Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 451/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 64 par 2 i art. 8
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1i 3, art. 25 ust. 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego K. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 19 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz.UE.L.2009.30.16), art. 72 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz.UE.L.2013.347.608), art.11 ust. 1, 2, art. 12, art.21 ust. 1, art. 19, art. 20, art. 81 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz.(WE).L.2004.141.18), art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz.UE.2009.L.316.65), art. 43 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.2014.181.48), art. 1 pkt 1, art, 3, art. 5 ust. 1-2, art. 7 ust. 1, ust. 1a, ust. 4, art. 18 ust. 1, art. 19 ust. 1,7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U. 2012r., poz. 1164), art. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 2014r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2014r. poz. 240), 60 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015r. poz. 308), Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania K.K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 15 maja 2008r. (data nadania pisma) strona złożyła w wniosek o przyznanie płatności na rok 2008. Do wniosku strona załączyła załączniki graficzne.

Pismem z dnia 9 czerwca 2008r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P.wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

Z notatki służbowej widniejącej na niniejszym dokumencie wynika, że K. K. w odpowiedzi na wezwanie stawił się w dniu 24 czerwca 2008r. i został poinformowany, że wniosek pozostaje bez rozpoznania, gdyż nie zadeklarowano w nim żadnych działek rolnych, ponadto nie została złożona stosowna zmiana do wniosku, w której można byłoby dodać działki rolne.

W dniu 26 czerwca 2008r. K. K. złożył pismo zatytułowane "odwołanie", w którym wskazał, że po odebraniu wezwania zgłosił się do Biura Powiatowego ARiMR, gdzie został poinformowany, że należy wniosek uzupełnić oraz że istnieje możliwość skorzystania z pomocy w punkcie doradztwa rolnego. Wnioskodawca wyjaśnił, iż nie mógł skorzystać z tej pomocy mimo dwukrotnej próby, ponieważ ośrodek był zamknięty. Podkreślił ponadto, że wobec zaistniałej sytuacji sam próbował wypełnić wniosek i kiedy pojawiła się w biurze inna osoba zajmująca się sprawą po krótkiej konsultacji umieściła na wezwaniu notatkę, że wniosek pozostanie bez rozpoznania. Uniemożliwienie uzupełnienia wniosku, a tym samym pozbawienie dopłat bezpośrednich uważa za wielce krzywdzące i w żadnym stopniu niewspółmierne do uchybienia, jakie powstało przy wypełnianiu wniosku. Podniósł, iż dopłaty bezpośrednie przy małej opłacalności produkcji rolnej są dużym wsparciem finansowym wobec powyższego wnosi o umożliwienie mu uzupełnienia wniosku, a co za tym idzie o zweryfikowanie decyzji.

W piśmie z dnia 2 lipca 2008r., stanowiącym odpowiedź na powyższe pismo wnioskodawcy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wyjaśnił powołując się na treść art. 15 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2006, że uzupełnienie wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, polegające na dodaniu nowych działek rolnych po terminie 9 czerwca 2008r. nie jest możliwe. Wyjaśnił również, że uznanie pisma z dnia 26 czerwca 2008r. za odwołanie nie jest możliwe z uwagi na fakt, że zgodnie z art. 127 K.p.a. odwołanie przysługuje od decyzji, która w przedmiotowej sprawie nie została wydana.

W dniu 15 lipca 2008r. K. K. złożył pismo, w którym wskazał: że "(...) dnia 14 maja br. zgłosił się do biura Agencji z prośbą o ksero części wniosku z 2007r. zwierającego zadeklarowane działki rolne. Prośbę swą uzasadnił zaginięciem notatek zawierających niezbędne dane. Spotkał się z odpowiedzią odmowną. Osoba zajmująca się sprawą poinformowała go, że nie wie gdzie ten wniosek może być (...)".

Decyzją z dnia [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił przyznania płatności na rok 2008 z powodu nieposiadania przez rolnika działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha.

Decyzją z dnia [...]. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Pismem z dnia 21 czerwca 2013r. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w P. z prośbą o udzielenie wyjaśnień w sprawie K. K..

W dniu 27 marca 2014r. Prezes ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...]. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...].

Decyzją z dnia [...]. Prezes ARiMR odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...]. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego w P. z dnia [...].

Decyzją z dnia [...]. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...]. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego w w P. z dnia [...]. i stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...]. oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...]

