Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 971/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2013 r. sprawy ze skargi [...] S.A. Zakładu [...] w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości skargę oddala


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie miało następujący przebieg.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...]na podstawie art. 104 k.p.a. - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawa budowlanego (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.) po przeprowadzeniu postępowania w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego kładki dla pieszych w [...] w rejonie ul. [...], nad torami linii kolejowej nr [...] oraz nad torami postojowymi w części usytuowanej na działkach nr [...] nakazał przedsiębiorstwu [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...], jako właścicielowi obiektu, usunięcie nieprawidłowości w kładce dla pieszych w [...] rejonie ulicy [...], nad torami linii [...] oraz nad torami postojowymi, w części położonej na działkach nr [...], zgodnie z zaleceniami pkt 14.1 protokołu nr [...] z dnia [...] maja 2011 z rocznej kontroli okresowej kładki oraz aneksu do protokołu z dnia 28 czerwca 2011 r. poprzez wykonanie: 1) konserwacji elementów stalowych konstrukcyjnych: belek nośnych biegów schodowych i stopnic, podpór stalowych, przęsła i spoczników kładki, 2) uzupełnień i reprofilacji zdegradowanych stóp fundamentowych w terminie do 30 marca 2012 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 30 sierpnia 2010 r. oraz w dniu 15 lutego 2011 r. organ przeprowadził czynności kontrolne na kładce znajdującej się w [...] nad torami linii kolejowej nr [...]oraz nad torami postojowymi w [...] w rejonie ulicy [...], usytuowanej na działkach: nr [...]objętych decyzją nr [...] Ministra Infrastruktury z dnia 17 grudnia 2009 r. Dz. Urz. M.I.09.14.51, wyznaczającą tereny zamknięte: nr [...], stanowiących własność gminy [...] i nr [...] stanowiących własność [...] S.A.

Organ podał, że z protokołu Nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. z rocznej okresowej kontroli obiektu wynika znaczne skorodowanie osłony przed porażeniem prądem, belek biegów schodowych i stopni biegów schodowych, zły stan techniczny podpór kładki po przeciwległej stronie torowiska do ulicy równoległej, skorodowanie przęsła kładki, głowic podpór, stalowych podstaw podpór płyt pomostowych, balustrad kładki. W protokole stwierdzono, że kładka w obecnym stanie nie stanowi zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego, ale pod warunkiem niezwłocznego przystąpienia do konserwacji elementów stalowych konstrukcyjnych tak przęsła kładki, jak i szczególnie belek nośnych biegów schodowych i stopnic schodowych oraz podpór stalowych, przęsła i spoczników kładki oraz wymianie reprofilacji zdegradowanych stóp fundamentowych.

Organ nadzoru budowlanego wezwał [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] do wskazania czynności, jakie zostały podjęte w związku z negatywną oceną przedmiotowej kładki. Firma nie udzieliła żądanych wyjaśnień, natomiast przedłożyła aneks do protokołu nr [...]opracowany w dniu [...] czerwca 2011 r., w którym autor potwierdził poprzednio zajęte stanowisko.

Powyższe ustalenia były podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego kładki znajdującej się w rejonie ulicy [...] w [...], w części znajdującej się na działkach [...]. Sprawę dotyczącą kładki w w części dotyczącej działek nr [...]oraz [...]przekazał do załatwienia organowi właściwemu tj. Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...]. W trakcie przeprowadzonej rozprawy administracyjnej w dniu [...] sierpnia 2011 r. ustalono, że [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami nadal nie podjął żadnych czynności wynikających z protokołu, poza wykonaniem zabezpieczenia miejsc wejścia na tory w pobliżu biegów schodowych przy ul. [...] i po przeciwległej stronie torowiska, od strony [...].

Dalej uzasadniając decyzję, organ powołał treść art. 61 ustawy Prawo budowlane i wskazał, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 powyższej ustawy. Natomiast art. 66 ustawy Prawo budowlane określa sytuacje, w których organ administracji w drodze decyzji nakazuje właścicielom lub zarządcom niestosującym się do obowiązku wynikającego z ww. art. 61, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia. Następuje to w sytuacji, kiedy obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie terenu. Zgodnie z art. 34.1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...] – grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Zgodnie zaś z art. 34.2 ww. ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością [...].

