Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 995/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie asesor WSA Agnieszka Miernik asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant Rafał Puścian po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2006r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2006r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] przyznającą K. K. zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie od [...] lutego 2006 r. do [...] stycznia 2007 r. oraz składki zdrowotne na czas trwania świadczenia.

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że K. K. w dniu 9 lutego 2006 r. wniósł do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. podanie o przyznanie zasiłku stałego.

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działając z upoważnienia Wójta Gminy B., przyznał K. K. wnioskowane świadczenie w wysokości [...] zł na okres wskazany w sentencji decyzji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podniósł, że K. K. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności wydanym na okres do dnia [...] stycznia 2007 r., jednakże nie nabył prawa do renty z ZUS ani KRUS. Wymieniony prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i dwoma braćmi. Łączny dochód w rodzinie w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na jedną osobę stanowiło kwotę [...] zł. Wysokość przyznanego zasiłku stałego stanowi różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie określonym w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).

Nie zgadzając się z wysokością przyznanego powyższą decyzją świadczenia K. K. wniósł odwołanie, w którym podniósł, że ustalenia komisji GOPS odbyły się podczas jego nieobecności i nie uwzględniły faktu, iż matka i brat nie mają obowiązku ponosić kosztów jego utrzymania, pomimo iż uzyskują stałe dochody. Wymieniony wskazał, że wprawdzie zamieszkuje w jednym domu wraz z matką i rodzeństwem, to jednak prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, bowiem ma zainstalowany oddzielny licznik energii elektrycznej, samodzielnie gotuje, pierze i sprząta swoje mieszkanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na ustalenia wywiadu środowiskowego, z którego wynikało, że K. K. prowadzi wspólne gospodarstwo z matką i braćmi. Rodzina utrzymuje się z emerytury rolniczej matki w wysokości [...] zł i renty inwalidzkiej brata w wysokości [...] zł. Łączny dochód w rodzinie wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie dało kwotę [...] zł. Wysokość przyznanego zasiłku jest zgodna z wymogami art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi bowiem, iż w przypadku "osoby w rodzinie" zasiłek stały ustala się w wysokości, między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (316 zł – [...] zł = [...] zł). Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podniosło, że skarżący podważając ustalenia wywiadu środowiskowego, podważył tym samym własne oświadczenie zawarte w podpisanym przez niego w dniu 20 lutego 2006 r. kwestionariuszu wywiadu środowiskowego. W przedmiotowym kwestionariuszu dokonano zapisu: "Wszyscy członkowie rodziny prowadzą jedno wspólne gospodarstwo domowe. Z informacji matki wynika, ze sama przygotowuje posiłki dla całej 4-osobowej rodziny, tj. siebie i trzech synów". Również zarzut dokonania ustaleń pod nieobecność wnioskodawcy organ uznał za bezzasadny, bowiem w dniu 17 lutego 2006 r. pracownik socjalny nie zastał petenta w domu, jednak w dniu 20 lutego 2006 r. przeprowadzono wywiad i z tą datą kwestionariusz został przez K. K. podpisany. Po przeanalizowaniu całości materiału sprawy, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji, ponieważ skarżący nie dostarczył dowodów na potwierdzenie tez przedstawionych w złożonym przez siebie odwołaniu.

Od powyższej decyzji K. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił nierzetelne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz błędne przyjęcie przez organy orzekające, że pomimo wspólnego zamieszkiwania z matką i braćmi wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący nie kwestionował faktu wspólnego zamieszkiwania oraz "czasami" gotowania przez matkę T. K. obiadów dla 4 - osobowej rodziny. Wymieniony jednakże podniósł, że zakupów na przygotowywane posiłki dokonywał z własnych środków. Jako dowód na okoliczność prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego załączył m.in. kopie faktur za energię elektryczną wystawionych na jego imię i nazwisko. Z tych względów wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie w całości. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że rachunki za energię elektryczną wystawiane na skarżącego, nie mogą stanowić przekonywującego dowodu o samodzielnym prowadzeniu przez niego gospodarstwa domowego, gdyż w wielu rodzinach opłaty za mieszkanie i media wystawiane są na konkretne osoby i nie oznacza to wcale, że prowadzą one odrębne gospodarstwa domowe. Ponadto podniesiono, że ustalenia zawarte w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego nie dawały podstaw by przyjąć, że ktokolwiek z rodziny nie zamierza partycypować w kosztach tych jej członków, którzy nie osiągają żadnego przychodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywania kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest uzasadniona, bowiem organ odwoławczy nie wyjaśniły należycie podnoszonych zarzutów odwołania i nie ocenił wszystkich istotnych dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia okoliczności sprawy.

Należy wskazać, że postępowanie odwoławcze charakteryzuje się tym, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz organ odwoławczy jest obowiązany ponownie sprawę rozpoznać i rozstrzygnąć. W tym celu, stosownie do treści art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ drugiej instancji powinien zebrać w sposób wyczerpujący i ocenić cały materiał dowodowy, tak aby móc ustalić stan faktyczny sprawy, ustosunkować się do zarzutów oraz wniosków odwołania, sprawę rozpatrzyć i wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

Podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).

Zgodnie z art. 8 ust. 1 powołanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie".

W świetle art. 37 ust. 1 ww. ustawy zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący spełnia przesłanki określone w przepisie powołanego art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, bowiem legitymuje się orzeczeniem lekarskim o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i niezdolności do zatrudnienia oraz nie uzyskuje własnego dochodu, a dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Istota sporu sprowadza się zatem do jednoznacznego wyjaśnienia kwestii, czy skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, co przy braku dochodu uprawniałoby go do zasiłku stałego w najwyższej wysokości 418 zł, czy też prowadzi wspólne z rodziną gospodarstwo domowe uprawniające stronę do świadczenia w przyznanej wysokości [...] zł.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji zakwestionował ustalenia wywiadu środowiskowego w części dotyczącej prowadzenia wspólnego z matką i braćmi gospodarstwa domowego. Wskazał, że posiada oddzielny licznik energii elektrycznej, co pozwala mu samodzielnie gotować, prać i sprzątać własne mieszkanie. W ocenie skarżącego, prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, choć zamieszkuje z matką i rodzeństwem oraz sporadycznie (co podnosi w skardze) korzysta z przygotowanych przez matkę posiłków. Co do zasady należy zgodzić się ze skarżącym, że zamieszkiwanie przez dorosłą osobę wraz z rodzicem i rodzeństwem nie przesądza o wspólnym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Taki stan rzeczy może być spowodowany okolicznościami losowymi, np. trudnościami w nabyciu lokalu mieszkalnego z powodu niskich dochodów, czy też okresowego ich braku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu decyzji nie odniosło się do powyższej argumentacji, a jedynie poprzestało na stwierdzeniu, że skarżący nie dostarczył dowodów na potwierdzenie tez przedstawionych w złożonym przez siebie odwołaniu. Stanowisko Kolegium należy uznać za błędne, bowiem to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego – art. 77 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy powinien był uzupełnić materiał dowodowy w zakresie wskazanym w odwołaniu, tj. ustalić czy w budynku mieszkalnym rodziny skarżącego znajduje się jeden licznik energii elektrycznej zarejestrowany na K. K., czy też jak twierdzi skarżący znajduje się tzw. "podlicznik" umożliwiający samodzielne funkcjonowanie w życiu codziennym bez znaczącej pomocy pozostałych domowników. Dopiero przedmiotowe ustalenia powinny stanowić punkt wyjścia do oceny całokształtu materiału dowodowego, formułowania wniosków będących podstawą rozstrzygnięcia, których wyraz powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W świetle powyższych ustaleń uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.