Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 917/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 plt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 pkt 6, at. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2020 r. spraw ze skarg K.G. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2019 r. ← nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok, ← nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na rok 2018 uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: ← z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], ← z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg do tut. Sądu są decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa :

- z dnia [...] października 2019 r. nr [...] dotycząca przyznania K. G. płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2018 r.,

- z dnia [...] października 2019 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania K. G. (dalej: rolnik/beneficjent) płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na 2018 r.

Zaskarżone rozstrzygnięcia zostały oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w dniu 15 czerwca 2018 r. wpłynął wniosek K. G. o przyznanie m.in. płatności bezpośrednich i płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na 2018r. (dalej: płatność RŚK).

Beneficjent wnioskował o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności dla młodych rolników, płatności do powierzchni upraw pastewnych, płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno oraz płatności do powierzchni upraw lnu. Do płatności bezpośrednich zadeklarował 44 działki rolne (główne) o łącznej pow. 30,04ha. Do wniosku załączył materiał graficzny z zaznaczeniem poszczególnych działek rolnych w granicach działek ewidencyjnych. W dniu 15 listopada 2018 r. Beneficjent wycofał z płatności działkę rolną FY1 P PAS o pow. 0,72 ha położoną na działkach ewidencyjnych o nr 1098/2, 1096/4.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności związanej do powierzchni upraw roślin pastewnych w części dotyczącej: działalności rolnej FY1 o pow. 0,72 ha.

Jednocześnie organ przyznał Panu K. G.:

1. Jednolitą płatność obszarową w wysokości 12 264,29 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 969,57 zł ze względu na stwierdzenie nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, a także zastosowanie współczynnika korygującego,

2. Płatność za zazielenienie w wysokości 8 789,13 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 92,62 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

3. Płatność redystrybucyjną w wysokości 4 392,39 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 203,83 zł ze względu na stwierdzenie nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, a także zastosowanie współczynnika korygującego,

4. Płatność dla młodych rolników w wysokości 4 690,55 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 370,81 zł ze względu na stwierdzenie nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, a także zastosowanie współczynnika korygującego,

5. Płatność do powierzchni upraw strączkowych na ziarno w wysokości 1990,72 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 20,98 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

6. Płatność do powierzchni upraw pastewnych w wysokości 47,76 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 0,50 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

7. Płatność do powierzchni upraw lnu w wysokości 211,66 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2,23 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.

Ponadto przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 325,94 zł.

W odniesieniu do płatności RŚK Beneficjent zadeklarował w pierwszym roku 5-letniego zobowiązania realizację pakietu 5 - Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, a w jego ramach:

- Wariant 5.5- Półnaturalne łąki świeże na powierzchni 6,94 ha obejmującej działki rolne: A1, B1, C1, F1, G1, I1, TY1, WB1, ZT1, BX1, WW1, Z1, CX1 FX1, GX1, HX1, IX1.

Do wniosku załączył materiał graficzny z zaznaczeniem poszczególnych działek rolnych w granicach działek ewidencyjnych.

W dniu 13 listopada 2018 r. Beneficjent wycofał część działek rolnych o powierzchni 1,74 ha (działka rolna TY1 o pow. 0,99 ha, działka rolna WB1 o pow. 0,40 ha oraz działka rolna ZT1 o pow. 0,35 ha).

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020, w części dotyczącej działki rolnej ZT1 o pow. 0,35 ha, działki rolnej TY1 o pow. 0,99 ha oraz działki rolnej WB1 o pow. 0,40 ha.

Jednocześnie organ odmówił przyznania K. G. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach realizacji Wariantu 5.5 - Półnaturalne łąki świeże i nałożył na niego sankcję w wysokości 3 725,52 zł. Ponadto organ odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej i ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach realizacji Wariantu: 5.5 Półnaturalne łąki świeże podjęte w dniu 15 marca 2018 r. na powierzchni 1,76 ha.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że powierzchnia gruntów zadeklarowana do płatności jest większa od powierzchni kwalifikującej się do płatności, ze względu na stwierdzony na części działek brak 5-letniej historii trwałych użytków zielonych (TUZ), bowiem na zakwestionowanych działkach występowały zadrzewienia i zakrzaczenia oraz ugór.