Po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego - decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że podstawą podjętego rozstrzygnięcia przez organ I instancji były wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2011 r. przez przedstawicieli [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz wnioski zawarte w protokole z kontroli okresowej przeprowadzonej w dniu [...] maja 2011 r. W zaleceniach kontroli określono roboty, których wykonanie jest niezbędne dla przywrócenia parametrów technicznych i użytkowych przedmiotowego obiektu budowlanego. Podał, że w oparciu o te wskazania organ nadzoru budowlanego określił zakres robót, do których wykonania zobowiązał [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] decyzją nr [...]. Stan techniczny kładki nie był kwestionowany w odwołaniu przez stronę skarżącą.

Organ II instancji wskazał, iż adresatem obowiązków przewidzianych w art. 66 ww. ustawy, w przypadku istniejącego obiektu, może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Na podstawie rejestru publicznego Prezydenta Miasta [...] Wydział Geodezji ustalono, że działki nr 1 arkusz mapy 53, obręb [...] i 16 arkusz mapy 52, obręb [...], położone w [...], na których usytuowany jest objęty skarżonym rozstrzygnięciem obiekt budowlany stanowią własność Skarbu Państwa i pozostają we władaniu [...] S.A. w [...].

Organ powołując się na treść art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) stwierdził, że grunty, budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Dodał, że ze zgromadzonych akt sprawy nie wynika, aby przedmiotowa kładka stanowiła odrębny od gruntu przedmiot własności.

Reasumując, organ odwoławczy uznał, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z dnia [...] października 2011 r. nr [...] właściwie określił podmiot odpowiedzialny za utrzymanie przedmiotowej kładki dla pieszych, tj. właściciela obiektu budowlanego.

Organ odniósł się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu. Zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że zgodnie z przepisem ustawy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]", [...] Spółka Akcyjna wstępuje w prawa i obowiązki [...] S.A. jedynie w zakresie zarządzania liniami kolejowymi i w myśl ust. 4 art.15 staje się zarządem kolei. Wyjaśnił jednak, że od powyższej zasady ustawodawca wprowadził w art. 15 ust. 4a ustawy wyjątek, w którym wyłączył z zarządzania przez [...] S.A. budynki i budowle przeznaczone do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami, tj. obiekty inne niż wymienione w definicji linii kolejowych – art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (DZ. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94), np. dworce, budowle służące przejściu osób nad linią kolejową, itp. Brak zejść np. na perony wyklucza zakwalifikowanie kładki za budowlę przeznaczoną do prowadzenia ruchu kolejowego. Organ wskazał, że nakładanie obowiązków wynikających z rozdziału 6 Prawa budowlanego może nastąpić na właściciela, jak również na zarządzającego obiektem budowlanym.

Odnosząc się do twierdzenia, że obiekt nie służy działalności [...] S.A., lecz mieszkańcom miasta, organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.) zarządzanie infrastrukturą kolejową polega m.in. na budowie i utrzymaniu tejże infrastruktury w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego. Powołał § 11 i 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 151, poz. 987). Stwierdził, że przedmiotowa kładka spełniająca rolę dwupoziomego skrzyżowania zapewnia bezkolizyjną eksploatację linii kolejowej nr 138 i 1. Zaznaczył, że jedną z nieprawidłowości wskazanych w protokole z kontroli okresowej było zniszczone ogrodzenie przy wejściu na kładkę pozwalające na "przechodzenie na skróty" przez drogę kolejową.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyły [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...], wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - wyrokiem z dnia 12 czerwca 2012r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 267/12 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji podjęte zostały z naruszeniem art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez błędne zastosowanie. Wskazał, że podstawą nałożenia obowiązku w przedmiotowej sprawie był również art. 61 pkt 1 w zw z art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego i wg tych przepisów organ określił stronę postępowania. Zdaniem organu zobowiązanym do wykonania wskazanych czynności może być wieczysty użytkownik terenu wykonujący uprawnienia właścicielskie. Tymczasem, przywołane przez organ przepisy stanowią o ogólnej normie, o ogólnych zasadach stosowanych w oparciu o Prawo budowlane do sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym zagrażającym ludziom lub mieniu. Sąd podkreśli, że przepis art. 66 Prawa budowlanego będący podstawą materialnoprawną nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości zaistniałych w obiekcie budowlanym nie określa przesłanki podmiotowej. Brak w nim stwierdzenia, kto ma być adresatem obowiązku. Nie bez znaczenia jest fakt, że przepis ten umieszczony w rozdziale 6 ustawy, zatytułowanym ,,Utrzymywanie obiektów budowlanych", jako jedyny z grupy przepisów odnoszących się do obowiązków związanych z obiektem budowlanym, nie ma określonej przesłanki podmiotowej. Pozostałe przepisy odnoszące się do obowiązków związanych z obiektem budowlanym wskazują wprost na podmiot zobowiązany w postaci właściciela lub zarządcy obiektu. Zatem już ta okoliczność nakłada na organ obowiązek szczególnego, starannego określenia adresata decyzji.

