Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1437/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7,  art. 77 i 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. Z., M. P., E. D., A. R., G.B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. M.P., E. D., G. B., A. R. i M. Z., reprezentowani przez adwokata, wystąpili do Wojewody [...] o wydanie, na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., decyzji stwierdzającej, że nieruchomość będąca w dniu [...] września 1944 r. własnością J. T. Z., ujawniona w dawnej księdze wieczystej "O. Z.", zabudowana domem mieszkalnym przy ul. [...] nr [...], wydzielona prawnie i fizycznie ogrodzeniem przed [...] września 1939 r., stanowiąca obecnie działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...] [...] jednostka ewidencyjna [...] - miasto, dla której Sąd Rejonowy w [...] VI Wydział Ksiąg Wieczystych aktualnie prowadzi księgę wieczystą nr [...] - nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1945 nr 3, poz. 13 ze zm.).

W uzasadnieniu ww. wniosku wnioskodawcy podnieśli, że "w przypadku przedmiotowej nieruchomości w żadnym wypadku nie może być mowy, aby pomiędzy budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] tj. budynkiem mieszkalnym urzędników O. [...] była mowa o związku, nie mówiąc już o ścisłym, funkcjonalnym związku uzasadniającym możność przejęcia tychże nieruchomości w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej". Wskazali, że nieruchomość objęta wnioskiem zabudowana była domem, w którym w latach 1939-1989 mieszkała i tworzyła A. W., wybitna malarka, absolwentka Szkoły Sztuk Pięknych w [...] W roku 1996 r. staraniem Towarzystwa Miłośników [...] ulicę, przy której mieszkała artystka, nazwano jej imieniem.

Zdaniem wnioskodawców, brak jest związku funkcjonalnego pomiędzy prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a nieruchomością mieszkalną zajmowaną przez osobę nie będącą rolnikiem, ani nawet pracownikiem Ordynacji [...] - artystkę malarkę. Zamieszkiwała tam aż do 1989 r., w związku z czym nie ma wątpliwości, że nieruchomość ta nie została przeznaczona na cele reformy rolnej, a obecnie ma tam swoją siedzibę prywatna firma. Ich zdaniem, o tym, że przedmiotowa nieruchomość nie została objęta działaniem dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej świadczy treść samego protokołu z dnia [...] września 1944 r., w którym w części opisowej w pkt 1, trzeci tiret znajduje się zapis:" południe i wschód- lasy i grunty osady Z. ordynacji [...]". O. [...] była majątkiem leśno-przemysłowym, a nie rolnym. Z protokołu zdawczo-odbiorczego "O. [...]" z dnia [...] i [...] lutego 1945 r. sporządzonego w Z. wynika, że na własność Skarbu Państwa przeszło [...] ha [...] arów gruntów leśnych, natomiast łączna powierzchnia gruntów rolnych w majątku Z. wynosiła [...] ha [...] arów [...] metrów kwadratowych (z ogólnego obszaru [...] ha [...] a [...] m).

Decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], po rozpoznaniu powyższego wniosku, Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji podniósł, że objęta wnioskiem nieruchomość wchodziła w skład byłej O. [...] W dniu wejścia w życie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia [...] września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej właścicielem Ordynacji [...] był J. Z. Przedmiotowa nieruchomość była objęta księgą wieczystą dawną pod nazwą "[...] Z.". Zgodnie z wpisem z dnia [...] grudnia 1947 r. w dziale drugim tej księgi, będącym pierwszym wpisem po dniu [...] września 1944 r., czyli pierwszym wpisem po dacie wejścia w życie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, dobra O. [...] zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa w wyniku wejścia w życie:

1) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;

2) dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa;

3) ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

Wojewoda wskazał, że aktualnie dla nieruchomości objętej wnioskiem Sąd Rejonowy w Z., VI Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Z wpisów w tej księdze wynika, że podstawę prawną własności Skarbu Państwa do tej nieruchomości stanowi dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. nr 15, poz. 82). Obecnie pozostaje ona nadal własnością Skarbu Państwa i znajduje się w użytkowaniu wieczystym E.E. Sp. z o.o. z siedzibą w [...].

Organ I instancji wskazał, że żądaniem wnioskodawców jest wydanie decyzji na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r., stwierdzającej, że nieruchomość stanowiąca obecnie działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...] Z., jednostka ewidencyjna [...] - miasto, dla której Sąd Rejonowy w [...]VI Wydział Ksiąg Wieczystych aktualnie prowadzi księgę wieczystą nr [...], nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r.

Mając na uwadze ww. żądanie Wojewoda podniósł, że zgodnie z wpisem w księdze wieczystej dawnej pod nazwą "O. [...] oraz wpisem w nowej księdze nr [...], przedmiotowa działka stała się własnością Skarbu Państwa na mocy dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. nr 15, poz. 82). Rozporządzenie wykonawcze do tego dekretu, tj. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. nr 4, poz. 16) nie przewidywało wydawania przez właściwy organ decyzji w sprawach czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. W ocenie organu, § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. nie ma zastosowania do orzekania w sprawie nieruchomości, które przeszły na Skarb Państwa na mocy dekretu z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów. Dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów utracił moc na podstawie art. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. nr 55, poz. 321), ale nabycie własności na podstawie jego przepisów pozostaje w mocy.

