Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 890/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 pkt 3,  art. 24 ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Oddział w C.) zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], [...], działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm. – dalej: u.s.u.s.) po rozpatrzeniu wniosku skarżącego S. S., odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej wysokości 4.546,13 zł obejmującej:

a) składki na ubezpieczenia społeczne za okres 01/2006-04/2006 w wysokości 292,40 zł;

b) składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2006-05/2006, 10/2010, 12/2010-05/2011 w kwocie 2.010,13 zł;

c) odsetki za zwłokę w wysokości 2.226 zł, naliczone na dzień złożenia wniosku do wszystkich składek w łącznej wysokości 2.627,87 zł;

d) koszty upomnienia w łącznej kwocie 17,60 zł.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, skarżący wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek za okres 05/2005-05/2011.

Organ odnotował, że skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej, zamieszkuje sam, nie korzysta z pomocy społecznej. Utrzymuje się z dochodów w kwocie 2.000 zł brutto miesięcznie, a stałe miesięczne wydatki, jakie ponosi, opiewają na kwotę 1.110 zł i obejmują alimenty w wysokości 500 zł. Ponadto za godne uwagi organ uznał podkreślenie, że jego wierzytelność nie została zabezpieczona na majątku dłużnika. Wspomniał też, że w toku postępowania egzekucyjnego doszło do zajęcia wynagrodzenia, jakie skarżący otrzymuje za świadczoną pracę.

W dalszej kolejności organ przystąpił do zaprezentowania oceny powyższego materiału dowodowego przez pryzmat przesłanek umorzenia należności składkowych. W tych ramach przytoczył brzmienie i omówił znaczenie art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Szczególną uwagę poświęcił kwestii ważnego interesu zobowiązanego, wskazując, że z przesłanką tą należy utożsamiać nadzwyczajne względy mogące zachwiać podstawami egzystencjonalnymi takiej osoby, a nie jej subiektywne przeświadczenie o konieczności umorzenia należności. Podkreślił też, że mowa tu o takich okolicznościach, które uniemożliwiają dłużnikowi spłatę zaległości nawet w ramach układu ratalnego zawartego na pięcioletni lub dłuższy okres.

Mając to na uwadze, organ stwierdził, że w niniejszej sprawie – z oczywistych względów – nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1-2, 4, 4a i 4b u.s.u.s. Nie zaistniały również pozostałe przypadki całkowitej nieściągalności należności. Jakkolwiek bowiem skarżący zakończył już swą działalność gospodarczą, to dotychczas nie stwierdzono braku majątku, z którego egzekucja może być prowadzona (pkt 3), w szczególności kwalifikacji takiej nie podjął ani naczelnik urzędu skarbowego, ani komornik sądowy (pkt 5). Zresztą nie mogło to nastąpić, gdyż skarżący dysponuje składnikiem majątkowym (wynagrodzeniem za pracę), z którego należność może być egzekwowana. Wreszcie brak jest podstaw do uznania, by w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie doszło do uzyskania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (pkt 6).

W przekonaniu organu analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala również na stwierdzenie, by za umorzeniem należności przemawiał ważny interes zobowiązanego. Skarżący nie wykazał bowiem zaistnienia żadnej z przesłanek, które zostały przewidziane w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., wyżej wskazanym rozporządzeniu. Poza tym przystąpienie nawet do pięcioletniego układu ratalnego spłaty zobowiązania wiązałoby się z koniecznością uiszczania miesięcznych rat w wysokości 81 zł i opłaty prolongacyjnej. Stanowiłoby więc dla skarżącego wydatek osiągalny.

Niezależnie od powyższego, zdaniem organu, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie także z uwagi na to, że jego cel pozostaje w sprzeczności z interesem publicznym rozumianym jako zapewnienie realizacji świadczeń szerokiej rzeszy obywateli. Ponadto odmowne załatwienie tego żądania jest zasadne ze względu na konieczność zachowania zasady równego traktowania wszystkich płatników składek czy ochrony interesu ubezpieczonych, a także obowiązek regulowania nieopłaconych składek wraz z odsetkami czy wymóg rozliczenia dokonanych po terminie wpłat proporcjonalnie na pokrycie zaległości i wspomnianych odsetek. Uwadze nie może bowiem umknąć, że umorzenie należności stanowi definitywną rezygnację z oczekiwania na wypełnienie przez płatnika składek obowiązku ich płacenia. Jest zatem odstępstwem od reguły i z tego względu może nastąpić tylko w wyjątkowych sytuacjach, których zaistnienie stanowi jedynie konieczny (a nie: wystarczający) warunek do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, które ma charakter uznaniowy. Z omawianej instytucji nie można zatem czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu.

2.1. W skardze do Sądu skarżący wniósł o zmianę powyższej decyzji ZUS-u i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Podniósł zarzut naruszenia:

a) art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. poprzez niezastosowanie tych przepisów;

b) art. 7, 8 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej: k.p.a.);

c) art. 77 § 4 k.p.a. w następstwie uzależnienia decyzji od dowodu, który został już potwierdzony w toku postępowania;

d) art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. wobec braków uzasadnienia decyzji.

W uzasadnieniu skarżący zakwestionował prawidłowość doręczenia mu wezwania z [...]r., wskazując, że nie zostało ono skierowane na podany przez niego (we wniosku) adres do korespondencji, lecz na adres, pod którym od dawna nie prowadzi jednoosobowej działalności gospodarczej. Z tego samego powodu nie otrzymał zawiadomienia z [...] r., a o możliwości zapoznania się z aktami sprawy został przez organ poinformowany telefonicznie dopiero w dniu [...] r. W tej sytuacji jedyne co mógł uczynić podczas obecności w siedzibie organu to złożyć oświadczenie o swej zdolności finansowej i tak też postąpił. Nie ulega jednak wątpliwości, że to ograniczenie aktywności procesowej było spowodowane błędnym działaniem organu, które narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego wypowiedziane w art. 7-9 k.p.a.

Skarżący nie zgodził się również z przeprowadzoną przez organ analizą jego sytuacji finansowej. Wskazał, że zestawienie wpływów (2.000 zł brutto, czyli 1.459,48 zł netto) i wydatków (1.110 zł) nie pozostawia wątpliwości, iż na przeżycie pozostaje mu 349,48 zł miesięcznie. Środki faktycznie znajdujące się w jego dyspozycji stanowią zatem 35% kwoty przyjętej granicy ubóstwa dochodowego dla gospodarstwa jednoosobowego w 2015 r., która wynosi 1.043 zł. Uwzględnienie konieczności spłaty zadłużenia w układzie ratalnym, wiążące się z powinnością uiszczenia 81 zł i opłaty prolongacyjnej, oznaczałoby więc, że po uregulowaniu tej kwoty, skarżącemu na utrzymanie pozostawałoby 240 zł miesięcznie, czyli 8 zł dziennie. Stąd, w ocenie skarżącego, przyjmując założenie, że nie stanowi to wystarczającego powodu do uznania zagrożenia dla podstawowych jego potrzeb egzystencjonalnych, organ dopuścił się naruszenia nie tylko przepisów u.s.u.s., lecz również art. 30 i art. 75 Konstytucji RP.

Skarżący wyraził też przekonanie, że organ w ogóle nie przeprowadził rzetelnej analizy jego sytuacji, co zresztą znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętego przezeń rozstrzygnięcia, które nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym dopuścił się również naruszenia art. 11 k.p.a. oraz art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W tym kontekście skarżący podniósł, że ocena zasadności złożonego przez niego wniosku nastąpiła przez pryzmat przesłanek pozaustawowych z jednoczesnym zbagatelizowaniem treści przepisów mających przesądzające znaczenie, a to art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 wspomnianego wcześniej rozporządzenia. Świadczy o tym choćby odwołanie się przez organ do zasady równego traktowania wszystkich płatników, co nie jest wszak przesłanką umorzenia należności składkowych, a poza tym jest niezasadne, ponieważ nie każdy płatnik znajduje się w takiej samej sytuacji. Niezrozumiały jest również wywód dotyczący niemożności czynienia z instytucji umorzenia powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu, a powoływanie takiego argumentu, zdaniem skarżącego, nieodpartym czyni wrażenie, że organ nie zamierza wykonywać obowiązków, jakie nakłada na niego ustawa.

2.2. Pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu raz jeszcze podkreślił, że zebrana w sprawie dokumentacja przesądza o słuszności przyjętej kwalifikacji, a w ramach prezentacji tego materiału wyszczególnił, że skarżący uzyskuje nie tylko dochód w kwocie 2.000 zł z tytułu umowy o pracę w spółce A, lecz również wpływy w wysokości 1.000 zł w związku z zatrudnieniem w spółce B (powinno być: B). Sprecyzował również, że w następstwie sprzedaży udziałów w spółce C skarżący w 2008 r. uzyskał dochód w kwocie 25.000 zł. Dodatkowo podniósł, że ocena zasadności wniosku została oparta na zebranym w sprawie materiale źródłowym, który z uwagi na brak współdziałania skarżącego uniemożliwił pełne zbadanie jego sytuacji finansowej, a dokumentacji, która mogłaby zmienić stanowisko organu, skarżący nie przedłożył nawet wraz ze skargą. Ponadto, wskazując na definitywny charakter umorzenia należności, organ wyjaśnił, że w przypadku skarżącego byłoby ono niezasadne także z uwagi na jego wiek (37 lat).

2.3. W piśmie datowanym na 5 września 2017 r. skarżący wyjaśnił, że w dniu składania wniosku o umorzenie należności istotnie był zatrudniony u dwóch przedsiębiorców (zarówno u jednego, jak i drugiego – w wymiarze ½ etatu), niemniej jednak łączna wysokość uzyskiwanego tym tytułem przysporzenia wynosiła 2.000 zł brutto. Sytuacja ta nie uległa zmianie, a na potwierdzenie tej okoliczności przedstawił zaświadczenia od obydwóch pracodawców o wysokości wynagrodzenia w okresie ostatnich trzech miesięcy. Wynika z nich, że zarówno w jednym, jak i w drugim przedsiębiorstwie skarżący uzyskuje przysporzenie w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Odnosząc się do kwestii należytego udokumentowania swej sytuacji na etapie wniesienia skargi, skarżący oznajmił, że nie uczynił tego, gdyż sądził, iż postępowanie administracyjne zostało już zakończone. Natomiast argumentowanie odmowy jego wiekiem uznał za dyskryminujące w świetle zasady równości wszystkich wobec prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

3. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, choć nie wszystkie zarzuty skargi są zasadne.

4. Jednak w pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że organ nie wyjaśnił, czy wszystkie składki których umorzenia odmówił nie uległy przedawnieniu. Zaskarżona decyzja nie zawiera w tej mierze żadnej argumentacji; pośrednio dotyczy jej tylko wzmianka, że dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącego.

Należy w związku z tym zauważyć, że należności składkowe objęte merytorycznym orzeczeniem o odmowie umorzenia sięgają stycznia 2006 r., a zatem w pierwszej kolejności ZUS powinien przedstawić istotną w tej mierze regulację art. 24 u.s.u.s., począwszy od tego okresu. Skoro powołuje się na okoliczność zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącego, który to fakt jest istotny z punktu widzenia zawieszenia biegu terminu przedawnienia, to również powinien zaprezentować i dokonać wykładni obowiązujących w tej mierze przepisów. Ponadto organ powinien uwzględnić problematykę o charakterze intertemporalnym.

4.1. Stosownie bowiem do art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w obecnym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jednak do 31 grudnia 2011 r. ten przepis stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Należy bowiem wskazać, że 5-letni termin przedawnienia należności składkowych wprowadzono z dniem 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r., poz. 1378).

Jednakże w art. 27 ustawy nowelizującej ustawodawca postanowił, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. (a więc jak w tej sprawie), stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1), zaś jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2).

Na gruncie ostatnio zacytowanej regulacji przyjmuje się, że według zasady wynikającej z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. do należności składkowych nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednakże bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Z kolei artykuł 27 ust. 2 tej ustawy z 2011 r. oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia pięcioletniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub dziesięcioletniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Ustawodawca przyjął w tym względzie nakaz posługiwania się regułą kolizyjną lex benignior, zgodnie z którą należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, do zapłaty których zobowiązany jest określony podmiot (wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., II FSK 3031/12, Lex nr 1769575).

4.2. W związku z powyższym, Sąd stwierdza, że ZUS poprzez nieudokumentowanie okresu, w którym na skarżącym w ogóle spoczywa obowiązek uiszczenia spornych składek dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie bowiem do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Sąd podkreśla, że organ administracyjny wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność. Wniosek dotyczący okoliczności faktycznych (w tym przypadku okresu za który na skarżącym ciąży jeszcze obowiązek opłacenia składek) powinien być bowiem oparty na dowodach zdobytych przez organ i sprawdzonych przezeń. Istotnym naruszeniem tej zasady byłoby orzekanie na podstawie danych znanych osobiście organowi, ale nie mających oparcia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty wzory, formularze, Warszawa 1970, s. 155, i powołane tam orzeczenia NTA, który np. w orzeczeniu z dnia 1 kwietnia 1924 r., L. rej. 516/23, ZW 348, stwierdził, że niemożność stwierdzenia w aktach administracyjnych okoliczności decydujących dla oceny legalności orzeczenia stanowi wadliwość postępowania; analogicznie A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex 2014, Komentarz do art. 80, teza 4). Także w orzecznictwie akcentuje się, że nie jest dopuszczalne, aby organ administracyjny prowadzący postępowanie administracyjne w określonym zakresie dokonywał oceny i mocy dowodowej dokumentów wchodzących w skład materiału dowodowego sprawy w trybie pozaprocesowym, tj. poza prowadzonym przez ten organ postępowaniem administracyjnym i przyjmował, że nie mają one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo przeciwnie, opierał na nich rozstrzygnięcie. Takiej analizy materiału dowodowego organ powinien dokonać zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i wynik tej analizy, łącznie z oceną zebranych dowodów, przedstawić w uzasadnieniu aktu, który kończy postępowanie administracyjne w danej instancji (por. wyroki WSA w Gliwicach z 26 lipca 2016 r., I SA/Gl 50/16; z 11 lutego 2015 r., I SA/Gl 709/14; z 12 listopada 2014 r., I SA/Gl 485/14 – CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z 8 sierpnia 2007 r., VII SA/Wa 1034/07, Lex nr 364725; wyrok NSA z 29 listopada 2004 r., OSK 813/04, Lex nr 164713; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 2 lipca 2009 r., II SA/Go 367/09, Lex nr 553056; wyrok WSA w Poznaniu z 17 stycznia 2008 r., III SA/Po 685/07, Lex nr 510377; wyrok WSA w Białymstoku z 12 czerwca 2006 r., II SA/Bk 219/06, Lex nr 928832).

Wskazane uchybienie może mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), ponieważ nie można wykluczyć, że rzetelna analiza tego zagadnienia przez ZUS doprowadzi go do wniosku, że choćby część z należności składkowych co do których stwierdził aktualność swojego roszczenia uległa już przedawnieniu. W tym bowiem przypadku orzekanie o umorzeniu albo odmowie umorzenia należności, która się przedawniła jest bezprzedmiotowe.

5. W dalszej kolejności Sąd stwierdza, że zasadnie podnosi skarżący, iż organ nie dość wszechstronnie rozpatrzył przesłankę "całkowitej nieściągalności" należności składkowych wskazaną w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.

Zgodnie z tym przepisem całkowita nieściągalność zachodzi, gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

W tym zakresie ZUS wskazuje tylko to, że skarżący pobiera wynagrodzenie za pracę, zatem ma majątek, z którego można egzekwować należności składkowe.

W tej mierze Sąd stwierdza, że organ pominął okoliczność, iż pobierane przez skarżącego wynagrodzenie (jak wynika z akt sprawy) jest wolne od potrąceń, a zatem nie podlega egzekucji.

Stosownie bowiem do art. 24 ust. 2 u.s.u.s. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej.

Art. 9 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) stanowi z kolei, że wynagrodzenie ze stosunku pracy podlega egzekucji w zakresie określonym w przepisach Kodeksu pracy.

