Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2320/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10  ust. 1, 3 i 5
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
article: art. 156  par. 1  pkt 3,  art. 105  par. 1,  art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  pkt 2,  art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty Z. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], w częściach dotyczących ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 położoną w miejscowości [...] gm. W. oraz w częściach dotyczących zobowiązania Wójta Gminy W. do wypłaty odszkodowania za powyższą działkę; 2. w pozostałym zakresie uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Z. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2010 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu Z. z dnia [...] czerwca 2010 r.

nr [...] orzekającą o ustaleniu odszkodowania za nieruchomości wydzielone pod drogi publiczne [...], oznaczone w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne |nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 położone w miejscowości D. gm. W.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Starosta Powiatu Z. ustalił odszkodowanie w łącznej wysokości [...] zł za opisane wyżej nieruchomości, zobowiązując do jego wypłaty na rzecz A. M. – Wójta Gminy W. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie uzasadnił stwierdzeniem, że przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia

1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), a decyzję oparto na operatach szacunkowych z dnia [...] kwietnia 2010 r. sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego D. J.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Wójt Gminy W. podnosząc, iż postępowanie w niniejszej sprawie winno być umorzone gdyż były właściciel nieruchomości zrzekł się odszkodowania, ponadto organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na wadliwie sporządzonych operatach szacunkowych, nie przeprowadzono wizji na gruncie.

Rozpatrując odwołanie Wojewoda stwierdził, że dokonana przez organ I instancji ocena stanu prawnego i faktycznego nie budzi zastrzeżeń.

Organ II instancji wskazał, iż stanowiący podstawę prawną niniejszej sprawy

art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Z regulacji tych wynika, że przesłankami warunkującymi ustalenie w trybie administracyjnym odszkodowania jest uznanie, że działki gruntu przejęte zostały pod drogę publiczną i w konsekwencji nastąpiło nabycie z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa tych działek oraz brak uzgodnienia odszkodowania w drodze porozumienia pomiędzy zainteresowanymi.

Wojewoda zauważył, że z uwzględnieniem treści tego przepisu podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny ustaleniami planu miejscowego (art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.), a zgodność ta dotyczy zarówno przeznaczenia terenu jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek. Powyższe oznacza, że przy zatwierdzaniu i opiniowaniu projektu podziału organ zobowiązany jest przede wszystkim uwzględnić przeznaczenie terenu określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i z tego punktu widzenia ocenić, czy projekt podziału nieruchomości realizuje to przeznaczenie, a także czy służy temu przeznaczeniu.

Organ odwoławczy stwierdził, że w brzmieniu obecnie obowiązującym przepis art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami funkcjonuje dopiero od dnia 15 lutego 2000 r. Do tego czasu przepisy ustawy wymieniały pojęcie dróg bez wyszczególnienia ich rodzaju i co do zasady stanowiły kontynuację regulacji prawnej zawartej w art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), stanowiącymi, że grunty wydzielone pod budowy ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, iż ostateczną decyzja z dnia

[...] listopada 1996 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w Z. zatwierdził m.in. projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność A. M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], położonej we wsi D. gm. W., w wyniku którego wydzielono m.in. działkę nr [...] o pow. [...] m2 z przeznaczeniem pod drogę. Za przedmiotową działkę ustalono odszkodowanie, a strona zrzekła się praw do tego odszkodowania.

Natomiast decyzją z dnia [...] września 2002 r. nr [...] Wójt Gminy W. zatwierdził projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność A. M., oznaczonej ewidencyjnie numerem działki [...], położonej we wsi D. gm. W., w wyniku którego wydzielono m.in. działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 z przeznaczeniem pod drogi. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że podział ten jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy W. zatwierdzonym uchwałą

nr [...] Rady Gminy w W. z dnia [...] grudnia 2001 r. i z chwilą gdy decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna działki wydzielone pod drogi przejdą z mocy prawa na własność Gminy W.

Zdaniem Wojewody z punktu widzenia skutku odjęcia prawa własności jest nieistotne, że indywidualizacja przedmiotu przejęcia i potwierdzenie przeznaczenia działek nastąpiły w treści decyzji podziałowej Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] listopada 1996 r. i decyzji podziałowej Wójta Gminy W. z dnia [...] września 2002 r. Przejęcie nieruchomości nie następowało na mocy rozstrzygnięcia organu lecz z mocy prawa aczkolwiek w kształcie określonym w decyzji zatwierdzającej podział i pod warunkiem uzyskania przez nią ostateczności i w decyzji tej postanawiało się o wydzieleniu działek gruntu pod drogę publiczną w zgodzie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Organ II instancji podał, że zgodnie ze znajdującymi się w zgromadzonym materiale dowodowym wypisem i wyrysem z planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego osiedla [...] zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy w W.

