Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 474/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-12-20 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. H. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 listopada 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

S. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego z pomocy społecznej.

W dniu 23 września 2010 r. wpłynęło do tut. Sądu pismo skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym referendarz sądowy pismem z dnia 30 września 2010r. poinformował skarżącą o obowiązku składania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, który przesłał skarżącej, wzywając do jego wypełnienia w terminie siedmiu dni. W zakreślonym terminie skarżąca przesłała wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnosząc w nim o ustanowienie adwokata. Uzasadniając swoje żądanie wskazała, że sytuacja materialna jej rodziny, spowodowana bezrobociem oraz wydatkami związanymi z utrzymaniem trojga dzieci, z których dwoje uczęszcza do szkoły, nie pozwala na poniesienie kosztów zastępstwa procesowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z trojgiem dzieci, tj. piętnastoletnią córką D. i dwójką dwudziestoletnich synów – D. i P. Źródłem dochodu jest zasiłek rodzinny w kwocie 367 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 232,24 zł oraz alimenty wynoszące 60 zł. Łącznie dochód wnioskodawczyni określiła na kwotę 659,24 zł. S.H. oświadczyła także, że posiada mieszkanie o powierzchni 48,65 m² oraz nieruchomość rolną wydzierżawioną na 10 lat. Innych składników majątkowych nie wykazała. Wyjaśniła również, że posiada zadłużenia u osób fizycznych oraz opłaca koszty gazu, energii i czynszu za mieszkanie w kwotach odpowiednio: 105,76 zł, 74,93 zł i 460,45 zł.

Pismem z dnia 15 października 2010 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez: wyjaśnienie, czy posiada zaległości z tytułu oplat za czynsz i media lokalowe (np. energia, gaz itp.), a jeżeli tak, to przedłożenie dowodu potwierdzającego zadłużenie, przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, przesłanie dowodu potwierdzającego odbycie przez męża – P.H. leczenia, z uwzględnieniem kosztów tego leczenia, przedłożenie zaświadczenia z właściwej placówki oświatowej o pobieraniu nauki przez dzieci wnioskodawczyni oraz dowodu potwierdzającego otrzymanie przez rodzeństwo P.H. pieniędzy z podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości rolnej z zabudowaniami o pow. 17,26 ha w K., dokonanej w 2009 r. przez P.H. za cenę 360000 zł, co oświadczyła skarżąca w sprawie o sygn. II SA/Op 333/10, II SA/Op 337/10, II SA/Op 403/10 i II SA/Op 405/10. Przedmiotowe wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy, co z kolei skutkować może oddaleniem wniosku.

W piśmie z dnia 20 października 2010 r. skarżąca odniosła się do wezwania Sądu, nie dołączając do akt sprawy żadnych dokumentów. Podała natomiast, że nie posiada zaległości z tytułu opłat za czynsz, energię i gaz oraz oszczędności na lokatach czy też kontach bankowych; pieniądze ze sprzedaży nieruchomości męża podzielono na 6 części, wśród których nie była uwzględniona, natomiast "rodzeństwo co do podziału nie ma obowiązku przedstawiać dowodu – wyłączność własności męża"; zaświadczenia z placówek ponadgimnazjalnych zostały przedłożone do wniosku o zasiłek rodzinny; naukę kontynuuje dwoje dzieci – syn lat 20 i córka lat 15. Podała też, że prawo pomocy zostało przyznane w siedmiu innych sprawach, a w pozostałych licznych zastosowano odmowę.

W ponownym wezwaniu skarżącej o uzupełnienie wniosku, pismem z dnia 28 października 2010 r., zobowiązano wnioskodawczynię do wyjaśnienia czy posiada z P.H. rozdzielność majątkową, orzeczoną separację, bądź rozwód, a także czy w/w jest zameldowany pod tym samym adresem, co wnioskodawczyni podała w sprawie II SA/Op 340/10; oświadczenia, czy zmieniła się wysokość alimentów zasądzonych w 1998 r. od P.H. na rzecz wspólnych dzieci w kwocie 80 zł (co oświadczyła w sprawie II SA/Op 337/10), a także czy wystąpiła o podwyższenie w/w alimentów i na jakim etapie znajduje się sprawa; wskazanie czy jej rodzina uzyskuje dodatkowa pomoc od osób trzecich i w jakim zakresie, a jeżeli tak, to udokumentowanie tego przez np. przedłożenie odpisu umowy pożyczki, a także wyjaśnienia jakiej należności dotyczy przedłożony do akt sprawy II SA/Op 478/10 odcinek przelewu na rzecz firmy [...] S.A. [...] na kwotę 742,99 zł i w jakim dniu został on wystawiony, bądź jakiego okresu dotyczy.

