Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 170/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153,  art. 134  par. 1,  art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c,  art. 200,  art. 205  par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 9, 10, 105  par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 38a
journal: Dz.U. 2005 nr 231 poz 1965
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi Parafii Ewangelicko-Reformowanej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Parafii Ewangelicko-Reformowanej w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium/organ") decyzją z [...] listopada 2020 r., nr [...] umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1972 r. o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy [...] ozn. hip. [...] - w części dotyczącej działki nr [...] z obrębu [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prezydium Rady Narodowej w [...] decyzją z [...] kwietnia 1972 r., nr [...], odmówiło [...] Gminie [...] przyznania jej prawa własności czasowej do części gruntu nieruchomości [...], położonej przy ówczesnej ul. [...] – jeszcze dawniej [...], Nr hip. [...], o powierzchni [...] m².

Następnie Wojewoda [...] - po rozpoznaniu wniosku Parafii [...] w [...] z [...] września 1994 r. o przywrócenie własności przejętych na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości - decyzją z [...] lipca 2002 r., nr. [...], działając na podstawie art. 24 ust.1 pkt. 3 oraz ust. 3 i 5 ustawy z 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP, ustanowił na rzecz Parafii [...] w [...] prawo nieodpłatnego użytkowania wieczystego na okres 99 lat niezabudowanego gruntu położonego w [...] przy [...], o powierzchni łącznej [...] m², składającego się z działek ewidencyjnych z obrębu [...], oznaczonych numerami: [...] o pow. [...] m², [...] o pow [...] m² i [...] o pow. [...] m².

Wnioskiem z [...] grudnia 2008 r. Parafia [...] w [...] (dalej jako "Parafia") wystąpiła do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1972 r., nr [...], odmawiającej jej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] - hip. Nr [...] przy ul. [...] (dawniej [...]). Podniosła, że przedmiotowy grunt znajduje się obecnie w granicach dwóch działek ewidencyjnych z obrębu [...]: nr [...] -część i nr [...] -część, stanowiących obecnie własność Skarbu Państwa i położonych przy [...].

Minister Infrastruktury przekazał powyższy wniosek do rozpoznania Kolegium - postanowieniem z [...] maja 2009 r. w części dotyczącej gruntu stanowiącego własność [...], tj. działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], oraz postanowieniem z [...] maja 2009 r. w części dotyczącej gruntu stanowiącego własność Województwa [...], tj. części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].

Następnie Kolegium postanowieniem z [...] października 2010 r. zawiesiło przedmiotowe postępowanie - w związku z postępowaniem toczącym się przed [...] Komisją [...].

Postępowanie przed [...] Komisją [...] zakończyło się nieuzgodnieniem orzeczenia - o czym Parafia została poinformowana zawiadomieniem z [...] lutego 2011 r., które zawierało pouczenie, że zgodnie z art. 38g ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, uczestnicy postępowania regulacyjnego mogą w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia, wystąpić o podjęcie zawieszonego postępowania sądowego lub administracyjnego, a jeżeli nie było wszczęte - wystąpić do Sądu o zasądzenie roszczenia. W przypadku braku wystąpienia do Sądu w tym okresie, roszczenie wygasa.

W związku z powyższym pismem z [...] października 2015 r. (data prezentaty) Parafia wystąpiła do Kolegium o podjęcie zawieszonego postępowania.

Kolegium decyzją z [...] listopada 2016 r., nr [...] orzekło:

1) podjąć zawieszone postępowanie;

2) na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1972 r. odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...] ozn. hip. [...] - w części dotyczącej działki nr [...] z obrębu [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji Kolegium podniosło, że na mocy art. 38g ust. 2 cyt. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965 ze zm.) roszczenia Parafii wygasły, a tym samym Parafia utraciła prawo do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] kwietnia 1972 r. o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy [...], ozn. hip. [...]. Postępowanie w niniejszej sprawie stało się zatem bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu stosownie do art. 105 § 1 kpa.

Parafia złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy - zarzucając naruszenie przepisów postępowania oraz naruszenie przepisów ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.

