Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2605/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 35 ust. 3 pkt 1, art. 280 pkt 1, art. 281 ust 4
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), , Sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi K R na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2021 r., nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w [...], działając na podstawie art. 281 ust. 5, art. 273 ust. 6 w związku z art. 272 ust. 1 oraz art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624, dalej jako: Prawo wodne), określił K.R. opłatę podwyższoną za I kwartał 2019 r. w wysokości 2 995 złotych za pobór wód podziemnych w miejscowości [...] w związku z brakiem wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.

Decyzja ta została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu 28 lutego 2020 r. upoważnieni pracownicy Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, na podstawie art. 335 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 334 pkt 1-6 ustawy Prawo wodne, w celu sprawdzenia warunków korzystania z wód podziemnych oraz utrzymania urządzeń wodnych, przeprowadzili kontrolę ujęcia wód podziemnych na posesji [...] (działka nr ew. [...]) oraz na posesji [...] (działka nr ew. [...]). Kontroli podlegał pobór wód podziemnych za okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 września 2020 r. W trakcie kontroli ustalono, że na tych nieruchomościach prowadzona jest przez K. R. działalność rolnicza: chów i hodowla drobiu – kur niosek. Ustalono także, że pobór wód podziemnych ze studni na posesji [...] (działka nr ew. [...]) jest nieopomiarowany oraz że decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z [...] listopada 2020 r. znak: [...] przeniesiono na rzecz [...] pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją Starosty [...] z [...] września 2007 r. znak [...]dla [...]z siedzibą [...], [...], na pobór wód podziemnych dla potrzeb fermy hodowli kur niosek [...], [...]. W związku z równoczesnym ustaleniem, że ze studni zlokalizowanej na działce nr ew. [...] [...] pobierane są również wody podziemne dla potrzeb zaopatrzenia w wodę kurnika zlokalizowanego na działce nr ew. [...] [...], stwierdzono, że pobór wód podziemnych dla potrzeb zaopatrzenia w wodę fermy kur niosek zlokalizowanej na posesji [...] prowadzony jest także bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

W oparciu o wyniki kontroli Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] na podstawie art. 341 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego wydał 15 kwietnia 2021 r. zarządzenie pokontrolne nr [...], na podstawie którego na K. R. nałożono obowiązki:

1) opomiarowania pobieranej wody podziemnej ze studni zlokalizowanej na działce nr ew. [...] (posesja [...]) - termin wykonania - 2 tygodnie od dnia otrzymania zarządzenia;

2) prowadzenia rejestru pobranych wód podziemnych ze studni zlokalizowanej na działce nr ew. [...] (posesja [...]) z częstotliwością 1 raz na dobę, z uwzględnieniem w nim odczytów wskazań urządzenia pomiarowego - termin wykonania - po zamontowaniu urządzenia pomiarowego, działanie ciągłe do stałego stosowania;

3) prawnego uregulowania sprawy poboru wód podziemnych ze studni zlokalizowanej na działce nr ew. [...] (posesja [...]) dla potrzeb zaopatrzenia w wodę kurnika zlokalizowanego na działce nr ew. [...] (posesja [...]) - termin wykonania do 1 listopada 2021 r.;

4) składania oświadczeń o zakresie korzystania za usługę wodną polegającą na poborze wód podziemnych ze studni zlokalizowanej na działce nr ew. [...] (posesja [...]) w celu naliczenia opłaty zmiennej - termin wykonania - 30 dni od dnia, w którym upływa dzień przypadający na koniec każdego kwartału, działanie ciągłe;

5) pisemnego powiadomienia PGW Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] o realizacji:

- punktu 1 i 2 zarządzenia - w terminie 1 tygodnia od dnia opomiarowania poboru wód podziemnych,

- punktu 3 w terminie w terminie do dnia 5 listopada 2021 r.

Powyższe zarządzenie pokontrolne nie zostało zaskarżone przez jego adresata.

W dniu 24 sierpnia 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...], działając na podstawie art. 272 ust. 17 Prawa wodnego, wydał K.R. informację ustalającą wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne Nr [...] za I kwartał 2019 r. w wysokości 599 złotych za pobór wód w miejscowości [...].