Odpowiadając na powyższe wezwanie S.H., w piśmie z dnia 4 listopada 2010 r., wskazała, że otrzymała już prawo pomocy w innych sprawach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu. Dalej wyjaśniła, że od zbycia dziedzicznej nieruchomości męża upływają już dwa lata i nie miała do tej nieruchomości prawa współwłasności; po śmierci rodziców meldunek z woj. dolnośląskiego przeniosła do N., tak samo i świadczenie rentowe z KRUS w B. do O.; wysokość alimentów się zmieniła z 80 zł na czwórkę dzieci aktualnie na dwoje dzieci po 20 zł; pomoc w formie kredytów wynosi 30000 zł, a "odpisy umów są zbędne albowiem pożyczki – pomoc nie pochodzą z OPS N."; natomiast na druku widnieje kwota dotycząca Telekomunikacji Polskiej SA z tytułu nieopłaconego internetu i abonamentu. Ponadto do akt niniejszej sprawy dołączone zostały następujące dokumenty: zaświadczenia Urzędu Skarbowego w N., przedłożone w sprawie o sygn. akt I SA/Op 497/09, toczącej się przed tut. Sądem ze skargi S.H., z których wynika, że małżonkowie S. i P.H. w latach 2008 i 2009 zostali opodatkowani łącznie i uzyskali dochód - odpowiednio - 9107,95 zł oraz 9066,72 zł, a także zaświadczenia o pobieraniu nauki przez D.H. i D.H. w roku szkolnym 2010/2011, przedłożone do sprawy o sygn. akt II SA/Op 413/10. W aktach sprawy znajdują się również kserokopie dokumentów przedłożonych przez skarżącą w sprawie II SA/Op 478/10, tj.: zaświadczenia z dnia 20 października 2010 r. wydanego przez Spółdzielnię [...] w N. o braku zaległości czynszowych na dzień 31 sierpnia 2010 r. oraz druk przelewu na kwotę 742,99 zł na rzecz [...] S.A.; w sprawie II SA/Op 475/10 - potwierdzeń wpłat gotówkowych w [...] na kwotę 63,43 zł oraz [...] 130 zł, a także kopie aktów notarialnych przedstawionych w sprawie II SA/Op 340/10.

