przez organ analiza finansowa miała charakter orientacyjny (co podkreślono w decyzji Wojewody), to oparta była na zindywidualizowanych przesłankach i konkretnych wyliczeniach. Analiza ta służyła ogólnemu określeniu kondycji finansowej w jakiej znajduje się zobowiązana oraz jej rodzina.

Biorąc pod uwagę, że sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się w zasadzie do oceny, czy organ zbadał sprawę pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. istnienia w danej sprawie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego oraz oceny, czy odmawiając przyznania ulgi nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego – Sąd stwierdza, że organ w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy, ustalił i ocenił szereg faktów odnoszących się do sytuacji majątkowej, finansowej i zdrowotnej rodziny skarżącej. Zaskarżona decyzja (jak również ją poprzedzająca) zostały uzasadnione w zakresie faktycznym i prawnym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., organy obu instancji wyjaśniły przesłanki, którymi się kierowały przy wyborze rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.