Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3964/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78e ust. 2 i 4 pkt 2, art. 78f ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 635
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędzia WSA Marzena Milewska – Karczewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. D. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (w skrócie: Komisja Odwoławcza) uchwałą z dnia [...] sierpnia 2014 r. wydaną na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2014 r., poz. 635 z późn. zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A.D. (dalej: skarżąca, egzaminowana) od uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej nr 2 do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2014 r. z siedzibą w Poznaniu (dalej: Komisja Egzaminacyjna) w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do wydania powyższej uchwały doszło w oparciu o następujące ustalenia:

Skarżąca przystąpiła do egzaminu adwokackiego przed Komisją Egzaminacyjną, która uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. stwierdziła, że egzaminowana uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca uzyskała następujące oceny z poszczególnych części egzaminu: z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z prawa gospodarczego ocenę dostateczną, z zakresu prawa administracyjnego również ocenę dostateczną, a z zadania z zakresu prawa karnego – ocenę niedostateczną. Powołując się na przepis art. 78f ust. 1 Prawa o adwokaturze, Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że egzaminowana uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

W odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżąca wniosła o uchylenie wydanej uchwały i orzeczenie w tym zakresie co do istoty, poprzez wydanie uchwały stwierdzającej, że egzaminowana uzyskała ocenę dostateczną z zakresu prawa karnego i tym samym pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego. W uzasadnieniu swojego odwołania skarżąca, powołując się na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1800/06, wskazała, że w razie otrzymania negatywnej dla strony decyzji organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący wyjaśnić przyczyny i przebieg rozumowania prowadzącego do wydania takiego rozstrzygnięcia, co nie miało miejsca w przedmiotowej uchwale Komisji Egzaminacyjnej, jak również w uzasadnieniu niedostatecznej oceny cząstkowej, która stanowiła jej podstawę. Skarżąca wskazała, że otrzymała tylko jedną ocenę niedostateczną – cząstkową z zadania prawa karnego – pomimo faktu, iż obaj egzaminatorzy w uzasadnieniu swojej oceny wskazali, że praca odpowiada wymogom formalnym, język, styl, staranność pracy, stopień posługiwania się językiem prawniczym oraz prawidłowość formułowania zarzutów i wniosków korelujących z zarzutami jest prawidłowa. Zdaniem egzaminatorów uzasadnienie pracy było spójne z zarzutami, a argumentacja konsekwentna do przyjętego rozwiązania. Jednocześnie, drugi z egzaminatorów SSO M.M. stwierdził, że "zdający w dostatecznym stopniu uwzględnił interes strony, którą reprezentował. Podniesione prawidłowo zarzuty skutkowały rozstrzygnięciami korzystnymi dla oskarżonego". Egzaminowana podniosła, że zarówno egzaminator wystawiający ocenę niedostateczną, jak i Komisja Egzaminacyjna w uchwale nie wyjaśnili przyczyn wystawienia oceny negatywnej. W części dotyczącej zarzutów apelacyjnych postawionych przez skarżącą egzaminowana stwierdziła, że właściwie podniosła trzy z czterech wskazanych w wytycznych zarzutów. Skarżąca zauważyła istnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej i zwróciła uwagę Sądu na fakt ścigania przestępstwa z art. 157 § 2 k.k. z oskarżenia prywatnego oraz prawidłowo sformułowała zarzuty i związane z nimi wnioski. Wskazała, że przy wydaniu zaskarżonej uchwały naruszono przepisy prawa administracyjnego, poprzez pominięcie wszystkich okoliczności, zarówno z pracy z prawa karnego, jak i całego egzaminu. Egzaminowana prawidłowo wskazała na obrazę prawa materialnego poprzez jego pominięcie przy wymiarze kary za czyn z art. 279 § 1 k.k., właściwie sformułowała zarzut i prawidłowo go uzasadniła. Również prawidłowo podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niezaliczenie na poczet orzeczonej kary okresu zatrzymania oskarżonego oraz zarzut naruszenia art. 284 § 2 k.k. poprzez błędną wykładnie i zastosowanie przepisu, wskazując na fakt, że kwota, której przywłaszczenia uznano oskarżonego za winnego, stanowiła zaliczkę oraz na charakter prawny zaliczki. Skarżąca podniosła również, że zastosowała właściwie przepisy prawa i dokonała prawidłowej ich interpretacji, w części prawidłowo rozpoznała istotne zagadnienia zadania. Zastrzeżone zaś przez egzaminatora uwagi, mogą jedynie, zdaniem egzaminowanej, obniżać ogólną ocenę jej pracy, a nie powinny przesądzać o wyniku egzaminu, tym bardziej że w pozostałym zakresie, zgodnie z twierdzeniami egzaminatora, zarzuty i wnioski są sformułowane prawidłowo, a uzasadnienie jest spójne z zarzutami. Skarżąca podniosła również, że argumentem przemawiającym za wystawieniem oceny niedostatecznej nie może być również fakt nieposługiwania się przez skarżącą orzecznictwem i poglądami z literatury, gdyż w świetle Prawa o adwokaturze, nie stanowi to przedmiotu oceny. Zdaniem egzaminowanej, ocena niedostateczna wystawiona przez egzaminatora adw. dr. P.B., budzi wątpliwości, tym bardziej że nie wziął on pod uwagę faktu, iż skarżąca w apelacji uwzględniła interes reprezentowanej strony, a drugi z egzaminatorów stwierdził, że interes strony został uwzględniony w stopniu dostatecznym, a zarzuty skutkowałyby rozstrzygnięciami korzystnymi dla oskarżonego. Konkludując, egzaminowana stwierdziła, że nie może być również pominięty fakt, iż niepodniesiony przez skarżącą zarzut przedawnienia musiałby być uwzględniony przez Sąd z urzędu. Stąd nadawanie mu przez egzaminatora tak dużej doniosłości jest rażąco krzywdzące i niesprawiedliwe.

