Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1315/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c, art. 135, art. 200, art. 205, art. 209
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 30
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.) Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 września 2017 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2016 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

I.

Zaskarżoną decyzją z 27 września 2017r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji z 6 lipca 2017r. nr [...] wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G., w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016-utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 138§1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 1257 ze zm. dalej-k.p.a.) w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 1512 ze zm.).

Organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

W dniu 14 czerwca 2016r. wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w N. S. wniosek strony o przyznanie na 2016r.: jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatność za zazielenienie (PZ), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej-PD), płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnym ograniczeniami w strefie ze specyficznymi utrudnieniami w strefie górskiej (ONW górskie), płatności dla młodych rolników (MR). Zakres wniosku dotyczył przyznania płatności JPO/PZ/PD/ONW/MR do obszaru opisanego jako kilkanaście działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych, które znajdowały się w różnych powiatach.

Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzją z 20 kwietnia 2017r. nr [...], przyznał płatności do wartości zadeklarowanych (w pełnej żądanej wysokości), w tym w ramach płatności [...] - 23444,86 zł, [...]- 15734,77 zł, [...] - 4614,49 zł oraz z tytułu tzw. zwrotu dyscypliny finansowej - 487,34 zł. Przyznane kwoty wynikały także z zastosowania tzw. współczynnika korygującego, tj. zmniejszeń płatności w przypadku gdy przyznane pierwotnie kwoty przekraczają limity wskazane w przepisach wspólnotowych. Zgodnie z treścią ww. decyzji jej podstawą były m.in. wyniki kontroli terenowej z listopada 2016r. Decyzja nie zawierała rozstrzygnięcia odnośnie płatności dla młodych rolników.

Od decyzji tej strona wniosła odwołanie. Postępowanie odwoławcze zostało zakończone decyzją Dyrektora Małopolskiego OR ARiMR nr [...] z 1 czerwca 2017r., na mocy której rozstrzygnięcie organu I instancji zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Przyczyną takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że zaskarżona decyzja w ogóle nie rozstrzygała o płatności dla młodych rolników.

Ponowne postępowanie, zostało zakończone decyzją nr [...] z 6 lipca 2017r. Stronie przyznano płatności JPO/PZ i PD do wartości zadeklarowanych (w pełnej żądanej wysokości, tak jak to miało miejsce w decyzji pierwotnej) oraz przyznano 487,34 zł z tytułu tzw. zwrotu dyscypliny finansowej. Ponadto stronie odmówiono przyznania płatności MR z uwagi na wątpliwości dotyczące braku faktycznej i trwałej kontroli strony nad swoim gospodarstwem - głównie z uwagi na małoletniość strony.

Od tej decyzji K. K. złożyła odwołanie. Zarzuciła, że organ wydając decyzję nie zbadał dokumentów znajdujących się w Biurze Regionalnym w N. S., a w szczególności umowy z 2 maja 2015r., umowy dzierżawy z 28 kwietnia 2015r., a także aktu notarialnego z 28 kwietnia 2015r. Nie zbadał także dokumentów znajdujących się przy protokole Biura Kontroli z 2016r. Odwołująca podniosła, że wydając decyzję zamiast przeanalizować faktyczny stan prawny, organ skupił się na błędnej interpretacji, że ze względów prawnych odwołująca nie mogła faktycznie kierować gospodarstwem. Tymczasem kodeks cywilny mówi o tym, że osoba z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych może zawierać umowy, a opiekun prawny w wypadku zakwestionowania tych umów powinien je aprobować. Odwołująca wskazała, że w 2017r. samodzielnie zmieniła profil przyjętego od ojca gospodarstwa rolnego i wykonała dokumentację przyrodniczo-siedliskową, za co samodzielnie zapłaciła. Dodatkowo posiada nakazy płatnicze i decyzje zwrotu podatku akcyzowego z Urzędu Gminy C. na swoje nazwisko. Wszelkie wnioski w 2015r. i 2016r. składała i wypełniała samodzielnie i nikt nigdy żadnego z nich nie zakwestionował. Z kolei środki jakie otrzymała z dotacji, pomniejszone o koszty prowadzenia gospodarstwa i utrzymania lokuje samodzielnie na kontach w mBanku, DeustcheBanku i banku Millenium.

