Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1677/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit a - c pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c, art. 5 pkt 21, art. 69 ust. 1, art. 109 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1938
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
article: art. 8 ust. 6 pkt 4, art. 13 pkt 4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 77
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 10 ust. 1, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 121 poz 770
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.
article: art. 188 par. 1 i  3, art. 167 par. 1, art. 180
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2019 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 1677/18

U Z A S A D N I E N I E

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ("Prezes NFZ", "organ") decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] , działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1938 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) - po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez R. Z. ("strona", "skarżący") - utrzymał w mocy decyzję nr [...] dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2015 r. ustalającą, że R. Z. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako jedyny wspólnik w spółkach:

- od 1 stycznia 2003 r. do nadal – D. sp. z o.o.,

- od 5 września 2006 r. do nadal – E. sp. z o.o.

Ww. decyzje zostały wydane w następujących okolicznościach faktycznych i stanie prawnym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] , pismem z dnia 4 listopada 2014 r., znak: [...] , zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy dotyczącej objęcia R. Z. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu posiadania statusu wspólnika jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością:

- od 1 stycznia 2003 r. do nadal – D. Spółka z o.o.,

- od 5 września 2006 r. do nadal – E. Sp. z o.o.

Rozpatrując ww. wniosek dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. stwierdził, że R. Z. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako jedyny wspólnik w spółkach:

- od 1 stycznia 2003 r. do nadal – D. sp. z o.o.,

- od 5 września 2006 r. do nadal – E. sp. z o.o.

Od ww. decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ R. Z. w dniu 26 stycznia 2015 r. wniósł odwołanie.

Rozpatrując odwołanie Prezes NFZ przytoczył przepisy mające zastosowanie w sprawie - w tym art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., art. 5 pkt 21 tej ustawy oraz jej art. 82 ust. 5 pkt 2, a także art. 8 ust. 6 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 z późn. zm.) - oraz wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] , pismem z dnia 4 listopada 2014 r., poinformował że R. Z. nie został zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń zdrowotnych z tytułu posiadania statusu wspólnika jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością:

- od 1 stycznia 2003 r. do nadal – D. sp. z o.o.,

- od 5 września 2006 r. do nadal – E. sp. z o.o.

Do wniosku zostały załączone następujące dokumenty:

- protokół kontroli ZUS z dnia 19 września 2014 r.,

- protokół przesłuchania R. Z.,

- uchwała nr [...] z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki E. sp. z o.o. z dnia 5 września 2006 r.,

- postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2006 r.

Prezes NFZ, pismem z dnia 3 lipca 2015 r., poinformował stronę o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a.

R. Z., pismem z dnia 23 lipca 2015 r., wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt rejestrowych spółek D. sp. z o.o. i E. sp. z o.o. na okoliczność ustalenia, że w aktach tych znajduje się umowa sprzedaży części udziałów na rzecz L. Z.

W związku z powyższym Prezes NFZ, pismem z dnia 16 maja 2017 r., zwrócił się do strony o dostarczenie umowy sprzedaży udziałów w obu spółkach na rzecz L. Z.

R. Z., przy piśmie z dnia 27 lipca 2017 r., nadesłał kopię umowy sprzedaży L. Z. udziałów w spółce D. Sp. z o.o. oraz kopię aktu notarialnego dotyczącego rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami R. Z. i L. Z.

Prezes NFZ wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie wynika, że R. Z. jest wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością działającej pod firmą D. sp. z o.o., która została zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców pod nr KRS [...] od dnia 23 lipca 2003 r. oraz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością działającej pod firmą E. sp. z o.o. Spółka ta została zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców pod nr KRS [...] od dnia 11 października 2006 r.

Z kolei z danych dostępnych na stronie internetowej Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego Ministerstwa Sprawiedliwości, według stanu na dzień 24 maja 2018 r., wynika jednoznacznie, że ww. działalności nie zostały wykreślone z ewidencji oraz nie zgłoszono zawieszenia prowadzenia działalności w ww. zakresie zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. art. 14a ust. 8 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm.).