Pismem z dnia 30 października 2014r. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z prośbą o podjęcie działań w celu zakończeniu postępowania prowadzonego w sprawie K. K.

Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania K.K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008.

Na powyższe postanowienie K. K. złożył zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...]Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W piśmie z dnia 9 października 2015r. skierowanym do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. K. K. zarzucił organowi I instancji przewlekłość prowadzenia postępowania w sprawie wniosku o przyznanie płatności na 2008r.

Pismem z dnia 14 października 2015r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na 2008r. Wezwanie doręczono stronie w dniu 16 października 2015r.

Pismem z dnia 21 października 2015r. strona wystąpiła do organu o wydanie kserokopii wniosku o przyznanie płatności na 2008r. W dniu 21 października 2015r. strona złożyła korektę wniosku o przyznanie płatności na 2008r.

W dniu 13 listopada 2015r. K.K. złożył pismo, w którym wskazał, iż oczekuje zakończenia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na 2008r . i wydania decyzji przyznającej płatności bezpośrednie wraz należnymi odsetkami.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w P. odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. uznał zażalenie z dnia 9 października 2015r. na przewlekłość postępowania w sprawie wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008, za nieuzasadnione.

W dniu 1 grudnia 2015r. skarżący złożył odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w P. z dnia [...] zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ustawy z dnia 5 lutego 2015r o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego oraz przepisów prawa procesowego, tj. art. 17, art. 6 i art. 8 oraz art. 64 K.p.a. w zw. z art. 217 Konstytucji RP. W dniu 2 grudnia 2015r. strona złożyła uzupełnienie odwołania.

W dniu 18 marca 2016r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wpłynęły kolejne wyjaśnienia K. K. dotyczące toczącego się postępowania.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

4) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. (...) 4. Wysokość płatności obszarowych w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami obszarowymi, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości, i stawek płatności obszarowych na l ha tej powierzchni.

Stosownie do treści art. 19 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009r. każdego roku rolnicy składają wnioski o płatności bezpośrednie, wskazując stosownie do sytuacji:

a) wszystkie działki rolne leżące na terenie danego gospodarstwa oraz, w przypadku gdy państwo członkowskie stosuje art. 15 ust. 3, liczbę drzew oliwnych oraz ich rozmieszczenie na działce;

b) uprawnienia do płatności deklarowanych do aktywowania;

c) wszelkie inne informacje przewidziane w niniejszym rozporządzeniu lub przez dane państwo członkowskie. Państwa członkowskie dostarczają, między innymi drogą elektroniczną, z góry ustalone formularze sporządzone w oparciu o obszary określone w poprzednim roku oraz materiały graficzne wskazujące położenie takich obszarów, oraz, w stosownych przypadkach, umiejscowienie drzew oliwnych. Państwo członkowskie może zdecydować, że wniosek o pomoc ma zawierać jedynie zmiany w odniesieniu do wniosku o pomoc złożonego w poprzednim roku.

W myśl art. 12 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, pojedynczy wniosek będzie zawierał wszystkie informacje niezbędne do ustalenia uprawnień do otrzymania pomocy, w tym:

a) tożsamość rolnika;

b) program lub programy pomocy, których dotyczy wniosek;

c) identyfikację uprawnień do płatności zgodną z systemem identyfikacji i rejestracji przewidzianym w art. 7 dla celów systemu płatności jednolitej;

d) szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych znajdujących się w gospodarstwie, ich powierzchnię wyrażoną w hektarach do dwóch miejsc po przecinku, ich położenie i, w odpowiednich przypadkach, ich użytkowanie oraz informacje, czy działka rolna jest nawadniana;

e) w stosownych przypadkach, obszar uprawy drzew oliwnych, wyrażony w GIS-ha dla drzew oliwnych, zgodnie z pkt 2 i 3 załącznika XXIV do rozporządzenia (WE) nr 1973/2004;

f) oświadczenie rolnika o tym, że jest on świadomy warunków rozpatrywanych programów pomocowych (...).

W celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, o których mowa w ust. 1 lit. d), z góry ustalone formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 zawierają informację na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Ponadto materiał graficzny przekazany rolnikowi, zgodnie z tymi samymi przepisami, wskazuje granice działek referencyjnych oraz ich unikalną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej (...). "

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy, płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, natomiast stosownie do treści art. 25 ust. 1 i 2 ustawy rolnik składa wniosek na formularzu opracowanym oraz przesłanym lub udostępnionym przez Agencję. Agencja przesyła formularz oraz materiał graficzny (materiał geograficzny) lub udostępnia je na stronie internetowej Agencji. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, rolnik składa kolejny wniosek o przyznanie płatności obszarowych na formularzu przesłanym przez Agencję i dołącza do niego materiał graficzny (art.25 ust.3 ustawy).

Z powyższych regulacji wynika, że to wnioskodawca decyduje o treści wniosku i dołączonych do niego załączników graficznych, które podpisuje i składa organowi, oświadczając, że zna zasady przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Brak deklaracji działek rolnych we wniosku oznacza, że wnioskodawca nie składa żadnego oświadczenia, co do powierzchni, jak i położenia użytkowanego gruntu.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 rolnik może złożyć tylko jeden pojedynczy wniosek na rok. Pojedyncze wnioski składa się w terminie ustalonym przez państwo członkowskie, lecz nie później niż do dnia 15 maja. Stosownie zaś do treści art. 18 ust. 2 i 3 ustawy, wniosek o przyznanie płatności obszarowych składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu.

Ostateczny termin składania ww. wniosków określa art. 21 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, który stanowi, że poza przypadkami działania siły wyższej oraz sytuacjami wyjątkowymi, o których mowa w art. 72, złożenie wniosku pomocowego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem po wyznaczonym terminie będzie prowadziło do zmniejszenia o 1% na każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby wniosek został złożony w terminie. Z zastrzeżeniem określonych działań, które mają być podjęte przez Państwo Członkowskie w odniesieniu do potrzeby złożenia dokumentów pomocniczych w wyznaczonym czasie w celu umożliwienia wyznaczenia terminu oraz przeprowadzenia kontroli, pierwszy akapit ma również zastosowanie w odniesieniu do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy dostarczyć właściwym władzom zgodnie z art. 12 i 13 jeśli takie dokumenty, umowy oraz oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do otrzymania rozpatrywanej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie odnosiło się do kwoty wypłacanej w ramach rozpatrywanej pomocy. Jeśli opóźnienie będzie wynosiło ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek nie zostanie przyjęty. Z treści powołanego powyżej przepisu wynika, iż możliwe jest złożenie wniosku w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, jednak za każdy dzień opóźnienia stosowana jest redukcja w wysokości 1% kwoty płatności. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny.

W rozpoznawanej sprawie termin na złożenie wniosku upłynął w dniu 15 maja 2008r., natomiast termin na złożenie wniosku z sankcjami terminowymi w wysokości 1% upłynął w dniu 9 czerwca 2008r. Z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika bezspornie, że złożony przez skarżącego w dniu 15 maja 2008r. wniosek o przyznanie płatności był nieprawidłowy. Strona nie wskazała działek rolnych, do których ubiegała się o przyznanie płatności. Braki te zostały uzupełnione w dniu 21 października 2015r., a zatem kompletny wniosek został złożony po upływie ostatecznej daty składania wniosków tj. po dniu 9 czerwca 2008r. W przypadku uzupełnienia przez rolnika braku dotyczącego kwalifikowalności wniosku po dopuszczalnym terminie składania wniosków, jednak nie później niż do dnia wydania decyzji, wnioskowana płatność nie zostanie przyznana. Stanowisko to wynika wprost z art. 21 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, na gruncie którego wniosek złożony z opóźnieniem wynoszącym ponad 25 dni kalendarzowych uznaje się za niedopuszczalny we wszystkich przypadkach, w których braki stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. Zdaniem organu odwoławczego powyższy przepis jest precyzyjny i nie wymaga uszczegółowienia w przepisach prawa krajowego. Co więcej, za wyjątkiem odstępstwa przewidzianego w art. 19 cyt. rozporządzenia (w odniesieniu do korekty oczywistych błędów) oraz odstępstwa przewidzianego w art. 20 w zakresie terminów przypadających na dzień wolny od pracy, prawodawca unijny nie przewiduje jakiejkolwiek swobody decyzyjnej dla państwa członkowskiego i jego organów pod kątem ewentualnych możliwości ustanowienia derogacji w stosunku do dopuszczalności korekty wniosku złożonej po ostatecznym terminie na jej wniesienie.

