Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 125/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 73 ust 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2015 r. sprawy ze skargi G. H. i Z. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].09.2014 r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dn. 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 9a ustawy z dn. 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz, U. z 2014 r., poz. 518) po rozpatrzeniu odwołania G. H. występującej w imieniu własnym i jako pełnomocnik Z. S., M. S. i D. S. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...].07.2014 r. orzekającej o odmowie uwzględnienia wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka ewid. nr [...] z obrębu [...] o pow. 211 m2 i nr [...] z obrębu [...] o pow. 150 m2 zajętą pod ulicę [...] i ul. [...] w W., utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r Prezydent W. odmówił uwzględnienia wniosku Z. S. złożonego w dniu 14.03.2014 r. oraz w dniu 7 kwietnia 2014 r. złożonego przez Z. S., G. H., M. S. i D. S. w sprawie ustalenia odszkodowania za ww nieruchomość, z uwagi na fakt, iż przedmiotowe wnioski złożone zostały z uchybieniem terminu.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Postępowanie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość o pow. 211 m2 zajętą pod ul. [...] i nieruchomość o pow. 150 m2, zajętą pod ul. [...] w W. wszczęte zostało przez Prezydenta W. zawiadomieniem z dnia 11 czerwca 2014 r, z wniosków złożonych przez G. H., Z. S., M. S. i D. S.

Wnioskiem z dnia 4.03.2014r. (data wpływu do Urzędu W. - 14.03.2014r.) Z. S. zwrócił się o ustalenie i wypłatę odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 z 1998 roku, poz. 872 z późn. zm.) za ww nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.

Pismem z dnia 2.04.2014r. (data wpływu do Urzędu W. - 7.04.2014r.), Z. S. poinformował, że o ustalenie i wypłatę odszkodowania za w/w grunt, występują również G. H., M. S. oraz D. S.

Z odpisu księgi wieczystej KW Nr [...] uzyskanej z Portalu Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych Ministerstwa Sprawiedliwości oraz postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] grudnia 1991 r. sygn. akt [...] wynika, że współwłaścicielami nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. byli Z. S. i jego dzieci G. H., M. S. i D. S., co zostało potwierdzone również w decyzjach Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. o nr [...] i o nr [...], którymi stwierdzono nabycie przez Gminę W., z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod ul. [...] jako działka nr [...] o pow. 211 m2 i pod ul. [...] jako działka nr [...] o pow. 150 m2 w obrębie [...].

Skarżący wskazali, że wcześniej, tzn. w ustawowym terminie, nie wystąpili z wnioskiem o odszkodowanie ponieważ nie byli powiadomieni, jako współwłaściciele tych gruntów, przez Prezydenta W. o możliwości złożenia wniosku w wymaganym terminie.

Po rozpatrzeniu odwołania i analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy uznał, że decyzja Prezydenta W. została wydana zgodnie ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami prawa.

W niniejszej sprawie powołane wyżej okoliczności są bezsporne, a sami skarżący przyznali, iż przedmiotowe wnioski o odszkodowanie złożyli po upływie ustawowego terminu. Zdaniem Wojewody, przewidziany w cyt. wyżej art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. termin do złożenia wniosku o odszkodowanie jest terminem zawitym. Termin ten określony w art. 73 ust. 4 ww. ustawy - jak zauważył organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z [...].09.2014 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła G. H., działająca w imieniu własnym i Z. S., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata P. S., wnosząc na podstawie art. 52 § 1, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie orzeczenia na przepisach prawa, których wykładnia dokonana została w sposób nielogiczny i sprzeczny z elementarnymi zasadami sprawiedliwości i porządku prawnego oraz polegające na niepodjęciu przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

2) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 9 k.p.a., poprzez jego niedopuszczalną interpretację i pominięcie obowiązku prawnego zeń wynikającego, w postaci praktycznych działań w stanie faktycznym sprawy, które zostały przez organ administracji świadomie i celowo zaniechane;

3) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, poprzez nieprawidłową wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody [...] z dnia [...].09.2014 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...].07.2014 r; orzekającą o odmowie uwzględnienia wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka ewid. nr [...] z obrębu [...] o pow. 211 m2 i nr [...] z obrębu [...] o pow. 150 m2 zajętą pod ulicę [...] i ul. [...] w W.

Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją ww decyzja Prezydenta W., nie naruszają przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Sąd wydając orzeczenie uznał, iż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym skarga podlegała oddaleniu.