Z decyzji organu I instancji wynika, że możliwość objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym wspólników jednoosobowej spółki z o.o. pojawiła się dopiero od dnia 1 stycznia 2003 r. w związku z nowelizacją art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o ubezpieczeniach społecznych.

Odnosząc się zaś do zarzutu, że "10% udziałów w spółce sprzedałem mojej żonie L. Z." oraz do nadesłanej kopii umowy sprzedaży Prezes NFZ wskazał, że zgodnie z art. 180 § 1 k.s.h. zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz jego zastawienie powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Znajdująca się zaś w aktach sprawy umowa sprzedaży jednego udziału w spółce D. Sp. z o.o., zawarta w dniu 20 czerwca 1997 r., nie zawiera podpisów notarialnie poświadczonych.

Jak z kolei wynika z Krajowego Rejestru Sądowego (nr KRS: [...] i [...] ) R. Z., jako wspólnik spółki E. Sp. z o.o. i spółki D. Sp. z o.o. posiada całość udziałów w spółkach.

Odnosząc się zaś do kwestii przeterminowania roszczeń dotyczących nieopłaconych składek z tytułu objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym organ wskazał, że w myśl art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania, czy umarzania składek na ubezpieczenie zdrowotne, należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Tym samym, organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia składek na ubezpieczenie zdrowotne, ewentualnie ich umorzenia jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Strona wniosła na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości.

W skardze zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 80, art. 81 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędy w ustaleniach faktycznych i niewnikliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i przyjęciu, że skarżący objęty jest ubezpieczeniem zdrowotnym przez okres dłuższy niż 10 lat, pomimo iż świadczenie za okres dłuższy niż 10 lat podlega przedawnieniu, a także nieustalenie, że nie jest jedynym wspólnikiem D. Sp. z o.o. oraz E. Sp. z o.o. - ponieważ 10% procent udziałów sprzedał żonie – L. Z., co nie zostało wpisane do KRS. W ww. zakresie Prezes NFZ bezpodstawnie pominął wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w aktach KRS obu spółek.

W związku z ww. zarzutami wniesiono o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji oraz organu pierwszej instancji w całości,

2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania,

ewentualnie o:

3. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1207 t.j.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c oraz pkt 2 p.p.s.a.).

Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Ani bowiem zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2018 r., ani utrzymana nią w mocy decyzja dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W okresie objętym ww. decyzjami, jak trafnie ustaliły organy, ramy prawne sprawy wyznaczały następujące przepisy.

Art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Na podstawie art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, użyte w niej określenie osoby prowadzącej działalność, oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust 6 ustawy o systemie ubezpieczeń. W myśl zaś art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń - za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Powołane przepisy są jasne i wynika z nich, że fakt pozostawania wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oznacza, że osoba ta prowadzi pozarolniczą działalność.

W myśl zaś art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Z kolei według art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

W niniejszej sprawie prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w jednoosobowej spółce z o.o. Tak więc rozpoczęcie wykonywania ww. działalności wiąże się bezpośrednio z momentem nabycia praw i obowiązków wspólnika w takiej spółce.

W postępowaniu administracyjnym nie podważono zaś ustaleń organu, że skarżący jest jedynym wspólnikiem obu wskazanych w decyzjach spółek z ograniczoną odpowiedzialnością.

W ww. stanie prawnym nie mogą odnieść skutku zarzuty skarżącego dotyczące zaniechania przez organ przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z akt rejestrowych ww. spółek na okoliczność, że skarżący nie ma jednak statusu jedynego ich wspólnika.

Pamiętać należy, że wprawdzie art. 77 k.p.a. nakłada na organy m.in. obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jednakże nie upoważnia do obciążenia organów prowadzących postępowanie nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów i dowodów świadczących o zasadności

stanowiska strony skarżącej, jeżeli nie dostarczyła ich sama strona, wywodząca dla siebie korzystne skutki prawne z podnoszonych okoliczności.

