Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 865/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art.3 , art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3,  art. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 865/14 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 16 lipca 2015 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), , Sędziowie, Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , , Protokolant, asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 lipca 2015 r., sprawy ze skargi K. S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., z dnia [...] nr [...], w przedmiocie przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, , oddala skargę., przyznaje radcy prawnemu T. S. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych w tym 23% VAT od Skarbu Państwa –, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym., , ,


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia [...], nr [...] wydana na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182), po rozpatrzeniu odwołania K. S. (dalej: skarżąca, strona) od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Ś. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. z dnia [...], nr [...], przyznającej pomoc społeczną w formie zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu żywności, środków czystości i higieny, obuwia oraz odzieży, utrzymująca w mocy w/w decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swe oparł na następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...], nr [...], Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., działając z upoważnienia Prezydenta Ś., po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 2 maja 2014 r. przyznał stronie pomoc w formie zasiłku celowego na pokrycie następujących potrzeb:

- dofinansowanie zakupu żywności w kwocie 50 zł,

- dofinansowanie zakupu środków czystości i higieny w kwocie 20 zł,

- dofinansowanie zakupu obuwia w kwocie 50 zł,

- dofinansowanie zakupu odzieży w kwocie 40 zł.

Uzasadniając podjętą decyzję w zakresie przyznanego zasiłku celowego na cele wymienione wyżej organ I instancji podkreślił, że świadczenia z pomocy społecznej mają charakter uzupełniający i wspomagający, a przyznana pomoc finansowa jest jedynie uzupełnieniem i nie zaspokaja wszystkich potrzeb w pełnym zakresie - z uwagi na ograniczone środki, jakimi dysponuje MOPS w Ś. Wskazał też organ na kwoty wydatkowanych środków na zasiłki celowe i okresowe w maju 2014 r.

Skarżąca od w/w decyzji pismem z dnia 5 sierpnia 2014 r. wniosła odwołanie (pismem tym strona zakwestionowała 8 decyzji organu I instancji).

Po przeanalizowaniu akt sprawy i rozważeniu argumentów odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że stosownie do postanowień przepisów k.p.a. organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Przedmiotem postępowania rozpoznawczego w postępowaniu odwoławczym jest zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, nie tylko kontrola orzeczenia organu I instancji, ale przede wszystkim ponowne rozpatrzenie sprawy oraz ocena zasadności argumentów postawionych w odwołaniu przez stronę postępowania.

Rozpatrując przedmiotową sprawę organ odwoławczy dokonał ponownie oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, a w szczególności ustalił jakie przepisy prawa materialnego mają zastosowanie oraz ocenił ich wpływ na podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie.

W rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 cytowanej ustawy, pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Po myśli art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Formy pomocy społecznej określone zostały w art. 36 ustawy o pomocy społecznej. Jedną z form takiej pomocy, jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego - art. 36 pkt 1 lit. c.

W myśl z art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Oczywistym jest, co wynika z brzmienia w/w przepisu, że cele na jakie może być przyznany omawiany zasiłek ustawodawca wskazał przykładowo. Nie jest to zatem katalog zamknięty okoliczności, których zaistnienie uprawnia do przyznania zasiłku celowego. Z tego zaś wynika, że inne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego, mogą być przez organy administracji brane pod uwagę, w przypadku wnioskowania przez osoby ubiegające się o udzielenie pomocy na różne uzasadnione cele.

Podkreślono, że przepis art. 39 ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, a przesądza o tym użyty przez ustawodawcę zwrot "może". To zaś oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego. Okoliczność ta powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej wnioskowanego świadczenia. W tym miejscu podkreślić trzeba, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej.

Organ odwoławczy w pełni podzielił pogląd strony, o jej trudnej sytuacji materialnej. Jednak podkreślił, że organ I instancji dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na zasiłki celowe. To zaś oznacza, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, a wysokość świadczeń przyznanych tym osobom nie rzadko nie spełnia ich oczekiwań. Kwestionowaną decyzją organ I instancji, biorąc pod uwagę wniosek strony przyznał pomoc na wnioskowane cele - choć, jak wynika z treści odwołania, w wysokości nie w pełni satysfakcjonującej stronę.

Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 3 czerwca 2014 r. ustalono, że skarżąca mieszka razem z matką i trojgiem rodzeństwa. Strona, jak twierdzi, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Wymienione osoby zamieszkują w mieszkaniu komunalnym składającym się z trzech przechodnich pokoi, łazienki i ciemnej kuchni. Najemcą mieszkania jest T. S. (matka strony). Skarżąca jest osobą zdrową, nie uzyskuje dochodów, bowiem nie pracuje.

Z dniem 29 maja 2014 r. z powodu niezgłoszenia się w wyznaczonym terminie została wyłączona ze ewidencji osób bezrobotnych Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. Skarżąca była od 1 października 2013 r. studentką Wydziału [...] Uniwersytetu [...], jednak została skreślona z listy studentów zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...]. Natomiast na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] zostało stronie przyznane stypendium socjalne od 1 października 2013 r. do 28 lutego 2014 r. w wysokości 530 zł miesięcznie. Kwotę 2.650 zł przelano na konto skarżącej w dniu 20 marca 2014 r., jednak podane przez stronę konto nie było prawidłowe.

Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że zarówno w podaniu z dnia 24 września 2013 r. jak i w piśmie z dnia 28 listopada 2013 r. skarżąca wskazała Uniwersytetowi [...] nr konta bankowego, na który należy wpłacać przyznane jej stypendium. Z pisma prodziekana Wydziału [...] z dnia 6 maja 2014 r. wynika, że w związku z tym, iż podane konto przez skarżącą nie było poprawne, pocztą elektroniczną w dniu 27 marca 2014 r. zwrócono się do skarżącej o podanie poprawnego konta bankowego. Do dnia 6 maja 2014 r. skarżąca nie udzieliła odpowiedzi. W dniu 17 lipca 2014 r. pracownik socjalny uzyskał informację od pracownika dziekanatu, że wysłany 20 czerwca 2014 r. przekaz pocztowy dla skarżącej (zaległe stypendium), nie został zwrócony, co oznacza, że przekaz adresatka otrzymała.

Zdaniem organu odwoławczego trudno wytłumaczyć i usprawiedliwić bierne zachowanie skarżącej w sprawie przyjęcia przyznanego przez Uniwersytet [...] stypendium. Skoro strona twierdzi, że nie posiada żadnych środków do życia, to co najmniej niezrozumiały jest brak kontaktu z Dziekanatem Wydziału [...] w sprawie stypendium w wysokości 2.650 zł. Skarżąca przez co najmniej dwa miesiące wiedziała o braku możliwości przekazania jej na konto pieniędzy z w/w tytułu, bowiem podane przez stronę konto bankowe było nie poprawne. Dziekanat wysłał jej mailem wiadomości w tym zakresie w dniu 27 kwietnia 2014 r. Z dowodów przekazanych przez organ I instancji wynika, że skarżąca korzysta z poczty mailowej, bowiem w dniu 24 kwietnia 2014 r. wysłała (mailem, z adresu na który Dziekanat wysłał wiadomość w sprawie stypendium) do Wojewody D. skargę na MOPS w Ś. Także w dniu 7 maja 2014 r. z tego adresu strona wysłała do WSA we Wrocławiu skargę na zwłokę MOPS.

Oceniając uznaniową decyzję o przyznaniu zasiłku celowego na w/w cele, organ odwoławczy zauważył, że skarżąca systematycznie korzysta ze wsparcia z pomocy społecznej. Jak wynika z pisma organu I instancji z dnia 8 sierpnia 2014 r. skarżącej w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 lipca 2014 r. przyznano pomoc w łącznej wysokości 3.685,33 zł (14 decyzji w przedmiocie zasiłków celowych i okresowych).