Zdaniem Sądu, ma rację organ twierdząc, iż w pozostałych przepisach Prawa budowlanego znajdują się regulacje dające podstawę do ustalenia adresata obowiązku nakładanego z mocy art. 66 tej ustawy. Nie mniej jednak należy pamiętać, że ustawa Prawo budowlane w art. 2 ust. 2 stanowi, że jej przepisy nie naruszają przepisów odrębnych. Zatem Prawo budowlane wprost wskazuje, iż w przypadku zaistnienia przepisów szczególnych, te ostatnie będą miały pierwszeństwo w zastosowaniu. Jest to odesłanie do stosowania ogólnej zasady lex specialis derogat legi generali.Zastosowany przez organ przepis art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego stanowi, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Nie bez znaczenia dla sprawy jest łączne określenie obowiązku "utrzymywać i użytkować". Ta koniunkcja wymienionych przesłanek w powiązaniu z charakterem i celem jakiemu służy treść przepisu art. 66 ustawy, - wskazuje, że należy przyjąć, iż adresatem decyzji (obowiązku) powinien być ten z wymienionych podmiotów (właściciel lub zarządca), który utrzymuje, użytkuje, czyli fizycznie włada obiektem budowlanym. Odesłanie przepisu art. 61 pkt 1 do art. 5 ust. 2 Ustawy wskazuje, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 wymienionego art. 5. Przepis art. 66 dający podstawę do nakazania wykonania określonego obowiązku z uwagi na nieodpowiedni stan obiektu w swoim ust. 2 przewiduje możliwość zakazania użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Zatem zakaz użytkowania, aczkolwiek fakultatywny, też podkreśla okoliczności, którymi należy kierować się przy ustalaniu adresata obowiązku.

Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym - kładką dla pieszych położoną nad linią kolejową. Zatem aby zastosować do tego obiektu budowlanego przepis ogólny z art. 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego należałoby wykluczyć istnienie przepisu szczególnego z ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" w związku z ustawą z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Takiego wykluczenia dokonać nie można, ponieważ wymieniona ustawa o komercjalizacji i restrukturyzacji w przepisie art. 15 ust. 2 postanowiła, iż z dniem wpisu do rejestru [...] spółka akcyjna, odrębny podmiot w odniesieniu do [...] S.A. nazywany dalej [...] S.A., wstępuje w prawa i obowiązki [...] S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, w rozumieniu ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym i na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy o komercjalizacji staje się zarządem kolei, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym.

Następnie Sąd podniósł , że zgodnie z art. 15 ust. 4a, [...] S.A. zarządza liniami kolejowymi oraz pozostałą infrastrukturą kolejową, określoną w przepisach ustawy o transporcie kolejowym, z wyłączeniem budynków i budowli przeznaczonych do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami. Wyłączenie przewidziane w tym przepisie, obejmuje obiekty inne niż wymienione w definicji linii kolejowych zawartej w art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym. Wyłączenie, o którym mowa w ust. 4a, nie obejmuje bowiem budowli położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych (ust. 4b).

Przedmiotem niniejszego postępowania jest kładka dla pieszych położona poza dworcem kolejowym, w [...], w rejonie ulicy [...], nad torami linii kolejowej nr [...] oraz nad torami postojowymi w części usytuowanej na działkach nr [...], stanowiąca budowlę kolejową stosownie do przepisu § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 151 poz. 987). Wymieniony przepis stanowi, że przez budowlę kolejową rozumie się całość techniczno - użytkową wraz z gruntem, na którym jest usytuowana, oraz instalacjami i urządzeniami, służącą do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiającą dokonywanie przewozów osób lub rzeczy, a w szczególności: drogi szynowe normalnotorowe, szerokotorowe i wąskotorowe, koleje niekonwencjonalne, budowle ziemne, mosty, wiadukty, przepusty, konstrukcje oporowe, perony, place ładunkowe, skrzyżowania linii kolejowych z drogami publicznymi w jednym poziomie, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, urządzenia zasilania elektrotrakcyjnego, urządzenia zabezpieczenia sterowania ruchem, urządzenia elektroenergetyki nietrakcyjnej i urządzenia techniczne oraz inne budowle usytuowane na obszarze kolejowym służące do prowadzenia ruchu kolejowego i utrzymania linii kolejowej.

