Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2115/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1, art. 34
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant ref. staż. Agnieszka Szymańczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2019 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm.), dalej "k.p.a." i art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (t.j.: Dz. U. z 2018, poz. 2096), art. 32 ust. 1 oraz art. 34 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2018 r., poz. 296), po rozpatrzeniu odwołania P. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" P. G., od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...], nakładającej karę pieniężną w wysokości 50.000 zł na P. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" P. G., jako odbiorcę odpadu o kodzie 16 01 04*, w postaci pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przywiezionego do kraju nielegalnie, bez dokonania zgłoszenia – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przedstawia się w sposób następujący.

W dniu [...] lutego 2012 r. K. G. działając z upoważnienia P. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" P. G., złożyła w Oddziale Celnym w [...] deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego [...], dotyczącą samochodu osobowego marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia (ramy) [...] wraz z [...] wydanie dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy. Do złożonej deklaracji załączono m.in. dokumenty w postaci dowodu zakupu (umowy kupna-sprzedaży) z dnia [...] lutego 2012 r. oraz [...] dokumentu pojazdu "[...]" Nr [...] wraz z urzędowym tłumaczeniem.

W związku z podejrzeniem, że pojazd może stanowić odpad, Naczelnik Urzędu Celnego w [...], działając na podstawie art. 27 ust. 2 ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, pismem z dnia [...] marca 2012 r. zawiadomił Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadu oraz przekazał zebraną w sprawie dokumentację.

Po dokonaniu analizy ww. materiału dowodowego, Główny Inspektor Ochrony Środowiska w dniu [...] marca 2012 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia (ramy) [...] przez P. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" P. G., będącego odbiorcą odpadu, odpowiedzialnym za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terenu [...] na terytorium Polski.

Następnie postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska wezwał stronę postępowania do oddania ww. odpadu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub do przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty otrzymania postanowienia – uznając, iż ww. pojazd jako odpad był przedmiotem nielegalnego międzynarodowego przemieszczania.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy ww. postanowienie.

Wyrokiem z dnia 6 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 799/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. G. na powyższe postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt II OSK 2920/13 oddalił skargę kasacyjną P. G. od ww. wyroku.

W związku z zakończonym postępowaniem sądowoadministracyjnym, pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wezwał stronę do przedstawienia dowodu wykonania obowiązku określonego w postanowieniu z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...].

W dniu [...] maja 2016 r. do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wpłynęły wyjaśnienia strony. W piśmie poinformowano, iż sporny pojazd został sprzedany w dniu [...] września 2014 r. na rzecz [...] z siedzibą w [...]. Na potwierdzenie powyższego do pisma załączono uwierzytelnione tłumaczenie potwierdzenia zakupu i odbioru przedmiotowego pojazdu przez ww. podmiot z dnia [...] września 2014 r.

Pismem z dnia [...] marca 2017 r. W. Urząd Celno-Skarbowy w [...] Delegatura Urzędu Celno-Skarbowego w [...] nadesłał do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska Delegatura w [...] kserokopię deklaracji nabycia wewnątrzwspólnotowego [...] wraz z załącznikami.

W dniu [...] maja 2017 r. W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia, na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, kary pieniężnej P. G., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" P. G.

Pismem z dnia [...] maja 2017 r. W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wezwał P. G., w trybie art. 90 k.p.a., na rozprawę administracyjną. Rozprawa odbyła się w dniu [...] czerwca 2017 r. Strona nie stawiła się na rozprawę administracyjną i nie złożyła wyjaśnień.

Na podstawie zgormadzonego materiału dowodowego, [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] nałożył karę pieniężną w wysokości 50.000 zł na P. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" P. G., jako odbiorcę odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przywiezionego do kraju nielegalnie.

Jako podstawę wydania ww. decyzji organ powołał art. 104 k.p.a., art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 2 pkt 35 lit. a oraz art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006 ze zm.).

P. G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zwracając się na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 w związku z art. 28 i art. 107 § 3 k.p.a. o stwierdzenie jej nieważności. Pismem z dnia [...] września 2017 r. poinformował, że podtrzymuje treść odwołania i wnosi o uchylenie decyzji,. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Odwołujący się zakwestionował stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie uznania go za stronę przedmiotowego postępowania. Wskazał, że w dniu [...] lutego 2012 r. kupił pojazd od J. A. w miejscowości [...] w Polsce. Stwierdził, iż nie jest stroną postępowania, gdyż nie przemieścił przez granicę Polski pojazdu, lecz nabył go na terenie Polski. Przepisy art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów odnoszą się do podmiotu, który dokonuje przemieszczenia transgranicznego odpadu, a w przedmiotowej sprawie podmiotem tym nie był wnoszący odwołanie. Na poparcie wyjaśnień do odwołania załączył odpis umowy kupna-sprzedaży oraz odpis dokumentu [...].

Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania strony oraz po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego, wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] maja 2018 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił kwestię klasyfikacji pojazdu będącego przedmiotem postępowania jako odpadu, a także odbiorcy odpadu i zasadność uznania P. G. za stronę postępowania. Zdaniem organu, kwestia uznania za odpad pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] przywiezionego nielegalnie, którego odbiorcą był odwołujący się, została prawidłowo rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji.

Organ wskazał, że kluczowa w sprawie jest okoliczność, iż zagadnienie uznania P. G. za odbiorcę odpadu sprowadzonego nielegalnie oraz kwestia wypełniania definicji odpadu przez pojazd marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], były poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] zostało wydane na podstawie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 ww. rozporządzenia, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni.

Organ podał, że w świetle art. 25 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, kontrola ww. postanowienia przez Sąd odbyła się także w kontekście określenia P. G. jako odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 6 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 799/13 oddalił skargę na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że z umowy kupna-sprzedaży zawartej pomiędzy skarżącym i osobą zbywającą, tj. J. A. wynika, że zawarto ją w dniu [...] lutego 2012 r. Według danych znajdujących się w dokumencie [...], został on wydany w dniu [...] stycznia 2012 r. na rzecz J. A. Dane te dowodzą, że J. A. zbywając przedmiotowy pojazd na rzecz skarżącego, posiadał pełną świadomość, iż z racji wydanego dokumentu [...] pojazd ten nie podlegał już ponownej rejestracji na terenie [...]. Tak więc zbywca zbywał pojazd nienadający się do dalszego użytkowania na terenie [...]. Główny Inspektor Ochrony Środowiska miał więc podstawy by uznać, że za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów odpowiedzialność ponosi ich odbiorca.

Organ dodał, że postępowanie sądowoadministracyjne zakończył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt II OSK 2920/13 oddalający skargę kasacyjną P. G. od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skoro dokumenty, które zostały wystawione dla przedmiotowego pojazdu wprost stanowią o niemożności jego zarejestrowania, nie może ulegać wątpliwości, że pojazd nie może być wykorzystywany zgodnie z jego przeznaczeniem, tj. poruszania się po drogach. Powyższe ma kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości zakwalifikowania pojazdu jako odpadu w rozumieniu przepisów ustawy.

Tym samym, zdaniem organu zostało przesądzone, że przedmiot postępowania stanowi odpad, a P. G. jest jego odbiorcą, na którym spoczywa odpowiedzialność za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów. Organ wskazał również, że od dnia, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wydał ww. wyrok, postanowienie z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] podlegało wykonaniu. Jednak z uwagi na fakt, że P. G. poinformował organ, iż sporny pojazd został sprzedany w dniu [...] września 2014 r. na rzecz [...] z siedzibą w [...], postępowanie w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem stało się bezprzedmiotowe, a organ wydał decyzję o umorzeniu postępowania.

Organ podał, że art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów stanowi, iż wojewódzki inspektor ochrony środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł. W związku z faktem, iż uszkodzony pojazd marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] został zakwalifikowany jako odpad w nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska był zobligowany do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego oraz nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów na odbiorcę ww. odpadu.

Organ dodał, że według art. 2 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie.

Zdaniem organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że odwołujący się jest odbiorcą odpadu postaci ww. pojazdu, co zostało stwierdzone na podstawie m.in. umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] lutego 2012 r. zawartej na terenie [...]. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska słusznie uznał odwołującego się za odbiorcę odpadu w postaci spornego pojazdu i nałożył na niego karę pieniężną w trybie art. 32 ust. 1 ustawy.