Reasumując, organ I instancji wskazał, że obecnie nie ma przepisu, który przewidywałby właściwość organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości na podstawie tego uchylonego już dekretu. Spory takie mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym. W związku z powyższym, w ocenie Wojewody, orzekanie merytoryczne w zakresie ww. wniosku nie należy do organu administracji, lecz do sądu powszechnego.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne zgromadzenie i nieprawidłową ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Zarzucono ponadto naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1, art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych poprzez błędne zastosowanie i uznanie, iż Wojewoda jest związany wpisem określającym podstawę wpisu prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej nr [...], a także przepisów dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa poprzez stwierdzenie, że nieruchomość została przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów tego dekretu i na tej podstawie umorzenie postępowania. W szczególności, odwołujący się zarzucili organowi błędne przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość nie została faktycznie przejęta na rzecz Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. W ich ocenie, nastąpiło to wskutek ograniczenia się przez organ wyłącznie do ustalenia podstawy wpisu w księdze wieczystej prowadzonej obecnie dla przedmiotowej nieruchomości. Natomiast z treści dawnej księgi wieczystej "O. [...]" wynika, iż dobra Ordynacji zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa w wyniku wejścia w życie trzech dekretów: z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa oraz ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Zarzucając zaś naruszenie przepisów prawa materialnego, m.in. przepisów dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, wskazano, że błędnie stwierdzono, że nieruchomość została przejęta na podstawie tego dekretu i umorzono postępowanie w sprawie o podpadanie nieruchomości pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Następnie, przy szeregu pism uzupełniających odwołanie pełnomocnik odwołujących się przedłożył m. in. kopię decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2001 r. znak: [...] stwierdzającą, że zespół pałacowo-parkowy w [...]., stanowiący część Dóbr O. [...]., oznaczony w ewidencji gruntów obrębu M. PGR gm. [...]. o łącznej powierzchni [...] ha podlega działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2001 r., znak: [...], utrzymującej w mocy tę decyzję. Wnioskodawcy podnieśli, iż z decyzji tych wynika, że z uwagi na przekroczenie norm obszarowych "wszystkie nieruchomości położone na terenie [...]., a wchodzące w skład O. [...]., stanowiącej własność J. Z. przeszły z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa". Przedłożono również wyciąg z protokołu posiedzenia Gminnej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1947 r. wraz z pismem przewodnim Zarządu Gminy [...] z dnia [...] czerwca 1947 r. nr [...], z którego wynika, zdaniem pełnomocnika odwołujących się, że "wszystkie place i budynki b. O. [...] na terenie [...] zostały przejęte na podstawie ustawy o reformie rolnej i znalazły się pod administracją Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z wyjątkiem browaru (...)".

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, rozpoznając powyższe odwołanie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję

W uzasadnieniu ww. decyzji organ drugiej instancji podniósł, że umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. następuje, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to taki stan, w którym brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Przyczyny bezprzedmiotowości można podzielić na podmiotowe oraz przedmiotowe. Pod względem przedmiotowym na sprawę administracyjną składa się treść uprawnienia lub treść obowiązku oraz podstawa prawna i stan faktyczny. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona ujawnić się dopiero w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym.

Następnie Minister wskazał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji odwołuje się do przedmiotowej przesłanki bezprzedmiotowości. Zdaniem organu I instancji, nieruchomość objęta wnioskiem stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82), co wyklucza możliwość orzekania w trybie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51, ze zm.).

W ocenie Ministra, stanowisko organu I instancji co do zaistnienia przesłanki umorzenia postępowania należało podzielić.

Organ odwoławczy wskazał również, że w judykaturze ugruntował się pogląd, że w trybie dekretu z 1 września 1944 r. nieruchomości ziemskie przechodziły na własność Skarbu Państwa z dniem wejścia w życie dekretu. Decyzja orzekająca o przejęciu danej nieruchomości nie była konieczna do zaistnienia skutku prawnego w postaci przejścia prawa własności. Dopiero gdy właściciel kwestionował prawidłowość zastosowania przez państwo przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, prowadzone było postępowanie z § 5 rozporządzenia. W efekcie istotą tego postępowania jest rozstrzygnięcie, czy uprawnione (legalne) jest zastosowanie wobec danej nieruchomości przesłanek wynikających z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Wobec tego, w ocenie Ministra, www. trybie należało rozpoznać prawidłowość zakwalifikowania danej nieruchomości (ew. jej części) do kategorii nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym oraz prawidłowość ustalenia norm obszarowych (100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych) w stosunku do nieruchomości o takim właśnie charakterze. Warunkiem koniecznym dla możliwości orzekania w trybie § 5 rozporządzenia jest istnienie dowodów potwierdzających, że w stosunku do danej nieruchomości (jej części) właściwe władze państwowe stosowały art. 2 ust. 1 lit e dekretu. Jeżeli tak - to prawidłowość zastosowania przesłanek wynikających z tego przepisu podlega rozpoznaniu w ramach omawianego postępowania. Nie jest natomiast przedmiotem władczego ustalenia organu administracji w ramach tego postępowania, jaki inny niż art. 2 ust. 1 lit. e dekretu przepis prawa stanowił lub mógł stanowić podstawę przeprowadzonej faktycznie nacjonalizacji.

Mając powyższe na uwadze, organ podniósł, że w aktach sprawy znajduje się kilka dokumentów w różny sposób opisujących podstawę przejęcia nieruchomości wchodzących w skład O. [...] I tak organ wskazał, że w dawnej księdze hipotecznej O. [...] w dziale II widnieje wpis, z którego wnioskodawcy wywodzą, że przejęcie majątku mogło nastąpić na podstawie dekretu z 6 września 1944 r. Wpis ten - zamieszczony w kolumnie "ustalenie własności" i następujący bezpośrednio po wpisie z [...] października 1936 r. ujawniającym hrabiego M. O. [...] jako właściciela całych dóbr O. - dokonany z decyzji Wydziału Hipotecznego z dnia [...] grudnia 1947 r. brzmi następująco: Resztę nieruchomości z dóbr niniejszych uregulowanych wyżej na imię M.-l.-T.-K. Z. nie przejętych na rzecz Skarbu Państwa w wyniku wejścia w życie dekretów: z dnia 6 IX 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, z dnia 12 XII 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa i ustawy z dnia 3 I 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, otrzymał na własność po śmierci tegoż M. Z. jako syn z mocy prawa spadkowego. Ujawnionym w ten sposób właścicielem pozostałości z dóbr O. został J. T. A.M. Z. Wpis ów został zaprojektowany przez adwokata J. S. w związku z regulacją spadku po M. Z.

W ocenie organu, nie można uznać, że powyższy wpis dowodzi faktu przejęcia przez Skarb Państwa O. [...], a nawet jej części objętej wnioskiem w przedmiotowym postępowaniu, na podstawie dekretu z 6 września 1944 r. W treści wpisu dekret ten jest wprawdzie powołany, ale na równi z dwoma innymi aktami prawnymi i bez jakiegokolwiek odniesienia wymienionych aktów do poszczególnych części O. Wpis nie pochodzi od władz państwowych, które dokonywały przejęcia dóbr O., lecz od spadkobiercy poprzedniego właściciela, i odzwierciedla jedynie (w niezbędnym tu zakresie) stan wiedzy tej osoby na temat nacjonalizacji majątku. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że w aktach sprawy brak jest natomiast dokumentu, który mógłby zostać uznany za oficjalne potwierdzenie, dla potrzeb udokumentowania w księdze hipotecznej, przejęcia majątku na podstawie dekretu z 6 września 1944 r. - tj. zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233).

