Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 454/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 92 ust. 1, art. 8 ust. 2, art. 178
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 237 par. 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.), , Protokolant Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 listopada 2009r. sprawy ze skargi "[...]" spółka z o.o. we W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, III. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. na rzecz ,,[...]" spółka z o.o we W. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 122, poz. 851, nr 104, poz. 708, nr 143, poz. 1032, nr 170, poz. 1217, nr 171, poz. 1225, nr 220, poz. 1600, z 2007 r. nr 176 poz. 1238) oraz § 10, ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65 poz. 294, z 1990 r. nr 61, poz. 364, z 2001 r. nr 111, poz. 1194) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), jak również art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, z 2001 r. nr 49, poz. 509, z 2002 r. nr 113, poz. 984, nr 153, poz. 1271 i nr 169, poz. 1387, z 2003 r. nr 130, poz. 1188 i nr 170, poz. 1660, z 2004 r. nr 162, poz. 1692, z 2005 r. nr 64, poz. 565, nr 78, poz. 682 i nr 181, poz. 1524) i po rozpatrzeniu odwołania B. M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywanej pracy lub nadmiernym przeciążeniem (poz. 12) - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł stwierdzenie choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywanej pracy lub nadmiernym przeciążeniem (poz. 12) u B. M..

W motywach organ przedstawił następujący stan sprawy: B. M. - pracował kolejno:

* od 22 września 1975 r. do 31 maja 1998 r. jako mechanik samochodowy w Wojewódzkiej Kolumnie Transportu Sanitarnego we W., której następcą prawnym była Kolumna Transportu Sanitarnego we W. (obecnie Pogotowie Ratunkowe we W.),

* od 8 czerwca 1998 r. do 4 września 2000 r. jako mechanik samochodowy w zakładzie "[...]" Sp. z o.o. we W. (od 18 lutego 2000 r. do 5 sierpnia 2000 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim),

* aktualnie odwołujący się nie pracuje zawodowo.

B. M. był badany w związku z podejrzeniem zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego prawej kości ramieniowej w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W.. W dniu 24 maja 2002 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. wydał orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego prawej kości ramieniowej (poz. 12) u pana B. M. - uzasadniając swoje stanowisko tym, iż rozpoznano: "Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa w odcinku lędźwiowym oraz dyskopatia L5-S1. Objawowy zespół korzeniowy. Przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej. Stan po uszkodzeniu ścięgna Achillesa prawego w 1983 r. oraz ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia lewego w 2001 r. Uwzględniając całość przebiegu procesu chorobowego, brak poprawy po zaprzestaniu wykonywania pracy zawodowej oraz ocenę przebytego narażenia nie można orzec związku przyczynowego zmian w stawie łokciowym prawym z wykonywaną pracą zawodową, albowiem nie spełnia warunków koniecznych do rozpoznania choroby zawodowej".

W trybie odwoławczym pan B. M. skierowany został na własny wniosek za pośrednictwem D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. na badanie do Instytutu Medycyny Pracy.

Odwołujący się przebywał na obserwacji klinicznej w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniach od 15 października 2002 r. do 18 października 2002 r.

Na podstawie przeprowadzonych badań Instytut Medycyny Pracy wydał dnia 16 grudnia 2002 r. orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy lub nadmiernym przeciążeniem (poz. 12) u pana B. M. uzasadniając swoje stanowisko tym, iż: "W trakcie obecnej obserwacji klinicznej przeanalizowano dostępną dokumentację lekarską pacjenta. Na podstawie badania ortopedycznego, popartego oceną radiogramów stawów łokciowych, a także po badaniu neurologicznym rozpoznano: zapalenie nadkłykcia bocznego i przyśrodkowego obu kości ramiennych, stan po zerwaniu przyczepu dalszego mięśnia dwugłowego ramienia lewego i ścięgna Achillesa po stronie prawej oraz zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowego z dyskopatią L5-S1 i objawowym zespołem korzeniowym prawostronnym. Dochodzenie epidemiologiczne przeprowadzone przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. w obydwu zakładach pracy (...) nie potwierdza istotnego przeciążenia prawego stawu łokciowego w trakcie pracy na stanowisku mechanika samochodowego. Aktualne podmiotowe i przedmiotowe badanie ortopedyczne, dane z dostępnej dokumentacji lekarskiej pacjenta, niejednorodność dolegliwości, brak poprawy stanu ortopedycznego pomimo ustania zatrudnienia na stanowisku mechanika samochodowego w2000 r. i wręcz nasilenie dolegliwości (...) - nie dają dostatecznych podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii schorzenia."

Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. wydał dnia [...] r. decyzję nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy lub nadmiernym przeciążeniem (poz. 12) u B. M.

W dniu 2 kwietnia 2003 r. B. M. odwołał się od powyższej decyzji nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z dnia [...] r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, na co odwołujący się wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 3 czerwca 2005 r. (sygn. akt 3 II SA/Wr 1585/03) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W związku z powyższym sprawa skierowana została do ponownego rozpatrzenia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W..

Zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. przeprowadził dochodzenie uzupełniające w miejscach zatrudnienia pana B. M. i przekazał sprawę do rozpatrzenia przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W.

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. wydał w dniu [...] r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej podając w uzasadnieniu: "Aktualnie ponownie przeprowadzone badanie lekarskie z oceną ortopedyczną i radiologiczną układu ruchu oraz analiza przebytego narażenia uzupełniona przez PPIS nie dają podstaw do uznania zawodowej etiologii zmian w narządzie ruchu, albowiem istniejące schorzenia nie są skutkiem wykonywanej pracy ze względu na sposób jej wykonywania (praca nie miała charakteru pracy monotypowej w długotrwałej wymuszonej pozycji ciała czy ze szczególnym obciążeniem jednej z kończyn górnych). Nie można zatem ustalić związku przyczynowo - skutkowego zmian w układzie ruchu z wykonywaną pracą i rozpoznać chorobę zawodową pod postacią przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramieniowej prawej."

W związku z tym, że odwołujący się nie zgodził się z rozstrzygnięciem został skierowany w trybie odwoławczym do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Na podstawie obserwacji klinicznej przeprowadzonej w dniach 11 – 13 kwietnia 2007 r. wydano w dniu [...] r. orzeczenie lekarskie (znak [...]) o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu podano: "Aktualne badanie neurologiczne oraz ortopedyczne poparte oceną radiogramów stawów łokciowych wykazało: zapalenie nadkłykcia bocznego prawej kości ramiennej, stan po operacyjnym leczeniu zerwanego ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia lewego i prawego ścięgna Achillesa, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowo - krzyżowego z zespołem bólowym oraz kręgozmyk L5/S1 na podłożu kręgoszczeliny. Dochodzenie epidemiologiczne przeprowadzone przez PPIS we W. z 26 listopada 2002 r. (znak pisma: [...]) oraz karty oceny narażenia zawodowego z dwóch zakładów pracy (z dnia 7 października 2005 r. oraz 5 grudnia 2005 r.) nie potwierdzają istotnego przeciążenia prawego stawu łokciowego w trakcie pracy na stanowisku mechanika samochodowego. Biorąc pod uwagę aktualne podmiotowe i przedmiotowe badanie ortopedyczne i neurologiczne, dane dostępnej dokumentacji lekarskiej pacjenta, niejednorodność dolegliwości, brak poprawy stanu ortopedycznego pomimo ustania zatrudnienia na stanowisku mechanika samochodowego w 2000r. oraz brak istotnego narażenia zawodowego nie znaleziono podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii schorzenia."

Na podstawie ww. orzeczeń Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. wydał dnia [...] r. decyzję [...] (znak pisma: [...]) o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywanej pracy lub nadmiernym przeciążeniem (poz. 12). Uzasadniając to w następujący sposób: "W przypadku p. B. M. jednostki orzecznicze I i II stopnia obecnie jak i w 2002 r. były zgodne co do faktu, iż uwzględniając przebieg procesu chorobowego, aktualne badania ortopedyczne, dane z dokumentacji lekarskiej, niejednorodność dolegliwości u badanego, brak poprawy stanu ortopedycznego a wręcz nasilenie dolegliwości pomimo ustania zatrudnienia w charakterze mechanika samochodowego nie dają dostatecznych podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii schorzenia. Natomiast rozpoznane zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatyczne kręgosłupa lędźwiowego należą do schorzeń samoistnych - pozazawodowych i nie są ujęte w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz nie pozostają w związku przyczynowo - skutkowym z warunkami pracy. Przeprowadzone dochodzenie w środowisku pracy w kierunku narażenia zawodowego nie potwierdza istotnego przeciążenia prawego stawu łokciowego w trakcie wykonywania czynności zawodowych."

Od powyższej decyzji z dnia [...] r. B. M. złożył odwołanie nie zgadzając się z rozstrzygnięciem.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w związku z powyższym przeprowadził postępowanie wyjaśniające oraz zgodnie z wnioskiem odwołującego wezwał i przesłuchał świadka – pana A. K. Zeznania świadka zostały przesłane do jednostek orzeczniczych w celu weryfikacji orzeczeń lekarskich z uwzględnieniem nowych danych dotyczących narażenia zawodowego.

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w piśmie z dnia 19 maja 2008 r. (znak pisma: [...]) podtrzymał zajęte wcześniej stanowisko podając: "Zeznania świadka, będącego współpracownikiem Pana M., że zainteresowany wykonywał prace monotypowe, nie mogą przesądzić na jego korzyść bez obiektywnego potwierdzenia (zgodnie z obowiązującymi kryteriami) charakteru wykonywanej pracy."

Natomiast Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniu [...] r. wydał orzeczenie lekarskie - uzupełniające (nr rejestru: [...]) o rozpoznaniu choroby zawodowej, uzasadniając zajęte stanowisko w następujący sposób: "Po ponownej analizie posiadanej dokumentacji (...) oraz nadesłanych aktualnie zweryfikowanych danych o narażeniu zawodowym (...) istnieją podstawy do zmiany poprzednio wydanych orzeczeń i do rozpoznania z przeważającym prawdopodobieństwem choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy (...)."

W uzasadnieniu organu II instancji podkreślono, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione jednocześnie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, dwa warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

W przypadku B. M. oba powyższe warunki zostały spełnione. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., jako upoważniona placówka służby zdrowia rozpoznał u odwołującego się chorobę narządu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy, figurującą w wykazie chorób zawodowych (poz. 12 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.).

W opinii Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. orzeczenie D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. o braku rozpoznania choroby zawodowej zostało zweryfikowane przez nadrzędną placówkę służby zdrowia, która rozpoznała chorobę zawodową u pana B. M.. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. - jednostka badawczo-rozwojowa dysponująca najnowszą technologią diagnostyczną i zatrudniającą wysokiej klasy specjalistów z zakresu medycyny pracy. Opinia wydana przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. jest przekonująca i wiarygodna.

Ponadto dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że odwołujący się w okresie swojej pracy w charakterze mechanika był narażony na przeciążenia narządu ruchu. Sam charakter pracy oraz zeznania świadka dają podstawy do uznania, iż praca ta miała charakter monotypowy i wiązała się z przeciążeniami prawej kończyny górnej. Pracodawca - Kolumna Transportu Sanitarnego we W. w karcie oceny narażenia zawodowego potwierdza, iż obciążenie fizyczne powstałe w czasie pracy mechanika samochodowego mogło wywrzeć negatywny wpływ na układ ruchu. Spółka [...] potwierdza, że 59% ogólnego czasu pracy przeznaczone było na prace obciążające kończyny górne. Poza tym Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. także w orzeczeniach innych osób podzielał pogląd, iż w przypadku mechaników samochodowych występuje narażenie zawodowe na przeciążenia narządu ruchu.

Kliniczne rozpoznanie choroby oraz potwierdzenie, że spowodowana została ona warunkami pracy jest podstawą do rozpoznania choroby zawodowej. Mając powyższe na uwadze Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. uchyla zaskarżoną decyzję i stwierdza przewlekłą chorobę narządu ruchu wywołaną sposobem wykonywanej pracy lub nadmiernym przeciążeniem (poz. 12 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.) u B. M.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła spółka [...] sp. z o.o. we W.. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego w tym art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Skarżący podkreślił, że organ II instancji niesłusznie uznał, że B. M. nabył chorobę zawodową w trakcie świadczenia pracy w firmie [...] sp. z o.o.

W uzupełnieniu skargi z dnia 12 listopada 2009 r., skarżący dodatkowo zarzucił organom naruszenie prawa, w szczególności art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:

Zgodnie treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie będąc przy tym związane - stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawna, co obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

W sprawie niniejszej podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma fakt, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998r., nr 21, poz. 94 ze zm.). W odniesieniu zaś do tych przepisów Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008r. nr 116, poz. 740) orzekł o ich niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów Kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku było uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do wydanego na tej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej -jest również niezgodne z Konstytucją.

Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że te przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które nastąpiło w dniu 2 lipca 2008r. Uzasadniając odroczenie utraty mocy obowiązującej niezgodnych z Konstytucją przepisów Trybunał wskazał, że "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

Ponieważ w orzeczeniu odraczającym utratę mocy obowiązującej kwestionowanego aktu normatywnego Trybunał Konstytucyjny nie wskazał jednoznacznie, czy w okresie odroczenia akt zdyskwalifikowany konstytucyjnie, lecz niederogowany może, czy też nie powinien być stosowany. Zatem rozstrzygnięcie tej kwestii pozostaje w sferze decyzji sądów. To one "powinny kierować się dążeniem do zagwarantowania maksymalnego przestrzegania Konstytucji i z tą myślą ważyć okoliczności sprawy, w jakiej mają orzekać" (por. K. Gonera, E. Łętowska, Odroczenie utraty mocy niekonstytucyjnej normy i wznowienie postępowania po wyroku trybunału Konstytucyjnego, PiP 2008, Nr 6, s. 5-6; por. także wyrok SN z dnia 7 grudnia 2007 r., III CZP 125/07).

Jeżeli już z chwilą ogłoszenia wyroku, poprzedzającą moment derogacji niekonstytucyjnych przepisów na skutek promulgacji wyroku, następuje uchylenie domniemania konstytucyjności ocenianego unormowania, to organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne powinny mieć na uwadze fakt, że chodzi o regulacje pozbawione domniemania konstytucyjności. W takiej sytuacji sądy rozpoznające konkretną sprawę nie są pozbawione możliwości oceny skutków wyroku TK stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów mających w niej zastosowanie, w zależności od tego, jakich przepisów (materialnoprawnych, procesowych, ustrojowych, międzyczasowych, derogacyjnych, zmienianych, zmieniających itd.) dotyczy orzeczenie TK, i przy uwzględnieniu godnego efektywnej ochrony, celu w rozpoznawanej sprawie.

Z powołanego wyroku TK wynika, że niekonstytucyjność badanych przepisów nie sprowadzała się jedynie do wadliwej konstrukcji upoważnienia ustawowego do wydania aktu wykonawczego. Polegała ona także na bezpodstawnej ingerencji rozporządzenia Rady Ministrów w sferę konstytucyjnie chronionych praw i wolności człowieka i obywatela, zastrzeżoną do wyłącznej materii ustawowej bez możliwości przekazywania do regulacji w drodze rozporządzenia. Jeżeli więc wskutek wadliwego prawodawstwa doszło do naruszenia norm kompetencyjnych, a w konsekwencji do uchybień w zakresie prawa materialnego, przeto sprzeczne ze standardami Konstytucji RP byłoby rozstrzyganie w sprawach chorób zawodowych na podstawie niekonstytucyjnych unormowań. Wartością nadrzędną, godną konstytucyjnej ochrony nawet w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego aktu normatywnego, jest właśnie prawo pracownika do rozpoznania i załatwienia sprawy choroby zawodowej na podstawie legalnej procedury i niesprzecznych z Konstytucją norm prawa materialnego.

W niniejszej sprawie nie może więc mieć zastosowania zasada tempus regit actum (do czynności prawnej stosuje się przepisy obowiązujące w czasie jej dokonania), ze względu na pozbawienie domniemania konstytucyjności tych przepisów, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. A zatem należy przyjąć, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji, musi być uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarówno zatem w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia TK, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania tych przepisów. Przepisy uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne nie powinny więc być stosowane w przyszłości, nawet jeśli za ich stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego (por. K. Gonera, E. Łętowska, Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności, PiP 2008, z. 5). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie poglądy wyrażane w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA: z 21 czerwca 2007r., I OSK 1030/06; z 23 lutego 2006r., II OSK 1403/05; z 31 stycznia 2008r., II OSK 1599/07; z 24 lipca 2009r., II OSK 559/09, zamieszczono w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną, zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów, pomimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. Odsyłanie bowiem w niniejszej sprawie na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszeniem prawa do szybkiego załatwienia sprawy stanowiącego podstawowy standard europejski prawa do dobrej administracji, a na drodze sądowej - prawa do szybkiego procesu.

Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 200 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./ należało orzec jak wyżej.

Z uwagi na odmowny walor decyzji Sąd nie orzekał w przedmiocie jej wykonalności.

Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji jako niezgodnych z Konstytucją, Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Organy administracyjne prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej na podstawie przepisów w sprawie chorób zawodowych obowiązujących w dacie orzekania, tj. przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, (Dz.U. nr 105, poz. 869).