Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SPP/Go 71/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: SPP - Odmówiono przyznania prawa pomocy.
Powołane przepisy: article: art. 246 par 2 pkt 2, art. 258 par 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług za styczeń 2014 roku na poczet zaległości podatkowej w tym podatku za IV kwartał 2021 roku wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztów upomnienia p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

L. sp. z o.o. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na postanowienie wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Go 381/22). Wraz ze skargą Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu PPPr podniosła, że złożyła wnioski o zwrot podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 1.710.284 zł plus odsetki. Jest to kwota wyjęta z obrotu spółki co skutkuje utratą płynności finansowej. Względem Spółki są prowadzone liczne egzekucje komornicze. Ma zajęte konta bankowe, dokonuje jedynie częściowych wypłat na poczet wynagrodzeń dla pracowników. Nieruchomości spółki obciążone są hipoteką, a wierzytelności kontrahentów zajęte. Spółka nie jest w stanie normalnie funkcjonować i zaplanować jakichkolwiek wydatków. W chwili obecnej jej możliwości finansowe są zerowe. Z oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 410.000,00 zł, wartości środków trwałych 863.157,00 zł oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 887.066,94 zł. Spółka wykazała "zerowe" saldo rachunku bankowego w [...]. Oświadczyła ponadto, że jej miesięczny dochód wynosi około 20.000 zł, w zależności ilu jest klientów na piasek, a miesięczne koszty jej działalności to około 20.000 zł (wynagrodzenia dla pracowników, ZUS, PIT-4, koszt najmu lokalu, podatek od nieruchomości, koszt najmu sprzętu) i około 2.000 zł na paliwo do urządzeń. Stan środków w kasie na koniec września 2022 r. wynosił 82,68 zł. Ze względu na zajęcia komornicze część klientów Spółki zrezygnowała ze współpracy, a inni przekazują zapłaty za towary bezpośrednio do urzędu skarbowego. Pomimo wygenerowanego zysku na koniec roku, jest on zyskiem, który częściowo pokrywa stratę z lat poprzednich. Na konto Spółki wpływają małe kwoty, które nie wystarczają na wynagrodzenia dla pracowników, dlatego Spółka jest zmuszona zaciągać pożyczki od udziałowca, ale i jego możliwości już się skończyły.

Z nadesłanego w dniu 28 listopada 2022 r., w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, bilansu sporządzonego na dzień [...] grudnia 2021 r. wynika, że Spółka posiadała aktywa w wysokości 13.369.946,23 zł, na które składają się między innymi środki trwałe o wartości 863.157,00 zł oraz należności krótkoterminowe w wysokości 12.490.577,28 zł, z kolei na dzień [...] czerwca 2022 r. jej aktywa wynosiły 13.573.291,71 zł (środki trwałe o wartości 863.157,00 zł, należności krótkoterminowe w wysokości 12.693.392,92 zł). W ewidencji środków trwałych (wydruk na dzień [...] listopada 2022 r.) wykazano nieruchomości niezabudowane. Zgodnie z zeznaniem podatkowym CIT-8, w 2021 r. skarżąca Spółka osiągnęła przychód w wysokości 1.593.798,62 zł przy kosztach jego uzyskania w kwocie 615.125,79 zł. Z deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że w I kwartale 2022 r. Spółka dokonała dostaw towarów na kwotę 54.118 zł przy nabyciu towarów na kwotę 18.553 zł, a w II kwartale 2022 r. na kwotę 144.449 zł przy nabyciu towarów na kwotę 44.645 zł. Z kolei z przedłożonych raportów kasowych za okres lipiec-wrzesień 2022 r. wynika, że R.S. jako udziałowiec udzielił Spółce czterech pożyczek w łącznej kwocie 30.000 zł, w tym: w dniu [...] lipca 2022 r. w kwocie 10.000 zł, [...] lipca 2022 r. - 4.500 zł, [...] sierpnia 2022 r. - 8.000 zł i [...] września 2022 r. - 7.500 zł.

Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 329 ze zm. - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżąca Spółka - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3).

Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona może samodzielnie przedstawiać określone informacje, oświadczenia, bądź złożyć na wezwanie referendarza sądowego/Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 grudnia 2005r. sygn. akt II FZ 794/05). Z przedstawionych dokumentów wynikać musi w sposób jednoznaczny, że strona znajduje się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym.

W rozpatrywanej sprawie Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują jedynie wpis od skargi w wysokości 100 zł, co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka podniosła, że wobec niej prowadzone są liczne egzekucje komornicze. Ma zajęte konta bankowe, wierzytelności i nieruchomości. Nie dysponuje środkami w kasie oraz na rachunkach bankowych co powoduje, że nie jest w stanie normalnie funkcjonować.

Oceniając sytuację wnioskodawcy przede wszystkim zauważyć należy, że mimo trudności na jakie się powołuje m.in. zajęcie kont bankowych, obciążenia hipoteczne, czego Sąd nie kwestionuje, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Spółka została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Zgodnie zaś z dominującą w orzecznictwie NSA wykładnią art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (np. post. NSA z 24 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 36/15).

Co więcej, działalność Spółki przynosi dochód. Jak wynika z rocznego zeznania podatkowego za 2021 rok dochód Spółki wyniósł 978.672,83 zł. Obecnie, jak deklaruje strona w formularzu PPPr (rubryka 10), jej miesięczny dochód wynosi około 20.000 zł. Również z przedłożonych deklaracji VAT-7 za dwa ostatnie kwartały wynika, że Spółka dysponuje zasobami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Wykazała bowiem, że w ramach prowadzonej działalności w I kwartale 2022 r. dokonała dostaw towarów na kwotę 54.118 zł przy nabyciu towarów na kwotę 18.553 zł, a w II kwartale 2022 r. na kwotę 144.449 zł przy nabyciu towarów na kwotę 44.645 zł.

Uwagę referendarza zwraca też znaczna wartość środków trwałych Spółki, na które składają się nieruchomości niezabudowane; ich stan na dzień [...] czerwca 2022 r. wynosił 863.157,00 zł. Dysponowanie tak znacznym majątkiem wyklucza w zasadzie przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 29 lipca 2004 r. sygn. akt FZ 131/04).

Dodatkowo podnieść należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo pomocy ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 796/11). Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 505 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h., wyd. VII). Mogą być także wykorzystane na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (postanowienia NSA z 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GZ 123/12, z 20 października 2015 r. sygn. akt II FZ 812/15).

W tym miejscu wskazać należy, że przedłożona do akt sprawy umowa spółki (tekst jednolity z [...] stycznia 2017r.) w § 10 przewiduje możliwość nałożenia na wspólników dopłat w granicach do dziesięciokrotnej nominalnej wartości udziałów posiadanych przez każdego z nich. Z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (stan na dzień [...] listopada 2022 r.) wynika, że Spółka posiada jednego wspólnika, który posiada 3936 udziałów o łącznej wartości 393.600 zł. Z kolei na podstawie przedłożonych raportów kasowych ustalono, że Spółka zaciąga pożyczki od udziałowca (w okresie lipiec-wrzesień 2022 r. w łącznej kwocie 30.000 zł). Jeżeli natomiast - jak twierdzi - jego możliwości już się skończyły, to Spółka winna wykazać te okoliczności stosowną dokumentacją. Niczym niepoparte twierdzenie strony o braku możliwości finansowych udziałowca jest niewystarczające.

Na zakończenie przypomnieć należy, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Co więcej, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2014r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018r. sygn. akt II SA/Ol 553/18).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.