Sąd stwierdził, że, przedmiotowa kładka dla pieszych jest budowlą kolejową w ramach nadziemnego przejścia dla pieszych. Zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym, linia kolejowa oznacza drogę kolejową mającą początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami. Przyległy pas gruntu (art. 4 pkt 3 w/w ustawy) to grunty wzdłuż linii kolejowych, usytuowane po obu ich stronach, przeznaczone do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego. Linia kolejowa jest zaś częścią infrastruktury kolejowej. Zgodnie z art. 4 pkt 1 w/w ustawy infrastruktura kolejowa to linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury. Obszar kolejowy (art. 4 pkt 8) to powierzchnia gruntu określona działkami ewidencyjnymi, na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób, rzeczy.

Zarządzanie infrastrukturą kolejową w myśl art. 5 ustawy o transporcie kolejowym polega na budowie i utrzymaniu infrastruktury kolejowej (ust. 1 pkt 1), na utrzymywaniu infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego (ust. 1 pkt 3) na zapewnianiu rozwoju i modernizacji infrastruktury kolejowej (ust. 2). W ramach zapewnienia bezpiecznego przekraczania toru kolejowego przez pojazdy drogowe i pieszych linia kolejowa powinna być wyposażona w przejazdy i przejścia stosownie dostosowane i określone przez przepisy szczególne (§ 11 w/w rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r.). Dodatkowo wskazał, że wymienione rozporządzenie w § 48 do kolejowych obiektów inżynieryjnych zalicza również nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych. Zatem zarządzanie obiektami kolejowymi w rozumieniu wyżej przedstawionych przepisów, w tym zarządzanie w rozumieniu utrzymywania tych obiektów, rozwoju, modernizacji, utrzymywania w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego zostało powierzone z mocy prawa przedsiębiorstwu [...] S.A.

Sąd wyjaśnił, że zarząd powyższy obejmuje również obowiązek utrzymywania w należytym stanie przedmiotu objętego treścią zaskarżonej decyzji. Jest to obiekt kolejowy - budowla nie tylko nie podlegająca wyłączeniu z zarządu i pozostawieniu przy [...] S.A. według treści art. 15 ust. 4a ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji (bowiem budowla nie jest przeznaczona do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętym pod nią gruntem, służy tylko przejściu publicznemu nad linią kolejową), a także dodatkowo położona jest na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych. W tych warunkach stan własności obiektu budowlanego (nieruchomości, na której jest zlokalizowany) nie przesądza o podmiocie zobowiązanym do jego utrzymania. W przypadku obiektu kolejowego - budowli kolejowej będącej przedmiotem sprawy podmiot odpowiedzialny za utrzymanie został jednoznacznie wskazany w przepisie prawa rangi ustawowej.

Sąd wskazał, że regulacja prawna odnosząca się do wskazania podmiotu zobowiązanego do utrzymywania w należytym stanie obiektów kolejowych - budowli kolejowych jest regulacją szczególną w odniesieniu do treści art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego stanowiącego, że to właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy. W tej ostatniej regulacji zamieszczone są ogólnie wszystkie obiekty budowlane. Niewątpliwie obiekty budowlane kolejowe są wyodrębnionymi składnikami całości jaką są obiekty budowlane. W tych warunkach przepisy szczególne odnoszące się do takich obiektów mają pierwszeństwo zastosowania. Utrzymywanie tych obiektów zostało wyodrębnione i odłączone od prawa własności, czy też wieczystego użytkowania. Przedsiębiorstwo [...] S.A., z chwilą wpisu do rejestru handlowego, z mocy prawa wstąpiło w prawa i obowiązki [...] S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi (art. 15). Zarządzanie to dodatkowo po nowelizacji ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji objęło też pozostałą infrastrukturę kolejową. Wejście w prawa i obowiązki [...] S.A. przez [...] S.A. nie zostało uzależnione od wydania obiektów, gruntów czy też przeniesienia prawa własności lub prawa wieczystego użytkowania gruntu mimo, że wymieniona ustawa w art. 17 docelowo przewiduje przeniesienie tych praw na rzecz [...] S.A. w ramach wkładów do spółki i zobowiązuje [...] S.A. do uregulowania stanu prawnego nieruchomości, tam gdzie ten stan nie był uregulowany, a następnie wniesienie ich do [...] S.A. Uregulowanie stanu prawnego nieruchomości to także uzyskanie decyzji o charakterze deklaratywnym, potwierdzającej nabycie prawa wieczystego użytkowania do gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, znajdującego się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...] oraz nabycie prawa własności budynków i innych urządzeń i lokali znajdujących się na tych gruntach w myśl regulacji prawnej zawartej w art. 34, 34a i 35 wymienionej ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji.

