Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 145/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 176
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Protokolant Katarzyna Janicka po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. L. - "K. T." w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 marca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 2276/06 w sprawie ze skargi M. L. - "K. T." w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. L. - "K. T." w P. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 marca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 2276/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę M. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 15 marca 2006 r. w miejscowości M., na drodze powiatowej zakwalifikowanej do tych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 8 t. zatrzymany został do kontroli należący do przedsiębiorcy M. L. pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą prowadzony przez Pana M. M.. Po dokonaniu pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś pojedynczą napędową o 1,60 t (nacisk na pojedynczą oś napędową wynosił 9,60 t) oraz przekroczenie dopuszczalnego nacisku na potrójną oś naczepy o 2,66 t (nacisk na potrójną oś naczepy wynosił 24,46 t). Na żądanie kierowcy pojazdu przeprowadzono dwukrotne ważenie pojazdu, co stwierdzone zostało załączonym do akt sprawy protokółem kontroli oraz protokołami z ważenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 7.500 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Jako podstawę prawną wymierzenia kary pieniężnej powołano w decyzji przepisy art. 13 ust. 1, art. 13 g ust. i 2, art. 40 c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) - dalej udp w związku z lp. 6.7.d., 6.6.c załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity - Dz. U. z 05 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) - dalej prd. oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.).

Organ wskazał w uzasadnieniu, iż protokóły z zatrzymania i kontroli oraz ważenia pojazdu zostały podpisane przez kierowcę, który nie zgłosił uwag do ich treści. Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło stwierdzone kontrolą z dnia 15 marca 2006 r. przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący M. L. zarzucił, iż miejsce ważenia w N. nie spełniało wymogów przepisu § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. Nr 35, poz. 316) ponieważ nawierzchnia jest wykonana z masy bitumicznej, zaś odchylenia od płaszczyzny sięgają kilku centymetrów, co niewątpliwie ma wpływ na wynik dokonywanych pomiarów. Ponadto w momencie zatrzymania i w czasie przejazdu na miejsce ważenia, kierowca był dwukrotnie zmuszony do gwałtownego hamowania, co musiało mieć wpływ na wynik kontrolny. W piśmie z dnia 30 marca 2006 r. strona wniosła o powołanie biegłego dla sprawdzenia jaki wpływ mogło wywrzeć gwałtowne hamowanie na przesunięcie się ładunku w pojeździe. Wniosek ten strona podtrzymała w złożonym odwołaniu.

Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podkreślając w uzasadnieniu, że zarzuty strony są niezasadne. Wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się zarówno świadectwo legalizacji wagi, przy pomocy której dokonano ważenia pojazdu, jak i protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów w miejscowości N. Oznacza to, iż ważenie pojazdu odbywało się zgodnie z przepisami prawa, tj. za pomocą właściwej wagi i w miejscu do tego przystosowanym. Natomiast zarzut dotyczący konieczności gwałtownego hamowania przez kierowcę prowadzącego pojazd nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jednocześnie organ podkreślił, że obowiązkiem przewoźnika jest taka organizacja operacji transportowej ażeby wykonywana była ona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Obowiązek ten przejawiać winien się m.in. w zapewnieniu odpowiedniego rozmieszczenia i mocowania przewożonego ładunku.

W skardze do Sądu skarżący M. L. wniósł o uchylenie powyższej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] maja 2006 r. podtrzymując argumenty zawarte w odwołaniu. Zarzucił, że obie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego oraz zostały oparte na fałszywych ustaleniach faktycznych.

Skarżący podniósł, iż w dniu kontroli pojazdem był przewożony ładunek sypki, który charakteryzuje się specyficznymi właściwościami. Kierowca mimo szczególnej uwagi, nie ma żadnej możliwości sprawdzenia czy ładunek jest prawidłowo rozmieszczony, zaś na terenie kopalni ma możliwość dokonania kontroli jedynie "na oko". Nawet, jeżeli początkowo przewożony ładunek będzie właściwie rozmieszczony, to w czasie jazdy, na skutek drgań nastąpi jego przemieszczenie, na co kierowca nie ma żadnego wpływu. Zwrócił uwagę, że zarówno organ I jak i II instancji zignorowały wniosek dowodowy strony o powołanie biegłego, czym naruszyły jedną z podstawowych zasad postępowania tj. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Zdaniem skarżącego miejsce do ważenia w N. nie spełnia wymogów bowiem odchylenia od płaszczyzny zostały potwierdzone przez geodetę uprawnionego w operacie z dnia [...] kwietnia 2005 r. (pomiędzy datą wykonania operatu a datą kontroli nie wykonano żadnych prac naprawczych).

Skarżący podniósł, iż odmowa uznania wniosków dowodowych, mających istotne znaczenie dla sprawy, stanowi niewątpliwie naruszenie podstawowych zasad postępowania wynikających z art. 7 i art. 10 k.p.a. Skarżący podkreślił, że przejazd w dniu kontroli był wykonywany za wiedzą i zgodą zarządcy drogi (dmc pojazdu nie przekroczyło 40 ton.). Przewoźnik działał w zaufaniu do organu administracji publicznej, zatem nie może ponosić negatywnych konsekwencji takiego zachowania.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż w samochodzie należącym do skarżącego przekroczony był dopuszczalny nacisk na oś pojedynczą napędową o 1,60 t (nacisk na pojedynczą oś napędową wynosił 9,60 t) oraz dopuszczalny nacisk na potrójną oś naczepy o 2,66 t (nacisk na potrójną oś naczepy wynosił 24,46 t). Na żądanie kierowcy pojazdu przeprowadzono dwukrotne ważenie, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy - protokole kontroli oraz protokołach z ważenia pojazdu.

Sąd I instancji podkreślił, że bezsporna była okoliczność, iż kontrolowany przedsiębiorca nie dysponował odpowiednim zezwoleniem na przejazd pojazdem nienormatywnym wymaganym dla pojazdów nienormatywnych przez art. 64 prd. Zdaniem Sądu I instancji, zezwolenia takiego nie stanowi, ani go nie zastępuje przedstawione upoważnienie, które zostało podpisane przez kierownika kontraktu M. S. Również zawarta umowa nie zwalniała skarżącego z obowiązku posiadania wymaganego zezwolenia.

Sąd podniósł, iż nieskuteczne jest powoływanie się przez skarżącego na okoliczność, że transportowany ładunek sypki wskutek hamowania uległ przemieszczeniu, co spowodowało zwiększenie nacisku osi na jezdnię, skoro zgodnie z art. 61 ust. 3 prd. ładunek umieszczony na pojeździe powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia, a w myśl ust. 5 powołanego artykułu ładunek sypki, jakim niewątpliwie był przewożony przez skarżącego żwir, może być umieszczony tylko w szczelnej skrzyni ładunkowej, zabezpieczonej dodatkowo odpowiednimi zasłonami uniemożliwiającymi wysypywanie się ładunku na drogę. W tej sytuacji jeśli nawet przyczyną stwierdzonego przekroczenia było przemieszczenie się przewożonych żwiru podczas jazdy czy też hamowania to i tak nie zwalnia to skarżącego z odpowiedzialności za przekroczenie nacisku osi na drogę, gdyż, jak to wynika z cytowanych wyżej przepisów, i obowiązków przewoźnika należy takie zabezpieczenie ładunku, aby nie ulegał on przemieszczeniu.

WSA podkreślił, że akcentowana przez skarżącego okoliczność nieprzekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu jest bez znaczenia w sprawie. Gdyby takie przekroczenie miało miejsce to skarżący zostałby obciążony z tego tytułu dodatkową karą, niezależnie od kary za przekroczenie nacisku na oś. vide lp.7 załącznika do ustawy o drogach publicznych).

W ocenie Sądu I instancji ważenie zostało przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa oraz przy użyciu dopuszczonych do użytku urządzeń pomiarowych, posiadających stosowne atesty, które znalazły się w aktach sprawy, a świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych, jak i protokół pomiaru pochyłości terenu na stanowisku do ważenia pojazdów zostały okazane kierowcy, co potwierdził on swoim oświadczeniem i podpisem złożonym w protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu, nie wnosząc do niego żadnych uwag.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, M. L. zaskarżył skargą kasacyjną, opierając ją na podstawie naruszenia norm procesowych, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Naruszenie to polegało na niezgodnym z prawem przygotowaniu miejsca do ważenia pojazdów, nie spełniającym wymogów wynikających z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu

Ponadto skarżący zarzucił:

- pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu, co stanowiło naruszenie art. 10 kpa;

- niedopełnienie przez organy wydające decyzje obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, naruszając tym samym art. 7 kpa., zignorowanie żądań strony co do przeprowadzenia dowodów, co spowodowało naruszenie art. 78 § 1 kpa,

- naruszenie przepisów dotyczących sposobu udzielenia pełnomocnictwa art. 33 kpa. tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz

2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że od początku postępowania kwestionował sposób przeprowadzenia ważenia, wskazując przede wszystkim na niewłaściwe przygotowanie miejsca ważenia, co miało wpływ na ostateczny wynik dokonanego pomiaru. Przedstawił operat geodezyjny sporządzony w dniu 15 kwietnia 2005 r. z którego wynikało, że miejscowe odchylenia od płaszczyzny sięgają- 5-6 cm, a zatem znacznie przekraczały dopuszczalne normy.

Zarzucił także pominięcie przez organ I i II instancji wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę w związku z czym, jego zdaniem została naruszona zasada czynnego udziału w postępowaniu oraz zasada prawdy obiektywnej i wskazał na naruszenie art. 33 § 1 Kpa. twierdząc, że kierowca który uczestniczył w kontroli nie posiadał pełnomocnictwa udzielonego przez przedsiębiorcę, a zgodnie z wskazanym przepisem pełnomocnictwo takie winien posiadać.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tego względu podlega oddaleniu.

Na wstępie zauważyć należy, że w myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. Naczelny sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod uwagę z urzędu nieważność postępowania. Wobec tego, że w przedmiotowej sprawie nieważność postępowania nie występuje, należało poprzestać na odniesieniu się do skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

- naruszeniu prawa materialnego przez bledną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

- naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna powinna, zgodnie z art. 176 p.p.s.a. sprostać określonym wymaganiom formalnym właściwym dla wszystkich pism procesowych w postępowaniu sądowym. Tak więc skarga powinna czynić zadość wymogom określonym w art. 46 i 47 p.p.s.a. ale przede wszystkim wymogom szczególnym mającym materialny charakter (vide: B. Adamiak, J. Borkowski Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003 r. str. 466 – 467). W skardze należy oznaczyć zaskarżone orzeczenie, wskazać czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oraz postawić wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia w całości lub w części.

O ile niewypełnienie warunków formalnych wymienionych w pierwszej kolejności, przewidzianych dla wszystkich pism sądowych stanowi brak formalny, który może zostać uzupełniony w trybie art. 49 w związku z art. 193 p.p.s.a. to już uzupełnienie wymogów materialnych, mających konstrukcyjny dla bytu skargi kasacyjnej charakter, jest niemożliwe i nie podlega sanacji. Dlatego tak sformalizowany charakter skargi kasacyjnej spowodował, że ustawodawca powierzył możliwość jej sporządzenia tylko podmiotom profesjonalnym pod względem prawnym – art. 175 p.p.s.a.

Podkreślenia wymaga, że skarga kasacyjna skierowana jest przeciwko wyrokowi sądu administracyjnego I instancji, a nie przeciwko decyzji administracyjnej, której legalność kontrolował ten sąd. Skutkuje to obowiązkiem formułowania zarzutów skargi w sposób adekwatny do przedmiotu zaskarżenia.

Prawidłowo sformułowany zarzut skargi kasacyjnej winien precyzować jaki konkretny przepis naruszył wyrokiem sąd administracyjny i uzasadniać na czym to naruszenie polegało, przy czym, gdy chodzi o zarzut naruszenia przepisów postępowania, konieczne jest wyjaśnienie jaki wpływ na wynik sprawy miało wskazane uchybienie (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2006 r. I OSK 956/2005 niepublik.). Konieczne jest też podkreślenie, że zarzut oparty na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania odnosi się do przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. akt II FSK 104/05, publik. OSP z. 1 z 2007 r. z glosą aprobującą A. Kubiak-Kozłowskiej).

Ponadto, mając na uwadze wynikającą z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasadę związania granicami skargi kasacyjnej, zwrócić należy uwagę na to, że skarga kasacyjna winna być zredagowana w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem uprawniony do jakiegokolwiek samodzielnego konkretyzowania postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów lub też stawiania hipotez, co do tego jakiego ostatecznie przepisu dotyczy skarga i czym to naruszenie się wyraża. Jest to o tyle istotne, że nawet w sytuacji wadliwości wyroku wydanego przez sąd administracyjny pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny wadliwości tej usunąć nie może, chyba że wyrok dotknięty jest nieważnością postępowania.

Mając na uwadze poczynione wyżej uwagi i przenosząc je dla potrzeb oceny zaskarżonego wyroku w przedmiotowej sprawie, skarga kasacyjna nie mogła przynieść spodziewanego przez jej autora rezultatu.

Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i w ramach tego zarzutu wskazywał na obrazę przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 10, 78 § 1 i33 Kpa. oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu. Tak sformułowany zarzut jest nietrafny. Powoływanie się, w ramach skorzystania z podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., na naruszenie przepisów postępowania, przez wskazanie wyłącznie na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nie może być, jak już wyżej była o tym mowa, uznany za skutecznie postawiony. Reguły postępowania wyznaczone przez Kpa. odnoszą się wyłącznie do postępowania administracyjnego i aby można było na nie wskazać również w postępowaniu kasacyjnym, można to uczynić jedynie poprzez zakwestionowanie jednej lub kilku podstaw działania sądu administracyjnego pierwszej instancji. Brak powołania się w poddanej rozpatrzeniu skardze kasacyjnej na którykolwiek z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bo tylko te przepisy postępowania może naruszyć sąd administracyjny, pozbawia Naczelny Sąd Administracyjny możliwości dokonania merytorycznej kontroli wskazanego w tej skardze orzeczenia i musi skutkować uznaniem, iż wskazane przepisy nie zostały przez WSA naruszone, ponieważ tych przepisów sąd administracyjny nie stosuje.

Nietrafny jest także, podnoszony jako naruszenie prawa procesowego, zarzut naruszenia § 6 ust. 2 powołanego już rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Przepis ten jest przepisem prawa materialnego i jako taki winien był zostać ewentualnie powołany wraz ze wskazaniem, czy jego naruszenie polegało na błędnej wykładni, czy na niewłaściwym zastosowaniu. Błędna wykładnia to mylne rozumienie treści danej normy prawnej, a niewłaściwe zastosowanie to błąd w tzw. subsumcji czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotetycznie określonej normie prawnej. Dodać należy, iż zarzut niewłaściwego zastosowania prawa nie obejmuje zarzutu błędnej wykładni, a wynika to z różnej treści każdego z tych pojęć i odrębnego ujęcia poszczególnej postaci naruszenia prawa materialnego. W przypadku woli powołania się przez składającego skargę kasacyjną na to właśnie naruszenie prawa, konieczne jest wskazanie, którą z postaci naruszenia zamierza zakwestionować. Gdy skarżący chce podważyć zaskarżone orzeczenie, korzystając z obu postaci naruszenia prawa materialnego, musi je wyraźnie wskazać i przytoczyć zarzuty odnoszące się do każdej z nich.

W rozpatrywanej skardze kasacyjnej wskazanemu przepisowi cyt. rozporządzenia przypisano niewłaściwą formę naruszenia i taką wadliwie wskazaną formę podtrzymano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, co skutkowało oceną, że skarga kasacyjna nie jest zasadna i jako taka podlega na podstawie art. 184 p.p.s.a oddaleniu.