Komisja Odwoławcza po rozpatrzeniu odwołania powołaną powyżej uchwałą z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej. W uzasadnieniu Komisja Odwoławcza wskazała, że jej zdaniem zakresem kontroli należy objąć całość pracy pisemnej zawierającej rozwiązanie zadania z egzaminu, która została zaskarżona odwołaniem, niezależnie od zarzutów postawionych przez egzaminowaną, tj. również poza zarzutami odwołania. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 78d ust. 1 Prawa o adwokaturze, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata i podniósł, że za trafne należy uznać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż opis istotnych zagadnień, ujęty w akcie wykonawczym nie może stanowić żadnego kryterium ocen.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej w części dotyczącej zadania z prawa karnego, Komisja Odwoławcza wskazała najpierw, na jakie zagadnienia przy sprawdzaniu pracy mieli zwrócić uwagę egzaminatorzy oraz zdający, a następnie wskazała, że znajomość instytucji przedawnienia karalności czynów zabronionych, to dla adwokata jedno z kluczowych zagadnień, bez którego nie sposób wykonywać swoich obowiązków samodzielnie i rzetelnie. Zdaniem organu nie ma przy tym znaczenia, że kwestia ta byłaby przedmiotem zainteresowania sądu II instancji z urzędu, gdyż przedmiotem oceny jest sposób wykonywania obowiązków przez przyszłego adwokata, a nie to, jak swoje obowiązki wykonywałby sąd odwoławczy.

Analizując i oceniając pracę egzaminowanej, Komisja Odwoławcza wskazała na prawidłowe jej elementy w tym w szczególności na spełnienie kryteriów formalnych czy prawidłowo powołaną podstawę prawną wniesienia apelacji. Organ jednocześnie zauważył, że nieprawidłowym zabiegiem było wskazanie w podstawie prawnej zarzutu przepisu art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. obok art. 427 § 2 k.p.k. Za błąd Komisja Odwoławcza uznała wskazanie, że apelacja pochodząca od obrońcy wnoszona jest na korzyść oskarżonego, przy czym organ odnotował, iż wnioski są zasadniczo poprawne i korelują z zarzutami.

Odnosząc się do zagadnienia prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, organ wskazał, że poprawnym jest zarzut zawarty w pkt 1 pracy. Komisja Odwoławcza uznała, że trafnie dostrzeżono istotę zagadnienia i ujęto ją jako zarzut obrazy prawa materialnego, przy czym błędem było sformułowanie wniosku i zawartego w nim żądania orzeczenia za ten czyn kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Zdaniem organu rolą obrońcy działającego na korzyść reprezentowanego klienta winno być prezentowanie wniosku dla niego najkorzystniejszego przez zwrócenie w ramach uzasadnienia uwagi na okoliczności łagodzące, uprzednią niekaralność, przyznanie się do winy, wyrażenie skruchy, wskazanie współsprawców i okoliczności czynu, co dawało możliwość wnioskowania o wymierzenie kary grzywny lub ograniczenia wolności.

W opinii Komisji Odwoławczej możliwym i zasadnym było postawienie zarzutu obrazy art. 63 § 1 k.k. co do niezaliczenia okresu zatrzymania oskarżonego na poczet orzeczonej kary, co w pracy nastąpiło. Za trafny uznano także wniosek, jaki w tym zakresie został postawiony. Zdaniem organu zarzuty postawionego w pracy, dotyczącego skazania za czyn z art. 157 § 2 k.k.: zarzut zarówno naruszenia art. 14 k.p.k., jak i art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. pozostają w stopniu oczywistym błędnymi, gdyż skarżąca nie dostrzegła, że czyn ten, ścigany z oskarżenia prywatnego jest przedawniony, a zatem sformułowane w tym zakresie wywody skarżącej o braku skargi uprawnionego oskarżyciela, wskazują na nieznajomość podstawowych norm prawa karnego materialnego i procesowego.

Odnosząc się do trzeciego zagadnienia, Komisja Odwoławcza uznała, że trafnie zagadnienie ulokowano, jako problem wiążący się z przyjęciem sprawstwa w przypadku czynu z art. 284 § 2 k.k. Dopuszczalnym było postawienie w tym zakresie zarówno zarzutu naruszenia prawa materialnego, jak również błędu w ustaleniach faktycznych. Wniosek, jaki mu towarzyszy również uznać należy za poprawny. Zdaniem organu całkowicie wadliwie kwestię egzaminacyjną sprowadzono w pracy do nieznajdującego uzasadnienia problemu wyzbycia się zaliczki i jej nieposiadania w dacie czynu przez oskarżonego, czy też "wejścia w jej posiadanie" co stanowi o braku wypełnienia znamienia "przywłaszczenia". Problem kazusu zasadzał się na zupełnie innym, zagadnieniu, własności przekazanej kwoty, możliwości rozporządzania nią jak własną a co za tym idzie brakiem zamiaru kierunkowego, którego w żadnym razie nie można wiązać z problematyką posiadania rzeczy. W ocenie organu o ile co do zasady prawidłowym jest wniosek o uniewinnienie, o tyle podstawę dla jego wywiedzenia powinny stanowić inne okoliczności niż przywołane w apelacji odnoszące się do strony podmiotowej czynu.

Zdaniem Komisji Odwoławczej w sytuacji kiedy praca zawiera jedynie dwa zarzuty z czterech, przy czym jeden poboczny, nie może być ona oceniona w sposób pozytywny. Zdaniem organu, gdy osoba ubiegająca się o uzyskanie tytułu zawodowego adwokata nie dostrzega w sposób prawidłowy oczywistej obrazy art. 284 § 2 k.k., nadto również nie zauważa oczywistej obrazy art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 101 § 2 k.k., stanowiącej bezwzględną przyczynę odwoławczą, stawiając całkowicie pozbawioną podstaw tezę o braku skargi uprawionego oskarżyciela, a tym samym wykazując się nieznajomością art. 60 § 1 k.p.k., to stwierdzić należało, że nie jest ona w stanie zagwarantować reprezentowanej stronie należytej ochrony jej interesów w postępowaniu karnym, w stopniu chociażby minimalnym. Tym samym ocena takiej pracy w opinii Komisji Odwoławczej musi być negatywna. Organ wskazał, że można bronić poglądu o jednostronności, czy nieadekwatności oceny w sytuacji niedostrzeżenia przez skarżącą zagadnienia obrazy art. 63 § 1 k.k., jednakże w sytuacji, kiedy niezauważonym pozostaje zagadnienie, jak niezasadne skazanie za jeden z czynów, czy też pomija się, jako pierwszoplanowego zarzutu wiążącego się z zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, to taka ocena nie może być uznana za wadliwą, a odwołanie uwzględnione. Komisja Odwoławcza wskazała, że nie ilość dostrzeżonych zarzutów czy względy teoretyczno-prawne kształtują ocenę, lecz całokształt okoliczności, poprawność formalna pracy, logiczność argumentacji, użyty język i wreszcie, a przede wszystkim, dostrzeżone uchybienia i ich waga, oceniana nie tylko przez pryzmat oczywistości obrazy określonego przepisu, ale również konsekwencji, jakie owa obraza niesie dla sytuacji oskarżonego i merytoryczne podbudowanie swojego stanowiska. W ocenie organu zainicjowanie postępowania odwoławczego i wywiedzenie prawidłowej, pod względem formalnym, skargi apelacyjnej, sporządzonej stylistycznie poprawnie, nie jest wystarczające dla uzyskania oceny pozytywnej na egzaminie adwokackim, a istota egzaminu zawodowego nie sprowadza się wyłącznie do inicjowania postępowań i formułowania spełniających kryteria ustawowe pism procesowych.

Na wskazane powyżej rozstrzygnięcie pismem z dnia [...] października 2014 r. egzaminowana złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały wraz z uchwałą ją poprzedzającą oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej uchwale skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 78e ust. 2 w zw. a art. 78d ust. 10 Prawa o adwokaturze, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez Komisję Odwoławczą, polegające na sprawdzeniu w toku postępowania odwoławczego przygotowania prawniczego skarżącej z części pierwszej egzaminu adwokackiego z pominięciem zawartych w hipotezie ww. przepisów kryteriów i skali ocen;

2) § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz.U. 2013 r., poz. 1172), które miało istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez dokonanie ponownej oceny pracy skarżącej zamiast szczegółowego odniesienia się do zarzutów odwołania;

3) art. 8 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez Komisję Odwoławczą do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu;

4) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze poprzez ich niezastosowanie i całkowite pominięcie przy ocenie wyniku egzaminu wszystkich okoliczności sprawy oraz wskazanych przez skarżącą zarzutów a w rezultacie wadliwe przyjęcie, a tym samym wadliwe uzasadnienie, że wynik egzaminu adwokackiego, który zdawała skarżąca, jest negatywny;

5) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze poprzez jego niezastosowanie, polegające na wystawieniu skarżącej oceny negatywnej z egzaminu adwokackiego wyłącznie w oparciu o jedną, dodatkowo niewłaściwie uzasadnioną, ocenę cząstkową, mimo że egzamin adwokacki obejmował zadania z 4 przedmiotów, a pozostałe 7 ocen cząstkowych było pozytywne.

W uzasadnieniu złożonej skargi skarżąca wskazała, że przy ocenie przygotowania prawniczego skarżącej, należało wziąć pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje oraz język, styl, staranność pracy i umiejętność posługiwania się językiem prawniczym. Egzaminowana wskazała, że w pracy egzaminacyjnej prawidłowo podniosła brak zastosowania wobec oskarżonego obligatoryjnego nadzwyczajnego złagodzenia kary, błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie ustalenia działania w zamiarze umyślnym kierunkowym, względnie (alternatywnie) naruszenie prawa materialnego oraz niezaliczenie okresu zatrzymania na poczet kary. Zdaniem skarżącej jedyną wadą pracy egzaminacyjnej było niezwrócenie uwagi Sądu na istnienie przedawnienia karalności przy jednoczesnym podniesieniu istnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej i sformułowaniu prawidłowych wniosków. W opinii egzaminowanej oparcie oceny negatywnej wyłącznie na przesłance niedostrzeżonego przedawnienia karalności jest sprzeczne m.in. z wytycznymi zawartymi w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze i nie może przesądzać o przygotowaniu skarżącej do wykonywania zawodu adwokata. Skarżąca popełniając oczywistą omyłkę pisarską w sporządzanych na potrzeby apelacji notatkach, błędnie przyjęła, że do zdarzenia, o którym mowa w punkcie 2 wyroku doszło w grudniu 2013 r., nie w grudniu 2012 r., co zostałoby zweryfikowane przy pierwszej rozmowie z klientem. Mimo zbadania rocznego terminu przedawnienia, od grudnia 2013 r. nie mogło do niego dojść i z tych względów zarzut ten niet został przez skarżącą podniesiony.

Odnosząc zarzuty postawione przez skarżącą w rozwiązaniu zadania do wytycznych zawartych w opisie istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa karnego, skarżąca właściwie podniosła trzy z czterech wskazanych w wytycznych zarzutów. Skarżąca zauważyła także istnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej i zwróciła uwagę Sądu na fakt ścigania przestępstwa z art. 157 § 2 k.k. z oskarżenia prywatnego. Zdaniem egzaminowanej mimo niepodniesienia zarzutu przedawnienia, nie doszło do naruszenia interesów oskarżonego, gdyż przedawnienie byłoby uwzględnione z urzędu, zgodnie z treścią przepisu art. 439 § 1 k.p.k.

W ocenie skarżącej Komisja Odwoławcza dokonała ponownej oceny pracy skarżącej zamiast szczegółowego odniesienia się do stawianych przez skarżącą zarzutów, podczas gdy uchwała organu, powinna odnosić się do poszczególnych zarzutów odwołania. Zdaniem egzaminowanej uchwała, a nie opinia członka jest stanowiskiem Komisji Odwoławczej, które musi spełniać wymagania stawiane decyzji administracyjnej. Rozstrzygnięcie to powinno zatem odnosić się do wszystkich zarzutów odwołania.

W ocenie skarżącej w zaskarżonej uchwale pominięto wszystkie okoliczności tak pracy z prawa karnego, jak i ostatecznie całego egzaminu skarżącej. Zdaniem egzaminowanej przy ocenie pracy należy wziąć również pod uwagę, że skarżąca prawidłowo wskazała na obrazę prawa materialnego, właściwie sformułowała zarzut i prawidłowo go uzasadniła oraz prawidłowo wskazała naruszenie prawa materialnego polegające na niezaliczeniu na poczet orzeczonej kary okresu zatrzymania oskarżonego, a także prawidłowo podniosła zarzut błędnej wykładni i zastosowania art. 284 § 2 k.k. W opinii skarżącej zastrzeżone przez sprawdzającego uwagi mogą jedynie obniżać ocenę ogólną pracy i nie powinny przesądzać o wyniku egzaminu, tym bardziej, że w pozostałym zakresie zarzuty i wnioski zostały sformułowane prawidłowo i są ze sobą spójne podobnie jak uzasadnienie. Skarżąca zwróciła również uwagę, że zdaniem egzaminatora wymogi formalne zostały zachowane, a egzaminowana posługuje się poprawnym językiem prawniczym, styl jest zadowalający, a staranność nie budzi zastrzeżeń.

Skarżąca zwróciła uwagę, że oceniający pracę, egzaminator w ogóle nie wziął pod uwagę, iż skarżąca w apelacji uwzględniła interes strony, którą reprezentowała. Okoliczność ta, zdaniem egzaminowanej, ma niewątpliwe znaczenie w pracy adwokata i powinna być uwzględniona przy ocenie pracy skarżącej. Wobec braku rozważenia tej przesłanki przez egzaminatora w opinii egzaminowanej istotne jest, że zgodnie ze stanowiskiem drugiego egzaminatora skarżąca w dostatecznym stopniu uwzględniła interesy strony, którą reprezentowała, a podniesione prawidłowo zarzuty skutkowały rozstrzygnięciami korzystnymi dla oskarżonego.

Zdaniem skarżącej Komisja Odwoławcza winna rozważyć skalę ocen, o jakiej mowa w art. 78d ust. 10 Prawa o adwokaturze, biorąc pod rozwagę wszystkie przesłanki pozwalające na dokonanie takiej oceny. Egzaminowana wskazała, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenę pozytywną może uzyskać osoba, która przedstawiła takie rozwiązanie zadania, które jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes strony reprezentowanej przez zdającego, a ustalenia oceny negatywnej nie uzasadniają jakiekolwiek uchybienia w tym zakresie, gdyż niezbędne jest rozważenie wszystkich przesłanek, o jakich mowa w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze i wskazanie ich wpływu na końcową ocenę z danej części egzaminu.