Następnie w dniu 27 sierpnia 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...], działając na podstawie art. 281 ust. 5 Prawa wodnego, wydał K.R. informację ustalającą wysokość opłaty podwyższonej za usługi wodne Nr [...] za I kwartał 2019 r. w wysokości 2 995 złotych za pobór wód w miejscowości [...] bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Organ wskazał, że opłata ta została obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne w wysokości 500 % opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, która została ustalona przez Zarząd Zlewni PGW WP w [...] w informacji nr [...] za I kwartał 2019 r. w wysokości 599 złotych.

K. R. wniósł reklamację od tej informacji w trybie art. 273 ust. 1-3 Prawa wodnego, kwestionując przyjęte w niej ustalenie dotyczące ilości pobranych wód podziemnych, co miało wpływ na obliczenie opłaty zmiennej, a tym samym również na obliczenie opłaty podwyższonej. Jego zdaniem wyliczenia tego dokonano w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz. U. z 2002 r. Nr 8, poz. 70) w odniesieniu dla kury brojlera, podczas gdy pobór wody dokonywany był na potrzeby hodowli kur niosek, których zapotrzebowanie na wodę jest mniejsze. Zdaniem wnoszącego reklamację, zastosowana norma rozporządzenia (tj. przelicznik 0,5 l/d) jest z tego względu niewłaściwa, gdyż przelicznik ten jest zawyżony. Zgodnie z normą ustaloną przez dostawcę materiału genetycznego dla chowu młodocianych kur niosek przelicznik ten, uśredniając, powinien wynosić 0,076 l/d, zaś dla kur dorosłych - zgodnie z tabelami zawartymi w publikacjach producenta linii genetycznej. Podniósł ponadto, że w studni, która w ocenie organu nie była opomiarowana, opomiarowanie jednak się znajdowało i na tej podstawie powinna zostać obliczona ilość pobranej wody podziemnej. Wnoszący reklamację wskazał również, że jego poprzednik przez okres posiadania pozwolenia wodnoprawnego uiszczał opłatę zmienną w wysokości 60 zł za kwartał, dlatego też wysokość ustalonej opłaty jest dla niego niezrozumiała.

Decyzją z [...] września 2021 r., nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] określił K.R. opłatę zmienną za I kwartał 2019 r. w wysokości 599 złotych za pobór wód podziemnych w miejscowości [...]

Decyzją z dnia [...] września 2021 r. Nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] określił K.R. opłatę podwyższoną za I kwartał 2019 r. w wysokości 2 995 złotych za pobór wód podziemnych w miejscowości [...] bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że organ wystawił Informację ustalającą wysokość opłaty na podstawie Protokołu kontroli nr [...]znak sprawy [...] w którym stwierdzono brak posiadania wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego w danym okresie. Reklamujący wiedział na jakiej podstawie jest wystawiona Informacja, powołując się w dalszej części reklamacji na ww. protokół.

Organ, sporządzając Protokół kontroli, przyjął zużycie wody zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz.U.2002.8.70 z dnia 2002.01.31). Linia genetyczna powołana przez reklamującego nie jest wiarygodna i nie może być użyta w procedurach administracyjnych. Rozporządzenie jest aktem prawa o charakterze powszechnie obowiązującym, wobec tego może stanowić podstawę do egzekwowania praw i obowiązków od jednostki. Pracownicy Wód Polskich przeprowadzający kontrolę, użyli mniejszego przelicznika zużycia wody, bardziej korzystnego dla kontrolowanego. Niepodpisanie protokołu kontroli przez K. R. nie zwalnia go z obowiązków pokontrolnych, natomiast zgodnie z art. 53 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z zm.) na niniejsze zarządzenie pokontrolne przysługiwała skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu zarządzenia. Reklamujący nie wniósł skargi, co oznacza, że zgadza się na wszystkie warunki i treść Protokołu kontroli.

Pracownicy Wód Polskich przeprowadzający kontrolę u reklamującego podmiotu posiadają dowody w formie fotograficznej na brak zamontowanego licznika na studni, ponadto podmiot nie wykazał w toku kontroli, prowadzonego rejestru pobrań wody, na podstawie którego można by było obliczyć ilość pobranej wody w danym kwartale.

Ponadto Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie działa od 2018 r. i od tego roku nie miała miejsca żadna opłata dotycząca L. R..

W rozpoznawanej sprawie opłata podwyższona została obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt. 1 ustawy - Prawo wodne w wysokości 500 % opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, ustalonej przez Dyrektora ZZ w [...] PGW WP w informacji nr [...] z dnia 24 sierpnia 2021 r. w wysokości 599 zł za okres I kwartału 2019 r.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i podnosząc zarzuty naruszenia:

1) art. 11, art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej: k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie przez organ odwoławczy w sposób wszechstronny materiału dowodowego, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdyż organ nie odnosi się w pełni do twierdzeń przedstawionych przez skarżącego, zaś przedstawiając przesłanki, na jakich oparł swoją decyzję, dokonuje błędnej wykładni powołanych przez siebie przepisów;

2) art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 77 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie, w szczególności, poprzez:

a) niewłaściwe i niewystarczające uzasadnienie zaskarżonej decyzji w części uzasadnienia faktycznego, polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu przyczyn, dla których organ uznał, że dokumenty przedstawione przez skarżącego jako załączniki do reklamacji - linia genetyczna - oraz w toku postępowania przed Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w [...] w sprawie o sygn. [...] nie stanowią miarodajnego materiału dowodowego, albowiem linia genetyczna przedstawiona przez skarżącego nie jest wiarygodna i nie może być użyta w procedurach administracyjnych, pomimo faktu, że w załączniku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody, na które organ się powołuje w swojej decyzji, nie ma określonych norm dla kur niosek hodowanych przez skarżącego, a jedynie są normy określone dla kur brojlera i kur, które genetycznie są odmienne i mają inne wymagania co do podawanej paszy oraz wody,

b) brak wystarczającego uzasadnienia prawnego skarżonej decyzji,

3) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 281 ust. 1 pkt 1 i art. 272 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, § 5 ust. 1 pkt 38 lit. a oraz § 5 ust. 2 pkt 2-5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne poprzez ich błędne zastosowanie, w szczególności poprzez niewłaściwe i niewystarczające uzasadnienie zaskarżonej decyzji w części uzasadnienia faktycznego, polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu przyczyn dla których organ uznał, że zasadnie została wyliczona opłata podwyższona za I kwartał 2019 r. w wysokości 2 995 zł;

4) art. 7, art. 7a § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego w sprawie, ograniczającego się jedynie do przyznania waloru wiarygodności twierdzeniom organu oraz poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wadliwym, w ocenie skarżącego, określeniu przelicznika zużycia wody dla kury nioski na poziomie 0,5 l/d oraz 1,4 l/d zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody, gdzie wskazana jest wprost wartość przyjmowana jedynie dla kur brojlera i kur, oraz niewzięcie pod uwagę zarzutów i twierdzeń strony skarżącej zawartych w jej reklamacji, jak również nierozpatrzenie materiału dowodowego załączonego przez skarżącego do reklamacji, który wskazuje, że organ nie dokonał w toku postępowania wnikliwej analizy linii genetycznej dla kury nioski - tj. kur znajdujących się w hodowli skarżącego, a co za tym idzie pominięcie interesu skarżącego jako podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty podwyższonej.

Skarżący zarzucił ponadto organowi dokonanie błędnych ustaleń materialno-faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji poprzez bezzasadne uznanie, że w 2019 r. pobrał on 17 629,5 m3 wody przy zastosowaniu przelicznika przyjętego w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody, na poziomie 0,5 l/d dla kur brojlera oraz 1,4 l/d dla kur, bez wnikliwej i wszechstronnej analizy dokumentów przedłożonych przez skarżącego zarówno w toku postępowania przed Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w [...] w sprawie o sygn. [...], jak również przy reklamacji, z których jednoznacznie wynikają bardzo duże różnice w poborze wody dla kur niosek hodowanych przez skarżącego, które oscylują na poziomie 0,076 l/d, a co za tym idzie - zaniechanie rozpoznania ww. dokumentów na korzyść strony postępowania.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji,

