Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 429/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2009-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłata targowa
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 122, 187 par.1, 127, 191,
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

I SA/Ke 429/08

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że w dniu 20 października 2006r. E.S. złożyła wniosek o zwrot nadpłaty, uzasadniony stwierdzeniem, że pobrano od niej opłatę targową jako od osoby dokonującej zakupów a nie sprzedającej. Opłata ta pobierana była w momencie wjazdu od osoby dokonującej sprzedaży a nie zakupów przez okres 5 lat, przez inkasenta targowiska miejskiego w Sandomierzu. Organ pierwszej instancji stwierdził, że zarówno Regulamin targowiska wprowadzony Uchwałą nr XLIII/285/96 Rady Miasta Sandomierza z dnia 9 grudnia 1996 r. jak i regulamin targowiska miejskiego wprowadzony Uchwałą nr VII/70/2003 Rady Miasta Sandomierza z dnia 28 sierpnia 2003 r. zakładały, że opłatę targową pobiera się od osób wjeżdżających na targowisko w celu dokonania sprzedaży.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma ustalenie, czy kwota 5503 zł, jakiej stwierdzenia nadpłaty żąda wnioskodawczyni, została zapłacona nienależnie w świetle art. 75 § 2 pkt 1 lit. c) Ordynacji podatkowej. Powstanie obowiązku zapłaty targowej reguluje przepis art. 15 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, stanowiąc, że zobowiązanymi do uiszczenia opłaty targowej są podmioty dokonujące sprzedaży na targowiskach. Natomiast tryb ponoszenia opłaty targowej, który należy odróżnić od obowiązku zapłaty opłaty targowej (przez który należy rozumieć techniczny sposób jej pobierania) a także inne kwestie związane z funkcjonowaniem targu regulowały w latach objętych wnioskiem, dwa regulaminy targowiska wprowadzone kolejnymi uchwałami. Pierwszy regulamin targowiska miejskiego przy ul. [...] w S. wprowadzony został uchwałą Rady Miasta Sandomierza Nr XLIII/285/96 w dniu 9 grudnia 1996 r. Stanowił on w § 2, że do wykonywania handlu (co zdaniem organu należy czytać i rozumieć w powiązaniu z art. 15 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jako dokonywanie wyłącznie sprzedaży) uprawnione są osoby, które uiściły jednorazową stawkę dzienną opłaty targowej.

Drugi regulamin wprowadzony został w 2003r. Uchwałą nr VII/70/2003 z dnia 28 sierpnia 2003r. w sprawie ustalenia Regulaminu targowiska miejskiego przy ul. [...] w Sandomierzu. Ustanowił tryb poboru opłaty przy wjeździe na targowisko, zakładając, iż na teren targowiska mogły wjeżdżać tylko osoby sprzedające. W § 9 zabroniono ponadto wyjazdu na targowisko w innym celu niż prowadzenie handlu oraz zobowiązywał osoby przyjeżdżające w celu dokonania zakupów do korzystania z parkingów położonych w sąsiedztwie placu targowego.

W ocenie organów, z powyższych zapisów wynika, że na teren targowiska można wjechać wyłącznie w celu dokonania sprzedaży towarów po uiszczeniu opłaty targowej. Oznacza to, że stosując się do obowiązujących regulaminów, osoby wjeżdżające na targowisko dokonywały tego mając świadomość, że wjeżdżają w celu sprzedaży towarów i tym samym, że zasadnie powstaje wobec nich obowiązek zapłaty opłaty targowej.

Z kolei na okoliczność, że E.S. wjeżdżała na targowisko wyłącznie celem dokonania zakupów, nie przedstawiono żadnych dowodów. Nie są nimi ani bilety opłaty targowej ani wyciąg z rejestru wjazdów sporządzony przez inkasenta ani też zeznania samej strony zainteresowanej w pozytywnym dla niej zakończeniem postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty. Nie świadczą o tym również zeznania inkasentów.

Organ zaznaczył również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 9 listopada 2004r. sygn. akt III SA/Kr 759/04 uznał za zgodny z prawem regulamin targowiska wprowadzony uchwałą w 2003r. a następnie zmieniony w 2004r. uchwałą nr XII/105/2004 Rady Miasta Sandomierza.