W związku z powyższym, zdaniem organu regulacja art. 64 § 2 K.p.a. ustanawiająca terminy uzupełnienia braków formalnych nie stanowi odstępstwa ani też uzupełnienia art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Tym samym, okoliczność uzupełnienia braków dotyczących kwalifikowalności z zachowaniem, bądź naruszeniem terminów przewidzianych w art. 64 § 2 K.p.a. pozostaje bez wpływu na niedopuszczalność wniosku w sytuacji, w której uzupełnienie braków nastąpi z opóźnieniem wynoszącym ponad 25 dni kalendarzowych, tj. po dniu 9 czerwca.

W niniejszej sprawie jednolita płatność obszarowa nie przysługuje stronie na rok 2008, ponieważ wnioskodawca nie wskazał działek rolnych do których ubiega się o przyznanie płatności w terminie składania wniosków, tj. ostatecznie do dnia 9 czerwca 2008r.

Ponadto organ wyjaśnił, że powołane w stanie faktycznym przepisy są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, o czym stanowi art. 81 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Intencja prawodawcy unijnego została także wskazana w pkt 27 preambuły do ww. rozporządzenia UE, zgodnie z którym przestrzeganie terminów składania wniosków o przyznanie pomocy, poprawy wniosków o pomoc obszarową oraz składania dokumentów uzupełniających umów oraz oświadczeń jest niezbędne w celu umożliwienia administracji krajowej planowania, a następnie przeprowadzania skutecznych kontroli prawidłowości wniosków o przyznanie pomocy. Rozporządzenie nr 796/2004 utraciło moc z dniem 1 stycznia 2010r., jednakże stosuje się je nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010r., o czym stanowi art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Mając zatem na uwadze art. 1 pkt 2 lit. oraz art. 3 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej oraz prymat prawa unijnego nad prawem krajowym, wnioski jak również wszystkie uzupełnienia (w tym wynikające z wezwań właściwych organów) można składać jedynie do dnia 9 czerwca. W związku z powyższym, w ocenie organu brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 64 K.p.a. w zw. z art. 217 Konstytucji RP.

Ustosunkowując co do zarzutu naruszenia art. 61 ustawy z dnia 5 lutego 2015r., organ wskazał, że powołana ustawa weszła w życie w dniu 15 marca 2015r. W myśl art. 60 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy do płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, wsparcia specjalnego, płatności do upraw roślin energetycznych oraz pomocy do plantacji trwałych w rozumieniu ustawy wymienionej w art. 61, a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności, wsparcia lub pomocy wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli ustawę z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. ;

- art. 64 § 2 K.p.a. poprzez kwestionowanie możliwości usunięcia braków formalnych we wskazanych okolicznościach i terminie;

- art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady zaufania do organów stosujących prawo;

- art. 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004,

wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący opisując dotychczasowy przebieg postępowania i treść zaskarżonej decyzji, podkreślił odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, że nieuzupełnienie części VII wniosku obejmującej "oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych" stanowi, wbrew stanowisku organów błąd oczywisty, który podlega uzupełnieniu w każdym czasie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) – dalej p.p.s.a.,) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy).

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 18 listopada 2015 r. o odmowie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, obowiązującym w dacie składania wniosku, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli spełnia określone warunki. Zgodnie z art. 18 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy, płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika i składa się go w terminie od 15 marca do 15 maja. Termin, o którym mowa, nie podlega przywróceniu (art. 18 ust. 3 ustawy). Dodatkowo we wniosku o przyznanie płatności obszarowych rolnik podaje wszystkie grunty rolne będące w jego posiadaniu, niezależnie od tego, czy ubiega się o przyznanie płatności obszarowych do tych gruntów (art. 18 ust. 4 ustawy).

Zdaniem sądu, wniosek skarżącego o przyznanie płatności obszarowych, uwzględniwszy regulacje § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 44, poz. 269) w zw. z art. 25 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jest podaniem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a.), którego ewentualne braki formalne winny być usunięte w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zgodnie zaś z art. 63 K.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych (§ 2). Podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu (§ 3).

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący w dniu 15 maja 2008 r., a więc z zachowaniem ustawowego terminu przesłał do Biura Powiatowego ARiMR w P. wniosek o przyznanie na rok 2008 płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dopiero pismem z dnia 9 czerwca 2008 r. organ I instancji wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, bowiem skarżący nie wprowadził deklaracji uprawnionej do tej płatności na działkach rolnych.