Od ww. decyzji K. G. wniósł odwołania podnosząc m.in. błąd w ustaleniach faktycznych, co do powierzchni gruntów uprawnionych do płatności, naruszenie obowiązku podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności brak weryfikacji terenowej wszystkich spornych działek i przesłuchania wskazanego świadka.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR), decyzjami z dnia [...] października 2019 r. nr [...] i nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.

W decyzji dotyczącej płatności bezpośrednich Dyrektor ARiMR podał za organem I instancji, że K. G. we wniosku na 2018 r. zadeklarował do płatności powierzchnię 30,04 ha. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku i weryfikacji wartości maksymalnego kwalifikowanego obszaru (dalej: MKO) stwierdzono, iż w stosunku do części działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku, ustalono brak użytkowania rolniczego i w konsekwencji nastąpiło zawyżenie powierzchni łącznie o 1,22 ha. Po weryfikacji łączna powierzchnia działek rolnych w gospodarstwie K. G. kwalifikująca się do przyznania jednolitej płatności obszarowej wyniosła 28,82 ha. Ustalenia te dokonane zostały na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w 2016 r. oraz w oparciu o zdjęcia w aplikacji Google Earth z 2018r. i załączników graficznych dołączonych przez wnioskodawcę.

W odniesieniu do niezaliczenia całej powierzchni spornych działek do płatności, organ wskazał, że powyższe dowody pozwoliły na wykluczenie:

- 0,04 ha w przypadku działki HX na działce ewid. 2114,

- 0,01 ha w przypadku działki GX na działce ewid. 2485,

- 0,01 ha w przypadku działki FX na działce ewid. 452,

- 0,01 ha w przypadku działki M na działce ewid. 3684,

- 0,01 ha w przypadku działki E na działce ewid. 3957,

- 0,03 ha w przypadku działki G na działce ewid. 4329,

- 0,01 ha w przypadku działki F na działce ewid. 4371,

- 0,01 ha w przypadku działki C na działce ewid. 4683,

- 0,02 ha w przypadku działki C na działce ewid. 4684,

- 0,18 ha w przypadku działki A,AA,AAA,AAAA na działce ewid. 4778/6,

- 0,01 ha w przypadku działki O na działce ewid. 4835,

- 0,01 ha w przypadku działki TY na działce ewid. 1708,

- 0,01 ha w przypadku działki T,TT na działce ewid. 2017/56,

- 0,04 ha w przypadku działki BX na działce ewid. 2761,

- 0,17 ha w przypadku działki W,WW na działce ewid. 1405,

- 0,15 ha w przypadku działki Z na działce ewid. 1406,

- 0,02 ha w przypadku działki IX na działce ewid. 2068/1,

- 0,07 ha w przypadku działki C na działce ewid. 4686,

Na terenach wyłączonych stwierdzono zadrzewienia i zakrzewienia.

Łącznie wykluczono powierzchnię 1,22 ha, natomiast powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 28,82 ha.

W odniesieniu do płatności RŚK organ podał, że po uwzględnieniu wycofania z dnia 13 listopada 2018 r. K. G. zadeklarował do wariantu 5.5 - Półnaturalne łąki świeże - działki rolne o łącznej powierzchni 5,2 ha. Działki te zostały poddane analizie 5-cio letniego wykorzystania uprawy trwałego użytku zielonego (dalej:TUZ) w zakresie warunków kwalifikowalności określonych w § 12 ust. 4 i ust. 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015r. poz. 415 ze zm. – dalej: rozporządzenie RŚK) i w rezultacie ustalono, że na części działek rolnych:

- A1 o pow. 0,99 ha położonej na działce ewidencyjnej o nr 4778/6,

- FX1 o pow. 0,52 ha położonej na działce ewidencyjnej o nr 452, 454, 455, 456,

- G1 o pow. 0,27 ha położonej na działce ewidencyjnej o nr 4329,

- GX1 o pow. 0,30 ha położonej na działce ewidencyjnej o nr 2485,

- HX1 o pow. 0,37 ha położonej na działce ewidencyjnej o nr 2114,

nie zostały spełnione warunki 5-letniego występowania TUZ, bowiem stwierdzono, że w ciągu ostatnich 5 lat powyższe działki były deklarowane do płatności bezpośrednich (w latach 2015-2016) i została przyznana im płatność za uprawę - ugór.