Zdaniem Ministra, wystarczającej wiedzy na temat podstaw przejęcia majątku nie daje również protokół zdawczo-odbiorczy z [...] i [...] lutego 1945 r. Przede wszystkim protokół ten sporządzony został nie na okoliczność przejęcia majątku na rzecz państwa, lecz przekazania części majątku spod administracji Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] w administrację Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] Protokół w efekcie w ogóle nie powołuje przepisów, które mogłyby być rozważane jako podstawa przejęcia nieruchomości przez państwo. Organ podkreślił także, że z faktu, że pewną częścią dóbr O. administrowała pierwotnie władza ziemska nie wypływa domniemanie co do podstawy objęcia przez tę władzę władztwa faktycznego, a tym bardziej domniemanie co do podstawy nabycia prawa własności przez Skarb Państwa. Zdaniem Ministra, odnotować natomiast należy, że protokolarne przekazanie dotyczyło terenów leśnych (prawdopodobnie wszystkich) byłej O., położonych na obszarze wymienionych w treści protokołu powiatów, o powierzchni ponad 50 tys. ha, wraz z szeregiem zakładów przemysłowych (głównie tartaków), gospodarstwami rybnymi, niektórymi gruntami ornymi oraz osadąwśródleśną Z. z zabudowaniami ale bez terenów związanych z browarem, młynem, szkołą i kościołem. Objęta wnioskiem działka z domem przy ul. [...] położona jest wprawdzie w niedalekim sąsiedztwie wszystkich wymienionych w ostatniej kolejności obiektów (browaru, kościoła pw. św. [...] szkoły; ulica [...] dochodzi bezpośrednio do ulicy [...]), niemniej nie można tylko z tego powodu uznać, w ocenie organu odwoławczego, że była ona związana z funkcjonowaniem któregoś z tych obiektów i że z tego powodu dotyczy jej wyłączenie, o którym mowa w pkt. V protokołu z [...] i [...] lutego 1945 r.

W ocenie Ministra, pewną wskazówkę co do tego, czy dzisiejsza działka nr [...] stanowiła część nieruchomości traktowanych jako leśne czy raczej jako inne, podlegające reżimowi dekretu z 6 września 1944 r., przynosi również protokół w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...], sporządzony przez komisarza ziemskiego w [...] w dniu [...] września 1944 r. Protokół stanowi o przejęciu majątku o łącznej powierzchni [...] ha, składającego się w 85% z gruntów ornych i łąk wobec powierzchni lasów wynoszącej [...] ha. Granice przejmowanego terenu stanowiły od północy i zachodu grunty wsi W. (położonej ponad 2 km na północny zachód od działki nr [...]), zaś od południa i wschodu - lasy i grunty osady Z. Objęta wnioskiem nieruchomość położona jest zaś w strefie podleśnej, na południe od [...] - a więc poza granicami terenu objętego protokołem (na co zwracają zresztą uwagę wnioskodawcy w inicjującym postępowanie wniosku). Wymienione w protokole ilość i charakter zabudowań - 2 domy mieszkalne i 19 budynków stricte gospodarczych (stajnie, obory, czworaki itp.) - również przemawiają za wnioskiem, że przejmowany w dniu [...] września 1944 r. na cele reformy rolnej teren nie obejmował budynku przy ul. [...] Bezpośrednie sąsiedztwo domu objętego wnioskiem stanowiły bowiem inne budynki mieszkalne, niedaleko znajdowały się obiekty wzmiankowane w poprzednim akapicie.

Ponadto, w aktach sprawy znajduje się pismo Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu [...] do Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w [...], datowane na [...] czerwca 1947 r. Pismo zawiera wyjaśnienia dotyczące sytuacji prawnej tartaku państwowego Z., będącego jednym z przedsiębiorstw dawnej O. [...] Kwestionując plany komisji dotyczące przejęcia tartaku na podstawie przepisów ustawy z 3 stycznia 1946 r. Dyrekcja Lasów Państwowych stwierdziła, że cały majątek ziemski b. O. [...] wraz z lasami i zakładami przemysłowymi, a między innymi wraz z tartakiem Z., przeszły na własność Skarbu Państwa na zasadzie dekretu PKWN z dnia 6.9.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (...). W ocenie Ministra, informacji tej nie można jednak potraktować jako w pełni wiarygodnej i decydującej o faktycznej podstawie przejęcia nieruchomości. Po pierwsze, nie pochodzi ona od instytucji państwowej kompetentnej do wyrażenia stanowiska w sprawie przejmowania nieruchomości w reżimie dekretu z 6 września 1944 r. Po drugie, nie może być ona czytana w oderwaniu od kontekstu, a analiza całego pisma ujawnia istnienie wewnętrznych sprzeczności. I tak dalsza część cytowanego zdania przynosi informację, że następnie całe gospodarstwo leśne b. O. [...] wraz z przynależnym gospodarczo zakładami przemysłowymi (...) przekazane zostało Administracji Lasów Państwowych w osobie Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] przez Komisarza Ziemskiego w [...], a to stosownie do art. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, o czym świadczy załączony w odpisie protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] i [...] lutego 1945 r. Wynika z tego fragmentu, że Dyrekcja Lasów Państwowych powoływała jako podstawę objęcia terenów leśnych art. 1 dekretu z 12 grudnia 1944 r., który to przepis nie stanowi jednak o przejęciu administracji nad lasami lecz o przejęciu lasów na własność Państwa - co zdaje się negować poprzednie twierdzenie. Wreszcie w dalszej części pisma podniesiono, iż tartak w [...] w chwili wejścia w życie powołanej wyżej ustawy (...) stanowił już własność Skarbu Państwa z mocy specjalnych ustaw (wyżej powołane dekrety PKWN) – co, poprzez zastosowanie liczby mnogiej w odniesieniu do podstaw przejęcia majątku, wprost dowodzi, że dekret z 12 grudnia 1944 r. traktowano co najmniej równoprawnie z dekretem z 6 września 1944 r. w kontekście podstaw nabycia własności przez Skarb Państwa.

Podsumowując, w ocenie Ministra, pismo z [...] czerwca 1947 r. jako wysoce nieprecyzyjne i wewnętrznie sprzeczne, nie może stanowić dowodu na rzecz tezy o przejęciu nieruchomości, stanowiącej aktualnie działkę nr [...], w trybie dekretu z 6 września 1944 r. Organ wskazał, iż pismo to nie daje żadnej wiedzy pewnej co do przepisów zastosowanych przez Skarb Państwa w celu przejęcia spornych nieruchomości.