Rozpoznając powyższe odwołanie, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził, że decyzja organu I instancji jest decyzją prawidłową, tj. uwzględniającą wszystkie istotne okoliczności prawne i faktyczne sprawy, którą rozstrzygała. Organ odwoławczy zaznaczył, że ponieważ strona kwestionuje wyłącznie rozstrzygnięcie dotyczące płatności MR, niniejsza decyzja organu dotyczy przede wszystkim tego fragmentu sprawy strony. W przypadku pozostałych płatności (przyznanych w wysokości odpowiadającej wnioskowi strony) żadnych nieprawidłowości nie stwierdzono.

Weryfikując prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że strona nie spełniła wszystkich wymogów związanych z płatnością dla młodych rolników. Dotyczyło to w szczególności wynikającej z braku ukończenia 18 lat niesamodzielności strony wpływającej na niedostateczną faktyczną i trwałą kontrolę nad własnym gospodarstwem. Braki w tym zakresie były bezpośrednią przyczyną wydania decyzji zaskarżonej i decyzji niniejszej.

Organ odwoławczy podzielił odnośnie ww. kwestii ustalenia organu l instancji i uznał je za własne. Najważniejsze z tych ustaleń przedstawiały się następująco:

-strona (mając lat 16) zawnioskowała o płatności, w przypadku których jednym z wymogów jest m.in. brak posiadania gospodarstwa rolnego (jego urządzania), w ciągu 18 miesięcy przed złożeniem ww. wniosku,

-na mocy umowy dzierżawy zawartej przez stronę 28 kwietnia 2015r. z C. K. (ojciec strony), strona stała się posiadaczem działek ewid. nr [...] (pow. 9,72 ha Pamięcin) i nr [...] (pow. 18,05 ha Krzywa), na okres 7 lat (przy czym w przypadku samodzielnego prowadzenia ww. gospodarstwa do 20 roku życia ww. działki zostaną stronie przekazane na własność),

-konsekwencją zawarcia ww. umowy dzierżawy było m.in. przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego rozpoczętego przez C. K.,

- 2 maja 2015r. strona i jej brat S. K. zawarli umowę o wykonywanie przez S. K. na uzyskanych przez stronę gruntach nieodpłatnych usług rolniczych (z wyjątkiem kosztów paliwa), lub o wynajmowanie takiego sprzętu, gdyby takie usługi chcieli świadczyć pozostali bracia strony.

Z analizy akt sprawy wynika, że ww. niezgodności ustalono przede wszystkim na podstawie danych posiadanych w rejestrach ARiMR oraz pozyskanych od samej strony. Informacje te bezspornie świadczyły o tym, że strona występując o płatności MR miała poniżej 18 lat. Kontrola terenowa wykonana w gospodarstwie strony w dniach 15-22 listopada 2016r. (opisana w protokole nr [...]) nie wykazała żadnych nieprawidłowości, ale w jej ramach nie sprawdzano kwestii będących podstawą odmowy ww. płatności. Organ wskazał, że podstawowe regulacje dotyczące płatności zawarto w art. 50 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013r. (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 608 ze zm.) w brzmieniu: 1) Państwa członkowskie przyznają roczną płatność młodym rolnikom, którzy są uprawnieni do płatności w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o których mowa w rozdziale 1; 2) Do celów niniejszego rozdziału "młodzi rolnicy" oznaczają osoby fizyczne: a) które po raz pierwszy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym lub które rozpoczęły już działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o którym mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 oraz b) których wiek w roku składania wniosku, o którym mowa w lit. a), nie przekracza 40 lat (...)".