Organ zobowiązany byłby do przeprowadzenia dowodu, o którym wyżej była mowa, jeżeli strona wykazałaby, że uzyskanie określonego dokumentu z akt rejestrowych byłoby dla niej niemożliwe lub znacznie utrudnione. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie podnosiła takich okoliczności. Z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2018 r., poz. 986 ze zm.) wynika zaś, że każdy ma prawo przeglądania akt rejestrowych podmiotów wpisanych do rejestru, chyba że ustawa stanowi inaczej, a ust. 6 ww. artykułu stanowi, że sąd, w którym są przechowywane akta rejestrowe podmiotu, wydaje w formie papierowej poświadczone kopie dokumentów złożonych do akt.

Poza tym ww. okoliczność związana z liczbą posiadanych przez skarżącego udziałów w spółkach mogłaby zostać wykazana także w inny sposób. Cechą bowiem charakterystyczną stosunku członkostwa w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest to, że każdy wspólnik tej spółki jest jej znany i indywidualnie oznaczony (por. K. Kopaczyńska-Pieczniak, Jawność stosunku członkostwa, [w:] Ustanie członkostwa w spółce z o.o., Zakamycze 2002). Wszyscy wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlegają wpisowi do księgi udziałów prowadzonej przez zarząd (art. 188 § 1 k.s.h.). W księdze tej ujawnia się imię i nazwisko (nazwę, firmę) każdego wspólnika, jego adres (siedzibę) oraz liczbę i wartość nominalną jego udziałów, ustanowienie zastawu lub użytkowania i wykonywanie prawa głosu przez zastawnika lub użytkownika, a także wszelkie zmiany dotyczące osób wspólników i przysługujących im udziałów. Wpis do księgi udziałów ma znaczenie informacyjne. Podpisana przez wszystkich członków zarządu lista wspólników, ujawniająca aktualny skład osobowy spółki, z wyszczególnieniem liczby i wartości nominalnej udziałów każdego z nich, ewentualnie ze wzmianką o ustanowieniu zastawu lub użytkowania, składana jest do akt rejestrowych prowadzonych przez sąd rejestrowy (art. 167 § 1 i art. 188 § 3 k.s.h.).

Skarżący poniechał takich dowodów tak więc prawidłowo organ w swoich ustaleniach oparł się na informacjach wynikających z publicznych rejestrów, tj. KRS. Na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2018 r., poz. 986 ze zm.) domniemywa się, że dane wpisane do ww. rejestru są prawdziwe. Domniemania w ww. zakresie skarżący zaś nie podważył. Przedłożona przez niego umowa zbycia udziałów nie została sporządzona w formie przewidzianej w art. 180 § 1 k.s.h., tj. w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Tak więc w postępowaniu administracyjnym bez naruszenia prawa zostało potwierdzone, że ustalony stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawa materialnego rekonstruowanej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., w związku z art. 5 pkt 21 ww. ustawy i art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń.

W związku z argumentacją skarżącego należy jeszcze wyjaśnić, że w niniejszej sprawie organy NFZ rozstrzygały jedynie kwestię podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, czyli dokonały tzw. "ustalania" - potwierdzenia obowiązku wynikającego z ustawy. Natomiast kwestie ewentualnego wymiaru, pobierania czy przedawnienia składek stanowią przedmiot odrębnego postępowania, w którym organem właściwym jest ZUS. Innymi słowy decyzja wydana przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ jest potwierdzeniem objęcia skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie i czasie w niej wskazanymi. Postawę prawną wywodów w ww. zakresie stanowi art. 109 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Do spraw, o których mowa w ust. 1, nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Uwzględniając powyższe, Sąd oddalił skargę w tej sprawie na podstawie art. 151 p.p.s.a.