Ponadto,organ zaznaczył, że pozostałe dokumenty z 1947 r., powołane przez wnioskodawców w piśmie z [...] marca 2013 r., odnoszą się bezpośrednio do wybranych, ściśle określonych części dóbr O. [...] (przedsiębiorstwa, zwłaszcza tartak, konkretne place) i jako takie nie stanowią źródła wiedzy na temat podstawy przejęcia nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka [...]. Nie mają też znaczenia nadesłane przez wnioskodawców w toku postępowania odwoławczego decyzje organów administracji w przedmiocie podpadania pewnych fragmentów O. [...] pod przepisy dekretu z 6 września 1944 r. jako oczywiście niedotyczące działki [...] i nieprzesądzające żadnej kwestii odnośnie do statusu działki [...].

Odnosząc się do wyroku Sądu Najwyższego z 24 listopada 1962 r., sygn. I CR 948/58, który powołali wnioskodawcy, organ wskazał, że orzeczenie to zapadło w wyniku rozpoznania rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego z 16 czerwca 1958 r., a jego przedmiotem był spór dotyczący czynszu za dzierżawę nieruchomości w [...], jakiego J. Z. domagał się od Skarbu Państwa. SN wywiódł, że żądanie czynszu było bezzasadne z racji tego, że sama umowa dzierżawy była nieważna - a to z uwagi na okoliczność, że nieruchomość stanowiąca przedmiot umowy przeszła wcześniej na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej i jako taka nie mogła być przez dawnego właściciela oddana w dzierżawę.W ocenie organu, w uzasadnieniu tego wyroku (str. 5) zawarte zostało jedyne w istocie zdanie (eksponowane zresztą w odwołaniu), które może dać podstawę do wysunięcia tezy o przejęciu przez Skarb Państwa całej O. [...] na podstawie art. 2 ust.lit. e dekretu z 6 września 1944 r. Zdanie to należy jednak odczytywać w kontekście całego uzasadnienia, w szczególności w kontekście przedmiotowego zakresu rozpoznawanej przez SN sprawy. Już bowiem zdanie poprzedzające, od którego rozpoczyna się uzasadnienie prawne wyroku wskazuje wyraźnie że przedmiotem oceny sądu jest status prawny "spornych budynków". Owe budynki, jako gospodarczo powiązane z nieruchomością ziemską, stanowiły część tej nieruchomości i w efekcie podlegały działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. Dalsza część uzasadnienia (str. 6) koncentruje się na wykazaniu, że "sporne budynki" zostały explicite wymienione w protokole zdawczo-odbiorczym z [...] i [...] lutego 1945 r., a ściśle rzecz ujmując w dwóch załącznikach do niego. SN roztrząsał ponadto wzajemne relacje między niektórymi dokumentami, wyjaśniając przy tym istniejące między nimi rozbieżności, dokonywał interpretacji poszczególnych pism różnych urzędów - z tym że zawsze w odniesieniu do "spornych domów". W ocenie Ministra, w żadnym miejscu uzasadnienia SN nie podjął się takiej kompleksowej wykładni przepisów dekretu z 6 września 1944 r. wraz ze stanem faktycznym odnoszącym się do dóbr całej Ordynacji, którą możnabyłoby uznać za wyrażenie stanowiska na temat nacjonalizacji całej Ordynacji.Okoliczność, że uzasadnienie wyroku odwołuje się między innymi do takich dokumentów, które zostały poddane analizie w niniejsze decyzji (protokół z 21 i 22 lutego 1945 r.), nie stwarza przeszkody, w ocenie Ministra, do samodzielnej oceny tych dokumentów przez organ administracji w granicach swobodnej oceny dowodów. Nie jest więc niedopuszczalne poczynienie odmiennych ustaleń w stosunku do tych, których autorem był SN - tym bardziej, że to w ramach kompetencji organu administracji a nie sądu powszechnego leży rozstrzygnięcie o tym, czy dana nieruchomość stanowiła przedmiot nacjonalizacji w trybie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. Uwzględniając powyższe okoliczności organ uznał, że uzasadnienie wyroku SN z 24 listopada 1962 r. nie prowadzi do wniosku, że cała O. Z. stała się własnością Skarbu Państwa w myśl art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. Ponadto, uzasadnienie tego wyroku, jako zawierające ustalenia dotyczące jedynie konkretnych budynków w Szczebrzeszynie, nie jest istotne dla rozstrzygnięcia sprawy z odwołania od decyzji Wojewody L. z [...] października 2012 r. W zaskarżonej decyzji odwołano się do treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla działki nr [...]. Jako podstawę ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa podano w niej dekret z 12 grudnia 1944 r.

Powołując się na powyższe, organ wskazał, że zgromadzony w aktach sprawy materiał źródłowy nie pozwala w rezultacie na postawienie niebudzącej wątpliwości tezy, że część O. [...] stanowiąca obecnie działkę [...], objęta wnioskiem z [...] kwietnia 2012 r., przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. Część dokumentów, która prima facie zdaje się o tym świadczyć, po dokładnej analizie musi zostać odrzucona. Część dokumentów w dość jednoznaczny sposób przemawia za inną podstawą przejęcia (aczkolwiek nie jest w mocy organu administracji wskazanie w sposób wiążący takiej innej, konkurencyjnej podstawy).

W ocenie Ministra, wobec niemożności stwierdzenia, że nieruchomość objęta wnioskiem została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r., niemożliwe jest prowadzenie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ocena prawidłowości zastosowania wspomnianego przepisu. Organ zaznaczył przy tym, że wnioskodawcy składając wniosek w przedmiotowej sprawie podawali, iż "przedmiotowa nieruchomość nie została objęta działaniem dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej" (str. 8 wniosku), o czym świadczyć ma "treść samego protokołu z dnia [...] września 1944 r.". Co więcej, zdaniem wnioskodawców cała O. [...] stanowiła majątek leśno- przemysłowy, a nie rolny (str. 9 wniosku, pkt V pn. "O. [...] - majątek leśno-przemysłowy, a nie rolny"). W ocenie organu, w odwołaniu wnioskodawcy przyznają, że nie sposób ustalić, czy nieruchomość objęta wnioskiem była przejęta na podstawie przepisów dekretu 6 września 1944 r., czy dekretu z 12 grudnia 1944 r. Wnioskodawcy racjonalnie zatem oceniają wartość materiału dowodowego w sprawie. Niemniej z istniejącego niewątpliwie stanu niejednoznaczności wyprowadzają wadliwy wniosek, że właściwą metodą rozstrzygnięcia problemu powinno być postępowanie prowadzone w trybie § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. Rozumowanie takie pomija jednak omówione wyżej charakter i cele postępowania, które zainicjowali. W ocenie Ministra, nie uwzględnia też zasady wypływającej z art. 6 k.p.a., nakazującej organom administracji działać na podstawie przepisów prawa. Zastosowana w przedmiotowej sprawie zasada ta wyraża zakaz rozstrzygania w ściśle określonym postępowaniu administracyjnym wszelkich sporów związanych z nacjonalizacją nieruchomości, postulując w miejsce tego ograniczenie się do rozstrzygnięcia sporu o zastosowanie konkretnych przesłanek wynikających z prawa materialnego. Jeżeli jednak nie można dowieść, że przesłanki te w ogóle były przez organy władzy państwowej stosowane, spór na ich temat staje się bezprzedmiotowy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. Z., M. P., E.D., G. B. i A. R. zarzucając jej naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, to jest:

a) art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez ich błędne nie zastosowanie w sprawie i nie orzeczenie merytorycznie w przedmiocie podpadania nieruchomości objętej wnioskiem pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu i błędne umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. wskutek:

- pominięcia, że skutki prawne tego przepisu następowały z mocy samego prawa bez konieczności dokonywania dalszych czynności faktycznych lub prawnych w stosunku do wszystkich nieruchomości ziemskich należących do jednego właściciela spełniających przesłanki stosowania tego przepisu, w tym normę obszarową, z dniem wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. z dniem 13 września 1944 r. i uznanie, że do prowadzenia postępowania konieczne jest istnienie dowodów potwierdzających, że w stosunku do danej nieruchomości (jej części) właściwe władze państwowe stosowały art. 2 ust. 1 lit. e debetu;

- błędnego uznania, że przedmiotowa nieruchomość nie mogła przejść na własność Skarbu Państwa z mocy w dniu 13 września 1944 r. prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wobec ustalenia, że nieruchomość przeszła z mocy prawa na mocy dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, mimo braku zbadania przesłanek przejścia z mocy prawa nieruchomości narzecz Skarbu Państwa na podstawie aktu prawnego wywołującego skutki prawne wcześniej niż przyjęty za podstawę przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi;

- pominięcia treści art. 7 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, który przewidywał: "...usunięcie w terminie trzydniowym dotychczasowych właścicieli", co w przypadku J. Z. miało rzeczywiście miejsce w przypadku O. [...] we wrześniu 1944 r.;

b) art. 6 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego pominięcie pomimo tego, że w zarząd państwowy przez Powiatowy Urząd Ziemski w [...] działający w imieniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych została objęta cała nieruchomość ziemska J. Z. pod nazwą "O. [...], położona na terenie województwa lubelskiego o czym świadczą takie dokumenty urzędowe jak:

- pierwsza i ostatnia strona protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] i [...] lutego 1945r., gdzie przekazującym jest Kierownik Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] ob. T. R. działający na mocy upoważnienia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia 8 lutego 1945 r., [...], oraz na ostatniej stronie tego protokołu, który przekazano po jednym egzemplarzu Powiatowemu Urzędowi Ziemskiemu w [...] i Wojewódzkiemu Urzędowi Ziemskiemu w [...];

- pierwsza strona Załącznika nr 9 do protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] i [...] lutego 1945 r., na której widnieje ręczna adnotacja: "Zespół: Wojewódzki Urząd Ziemski w [...] 1944-47";

c) przepisów dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórychlasów na własność Skarbu Państwa w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2009 r., I OSK 1384/07, LEX nr 529913, poprzez błędne stwierdzenie w środkowej części uzasadnienia, że przedmiotowa nieruchomość oraz nieruchomość ziemska J. Z. O. [...] została przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów tego dekretu i na tej podstawie umorzenie postępowania w sprawie o podpadanie nieruchomości pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, chociaż organ administracyjny w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji wycofał się z tego stwierdzenia;

2. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. umorzenie postępowania w sprawie, z uwagi na jego rzekomą bezprzedmiotowość, mającą polegać na braku możliwości orzekania przez organ w sprawie, z uwagi na przejście nieruchomości z mocy prawa na Skarb Państwa na podstawie późniejszego aktu nacjonalizacyjnego niż będący podstawą rozstrzygnięcia sprawy wyznaczonej żądaniem wniosku, tj. na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 15, poz. 82), a w konsekwencji faktyczne orzeczenie o nie podpadaniu nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej w drodze decyzji procesowej, a nie merytorycznej, bez badania przesłanek stosowania tego przepisu do nieruchomości;

b) art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne zgromadzenie i nieprawidłową ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, tj. błędne ustalenie, że nieruchomość nie została faktycznie (acz bezprawnie) przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. nr 15, poz. 82), a to wskutek:

- błędnej oceny protokołów zdawczo-odbiorczych z dnia [...] września 1944 r.w sprawie przejęcia na cele Reformy Rolnej na mocy Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o wprowadzeniu Reformy Rolnej oraz z dnia [...] i [...] lutego 1945 r., z którego wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się przed przekazaniem (a nie przejęciem) Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] we władaniu Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...]

- błędnej oceny wpisu w dziale II dawnej księgi hipotecznej O. [...] oraz pozostałych dokumentów dostarczonych przez Wnioskodawców, a w szczególności wyciągu z protokołu posiedzenia Gminnej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1947 r. wraz z pismem przewodnim Zarządu Gminy [...] z dnia [...] czerwca 1947r., nr [...], treści pisma Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu [...] z [...] czerwca 1947 roku;

- nieustalenie łącznej powierzchni nieruchomości ziemskiej J. Z. pod nazwą O. [...], w tym z wyszczególnieniem ile posiadała ona łącznie użytków rolnych o jakich mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a w konsekwencji nieustaleniu czy nieruchomość ziemska J. Z. spełniała normy obszarowe określone w tym przepisie, pomimo lakonicznego stwierdzenia, że łączna powierzchnia przekraczała 50 tys. ha;

- błędnym ustaleniu, a także nie znajdującym oparcia w zgromadzonym i powołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie dokonał takiego ustalenia) materiale dowodowym, że objęta wnioskiem nieruchomość położona jest zaś w strefie podleśnej, na południe od Z., podczas gdy nieruchomość ta wchodziła w skład osady Z., a obecnie wchodzi w skład miasta Z., co wynika także ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu Zarys granic ewidencyjnych m. Z. na tle wycinka planu zbiorowego Dóbr O. [...] złożonego w zasobach Archiwum Państwowego w [...] sporządzonego przez geodetę uprawnionego M. W.;

