Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 855/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 60  ust. 1 i 2,  art. 61 ust. 1 i ust. 3,  art. 103 ust. 2,  art. 36,  art. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją administracyjną z dnia [...], Prezydent [...], działający poprzez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, ustalił A.Ś. odpłatność za pobyt jego matki T.Ś. w Domu Pomocy Społecznej na kwotę [...] zł miesięcznie, począwszy od [...]. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 8 ust. 1 i 3, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej(Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o pomocy społecznej".

A.Ś. złożył odwołanie od ww. decyzji podnosząc, że uiszczanie przez niego opłaty w orzeczonej wysokości jest nierealne, albowiem dochód jego rodziny jest zbyt niski, większą część dochodu pochłaniają opłaty z tytułu zaciągniętego kredytu mieszkaniowego (rata miesięczna wynosi [...] zł), czynszu mieszkalnego ([...]zł miesięcznie) oraz kredytu konsumpcyjnego ([...]zł). Dodatkowo rodzina ponosi koszty dojazdu żony A.Ś. do miejsca pracy, miejsca pełnienia służby w [...] oraz koszty związane z uczęszczaniem dziecka do szkoły, w tym także dodatkowych zajęć pozalekcyjnych. Po odjęciu stałych kosztów na życie pozostaje [...] zł na trzy osoby. A.Ś. wniósł o uwzględnienie ww. sytuacji i oświadczył, że nie uchyla się od obowiązku, deklarując zapłatę kwoty [...] zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją numer [...], z dnia 14 lipca 2014 r., wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej K.p.a.", w związku z art. 8 ust. 1 i 3, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit. b o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W świetle przepisów art. 60 ust. 1-3 ww. ustawy, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania (ust. 1). Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca ustalają organy, o których mowa w pkt 1 - 3, w tym prezydent miasta (ust. 2). Ogłoszenie, o którym mowa w ust. 2, stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Do tego czasu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogłoszenia z roku poprzedniego (ust. 4).

Podmioty zobowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej określają przepisy art. 61 ust 1-3 ustawy o pomocy społecznej, z których wynika, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności (ust. 1):

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą (ust. 2):

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

W przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 2a,

z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której terenu osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków (ust. 3).

Z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika zaś, iż kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu, wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej.

Z powyższych przepisów wynika, iż pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, kreuje decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przewidziana w art. 59 ust. 1 ustawy. Umowa, o której mowa w art. 103 ust. 2 tej ustawy nie jest wyłącznym źródłem obowiązku ponoszenia opłat przez te osoby za pobyt w domu pomocy społecznej. Z samego brzmienia art. 103 ust. 2 wynika, że celem takiej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale ustalenie wysokości opłaty wnoszonej przez zobowiązane osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został już ustawowo ustalony. Obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do domu pomocy społecznej osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, powinien zatem zostać określony w decyzji o ustaleniu wysokości opłaty za pobyt wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 (por. wyrok NSA z dnia 30.10.2012 r. o sygn. akt I OSK 653/12 - dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd, że wynikające z art. 59 ust. 1 ustalenie opłaty w decyzji administracyjnej obejmuje obowiązek organu nie tylko określenia ogólnej kwoty opłaty miesięcznej, ale także osoby lub osób zobowiązanych do jej uiszczania, prezentowany jest również w literaturze (zob. A. Prekurat Ustawa o pomocy społecznej z komentarzem -cyt. za W. Maciejko i P. Zaborniak Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008, s. 299).

Zdaniem Kolegium, krąg osób, na których może spoczywać, według kolejności, obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt bliskich w domu pomocy, wynika z art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zasada kolejności przyjęta w tym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej kolejności - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Obowiązek wnoszenia opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 ww. ustawy. Przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2010 r., I OSK 1171/09; LEX nr 594941; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). Z obowiązku tego zwolnieni są małżonek, zstępni i wstępni,, których dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Ponadto kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium (odpowiednio osoby samotnie gospodarującej lub osoby w rodzinie).