Po rozpoznaniu tego wniosku, decyzją z [...] października 2017 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy własną decyzję z [...] listopada 2016 r., nr [...] o podjęciu i umorzeniu podjętego postępowania. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wyjaśnił, że postanowieniem z [...] października 2010 r. zawieszono postępowanie z wniosku Parafii o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1972 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] - hip. Nr [...] przy ówczesnej ul. [...] (dawniej [...], obecnie [...]), a następnie zaskarżoną decyzją orzeczono o umorzeniu tego postępowania. Na zakończenie organ stwierdził, że z zestawienia dat otrzymania zawiadomienia przez Parafię o nieuzgodnieniu orzeczenia w postępowaniu przed [...] Komisją [...] - dnia [...] lutego 2011 r. - a datą złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1972 r. - bezspornie wynika, że termin wskazany w art. 38g ust. 2 ww. ustawy został przekroczony o 4 lata i 7 miesięcy.

Na powyższą decyzje organu Parafia wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Prawomocnym wyrokiem z 15 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2249/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z [...] października 2018 r. oraz pkt 2 decyzji tego organu z [...] listopada 2016 r., nr [...]. Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku, że nie było w ogóle podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania, a Kolegium powinno rozpoznać merytorycznie wniosek. Sąd wskazał również, że fakt oczywistego i ewidentnego przekroczenia terminu na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania nie ma w tym przypadku znaczenia – skoro i tak nie było podstawy do jego zawieszenia. W ocenie Sądu, [...] Komisja [...] nie była bowiem władna do rozpoznania przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1972 r. odmawiającej Parafii [...] w [...] ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] hip. Nr [...] przy ul. [...] (dawniej [...]) - gdyż nie jest to roszczenie wymienione w art. 38 a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2017, poz. 1153).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kolegium decyzją z [...] listopada 2020 r., nr [...] umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] kwietnia 1972 r. o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy [...] ozn. hip. [...] - w części dotyczącej działki nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w dniu [...] października 1948 r. Kolegium [...] w [...] złożyło wniosek do Zarządu Miejskiego [...] o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul. [...] /[...], nr hip. [...] o pow. [...] m2, stanowiącej zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w [...] nr [...] - własność [...] Gminy [...]. Kolegium wskazało następnie, że decyzja dekretowa z 1972 r. nie orzekała co do całości powyższego żądania i jej przedmiotem nie była objęta cała dawna nieruchomość o numerze hipotecznym [...], mająca powierzchnię [...] m2, a jedynie jej część o powierzchni [...] m2, oznaczona na załączonym do decyzji planie sytuacyjnym nr [...] i objęta decyzją o lokalizacji szczegółowej z [...] września 1962 r., nr [...] dotyczącą rozbudowy [...] Teatru [...] w [...]. Kolegium wyjaśniło, że przedmiotowa nieruchomość obejmująca działkę nr [...], o powierzchni [...] m2, stanowi własność Województwa [...]. W ocenie Kolegium, powyższa działka odpowiada terenowi oznaczonemu literami ABCD na ww. planie sytuacyjnym nr [...], a zatem obejmuje teren którego dotyczyła kwestionowana decyzja z 1972 r.

Ponadto, organ podniósł, że stosownie do art. 38a ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965 ze zm.), Międzykościelna Komisja Regulacyjna została utworzona w celu ostatecznego uregulowania spraw majątkowych między Państwem a kościołami. Zgodnie z art. 38d ust. 4 cyt. ustawy postępowania sądowe lub administracyjne dotyczące nieruchomości, w stosunku do których wszczęto postępowanie regulacyjne, ulegają zawieszeniu, a sądy i organy prowadzące postępowania administracyjne przekazują ich akta do Komisji. Przepis ten stanowił podstawę zawieszenia postępowania przez Kolegium. W myśl art. 38g ust. 1 ustawy jeżeli zespół orzekający nie uzgodni orzeczenia, zawiadamia o tym pisemnie uczestników postępowania regulacyjnego. Uczestnicy postępowania regulacyjnego mogą, w terminie sześciu miesięcy od otrzymania zawiadomienia, wystąpić o podjęcie zawieszonego postępowania sądowego lub administracyjnego pod rygorem wygaśnięcia roszczenia (art. 38g ust. 2). Kolegium uznało zatem, że w realiach niniejszej sprawie Parafia została zawiadomiona o nieuzgodnienia orzeczenia pismem z [...] lutego 2011 r., które otrzymała 11 lutego 2011 r. W zawiadomieniu Komisja pouczyła o prawie do wystąpienia o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia. Termin ten upłynął w dniu 11 sierpnia 2011 r. - tymczasem wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania został nadany pocztą 1 października 2015 r. Oznacza to, zdaniem Komisji, że na mocy art. 38g ust. 2 cyt. ustawy roszczenia Parafii wygasły, a tym samym Parafia utraciła prawo do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1972 r. o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy [...] ozn. hip. [...]. Postępowanie w niniejszej sprawie stało się zatem bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu stosownie do art. 105 § 1 kpa.