Odnosząc się zarzutu odwołującego się, iż nie jest on stroną przedmiotowego postępowania, organ wyjaśnił, że jak wynika z kopii umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] lutego 2012 r., zawartej na terenie [...] w [...], kupującym przedmiotowy pojazd (odpad) jest P. G., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" P. G.. Powyższą umową P. G. posłużył się przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w [...] w związku ze złożoną deklaracją [...]. Ponadto, P. G. nie kwestionował zapisów tej umowy w toku postępowania przed GIOŚ, prowadzonego w trybie art. 25 i 26 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Organ podkreślił, że pojazd został sprowadzony z terenu [...] do P. G. Według wniosku o wydanie dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju od pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], pojazd został przywieziony na terytorium Polski w dniu [...] lutego 2012 r., tj. po dacie zawarcia umowy kupna-sprzedaży. W świetle powyższych okoliczności, w ocenie GIOŚ, organ pierwszej instancji prawidłowo uznał P. G. za odbiorcę odpadu w postaci ww. pojazdu w rozumieniu art. 2 ust. 4 ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Odnosząc się do załączonych do odwołania dokumentów, tj. umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] lutego 2012 r. oraz dokumentu [...], na podstawie których odwołujący się twierdzi, że nabył pojazd na terenie Polski w miejscowości [...], organ stwierdził, iż przedstawione dokumenty są odmienne od przedłożonych do Urzędu Celnego wraz z wnioskiem o wydanie dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju za przedmiotowy pojazd, przedstawionych przez P. G. w Urzędzie Celnym w [...]. Dokument w postaci umowy kupna-sprzedaży załączony do odwołania posiada inny układ graficzny, zostało zmienione miejsce zawarcia umowy. W dokumencie przedstawionym wraz z odwołaniem miejsce zawarcia umowy to [...] na terytorium Polski, natomiast w umowie kupna-sprzedaży miejscem zawarcia umowy jest miejscowość [...] w [...]. Zmianie uległa cena. pojazdu, tj. obecnie podana jest kwota 950 €, natomiast poprzednio była to kwota 1350 £, a także numer karty pojazdu, gdzie obecnie podany jest numer [...], a poprzednio numer [...]. Co więcej, załączona do odwołania umowa została wydana na P. G., natomiast pierwotnie umowa została wydana na P. G. prowadzącego działalność gospodarczą.

Zdaniem organu, fakty ustalone na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego przedstawiają sytuację w innym świetle, aniżeli zostały opisane przez stronę w odwołaniu. W aktach sprawy znajdują się dwie umowy kupna-sprzedaży, a także dwa dokumenty [...]. Po dokonaniu porównania złożonych dokumentów organ zauważył, iż dokument załączony przez stronę do odwołania został zmieniony w punkcie wskazującym adres sprzedającego poprzez dopisanie miejscowości [...] Zmianie uległa także data wydania ww. dokumentu, wskazana jako [...] maja 2012 r., a nie [...] stycznia 2012 r., a także numer dokumentu, co wskazuje, iż jest to inny dokument niż pierwotny. Z analizy ww. dokumentów wynika, że w umowie zakupu z dnia [...] lutego 2012 r. został wpisany numer dokumentu [...], [...], podczas gdy dokument ten został wydany dopiero dnia [...] maja 2012 r. Zdaniem organu, wyjaśnienia strony i załączone do odwołania dokumenty są niewiarygodne i niezgodne z rzeczywistością, a tym samym nie mogły wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia sprawy.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził, że organ pierwszej instancji na podstawie zgromadzonych dowodów wyczerpująco wykazał, że sporny pojazd, z uwagi na brak dowodu rejestracyjnego oraz uszkodzenia, stał się w danym miejscu i czasie nieprzydatny dla jego dotychczasowego posiadacza, z uwagi na nieużyteczność zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Tym samym, pojazd stanowił odpad przemieszczony nielegalnie, tj. bez dokonania zgłoszenia, którego odbiorcą, zgodnie z treścią umowy z dnia [...] lutego 2012 r. zawartej w miejscowości [...] w [...], był P. G. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" P. G.

Organ odwoławczy stwierdził, że [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska prawidłowo wyjaśnił stan faktyczny sprawy, dokonał oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego i wyczerpująco wyjaśnił, z jakich przyczyn sporny pojazd stanowił nielegalnie przemieszczony odpad.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. G.

Skarżący zarzucił, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego oraz nie dążył do ustalenia stanu faktycznego, tj. czy nastąpiło faktyczne przemieszczenie transgraniczne niebezpiecznego odpadu, gdyż nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego. Ponadto organ nie ustalił, czy przedmiotowy pojazd stanowił realne zagrożenie dla środowiska.