Zdaniem sądu, powyższe okoliczności wskazują, że wniosek dotknięty był brakami formalnymi i w takiej sytuacji pracownik Biura Powiatowego ARiMR, który otrzymał korespondencję zawierającą przedmiotowy formularz wniosku powinien dokonać jego wstępnej kontroli poprzez sprawdzenie, czy wniosek jest kompletny, a więc czy jest podpisany, czy zawiera wypełnione wszystkie strony, oraz czy załączono do niego wymaganą dokumentację i w przypadku ewentualnych braków pouczyć stronę o konieczności ich uzupełnienia. Powyższe czynności są rutynowymi, sprawdzającymi czynnościami, które każda osoba przyjmująca wniosek winna przeprowadzić. Jest to bowiem warunek konieczny, aby nadać wnioskowi dalszy bieg i rozpoznać go merytorycznie. Stwierdziwszy zatem jakiekolwiek braki formalne wniosku, organ powinien w trybie art. 64 § 2 K.p.a. wezwać wnioskodawcę do ich uzupełnienia w terminie 7 dni i pouczyć o ewentualnych konsekwencjach niezastosowania się do wezwania.

Zauważyć należy jak już wyżej wskazano, że płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika (art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich). Zgodnie z art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, wniosek (wraz z załącznikami graficznymi) powinien zostać złożony na formularzu opracowanym oraz przesłanym lub udostępnionym przez ARiMR. Natomiast § 2 ust. 1 rozporządzenia określającego szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wskazuje na powinność producenta rolnego, aby jego wniosek o przyznanie płatności spełniał m.in. wymogi określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, odnoszące się do podania, z wyłączeniem adresu. Ponadto zgodnie z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia, wnioski, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a-e i g, oprócz danych i informacji, o których mowa w § 2 ust. 1-4, zawierają oświadczenia i zobowiązania związane z płatnością, której dotyczą. Wnioski te zawierają także oświadczenia o sposobie wykorzystania działek.

Na organie ciąży obowiązek sprawdzenia, czy producent rolny we wniosku o przyznanie płatności wskazał wszystkie dane szczegółowo wymienione w powołanym rozporządzeniu oraz załączył wymagane dokumenty.

W rozpoznawanej sprawie organ pismem z dnia 9 czerwca 2008 r. wezwał stronę na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. do usunięcia braków formalnych wskazując, że rolnik zaznaczył wnioskowanie o płatności do gruntów rolnych, w tym do: jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, płatności do upraw roślin energetycznych, przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich, a nie wprowadził deklaracji uprawnionej do tej płatności na działkach rolnych. Powyższe wezwanie skarżący odebrał w dniu 23 czerwca 2008 r., stawił się w urzędzie w dniu 24 czerwca 2008 r. i został poinformowany, że wniosek pozostanie bez rozpoznania.

Natomiast Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w postanowieniu z dnia [...] r. stwierdził, że mając na uwadze niedopuszczalny sposób postępowania organu I instancji w przedmiocie poinformowania strony o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania oraz ewentualne umożliwienie stronie złożenia korekty wniosku, organ ponownie rozpatrując sprawę powinien ponownie wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W przypadku braku ich uzupełnienia przez stronę organ powinien pozostawić wniosek bez rozpatrzenia, w sytuacji złożenia korekty odpowiednio merytorycznie zakończyć postępowanie.

Wezwaniem z dnia 14 października 2015 r., na podstawie art. 64 § 2 K.p.a., skarżący został wezwany w terminie 7 dni do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Powyższe wezwanie doręczone zostało skarżącemu w dniu 16 października 2015 r. W zakreślonym terminie, tj. 21 października 2015 r. rolnik złożył korektę wniosku, uzupełniając tym samym brak formalny.

Wprawdzie uzupełnienie wniosku nastąpiło po ostatecznym terminie na złożenie wniosku, który upływał 9 czerwca 2008 r., ale nie można pominąć faktu, że wniosek został złożony z zachowaniem tego terminu w dniu 15 maja 2008 r., pierwsze wezwanie do uzupełnienia braków doręczono stronie w dniu 23 czerwca 2008 r., brak ten nie został uzupełniony ze względu na uniemożliwienie dokonania tej czynności przez pracownika organu, natomiast kolejne wezwanie do uzupełnienia braków wysłane zostało dopiero w dniu 14 października 2015 r. i strona w terminie dokonała jego uzupełnienia.

