Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 581/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-10-14 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 260, art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 14 października 2009 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług.

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi, w kwocie [...] zł, skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od tego wpisu.

W uzasadnieniu do tego wniosku stwierdził, że jego aktualna sytuacja materialna jest wręcz "katastrofalna". Wynika to z prowadzonych w stosunku do niego postępowań egzekucyjnych, gdzie podjęto czynności egzekucyjne polegające na zablokowaniu kont bankowych, zajęciu nieruchomości i wierzytelności, a także na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, której jest współwłaścicielem. Skarżący oświadczył, że nie posiada lokat bankowych ani wartościowych ruchomości. Jego małżonka obecnie jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Skarżący zaznaczył, ze przyznawane mu już było prawo pomocy w sprawach o sygn. akt I SA/GL 1555/05 do 1599/05. Podniósł też, że przed sądami powszechnymi był zwolniony od kosztów sądowych w wielu sprawach.

Do wniosku skarżący dołączył szereg dokumentów, wśród nich zajęcia rachunków bankowych, zajęcia wierzytelności, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 19 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/GL 1555/05, orzeczenia sądów powszechnych potwierdzające fakt zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, m. in. postanowienie z dnia [...] r. sygn. akt [...].

Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i córką. W skład posiadanego majątku wchodzi dom dwurodzinny o pow. 250 m2 w C. oraz nieruchomość o pow. 1,6 ha, przy czym obie wskazane nieruchomości zostały zajęte przez komornika. Odnośnie dochodów skarżący oświadczył, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2008 r. poniósł stratę w kwocie [...] zł. Stratę poniósł również w pierwszej połowie bieżącego roku.

Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

W złożonym sprzeciwie skarżący raz jeszcze podkreślił, iż jego sytuacja materialna jest "katastrofalna". Stwierdził, iż osiągnięty zysk z działalności gospodarczej jest jedynie "wirtualny". Zaznaczył, że w okresie od stycznia do czerwca 2009 r. nie regulował bieżących opłat z tytułu wieczystego użytkowania gruntu na łączną kwotę [...] zł. Ponadto, nie uiścił wpłat na kwotę [...] zł z tytułu podatku od nieruchomości, jak również nie opłacał składek ZUS, które wyniosły za wskazany okres [...] zł. Zaznaczył, iż księgując ww. kwoty, których nie zapłacił, okazałoby się, że na dzień [...] czerwca 2009 r. jego strata wynosiłaby około [...] zł. Zdaniem skarżącego, brak tych opłat spowodowany jest procesami z firmą "A", przez którą został oszukany. Skarżący wskazał, iż w dniu [...] r. uzyskał postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, którego prowadzenie przez komornika (kwota dochodzonych należności to [...] zł) całkowicie uniemożliwiało mu dokonywanie jakiejkolwiek wypłaty z konta bankowego. Stwierdził również, że ze względu na zawartą ugodę z Urzędem Miasta C., zmuszony jest do regulowania w pierwszej kolejności zobowiązań wynikających z zawartej ugody. Miesięczna rata spłaty zaległości w wyniku tej ugody wynosi ponad [...] zł, co pozbawia go jakichkolwiek możliwości finansowych, aby móc regulować inne zobowiązania – np. ZUS, a to z kolei spowodowało wszczęcie szeregu postępowań egzekucyjnych. Skarżący dodał również, iż spłaca zadłużenie wobec wielu firm. Dodatkowo zaznaczył, że zakupienie przez niego produktów stosowanych w pojazdach samochodowych, było związane z faktem, iż jeden z jego pracowników, wykorzystując samochód dostawczy, spowodował w nim uszkodzenia, które skarżący zmuszony był pokryć, gdyż pojazd pożyczony został od jego znajomego. Podkreślił, iż obecnie nie posiada środków trwałych w postaci pojazdów, gdyż ostanie pojazdy (naczepa uniwersalna [...] oraz samochód [...]) zostały zezłomowane.

W odniesieniu do nieruchomości, gdzie zameldowana jest jego żona M. M., wyjaśnił, iż zabudowana jest ona wielorodzinnym domem, wybudowanym w okresie międzywojennym, który to budynek znajduje się obecnie w fatalnym stanie technicznym. Odnośnie tego budynku nie jest w stanie przedstawić jakiejkolwiek aktualnej dokumentacji, gdyż nieuregulowana jest kwestia jego własności. Koszty przeprowadzenia postępowań spadkowych mogłyby jego zdaniem, przewyższyć wartość tej nieruchomości. Wskazał, iż jego małżonka nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Do sprzeciwu dołączył dokumenty, które potwierdzają podniesione w nim kwestie, wśród nich m.in. kopię postanowienia Sądu Okręgowego Wydziału [...] Cywilnego w C. z dnia [...] r. o zabezpieczeniu powództwa M. i A. M. i zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, kopię decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. o rozłożeniu na 48 rat zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł oraz podatek od środków transportowych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł; kopie wezwań do zapłaty wystawionych przez firmy: "B"; "C" oraz "D" s.c., na łączną sumę ponad [...] zł; kopie faktur za energię elektryczną, gaz oraz dostawę wody – na łączną sumę około [...] zł; kopie decyzji o wyrejestrowaniu naczepy oraz samochodu ciężarowego; oświadczenie B. M., zgodnie z którym zamieszkuje ona wspólnie z synem (skarżącym) oraz z jego żoną M. i jego córką P. w domu dwurodzinnym o powierzchni całkowitej 250 m2 , w C. przy ul. [...]. B. M. jest emerytowaną nauczycielką z emeryturą w wysokości ok. [...] zł. Według jej oświadczenia pomaga synowi finansowo poprzez uregulowanie wszelkich opłat związanych z prowadzeniem domu, a także dokonuje niezbędnych zakupów artykułów żywnościowych i higienicznych.