W uzasadnieniu skargi wskazał, iż postępowanie poprzedzające wydanie decyzji ograniczyło się do badania dokumentu, na podstawie którego przemieszczony został pojazd na terytorium Polski. Zdaniem skarżącego, organy administracji ograniczyły się do wykonania czynności formalnych uznając, że o tym, co jest odpadem świadczy dokument, a nie stan rzeczy, której ten dokument dotyczy. Skarżący zarzucił, iż odmówiono mu prawa do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, a organy obu instancji nie dokonały własnej oceny w zakresie, czy przedmiotowy samochód faktycznie wypełniał definicję odpadu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...], nakładającą karę pieniężną w wysokości 50.000 zł na P. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" P. G., jako odbiorcę odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przywiezionego do kraju nielegalnie, bez dokonania zgłoszenia.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 32 ust. 1 oraz art. 34 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2018 r., poz. 296). Stosownie do art. 32 ust. 1 cytowanej ustawy, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50 000 do 300 000 zł. Zgodnie zaś z art. 34 ww. ustawy, przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 32 i 33, należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady oraz okoliczność uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że kluczowa w przedmiotowej sprawie okoliczność wypełnienia definicji odpadu przez pojazd marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], jak i kwestia uznania skarżącego za odbiorcę odpadu sprowadzonego nielegalnie, były poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] września 2012 r. [...], zobowiązujące P. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" do oddania odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia (ramy) [...], sprowadzonego do Polski z terenu [...], do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub do przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania postanowienia. Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859), który stanowi, że odpowiedzialność wymieniona w tym przepisie wiąże się ze stwierdzeniem nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 799/13 oddalił skargę P. G. na powyższe postanowienie, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt II OSK 2920/13 oddalił skargę kasacyjną P. G. od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w cytowanych wyrokach, prawidłowo uznano, że przedmiotowy pojazd stanowi odpad w rozumieniu ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 6 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 799/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jednoznacznie stwierdził, że pojazd marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] stanowi odpad sklasyfikowany pod kodem 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowanie pojazdy" (odpady niebezpieczne). Sąd wskazał, iż słuszne jest stanowisko organu, że o kwestii nadania odpadowi w postaci pojazdu właściwości niebezpiecznych nie decyduje fakt, czy stwierdzono wycieki substancji niebezpiecznych z pojazdu. Skoro w warunkach niniejszej sprawy organ miał do czynienia z pojazdem jako odpadem, to fakt, że w tym pojeździe znajdują się płyny eksploatacyjne, takie jak olej silnikowy, płyn hamulcowy, płyn chłodniczy czy pozostałości paliwa, nadają mu charakter odpadu niebezpiecznego.

Sąd wskazał ponadto, iż wprowadzenie odpadu przeznaczonego do odzysku podlegało procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, w myśl art. 3 ust. 1 lit. b ppkt iii rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady. Przedmiotowe przemieszczenie odpadu nie zostało zgłoszone właściwym organom, a zatem według art. 2 pkt 35 (a) wymienionego rozporządzenia stanowiło nielegalne międzynarodowe przemieszenie odpadów. Natomiast za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów odpowiedzialność ponosi ich odbiorca, tj. P. G.

Dokonując oceny prawidłowości zakwalifikowania przedmiotowego pojazdu jako odpadu, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił w uzasadnieniu ww. wyroku z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt II OSK 2920/13, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w piśmiennictwie wskazuje się, że o kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka "pozbycia się", mogącego być działaniem faktycznym, zamierzonym lub nakazanym. Pozbyciem się przedmiotu w rozumieniu ustawy o odpadach będzie również przekazanie go (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób. Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej (tak m. in. NSA w wyroku z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2793/12 i poglądy nauki tam zawarte). Niekompletny, uszkodzony pojazd może stanowić zatem odpad (wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 157/11, LEX nr 1251830). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego ww. sprawę, nabycie statusu odpadu przez pojazd zależy od tego, czy może on poruszać się po drogach, tj. być użyteczny zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem.

I dalej, w omawianym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że dokumenty, którymi dysponuje posiadacz pojazdu, nie pozwalają na jego zarejestrowanie. Z certyfikatu wydanego dla przedmiotowego pojazdu przez władze [...] wynika wszak, że samochód ten jest przeznaczony na złom i nie podlega ponownej rejestracji. Jako niczym nie poparte ocenił Sąd twierdzenia strony, że dokument ten stwierdza, iż samochód może być zarejestrowany po naprawie i dokonanym przeglądzie technicznym, gdyż zaświadczenie [...] takiego zapisu nie zawiera. Zdaniem NSA, skoro przedmiotowy pojazd został przeznaczony na złom, a dokumenty, które zostały dla niego wystawione, wprost stanowią o niemożności jego zarejestrowania, nie może ulegać wątpliwości, że pojazd nie może być wykorzystywany zgodnie z jego przeznaczeniem, tj. poruszania się po drogach.