Nr [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. oraz wypisem i wyrysem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy W. zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Gminy w W. z dnia [...] grudnia 2001 r. obowiązujących odpowiednio na dzień wydania decyzji podziałowej z dnia [...] listopada 1996 r. i z dnia [...] września

2002 r. Działki będące przedmiotem niniejszego postępowania znajdowały się w liniach rozgraniczających dróg dojazdowych. W części opisowej planów brak jest wyraźnego zapisu określającego publiczny lub wewnętrzny charakter dróg dojazdowych, pod które wydzielono sporne działki, jednak zdaniem Wojewody klasa i parametry tych dróg stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie zawierają sugestię o publicznym charakterze tej drogi w świetle miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wojewoda stwierdził, że w dniu, w którym decyzja podziałowa z dnia [...] listopada 1996 r. i decyzja z dnia [...] września 2002 r. stały się ostateczne, działki nr [...] przeszły na własność Gminy W. niezależnie od faktu, że prawo gminy do tych działek nie zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem wyrażonym w odwołaniu, iż w związku ze zrzeczeniem się przez A. M. roszczeń odszkodowawczych przed wydaniem decyzji podziałowych byłemu właścicielowi nie przysługuje uprawnienie do otrzymania odszkodowania za te grunty.

W ocenie Wojewody zrzeczenie się przez byłego właściciela nieruchomości prawa do odszkodowania za przejęte w trybie art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami wywłaszczaniu nieruchomości i art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami działki gruntu, nie może wywołać skutku prawnego. Z art. 98 ust. 3 oraz art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (wcześniej podobne brzmienie posiadał art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości) wynika bowiem obowiązek ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną bądź przejęta działkę gruntu przeznaczoną pod drogę publiczną. Odrębną natomiast kwestią jest późniejsze rozporządzenie przez stronę uzyskanym odszkodowaniem.

Wojewoda podniósł, iż prawo do odszkodowania na mocy art. 98 ust. 3 powstaje dopiero wówczas, gdy decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna. Z tą bowiem datą działki gruntu wydzielone na wniosek właściciela pod drogi publiczne przechodzą z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządowych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że dopiero z chwilą gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stanie się ostateczna, znajduje zastosowanie art. 98 ust. 3 ustawy, a więc powstaje po stronie byłego właściciela roszczenie o odszkodowanie i dopiero na tym etapie otwiera się droga do podjęcia rokowań w przedmiocie uzgodnienia jego wysokości, a więc również zrzeczenie się prawa do odszkodowania.

Zdaniem Wojewody prowadzone uzgodnienia zanim podział nieruchomości został dokonany nie mogą mieć znaczenia dla oceny stosowania art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie bowiem z art. 58 ust. 1 kc czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.

W ocenie organu II instancji oświadczenia A. M. nie zostały złożone w trakcie negocjacji, gdyż negocjacje mogły się rozpocząć dopiero od uprawomocnienia decyzji podziałowych z dnia [...] listopada 1996 r. i z dnia [...] września 2002 r.

W związku z powyższym zdaniem Wojewody nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania odszkodowania za przedmiotowe działki, a więc brak było podstaw do umorzenia postępowania.

Odnosząc się do prawidłowości ustalenia przez organ I instancji wysokości odszkodowania Wojewoda stwierdził, że w związku z tym, że działki będące przedmiotem niniejszego postępowania zostały wydzielone pod drogi publiczne, operat szacunkowy powinien zostać sporządzony na podstawie § 36 ust. 1 lub § 36 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Wojewoda podał, że w niniejszej sprawie podstawę do ustalenia odszkodowania za przedmiotowe działki stanowiły operaty szacunkowe sporządzone przez rzeczoznawcę majątkowego.