W świetle przytoczonych wcześniej przepisów ustawy o pomocy społecznej nie można jednak zdaniem organu orzekającego akceptować postawy skarżącej, ukierunkowanej wyłącznie na pobieranie świadczeń z pomocy społecznej, przy jednoczesnym braku aktywności i zaangażowania z jej strony w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. Postawa skarżącej, jako osoby młodej ([...] lat) i zdrowej, zarówno obecna jak i przeszła znana organowi II instancji z urzędu z poprzednich postępowań, nie zasługuje na aprobatę. Skarżąca przed rozpoczęciem studiów od 1 października 2013 r. nie była zainteresowana współpracą z Powiatowym Urzędem Pracy, w zakresie udziału w szkoleniach, nie potrafiła sprecyzować charakteru pracy jaką byłaby zainteresowana. Także obecnie z powodu niezgłoszenia się w wyznaczonym terminie do PUP w Ś. strona została skreślona z listy osób bezrobotnych.

Z uzasadnienia kwestionowanej decyzji wynika, że organ I Instancji przyznał stronie pomoc w granicach swoich możliwości finansowych. W uzasadnieniu decyzji podano jakimi środkami organ pomocy społecznej dysponował w maju 2014 r. i w jakiej wielkości średniej przyznawano pomoc klientom w maju 2014 r. Przyznana skarżącej pomoc zarówno z tytułu zasiłku celowego jak i zasiłku okresowego (uwzględniając okres posiadania przez stronę statusu osoby bezrobotnej) nie odbiega od średniej przyznanej pomocy w tym okresie.

Następnie organ odwoławczy powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1795/11, wedle którego, zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy. Uznanie takie uzależnione jest od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią.

Nie można pominąć faktu, że środki przeznaczone na pomoc społeczną kierowane powinny być na udzielenie pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, które z obiektywnych względów (choroba, zdarzenia losowe) nie są w stanie przezwyciężyć trudności. Z akt sprawy nie wynika, aby w sytuacji skarżącej zachodziła obiektywna przeszkoda do podjęcia zatrudnienia, a zatem przeszkoda uniemożliwiająca przezwyciężenie obecnych trudności finansowo-bytowych. Także skarżąca w swoim wniosku ani w odwołaniu takich przeszkód nie wskazuje.

Raz jeszcze podkreślono, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, co oznacza że jest ona przyznawana na czas takich właśnie trudności. Z pomocy społecznej nie można czynić stałego źródła utrzymania.

Powyższy pogląd ugruntowany jest także w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie wskazuje się, iż przyznanie stronie pomocy uzależnione jest zatem nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, lecz rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przepis art. 3 ustawy nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania.

Reasumując, zdaniem organu odwoławczego, zaskarżona decyzja podjęta została bez przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organ I instancji zbadał sytuację finansową strony i w ramach uznania administracyjnego, uwzględniając możliwości finansowe, przyznał stronie stosowną pomoc. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego podjętemu rozstrzygnięciu nie można zarzucić dowolności.

Pismem z dnia 20 października 2014 r. skarżąca do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zaskarżyła kilka decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., w tym decyzję z dnia [...] nr [...]. W skardze podniosła, że organ skłamał w kwestii prowadzenia przez MOPS poradnictwa socjalnego oraz w sprawie namawiania jej do kontaktu z PUP, a także w kwestii współdziałania jej z organem.

Zarzuciła decyzjom organów obu instancji, że w sposób dowolny interpretują zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który – w jej ocenie – jest wystarczający do przyjęcia, że spełnia ona kryteria uprawniające do otrzymania wnioskowanej pomocy w formie zasiłku celowego. Podniosła, że rzeczywista przyczyna odmowy przyznania jej żądanego świadczenia w postaci braku z jej strony współdziałania oraz niewykorzystywanie własnych możliwości nie występuje. Skarżąca podkreśliła, że organ pomocy społecznej nie ustalił z nią zasad współdziałania, w związku z czym nie można aktualnie czynić jej zarzutu, że dopuściła się naruszenia tych zasad. W szczególności pracownicy MOPS nie zaproponowali jej zawarcia kontraktu socjalnego, który zmierzałby do udzielenia jej pomocy w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej.

Oświadczyła również, że jest osobą bezrobotną, ale wyrejestrowaną.

Ponadto zwróciła, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy, brak współdziałania stanowi fakultatywną przesłankę odmowy przyznania świadczenia socjalnego, co oznacza że organ podejmując decyzję w zaskarżonym kształcie, zobowiązany był do wykazania, że wymienione w tym przepisie okoliczności w rzeczywistości istnieją. W sytuacji pomięcia wskazanej kwestii, należało uznać, że organ przekroczył granice uznania administracyjnego.

Odnosząc się do kwestii wypłaty zaległego stypendium socjalnego skarżąca podkreśliła, że okoliczność ta nie miała wpływu na wydanie rozstrzygnięcia dotyczącego miesiąca kwietnia 2014 r., gdyż stypendium obejmowało okres od października 2013 r. do lutego 2014 r.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, z uwagi na naruszenie przez te organy przepisów art. 2, art. 3, art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 16, art. 17, art. 38, art. 39, art. 45, art. 100, art. 106, art. 108, art. 119, art. 147 u.p.s., § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 712) oraz art 9, art 10, art. 12 i art. 35 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowoadministracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji uzasadnia jej uchylenie bądź stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Zgodnie zaś z art.134 § 1 p.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analizując pod tym kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym z zastosowaniem prawidłowej podstawy prawnej jest bowiem zgodne z prawem.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182) dalej u.p.s. Zgodnie z art. 36 u.p.s. pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego jak i niepieniężnego, a jednym ze świadczeń pieniężnych jest określony w art. 39 u.p.s. zasiłek celowy, który może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Ponadto osobom bezdomnym i innym osobom nie mającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne (ust. 3). Cytowany przepis art. 39 ust. 2 u.p.s. wymienia cele, na jakie może być przyznany zasiłek celowy. Potrzeby te można uznać za preferowane przez ustawodawcę. Jednakże organ pomocy społecznej może przyznać świadczenie na zaspokojenie innej niezbędnej potrzeby bytowej. Wyliczenie to ma bowiem charakter przykładowy, a jego treść wskazuje, że ta forma pomocy społecznej, (co zresztą wynika z samej nazwy "zasiłek celowy") nie jest przewidziana na pokrywanie pełnych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Ustawodawca użył w konstrukcji powyższego przepisu pojęcia niedookreślonego "niezbędna potrzeba życiowa", które jest powtórzeniem regulacji zawartej w art. 3 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Powołany przepis wskazuje jako cel pomocy społecznej zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych, stanowiąc dodatkowo w przepisie ust. 3 art. 3 u.p.s., że rodzaj forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Nadto z brzmienia art. 39 u.p.s. ("może przyznać") wynika, że nawet spełnienie wymagań formalnych do otrzymania zasiłku celowego (spełnienie kryterium dochodowego oraz co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 ustawy) nie