W końcowej części decyzji organ podkreślił, że przytoczone okoliczności wskazują, iż kwota 8164 zł, zapłacona przez E.S. w latach 2001-2006 tytułem opłaty targowej przy wjeździe na targowisko miejskie w Sandomierzu, została zapłacona zasadnie oraz z pełną świadomością, wynikająca z możliwości zapoznania się z regulaminem targowiska jako załącznikiem do uchwały, że obowiązek zapłaty opłaty targowej obciąża wyłącznie sprzedających.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyła E.S. Wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia zarzuciła mu uchybienie prawu ze względu na zaakceptowanie postanowienia odmawiającego przeprowadzenia dowodu. W ocenie strony nadpłata w opłacie targowej powstała z powodu pobrania jej niezgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych od strony (osoby) dokonującej zawsze, wyłącznie i faktycznie zakupów na targowisku, tj. giełdzie rolnej w Sandomierzu. Strona nadal korzysta z targowiska i nie dokonywała ani nie dokonuje fizycznie sprzedaży na targowisku, przez co kwota 5503 zł, co do której nie ma sporu, jest nadpłatą z powodu braku zaistnienia - powstania obowiązku podatkowego (zobowiązania).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U.Nr. 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo jeśli naruszenie to miało lub w przypadku prawa procesowego mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia ( art. 145 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr. 153 poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.).Nadto zgodnie z dyspozycją art.134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzygając w granicach sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.

Skarga jest częściowo zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.

Naczelną zasadą postępowania administracyjnego w tym podatkowego jest wyrażona w art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr. 8 poz. 60 ze zm.) zwanej dalej OP zasada prawdy obiektywnej. Nakłada ona na rozstrzygający sprawę organ podatkowy obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Konsekwencją powyższej zasady jest nałożony na organ w art. 187 par.1 OP obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie oznacza to jednak, że strona postępowania nie powinna z organem współdziałać. Wszędzie bowiem tam gdzie nieudowodnienie określonej okoliczności może prowadzić do negatywnych skutków dla strony winna ona współdziałać z organem w gromadzeniu materiału dowodowego. W szczególności dotyczy to przypadków gdy tylko strona posiada wiedzę na temat istotnych dla sprawy okoliczności. Takie rozłożenie ciężaru dowodzenia doprowadzi bowiem dopiero do pełnej realizacji zasady prawdy obiektywnej.

Zasada ta naruszona została przy rozpoznaniu niniejszej sprawy albowiem organ zaniechał oceny przeprowadzonych dowodów w związku z czym nie wyjaśnił w sposób rzetelny stanu faktycznego sprawy co mogło mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Przypomnieć w tym miejscu także należy, że wyrażona w art. 127 OP zasada dwuinstancyjności postępowania nakłada na organ odwoławczy nie tylko obowiązek rozpoznania zarzutów odwołania ale także obowiązek ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy co oznacza obowiązek ponownego ustalenia stanu faktycznego i dokonania ponownej wykładni prawa.

Wniosek skarżącej o stwierdzenia nadpłaty obejmował lata 2001 – 2006. W latach tych obowiązywały dwa regulaminy targowiska. Pierwszy wprowadzony uchwałą Rady Miasta Sandomierz z dnia 9.XII.1996r. i drugi wprowadzony uchwałą tejże Rady z dnia 28.VIII.2003r.

Pod rządami pierwszego z regulaminów zgodnie z jego par. 2 uprawnionymi do wykonywania handlu na targowisku były osoby, które uiściły opłatę targową. Zapis ten był konsekwencją art. 15 ustawy z dnia 12.I.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr. 9 poz. 84 ze zm.) dalej p.o.l. , który stwierdzał, że opłatę targową pobiera się od m.innymi osób fizycznych, dokonujących sprzedaży na targowiskach. Już pod rządami tego regulaminu opłatę pobierano przy wjeździe samochodem na teren targowiska choć brak jeszcze było elektronicznych urządzeń rejestrujących.

Ponieważ E.S. podnosiła, że w okresie tym wjeżdżała na targowisko wyłącznie w celu zakupów to zadaniem organu było wyjaśnienie tej okoliczności. Mimo przeprowadzenia na tą okoliczność dowodów tak z przesłuchania w charakterze strony skarżącej jak i świadków inkasentów targowiska , organ zeznań tych nie ocenił wskazując rozbieżnie raz, że strona żadnych dowodów nie wskazała a dalej, że z dowodów tych nie wynika aby skarżąca na targowisku dokonywała tylko zakupów.

Jak wskazano wyżej zasada prawdy obiektywnej nakłada na organy obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Rozwinięciem praktycznym tej zasady jest art. 187 par. 1 OP który oznacza obowiązek ustosunkowania się organu do każdego z przeprowadzonych dowodów oraz konieczność oceny tychże dowodów we wzajemnym powiązaniu.

Teza organu, że zeznania złożone przez E.S. są niewiarygodne tylko dlatego, że są dla niej korzystne wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów o jakiej mowa w art. 191 OP. Organ odrzucając ten dowód założył z góry, że na targowisko wjeżdżały w tym czasie tylko osoby chcące na nim sprzedawać swoje towary mimo, że nie wynikało to z obowiązującego wówczas regulaminu. Nie wziął pod uwagę i nie rozważył, że skarżąca jako prowadząca działalność gospodarczą mogła jak zeznała przyjeżdżać tylko w celu dokonywania zakupów na potrzeby swojego sklepu, tym bardziej , że z zeznań przesłuchanych w sprawie inkasentów wynika, że pobierając na wjeździe opłaty nie badali zamiarów wjeżdżającego na bazar.

Inna sytuacja miała miejsce pod rządami regulaminu z 2003r.

Wywieszony przed wjazdem na targowisko regulamin informował, że na plac targowy po uiszczeniu opłaty mogą wjeżdżać tylko osoby mające zamiar sprzedawać towary (prowadzić handel – par. 2 w zw. z par. 8 regulaminu) , zaś jak wynikało z par. 9 regulaminu osoby mające zamiar wyłącznie zakupu towarów kierowane były na inne parkingi. Zapisy tego regulaminu pod względem zgodności z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych były badane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. W uzasadnieniu orzeczenia z dnia 9.XI.2004r. ISA/Kr 759/04 Sąd stwierdził, że z zapisów tego regulaminu wyraźnie wynika, że obowiązek zapłaty opłaty targowej obciążą wyłącznie sprzedających, zaś par. 8 tego regulaminu reguluje wyłącznie tryb ponoszenia opłaty a więc techniczny sposób jej pobierania.

Zgodnie z cyt. wyżej art. 15 ust. 1 ustawy p.o.l. opłatę targową pobiera się od osób fizycznych dokonujących sprzedaży. Istotnym dla wykładni tego przepisu jest, że pojęcie sprzedaży należy rozumieć szeroko m.innymi również jako czynności przygotowawcze . Wjazd na targowisko w sytuacji gdy zgodnie z wywieszonym regulaminem wjeżdżać mogli jedynie sprzedający był w tym przypadku czynnością przygotowawczą do rozpoczęcia sprzedaży towarów. Skoro regulamin był wywieszony przed wjazdem to należy stwierdzić, że był dostępny dla korzystających z targowiska. Oznacza to, że każdy w tym skarżąca mieli obowiązek przestrzegania regulaminu, stanowiącego przecież akt prawa miejscowego, a z jego nieprzestrzegania nie mogą wywodzić korzystnych dla siebie skutków prawnych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali prawidłowo stan faktyczny, dokonując merytorycznej oceny przeprowadzonych w sprawie dowodów. W tym miejscu wskazać należy na niekonsekwencję organu, który raz na użytek niniejszej sprawy uznaje zeznania skarżącej za nieprawdziwe, a z drugiej strony zgłasza w związku z ich treścią wniosek o ukaranie co rozumując logicznie oznacza, że potwierdza ich treść. W związku z powyższym ponownie rozpoznając sprawę ,organ przeprowadzi dowód z akt sprawy sądowej ( w tym zakresie słuszny jest bowiem zarzut skargi)toczącej się wobec skarżącej a wszczętej na skutek zawiadomienia organów o łamaniu przez nią postanowień regulaminu targowiska. Rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie będzie wyjaśniało istotną dla zbadania zasadności wniosku skarżącej o stwierdzenie nadpłaty kwestię, czy w latach 2001 – 2006 kupowała czy sprzedawała towar na targowisku.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.