D. J. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Biegła w operatach szacunkowych dokonując analizy danych zastosowała się do dyspozycji § 36 ust. 1 ww. rozporządzenia stosując podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej biorąc do porównań ceny transakcyjne z okresu marzec 2008 – kwiecień 2010 r. nieruchomości gruntowych niezabudowanych przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod drogi publiczne, położone na terenie powiatu [...], które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których były znane ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości. Brak jest zatem zdaniem organu podstaw do kwestionowania, iż nie są to nieruchomości podobne w rozumieniu art. 4 pkt 16 w zw. z art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W niniejszej sprawie autorka operatów szacunkowych w uzasadnieniu przyjętej metody szacowania wskazała, iż z uwagi na niewystarczającą ilość transakcji przeznaczonych i zajętych pod drogi publiczne na terenie Gminy W. analizą objęła rynek transakcji drogowych z obszaru powiatu [...] z okresu dwóch lat poprzedzających wykonanie operatów szacunkowych, na którym odnotowała [...] umowy kupna – sprzedaży nieruchomości przeznaczonych pod budowę [...], a także umowy kupna

– sprzedaży nieruchomości nabywanych pod drogi publiczne gminne o cenach jednostkowych od [...] zł/m2 do [...] zł/m2, o cechach rynkowych, które wprost wynikają z ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. możliwie najbardziej zbliżonych do cech nieruchomości wycenianych pod względem położenia, sąsiedztwa i otoczenia nieruchomości, uzbrojenia technicznego, dostępności komunikacyjnej i przeznaczenia w planie miejscowym terenów z których wydzielono grunty pod drogi publiczne. Ostatecznie po wybraniu [...] najbardziej podobnych nieruchomości do szacowanych działek wartość 1 m2 wycenianych działek nr [...] ustalono w wysokości [...] zł, natomiast wartość 1 m2 działki nr [...] ustalono w wysokości

[...] zł, co dało łączną kwotę odszkodowania w wysokości [...] zł.

Zdaniem organu odwoławczego biegła właściwie zastosowała metodę wyceny stosownie do § 36 ust. 1 rozporządzenia a dokonując wyboru nieruchomości porównawczych kierowała się ich podobieństwem do nieruchomości szacowanej, a więc stanem fizycznym, prawnym i funkcjonalnym.

Organ II instancji w dniu [...] maja 2010 r. przeprowadził rozprawę administracyjną i obecna na niej rzeczoznawca majątkowy wyjaśniła metodologię przyjętej wyceny i dobór nieruchomości porównawczych.

Operaty szacunkowe z dnia [...] kwietnia 2010 r. zostały zakwestionowane przez strony, w związku z czym rzeczoznawca majątkowy w piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. podtrzymała swoją opinię i wskazała dlaczego podane przez Wójta Gminy W. transakcje dotyczące gruntów przeznaczonych pod drogi wewnętrzne mające miejsce na terenie Gminy W. nie zostały wzięte pod uwagę. Wojewoda stwierdził w przeciwieństwie do stanowiska skarżącego, że ceny uzyskiwane za nieruchomości zajęte i przeznaczone pod drogi publiczne, są cenami rynkowymi strony umowy są bowiem od siebie niezależne, nie działają pod przymusem, upłynął czas niezbędny do wyeksponowania nieruchomości na rynku i do wynegocjowania warunków umowy

– zgodnie z definicją wartości rynkowej zawartej w art. 151 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda wskazał, iż w niniejszej sprawie kwestią sporną jest czy do porównania można było przyjąć jedynie nieruchomości podobne położone na terenie Gminy W., czy też wyliczenia wysokości odszkodowania można było dokonać z uwzględnieniem nieruchomości położonych na terenie powiatu [...]. Biegła wyjaśniła, że przyjęła do porównania transakcje z rynku regionalnego z uwagi na brak wystarczającej ilości transakcji na obszarze Gminy W., a różnice cen transakcyjnych zniwelowała poprzez użycie wysokiego współczynnika korygującego dotyczącego położenia nieruchomości. W związku z powyższym Wojewoda uznał, że zarzut ten jest niezasadny. W ocenie organu odwoławczego zasadnicze znaczenie ma cel na jaki została przejęta nieruchomość. Analiza § 36 ust. 1 rozporządzenia prowadzi do wniosku, że podejście porównawcze stosowane jest przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne, a ustawodawca nie ograniczył przyjmowania do porównania cen transakcyjnych uzyskiwanych wyłącznie na rynku lokalnym. Oznacza to, że nie jest wykluczone porównanie nieruchomości podobnych z rynku regionalnego, przyjętych na ten sam cel.

Wojewoda uznał, że określona w operatach szacunkowych wartość nieruchomości mogła być podstawą do ustalenia odszkodowania w przedmiotowej sprawie i zaznaczył, iż wbrew zarzutom skarżącego operaty zostały sporządzone po przeprowadzeniu przez biegłego wizji lokalnej w dniu [...] listopada 2009 r.

Wojewoda podniósł, iż jeżeli skarżący kwestionował prawidłowość sporządzonych operatów, to miał możliwość zwrócenia się do odpowiedniej organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o dokonanie oceny prawidłowości sporządzenia operatów szacunkowych.

Wojewoda zaznaczył również, iż Wójt Gminy W. nie skorzystał z przysługującego uprawnienia do przedłożenia innego operatu szacunkowego, który po ocenie przez organ mógłby stanowić dowód w sprawie.

Reasumując Wojewoda uznał, że mając na uwadze, iż nieruchomości przedmiotowe stały się własnością Gminy W., a sporządzone w sprawie operaty szacunkowe czynią zadość wymogom stawianym przez przepisy prawa, rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina W. zarzucając jej naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy istnieje decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] listopada 1996 r. ustalająca wysokość odszkodowania co do działki nr [...] i istnieje orzeczenie o odszkodowaniu z dnia [...] lipca 1997 r. ustalające odszkodowanie, którego strona się zrzekła, które na wniosek strony zostało zmienione decyzją Wójta Gminy z dnia [...] września 2002 r. zatwierdzającą podział działki nr [...], co do której nadal istniało oświadczenie strony o zrzeczeniu się odszkodowania.

Strona skarżąca wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd powyższego wniosku wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej zarzucając im naruszenie:

– art. 10 ust. 1,3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. w zw. z art. 233,129 ust. 5 i art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami;

– art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.;

– art. 7 i 77 kpa oraz

– art. 135 i 151 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieustalenie wartości nieruchomości według aktualnego stanu ich wykorzystywania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że doszło do naruszenia przez organy obu instancji art. 105 § 1 kpa, gdyż w sprawie występują orzeczenia rozstrzygające w sposób ostateczny sprawę odszkodowań za działki, które na mocy decyzji podziałowych zostały przeznaczone pod drogi.

Skarżący podniósł również, że ani w dniu wydawania decyzji podziałowych ani obecnie drogi, które powstały w wyniku podziału nie zostały zaliczone do kategorii dróg publicznych według ustawy o drogach i mają charakter dróg wewnętrznych. Oparcie zaś rozstrzygnięcia organu administracji publicznej na sugestii zamiast na zebranych w sprawie dowodach jest w ocenie skarżącego działaniem sprzecznym z zasadami postępowania.

Zdaniem skarżącego brak jest uzasadnienie przyjęcia jako transakcji porównawczych cen wykupu gruntów pod budowę [...].

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,

poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznająca sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać zasadną. Przedmiotem kontroli Sadu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu Z. z dnia [...] czerwca 2010 r. orzekająca o ustalenie odszkodowania za nieruchomości wydzielone pod drogi oznaczone numerami ewidencyjnymi działek: [...] położone w miejscowości D. gm. W.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] listopada 1996 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego Z. zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej ewidencyjnym numerem działki [...] położonej w miejscowości D. gm. W. w wyniku którego powstała m.in. działka nr [...] o pow. [...] m2. W decyzji tej ustalono na rzecz A. M. odszkodowanie i stwierdzono, że strony zrzekły się przysługującego im prawa do odszkodowania.

Decyzją z dnia [...] września 2002 r. nr [...] Wójt Gminy W. zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] położonej w miejscowości D. gm. W. w wyniku którego powstały działki nr [...] stanowiące drogi.

Podstawę prawną decyzji z dnia [...] listopada 1996 r. stanowił art. 10 ust. 1,3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgodnie z którym grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (ust. 5). Decyzja ta stała się prawomocna z dniem [...] stycznia 1997 r.

W dniu 14 listopada 2005 r. A. M. złożył wniosek o ustalenie odszkodowania za działkę będącą przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji z dnia

[...] listopada 1996 r. i Starosta Powiatu Z. działając na podstawie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ustalił odszkodowanie na rzecz A. M. za działkę nr [...] decyzją z dnia

[...] czerwca 2010 r., a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2010 r. powyższą decyzję utrzymał w mocy. W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy obu instancji ponownie rozstrzygnęły sprawę ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] pomimo, że odszkodowanie za tę działkę zostało ustalone decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] listopada 1996 r. Decyzja zaś organu administracji publicznej rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną tegoż organu jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa – res iudicata.

Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie res iudicatae istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawa prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Tożsamość musi też dotyczyć przedmiotu tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została przyjęta przez nowy akt.

Tak więc wystąpienie w sprawie takich elementów jak: te same podmioty, ten sam przedmiot i taki sam interes prawny strony dotyczący ustalenia odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę wskazuje na tożsamość sprawy.

W rozpoznawanej sprawie zdaniem Sądu zachodzi właśnie tożsamość sprawy w zakresie ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] na rzecz A. M. w decyzji z dnia [...] listopada 1996 r. i żadnego znaczenia nie ma to, że w decyzji tej znalazło się stwierdzenie, iż strony zrzekły się przysługującego im prawa do otrzymania odszkodowania. W pkt 2 bowiem tej decyzji została ustalona wysokość odszkodowania i wskazano na czyją rzecz następuje to ustalenie.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym kwestia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – art. 98 i jest to regulacja, która nie wpływa na zmianę przedmiotu. Ponowne zaś ustalanie odszkodowania w tej samej sprawie, w której poprzednio rozstrzygnięto to już inną decyzją ostateczną dotknięte jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Z tych też względów Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] o pow. [...] m2.

Podnieść przy tym należy, iż w niniejszym postępowaniu Sąd nie dokonuje oceny legalności decyzji z dnia [...] listopada 1996 r. gdyż przedmiotem kontroli Sądu jest zaskarżona decyzja i decyzja Starosty Powiatu Z. z dnia [...] czerwca

2010 r. Dodać należy, że w sytuacji, gdy zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej decyzją, to powinno ono zastać umorzone jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa.

Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji w zakresie ustalającym odszkodowanie na rzecz A. M. za działki nr [...] wydane zostały z naruszeniem art. 80 kpa w zw. z art. 93 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania. Należy bowiem zauważyć, że decyzja zatwierdzająca podział działki

nr [...] położonej w miejscowości D. gm. W. z dnia [...] września 2002 r. stała się ostateczna w dniu [...] września 2002 r. i wówczas obowiązywał art. 98 ustawy z dnia

21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami; zgodnie z którym działki wydzielone pod drogi publiczne, gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem w którym decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym, że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych (ust. 1).

Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1 przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (ust. 3).

Mając na względzie treść przepisu art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy stwierdzić, iż odszkodowanie przysługuje wyłącznie za działki wydzielone pod drogi publiczne.

Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, a w szczególności wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy W. zatwierdzony uchwałą Rady Gminy w W. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. wskazuje, iż działka nr [...] przeznaczona jest w części pod [...], w części pod [...].

Drogą publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115) jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1). Zgodnie zaś z treścią art. 7 tej ustawy do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym niezaliczone do innych kategorii stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom z wyłączeniem dróg wewnętrznych (ust. 1). Zaliczenie do kategorii dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy po zasięgnięciu opinii zarządu powiatu (ust. 2). Ustalenie przebiegu istniejących dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy (ust. 3).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie niniejszej nie wynika by teren objęty podziałem w decyzji z dnia [...] września 2002 r. przewidywał drogi publiczne. Kwestie klasy i parametrów drogi nie mają znaczenia dla uznania drogi za drogę publiczną. Uznanie drogi za publiczną tak w planie jak i w trybie ustawy o drogach publicznych nie może opierać się na jakichkolwiek domniemaniach. Skoro plan nie przewidywał dla terenu objętego podziałem drogi publicznej, to art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mógł mieć zastosowania. A tym samym nie ma jakichkolwiek podstaw do przyznania odszkodowania.

Zaznaczyć należy, iż w trybie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość przechodzi na własność przyszłego zarządcy drogi z mocy prawa i nie jest to przedmiot rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej.

W przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przejście własności działek nr [...] w związku z czym brak jest podstawy prawnej do ustalenia odszkodowania. Należy dodać, że jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dojdzie do wydzielenia małych dróg np. wewnętrznych, przejście ich na własność jednostek samorządowych albo Skarbu Państwa może nastąpić na podstawie czynności cywilnoprawnej.

Na marginesie należy zaznaczyć, że co do zasady istnieje możliwość zrzeczenia się roszczenia o odszkodowanie za grunty wydzielone pod drogi publiczne. Jednakże może to nastąpić dopiero wtedy, gdy takie roszczenie powstaje tj. po przejściu z mocy prawa danej nieruchomości na własność gminy i w ramach uzgodnień (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 238/07).

Stwierdzenie takich wad postępowania administracyjnego zwalnia Sąd od merytorycznej oceny operatów szacunkowych stanowiących podstawę ustalenia wysokości odszkodowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 145 § 1

pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.