2) zwrócenie się do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] o udostępnienie akt sprawy sygn.[...] celem dołączenia ich do niniejszego postępowania, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci pism oraz maili wraz z załącznikami (w tym księgami stada oraz zasad prowadzenia stada dla linii genetycznej) składanych przez skarżącego na okoliczność kwestionowania poczynionych w toku kontroli ustaleń, w tym wysokości przyjętego przez organ przelicznika do wyliczenia zużycia wody, jak również wielkości obsady kurników w spornych latach,

3) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu zootechniki, który po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz po dokonaniu oględzin prowadzonej przez skarżącego hodowli, wypowie się jaki powinien być przyjęty przelicznik norm zużycia wody dla kur niosek hodowanych przez skarżącego, czy jest zgodny z przelicznikiem wynikającym z załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody oraz określi wysokość poboru wody w 2020 r. dla hodowli prowadzonej przez skarżącego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł dodatkowo, że błędna jest ocena organu, że niezłożenie skargi do sądu administracyjnego na zarządzenie pokontrolne świadczy o tym, że skarżący zgodził się ze wszystkimi ustaleniami wynikającymi z protokołu kontroli. Skarżący zaznaczył, że nie zgadzał się z zapisem dotyczącym przyjętego przelicznika norm zużycia wody, co znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji akt sprawy toczącej się przed Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w [...] w sprawie o sygn. [...]. Skarżący zauważył, że zarządzenie pokontrolne z 15 kwietnia 2021 r. dotyczyło nałożenia na niego obowiązków, z którymi skarżący w całości się zgadzał, w związku z czym zaniechał wniesienia skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że przedstawione przez skarżącego dokumenty w postaci linii genetycznej nie są wiarygodne i nie mogą być użyte w procedurach administracyjnych. Ustalenia ilości pobranej wody organ dokonał na podstawie przepisów powołanego rozporządzenia. Pracownicy Wód Polskich przeprowadzający kontrolę przyjęli wskaźnik zużycia wody bardziej korzystny dla skarżącego.

Organ wystawił Informację zmienną na podstawie Protokołu kontroli nr [...]/znak sprawy [...]Opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów rolniczych na potrzeby zaopatrzenia w wodę ludzi i zwierząt gospodarskich, w zakresie niebędącym zwykłym korzystaniem z wód: (0,068 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (2) i ilości pobranych wód podziemnych 4407,375 m3 (0,068 x 2 x 4407,375 = 599,00 zł). Opłata podwyższona została obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne w wysokości 500 % opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, ustalonej przez Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] w informacji nr [...] z dnia 24 sierpnia 2021 r. w wysokości 599 zł za okres I kwartału 2019 r.

W piśmie procesowym z 24 stycznia 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci załączonej do tego pisma informacji ustalającej wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne za III kwartał 2021 r. w wysokości 95 zł – na okoliczność faktycznego poboru wód podziemnych na poziomie 700 m3 za III kwartał 2021 r. przy tożsamej obsadzie kurników, jak w spornym okresie.

Wyrokiem z dnia 15 marca 2022 r., VII SA/Wa 2594/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych za I kwartał 2019 r. Wyrok ten jest nieprawomocny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2022 poz. 329 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która została wydana w postępowaniu prowadzonym w sprawie ustalenia wysokości opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych na podstawie przepisów Rozdziału 5 Działu VI ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 624 ze zm.), w którym, zgodnie z art. 14 ust. 2 tej ustawy, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...], działając na podstawie art. 281 ust. 5 Prawa wodnego, wydał K.R. informację ustalającą wysokość opłaty podwyższonej za usługi wodne Nr [...] za I kwartał 2019 r. w wysokości 2 995 złotych za pobór wód w miejscowości [...] bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. K. R. wniósł reklamację od tej informacji w trybie art. 273 ust. 1-3 w zw. z art. 281 ust. 8 Prawa wodnego, kwestionując przyjęte w niej ustalenie dotyczące ilości pobranych wód podziemnych, wysokości opłaty zmiennej i w konsekwencji - wysokości opłaty podwyższonej. W związku z wniesieniem reklamacji organ na podstawie art. 273 ust. 6 Prawa wodnego wydał decyzję z dnia [...] września 2021 r. ustalającą wysokość opłaty. Zgodnie z art. 273 ust. 8 tej ustawy, od decyzji, o której mowa w ust. 6, podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego pobór wód podziemnych jest usługą wodną, za którą uiszcza się opłatę (art. 268 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego). Opłata za usługi wodne, co do zasady, składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych (art. 270 ust. 1 Prawa wodnego). Opłata podwyższona ma natomiast charakter sankcji administracyjnej za korzystanie z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych albo wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego (art. 280 pkt 1 Prawa wodnego) albo na korzystaniu z takich usług wodnych z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu (art. 280 pkt 2 Prawa wodnego). Opłatę podwyższoną ponosi się niezależnie od opłaty zmiennej za usługi wodne (art. 281 ust. 2).