Z kolei na części powierzchni działek rolnych nie stwierdzono 5- letniego TUZ, z uwagi na zakrzaczenia i zadrzewienia, co potwierdzają ortofotomapy z lat 2014-2016. Z tego względu wykluczono z płatności:

- na działce rolnej C1 pow. 0,10 ha, poł. na działkach ewid. o nr 4683, 4686, 4684,

- na działce rolnej F1 pow. 0,01 ha, poł. na działkach ewid. o nr 4371, 4372,

- na działce rolnej I1 pow. 0,09 ha, poł. na działkach ewid. o nr 3614, 3613, pozostała powierzchnia działki rolnej tj. 0,05 ha, na której stwierdzono 5 – letnią historię TUZ nie spełnia definicji działki rolnej posiadającej minimum 0,10 ha, dlatego została wykluczona powierzchnia całej działki, tj. 0,14 ha,

- na działce BX1 pow. 0,04 ha, poł. na działce ewid. o nr 2761,

- na działce rolnej WW1 pow. 0,18 ha, poł. na działce ewid. o nr 1405,

- na działce rolnej Z1 pow. 0,15 ha, poł. na działce ewid. o nr 1406,

- na działce rolnej IX1 pow. 0,37 ha, poł. na działce ewid. o nr 2068/1.

Po analizie organu łącznie wykluczono powierzchnię 3,44 ha, natomiast powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach realizacji wariantu 5.5 wyniosła 1,76 ha. Zdaniem organu odwoławczego analiza zgromadzonego materiału dowodowego potwierdza ustalenia dokonane przez organ I instancji. Wobec powyższego wyliczono procentową różnicę pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 5.5, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej, która wyniosła 195,45%. Organ powołał się na treść art. 19 ust. 2 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) NR 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej: rozporządzenie (UE) nr 640/2014), który stanowi, że jeśli różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej, ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym, a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18 powyższego rozporządzenia.

Wobec zarzutów odwołań organ wskazał, że dane w systemie informacji geograficznej, jakimi dysponuje ARiMR, pochodzą m.in. z opracowanych zdjęć lotniczych oraz informacji uzyskanych w trakcie kontroli na miejscu. Na podstawie zdjęć ortofotomapy z lat 2015-2016 stwierdzono, że ww części działek nie spełniają 5-letniej historii TUZ. Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego ekspertyzy sporządzonej przez eksperta przyrodniczego organ wskazał, że nie weryfikuje ona powierzchni działek ewidencyjnych pod kątem pięcioletniej historii TUZ.

K. G. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na opisane wyżej decyzje, wnosząc o ich uchylenie i zarzucając:

1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że zadeklarowana powierzchnia we wniosku jest mniejsza od powierzchni przeznaczonej do uprawy w rzeczywistości, dokonanie ustaleń na nieaktualnych ortofotomapach – pochodzących z 2016 r., podczas gdy wniosek dotyczy 2018 r.,

2) naruszenie obowiązku podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie i to pomimo obiektywnego wystąpienia wątpliwości co do rzetelności i prawidłowości kontroli, z której sporządzony został protokół.

W odniesieniu do decyzji w sprawie płatności RŚK dodał też, że organ błędnie przyjął, jakoby na spornych gruntach występował ugór, a nie trwały użytek zielony, podczas gdy od ponad 5 lat na gruntach tych utrzymywana była wyłącznie łąka, która okresowo podlegała koszeniu. Organ pominął fakt, iż skoszony ugór niczym nie różni się od skoszonego trwałego użytku zielonego.

W jego ocenie decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisów art. 21 ust. 1-4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 7, 8, 9, 10, 11, 75, 76 § 1 i 3, 77 § 1, 78 § 1, 80, 107 § 1 i 3 k.p.a.

Zarzucił brak wzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego dla uznania danej okoliczności za udowodnioną, nie przedstawienie żądanej przez Skarżącego informacji dot. terminu aktualności oraz daty wykonania zdjęć lotniczych lub satelitarnych, na które powołuje się organ oraz brak przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadka i ekspertyzy sporządzonej przez eksperta przyrodniczego – na okoliczność, że od 2014 r. przedmiotowe działki były koszone.