Ocena prawna zawarta w powołanych wyrokach, dotycząca prawidłowości zaklasyfikowania przedmiotowego pojazdu jako odpadu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, jest wiążąca w niniejszej sprawie na mocy art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ocena ta wiąże w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży zatem na organie administracji i na sądach i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2018 r. sygn. akt I OSK 2719/16, LEX nr 2571938). Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu powołanego art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3024/1, LEX nr 2568253).

Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014, poz. 1923), pojazd stanowiący odpad klasyfikuje się pod kodem 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy" (odpady niebezpieczne) lub pod kodem 16 01 06 - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów" (odpady inne niż niebezpieczne). W niniejszej sprawie dokumentacja fotograficzna wskazuje, iż przedmiotowy pojazd posiadł takie elementy jak silnik, zbiornik paliwa, skrzynię biegów, amortyzatory, w których znajdują się płyny eksploatacyjne, wykazujące właściwości niebezpieczne (substancje ropopochodne). Z tego względu, ww. pojazd jako odpad należało klasyfikować pod kodem 16 01 04*, tj. odpad niebezpieczny.

Organ wykazał, że międzynarodowe przemieszczenie odpadu wymagało zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów na podstawie art. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody podlegają wszystkie odpady, jeżeli mają być poddane procesom unieszkodliwiania, a także: odpady wyszczególnione w załączniku IV, który obejmuje m.in. opady wyszczególnione w aneksach II i VII Konwencji Bazylejskiej; odpady wyszczególnione w załączniku IVA; odpady niesklasyfikowane pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV i IVA; mieszanin odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA, chyba że zostały wyszczególnione w załączniku IIIA, jeżeli mają być poddane procesom odzysku. Odpad w postaci przedmiotowego pojazdu nie został sklasyfikowany pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV i IVA i z tej przyczyny międzynarodowe przemieszczenie odpadu wymagało zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów.

Stosownie do art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia, przemieszczenie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom stanowi nielegalne przemieszczenie. A zatem, w opisanych okolicznościach przemieszczenie odpadu w postaci ww. pojazdu z terytorium [...] na terytorium Polski bezspornie nosi znamiona nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów.

Nakładając karę pieniężną, organ jako główne kryterium wskazał rodzaj i charakter przemieszczonych odpadów - odpady niebezpieczne o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu, zawierające elementy i substancje niebezpieczne. Ponadto wyjaśnił, że ze względu na brak udokumentowanego zanieczyszczenia środowiska oraz niestwierdzenie wcześniejszych naruszeń przepisów w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów, nałożono karę pieniężną w najmniejszej możliwej ustawowo wysokości, tj. 50.000 zł. Z uwagi na powyższe, wysokość nałożonej kary w kwocie 50.000 zł jest adekwatna w stosunku do stwierdzonego naruszenia.

Podkreślić trzeba, że jedną z podstawowych funkcji przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów jest prewencja w postępowaniu z odpadami nielegalnie przemieszczanymi i zapobieganie powstawaniu negatywnych skutków związanych z tym przemieszczaniem, zaś kary pieniężne nakładane w związku z naruszeniem przepisów ww. ustawy są nakładane obligatoryjnie. Dokonanie nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadu wiąże się obligatoryjnie z nałożeniem kary pieniężnej. Kary pieniężne mają na celu przeciwdziałanie nielegalnemu międzynarodowemu przemieszczaniu odpadów, co jest istotne zarówno dla interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, który wyraża się m.in. w ochronie środowiska.

Reasumując, ustalony stan faktyczny sprawy prawidłowo został uznany przez organy administracji za dający podstawę do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, na podstawie przepisów art. 32 ust. 1 oraz art. 34 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, jako odbiorcy odpadu sprowadzonego nielegalnie, bez dokonanego zgłoszenia. Podniesione w skardze zarzuty pozostają bez wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. W szczególności, w toku postępowania skarżący nie wnosił o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, natomiast w związku z oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Sądu, zgodnie z którym przedmiotowy pojazd został prawidłowo zaklasyfikowany jako odpad, brak było podstaw do przeprowadzenia przez organ takiego dowodu z urzędu.

Zaskarżona decyzja została wydana z poszanowaniem przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W sposób wyczerpujący został zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przy przeprowadzeniu koniecznych czynności wyjaśniających, zaś ocena okoliczności sprawy wyrażona w zaskarżonej decyzji została sformułowana zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a. Nadto, skarżący miał zapewniony w postępowaniu czynny udział, zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a.

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.