Postanowieniem z dnia 24 listopada 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uzasadniając swoje stanowisko referendarz wywiódł, że w chwili złożenia przez skarżącą prośby o udzielenie pomocy, posiadał już określoną wiedzę na temat sytuacji bytowej skarżącej. Wiedza ta wynikała z oświadczeń, jakie skarżąca składała w związku ze złożonymi wnioskami o prawo pomocy, w kilkudziesięciu innych sprawach toczących się przed tut. Sądem, jak również informacji wynikających z akt administracyjnych i sądowych. Referendarz wskazał, że wątpliwości pojawiły się, po pierwsze, w kwestii z kim w istocie skarżąca tworzy wspólne gospodarstwo domowe. Z informacji znanych referendarzowi z urzędu wynikało, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z P.H., czego nie wykazała we wniosku w niniejszej sprawie. Po drugie, trudności nastręczyła ocena rzeczywistej sytuacji materialnej rodziny wnioskodawczyni, wobec ujawnienia w szczególności informacji, w sprawach o sygn. akt I SA/Op 460/09 i I SA/Op 461/09, na temat sprzedaży przez męża skarżącej w 2009 r. gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360000 zł. (kserokopia aktu notarialnego Repertorium A numer [...] z dnia 18 marca 2008 r., załączona do akt sprawy). Po trzecie wreszcie, trudno było ocenić płynność finansową rodziny wobec oświadczenia skarżącej, z którego wynikało, że dochody miesięczne członków jej rodziny w zasadzie pokrywają się z wydatkami na utrzymanie mieszkania. Taki stan wskazywać mógł, zdaniem referendarza, że rodzina wnioskodawczyni posiada inne źródła dochodu, bądź oszczędności. Wobec tego skarżąca została zobowiązana, pismami z dnia 15 października 2010 r., a następnie z dnia 28 października 2010 r. do jednoznacznych wyjaśnień w wyżej wymienionych kwestiach, a także do przedłożenia stosownych dokumentów, które w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...), są dokumentami źródłowymi i w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawczynię dane o jej majątku i dochodach. Powyższe dane, w ocenie referendarza, były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącej w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., gdyż zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Natomiast nieprzedłożenie przez skarżącą żadnych z żądanych dokumentów powoduje niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Dalej referendarz odnotował, że faktu uwzględnienia z urzędu w niniejszej sprawie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawczynię w sprawach: I SA/Op 497/09, II SA/Op 413/10, II SA/Op 478/10 oraz II SA/Op 475/10, nie można uznać za wywiązanie się przez skarżącą z obowiązku pełnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności dotyczących jej sytuacji bytowej, nałożonego przez tut. Sąd. W oparciu o powyższe referendarz uznał, że pomimo odmiennego twierdzenia wnioskodawczyni, przedstawione przez nią okoliczności wskazują, iż łączy ją z mężem więź emocjonalno - ekonomiczna, mająca charakter wspólnoty domowej. Świadczy o tym zarówno zameldowanie męża pod tym samym adresem - co sama wnioskodawczyni oświadczyła, wspólne rozliczanie się z podatku od osób fizycznych, odbieranie korespondencji przez męża w imieniu S.H. (por. II SA/Op 337/10, k - 51 akt sąd.), udział skarżącej w sprzedaży nieruchomości w K., jak też jej wiedza na tematy związane z aktualnymi, osobistymi sprawami męża dotyczącymi np. choroby, wysokości renty czy podziału majątku. Ustalenie to ma znaczenie dla określenia rzeczywistego składu osobowego rodziny wnioskodawczyni, a w konsekwencji do określenia sytuacji materialnej jej bliskich. Wobec tego, przy rozpoznawaniu wniosku szczególne znaczenie miało niewyjaśnienie przez skarżącą wątpliwości dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej z zabudowaniami za cenę 360000 zł i rozdysponowania kwoty uzyskanej ze sprzedaży. Pomimo tego, że skarżąca brała udział w sprzedaży nieruchomości, co potwierdza akt notarialny, w żaden sposób nie wykazała, że pieniądze o tak znacznej wartości zostały podzielone w sposób przez nią podany. Nie przedłożyła jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego okoliczność przekazania ich części rodzeństwu męża, nie przedstawiła także dokumentów potwierdzających leczenie męża i wydatków poniesionych na ten cel, w wysokości 60000 zł. W żaden sposób nie wyjaśniła także, jak ponosząc koszty utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie 641,14 zł jest w stanie utrzymać swoją rodzinę z wykazywanego dochodu 659 zł, przy jednoczesnym oświadczeniu, że nie ma zaległości w spłacie należności za mieszkanie. Wprawdzie przedstawiła dwa bankowe dowody wpłaty, mające potwierdzać spłacanie pożyczek, jednakże nie podała szczegółów z tym związanych. Nie wskazała, jaka jest wysokość całego zobowiązania i z jakiego tytułu, a przede wszystkim w jaki sposób jest w stanie spłacać, przy oświadczeniu o braku zgromadzonych oszczędności, miesięczne raty w wysokości łącznej 193,46 zł, które są kolejnym istotnym wydatkiem niedużego przecież budżetu domowego. Nie wyjaśniła także jednoznacznie, jakiej należności i za jaki okres dotyczy przedłożony blankiet przelewu na rzecz firmy [...] S.A., ograniczając się do wypowiedzi, że dotyczy ona zaległości z tytułu umowy na Internet i abonament telefoniczny. Nie wyjaśniła, czy uzyskuje pomoc od osób trzecich, ani jakiego rodzaju i rzędu jest to pomoc. Dlatego tak istotne stało się wyjaśnienie powstałych niejasności, a w szczególności przeznaczenia niebagatelnej kwoty 360000 zł uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości rolnej w K. Zwłaszcza z uwagi na fakt niewystępowania we wcześniejszym czasie przez skarżącą - mającą wiedzę o posiadaniu tak znaczących środków przez męża - o podwyższenie alimentów zasądzonych w 1998 r. w wysokości 20 zł na każde dziecko. Reasumując powyższe, referendarz stwierdził, że materiał dowodowy przedstawiony przez skarżącą, a w szczególności wybiórcze przedstawianie dokumentów i niejednoznaczne wyjaśnienia, powodują, że nie rozwiała ona wątpliwości na temat swojej sytuacji bytowej, a tym samym, nie można przyjąć poglądu, że skarżąca wykazała swoje prawo do przyznania pomocy, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Od powyższego orzeczenia skarżąca złożyła sprzeciw, w którym zarzuciła bezprawność wydanego postanowienia. Ponownie wskazała na fakt bezrobocia i istniejącej niepełnosprawności, wywodząc, że skutkują one tym, iż nie pozostają jej środki, które bez uszczerbku dla siebie i rodziny może wyłożyć na koszty adwokata. Podniosła też, że otrzymuje zaniżoną pomoc społeczną jedynie w postaci zasiłku rodzinnego, stypendiów socjalnych i dodatku mieszkaniowego. Dodała, że obecnie nie otrzymuje innych form pomocy, jak zasiłki celowe, zasiłki na zakup żywności zasiłki okresowe, które otrzymywała przez 17 lat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W niniejszej sprawie S.H. wniosła sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 listopada 2010 r. w ustawowym terminie siedmiu dni, a więc postanowienie to utraciło moc, natomiast wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd.

