Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 237/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 78d ust. 1-2, art. 78d ust. 5, art. 78e ust. 2, art. 4 ust. 1, art. 78d ust. 6, art. 78d ust. 10
journal: Dz.U. 2020 poz 1651
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi W. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego na rzecz skarżącego W. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z [...] listopada 2021 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (dalej: "organ" lub "Komisja II Stopnia") utrzymała w mocy uchwałę z [...] czerwca 2021 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w [...] (dalej: "KE" lub "Komisja Egzaminacyjna") w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, stwierdzającą, że W.P. (dalej: "skarżący", "zdający" lub "strona") uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

Podstawę prawną przedmiotowego rozstrzygnięcia stanowił art. 78h ust. 1, 9

i 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2020 r.

poz. 1651 i 2320, dalej: "Prawo o adwokaturze") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2019 r. poz. 735, dalej: "k.p.a.").

Powyższa uchwała zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniach 18-21 maja 2021 r. skarżący przystąpił do egzaminu adwokackiego na podstawie art. 77b Prawa o adwokaturze przed Komisją Egzaminacyjną powołaną zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 marca 2021 r. (Dz. Urz. Min. Sprawiedl., poz. 90).

Komisja Egzaminacyjna uchwałą z [...] czerwca 2021 r. stwierdziła, że zdający uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

Z treści uchwały Komisji Egzaminacyjnej wynika, że zdający z zadania

z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną, zaś

z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dostateczną.

Z zakresu prawa cywilnego, pierwszy egzaminator adw. M. F. ocenił, że przygotowana przez skarżącego apelacja co do zasady spełniała wymogi formalne, jednak w zakresie prawidłowości zastosowanych przepisów prawa

i umiejętność ich interpretacji egzaminator stwierdził, że w pracy zabrakło postawienia istotnych zarzutów (w tym art. 56 ust. 5 ustawy Prawo bankowe, art. 320 k.p.c. w zw. art. 212 § 3 k.c. w zw. z art. 1035 k.c.). W ocenie wskazano także, że zdający nie podniósł także zarzutu naruszenia art. 520 § 1 k.p.c. i nie wnosił o zwrot kwoty 250 zł tytułem wpisu za postępowanie przed Sądem I Instancji. Egzaminator wskazał także na brak uzasadnienia wniosku o uchylenie zaskarżonego postanowienia, brak wskazania kierunków wniosków, które to braki istotnie utrudniały weryfikację pracy. W ocenie egzaminatora wniosek o uchylenie postanowienia stanowi "pójście na skróty", co nie powinno mieć miejsca na egzaminie zawodowym. Zdaniem egzaminatora zadanie zostało rozwiązanie w niewielkim stopniu prawidłowo. Egzaminator wskazał także, że praca jest czytelna, a co do stylu i języka nie ma uwag.

Drugi egzaminator, SSA M. K., stwierdził, że wymogi formalne apelacji zostały zachowane. Egzaminator wskazał, że bezzasadnie uznano, że w sprawie błędnie przyjęto wartość nieruchomości. Wskazał jednocześnie na prawidłowe podniesienie następujących zarzutów: z art. 233 § 1 k.p.c. (w zakresie dotyczących pochodzenia środków na spłatę kredytu konsumenckiego

z oszczędności zgromadzonych w gotówce i znajdujących się w jej domu oraz zamieszkania wnioskodawczyni u córki); naruszenia art. 1039 § 1 k.c. (poprzez jego niezastosowanie); naruszenia art. 212 § 3 k.c. (poprzez rozłożenie spłat na raty przekraczające dziesięcioletni okres). W ocenie egzaminatora, nieprawidłowo nie podniesiono jednak zarzutów: naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. dotyczącego oceny dowodów (w zakresie braku zdolności wnioskodawczyni do spłaty uczestnika

i wypłacenia z rachunku bankowego kwoty 30.000 zł); naruszenia art. 212 § 2 k.c. (przez uznanie, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie spadkowej nieruchomości uczestnikowi, a samochodu wnioskodawczyni); naruszenia art. 520 § 1 k.p.c. (poprzez jego niezasadne zastosowanie i obciążenie wnioskodawczyni całością kosztów sądowych). Oceniając poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu

z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, egzaminator stwierdził, że istotnym mankamentem pracy jest brak końcowego rozliczenia spadkobierców. Egzaminator wskazał także, że brak jest podstaw do formułowania wniosku kasatoryjnego, zaś uzasadnienie apelacji jest w tym zakresie bardzo ogólnikowe. Błędnie wniesiono także o zasądzenie kosztów za II instancję zamiast o pozostawienie rozstrzygnięcia w tym zakresie sądowi rejonowemu. Co do języka, stylu i staranności pracy egzaminator nie wniósł uwag.