Zdaniem sądu, organ I instancji wydając w dniu 16 listopada 2015 r. decyzję o odmowie przyznania płatności przerzucił negatywne konsekwencje własnych zaniedbań na producenta rolnego - skarżącego. Takie działanie organu jest niedopuszczalne, podważa niewątpliwie zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, naruszając art. 8 K.p.a. Obowiązkiem organów administracji jest załatwienie spraw zgodnie z przepisami prawa, ale prawo to nie może być interpretowane w ten sposób, że błędy formalne uznawane są za wywołujące skutki materialnoprawne.

Podkreślić należy, że z art. 64 K.p.a. wynika, że pozostawienie podania bez rozpoznania, z innego powodu niż brak adresu, jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, gdy wnoszący podanie, mimo prawidłowego wezwania organu do usunięcia braków, nie usunie w terminie tych braków, i po drugie, gdy wezwanie dotyczyło wymagań wynikających wprost z przepisów prawa.

Jeżeli zatem wystąpił w sprawie administracyjnej usuwalny brak formalny wobec złożenia wniosku nie zawierający oświadczenia o sposobie wykorzystania działek, usunięcie tego braku powinno nastąpić na wstępnym etapie prowadzenia sprawy administracyjnej w formie wezwania przez organ administracji publicznej strony do uzupełnienia braku w określonym terminie. Na organie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności objętej ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, spoczywa bowiem obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku, a to stosownie do przepisu art. 64 § 2 K.p.a. Natomiast za treść merytoryczną tego wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1115/08).

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miały zatem braki formalne wniosku skarżącego z dnia 15 maja 2008 r. o przyznanie płatności bezpośrednich na 2008 r. polegających na niewypełnieniu (niezłożeniu) w części VII wniosku oświadczeń o sposobie wykorzystywania działek rolnych. Oświadczenia te znalazły się dopiero w złożonej w dniu 21 października 2008 r. korekcie wniosku i zostały zakwalifikowane przez organ wydający decyzje o odmowie przyznania płatności jako złożenie kompletnego wniosku po dniu 9 czerwca 2008 r., tj. po upływie ostatecznej daty składania wniosków.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że strona uczyniła zadość wezwaniu z dnia 21 października 2015 r. Wobec powyższego, w ocenie sądu tak kategorycznie negatywne stanowisko organów w kwestii niezachowania terminu do złożenia wniosku nie może być uznane za prawidłowe. Przypomnieć należy, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, co oznacza, że niezależnie od tego, czy żądanie to (wniosek) jest prawidłowo wniesione, czy też zawiera wady formalne, wszczyna postępowanie administracyjne. Obowiązkiem organu, do którego wniosek wpłynął, jest natomiast dokonanie analizy wniosku, m.in. w zakresie spełnienia wymogów ustawowych i w razie stwierdzenia braków nałożenia na wnioskodawcę obowiązku ich usunięcia w określonym terminie, z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania (art. 64 (2 k.p.a.). Oznacza to, że dopiero niezastosowanie się wnioskodawcy do nałożonego na niego przez organ obowiązku usunięcia wady wniosku w terminie spowoduje skutek w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania, czyli zaistnienia takiej sytuacji prawnej, jak gdyby wniosek w ogóle nie został złożony. Usunięcie natomiast braków wniosku stosownie do wezwania dokonanego przez organ administracji publicznej prowadzi do rozpoznania sprawy przez ten organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1567/08 (LEX nr 571831).

Zdaniem sądu, pominięcie fragmentu wniosku i pozostawienie jego części VII niewypełnionej stanowiło brak formalny, było oczywistą niekonsekwencją wniosku, którą można było dostrzec "na pierwszy rzut oka". Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie uzupełnienie braków wniosku miało miejsce w zakreślonym przez organ siedmiodniowym terminie, oznacza to, że wniosek o przyznanie płatności został złożony w terminie określonym w art. 21 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, tj. przed 9 czerwca 2008r.

Wobec powyższego, stwierdzić należy, że organy administracji naruszyły art. 64 § 2 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie uzupełnienia przez wnioskodawcę, na wezwanie organu, braków formalnych wniosku w związku z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 3, art. 25 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a w konsekwencji także art. 8 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy rozważą wszystkie okoliczności sprawy, uwzględniając stanowisko sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu wyroku.

Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

e.o.