W pierwszej kolejności odnotować należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, a zatem wnioskowanym przez skarżącą, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe wskazuje, że instytucja prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie. Natomiast ewentualne ich uiszczenie pociągnęłoby za sobą uszczerbek utrzymania koniecznego, przez który należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w sposób uniemożliwiający zapewnienie minimum warunków socjalnych. Z tych względów na stronie ciąży obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych, co jednocześnie oznacza, że takie sytuacje powinny mieć miejsce jedynie wtedy, gdy zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.

Realizacja obowiązku wykazania przez stronę swojej złej sytuacji materialnej polega m.in. na przedstawieniu niezbędnych informacji - dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy - w urzędowym formularzu wniosku, a także na składaniu dodatkowych oświadczeń i dokumentów, w trybie tzw. postępowania wyjaśniającego. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Jeśli natomiast w ocenie rozpoznającego wniosek informacje w nim zawarte okażą się niewystarczające lub wzbudzą wątpliwości, sąd może w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów.

W rozpoznawanej sprawie referendarz uznał - posiadając wiedzę na temat sytuacji bytowej skarżącej wynikającą z jej oświadczeń składanych w innych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy, w sprawach toczących się przed tut. Sądem (np. I SA/Op 497/09, II SA/Op 413/10, II SA/Op 478/10, II SA/Op 475/10), a także kierując się informacjami wynikającymi z akt administracyjnych i sądowych - że dane ujawnione w formularzach wniosków są niewystarczające do oceny żądania S.H., pod kątem spełnienia kryteriów określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W związku z powyższym wezwano skarżącą dwukrotnie, pismem z dnia 12 października 2010 r. oraz pismem z dnia 28 października 2010 r. do nadesłania stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej analizy jej sytuacji materialnej. Podkreślić wypada, że uprawnienie takie znajduje oparcie w art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym w każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedstawienia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z kolei, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które potwierdzają sytuację majątkową wnioskodawcy, mogą być w szczególności: 1) odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; 2) wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) wypisy z rejestrów urzędowych; 4) odpis aktualnych bilansów; 5) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; 6) zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Powtórzyć jeszcze raz zatem przyjdzie, że to właśnie na stronie, która ubiega się o prawo pomocy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej takiego prawa. Natomiast, uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, strona powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 267/09, zamieszczone na stronie internetowej Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawczyni, nie jest możliwa.

W świetle powyższego należało stwierdzić, że S.H.- nie stosując się do wezwań Sądu - nie wykazała, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nie przedstawiła żądanych dokumentów, a tym samym nie potwierdziła złej sytuacji materialnej, na którą się powołuje. Przede wszystkim nie przedstawiła żadnych dokumentów, ani też nie złożyła bliższych wyjaśnień dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej za cenę 360000 zł oraz rozdysponowania tej kwoty, stwierdzając jedynie, iż rodzina jej męża nie ma obowiązku przedstawiania oświadczeń w tym zakresie. Zdaniem Sądu, wyjaśnienie kwestii związanej z rozdysponowaniem tak znacznej kwoty ze sprzedaży tej nieruchomości, miało istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni oraz jej rodziny, w szczególności w kontekście niewystępowania przez skarżącą o podwyższenie alimentów od męża (obecnie wynoszących łącznie 40 zł) z uwagi na jego niskie dochody. Zwrócić należy uwagę skarżącej, że w sytuacji, gdy powołuje się na brak możliwości samodzielnego poniesienia kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 262/09, LEX nr 552223). Dopiero bowiem stwierdzenie, że wnioskodawca ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Nieujawnienie sytuacji majątkowej współmałżonka nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W świetle przepisów prawa rodzinnego, rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, LEX nr 552212). Na mocy art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są bowiem zobowiązani do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Z powyższych przyczyn równie istotne znaczenie miało wyjaśnienie w niniejszej sprawie wątpliwości związanych z powoływaną przez skarżącą okolicznością, iż nie prowadzi ze swoim mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Powyższa okoliczność nie znalazła potwierdzenia w materiale dokumentacyjnym sprawy, gdyż - jak wynika z zaświadczenia Urzędu Skarbowego w N. - małżonkowie S. i P.H. zarówno w roku w 2008, jak i w roku 2009 r. zostali opodatkowani wspólnie. Ponadto wnioskodawczyni, biorąc udział w sprzedaży nieruchomości położonej w K., jako pełnomocnik swojego męża, podała, że P. H. umów majątkowych małżeńskich nie zawierał. Również posiadana przez skarżącą wiedza na temat choroby męża, podziału majątku oraz fakt zameldowania P.H. pod tym samym adresem co wnioskodawczyni i odbieranie przez męża korespondencji do niej kierowanej, wskazują na łączą ich relację o charakterze wspólnego gospodarstwa domowego. Z kolei, ustalenie rzeczywistego składu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie sytuacji materialnej bliskich wnioskodawczyni.