W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podnosząc argumentację zawartą w decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej: P.p.s.a.), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art.57a.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonych decyzji wykazało, że skargi zasługują na uwzględnienie.

W ocenie Sądu, ustalony przez organy stan faktyczny nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

Stosownie do treści art. 8 ust.1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018r., poz.1312 ze zm. – dalej: ustawa o płatnościach), jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W odniesieniu do wniosku w przedmiocie płatności bezpośrednich organy uznały, że zadeklarowana przez Beneficjenta powierzchnia gruntów przekracza maksymalny kwalifikowany obszar (MKO), który - jak wynika z treści decyzji - został ustalony na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w 2016r., w oparciu o zdjęcia w aplikacji Google Earth z 2018r. Stwierdzały one istniejące na działkach zadrzewienia i zakrzewienia, które zostały wyłączone z uprawnień do płatności.

Trzeba jednak zauważyć, że Beneficjent składając wniosek o płatności bezpośrednie na 2018r. informował organ, że dołączone do wniosku zdjęcia, na których rolnik miał zaznaczyć deklarowany obszar, są nieaktualne, a stan faktyczny na gruncie jest inny i wskazał aktualne powierzchnie uprawnione do płatności. Wg oświadczenia z dnia 13 listopada 2018r. działka nr 4686 jest użytkowana rolniczo na pow. 0,15 ha jako łąka świeża. Natomiast zgodnie z oświadczeniami z dnia 15 listopada 2019r., działki o numerach 2114, 1405, 1406, 2068/1, 4329, 4778/6 są użytkowane rolniczo na powierzchniach wynoszących odpowiednio 0,37ha, 0,70ha, 0,57ha, 0,37ha, 0,27ha i 2,10 ha, a widoczne na zdjęciach zakrzaczenia zostały usunięte i obecnie znajduje się tam trawa. Z kolei wg oświadczenia z 22 marca 2019r. widoczna na zdjęciach droga na działce 2017/56 została przywrócona do użytkowania rolniczego w 2018r. i obecnie jest użytkowana rolniczo w całości, a deklarowana powierzchnia upraw wynosi 10,15 ha.

Inspektorzy terenowi przeprowadzili w dniu 4 kwietnia 2019r. wizytację/oględziny, ale dotyczące – z niewiadomych względów - jedynie działek nr 1405,1406,2068/1, 4686. Stwierdzone podczas tej wizytacji pomiary wykazały, że powierzchnie zmierzone tych działek wyniosły odpowiednio: 0,53 ha (pow. MKO 0,62ha), 0,42ha (pow. MKO 0,40ha), 0,35ha (pow. MKO 0,33ha), 0,08ha (pow. MKO 0,05ha).

Następnie w piśmie z dnia 1 czerwca 2019r. Beneficjent wniósł o przeprowadzenie kontroli na miejscu w odniesieniu do działek nr 2114, 4329, 4778/6, 2017/56 i 2761, z uwagi na to, że materiał graficzny dotyczący wniosku z 2018r. jest nieaktualny i nie można na jego podstawie określić powierzchni użytkowanej rolniczo.

Pomimo wniosków strony, jak też wątpliwości samego organu (o czym świadczy wniosek o przeprowadzenie kontroli skierowany do Biura Kontroli na Miejscu z dnia 3 czerwca 2019r.), organ I instancji wydał decyzję, w której za uprawnione do płatności uznał powierzchnie wynikające z wizytacji terenowej z dnia 4 kwietnia 2019r. – co do działek nr 1405, 1406, 2068/1 i 4686, a w pozostałym zakresie oparł się na powierzchni MKO wynikającej z danych z informacji geograficznej. Brak przeprowadzenia kontroli na miejscu wszystkich wnioskowanych działek organ uzasadnił treścią odpowiedzi uzyskanej od Kierownika Biura Kontroli na miejscu, że cztery z pięciu wskazanych przez Beneficjenta działek zostały poddane oględzinom w dniach 11-12 czerwca 2018r., kiedy to wyznaczono dla tych działek maksymalny kwalifikowany obszar (MKO), jednak w aktach sprawy brak jakiejkolwiek dokumentacji z tej kontroli.