Zaznaczono, że zgodnie z art. 1 pkt 1 ustawy z 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 278, dalej-ustawa o płatnościach), wsparcie dla młodych rolników jest rodzajem płatności bezpośrednich - stosuje się do nich zatem m.in. art. 8 oraz art. 7 ww. ustawy. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o płatnościach jednym z wymogów uzyskania płatności bezpośrednich jest bycie tzw. rolnikiem aktywnym zawodowo. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie strona nie została uznana za rzeczywiście i w pełni kierującą lub mogącą kierować gospodarstwem wskazanym w jej wniosku, dotyczącym m.in. płatności dla młodego rolnika. Okoliczności te oznaczały brak wypełnienia art. 50 ust. 2 lit.a rozporządzenia nr 1307/2013, konsekwencją czego był brak możliwości przyznania stronie płatności dla młodego rolnika.

Akta sprawy wskazują, że strona urodziła się dnia 20 lutego 2000r., a więc w chwili składania wniosku o płatności miała lat 16. Zgodnie z art. 10§1 i §2 ustawy z 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 459 ze zm. dalej-k.c.) osoba, która nie ukończyła 18 lat albo nie zawarła małżeństwa jest osobą małoletnią. Przepisy dotyczące płatności dla młodego rolnika nie rozstrzygają o dolnej granicy wieku w którym możliwe jest staranie się o wsparcie tego rodzaju. Wymagają jednak, aby osoba taka faktycznie kierowała gospodarstwem rolnym w którym rozpoczynają działalność (art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013).

Organ wskazał, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z 25 października 2012r. (C-592/11) "warunek, by zainteresowany podjął działalność jako kierujący gospodarstwem, należy interpretować jako wymagający zasadniczo, by ten, kto posiada wspomniane umiejętności i kwalifikacje, sprawował również faktyczną i trwałą kontrolę zarówno nad gospodarstwem rolnym, jak i jego zarządem, co bowiem daje rękojmie skuteczności i trwałości rozwoju prowadzonego przez niego gospodarstwa".

Skoro istotną kwestią przy płatnościach dla młodych rolników jest sprawowanie faktycznej i trwałej kontroli nad gospodarstwem zgłaszanym do wsparcia tego rodzaju, to w niniejszy sprawie należy to odnieść m.in. do wieku strony. Faktyczna kontrola to samodzielne podejmowanie decyzji dotyczących tego gospodarstwa, bieżące zarządzanie nim i decydowanie o jego rozwoju. Trwałość oznacza tu pewną niezmienność dot. tej samodzielności w zarządzaniu ale w dłuższym okresie czasu.

Strona w chwili złożenia wniosku o płatności miała lat 16 i nie była osobą zamężną, a więc dysponowała jedynie ograniczoną zdolnością do czynności prawnych. Tym samym bez zgody swojego przedstawiciela ustawowego (zwykle rodzica) strona nie mogła i wciąż nie może skutecznie rozporządzać w pełni swoimi prawami lub zaciągać zobowiązania (art. 17 k.c.). Dotyczy to np. prawa własności swojego gospodarstwa lub jego części bądź składników i np. zawierania umów - z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego (art. 20 k.c.). Ponadto skuteczność umowy zawartej przez osobę z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych zależy od jej potwierdzenia przez przedstawiciela takiej osoby (chyba, że osoba, którą ją zawarła potwierdzi ją samodzielnie po uzyskaniu przez siebie pełnej zdolności do czynności prawnych) - art. 18 k.c. Jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność taka jest nieważna (art. 19 k.c.). Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych nie może również bez zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi (art. 21 k.c.). Uwzględniając powyższe samodzielność strony w zarządzaniu swoim gospodarstwem pozostaje znacząco ograniczona. Faktycznie wiele czynności związanych z tym gospodarstwem aktualnie musiałoby być potwierdzanych przez przedstawiciela ustawowego strony. Dotyczy to np. poważniejszych zakupów na potrzeby gospodarstwa (materiał siewny, maszyny, zwierzęta), sprzedaży plonów, umów kontraktacyjnych itp. Przy takich ograniczeniach trudno uznać, że strona rzeczywiście sprawuje trwałą kontrolę nad swoim gospodarstwem, samodzielnie decydując o wszystkich kwestiach związanych z tym gospodarstwem. Celem płatności dla młodych rolników jest pomoc przy zakładaniu i rozwijaniu działalności rolniczej na początkowym jej etapie. Małoletni faktycznie takiej działalności samodzielnie nie prowadzi z uwagi na naturalne i prawne ograniczenia w tej mierze. W konsekwencji-taka osoba w rzeczywistości nie kieruje tym gospodarstwem, dlatego nie jest młodym rolnikiem (pomimo bardzo młodego wieku) rozumianym jako osoba uprawniona do płatności dla młodych rolników.