Organ wskazał, że myśl art. 280 pkt 1 Prawa wodnego opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na: a) poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych, b) wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi - bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. W tej sprawie w III kwartale 2020 r. pobór wód podziemnych przez skarżącego nie odbywał się na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, gdyż dopiero na mocy decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z [...] listopada 2020 r., która stała się ostateczna 28 grudnia 2020 r., nastąpiło przeniesienie na rzecz [...] pozwolenia wodnoprawnego udzielonego [...] z siedzibą [...], [...] udzielonego decyzją Starosty [...] z [...] września 2007 r. Zaistniała więc w tej sprawie przesłanka z art. 280 pkt 1 Prawa wodnego do ustalenia przez organ opłaty podwyższonej, niezależnie od ustalenia opłaty zmiennej. Podstawą prawną ustalenia wysokości opłaty podwyższonej jest art. 281 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, w świetle którego wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1, w przypadku dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Wysokość opłaty podwyższonej w tym przypadku jest więc uzależniona od wysokości opłaty zmiennej, gdyż opłata podwyższona stanowi jej wielokrotność. Natomiast wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3 (art. 272 ust. 1 Prawa wodnego).

Sądowi wiadomo z urzędu, że wyrokiem z dnia 15 marca 2022 r., VII SA/Wa 2594/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych za I kwartał 2019 r. Sąd uznał w tym wyroku, że wysokość opłaty zmiennej za ten okres została ustalona z naruszeniem prawa, gdyż organ nieprawidłowo ustalił ilość pobranych przez skarżącego wód podziemnych w tym kwartale, odwołując się do norm określonych w punkcie 5 Tabeli 4 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz. U. z 2002 r. Nr 8, poz. 70), a zastosowanie w tej sprawie wskazanego rozporządzenia nie miało podstaw prawnych. Organ nie dostrzegł, że rozporządzenie w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody zostało wydane na podstawie art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 74), zawierającego upoważnienie dla właściwego organu do określenia w drodze rozporządzenia, przeciętnych norm zużycia wody dla poszczególnych odbiorców usług, które stanowią podstawę ustalania ilości pobranej wody w razie braku wodomierza, biorąc pod uwagę specyfikę poszczególnych odbiorców usług oraz wskaźniki średniego zużycia wody określone w szczególności dla gospodarstw domowych, usług oraz innej działalności w miastach i na wsiach. Zastosowane rozporządzenie jest aktem wykonawczym do ustawy określającej zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ścieków (...). Zgodnie z art. 2 pkt 21 tej ustawy, zbiorowe zaopatrzenie w wodę to działalność polegająca na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody, prowadzona przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Wzgląd na przedmiot regulacji ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, która określa uwarunkowania prawne działalności z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, jak i na wymóg funkcjonalnej więzi pomiędzy ustawą a wydanym na jej podstawie aktem wykonawczym, który służy wykonaniu ustawy, jak również i to, że w rozważanym przypadku podmiotem korzystającym z usług wodnych nie jest jednostka prowadząca działalność z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę, sprzeciwia się zastosowaniu w tej sprawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r.