- nieustaleniu w sposób wyczerpujący przez organ administracyjny w zaskarżonej decyzji czy przedmiotowa nieruchomość stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha była objęta protokołem zdawczo- odbiorczym z dnia [...] września 1944 r., czy protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] i [...] lutego 1945 r. oraz czy protokoły te obejmowały te same nieruchomości, czy też inne, a jeżeli tak to jakie, wobec niewskazania żadnych podstaw prawnych w protokole zdawczo-odbiorczym z dnia [...] i [...] lutego 1945 r. dotyczących przejęcia majątku J. Z. na własność Skarbu Państwa;

- nieprzesłuchaniu wnioskodawców i żadnych świadków w niniejszej sprawie, które mogłyby posiadać bezpośrednią wiedzę o przejęciu nieruchomości ziemskiej Ordynacji Zamojskiej na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej;

- błędnym pominięciu faktu, iż w księdze hipotecznej O. [...] w dziale II jako właściciel wpisany jest J. Z. obok Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej;

- braku dopuszczenia z urzędu i przeprowadzenia dowodów z dokumentów w postaci decyzji administracyjnych i wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanych w postępowaniach prowadzonych przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczących podpadania pod działanie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nieruchomości położonych w [...] , gmina [...] , powiat [...] i innych nieruchomości należących do J. Z., tj.: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2015r., sygn. akt I SA/Wa 598/15, orzeczonego w sprawie skarżących, a dotyczącego podpadania pod reformę rolną zespołu pałacowo-parkowego w [...], który był ujawniony w dniu [...] września 1944 roku w księdze hipotecznej O. [...]; wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt IV SA 2074/02, który w sprawie skarżących uchylił decyzje o podpadaniu pod reformę rolną zabudowanych nieruchomości przemysłowo - mieszkalnych położonych w [...], który był ujawniony w dniu [...] września 1944 r. w księdze hipotecznej O. [...]; wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2006 r., sygn. akt IV SA 640/06, który w sprawie skarżących uchylił decyzje o podpadaniu pod reformę rolną zabudowanych nieruchomości przemysłowo - mieszkalnych położonych w Z., który był ujawniony w dniu [...] września 1944 r. w księdze hipotecznej O. [...] ;wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt IV SA 1950/10, który w sprawie skarżących uchylił decyzje o umorzeniu postępowania w sprawie o podpadaniu pod reformę rolną zabudowanych nieruchomości przemysłowo-mieszkalnych położonych w Z., który był ujawniony w dniu [...] września 1944 r. w księdze hipotecznej O. [...]; wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 746/13, który w sprawie skarżących uchylił decyzje o umorzeniu postępowania w sprawie o podpadaniu pod reformę rolną zabudowanej nieruchomości mieszkalnej położonej w [...], który był ujawniony w dniu [...] września 1944 roku w księdze hipotecznej O. [...]; wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1962 r., sygn. I CR 948/58 orzeczonego w sprawie ojca skarżących – J. Z. a dotyczącego jednej z nieruchomości, która była ujawniona w dniu [...] września 1944 r. w wykazie hipotecznym "Dobra Ziemskie O. [...] i Dóbr Wydzielonych z [...] lit. [...] ";

- ustalenia we fragmencie początkowym uzasadnienia zaskarżonej decyzji rzekomego przejęcia nieruchomości ziemskiej na podstawie dekretu z dnia 12.12.1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa w oparciu o treść wpisu w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej obecnie dla nieruchomości objętej wnioskiem prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, a ponadto mimo braku w obrocie prawnym protokołu przejęcia nieruchomości w trybie tego dekretu na podstawie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa z dnia 20 stycznia 1945 r. (Dz.U. 1945 nr 4, p. 16), a organ w niniejszej sprawie nie jest właściwy do ustalenia tej okoliczności, co przyznał w końcowej części uzasadnienia swojej decyzji;

- niewystąpieniu do Archiwum Państwowego w [...] do zespołu Urzędu Wojewódzkiego L. (1944-1950) Dział Rolnictwa i Refom Rolnych (prawdopodobna sygn. [...]) i zespołu archiwalnego nr [...] - Wojewódzki Urząd Ziemski w [...] 1944-1947 oraz do Archiwum Akt Nowych w [...] w celu nadesłania dokumentów dotyczących przejęcia wszystkich nieruchomości należących do J. Z. i wchodzących w skład O. [...] na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej,

co miało ten wpływ na wynik sprawy, że Minister ustalił, że brak jest dowodów potwierdzających, że w stosunku do nieruchomości właściwe władze państwowe stosowały art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a nieruchomość została przejęta na podstawie dekretu z dnia 12.12.1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, pomimo widniejącego w księdze hipotecznej O. [...] wpisu w dziale II jako właściciela również J. Z. co powoduje bezprzedmiotowość postępowania i konieczność jego umorzenia na zasadzie art. 105 § 1 K.p.a.

Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Ponadto, na zasadzie art. 106 § 3 P.p.s.a., skarżący wnieśli o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów, z których dowód winien był przeprowadzić Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponieważ posiadał on z urzędu wiedzę na temat tych toczących się postępowań, a przeprowadzenie tych dowodów jest niezbędne dla wyjaśnienia sprawy, tj. ustalenia czy nieruchomość została faktycznie przejęta na podstawie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wraz z innymi nieruchomościami sąsiednimi, tj.:

- decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r., znak [...];

- nieostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r., znak [...],na okoliczność, że nieruchomości sąsiadujące z przedmiotową nieruchomością, położone na terenie osady [...], gmina [...], powiat [...], a stanowiące willę mieszkalną "[...]." oraz [...]. w [...] i willę mieszkalną "[...]. " według ustaleń Wojewody [...] i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi także nie objęte protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] września 1944 r. były przejęte faktycznie na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej i że aktualnie prowadzone są w stosunku do nich postępowania o stwierdzenie nie podpadania tych nieruchomości pod działanie tego dekretu oraz, że były w stosunku do nich wydawane decyzje administracyjne Wojewody [...] i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzające niepodpadanie bądź podpadanie pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, a także, że decyzje te były przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który nie stwierdzał bezprzedmiotowości postępowania;

- protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] września 1944 r. w sprawie przejęcia na cele Reformy Rolnej na mocy Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6.IX.1944 r. o wprowadzeniu Reformy Rolnej majątku ziemskiego M. z K. i D., [...] i B., własność ob. O. Ja. Z. przez Komisarza Ziemskiego w [...] działającego z polecenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] opierając się na pkt 1 art. 6 Dekretu P.K.W.N. z dn. 6.IX.1944 r. o wprowadzeniu reformy rolnej

- protokołu z dnia [...] stycznia 1945 r. w sprawie przejęcia zakładów przemysłowych b. O.Z.M. - Młyna i Elektrowni M. na cele Państwowych Zakładów Chowu koni od Komisarza Ziemskiego w [...] działającego z ramienia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] września 1944 r.;

- pisma Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z dnia [...] 02.1945r., Ldz [...] do Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] dotyczące przekazania całej O. [...] przez ten urząd;

- protokołu zdawczo-odbiorczego spisanego w dniu [...] 03.1950 r. w sprawie przejęcia i przekazania młyna w M. przez przedstawiciela Wojewódzkiego Urzędu [...] - Działu Rolnictwa i Reform Rolnych;

- decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2001 r., znak [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 05.2001 r. znak [...] stwierdzającej, że nieruchomość stanowiąca zespół pałacowo-parkowy w [...] stanowiący część dóbr O. [...] podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6.9.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;na okoliczność przejęcia majątku byłej O. Z. przez władze państwowe na podstawie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, organu dokonującego przejęcia, faktu, że protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] i [...] lutego 1945 r. obejmował nieruchomości przejęte przez władze ziemskie na podstawie dekretu z dnia 6.9.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, na okoliczność, że tereny przejęte na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej byłby następnie przekazywane innym władzom państwowym, w tym Dyrekcji Lasów Państwowych oraz innym podmiotom.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem procesowym z dnia [...] stycznia 2016 r. skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodu z odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 405/15 wraz z uzasadnieniem.

Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2016 r. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe zawarte w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2015 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2012 r. o umorzeniu, na podstawie art. 105 § 1 kpa, postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem skarżących z dnia 20 kwietnia 2012 roku o wydanie, w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r., decyzji stwierdzającej, iż nieruchomość będąca w dniu [...] września 1944 r. własnością J. Z., ujawniona w dawnej księdze wieczystej "O. [...]", zabudowana domem mieszkalnym przy ul. [...] nr [...], wydzielona prawnie i fizycznie ogrodzeniem przed [...] września 1939 roku, stanowiąca obecnie działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha, obręb I [...], jednostka ewidencyjna [...] - miasto, dla której Sąd Rejonowy w [...], VI Wydział Ksiąg Wieczystych, aktualnie prowadzi księgę wieczystą nr [...] - nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, dalej zwanego "dekretem" lub "dekretem o reformie rolnej".

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stanowi art. 105 § 1 kpa. Stosownie do dyspozycji tego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (tak: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2005, s. 485). Tak więc sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne – pozytywne czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne.

Powodem umorzenia postępowania w rozpoznawanej sprawie było uznanie przez organ, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, iż wobec niemożności stwierdzenia, że nieruchomość objęta wnioskiem skarżących została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu o reformie rolnej, niemożliwe jest prowadzenie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ocena prawidłowości zastosowania tego przepisu.

W ocenie Sądu, stanowisko organu co do zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanki umorzenia postępowania jest prawidłowe.

W pierwszej kolejności podnieść trzeba, co jest kwestią bezsporną, iż nieruchomości przejmowane na cele reformy rolnej przechodziły na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Wskazuje na to wprost treść art. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z przepisu tego wynika, że wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione w punktach b, c, d i e części pierwszej tego artykułu przechodzą bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia, w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1, część druga dekretu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż tryb przewidziany w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r., zwanego dalej "rozporządzeniem", był i jest uruchamiany w przypadkach spornych, gdy właściciel/współwłaściciel (bądź jego następca prawny) nieruchomości uważał, że jego nieruchomość (nieruchomość spadkodawców) z takich czy innych względów nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu i w związku z tym powinna być wyłączona spod działania tego przepisu, czyli nie powinna podlegać przejęciu na cele reformy rolnej w części bądź w całości. Przepis ten stanowi więc podstawę żądania przez właścicieli (ich spadkobierców) nieruchomości (jej części) przejętej na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, ustalenia w formie decyzji administracyjnej, czy dana nieruchomość podlegała działaniu przepisów tego dekretu.

Istotne zatem znaczenie dla możliwości uruchomienia i prowadzenia postępowania administracyjnego w powołanym trybie ma, jak trafnie wskazał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, jednoznaczne i niewątpliwe ustalenie przez organ, że w stosunku do danej nieruchomości (jej części) podstawę przejęcia stanowił art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Podstawa prawna przejęcia danej nieruchomości przez Skarb Państwa determinuje bowiem dalsze czynności w sprawie - w tym przede wszystkim właściwość organów administracji.

Z zaskarżonej decyzji wynika, iż w celu ustalenia czy w stosunku do objętej wnioskiem skarżących nieruchomości podstawę przejęcia stanowił art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej organ dokonał analizy szeregu dokumentów dotyczących przejęcia nieruchomości wchodzących w skład O. [...], w tym w szczególności:

1) wpisów w dawnej księdze hipotecznej pod nazwą "O. [...]";

2) protokołu w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku Z. z [...] września 1944 r.;

3) protokołu zdawczo – odbiorczego z [...] i [...] lutego 1945 r.;

4) pisma Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu [...] do Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w [...] z dnia [...] czerwca 1947 r.;

5) uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 24 listopada 1962 r., sygn. I CR 948/58;

6) wpisów w prowadzonej dla działki nr [...] księdze wieczystej nr [...].

W ocenie Sądu, analiza znajdujących się w aktach sprawy dokumentów prowadzi do wniosku, iż trafnie uznał organ odwoławczy, że dokumenty te w różny sposób opisują one podstawę przejęcia nieruchomości wchodzących w skład O. [...]