W ocenie organu II instancji materiały zgromadzone w niniejszej sprawie pozwalają wystarczająco jednoznacznie określić stan spełniania przez stronę wymogów dotyczących płatności istotnych w niniejszej sprawie. Konsekwencją stwierdzenia nieprawidłowości wskazanych wyżej było uznanie, że strona nie spełnia wszystkich warunków uprawniających do uzyskania wnioskowanej płatności. Po uwzględnieniu całości okoliczności niniejszej sprawy oznaczało to odmowę przyznania żądanych płatności.

II.

Skargę na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosła K. K., zarzucając naruszenie następujących przepisów postępowania:

- art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę, czy podnoszona przez organ okoliczność, tj. rzekomy faktyczny zarząd gospodarstwem skarżącej przez osobę inną niż skarżąca, została udowodniona. W szczególności przeprowadzenie tego rodzaju oceny wyłącznie w oparciu o przyjętą, jednostronną wykładnię przepisów, a w oderwaniu od całokształtu materiału dowodowego,

- art. 11 oraz art. 107§3 k.p.a. poprzez brak czytelnego, przekonującego i opartego na konkretnych dowodach uzasadnienia przyjętego jako podstawa faktyczna decyzji poglądu, że skarżąca nie była w roku 2016 faktycznym użytkownikiem swojego gospodarstwa (nie kierowała nim w samodzielnie),

- art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach, a także art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ww. ustawy o płatnościach jako konsekwencja postawienia wobec skarżącej wymagań znacząco wykraczających poza zakres warunków podmiotowych uzyskania płatności dla młodych rolników wynikających z właściwych, mających zastosowanie do tego typu płatności, norm prawa materialnego, w tym przede wszystkim z norm ustawy o płatnościach.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie norm prawa materialnego tj.

- art. 20 k.c. oraz art. 22 k.c. poprzez przyjęcie w charakterze uzasadnienia przyjętego

rozstrzygnięcia takiej oceny okoliczności prawnych sprawy, która pozostaje w

ewidentnej sprzeczności z normami prawnymi zawartymi w ww. przepisach kodeksu,

- art. 2 pkt. 8 i 14 ustawy o płatnościach jak również wskazanych tam norm prawa unijnego określających warunki podmiotowe ubiegania się o płatności dla młodych rolników - poprzez zastosowanie do rozstrzygnięcia sprawy kryteriów wykraczających poza wyżej wymienione, a zaczerpniętych z wytycznych Trybunału Sprawiedliwości zawartych w wyroku zapadłym na tle zupełnie innego stanu prawnego (dotyczących zasad udzielania wsparcia w ramach "ułatwiania startu młodym rolnikom" finansowanego z

EFFROW).

Uzasadniając skargę podniesiono, że obowiązujące przepisy prawa materialnego, zarówno krajowe, jak i unijne nie wymagają, jako warunku podmiotowego uzyskania płatności, aby wnioskodawca był osobą pełnoletnią. Z faktu tego wynika w sposób prosty i jasny już pierwszy zasadniczy argument wskazujący na niezasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia - skoro prawodawca dopuszcza możliwość ubiegania się o płatności przez osobę niepełnoletnią, nie precyzując przy tym w żadnym przepisie materialnym jakichś szczególnych wymagań, czy obostrzeń w stosunku do takich podmiotów, (także w zakresie środków dowodowych w postępowaniu) to nie ma podstaw do formułowania przez organ domniemania niesamodzielności wnioskodawcy w oparciu o sam fakt jego niepełnoletniości oraz związanych z nią w prawie polskim, wynikających z norm kodeksu cywilnego, ograniczeń.