Jak wyżej wskazano, podstawą do wyznaczenia MKO były zdjęcia wykonane w latach 2014-2016, co w kontekście zarzutów strony i wyników pomiarów podczas wizytacji terenowej budzi wątpliwości, co do ich aktualności. Wprawdzie organ odwoławczy podał, że opierał się również na zdjęciach z Google Earth wykonanych w 2018r., ale brak na to jakichkolwiek dowodów, bo w aktach znajdują się jedynie zdjęcia wykonane w latach 2015-2016. Wbrew twierdzeniom organu nie można zatem bez istotnych wątpliwości uznać, że zdjęcia te odzwierciedlają stan faktyczny jaki istniał w 2018r. Nie można też zgodzić się z Dyrektorem ARiMR, że strona – wbrew obowiązkowi wynikającemu z art.3 ust.3 ustawy o płatnościach, nie przedstawiła dowodów na poparcie swojego stanowiska co do powierzchni kwalifikującej się do płatności niektórych działek. Skoro bowiem beneficjent zakwestionował widniejące w systemie powierzchnie oparte na nieaktualnych zdjęciach, to obowiązkiem organu było przedstawienie zdjęć obrazujących aktualny stan zagospodarowania albo przeprowadzenie pomiarów na gruncie celem ustalenia prawidłowej powierzchni uprawnionej do płatności. To bowiem na organie spoczywa obowiązek ustalenia zgodności deklaracji rolnika ze stanem faktycznym na gruncie, stosownie do postanowień art.74 ust.1 w zw. z art.58 ust.2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zwłaszcza wobec wniosku Beneficjenta informującego o nieaktualnych zdjęciach w systemie i dokonanych przez niego zmianach w sposobie użytkowania działek w stosunku do lat poprzednich, organ powinien przeprowadzić kontrolę na gruncie, aby te informacje zweryfikować. Z niewiadomych powodów organ przeprowadził wizytację jedynie 4 działek, choć beneficjent wnioskował co do innych jeszcze 5-ciu działek. Wyniki wizytacji z dnia 4 kwietnia 2019r. wskazywały na to, że powierzchnia stwierdzona trzech z czterech działek jest wprawdzie mniejsza od zadeklarowanej przez Beneficjenta, ale większa niż wynikająca z ustalonej podczas kontroli administracyjnej powierzchni MKO. Powinno to dać organowi asumpt do przeprowadzenia pomiarów również pozostałych wnioskowanych działek. Ponadto w decyzji organ powołał się na ustalenia poczynione podczas oględzin w dniach 11-12 czerwca 2018r., ale w aktach sprawy nie ma żadnych dokumentów z tej czynności.

W ocenie Sądu zasadna jest również skarga na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania płatności RŚK.

Materialnoprawne przesłanki przyznania płatności RŚK na rok 2018 wynikają z przepisów ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 562) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia RŚK. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.), - dalej: rozporządzenie nr 1305/2013, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W myśl § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RŚK, zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi" (...):

a) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu,

b) spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej,

c) objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 również w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014.

W odniesieniu do wniosku o płatność RŚK organy odmówiły przyznania płatności z uwagi na niespełnienie warunku, o którym mowa w § 15 ust.3 rozporządzenia RŚK, bowiem powierzchnia deklarowana do płatności przekroczyła maksymalny kwalifikowany obszar. W zaskarżonej decyzji podkreślono, że zgodnie z § 12 ust.7 rozporządzenia RŚK, w przypadku deklarowanego wariantu 5.5. – Półnaturalne łąki świeże - płatność przyznawana jest do powierzchni trwałych użytków zielonych (TUZ).

Podjęte zatem przez Beneficjenta w niniejszej sprawie zobowiązanie RŚK wymagało zachowania na deklarowanym obszarze trwałych użytków zielonych (TUZ), które – zgodnie z definicją zawartą art. 4 ust. 1h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1307/2013 - stanowią grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres pięciu lat lub dłużej. Mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, pod warunkiem, że zachowano przewagę traw i innych pastewnych roślin zielnych.