Skarżąca podniosła, że niepodniesiony zarzut przedawnienia musiałby być uwzględniony przez Sąd z urzędu, stąd nadawanie mu przez egzaminatora tak dużej doniosłości, jest rażąco krzywdzące i niesprawiedliwe, tym bardziej że całkowicie pominięto uwzględnienie przez skarżącą interesu oskarżonego oraz prawdopodobną skuteczność apelacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną uchwałę z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.

Kontrolując zaskarżoną uchwałę pod kątem powyższych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia przez Komisję Odwoławczą przepisów w sposób mogący mieć wpływ na wynik tego postępowania.

Na wstępie należy podkreślić rolę sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, a Sąd dokonuje kontroli prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Sąd analizując niniejszą sprawę, na wstępie pragnie wskazać, że egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (art. 78d ust. 1 Prawa o adwokaturze), w tym wiedzy z zakresu prawa materialnego i procesowego z różnych dziedzin prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania.

Sąd wskazuje, że kryteria oceny prac określone zostały w przepisie art. 78e ust. 2 u.r.p., do których ustawodawca zaliczył: zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym zdający ma reprezentować.

W zaskarżonej uchwale Komisja Odwoławcza przyjęła, że sporządzona przez egzaminowaną praca z zakresu prawa karnego w świetle przytoczonych powyżej kryteriów oceniania nie zasługiwała na wystawienie oceny pozytywnej.

Sąd podziela w pełni i przyjmuje za swoje stanowisko organu, w myśl którego praca egzaminacyjna podlega ocenie na podstawie wszystkich kryteriów wskazanych w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, a spełnienie wymogów formalnych nie gwarantuje samo w sobie uzyskania oceny pozytywnej. Ponownie podkreślenia wymaga cel egzaminu adwokackiego, jakim jest sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Z uwagi na powyższe w ramach egzaminu adwokackiego istotne jest nie tyle jaki skutek niesie za sobą przygotowane pismo, ile umiejętność prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego z określonej dziedziny i ich interpretacji.

Skarżąca w ocenianej pracy egzaminacyjnej zawarła dwa spośród czterech możliwych zarzutów, w których jeden nie miał istotnego znaczenia dla zadania egzaminacyjnego. Egzaminowana nie dostrzegła obrazy art. 284 § 2 k.k. ani art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 101 § 2 k.k. stanowiącej bezwzględną przyczynę odwoławczą. Jednocześnie skarżąca powołując się na brak skargi uprawnionego oskarżyciela wykazała się nieznajomością art. 60 § 1 k.p.k. Powyższe zdaniem Sądu wskazuje, że poziom wiedzy i umiejętności egzaminowanej nie gwarantuje reprezentowanej przez nią stronie zapewnienia należytej ochrony interesów, a w konsekwencji przemawia za ustaleniem negatywnego wyniku egzaminu z części dotyczącej prawa karnego.

Z uwagi na powyższe Sąd uznaje zarzut pominięcia kryteriów i skali ocen pracy pisemnej z zakresu prawa karnego za nieznajdujący uzasadnienia.

Za niezasadny Sąd uznaje również zarzut naruszenia przez organ § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego oraz art. 8 k.p.a. Wprawdzie zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 1 przywołanego rozporządzenia przewodniczący komisji odwoławczej wyznacza miejsce i terminy posiedzeń komisji oraz kieruje jej pracami, a w szczególności rozdziela pracę pomiędzy siebie i członków komisji odwoławczej, wskazując osobę odpowiedzialną za sporządzenie pisemnej opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania lub zakres pracy pisemnej z zadania z danej części egzaminu adwokackiego podlegającej ocenie w trybie art. 78e ust. 5 Prawa o adwokaturze, niemniej jednak należy zauważyć, że postępowanie przed komisją odwoławczą prowadzone jest w ramach postępowania dwuinstancyjnego, które charakteryzuje się koniecznością całościowej oceny sprawy niezależnie od przytoczonych w odwołaniu zarzutów, co zostało w odniesieniu do egzaminów prawniczych potwierdzone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 195/12. Jednocześnie należy zauważyć, że art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze nakazuje stosować w postępowaniu przed komisją odwoławczą przepisy k.p.a. w sposób odpowiedni, co w przypadku egzaminów prawniczych sprowadza się do zawężenia ponownej oceny wyłącznie do części pisemnych, których dotyczą zarzuty wskazane w złożonym odwołaniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd podziela stanowisko Komisji Odwoławczej, zgodnie z którym zakresem kontroli prowadzonej przez ten organ należało objąć całość pracy pisemnej zawierającej rozwiązanie zadania egzaminacyjnego, której dotyczyło odwołanie egzaminowanej, niezależnie od postawionych przez nią zarzutów. Z uwagi na objęcie zakresem kontroli całości pracy, tj. jej ponowne sprawdzenie w zakresie szerszym niż wynikającym ze sformułowanych w odwołaniu zarzutów, zdaniem Sądu, nie sposób mówić o naruszeniu zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej sformułowanej w art. 8 k.p.a. O naruszeniu tej zasady można by bowiem mówić w przypadku nieznajdującego oparcia w obowiązujących przepisach ograniczenia przez Komisję Odwoławczą zakresu prowadzonego przez nią postępowania.