W ocenie Kolegium, ustawodawca uzależniając w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wysokość opłaty wnoszonej przez małżonka, zstępnych, bądź wstępnych mieszkańca domu pomocy społecznej od kryterium dochodowego nie zawarł w ustawie o pomocy społecznej jakichkolwiek szczególnych przepisów dotyczących metod obliczania dochodu tych osób, co powoduje, iż także w stosunku do nich znajdzie zastosowanie art. 8 ust. 3 ww. ustawy stanowiący, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, iż nie budzi wątpliwości Kolegium zasadność wydania przez organ I instancji decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za pobyt T.Ś. w Domu Pomocy Społecznej. Z akt sprawy wynika, iż w obiegu prawnym pozostają prawomocne decyzje o skierowaniu i umieszczeniu T.Ś. w Domu Pomocy Społecznej (odpowiednio decyzja z dnia [...] i decyzja z dnia [...]). Bezspornym jest również, iż wysokość miesięcznej opłaty za pobyt w tym Domu Pomocy Społecznej od [...] wynosi [...] zł (zarządzenie nr [...] Starosty [...]z dnia [...]). Ostateczną decyzją z dnia [...] organ I instancji ustalił wysokość opłaty jaką ponosi za pobyt w DPS T.Ś. - po [...] zł miesięcznie. Ponieważ dochód T.Ś. nie pozwalał na pokrycie całego kosztu jej utrzymania w DPS, organ słusznie przeprowadził postępowanie w celu ustalenia osób zobligowanych do ponoszenia reszty opłaty za pobyt wyżej wymienionej w DPS.

W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo ustalił, iż zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej osobami zobowiązanymi do ponoszenia ww. odpłatności są dzieci TŚ. - syn A.Ś., syn S.Ś. i córka P.Ś., a więc zstępni w linii prostej. Wątpliwości nie budzi również ustalenie organu, iż wysokość dochodu rodziny A.Ś. wynosi [...] zł, a na członka rodziny - [...] zł. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie określone w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynosi 456 zł, co skutkuje tym, że rodzina strony nie spełnia kryteriów określonych w art. 61 ust 2 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej - dochód na osobę w rodzinie jest wyższy od 300% kryterium dochodowego, tj. kwoty 1.368,00 zł (456 zł x 300%).

W tym miejscu, w kontekście odwołania strony, Kolegium zaakcentowało, że w myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Z powyższego wynika, że katalog odliczeń od dochodu ma charakter zamknięty i nie może być powiększany o inne niż ustawa wskazuje składniki (wymienione w pkt 1-3). Oznacza to, że przy obliczaniu dochodu rodziny organ administracyjny nie jest władny uwzględniać kosztów ponoszonych przez rodzinę i obniżać o nie osiąganego dochodu. Uprawnienie takie nie przysługuje organowi nawet wówczas, gdy ponoszone wydatki mają charakter stały (tu: rata kredytu mieszkaniowego lub konsumpcyjnego, czynsz, koszty dojazdu do pracy, czy koszty związane z uczęszczaniem dziecka do szkoły i nauką).

W decyzji administracyjnej pierwszoinstancyjnej organ podał, że różnica pomiędzy kosztem utrzymania a opłatą wnoszoną przez T.Ś. wynosi [...] zł. Ponadto organ przywołał art. 61 ust. 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej i wskazał, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 - w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Tu organ wyliczył, że kryterium dochodowe na osobę w rodzinie 456 zł pomnożone przez 3 członków rodziny daje dochód 1.368,00 zł, a zatem 300% z tej kwoty to dochód [...] zł. Tym samym, skoro dochód rodziny A.Ś. wynosi [...] zł, a po wniesieniu opłaty za pobyt matki w DPS nie może on być niższy niż [...] zł, to wysokość ww. opłaty może wynieść [...] zł. Taką też kwotę odpłatności ustalił organ I instancji w swojej decyzji. W ocenie Kolegium, decyzja ta jest zgodna z obowiązującym prawem i brak jest podstaw do jej zmiany albo uchylenia.

Kolegium równocześnie wskazało, że zgodnie z art. 64 ustawy o pomocy społecznej, osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty. w szczególności jeżeli;

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.

Częściowe lub całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 64 ustawy o pomocy społecznej jest uprawnieniem, nie obowiązkiem właściwego organu ("można zwolnić"), a zatem leży w granicach uznania administracyjnego właściwego organu. Zwolnienie powyższe jest zatem uprawnieniem fakultatywnym, tj. uzależnionym wyłącznie od uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać owo zwolnienie. W uzasadnieniu badanej decyzji organ przywołał ów przepis, co oznacza, zdaniem Kolegium, że objął swą analizą także możliwość skorzystania z tego przepisu, jednak podstaw do zwolnienia nie dostrzegł.

Na marginesie sprawy Kolegium wskazało na uchybienie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, które jednak nie miało wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie postępowania. Mianowicie, ustalając wysokość odpłatności A.Ś. za pobyt matki w DPS od [...], organ wadliwie przywołał wysokość średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca tej placówki, bowiem na mocy zarządzenia Nr [...] Starosty [...] z dnia [...] średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w roku 2014 wynosi [...] zł i obowiązuje od 1 kwietnia 2014 r. (na mocy paragrafu 3 ww. zarządzenia – Dz. Urz. Woj. Zacho. z dnia 13 marca 2014 r., poz. 1125). Powyższe uchybienie, czyni nieprawidłowym także ustalenie organu, że różnica pomiędzy kosztem utrzymania a opłatą wnoszoną przez TŚ. wynosi [...], podczas, gdy wynosi ona [...]. Także i to uchybienie nie miało jednak wpływu na ostateczną treść rozstrzygnięcia organu I instancji.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez A.Ś. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania:

- art. 8 ust. 3 oraz art. 61 ust. 2 pkt 2 lit b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dochód osoby zobowiązanej na podstawie art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej oblicza się zgodnie z dyspozycją art. 8 ust. 3 tej ustawy, podczas gdy ten ostatni przepis traktuje wyłącznie o sposobie obliczania dochodu osoby ubiegającej się o prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej;

- art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a, poprzez nieuwzględnienie zgromadzonych w sprawie dowodów w zakresie sytuacji majątkowej skarżącego i w rezultacie błędne ustalenie, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego wynosi [...] zł.

W oparciu o powyższe skarżący niósł o:

- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych,

- wstrzymania wykonania w całości zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego, art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie reguluje materię kryterium dochodowości osoby ubiegającej się o świadczenia pieniężne z pomocy społecznej. Wskazuje na to konstrukcja tego przepisu, który w ust. 1 traktuje o prawie do świadczeń finansowych z pomocy społecznej osób cechujących się określonym kryterium dochodowym, a następnie w pozostałych ustępach konkretyzuje sposób obliczania tego dochodu. Tym samym art. 8 ust. 3 nie jest definicją legalną pojęcia "dochodu" wprowadzoną na użytek całej ustawy o pomocy społecznej, w tym wykorzystywaną przy obliczaniu dochodu osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Nie zmienia tego stanu okoliczność umieszczenia omawianego przepisu w dziale "przepisy ogólne", świadczy to tylko o tym, że na potrzeby całej ustawy uregulowane zostało jedynie pojęcie dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie finansowe z pomocy społecznej, a nie pojęcie dochodu innych osób - adresatów dalszych przepisów. Stosowania art. 8 ust. 3 wobec zstępnych, wstępnych, małżonków osób umieszczonych w domu pomocy społecznej nie nakazuje także art. 61 ustawy o pomocy społecznej. Organ zatem jedynie poprzez analogię (pomocniczo) posłużył się przy obliczaniu dochodu skarżącego tym ostatnim przepisem, podczas gdy w prawie administracyjnym nie dopuszcza się stosowania prawa poprzez analogię.

W ocenie skarżącego, brak regulacji sposobu obliczania dochodu osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 li.t b ustawy o pomocy społecznej, powinien być wypełniony przez normę powszechnej wiedzy o pojęciu dochodu. Z punkty widzenia ustawy o pomocy społecznej celowa jest wykładnia dochodu osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej jako sumy przychodów zniwelowanej o wszelkie koszty, w tym związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Albowiem tylko kwota faktycznie pozostająca w dyspozycji zobowiązanego może zostać w określonej części przeznaczona na koszt pobytu osoby bliskiej w domu pomocy społecznej. Zastosowanie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wywołuje obowiązek ponoszenia kosztów pobytu w danej wysokości u osoby faktycznie niezdolnej do ich ponoszenia. W rezultacie takie postępowanie tworzy swoistą niewzruszalną fikcję prawną o istnieniu takiej zdolności, podczas gdy faktycznie owa zdolność nie zachodzi.

Tak też jest w badanej sprawie, skarżący przy uwzględnieniu stałych kosztów nie jest w stanie ponieść kosztów pobytu swojej matki w wysokości ustalonej w decyzji, podczas gdy organ przy zastosowaniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej czysto teoretycznie założył, że taka zdolność zachodzi.

W rezultacie powyższego organ powinien, przy obliczaniu dochodu skarżącego uwzględnić poza wartościami wymienionymi w art. 8 ust. 3 także inne wydatki skarżącego, rzutujące na jego faktyczną zdolność poniesienia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej. W toku postępowania oraz w odwołaniu skarżący takie wydatki wymienił, nieuwzględnienie ich stanowi naruszenie wymienionych w zarzutach przepisów K.p.a.

Większą część dochodu rodziny pochłaniają stałe opłaty poniesione z tytułu zaciągniętego kredytu mieszkaniowego, gdzie wysokość raty to około [...] złotych - kwota ta od [...] wzrośnie o około [...] złotych miesięcznie z tytułu ubezpieczenia wkładu własnego, czynsz za mieszkanie [...] złotych, opłaty za media [...] złotych a także dodatkowe opłaty z tytułu zaciągniętego kredytu konsumpcyjnego, gdzie rata miesięczna wynosi [...] złotych, dojazdy żony do pracy, miejsca pełnienia służby skarżącego w [...]. Znaczną część dochodu pochłaniają również koszty związane z uczęszczaniem dziecka do szkoły, w tym również na zajęcia pozalekcyjne, dodatkowe. Po odjęciu stałych miesięcznych kosztów na życie pozostaje kwota na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz.270).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organ prawa nie naruszył.

Zgodnie z art. 60 ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym - ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. W Domu Pomocy Społecznej wynosi on od [...][...] zł (Dz. Urz. Woj. Zacho. z 2014 r., poz. 1125).

Z kolei art. 61 ust.1 ww. ustawy określa, ze obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Obowiązek wnoszenia opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 ww. ustawy. Przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1171/09; LEX nr 594941; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA). Zatem obowiązek ten wynika z mocy ustawy, ale w celu jego realizacji konieczne jest skonkretyzowanie tego obowiązku poprzez zawarcie stosownej umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, bądź też poprzez wydanie władczego aktu (decyzji wydanej na podstawie art. 104 ust. 3) przez organ gminy, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (zgodnie z art. 59 ust. 1 oraz art. 61 ust. 3), jeżeli wystąpi sytuacja, o której mowa w art. 61 ust. 3 ww. ustawy. Toteż decyzja ustalająca odpłatność (wysokość należności podlegającej zwrotowi i termin zwrotu tej należności) może zostać wydana tylko wówczas, gdy osoby obowiązane do wnoszenia opłat nie wywiązują się z tego obowiązku. W niniejszej sprawie właśnie taka sytuacja występuje.

Aby ustalić wysokość opłat, którymi organ może obciążyć konkretną osobę, niezbędne jest ustalenie dochodu tej osoby lub rodziny tej osoby(jeśli taką posiada) w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.

W art. 36 ustawy o pomocy społecznej wymienione są wszystkie świadczenia z pomocy społecznej regulowane przez ustawę o pomocy społecznej. Należą do nich także pobyt i usługi w domu pomocy społecznej ( art.36 pkt 2 lit. o). Tak więc częściowa opłata wnoszona przez osoby zobowiązane za pobyt w domu opieki społecznej ich osoby bliskiej, jest także formą korzystania przez te osoby ze świadczeń pomocy społecznej, gdyż gmina ponosi resztę opłat. Stąd do ustalania dochodu osób zobowiązanych do częściowej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej mają zastosowanie przepisy art.8 ustawy o pomocy społecznej.

Art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie określając składniki podlegające odliczeniu od przychodu, nie wymaga odwoływania się do przepisów innych ustaw w celu wyjaśnienia tego pojęcia. Wynika z tego przepisu bowiem, że dla potrzeb ustalenia dochodu, od którego zależy przyznanie bądź nie pomocy społecznej, należy wziąć pod uwagę kwotę pieniężną uzyskaną w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc lub w którym złożono wniosek, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. W ten też sposób ustalony został dochód rodziny A.Ś. i jego wysokość nie jest kwestionowana w części dotyczącej uzyskiwanych wynagrodzeń za pracę, a jedynie w części dotyczącej nieodliczenia stałych wydatków ponoszonych co miesiąc przez rodzinę.

W świetle przepisów art.8 ustawy o pomocy społecznej określenie dochodu nie pozostawia organom żadnej dowolności przy jego ustalaniu. Katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu, są na gruncie ustawy zamknięte. W żadnym przepisie ustawy nie postanowiono, iż kwota spłacanej raty kredytu, czy kosztów uzyskania dochodu podlega odliczeniu.

Wysokość opłaty wnoszonej za pobyt w domu pomocy społecznej ustala art. 61 ust.2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym opłatę wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Kryterium dochodowe brane pod uwagę przy przyznawaniu większości świadczeń z pomocy społecznej, na dzień wydania zaskarżonej decyzji i obecnie, wynosi 456 zł na osobę w rodzinie (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz.U.2012 r., poz.823). Kwota dochodu osoby bliskiej pozostająca po wniesieniu opłat może być niższa niż 300% kryterium dochodowego, a zatem na koszty pobytu może być przeznaczona wyłącznie nadwyżka ponad 300% kryterium dochodowego osoby zobowiązanej.

Kwota opłatności A.Ś. za pobyt T.Ś. w Domu Pomocy Społecznej ustalona została w oparciu o powyższe przepisy, z zachowaniem wszystkich zasad i reguł w nich zawartych.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.