Skarżąca nie kwestionuje tego, że niepełnoletniość strony wnioskującej o płatności do gruntów rolnych rodzi po stronie organu potrzebę szczególnie wnikliwej oceny konkretnych okoliczności faktycznych sprawy, w celu ustalenia, czy strona faktycznie podejmuje decyzje w zakresie prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych gruntach. Przekonanie o braku samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej organ może zatem-o ile wskazują na to zebrane dowody- wywieść z konkretnych okoliczności faktycznych danego przypadku, nie zaś, jak uczynił to organ w sprawie niniejszej, z mającej charakter spekulacji interpretacji przepisów, której wyniki prowadzą de facto do samowolnego zawężenia przez organ dopuszczonego właściwymi normami prawa materialnego zakresu podmiotowego, jeśli chodzi o przywilej ubiegania się o płatności bezpośrednie.

Skarżąca podniosła, że wyjaśniła w toku postępowania, iż jest w posiadaniu licznych dokumentów jednoznacznie potwierdzających kierowanie sprawami jej początkującego gospodarstwa osobiście, w tym m.in: faktury na zakup paliwa, jak również złożone przez skarżącą wnioski o zwrot akcyzy oraz decyzja Burmistrza C. w tej sprawie; faktura na zakup nawozu; faktura na zakup ziarna łubinu; faktura na zakup kostrzewy; faktura na zamówione usługi doradztwa rolniczego; faktura na usługo jednostki Certyfikującej; decyzja Burmistrza C. w sprawie wymiaru podarku rolnego. Wszystkie ww. faktury zostały opłacone przelewem przez skarżącą z jej własnego numeru konta. Faktem jest, że żadnego ze wspomnianych wyżej dowodów skarżąca nie dostarczyła do organu, jednak trudno zaakceptować przyjęcie, że wobec tego zaskarżone rozstrzygnięcie miałoby być prawidłowe, w sytuacji w której organ ze swojej strony nie tylko nie zgromadził, ale w przeciwieństwie do strony nie wspomniał nawet o żadnym konkretnym dowodzie, na to, że skarżąca miała jakoby nie podejmować samodzielnych decyzji w zakresie zarządu swoim gospodarstwem.

W niniejszej sprawie oświadczenia skarżącej ani razu, pomimo wykonywania wielu prostych czynności prawnych obejmujących rozporządzenie środkami finansowymi, nie napotkały ze strony jej kontrahentów o prośby ich potwierdzenia przez jej przedstawiciela ustawowego. Zawierane ustnie umowy były niezwłocznie przez obie strony wykonywane, opłacane przez skarżącą przelewem internetowym z jej własnego rachunku bankowego i dokumentowane za pomocą faktur VAT wystawionych na skarżącą. Co za tym idzie, to nie żadne teoretyczne domniemania, lecz obiektywne fakty, które miały miejsce w okresie, którego dotyczą wątpliwości organu, tj. w roku 2016, świadczą o tym, że skarżąca sama, bez ingerencji, ani nawet faktycznej asysty, ze strony swojego ojca wykonywała czynności niezbędne do prowadzenia na jej działkach działalności rolniczej w zakresie wymaganym do otrzymania płatności bezpośrednich i rolnośrodowiskowych PROW 2007-2013, o które w także wnioskowała.

Skarżąca zarzuciła także, że zaskarżona decyzja jest w sposób fundamentalny nieracjonalna z tego powodu, że jeśli organ rzeczywiście jest przekonany o tym, że skarżąca nie jest faktycznym samodzielnym użytkownikiem deklarowanych przez nią gruntów rolnych - ze względu na fakt, że do ważności pewnych jednostronnych czynności prawnych, (które nie są skądinąd niezbędne do prowadzenia działalności rolniczej), musiałaby uzyskać zgodę przedstawiciela ustawowego - wówczas logicznie i konsekwentnie powinien on stronie odmówić przyznania jakichkolwiek płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie zaś tylko płatności dla młodych rolników. Wskazana wyżej sprzeczność ma swoje źródło w niedopuszczalnym i błędnym bezpośrednim zastosowaniem do oceny niniejszej sprawy wywodów Trybunału Sprawiedliwości przedstawionych w cytowanym przez organ na str. 6 decyzji wyroku [...] z dnia 25 października 2012 r. Zdaniem skarżącej wyrok ten nie nadaje się do zastosowania bezpośrednio do ustalenia kryteriów skutecznego ubiegania się o płatności dla młodych rolników w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Jest tak nie dla tego nawet, że wspomniany wyrok dotyczył kryteriów oceny osób prawnych, ale przede wszystkim dlatego, że wsparcie realizowane w RP w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" PROW 2007-2013 jest systemem o diametralnie innym charakterze, zasadach i regulacjach, wywodzących się z zupełnie innego niż płatności bezpośrednie, w tym płatności dla młodych rolników, filaru polityki rolnej UE, a mianowicie z Europejskiego Funduszu Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

W oparciu o wskazane powyżej zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w jakiej odmawia ona przyznania skarżącej płatności dla młodych rolników.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1§1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz.2261) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. dalej-p.p.s.a.). Ponadto, Sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (art. 145§1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 247§1 O.p.). Nadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§1 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie oceniając pod tym kątem zaskarżoną przez Skarżącą decyzję organu odwoławczego, Sąd dopatrzył się uchybień, a tym samym znalazł podstawy do uwzględnienia skargi.

Zasadniczy problem prawny w przedmiotowej sprawie, dotyczy tego czy skarżąca na dzień złożenia wniosku tj. 14 czerwca 2016r. i na dzień składania odwołania od decyzji organu I instancji, działając samodzielnie w tym zakresie, mogła to uczynić jako osoba, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnej a jedynie ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

Skarżąca urodziła się w dniu 20 lutego 2000r. i nie zawarła związku małżeńskiego. Zgodnie z art. 30§1 k.p.a. zdolność do czynności prawnych stron ocenia się wg przepisów prawa cywilnego o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej a to oznacza, że skarżąca na dzień złożenia wniosku i odwołania od decyzji I instancji miała tylko ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Zdolność do czynności procesowych (zdolność administracyjnoprocesowa) oznacza zdolność do działania w postępowaniu we własnym imieniu, osobiście lub przez ustanowionego pełnomocnika. Czynności procesowe osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych, np. wniesienie podania o wszczęcie postępowania winno być potwierdzone przez przedstawiciela ustawowego. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego podejmować jedynie czynności prawne wymienione w art. 20-22 k.c. natomiast do czynności prawnych, przez które osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązania lub rozporządza prawem, potrzebna jest co do zasady zgoda przedstawiciela ustawowego tej osoby jak stanowi art. 17 k.c.

W ocenie Sądu, podejmowanie czynności procesowych, a szerzej, udział w postępowaniu administracyjnym w sprawie z zakresu przyznania dopłat dla rolników, w którym przyznawane i wypłacane są określone środki finansowe, należą do zakresu ważniejszych spraw osoby występującej o tę pomoc. Skutkiem tych czynności powstaje określone przysporzenie w majątku skarżącej ale w przypadku niezasadnie udzielonej pomocy rolnikowi lub w nieprawidłowej wysokości może dojść do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i sięgnięcia do majątku skarżącej, powodując przymusowe jego uszczuplenie.

Zarówno zatem z punku widzenia art. 30 k.p.a. jak i uwzględniając kontekst cywilnoprawny, należy przyjąć, że w prowadzonym postępowaniu administracyjnym dotyczącym płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, strona, która ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych winna działać przez przedstawiciela ustawowego.

Mając na względzie to, iż kwestia legitymacji procesowej strony ma zasadnicze znaczenie w sprawie i powinna być w pierwszej kolejności badana przez organy administracji, Sąd uznał, że odnoszenie się do problemów merytorycznych, na tym etapie było przedwczesne.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ winien zatem uwzględnić wykładnię prawa przedstawioną w powyższym wyroku.

Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylił także decyzję organu I instancji gdyż było niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.

Z powołanych powodów Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, art. 205§2, art. 209 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 697,00 zł, które obejmują: zwrot uiszczonego wpisu od skargi (200,00 zł), oplata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17,00 zł) koszty zastępstwa procesowego (480,00 zł) określone w §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016r. poz. 1668).