Odnosząc się do zarzutów związanych z naruszeniem przepisów proceduralnych, Sąd uznał je za niezasadne. Jak wskazano to powyżej, w ramach postępowania odwoławczego Komisja Odwoławcza dokonuje ponownej całościowej oceny pracy egzaminacyjnej, której dotyczy odwołanie, tj. również poza zgłoszonymi przez egzaminowanego zarzutami. W konsekwencji powyższego przyjąć należy, że całościowa ocena pracy uwzględnia wszelkie elementy istotne wpływające na ustaloną ocenę cząstkową i obejmuje również argumenty zgłoszone w odwołaniu. Mając powyższe na uwadze, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, uznał, że Komisja Odwoławcza prawidłowo dokonała ponownej kontroli pracy egzaminacyjnej, odnosząc się do istotnych jej elementów wpływających na ustalenie oceny cząstkowej a w konsekwencji wyniku całego egzaminu. Przypomnieć ponownie w tym miejscu należy, że istotą egzaminu adwokackiego jest ustalenie, czy osoba go zdająca jest należycie przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Przygotowanie to nie może być oceniane jedynie przez pryzmat spełnienia wymogów formalnych, poprawność zaproponowanego rozwiązania czy posługiwanie się poprawnym językiem prawniczym przy pominięciu przesłanki zastosowania prawidłowych norm prawa i umiejętności interpretacji przepisów. Okoliczności te są istotne dla uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu adwokackiego i niespełnienie którejkolwiek z nich przesądza o uzyskaniu negatywnej oceny z egzaminu. Jednocześnie, zdaniem Sądu, dopiero spełnienie wszystkich wspomnianych przesłanek przesądza o uzyskaniu oceny pozytywnej, a jej wysokość uzależniona jest od stopnia spełnienia poszczególnych przesłanek w ramach przyjętej skali ocen. W konsekwencji przyjąć należy, że pozostałe okoliczności sprawy, w tym spełnienie pozostałych przesłanek oceny pracy egzaminacyjnej, nie przemawiają za wystawieniem oceny pozytywnej w przypadku, gdy niespełniona została jedna z przesłanek wpływających w sposób istotny na uzyskany wynik.

Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z art. 78f ust. 1 Prawa o adwokaturze pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną. Tym samym nawet uzyskanie pojedynczej negatywnej oceny z pojedynczej pracy pisemnej przesądza o negatywnym wyniku całego egzaminu adwokackiego. W tym miejscu należy zauważyć, że oceny cząstkowe wystawione przez egzaminatorów oceniających pracę z zakresu prawa karnego kształtowały się na poziomie 2 (ocena niedostateczna) oraz 3 (ocena dostateczna), co daje średnią 2,50. Zgodnie zaś z treścią art. 78e ust. 4 pkt 2 Prawa o adwokaturze średnia taka powoduje ustalenie wyniku oceny pracy cząstkowej na poziomie oceny negatywnej. Mając na uwadze kształt przytoczonych powyżej regulacji dotyczących zasad oceny pracy pisemnej na egzaminie adwokackim, Sąd uznał stanowisko skarżącej, zgodnie z którym za uzyskaniem pozytywnego wyniku egzaminu adwokackiego przemawia uzyskanie 7 z 8 ocen cząstkowych na poziomie pozytywnym, za nietrafne i nieuzasadniające ustalenia pozytywnej oceny z egzaminu adwokackiego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.