Sąd wyjaśnił, że wymienione regulacje prawne stanowią o następczych czynnościach przewidzianych do wykonania. Sam zarząd kolei w rozumieniu powoływanej ustawy powstał z mocy prawa w sprecyzowanym czasie i objął swym zakresem obszary i czynności zdefiniowane w przepisach. Przepisy te mają również zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Z uwagi na zarządzanie, tj. utrzymywanie w należytym stanie przedmiotu objętego zaskarżoną decyzją przez [...] S.A. z mocy ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji (art. 15) w związku z ustawą o transporcie kolejowym (art. 4 i 5) oraz uwagi na treść art. 66 Prawa budowlanego dającego podstawę do nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie oraz w związku z treścią art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego określającego obowiązek utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym wg. spełnienia zasad w nim opisanych.

Reasumując Sąd uznał, że podmiotem zobowiązanym do wykonania czynności opisanych w decyzji powinno być wyłącznie przedsiębiorstwo [...] S.A., a zatem zarzut skarżącej spółki o niewłaściwie ustalonym przez organ podmiocie będącym adresatem obowiązku jest zasadny. Zarzut ten wiąże się też z naruszeniem prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie. Organ w podstawie podmiotowej zastosował przepis art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego zamiast art. 15 wymienionej ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" w związku z art. 4 i 5 ustawy o transporcie kolejowym.

Dodatkowo, zdaniem Sądu wbrew twierdzeniu organu ze zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentów nie wynika, aby [...] S.A. uzyskało decyzję potwierdzającą nabycie z mocy prawa własności obiektu budowlanego - kładki dla pieszych nad torami linii kolejowej nr [...] oraz nad torami postojowymi. Okoliczności te Sąd podniósł w związku z zarzutem skarżącej dotyczącym błędów w ustaleniach faktycznych sprawy. To, kto jest właścicielem obiektu budowlanego, czy wieczystym użytkownikiem gruntu, na którym obiekt się znajduje, nie są decydujące o tym, kto może być w tym szczególnym przypadku podmiotem zobowiązanym do wykonania obowiązku usunięcia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym kolejowym - wskazane błędy organu nie były podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Decydujące znaczenie w w/w sprawie miał fakt braku właściwego zastosowania art. 15 ust. 2, 4a i 4b ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji [...].

Sąd wskazał, że powyższa argumentacja zadecydowała o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, ponownie rozpatrując sprawę, decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...], nałożył obowiązek usunięcia nieprawidłowości na podmiot wskazany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 12 czerwca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 267/12, tj. na [...][...] S.A. Zakład [...]w [...]. Organ pierwszej instancji w trakcie czynności wyjaśniających (oględzin przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2012 r.) ustalił, że nie usunięto nieprawidłowości w stanie technicznym kładki dla pieszych, tj. nie wykonano konserwacji elementów stalowych konstrukcyjnych belek nośnych biegów schodowych i stopnic schodowych, podpór stalowych, przęsła i spoczników kładki, oraz nie wykonano uzupełnienia i reprofilacji zdegradowanych stóp fundamentowych. W trakcie ww. oględzin przedstawiciel [...] S.A. [...] w [...] oświadczył, że kładka nie stanowi własności zakładu.

