Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 197/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a lit. c art. 200 art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7 art. 7a par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4 ust. 1b ust. 5 pkt 1 lit. a pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Sebastian Michalski (spr) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 9 września 2021 roku numer: [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej R. M. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P., decyzją z dnia 09 września 2021 roku (nr [...]), odmówił R. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytuły rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad mężem P. M..

Organ ustalił, że podopieczny ma [...] lata i jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności od [...] stycznia 1999 roku (od 42. roku życia). Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad mężem i od 2017 roku pobiera świadczenie emerytalne, tj. od 60-tego roku życia. Wnioskiem z dnia 8 lipca 2020 roku R. M. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ wyjaśnił, że w sprawie nie zostały spełnione warunki określone w art. 17 ust. 1, ust. 1b oraz ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Prezydent wyjaśnił, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wskazane w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenie opiekuńcze, o które może ubiegać się małżonek sprawujący opiekę nad współmałżonkiem o znacznym stopniu niepełnosprawności to specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 16a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Ponadto świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie wsparcia materialnego osobą, które rezygnują z aktywności zawodowej by opiekować się osobą niepełnosprawną. Osoba pobierająca świadczenie emerytalne posiada zabezpieczenie materialne jest wyłączona z zakresu podmiotowego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Konieczność sprawowania opieki musi wiązać się z utratą dochodów przez osobę wnioskującą o świadczenie pielęgnacyjne, co nie zachodzi w niniejszej sprawie z uwagi na pobieranie świadczenia emerytalnego.

Zgodnie z zasadą legalności wyrażoną w art. 6 K.p.a. organ ma działać na podstawie przepisów prawa, czyli stosować także przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji. Organ wyjaśnił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2014 roku o sygn. akt K 38/13 nie wyeliminował z obrotu prawnego niekonstytucyjnej normy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 14 stycznia 2022 roku (nr [...]), po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło, że małżonek osoby niepełnosprawnej jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego. Uprawnienie małżonka do świadczenia pielęgnacyjnego wynika z wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na małżonkach spoczywa wzajemny obowiązek alimentacyjny.

Organ odwoławczy wskazał, że P. M. legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia 31 stycznia 2022 roku. Niepełnosprawność istnieje od [...] stycznia 1999 roku, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] listopada 2014 roku. Niepełnosprawność podopiecznego powstała po 25. roku życia.

Kolegium wyjaśniło, że oceny spełnienia przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wieku podopiecznego i niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która jest niekonstytucyjna. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 roku o sygnaturze K - 38/13 (Dz.U. 2014, poz. 1443) stwierdził, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczeń pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią określonego wieku jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Organ odwoławczy uznał jednak, że rozstrzygnięcie o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest prawidłowe, gdyż w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Samo sprawowanie całodobowej opieki nad niepełnosprawnym mężem jest niewystarczające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Konieczne jest rozważenie czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad mężem.

Bezsporne jest, że wnioskodawczyni pobiera świadczenia emerytalne, a prawo do emerytury uzyskała w 2017 roku po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego. Natomiast od dnia [...] czerwca 2014 roku wnioskodawczyni pobierała świadczenia przedemerytalne, które przyznano jej decyzją ZUS z dnia 18 czerwca 2014 roku.

Kolegium zaznaczyło, że zgodnie ze znaną mu linią orzeczniczą sądów administracyjnych celowe jest dopuszczenie możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom spełniającym warunki do jego otrzymania, a pobierającym emeryturę. Jednak warunkiem niezbędnym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w takiej sytuacji jest dokonanie przez osobą uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń - emerytury albo świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ zaznaczył, że kluczowe są jednak okoliczności, w których opiekun nabył prawo do emerytury, czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, by sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną, co umożliwiały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 roku w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki. Emerytura była przyznawana ze względu na szczególne okoliczności, a stan zdrowia uzasadniał przejście na wcześniejszą emeryturę. Określone w powołanym rozporządzeniu stany zdrowia odpowiadały tym wskazanym w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Kolegium uznało, że taka jak powyżej szczególna sytuacja nie występuje w przedmiotowej sprawie. Wnioskodawczyni uzyskała prawo do emerytury ze względu na uzyskanie powszechnego wieku emerytalnego, a wcześniej pobierała świadczenie przedemerytalne. Wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad mężem, lecz z innych przyczyn.

Kolegium zaznaczyło, iż aprobuje pogląd prezentowany w wyrokach sądów administracyjnych, zgodnie z którym świadczenie emerytalne zastępuje dochód z pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego, tj. po podjęciu decyzji o zakończeniu aktywności zawodowej. Emeryt może podjąć pracę, ale nie ma takiego obowiązku. W konsekwencji przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy osób aktywnych zawodowo, które nie mają ustalonego prawa do emerytury. Jeśli wnioskodawca w dniu złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma ustalone prawo do emerytury w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego to jest to przeszkoda do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Organ zaznaczył ponadto, że zawieszenie prawa do emerytury i zaniechanie pobierania tego świadczenia nie stanowi o realizacji przesłanki utraty dochodów, co miałoby skutkować przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być zastępowany w orzecznictwie sądowym poprzez wykreowanie generalnej normy ustanawiającej uprawnienie do wyboru świadczenia przez beneficjenta, gdyż stanowi to zastrzeżone dla ustawodawcy działanie prawotwórcze. Przepis art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje zbieg uprawnień jedynie do świadczeń rodzinnych.

R. M., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydent Miasta P., rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenia zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W ocenie skarżącej kwestionowana decyzja została wydana z istotnym naruszeniem prawa materialnego - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie stanowiska, że okoliczność pobierania emerytury stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do zmiany wydanego rozstrzygnięcia, podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329; dalej w skrócie P.p.s.a.). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze oraz przy braku sprzeciwu Samorządowego Kolegium Odwoławczego sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 P.p.s.a.).

Skarga okazała się uzasadniona.

Zasady przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określone zostały w przepisach art. 17 ust. 1-5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020, poz. 111 ze zm.).

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w świetle treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Natomiast zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

2) osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie przyjęło i przekonująco wyjaśniło, że uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zostały oparte na konstrukcji obowiązków alimentacyjnych, a przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych określają kolejność osób uprawnionych do uzyskania wspomnianego świadczenia.

Zgodne z prawem jest stanowisko Kolegium, że współmałżonek jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 27 oraz art. 130 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. 2020, poz. 1359). W konsekwencji w świetle treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych współmałżonek jest osobą w pierwszej kolejności uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zgodnie z prawem pominęło nieprawidłowe stanowisko Prezydent Miasta P. i uwzględniło przy rozstrzyganiu sprawy zarówno wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku o sygnaturze K - 38/13, jak i stanowisko prezentowane w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, co do skutków tego wyroku dla zawisłych i przyszłych spraw o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium prawidłowo uznało, że ocena zasadności żądań skarżącej powinna być przeprowadzona z pominięciem niekonstytucyjnego kryterium w postaci momentu powstania niepełnosprawności podopiecznego, czyli przez pryzmat przesłanek wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Organ odwoławczy trafnie dostrzegł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ujawniły się rozbieżności, co do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie warunków przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają ustalone prawo do emerytury.

Na potrzeby oceny zasadności wniosku skarżącej Kolegium wskazało, że aprobuje wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, wedle której opiekunowie pobierający świadczenia emerytalne są wykluczeniu z podmiotowego zakresu prawa do świadczenia emerytalnego poza wyjątkiem takich opiekunów-emerytów, jak ci objęci zakresem regulacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 roku w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149 z późn. zm.).

Przypomnieć zatem należy, że od dnia 1 czerwca 2017 roku obowiązuje przepis art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm.) o treści "Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ".

W konsekwencji przyjmować należy, że wynikający z niejednoznaczności przepisów prawa wybór materialnoprawnych warunków oceny zasadności żądań skarżącej nie jest kwestią bliżej nieokreślonej aprobaty organu wydającego decyzję. Jeżeli organ stwierdza wątpliwości, co do treści normy prawnej, to ma obowiązek rozstrzygać je na korzyść strony.

Dostrzegać zatem należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się również, iż istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (wyrok WSA we Wrocławiu z 28.07.2022 r., IV SA/Wr 880/21, LEX nr 3393228).