stwarza po stronie wnioskodawcy roszczenia o prawo do jego przyznania, przepis ten ma bowiem charakter uznaniowy. W tym kontekście należy wskazać, że rola sądu administracyjnego kontrolującego tego rodzaju decyzje jest odmienna, od tej jaka ma miejsce w przypadku decyzji związanych i ma ograniczony zakres. Organowi przypisana została bowiem swoboda decyzyjna, a wybór rozwiązania sprawy nie może zostać mu narzucony. Kontrola sądu administracyjnego, w przypadku uznania administracyjnego, nie obejmuje zatem kwestii słuszności wyboru rozstrzygnięcia. Sąd jedynie bada, czy decyzję podjął właściwy organ, czy decyzja ma oparcie w przepisach prawa materialnego, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc czy decyzja nie nosi znamion dowolności. Czyni to poprzez kontrolowanie sposobu uzasadnienia przez organ administracyjny powyższych działań i towarzyszących im rozumowań, a w przypadku pojawienia się kryteriów mogących ze sobą pozostawać w kolizji – sposobu i wyniku wyważenia pozostających w kolizji wartości z punktu widzenia ich znaczenia dla treści decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2012r. sygn. akt I OSK 1389/12, z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. I OSK 1279/10 publ. w internetowej bazie orzeczeń). Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. W przypadku zasiłków celowych organ działając w ramach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej zobowiązany jest uwzględniać, że istotą tej formy wsparcia finansowego jest umożliwienie potrzebującym podmiotom życia w warunkach odpowiadających godności człowieka poprzez zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej, a sytuacja wnioskującego oceniana być powinna każdorazowo, jako indywidualny przypadek. Jednocześnie zaznaczyć należy, że pomoc społeczna, w tym również przyznanie zasiłku celowego, ma charakter subsydiarny, uzupełniający, a więc nie zaspokajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów, którzy powinni wykorzystywać własne środki i możliwości. Wynika to jednoznacznie z regulacji art. 2 ust.1 u.p.s. , zawierającego definicję pomocy społecznej. Oznacza to, że organ, orzekając w konkretnej sprawie, wnioskowaną pomoc przyznać może, ale nie musi; względnie może ją przyznać tylko w części, tudzież na wybrane cele. Z przepisów regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika także, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 i art. 3 u.p.s. tzn. dostosowywaniem rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zatem obowiązkiem organu jest rozważenie interesu publicznego przejawiającego się tu jako obowiązek właściwego rozdzielenia posiadanych środków, tak by zrealizować wsparcie dla wszystkich potrzebujących. Wynika z tego, że odmowa przyznania pełnej, czy też częściowej pomocy społecznej wymaga wykazania, że ilość posiadanych środków finansowych gminy nie pozwala na zaspokojenie interesu indywidualnego wnioskodawcy. Jednocześnie należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie organ nie jest zobowiązany do precyzyjnego określania możliwości finansowych gminy, a badanie tej kwestii wykracza poza kompetencje sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10 publ. CBOSA).