Zgodnie natomiast z art. 871 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1666 ze zm.) wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. W § 2 wskazano, że jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty określone w § 1 ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

Rozporządzenie Rady Ministrów z 9 września 2000 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2017 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 1456) stanowi, że wynosi ono 2.000 zł.

W analizowanym przypadku z akt sprawy wynika, że wynagrodzenie skarżącego wynosi właśnie (łącznie) 2.000 zł. W świetle powołanych wyżej przepisów trudno zatem przyjąć – bazując tylko na pobieranym przez skarżącego wynagrodzeniu - że skarżący posiada majątek umożliwiający egzekwowanie należności w rozumieniu art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. ZUS dopuścił się więc naruszenia tego przepisu, które może mieć znaczenie dla wyniku sprawy. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana po wykluczeniu przez organ przesłanek umożliwiających umorzenie należności składkowych, a zatem jest tzw. decyzją związaną (negatywną). Przyjęcie przez organ choćby jednej przesłanki umożliwiającej umorzenie należności, w tym z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. umożliwia (nie obliguje – co trzeba podkreślić) organowi podjęcie korzystnego dla strony rozstrzygnięcia, w ramach uznania administracyjnego.

Na dalszym etapie sprawy ZUS będzie związany w tej mierze stanowiskiem Sądu.

Jednak nie oznacza to, że organ będzie zmuszony do przyjęcia ustalenia, iż w analizowanym przypadku zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Dalsza treść tego przepisu stanowi bowiem, że o całkowitej nieściągalności można mówić, gdy oprócz braku majątku z którego można egzekwować należności składkowe, zobowiązany który zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej nie ma małżonka, następców prawnych, ani nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. W tej mierze ZUS przed ostatecznym stanowiskiem co do zaistnienia w tej sprawie analizowanej przesłanki zbada zatem i te zagadnienia – mając na uwadze art. 107-119 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) w zw. z art. 31 u.s.u.s.

Pomijając ten aspekt sprawy organ i w ten sposób naruszył zasady postępowania wyjaśniającego wynikające z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz w konsekwencji podniesiony w skardze art. 107 § 3 k.p.a. regulujący wymogi uzasadnienia decyzji - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

6. Na marginesie Sąd dodaje, że istotną dla sprawy może okazać się okoliczność, że skarżący w 2008 r. sprzedał udziały w spółce za kwotę 25.000 zł. Wynika ona tylko z odpowiedzi na skargę. W postępowaniu ponownym należy ten wątek rozwinąć i udokumentować, np. poprzez wezwanie skarżącego do złożenia wyjaśnień w tej mierze, w tym dlaczego część przysporzenia nie przeznaczył na zaległe składki sięgające 2006 r.

Poza tym organ powinien ustalić skład osobowy członków zarządu spółek w których skarżący S. S. jest zatrudniony. Z przedstawionego zaświadczenia wynika, że B. S. jest prezesem zarządu A sp. z o.o. W tym zakresie należy wyjaśnić, czy ewentualne powiązania personalne pomiędzy skarżącym - pobierającym minimalne wynagrodzenie za pracę - a kadrą zarządzającą spółką, która jest pracodawcą, mają znaczenie dla tej sprawy.

Należy także szerzej wyjaśnić sytuację majątkową skarżącego, w tym jego warunki mieszkaniowe, czy posiada samochód, itp. – które także mogą mieć znaczenie dla końcowego załatwienia sprawy, tj. możliwości uregulowania przez skarżącego (w tym na raty) zadłużenia oscylującego wokół kwoty 4.546,13 zł.

7. Skarżący zasadnie wskazuje, że organ kierując korespondencję na początkowym etapie postępowania pod wadliwy adres naruszył także przepisy k.p.a., tyle, że art. 10, a nie art. 7-9 k.p.a. Jednak w ocenie Sądu to uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ w końcowej części postępowania skarżący zapoznał się z aktami i mógł bez ograniczeń składać wnioski i wyjaśnienia.

8. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd nie orzekł ponieważ skarżący nie wykazał, że działając osobiście i będąc zwolniony ustawowo od uiszczenia wpisu (art. 239 § 1 pkt 1 lit. e. p.p.s.a.) poniósł wydatki wskazane w art. 205 § 1 p.p.s.a.