Zgodnie z art. 281 ust. 4 Prawa wodnego, ustalenia ilości pobranych wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego Wody Polskie dokonują na podstawie badań, pomiarów lub innych czynności kontrolnych wykonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami. W powołanym wyroku dotyczącym opłaty zmiennej za ten sam okres, Sąd wskazał, że przepis art. 281 Prawa wodnego określa sposób ustalenia opłaty podwyższonej, nie może zostać jednak pominięty w toku postępowania związanego z ustaleniem przez właściwy organ Wód Polskich opłaty zmiennej. Opłata podwyższona jest rodzajem sankcji za korzystanie z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego i jej wysokość jest zależna od wysokości opłaty zmiennej (art. 281 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego). Skoro opłata podwyższona stanowi wielokrotność opłaty zmiennej, to uznać należy, że przesłanki ustalenia wysokości opłaty zmiennej i podwyższonej pokrywają się. Skoro jednym z czynników ustalenia tej opłaty jest ilość pobranych wód, a w przypadku opłaty podwyższonej przepis art. 281 ust. 4 ustawy wprost wskazuje na sposób ustalenia tej ilości, to ustalenie to powinno się odbywać na tych samych zasadach w przypadku obu rodzajów opłat. W związku z powyższym, Sąd we wskazanym wyroku uznał, że organ powinien dokonać ustaleń dotyczących ilości pobranych wód podziemnych dla potrzeb fermy hodowli kur niosek za dany kwartał z odwołaniem się do normy art. 281 ust. 4 Prawa wodnego. Sąd orzekający w tej sprawie podziela wyrażony w powołanym wyroku pogląd dotyczący nieprawidłowego ustalenia skarżącemu wysokości opłaty zmiennej za wskazany kwartał.

W związku z tym, że wysokość opłaty zmiennej za dany kwartał została błędnie ustalona, co zostało stwierdzone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2022 r., VII SA/Wa 2594/21, tym samym uznać należy, że organ błędnie ustalił również wysokość opłaty podwyższonej. Ustalenie przez organ Wód Polskich opłaty podwyższonej w odniesieniu do błędnie ustalonej wysokości opłaty zmiennej w oparciu o przepisy rozporządzenia, które nie miało w tej sprawie zastosowania musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji ustalającej opłatę podwyższoną jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego, tj. z naruszeniem art. 281 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 272 ust. 1 i 281 ust. 4 Prawa wodnego. Dopiero po ponownym prawidłowym ustaleniu wysokości opłaty zmiennej, przy zastosowaniu art. 281 ust. 4 ustawy, organ powinien ustalić opłatę podwyższoną na podstawie art. 281 § 1 pkt 1 Prawa wodnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi naruszenia przez organ art. 7, art. art. 77 i art. 80 k.p.a., wskazać należy, że w ramach tych zarzutów strona skarżąca kwestionuje prawidłowość ustalenia ilości pobranych wód i wysokości opłaty zmiennej, co pośrednio ma również wpływ na ustalenie wysokości opłaty podwyższonej. Ustalenia dotyczące ilości pobranych wód w danym kwartale muszą być dokonane przez organ w postępowaniu dotyczącym opłaty zmiennej. W postępowaniu dotyczącym opłaty podwyższonej organ nie dokonywał takich ustaleń, określając wysokość opłaty na podstawie art. 281 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego w oparciu o informację z dnia 24 sierpnia 2021 r. ustalającą wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne Nr [...] za I kwartał 2019 r. w wysokości 599 zł. Dodać należy, że powołanie się przez organ w uzasadnieniu decyzji na informację z dnia 24 sierpnia 2021 r. było błędne, gdyż w tym samym dniu, w którym została wydana decyzja nr [...] o ustaleniu opłaty podwyższonej, organ wydał też decyzję o ustaleniu opłaty zmiennej nr [...], a więc to ustalenia tej decyzji powinny być podstawą do określenia wysokości opłaty podwyższonej. Nie miało to jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż ustalenia wysokości opłaty zmiennej w informacji i decyzji były jednakowe.

Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu zootechniki, gdyż w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może przeprowadzić wyłącznie dowód z dokumentu, a ponadto musi to być niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, które to warunki w sprawie nie wystąpiły.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ, po ponownym prawidłowym ustaleniu wysokości opłaty zmiennej, powinien ustalić opłatę podwyższoną na podstawie art. 281 § 1 pkt 1 Prawa wodnego.

Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym na podstawie 119 pkt 2 p.p.s.a. na wniosek stron.