Końcowo, Kolegium wskazało, przytaczając w tym zakresie obszerne fragmenty stanowiska Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jak wynika z przytoczonego wyżej art. 38a cyt. Ustawy, celem powołania Komisji było ostateczne uregulowanie spraw majątkowych między Państwem a kościołami, dlatego ustawodawca wprowadził termin, w którym dopuszczalne było złożenie wniosku o podjęcie zawieszonych postępowań sądowych lub administracyjnych po zakończeniu postępowania przed Komisją - o czym wnioskodawca został pouczony w zawiadomieniu skierowanym przez Komisję. Kolegium wskazało także, że użycie w powyższym przepisie liczby mnogiej zarówno w odniesieniu do organów administracji, jak i postępowań administracyjnych - oznacza, że wykładnia przepisów dokonana przez Sąd Najwyższy odnosi się nie tylko do postępowania zwrotowego zawieszonego przez Wojewodę, ale również do postępowań nadzorczych zawieszonych przez Ministra Infrastruktury i Kolegium. Innych bowiem postępowań administracyjnych w cytowanym orzeczeniu nie zidentyfikowano. W tych okolicznościach postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z 1972 r. w części dotyczącej działki nr [...] z obr. [...] jest, zdaniem Kolegium, bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium z [...] listopada 2020 r., nr [...] złożyła Parafia, reprezentowana przez adwokata, podnosząc następujące zarzuty:

1) naruszenia art. 9 i art. 10 k.p.a. poprzez nie poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, a także poprzez nie zapewnienie stronie prawa czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonego przez Województwo [...] żądania umorzenia postępowania w odniesieniu do dz. ew. nr [...];

2) naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "p.p.s.a.") poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu wiążących Kolegium: oceny prawnej i wskazań co dalszego toku postępowania przedstawionych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanym w niniejszej sprawie w dniu 15 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2249/17 w zakresie: a) wykładni terminu "roszczenie" w rozumieniu art. 38a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz; b) konieczności merytorycznego rozpoznania wniosku wszczynającego sprawę;

3) art. 38a w zw. z art. 38g ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że uprawnienie do żądania stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 k.p.a., stanowi roszczenie, o którym mowa w art. 38a ww. ustawy, a które wygasa w trybie art. 38g ust. 2 tejże ustawy;

4) art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 38g ust. 2 w zw. z art. 38a ww. ustawy przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że może stanowić on podstawę prawną umorzenia postępowania administracyjnego w przypadku niewystąpienia przez stronę z wnioskiem o podjęcie postępowania administracyjnego w sprawie opartej na wniosku złożonym w trybie art. 156 k.p.a. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w terminie 6 miesięcy od otrzymania zawiadomienia o nieuzgodnieniu orzeczenia przez MKR, w sytuacji, gdy uprawnienie do żądania stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 k.p.a. nie stanowi roszczenia, o którym mowa w art. 38a ustawy, a także możliwość skorzystania z tego uprawnienia nie jest ograniczona żadnym terminem.

Mając na uwadze powyższe zarzuty Parafia wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

2) o połączenie niniejszej sprawy oraz sprawy z drugiej skargi Parafii złożonej od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2020 r., nr [...] w celu ich łącznego rozpoznania lub rozstrzygnięcia, gdyż mogłyby być objęte jedną skargą i pozostają ze sobą w związku;

3) rozpoznanie sprawy na rozprawie;

4) zasądzenie na rzecz Parafii kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty na poparcie stawianych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 kwietnia 2021 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Pismem z [...] maja 2021 r. pełnomocnik uczestnika Marszałka Województwa [...] przedstawił stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje:

skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są słuszne.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że Sąd orzekający jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do wykładni prawa zawartej w uzasadnieniu ww. wyroku WSA. Przez wykładnię prawa rozumie się z kolei powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Natomiast obowiązek podporządkowania się wykładni prawa wyrażonej w wyroku WSA może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach – w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego sprawy.

Przedmiotem obecnej kontroli sądowej jest decyzja Kolegium z [...] listopada 2020 r., nr [...] umarzająca postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] kwietnia 1972 r. o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy obecnej [...], ozn. hip. [...] - w części dotyczącej części działki nr [...] (działka nr [...]) z obrębu [...].

Powodem podjęcia takiej decyzji przez organ było uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, która w ocenie organu, wynikać ma z faktu wygaśnięcia roszczenia Parafii z powodu spóźnionego wniosku o podjęcie zawieszonego postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1972 r. o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy [...] ozn. hip. [...]. Powyższe stanowisko organ uzasadnił wynikami wykładni przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, oraz poglądami zaprezentowanymi w innych sprawach zarówno przez sądy powszechne, Sąd Najwyższy, jak i sądy administracyjne.

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu orzekającego ponownie w niniejszej sprawie, po wydaniu wyroku WSA w Warszawie z 15 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2249/17, nie nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która uzasadnia odstąpienie od wytycznych Sądu zawartych w ww. wyroku co do dalszego kierunku postępowania. A zatem, ocena prawna dokonana przez Sąd w prawomocnym wyroku z 15 listopada 2018 r. w części dotyczącej działki nr [...] jest nadal aktualna. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do wykładni prawa zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W konsekwencji, należy uznać, że związanie organu oraz sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, iż nie mogą one formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażoną wcześniej oceną prawną Sądu i mają obowiązek podporządkowania się jej w pełnym zakresie. W takiej sytuacji nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania. Tak jak wskazano powyżej, ocena prawna traci moc obowiązującą tylko w przypadku zmiany prawa, czy zmiany istotnych okoliczności faktycznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując oceny prawnej niniejszej sprawy stwierdził w uzasadnieniu wyroku z 15 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2249/17, iż Parafia w dniu [...] maja 2009 r. złożyła do [...] Komisji Regulacyjnej wniosek o wszczęcie postępowania regulacyjnego wnosząc o przyznanie Parafii nieruchomości zamiennej za nieruchomości położone w [...] przy ul [...] zapisane m. in. w Hip. nr [...] – w częściach które dotychczas nie zostały jej zwrócone. [...] Komisja Regulacyjna zawiadomieniem z [...] lutego 2011 r. poinformowała Parafię [...] w [...], że postępowanie zakończyło się nieuzgodnieniem orzeczenia w następujących częściach:

- nieruchomość położona przy [...], stanowiąca własność Województwa [...], oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], w części dotyczącej działek nr [...];

- nieruchomość położona przy [...], stanowiąca własność Skarbu Państwa we władaniu Województwa [...], oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...].

Sąd zauważył, że wnioskiem z [...] grudnia 2008 r. (data wpływu do organu) Parafia wystąpiła do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji podnosząc, że grunt nieruchomości hip. Nr [...] znajduje się obecnie w granicach dwóch działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr [...] -część i nr [...] -część, stanowiących własność Skarbu Państwa i położonych przy [...]. Zatem, w ocenie Sądu, Minister Infrastruktury przekazał Kolegium do rozpoznania wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] m² - która nie była objęta wnioskiem Parafii z 2008 r. i co której zostało już ustanowione prawo użytkowania wieczystego.

Sąd zauważył także, że zawiadomienie to zawierało też pouczenie, że zgodnie z art. 38g ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, uczestnicy postępowania regulacyjnego mogą w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia, wystąpić o podjęcie zawieszonego postępowania sądowego lub administracyjnego, a jeżeli nie było wszczęte - wystąpić do Sądu o zasądzenie roszczenia. W przypadku braku wystąpienia do Sądu w tym okresie, roszczenie wygasa.

Sąd podniósł przy tym, że Kolegium w ogóle nie powinno zawieszać przedmiotowego postępowania, a jeżeli już to zrobiło – to powinno je podjąć i rozpoznać merytorycznie wniosek. Natomiast fakt oczywistego i ewidentnego przekroczenia terminu na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania nie ma w tym przypadku znaczenia – skoro i tak nie było podstawy do jego zawieszenia. Zdaniem Sądu, [...] Komisja Regulacyjna nie była w ogóle uprawniona do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1972 r. odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] hip. Nr [...] przy ul. [...] (dawniej [...], obecnie [...]) - gdyż nie jest to roszczenie wymienione w art. 38a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.

Za nieprawidłowe uznać należy przy tym stanowisko Kolegium jakoby wytyczne Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z 15 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2249/17 dotyczyły jedynie postepowania nadzorczego prowadzonego w zakresie działki nr [...]. Sąd orzekający ponownie w tej sprawie zauważa, że w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1972 r. prowadzone było przez Kolegium tylko jedno postępowanie nadzorcze. Świadczy o tym chociażby fakt, że Kolegium zawiesiło i podjęło jedno i to samo postępowanie w tej sprawie (vide: postanowienia z [...] października 2010 r., nr [...] oraz pkt 1 decyzji z [...] listopada 2016 r., nr [...] wraz z ich uzasadnieniami), a jedynie umorzyło je, oddzielnymi decyzjami, w częściach dotyczących najpierw działki nr [...], a następnie działki nr [...]. Ponadto w wytycznych Sądu znalazło się wskazanie dotyczące konieczności merytorycznego rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w jego całokształcie (bez ograniczeń co do jakiejkolwiek działki ewidencyjnej). A zatem wytyczne Sądu wydane w przedmiotowej sprawie, odnosiły się również do postępowania nadzorczego w zakresie działki nr [...], skoro również i ona była objęta zakresem postępowania zainicjowanego wnioskiem Parafii z [...] grudnia 2008 r.

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, Kolegium całkowicie pominęło ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 15 listopada 2018 r., skoro ponownie rozpatrując niniejszą sprawę uznało, że na mocy art. 38g ust. 2 ustawy roszczenia Parafii wygasły. Sąd w uzasadnieniu wyroku z 15 listopada 2018 r. wypowiedział się w sposób nie budzący wątpliwości, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej zgłoszone przez Parafie nie jest roszczeniem wymienionym w art. 38a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, a co za tym idzie nie miały w takim przypadku zastosowania dalsze przepisy tejże ustawy regulujące kwestie zawieszenia czy wygaśnięcia roszczenia (art. 38d ust. 4 oraz 38g ust. 1 i 2 ww. ustawy).

W konsekwencji powyższego błędnego założenia, Kolegium uznało następnie, że postępowanie nadzorcze zainicjowane przez Parafie wobec decyzji dekretowej z 1972 r. w części dotyczącej działki nr [...], należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., czym organ naruszył również i ten przepis prawa. Rację należy zatem przyznać Parafii, że obecne umorzenie postępowania przez Kolegium nastąpiło ponownie w oparciu o ta samą wykładnie przepisów uznaną w prawomocnym wyroku Sądu za błędną. Powyższe przesadza, zdaniem Sądu, o zasadności zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przez organ art. 9 oraz 10 k.p.a., Sąd ocenił ten zarzut również jako nietrafiony. Zdaniem Sądu, pomimo braku końcowego zawiadomienia Parafii o możliwości zajęcia stanowiska w sprawie, strona nie doznała uszczerbku w zakresie przysługujących jej gwarancji procesowych. Zauważyć bowiem należy, że w piśmie z [...] września 2020 r. Parafia przesłała do Kolegium stanowisko w sprawie. W swoim wystąpieniu Parafia powołała się w zasadzie na te same okoliczności, na które powoływała się w toku całego postępowania nadzorczego, nie zgłaszając przy tym żadnych nowych wniosków dowodowych. A zatem wydanie zaskarżonej decyzji przez organ nie uniemożliwiło stronie podjęcie jakiejkolwiek czynności procesowej, co skutkuje tym uznaniem, że nie można w tym przypadku mówić o naruszeniu, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, uwzględni ocenę prawną niniejszej sprawy wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2249/17 i następnie rozpatrzy sprawę merytorycznie.

Stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym – por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 1/20 (CBOSA).