Organy uznały, że na części zadeklarowanych gruntów nie można stwierdzić wystąpienia 5-letniej historii trwałych użytków zielonych (TUZ), bowiem na niektórych działkach występowały zadrzewienia i zakrzewienia, a na innych występował ugór. Jak wynika z decyzji, zadrzewienia i zakrzewienia stwierdzono na podstawie dostępnych w systemie teleinformatycznym zdjęć oraz na podstawie wizytacji terenowej przeprowadzonej w dniu 4 kwietnia 2019r. Natomiast występowanie ugoru stwierdzono w oparciu o deklaracje Beneficjenta, który występował o przyznanie płatności z tego tytułu w latach 2015 i 2016.

Sąd nie kwestionuje, że stwierdzenie braku 5-letniej historii TUZ na podstawie zdjęć lotniczych wprowadzonych do systemu kwalifikacji działek rolnych, wykonanych w latach 2014-2016, było dopuszczalne, bowiem stwierdzenie w tym czasie zadrzewień i zakrzewień na gruncie deklarowanym do płatności RŚK w ramach wariantu 5.5. - Półnaturalne łąki świeże - oznacza, że w okresie 5 lat przed ubieganiem się o płatność RŚK, nie zachowano trwałych użytków zielonych. Natomiast w odniesieniu do stwierdzenia "ugoru" Sąd zauważa, że organ nie sprecyzował o jaki ugór w istocie chodzi. Sam beneficjent zakwestionował, aby deklarował ugór na wskazanych działkach w latach ubiegłych, jak też aby otrzymywał z tego tytułu płatność. Mimo tego organ nie dołączył do akt dokumentów, które by te okoliczności mogły potwierdzać (np. wnioski o płatność, decyzje przyznające płatności).

Pojęcie ugoru zostało zdefiniowane w Rozporządzeniu Komisji Nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. (załącznik II) wdrażające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz.U.UE.L.2009.329.1 z dnia 2009.12.15.)

Zgodnie z definicją, za grunty ugorowane uważa się wszystkie grunty orne włączone w system płodozmianu albo utrzymywane według norm utrzymania w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (GAEC 11 ), niezależnie od tego, czy są uprawiane, czy też nie, ale nieprzeznaczone do produkcji plonów w ciągu roku uprawy. Podstawową cechą charakterystyczną gruntów ugorowanych jest pozostawienie ich na odpoczynek, zwykle na okres pełnego roku uprawy.

Gruntem ugorowanym może być:

1. grunt niepokryty roślinnością, bez jakichkolwiek upraw;

2. grunt pokryty roślinnością, która wyrosła w sposób naturalny i którą można wykorzystać jako paszę lub zaorać;

3. grunt obsiany wyłącznie do produkcji nawozu zielonego (grunt ugorowany zielony).

Z powyższego wynika zatem, nie każdy rodzaj ugorowania gruntu wyklucza możliwość uznania go za TUZ, w szczególności dotyczy to gruntów ugorowanych zielonych. Twierdzenia Beneficjenta, że sporne grunty porastały łąki, które były koszone, lecz nie wykonywano żadnych innych zabiegów agrotechnicznych, w szczególności orania, nie był też stosowany płodozmian, a skoszony ugór niczym nie różnił się od skoszonego trwałego użytku zielonego - nie zostały zweryfikowane, mimo że Beneficjent wnosił m.in. o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka - osoby, która to koszenie wykonywała, organ dowodu tego nie przeprowadził.

W wyniku powyższych uchybień stan faktyczny spraw nie został w należyty sposób wyjaśniony i udokumentowany, a to oznacza, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów art. 7, art.8, art.75, art.77 § 1, art.80 i art.107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na to, że wydanie decyzji wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji powinien przeprowadzić wizytację terenową i pomiar powierzchni uprawnionej do płatności co do wszystkich działek wnioskowanych przez beneficjenta. W odniesieniu do gruntów, na których w ubiegłych latach występował ugór, organ powinien wyjaśnić o jaki rodzaj ugoru chodzi, a następnie stwierdzenie to uzasadnić i ewentualnie poprzeć stosownymi dokumentami, a faktyczny sposób użytkowania spornych działek powinien zostać wykazany w każdy zgodny z prawem sposób, w szczególności z wykorzystaniem dowodów zaoferowanych przez Beneficjenta.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art.135 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Wobec braku stosownego wniosku zgłoszonego najpóźniej przed zamknięciem rozprawy (art.210 § 1 P.p.s.a.) Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.