W niniejszym postępowaniu, dla oceny wystąpienia przesłanek ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną pod drogi publiczne nieruchomość, istotne było ustalenie przez organy, czy miały miejsce okoliczności wskazane w treści art. 73 ust. 4 w związku z ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zgodnie z którym, odszkodowanie za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Przesłankami uzyskania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną są:

1) pozostawanie w dniu 31 grudnia 1998 r. nieruchomości nie stanowiącej własności Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego, zajętej pod drogę publiczną, we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

2) złożenie wniosku o odszkodowanie przez byłego właściciela nieruchomości w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., którego wnioskodawcy w powyższym terminie nie złożyli.

Podkreślić przy tym należy, że termin określony w przepisie art. 73 ust. 4 ustawy jest terminem zawitym prawa materialnego. Oznacza to, że termin ten nie może być przywrócony, a wniosek złożony po tym terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wygasa. I to niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała tego terminu. Dla biegu terminów prawa materialnego nie są bowiem istotne przyczyny jego uchybienia. Określenie w powyższym przepisie granic czasowych, obejmujących okres od dnia 1 stycznia 2001 do 31 grudnia 2005 r., skutkuje tym, że tylko w tych granicach czasowych możliwe było skuteczne złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Powyższy kierunek wykładni art. 73 ust. 4 ustawy potwierdził Trybunał Konstytucyjny, który kilka razy badał powyższy przepis, stwierdzając jego zgodność z Konstytucją. Wskazać tu należy na wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 marca 2000 r., sygn. P 5/99, z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. SK 11/02, z dnia 15 września 2009 r., sygn. P 33/07 oraz z dnia 19 maja 2011 r. w sprawie K 20/09. Wnioski Trybunału sprowadzały się do tego, że zawarty w art. 73 mechanizm potwierdzenia wywłaszczenia i uzyskania odszkodowania jest poprawny systemowo i nie ogranicza ochrony praw należnych byłym właścicielom, a ponadto jest zgodny z zasadą dopuszczalnych proporcjonalnych ograniczeń konstytucyjnego prawa do słusznego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia.

Odwołujący się podnoszą, że wcześniej, tzn. w ustawowym terminie, nie wystąpili z wnioskiem o odszkodowanie, ponieważ nie byli powiadomieni jako współwłaściciele tych gruntów przez Prezydenta W. o możliwości złożenia wniosku w wymaganym terminie.

Odnosząc się do zarzuconej organowi powyższej kwestii, że skarżący nie zostali powiadomieni, jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, o tym, że wniosek o wypłatę odszkodowania powinien być złożony w określonym terminie, należy wskazać, iż w myśl przepisu art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Jednakże z tego przepisu nie można wywodzić obowiązku informowania właścicieli nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa lub gminę w trybie przewidzianym w art. 73 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o przysługującym im roszczeniu odszkodowawczym jeszcze przed wszczęciem postępowania w tej sprawie. Prawo to uregulowane jest w powszechnie obowiązującym, opublikowanym akcie prawnym i jedynie od woli uprawnionego z tego tytułu podmiotu zależy, czy z prawa tego skorzysta i złoży w tym zakresie stosowny wniosek.

Przepis art. 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa. Nie może być też utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach, czy konsekwencjach nie dostosowania się do konkretnych przepisów, (vide: wyrok NSA I OSK 1796/11 z dnia 1 marca 2013r.)".

Nie zmienia to faktu, że wnioskodawcy złożyli wnioski o odszkodowanie po upływie ustawowego terminu.

Przewidziany w cyt. wyżej art, 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. termin do złożenia wniosku o odszkodowanie jest terminem zawitym.

Termin określony w art. 73 ust. 4 ww. ustawy - jak słusznie zauważył organ

I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - jest terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia.

Zgodnie z wolą ustawodawcy, przekroczenie zakreślonego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia co oznacza, że skarżąca utraciła możliwość dochodzenia przysługujących jej uprawnień - odszkodowania.

Do jego przywrócenia nie jest uprawniony, ani orzekający w sprawie organ, ani też sąd, bowiem nie można tu zastosować przepisów prawa procesowego o przywrócenie terminu (art. 58-60 k.p.a.) ani przepisów kodeksu cywilnego dotyczących przedawnienia roszczeń majątkowych. W związku z tym nie mają tu znaczenia okoliczności usprawiedliwiające przedwczesne bądź spóźnione zgłoszenie wniosku zdarzeniami niezależnymi od strony. W przypadku stwierdzenia organu administracji, że wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w cyt. wyżej art 73, będącego terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia - stanowi przesłankę do nieuwzględnienia żądania strony (wyrok WSA w Warszawie sygn. akt ł S.A./Wa68/04, wyrok WSA sygn. akt I S.A,/Wal629/07 z dn. 15 01.2008 r.).

Należy podkreślić, jak wyżej wskazano, że przepis art. 73 ust. 4 był też przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który nie dopatrzył się jego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając zatem powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.