Jak bowiem wynika z treści wpisu w dziale II dawnej księgi hipotecznej O. [...], powołano w nim dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej na równi z dekretem z 12 grudnia 1944 o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa oraz ustawą z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Przy tym, powołując w tym wpisie ww. akty prawne nie odniesiono ich w żaden sposób do poszczególnych części O. [...], w tym do objętej wnioskiem skarżących części ww. O. Jak zaś wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu zupełnego księgi wieczystej nr [...], objęta wnioskiem skarżących działka nr [...] stała się własnością Skarbu Państwa na mocy dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. nr 15, poz. 82). Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem skarżących (które podziela również organ odwoławczy), iż deklaratoryjny wpis w treści księgi wieczystej, zgodnie z przepisami ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2013 r., poz. 707), nie jest objęty domniemaniem zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, bowiem domniemanie to nie obejmuje podstawy wpisu. Domniemanie określone w art. 3 ww. ustawy dotyczy bowiem istnienia prawa, a nie jego pochodzenia. Niemniej jednak, nie oznacza to, iż treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr [...] nie wiąże organu administracji w zakresie podstawy przejęcia tej konkretnej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Treść wpisu pochodzenia prawa własności Skarbu Państwa w stosunku do przedmiotowej działki stanowi dowód, który musi zostać oceniony w konfrontacji z pozostałymi dostępnymi w sprawie dowodami.

Sąd podzielił stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż wystarczającej wiedzy i pewności dotyczącej tego, że część O. [...], stanowiąca obecnie działkę o numerze ewidencyjnym [...], przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu nie dają pozostałe analizowane przez organ dokumenty, to jest: protokół zdawczo – odbiorczy z [...] i [...] lutego 1945 r., protokół w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...] z [...] września 1944 r., pismo Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu [...] do Wojewódzkiej Komisji ds. upaństwowienia w [...] z [...] czerwca 1947 r., pismo do Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw, pismo Urzędu Wojewódzkiego [...] z [...] kwietnia 1947 r., pismo Departamentu Przebudowy Ustroju Rolnego Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] maja 1947 r., decyzja Wojewody [...] z [...] maja 2001 r. oraz decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2001 r. Jak ponadto trafnie wskazał organ odwoławczy, wniosku o tym, iż cała O. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z mocy art. 2 ust. 1 lit e dekretu o reformie rolnej nie można wyprowadzić z treści znajdującego się w aktach sprawy uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 24 listopada 1962 r., sygn. akt I CR 948/58.

Podsumowując, trafnie uznał organ odwoławczy, iż treść zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie pozwala na jednoznaczne i nie budzące wątpliwości ustalenie, że w stosunku do działki nr [...] podstawę jej przejęcia stanowił art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Niemożność ustalenia w niniejszej sprawie, czy objęta wnioskiem skarżących nieruchomość została przejęta przez Państwo na podstawie dekretu o reformie rolnej, dostrzegli również sami skarżący, którzy zarówno w odwołaniu (str. 4), jak i w skardze (str. 15) podnieśli, iż w wobec treści wpisu w dawnej księdze hipotecznej O. [...] w sprawie zachodzi sytuacja, w której nie sposób ustalić, czy nieruchomość objęta wnioskiem była przejęta faktycznie na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, czy dekretu z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.

Skoro zatem nie można jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości ustalić podstawy przejęcia objętej wnioskiem nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], to, wbrew twierdzeniu skarżących, organ nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy tj. badania przesłanek wynikających z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W ocenie Sądu, podstawy przejęcia nieruchomości objętej wnioskiem na rzecz Skarbu Państwa nie można bowiem domniemywać. Konieczne jest jednoznaczne potwierdzenie, że w stosunku do danej nieruchomości podstawą przejęcia był art. 2 ust. 1 lit e dekretu, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Jak już bowiem wskazano powyżej, podstawa prawna przejęcia determinuje dalsze czynności w sprawie, a przede wszystkim właściwość organów administracji.

Słusznie zatem uznały organy, iż w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym niemożliwe jest prowadzenie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ocena prawidłowości zastosowania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. W konsekwencji, podzielić należało stanowisko organów, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 105 § 1 kpa.

Mając powyższe na względzie, niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego, to jest art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej w związku z § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. oraz art. 6 dekretu o reformie rolnej. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 105 § 1 kpa. Ponadto, nie można podzielić zarzutu naruszenia przez organ zaskarżoną decyzją przepisów dekretu z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Jak wskazał organ w treści zaskarżonej decyzji, który to pogląd Sąd w całości podziela, nie może być przedmiotem władczego ustalenia organu administracji, w ramach postępowania prowadzonego w trybie § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r., jaki inny niż art. 2 ust. 1 lit. e dekretu przepis prawa stanowił lub mógł stanowić podstawę przeprowadzonej faktycznie nacjonalizacji. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniu skarżących, z zaskarżonej decyzji nie wynika aby Minister dokonywał takich ustaleń w ramach przedmiotowego postępowania.

Ponadto, Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Zdaniem skarżących, naruszenie powołanych przepisów polegało na niedostatecznym zgromadzeniu i nieprawidłowej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego oraz braku prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżących zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji. Organy orzekające w sprawie - wbrew temu co twierdzą skarżący – zgromadziły materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ponadto, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, nie uchybiając w tym względzie zasadom ustanowionym w art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Organy szczegółowo także wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenia zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W szczególności, jak to szczegółowo wskazano powyżej, w ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wyjaśnienia organu dotyczące poszczególnych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz kompleksową, i oparta na rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego, ocenę ich wiarygodności i mocy dowodowej, w tym szczegółowe omówienie przez organ dlaczego części z tych dowodów odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Minister wyjaśnił także szczegółowo z jakich względów nie może uwzględnić w postępowaniu zgłaszanych przez stronę dowodów w postaci pism z lat 1944 – 1950 oraz decyzji administracyjnych podnosząc, iż ich treść nie ma znaczenia dla ustaleń odnośnie podstawy prawnej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości objętej wnioskiem skarżących, a stanowisko to Sąd w pełni podziela. Stąd zarzut braku wyjaśnienia przyczyn nieuwzględnienia zgłaszanych w tym względzie przez strony wniosków dowodowych także okazał się chybiony.

Końcowo podnieść trzeba, iż Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w skardze oraz piśmie procesowym skarżących z dnia [...] stycznia 2016 r. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zauważyć trzeba, iż na podstawie powołanego przepisu sąd może przeprowadzić dowód z dokumentów, gdy jest on niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i, co więcej, przeprowadzenie takiego dowodu nie może nadmiernie przedłużyć postępowania. Sąd uznał, iż przeprowadzenie dowodów ze wskazanych w skardze i ww. piśmie procesowym decyzji organów administracji, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz protokołów i pism z lat 1944-1950 pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy jako że dotyczą one innych części dóbr O. [...] niż objęta wnioskiem skarżących działka przy ul. [...] o numerze ewidencyjnym [...].

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.