Poza powyższym odnotować należy, że skarżąca nie wyjaśniła też innych wątpliwości, np. w jaki sposób ponosząc koszty utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie 641,14 zł, jest w stanie utrzymać swoją rodzinę, uzyskując - według oświadczenia wnioskodawczyni - miesięczny dochód w wysokości 659,24 zł i nie mając zaległości w płatnościach czynszu za mieszkanie. Oznaczać to może, że skarżąca lub członkowie jej gospodarstwa domowego posiadają inne źródła dochodu, bądź korzystają z pomocy osób trzecich. Skarżąca co prawda stwierdziła, że posiada zadłużenie u osób fizycznych, co oznacza, że uzyskuje w ten sposób dodatkową pomoc, jednak nie udokumentowała ani wielkości tej pomocy, ani podmiotów jej udzielających. S.H. przedstawiła także dwa dowody bankowe - na łączną kwotę 193,46 zł - mające potwierdzać spłacanie pożyczek, jednakże nie wskazała wysokości swoich zobowiązań ani ich źródła oraz okresu, którego dotyczą. Nie wyjaśniła również, jak wobec trudnej sytuacji materialnej, na którą się powołuje, jest w stanie spłacać zaciągnięte kredyty. Podobnie, wnioskodawczyni przedstawiając potwierdzenie przelewu na rzecz [...] S.A. nie wskazała, jakiej dotyczy należności, ograniczając się do wypowiedzi, że chodziło zadłużenie z tytułu opłat za Internet i abonament telefoniczny. Brak danych w powyższym zakresie nie pozwala na ustalenie rzeczywistych środków, jakimi dysponuje skarżąca. Trzeba też mieć na uwadze, że wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających leczenie męża oraz wysokości wydatków z tym związanych, a tym samym uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny, w jakim zakresie powyższe wpływa na sytuację materialną rodziny, tzn. jakie są z tego tytułu obciążenia finansowe. W ocenie Sądu, nie sposób uznać, że przedstawienie jakichkolwiek dokumentów potwierdzających leczenie męża - w tym przykładowo dokumentacji medycznej, która jest dla pacjenta dostępna - nie jest możliwe do spełnienia.

Reasumując powyższe stwierdzić trzeba, że wnioskodawczyni nie wykazała, by nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, czy też dla siebie i rodziny. Natomiast bierność skarżącej w zakresie wyjaśnienia powstałych w rozpoznawanej sprawie wątpliwości spowodowała brak możliwości pełnej i rzetelnej oceny sytuacji majątkowej jej rodziny. Odnotować przy tym trzeba, że skarżąca była dwukrotnie wzywana przez Sąd do uzupełnienia danych zwartych w jej wniosku, a zatem miała możliwość przedstawienia żądanych informacji i wyjaśnienia powstałych wątpliwości. Jeszcze raz zatem podkreślić należy, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Dlatego też - jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. (sygn. akt I FZ 171/09, LEX nr 552205) - strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

Końcowo zauważyć wypada, że podnoszona przez skarżącą okoliczność przyznania jej prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może skutkować, niejako automatycznie, podjęciem podobnego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Celnie wywodzono w orzecznictwie, że nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę - dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej - rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz kierował się stanowiskiem wyrażonym w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 231/08, LEX nr 478981). Ponadto odnotować należy, że w sprawach, w których przyznano skarżącej prawo pomocy nieznany był jeszcze fakt sprzedaży nieruchomości w K., która to okoliczność ujawniła się dopiero w sprawach wszczętych ze skargi S.H., a prowadzonych w Wydziale I tut. Sądu.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji.