Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 292/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2011 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [..] grudnia 2010 r. nr [..] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [..] W. z dnia [..] października 2010 r. nr [..] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania R. P. z dnia [...] października 2010 r. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2010 r., nr [...] przyznającej świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w wysokości [...] zł. miesięcznie od [...] sierpnia 2010 r. do odwołania oraz składki zdrowotnej w wysokości [...] % od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] września 2010 r. R. P., w trakcie przeprowadzania z nim wywiadu środowiskowego, wystąpił o przyznanie mu zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Prezydent W. decyzją z dnia z dnia [...] października 2010 r. przyznał R. P. pomoc w formie zasiłku stałego w wysokości [...] zł. miesięcznie od [...] sierpnia 2010 r. do odwołania. Ponadto przyznano wnioskodawcy uprawnienie do składki zdrowotnej w wysokości [...] % od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2010 r. prawo do zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie zdrowotne przysługuje stronie od dnia wydania orzeczenia tj. od dnia [...] sierpnia 2010 r.

Od powyższej decyzji R. P. wniósł w dniu [...] października 2010 r. odwołanie. Skarżący podnisł, że jest bardzo schorowany, po przebytym zawale i wylewie oraz, że przebywa w zakładzie opiekuńczo-leczniczym ponieważ wymaga całodobowej opieki i pomocy osób drugich. Odwołujący podał, że do dnia [...] kwietnia 2010 r. legitymował się znacznym stopniem niepełnosprawności. Przed upływem wyżej wskazanego terminu za pośrednictwem pracownika socjalnego skarżący złożył dokumenty do Miejskiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności jednak nie została dołączona do wniosku kserokopia dowodu osobistego. W związku z powyższym został wezwany do uzupełnienia braków formalnych. W dniu [...] kwietnia 2010 r. kserokopia dowodu została wysłana faksem przez pracownika zakładu opiekuńczego do Miejskiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności. Pomimo tego wniosek skarżącego pozostał bez rozpoznania o czym poinformowano go pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. Dlatego też dokumenty złożył ponownie. Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. Miejski zespół ds. orzekania o niepełnosprawności orzekł o znacznym stopniu niepełnosprawności R. P. Zdaniem skarżącego dokumentacja do Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności została złożona w sposób prawidłowy z zachowaniem terminu. Ponadto Ośrodek Pomocy Społecznej [...] przyznał mu zasiłek stały od [...] sierpnia 2010r. a nie za pełny miesiąc chociaż jak podnosi skarżący jego niepełnosprawność istnieje nieprzerywanie od [...] lutego 2006 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2010 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł powołując się na art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W ocenie organu przepis art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie, nie zaś w przypadku, gdy strona występuje o świadczenie w związku z uzyskaniem kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zdaniem organu warunkiem kontynuacji zasiłku stałego jest wystąpienie przez osobę zainteresowaną do organu orzekającego o niepełnosprawności we właściwym terminie, tj. przed upływem ważności poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jeżeli strona w powyższym terminie wystąpi o potwierdzenie istniejącego stopnia niepełnosprawności, to nawet w przypadku, gdy orzeczenie organu orzekającego zostanie wydane ze znacznym opóźnieniem, okoliczność ta nie wpłynie negatywnie na uprawnienia wnioskodawcy. Tymczasem z orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2010 r. wynika, że wydane zostało ono po rozpatrzeniu wniosku strony złożonego w dniu [...] lipca 2010 r., podczas gdy poprzednie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności straciło ważność w dniu [...] kwietnia 2010 r. zatem zdaniem organu przerwana została ciągłość prawa do zasiłku stałego, a wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia należy rozpoznawać z uwzględnieniem postanowień wynikających z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. P. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że do dnia [...] kwietnia 2010 r. miał przyznany znaczny stopień niepełnosprawności. Skarżący podkreślił, iż w dniu [...] kwietnia 2010 r. złożył dokumentację do Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, którą w dniu [...] kwietnia 2010 r. uzupełnił przesyłając kserokopię dowodu osobistego, która jednak na skutek niedopatrzenia pracownika organu nie została dołączona do akt sprawy i ten wniosek skarżącego pozostawiono bez rozpoznania. Dlatego też skarżący ponownie złożył wniosek, który został rozpatrzony orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. a i Ośrodek Pomocy Społecznej [...] przyznał skarżącemu zasiłek stały dopiero od dnia [...] sierpnia 2010 r. W ocenie skarżącego z uwagi na to, iż złożył on wniosek wraz pełną dokumentacją do Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia, niesłusznie doszło do przerwania ciągłości orzeczenia o jego niepełnosprawności i tym samym pozostawiono go przez okres od maja 2010 r. do [...] sierpnia 2010 r. bez środków do życia i ubezpieczenia społecznego, co ma dla niego istotne znaczenie ponieważ jest osobą leżącą i przebywa w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Zasiłek ten jest także jego jedynym dochodem z którego opłaca pobyt w powyższym zakładzie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i należało ją uwzględnić.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

W ocenie Sądu organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy zaznaczyć, że okolicznością niewątpliwą, bezsporną i istotną dla sprawy jest to, że skarżący do dnia [...] kwietnia 2010 r. otrzymywał zasiłek stały w związku z zaliczeniem go do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W dniu [...] kwietnia 2010 r. skarżący za pośrednictwem pracownika zakładu leczniczo-opiekuńczego złożył wniosek do Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o niepełnosprawności , który następnie w dniu [...] kwietnia 2010 r. uzupełnił przesyłając kserokopię dowodu osobistego. Dokument ten jednak na skutek niedopatrzenia pracownika powyższego organu nie został dołączony do akt sprawy. W związku z czym pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. poinformowano skarżącego o pozostawieniu jego wniosku bez rozpoznania z uwagi na nienadesłanie brakującego dokumentu. W tym stanie rzeczy skarżący ponownie złożył wniosek, który został rozpatrzony orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. i w związku z tym samym Ośrodek Pomocy Społecznej [...] W. przyznał skarżącemu zasiłek stały dopiero od dnia [...] sierpnia 2010 r. Skutkiem powyższego doszło do przerwania ciągłości w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności skarżącego i tym samym w wypłacie zasiłku Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia od kiedy powinien zostać przyznany skarżącemu zasiłek stały, czy od daty złożenia ponownego wniosku tj. od dnia [...] sierpnia 2010 r. , czy też wstecznie, od daty złożenia pierwszego wniosku z dnia [...] maja 2010 r.

Zasadą jest, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej następuje począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, co wynika z przepisu art. 106 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, a w szczególności wyroku NSA z 11.04.2006 r., sygn. I OSK 743/05, wynika, jednak że "w sprawie o kontynuację zasiłku stałego, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis określający początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku", (por. wyroki: - WSA w Poznaniu z 14.11.2007 r., sygn. V SA/Po 325/07, - WSA we Wrocławiu z 10.01.2008 r., sygn. IV SA/Wr 493/07, - WSA w Rzeszowie z 31.01.2008 r., sygn. II SA/Rz 713/07, - WSA w Gliwicach z 21.02.2008 r., sygn. IV SA/GL. 732/07, oraz – WSA w Poznaniu z 13.03.2008 r., sygn. IV SA/Po 839/07). Należy zauważyć, że wyrok ten odnosił się do art. 43 ust. 6 poprzedniej ustawy o pomocy społecznej z 29 listopada 1990 r., jednak jego treść jest zgodna z treścią normy art. 106 ust. aktualnie obowiązującej ustawy.

Wskazane porównania prowadzą też do wniosku, że orzecznictwo dotyczące art. 43 ust. 6 poprzedniej ustawy o pomocy społecznej jest aktualne na tle art. 106 ust. 3 obecnej ustawy z 2004 r.

W przedmiotowej sprawie strona nie ponosi winy, za opóźnienie w wydaniu prawomocnego orzeczenia określającego kontynuację niepełnosprawności w stopniu znacznym. Zdaniem Sądu, Strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku stałego z wyprzedzeniem czasowym , jednak na skutego niedopatrzenia pracownika niedołączono do akt sprawy przesłanej w dniu [...] kwietnia 2010 r. żądanej przez organ kserokopii dowodu osobistego i dlatego też pozostawienie wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2011 r. bez rozpoznania było niezgodne z prawem.

W ocenie składu orzekającego w realiach przedmiotowej sprawy należało przyjąć istnienie ciągłości świadczenia, niezależnie od daty złożenia kolejnego o nie wniosku Powyższe stanowisko Sądu jest zgodne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. ( P 28/07, OTK A 9/07/106), w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu powołanego wyroku TK stwierdził, że "niedopuszczalne jest, by ryzyko nieprawidłowego działania administracyjnego było przerzucone na osobę ubiegającą się o zasiłek (pielęgnacyjny)".

Należy zwrócić uwagę, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, obowiązują podobne zasady przyznawania świadczeń związanych z niepełnosprawnością (art. 16 i 24 ust. 2 uśr oraz odpowiednio art. 37 i 106 ust. 3 ups), albowiem jednym z warunków ich uzyskania jest ustalenie niepełnosprawności przez odpowiedni organ w odrębnym postępowaniu.

Pod koniec rozważań zamieszczonych w uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że sądy orzekając w sprawach innych zasiłków dokonają stosownej wykładni tego przepisu, wykorzystując art. 8 Konstytucji. Jeśli tej wypowiedzi nie ograniczać jedynie do grupy zasiłków wymienionych w tezie wyroku, wówczas jest to kolejny argument na rzecz rozstrzygnięcia Sądu w przedmiotowej sprawie zamieszczonego w sentencji wyroku.

Trzeba podkreślić, że z art. 87 ust. 1 i art. 8 Konstytucji RP, wynika, że jej przepisy są źródłem prawa i stosuje się je bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.

Art. 69 Konstytucji RP stanowi, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Z powołanego przepisu expresis verbis wynika, że władza publiczna ma obowiązek zapewnienia takim osobom stosownej egzystencji i temu obowiązkowi odpowiada prawo takich osób do uzyskania stosownych świadczeń z opieki społecznej. Zasiłek stały jest świadczeniem okresowym /miesięcznym/, a jego konstytucyjnym celem jest zapewnienie osobie niepełnosprawnej bieżącej egzystencji. Celu tego w zakresie początkowego terminu przyznania i wypłacania zasiłku stałego, nie spełnia art. 106 ust. 3 obowiązującej ustawy o pomocy społecznej w sytuacji przedłużającego się postępowania w sprawie o ustalenie stopnia niepełnosprawności, gdy poprzednie orzeczenie utraciło ważność.

Podkreślił to na tle art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, z późn. zm./ Trybunał Konstytucyjny stwierdzając, że powołanego przepisu nie można oceniać w oderwaniu od całości regulacji dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego(vide zasiłku stałego)

Brzmienie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28.11.2003 r. /Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm./ w zakresie początkowej daty przyznania świadczeń rodzinnych jest zbieżne z treścią art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej z 2004 r., a ponadto zbieżne są konstytucyjne cele tych świadczeń.

Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji uwzględni ocenę prawną i wskazania Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). orzekł jak w sentencji.