Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1270/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, 2, 8
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 80 ust. 1, 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi W. K. (K.) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 111 zł (słownie: sto jedenaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w C. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez W. K. . Jako podstawę prawną organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, w skrócie k.p.a.) w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz. 634).

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z [...] . r. W. K. wystąpił o przyznanie na rok 2010 jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz uzupełniającej płatności do powierzchni uprawa roślinnych przeznaczonych na paszę, uprawianych na użytkach zielonych (płatność zwierzęca JPO_TUZ). Do obu płatności deklarował powierzchnię 3, 57 ha.

Wniosek ten został poddany kontroli zgodności, kompletności oraz kontroli administracyjnej z wykorzystaniem systemu informatycznego ZSZiK (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli), która wykazała, że deklarowana powierzchnia jest większa niż uprawniona do płatności. Powierzchnia ta wynosiła 3,19 ha (działkę A – 0,89 zmniejszono o 0,08 ha, działka B – 2,68 ha o 0,30 ha) i decyzją z dnia 2 grudnia 2010 r. nr [...] Kierownik BP ARiMR w P. przyznał W. K. płatność na rok 2010 w obniżonej kwocie [...] , w tym JPO w wysokości [...] zł (pomniejszonej o [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości) oraz JPO-TUZ w kwocie [...] zł. Pomoc została wypłacona [...] r.

W dniu [...] r. organ wszczął z urzędu, postepowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdyż producentowi przyznano płatność przewyższającą maksymalną powierzchnię kwalifikowaną na podstawie wyznaczonej powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) w ramach działki ewidencyjnej 2891/61. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego w C. stwierdził nieważność decyzji z [...] r. o przyznaniu płatności w ramach wsparcia bezpośredniego.

Po ponownym rozpoznaniu wniosku o płatności na rok 2010, decyzją nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił W. K. przyznania JPO i JPU-TUZ, gdyż powierzchnia zadeklarowana była o ponad 20% zawyżona, co potwierdziły pomiary ewidencyjno-gospodarcze (PEG) odpowiadające powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemach informatycznych ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku rolnika.

Pomimo wniesienia odwołania, decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego w C. nr [...] z dnia [...] r. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko o błędnym przeprowadzeniu pierwotnego postępowaniu administracyjnego, w toku którego producentowi przyznano płatności bez zastosowania sankcji wynikających ze zmniejszenia powierzchni deklarowanej działki A. Podkreślił, że od 2010 r. zmieniły się zasady przeprowadzania kontroli administracyjnej dla spraw wniosków o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Dostępna w systemie ZSZiK ortofotomapa to źródło dokonywania pomiarów powierzchni. Powyższe znajduje umocowanie w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 2009.30.16). Wykładnia tych przepisów była prawidłowa, gdyż organ I instancji stwierdził, że jednolita płatność obszarowa, jak również uzupełniająca płatność obszarowa zostały przyznane do powierzchni ustalonej w oparciu o system informacji geograficznej.

W. K. na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, która została odrzucona postanowieniem z dnia 17 października 2011 r. sygn. akt III SA/GL 1332/11. Również skarga kasacyjna okazała się nieskuteczna, gdyż została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny 15 lutego 2012 r. (sygn. akt II GSK 158/12).

Pismem z dnia [...] r. W. K. został poinformowany o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranej płatności. W odpowiedzi na powyższe pismo strona wniosła o wznowienie postepowania i przywrócenie decyzji o przyznaniu płatności. Postanowieniem z dnia [...] r. organ odmówił wznowienia postępowania administracyjnego.

W dniu [...] r. organ wszczął postepowanie o ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz.634 ze zm.). Postępowanie to zostało zakończone decyzją z dnia 19 maja 2014 r. o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, w kwocie [...] zł z tytułu JPO i [...] zł z tytułu JPU-TUZ, co daje łącznie kwotę [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że zgodnie z art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 11222/2009 w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu. W art. 3 tego artykułu zawarto regulację dotyczącą przesłanek uprawniających do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności, jednakże organ uznał, że nie zostały one spełnione. Płatności wypłacone w dniu [...] r. nie wynikały bowiem z pomyłki organu. Nie posiadał on w dacie wydania decyzji informacji, z których wynikałoby, że uległa zmianę powierzchnia kwalifikowana do płatności, zgodnie z wartością maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (PEG) wyznaczonego w systemie identyfikacji działek rolnych. Jednocześnie organ podkreślił, że decyzja o odmowie przyznania płatności został doręczona skarżącemu [...] r., a więc przed upływem 4 lat od daty płatności.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, W. K. zarzucił wydanie decyzji w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, bez przeprowadzenia kontroli na miejscu, w sytuacji, gdy powierzchnia deklarowanych przez niego działek od 6 lat nie uległa zmianie i do tej pory organ administracyjny nie kwestionował prawidłowości wniosków o płatności. Podkreślił, że jest dzierżawcą spornej działki i deklaruje powierzchnię zgodnie z umową z Urzędem Miejskim, który jest jej właścicielem. Podkreślił, że wątpliwości co do prawidłowości działania organu miał także WSA rozpatrując skargę na decyzje o płatnościach za rok 2009 (sygn. akt III SA/GL 333/11 z 4 kwietnia 2012 r.).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w motywach zaskarżonej decyzji i szczegółowo odniósł się do zarzutów skargi. Podkreślił, że przeprowadzenie ponownej kontroli na miejscu nie jest obowiązkowe i dlatego zarzut ten jest nieskuteczny. Kontrola nie miałoby wpływu na konieczność zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko. Dodatkowo zaakcentował, że postepowanie dotyczące pozbawienia go płatności za rok 2009 zakończyło się jego umorzeniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie ale z innych przyczyn niż zostały w niej podniesione.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia) z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd orzeka na podstawie akt sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest odpowiedź na pytanie, czy zasadnie beneficjent został zobowiązany do zwrotu wypłaconej mu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej oraz czy wypłata płatności nastąpiła bez zawinienia organu.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 67, poz. 427 ze zm. – dalej: ustawa z dnia 7 marca 2007 r.) właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, określają przepisy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest przepisem kompetencyjnym upoważniającym Prezesa Agencji do ustalania w drodze decyzji administracyjnej m. in. kwoty nienależnie pobranych środków publicznych, w tym z tytułu płatności rolnośrodowiskowych. Natomiast przepis ten nie służy podważaniu merytorycznej treści decyzji w tym przedmiocie. Przepis ten stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej (pkt 1); krajowych, przeznaczonych na (pkt 2): współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej (lit. a), finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej (lit. b), następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ww. ustawy jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, na podstawie którego Prezes ARiMR ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Zatem organ nie musi najpierw wzruszać decyzji o przyznaniu środków pomocowych.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej później ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego. Zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (tj. czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu (por. m. in. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. II GSK 822/11).

W sprawie płatności na rok 2010 miało zastosowanie rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemu wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE L. 2009.316.65 – rozporządzenie nr 1122/2009). Według art. 80 rozporządzenia nr 1122/2009 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2. Odsetki nalicza się za okres miedzy terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Obowiązek zwrotu o którym mowa w ust. 1 nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeżeli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

W odniesieniu do płatności na 2010 r. kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności należy oceniać w oparciu o przepis art. 3 ust.1 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95, który stanowi, że okres przedawnienia wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art.1 ust.1 (pomyłka organu, wadliwy wniosek). Organ odwoławczy zasadnie przyjął za datę dopuszczenia się nieprawidłowości w niniejszej sprawie, dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności tj. 5 maja 2010 r., a zatem przedawnienie powinno nastąpić z dniem [...] r. Jednakże wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności miało miejsce [...] r, a organu odwoławczego [...] r., a zatem po upływie tego terminu. Nie oznacza to jednak, że przerwanie okresu przedawnienia nie nastąpiło, ponieważ stosownie do treści powołanego art.3 ust.1 rozporządzenia nr 2988/95, przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Postępowanie takie zostało wszczęte 14 lutego 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 2 grudnia 2010 r., a zakończyło decyzja z dnia 5 maja 2011 r. o stwierdzeniu jej nieważności. Sąd nie podziela jednak poglądu organu, iż w przedmiotowej sprawie wypłata środków pomocowych w nadmiernej wysokości nastąpiła z winy beneficjenta, który świadomie przedeklarował powierzchnię działek uprawniających do płatności.

W wyroku z dnia 18 stycznia 2912 r., sygn. akt II GSK 1209/11, (publ. LEX nr 1137853) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uznanie, czy w określonej sytuacji mamy do czynienia z dobrą, czy złą wiarą wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Badaniu podlegają zatem okoliczności konkretnej sprawy, w tym świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działał zgodnie z prawem. Dobra wiara oparta jest na przesłankach obiektywnych.

W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że ono istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. Natomiast w złej wierze jest ten, kto wie, że dane prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy nie można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwiony.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, w której ustalono skarżącemu wysokość nienależnie pobranych płatności na rok 2010 w łącznej wysokości [...] zł, która była kwotą obniżoną przez organ z racji właśnie zawyżenia powierzchni kwalifikowalnej. Powyższe wynika wprost z decyzji z dnia [...] r., która została wydana po przeprowadzeniu przez organ kontroli wniosku beneficjenta i stwierdzeniu zawyżenia powierzchni obu deklarowanych działek (A o 0,08 ha i B ,30 ha), co łącznie skutkowało zawyżeniem z 2,97 do 3,57 ha. W związku z powyższym kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych należności, tj. od dnia powiadomienia skarżącego o tym postępowaniu pismem z dnia 17 lutego 2014 r., do dnia wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji organu II instancji.

Podkreślić przy tym należy, że decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 17 czerwca 2011 r. przyznająca płatność w kwocie pomniejszonej mogła być przedmiotem sądowej kontroli, jednak z akt sprawy wynika, że strona, mimo stosownego pouczenia, nie skorzystała skutecznie z tego uprawnienia. W świetle powyższego, Sąd nie jest uprawniony do kontroli legalności postępowania dotyczącego przyznania płatności w kwotach niższych niż uprzednio a także postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. W konsekwencji argumenty i zarzuty skarżącego dotyczące powierzchni, co do których przyznana została płatność, pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ nie odnoszą się one do decyzji będącej przedmiotem kontroli.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że na rachunek skarżącego zostały wypłacone środki pieniężne z tytułu płatności bezpośrednich na rok 2010, tj. pochodzące z funduszu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR, na podstawie decyzji z [...] r., wyeliminowanej następnie ostatecznie z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy organ zobowiązany był wydać decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności, stanowiących różnicę między środkami przekazanymi na konto skarżącego, a kwotą ustaloną jako płatność ostateczną decyzją z [...] r.

Błędnie przy tym organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki zastosowania art. 80 ust. 3 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który jako przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności wymienia:

- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

- błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika.

Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

Niewątpliwie w kontrolowanej sprawie decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Spór dotyczy zatem spełnienia dwóch pozostałych przesłanek.

W ocenie Sądu zgodzić należy się z organem odwoławczym, że pomyłka organu może zaistnieć wówczas, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, odpowiada bowiem występujący o taką płatność rolnik. Z uwagi na powtarzalność i liczbę tych wniosków, z których korzystają wszyscy rolnicy każdego roku, skrupulatna kontrola każdego z nich w sposób odpowiadający przepisom k.p.a., nie jest możliwa. Uproszczenia dowodowe w dysponowaniu funduszami wspólnotowymi tworzą za to sprawny system bazujący z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej - na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną sporadycznie przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. II GSK 609/09).

W rozpoznawanej sprawie ustalono, że organ I instancji przyznając skarżącemu płatności decyzją z dnia [...] r., nie przyznał jej zgodnie z wnioskiem rolnika, ale w kwocie obniżonej z racji zawyżenia deklarowanej powierzchni dwóch działek A i B, odpowiednio o 0,30 ha i 0,08 ha. Różnica została ustalona w toku kontroli administracyjnej, zgodnie z art. 28 rozporządzenia Komisji (WE), a konkretnie "ustalenia powyższych nieprawidłowości dokonano w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku producenta." Zapis taki widnieje w powyższej decyzji i płatności zostały obliczone do powierzchni 3,19 ha a nie deklarowanej przez rolnika 3,57 ha. Z nieznanych i niewyjaśnionych przyczyn okazało się, że kolejna analiza dokumentacji ARiMR wykazała przedeklarowanie na działce A o powierzchni 0,89 ha zawyżenie powierzchni kwalifikowalnej nie o 0,08 ha a o 0,30 ha, co obniżyło łączna powierzchnię kwalifikowalną do 2,97 ha.

Podkreślić należy, że składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2010 rolnik oświadczył na piśmie, że znane mu są zasady przyznawania płatności, a więc także konieczność zgłoszenia do płatności tylko takiej powierzchni działek rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. "Działalność rolnicza" stosownie do art. 2 lit. c powyższego rozporządzenia, oznacza zaś produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.

Ubiegając się o płatność rolnośrodowiskową wnioskodawcy zobowiązani są do zachowania szczególnej staranności przy określeniu powierzchni, rodzaju upraw zgłaszanych do przedmiotowych płatności, a także wskazania działek ewidencyjnych, na których działki rolne są położone. Wnioskodawca ponosi konsekwencje wadliwego wypełnienia takiego wniosku i nie może przerzucać ich na organ administracji publicznej. Jednakże nie może też być tak, że organ błędnie weryfikuje wniosek i za wadliwość tego postępowania obciążony jest beneficjent. Wydanie decyzji obniżającej kwotę płatności z racji przedeklarowania na działkach A i B wykluczało możliwość rozpoznania błędu organu przez beneficjenta. Tym bardziej, że wnioski składa on od kilku lat o identycznym brzmieniu a tylko decyzje organu są niespójne, gdyż przyjmuje różną wielkość powierzchni kwalifikowalnej do płatności. Przykładowo na rok 2009 obszar zatwierdzony przez Agencje wyniósł 3,11 ha, obejmował tożsame działki, a zakwestionowano te same działki A i B, których powierzchnia zawyżona była odpowiednio o 0,30 ha (O,89 ha) i 0,16 ha (2,68 ha). W obu przypadkach nie dokonywano też weryfikacji zawyżenia w ramach kontroli na miejscu, mimo że beneficjent nie zgadzał się z wynikami pomiarów.

Zatem w istocie organ nie wykazał aby to skarżący świadomie wprowadził go w błąd, co do zadeklarowanej powierzchni, uprawniającej do płatności, gdyż sam dokonywał oceny wniosków czy nawet wniosku na rok 2010, kierując się tożsamymi kryteriami a uzyskiwał różne wyniki, które w istotny sposób wpływały na uprawnienia skarżącego, od przyznania płatności w obniżonej wysokości do pozbawienia go prawa do płatności, co podważa elementarne zasady postępowania administracyjnego, a w szczególności zaufanie do organów państwa i działanie na podstawie przepisów prawa. Organ wydał decyzję i na jej podstawie wypłacił beneficjentowi płatność w kwocie niższej niż wnioskowana. Zatem rolnik, w żaden sposób nie przyczynił się do błędu organu, który dokonał kontroli wniosku na podstawie posiadanych dokumentów pozyskanych bez udziału rolnika i uznał, że płatność jest należna. Wręcz przeciwnie, w ocenie Sądu, trudno w tej sytuacji nie mówić o pomyłce wyłącznie organu.

W sprawie bowiem nie można także uznać, że błąd polegający na pobraniu płatności do obniżonej powierzchni mógł, w zwykłych okolicznościach, zostać wykryty przez stronę. Materiał przekazany z wnioskiem spersonalizowanym, w tym m. in. zestawienie powierzchni kwalifikowanych w ramach poszczególnych działek ewidencyjnych, wskazywał powierzchnię ewidencyjno-gospodarczą (PEG) dla poszczególnych działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku, podczas gdy strona zadeklarowała do płatności powierzchnie ewidencyjną i sam organ, pomimo przeprowadzonej kontroli uznał prawo beneficjenta do dopłat na rok 2010.

W świetle dokonanych ustaleń uznać należało, że nienależna płatność na rzecz skarżącego została dokonana z winy organu, a nie z winy skarżącego, który istotnie był obowiązany do podania prawidłowej powierzchni gruntu objętego płatnością, ale w niniejszej sprawie okoliczność ta nie była podstawą wypłaty dopłat w nadmiernej wysokości. Stąd skarżący może się skutecznie powoływać na przepis wyłączający możliwość żądania zwrotu dokonanej płatności.

W tych okolicznościach Sąd orzekł jak sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

O K. ztach postępowania rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej uiszczony wpis sądowy od skargi (111 zł).

Stosownie do treści art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.