W uzupełnieniu sprzeciwu skarżący podniósł w zasadzie argumenty, uprzednio już przedstawione w sprzeciwie od postanowienia referendarza. Podobnie ma się rzecz z dołączonymi do pisma uzupełniającego sprzeciw kopiami dokumentów źródłowych.

Podatnik wyjaśnił dodatkowo, iż Sąd Rejonowy w C. wpisał go do rejestru dłużników niewypłacalnych, co zamyka mu drogę do uzyskania jakiegokolwiek kredytu, bądź prób handlowych z innymi firmami. W kontekście wpisu sądowego dodał, iż każda oplata może przyczynić się do nieterminowego uregulowania raty w stosunku do Urzędu Miasta C. Konsekwencją byłaby licytacja pozostałej części majątku. Zlicytowanie domu mieszkalnego w C. przy ul. [...] pozbawiłoby i jego i jego rodzinę dachu nad głową. Skarżący, oprócz wyżej wzmiankowanych kopii dokumentów źródłowych dołączył do pisma m.in. upomnienie z Urzędu Miasta C. z dnia [...] r. z tytułu podatku od nieruchomości i opłaty za dzierżawę wieczystą na łączną kwotę [...] zł oraz kopie zawiadomień dłużnika o stanie zobowiązania z wezwaniem do zapłaty i kopie postanowień (z miesiąca [...] oraz [...] r.) o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z wniosku wierzyciela w tych sprawach, w których wystawione zostały przedmiotowe zawiadomienia dłużnika o stanie zobowiązania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwaną dalej "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W niniejszej sprawie złożony przez skarżącego sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy i zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej.

Rozpoznanie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy sprowadza się zatem do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przesłanka przyznania tego prawa. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Rozpoznanie wniosku skarżącego wymaga zatem ustalenia, czy wykazał, że poniesienie kosztów postępowania sądowego zainicjowanego skargą na decyzję organu podatkowego, wskazaną w sentencji postanowienia, zagrażałoby jego codziennej egzystencji. Innymi słowy należało zbadać, czy w rozpoznawanej sprawie został osiągnięty stan pewności co do tego, że skarżący nie jest obecnie w stanie pokryć kosztów postępowania, obejmujących nie tylko należny wpis od skargi w wysokości [...] zł, ale wpisy od 48 skarg złożonych do tutejszego Sądu na łączną kwotę [...] zł.

Zdaniem Sądu skarżący wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania mu prawa pomocy w postaci zwolnienia go od wpisu sądowego od skargi. Wskazane dokumenty potwierdzają okoliczność, że wnioskujący znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czego wyrazem są chociażby wystawiane przez wierzycieli skarżącego (w tym UM C. oraz ZUS) upomnienia i wezwania do zapłaty, z których ostatnie, przedstawione przez skarżącego, wystawione zostały na dzień [...] oraz [...] września 2009 r. Weryfikując zasadność wniosku strony o prawo pomocy nie sposób pominąć przy tym faktu prowadzonych od dawna wobec skarżącego postępowań egzekucyjnych. Ewentualny zysk, osiągany przez firmę skarżącego "E" przeznaczony jest na spłatę zaległości podatkowych, rozłożonych na 48 rat decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., przy czym każda z przedmiotowych rat wynosi ponad [...] zł. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, iż zgodnie z podatkową księgą przychodów i rozchodów firmy, której kopię skarżący nadesłał w ramach postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, w miesiącu styczniu 2009 r. jego firma poniosła stratę w wysokości ponad [...] zł, w lutym 2009 r. strata wyniosła [...] zł, zaś w marcu 2009 r. zysk wyniósł niecałe [...] zł. W kwietniu 2009 r. zysk wynosił [...] zł, natomiast w maju i czerwcu zysk wyniósł odpowiednio [...] zł i [...] zł.

Sąd zwrócił uwagę, że pomimo tego, iż firma skarżącego odnotowała w kilku miesiącach 2009 r. zysk, to jednak wysokość zobowiązań skarżącego zdecydowanie przekracza wysokość osiągniętego zysku.

Na koniec podkreślić należy, że uiszczenie przez skarżącego sumy wszystkich wpisów od 48 skarg (łącznie [...] zł) przekracza jego możliwości płatnicze, a to skutkowałoby uniemożliwieniem mu realizacji przysługującego mu prawa do sądu.

Wobec czego, mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 orzekł, jak w sentencji.