Brak jest argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo nie tylko do renty, ale w ogóle do jednego ze świadczeń, wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (wyrok NSA z 14.07.2022 r., I OSK 1797/21, LEX nr 3395654).

Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury (wyrok NSA z 8.07.2022 r., I OSK 1729/21, LEX nr 3365771).

W ocenie Sądu nie budzi żadnych wątpliwości, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych prezentowana w przykładowo powołanych wyrokach sądów administracyjnych spełnia warunek korzystniejszej dla skarżącej w rozumieniu art. 7a § 1 K.p.a. i powinna stanowić podstawę oceny zasadności zgłoszonych przez nią żądań.

W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem art. 7a § 1, art. 7 K.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy organy będą przyjmować, że samo ustalenie prawa do emerytury nie prowadzi a priori do wykluczenia skarżącej z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Ocena zasadności wniosku skarżącej winna zostać przeprowadzona w aspekcie przesłanek wskazanych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenie pielęgnacyjne jest kierowane do osób, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, w tym także pobierająca świadczenie emerytalne, musi więc spełnić przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rezygnacja z zatrudnienia może przejawiać się w ten sposób, że opiekun zaprzestaje zarobkować, w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jak i w ten sposób, że osoba w wieku produkcyjnym, obciążona obowiązkiem alimentacyjnym, roztacza opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodzinnych i z tego względu rezygnuje z aktywności zawodowej.

Organy obu instancji zobowiązane są przyjmować, że kwesta rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną to sfera faktów i przy ich ocenie uwzględnią stanowisko zaprezentowane już przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że kluczowe są okoliczności w jakich opiekun nabył prawo do emerytury, a tu świadczenia przedemerytalnego.

Skoro prawodawca normował sytuacje przyznawania wcześniejszej emerytury matkom, które nie mogły kontynuować zatrudnienia z powodu stanu zdrowia swojego dziecka, to uzasadnione jest na gruncie niniejszej sprawy dopuszczać, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, a decyzji o roztoczeniu osobistej opieki na mężem towarzyszyła realizacja uprawnień w postaci świadczenia przedemerytalnego.

Realizacji uprawnień do zabezpieczenia społecznego nie można postrzegać jako czegoś, co a priori wyklucza przyjęcie ustalenia, że rezygnacja z aktywności zawodowej nie miała na celu roztoczenia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Takie postrzeganie prowadzi do skutków równoważnych z przyjmowaniem stanowiska, że samo ustalenie prawa do emerytury jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Do spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodzi poprzez dokonanie/przyjęcie ustalenia faktycznego, że roztoczenie osobistej opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności powiązane jest/było ze zdarzeniem o cechach rzeczywistej rezygnacji z zatrudnienia, a dla czynienia ustaleń w tym zakresie istotne są data orzeczenia o niepełnosprawności oraz data ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności, a nie data złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.

W konsekwencji dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy rozpoznania i wyjaśnienia wymaga to, czy stan niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą powodowany jest rezygnacją z aktywności w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Z uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta P. wynika jednoznacznie, że mąż skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia [...] stycznia 1999 roku. Tymczasem uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego skarżąca uzyskał w czerwcu 2014 roku.

Jeśli organy dojdą do przekonania, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy spełniona została przesłanka rezygnacji z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, to w trybie art. 9 oraz art. 79a K.p.a., najpóźniej wraz z informacją o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zawiadomią stronę, że uwzględnienie żądania wniosku warunkują przesłanki zależne od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z jej żądaniem oraz wyznaczą skarżącej odpowiedni termin na dostarczenie decyzji o zawieszeniu wypłaty świadczeń emerytalnych.

Świadczenie należy przyznać z poszanowaniem art. 24 ust. 1-4 oraz art. 15 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. od daty ustania negatywnej przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Prezydent Miasta P. uwzględni, że jest związany zaprezentowaną powyżej wykładnią prawa, co do tego, że współmałżonek jest w pierwszej kolejności uprawniony do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a kryterium wieku w jakim powstała niepełnosprawność podopiecznego nie może być podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P..

O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w osobie radcy prawnego (480 zł).