W ocenie Sądu w toku postępowania administracyjnego zebrano wyczerpująco materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty, a nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonywujący zajęte stanowisko. Jak wynika z akt administracyjnych, co jest także niesporne między stronami, skarżąca spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s, a w dacie wydawania skarżonej decyzji znajdowała się w trudnej sytuacji materialnej, spowodowanej głównie pozostawaniem od kilku lat bez pracy. Ustalono także, że strona mieszka z matką i trójką rodzeństwa w mieszkaniu komunalnym. Stwierdzono zatem występowanie okoliczności wymienionej w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, co uzasadniało przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 tej ustawy. Jednakże zakres wnioskowanej przez skarżącą pomocy obejmuje szerokie spektrum potrzeb, które w kontekście przedstawionych wyżej zasad przyznawania świadczeń pieniężnych zawartych w ustawie o pomocy społecznej, nie mogą zostać zaspokojone w całości w oczekiwanym przez stronę zakresie, na co zasadnie wskazały organy obu instancji.

Organ I instancji przyznając stronie pomoc w formie zasiłku celowego na zakup: żywności, środków czystości i higieny, obuwia i odzieży w łącznej kwocie 160 zł rzetelnie ocenił sytuację wnioskodawczyni i własne możliwości finansowe zasadnie wskazując, że przyznana pomoc ma charakter uzupełniający i nie zaspokaja wszystkich potrzeb strony w pełnym zakresie i w pełnej wysokości. Dokonano tego także z uwzględnieniem faktu, że przyznawanie i wypłata zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, zatem musi ona tak gospodarować ograniczonymi środkami finansowymi, aby zachować zdolność wywiązywania się z ustawowo nałożonych obowiązków przez okres całego roku, wskazano bowiem, jakimi środkami organ pomocy społecznej dysponował w maju 2014 r. i w jakiej wielkości średniej przyznawano pomoc klientom w maju 2014 r. Zatem uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organy pomocowe zasadnie wskazując ograniczony charakter środków finansowych jakimi dysponuje MOPS powołały konkretne dane liczbowe obrazujące stan wydatków w kontekście rocznego planu finansowego tej jednostki. Powołanie się na fakt dysponowania limitowanymi środkami finansowymi w kontekście znacznej liczby osób oczekujących wsparcia MOPS w istocie stanowi zadość obowiązkowi wyważenia interesu publicznego. Sąd w tym aspekcie w pełni podziela zasadność takiej argumentacji, przywołanej w treści decyzji pierwszoinstancyjnej oraz zaakceptowanej w zaskarżonej decyzji. Oczywistym jest bowiem, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i jest ograniczona. Zatem tylko w tak wyznaczonych granicach muszą i mogą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Z uwagi zaś na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych są upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń, które to świadczenia muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Na tę okoliczność wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/2006, z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07). W kontekście zarzutów odwołania organ odwoławczy przypomniał ponadto, że skarżąca ostatnio otrzymała znaczne wsparcie z MOPS. Stronie została bowiem przyznana w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 lipca 2014 r. pomoc w łącznej wysokości 3.685, 33 zł (14 decyzji w przedmiocie zasiłków celowych i okresowych).

Zdaniem Sądu całościowa ocena sytuacji skarżącej znajdująca swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazuje na wypełnianie przez organy pomocy społecznej wobec skarżącej dyrektywy wynikającej z art. 3 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którą pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na postawę skarżącej, która jako osoba młoda ([...] lat) i zdrowa, przed rozpoczęciem studiów od 1 października 2013 r. nie była zainteresowana współpracą z Powiatowym Urzędem Pracy, w zakresie udziału w szkoleniach, nie potrafiła sprecyzować charakteru pracy jaką byłaby zainteresowana. Także obecnie z powodu niezgłoszenia się w wyznaczonym terminie do PUP w Ś. strona została skreślona z listy osób bezrobotnych. Tymczasem zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W tej sytuacji brak jakichkolwiek starań strony w celu podjęcia pracy zarobkowej, pomimo działań podejmowanych przez właściwe organy w tym zakresie, należy ocenić jako brak wykorzystania posiadanych możliwości w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. Ponadto bezczynność skarżącej w zakresie podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia wyklucza możliwość polepszenia trudnej sytuacji życiowej skarżącej. Tymczasem wnioskujący o świadczenie z pomocy społecznej ma obowiązek współdziałania w celu rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej, a nie wyłącznie stawiania warunków co do tego, w jakiej formie i w jakiej wysokości wnioskowane świadczenie ma być zrealizowane. Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a. stanowiącego dyrektywę wydawania decyzji uznaniowej zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela. W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, że wskazana zasada nakazuje respektowanie interesu indywidualnego do granic jego kolizji z interesem publicznym. Dla ustalania tego, co leży w interesie publicznym w przypadku podejmowania decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego należy sięgnąć do norm określających cele pomocy społecznej zawartych w art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s., co też organ orzekający prawidłowo uczynił. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel (vide wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2014r. sygn. akt IV SA/Gl 724/13 oraz z dnia 28 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 710/14, publ w CBOIS). Z powoływanego już unormowania art. 3 ust. 4 u.p.s. wynika bowiem , że nie każda niezbędna potrzeba zgłoszona przez osobę potrzebującą będzie zaspokojona albowiem uzależnione to będzie od posiadanych przez te organy środków. Reasumując Sąd stwierdził, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego oraz prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej, a wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyło prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, co na podstawie art. 151 p.p.s.a. obligowało go do oddalenia skargi.

Zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu zasądzono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 15 pkt 1 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( t.j. Dz. U. z 2013r. , poz. 490 ze zm.).