Opisana wyżej Spółka, nie kwestionując potrzeby remontu kładki, wniosła odwołanie od ww. decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego argumentując, że nie jest stroną w sprawie, w związku z czym nie jest podmiotem właściwym do wykonania obowiązku.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Powołując się na ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazał, że przedmiotowa kładka dla pieszych, będąca budowlą kolejową - kolejowym obiektem inżynieryjnym, winna być utrzymywana i użytkowana zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, przez zarządcę - przedsiębiorstwo [...] S.A.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, że przedmiotowa kładka dla pieszych, w myśl przepisów o drogach publicznych jest drogowym obiektem inżynierskim. Wskazał, że uregulowania zawarte w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, tekst jednolity) oraz aktach wykonawczych do tej ustawy, dotyczą drogowych obiektów inżynierskich wchodzących w skład drogi publicznej (publicznego ciągu pieszego) - por. w art. 4 pkt 12 w związku z art. 4 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie z art. 1 ww. ustawy drogą (ciąg pieszy) publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Ciąg pieszy wraz z przedmiotową kładką nie został zaliczony i ustalony do ciągu pieszego o znaczeniu lokalnym w trybie art. 7 ww. ustawy.

Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do zarządów kolei należy konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek nałożony w przedmiotowej decyzji, w głównej części właśnie dotyczy konserwacji (zabezpieczenia przed dalszą korozją konstrukcji stalowej kładki i fundamentów) elementów dolnej części konstrukcji kładki (podpór stalowych, przęsła i spoczników kładki oraz zdegradowanych stóp fundamentowych zlokalizowanych przy torach - str. 6 protokółu z kontroli okresowej).

Odnosząc się do stanowiska dotyczącego wniesienia wkładu niepieniężnego do [...] S.A., o czym mowa w art. 17 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]", organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z umową [...] z dnia [...] września 2001 r. zawartą pomiędzy [...] S.A. a [...]S.A., działki nr [...], na której zlokalizowana jest linia kolejowa Nr [...] oraz przedmiotowa kładka, zostały przekazane [...]S.A. - Lp. [...]załącznika nr [...] do ww. umowy.

W tej sytuacji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w skarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. właściwie określił podmiot odpowiedzialny za utrzymanie przedmiotowej kładki dla pieszych, tj. [...] S.A. Zakład [...] w [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyły [...] spółka akcyjna Zakład [...]w [...].

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj. przepisu art. 66 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) w związku z przepisem art. 15 ust. 1, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o restrukturyzacji, komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) przez błędne przyjęcie, że skarżący jest zarządcą kładki dla pieszych w [...] rejonie ulicy [...], nad torami linii [...] oraz nad torami postojowymi, położonej w części na działkach nr [...], mimo iż przedmiotowa kładka nigdy nie została skarżącemu przekazana przez [...] S.A. w [...]; przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U z 2007 r., Nr 16, poz.94 z późn. zm.) w związku z § 11, § 48 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U Nr 151, poz., 987) poprzez uznanie, że kładka określona w w/w punkcie 1 lit. a stanowi kolejowy obiekt inżynieryjny, podczas gdy kładka w rozumieniu § 102 powołanego rozporządzenia jest kolejową budowlą towarzyszącą - budowla związaną z obsługą przewozów osób i rzeczy; błędne przyjęcie, że przedmiotowa kładka nie jest drogowym obiektem inżynierskim w rozumieniu przepisu art. 20 pkt 4 w związku z art. 4 pkt 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U z 2011 r Nr 12., poz. 59 z późn. zm.), w związku § 1 ust. 1 i 2, § 3 pkt 1 i pkt 10 b) Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie oraz naruszenie przepisów prawa procesowego - przepisu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), poprzez błędne uznanie, że skarżącemu przysługuje przymiot strony niniejszego postępowania.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego aktu, oraz poprzedzającego go aktu organu pierwszej instancji pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Dla rozpoznania niniejszej sprawy wiążąca jest ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania, zawarte w opisanym powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zgodnie z przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że organ administracji publicznej, oraz sąd administracyjny rozpoznając sprawę ponownie nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem Sądu, a zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu poglądowi w pełnym zakresie. Bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych, co do dalszego biegu postępowania może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także - po wzruszeniu wyroku w przewidzianym do tego trybie. W niniejszej sprawie taka okoliczność nie zachodzi.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z uwzględnieniem stanowiska Sądu zawartego w uzasadnieniu w/w wyroku.

Organy zastosowały się do wytycznych Sądu i zgodnie z nimi dokonały wykładni oraz zastosowały przepisy prawa, określając prawidłowo adresata obowiązków wskazanych w art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, a mianowicie [...] spółkę akcyjną Zakład [...]w [...]. Podniesione w skardze zarzuty nie mogły prowadzić do przyjęcia przez Sąd odmiennego stanowiska.

Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r., poz. 270).