Skarżący wniósł odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z [...] czerwca 2021 r., zarzucając, iż niezasadnie przyjęto, że przygotowane przezeń rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa cywilnego zasługuje na ocenę niedostateczną, jak i ustalenie, że egzamin adwokacki został złożony z wynikiem negatywnym. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały, zmianę oceny rozwiązania zadania z zakresu prawa cywilnego na ocenę pozytywną i podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 78d ust. 10

w zw. z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze oraz art. 78e ust. 2 i 3 Prawa

o adwokaturze, a także naruszenie przepisów proceduralnych, które miały wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze, a także art. 80 k.p.a.

w zw. z art. 78h ust. 12 Prawa adwokaturze oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78f ust. 1 i art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że sporządzona przez niego apelacja spełniała wszystkie warunki formalne. Podkreślił także, że właściwie oznaczył zakres zaskarżenia. Zdający wskazał ponadto, że odniósł się do praktycznie wszystkich istotnych i kluczowych kwestii zadania egzaminacyjnego oraz zwrócił uwagę w sposób kompleksowy na dokonaną przez sąd I instancji ocenę materiału dowodowego. W jego ocenie, postawione zarzuty procesowe i materialne, adekwatnie punktują błędu sądu I instancji. Skarżący wskazał, że brak postawienia zarzutu art. 56 ust. 5 Prawa bankowego nie powinien skutkować obniżeniem oceny – zdający powołał się na Opis Istotnych Zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej

z Zakresu Prawa Cywilnego, gdzie wskazał, że zamiast tego zarzutu poprawne było postawienie zarzutu art. 1039 § 1 k.c. Skarżący podkreślił prawidłowo postawione zarzuty i odniesienie się do błędów sądu I instancji (w tym w przedmiocie zaliczenia schedy spadkowej, jak też rzekomych oszczędności spadkodawczyni i zwrócenia uwagi na dług spadkowy z tytułu kredytu konsumenckiego). Zdaniem strony stanowiska wyrażone w recenzjach świadczą o niekonsekwentnym i niespójnym stanowisku w zakresie pozytywnych aspektów pracy egzaminacyjnej. Podkreślił, że w jego ocenie brak zarzutu naruszenia art. 56 ust. 5 Prawa bankowego nie jest błędem, bowiem – jak zresztą wskazano w drugiej recenzji – skarżący prawidłowo podniósł zarzut naruszenia art. 1039 § 1 k.c. Ponadto brak zarzutu naruszenia

art. 520 § 1 k.p.c. w jego ocenie nie był na tyle istotny, by mógł skutkować wystawieniem oceny niedostatecznej. Odniesienie się przez jednego

z egzaminatorów do prawidłowego podniesienia zarzutów z powołanych przepisów, stoi w sprzeczności z twierdzeniem drugiego egzaminatora, że "zadanie zostało rozwiązane w niewielkim stopniu prawidłowo". W ocenie skarżącego egzaminatorzy skupili się na ewentualnych wadach pracy, co skutkuje brakiem obiektywizmu ocen,

a oparcie ich jedynie na niekorzystnych elementach. Dokonane analizy nie były właściwe oraz na tyle wnikliwe, by pozwalały przyjąć przytoczone uzasadnienia ocen za prawidłowe i przekonujące.

Komisja II Stopnia po rozpatrzeniu odwołania W. P. od uchwały

nr [...] Komisji Egzaminacyjnej z [...] czerwca 2021 r. nie podzieliła stanowiska wyrażonego przez zdającego i uchwałą z [...] listopada 2021 r. i utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu podjętej uchwały Komisja II Stopnia w pierwszej kolejności dokonała analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania przez tę Komisję, wskazując jednocześnie, że art. 78h ust. 12 Prawa

o adwokaturze stanowi, iż do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu "odpowiedniego" stosowania przepisów powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Przepis art. 78h ust. 9 Prawa

o adwokaturze stanowi, że do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu, jednak procedura odwoławcza nie została uregulowana w ustawie. Podkreślić należy, że w art. 78h ust. 14 Prawa

o adwokaturze ustawodawca - działając zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - upoważnił Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia w celu wykonania ustawy, obejmującego m.in. określenie trybu

i sposobu działania komisji odwoławczej. Organ podkreślił, że postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu k.p.a., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych. W rozpatrywanej sprawie skarżący kwestionuje ocenę uzyskaną z pracy z zakresu prawa cywilnego i w tym właśnie zakresie konieczne było odniesienie się do podniesionych zarzutów, także przez pryzmat argumentów zawartych w uzasadnieniu odwołania.

Ocena prac z poszczególnych części egzaminu zawodowego przewiduje możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań, a przepisy prawa wskazują najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj.: zachowanie wymogów formalnych; właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji; poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego; należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony (w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego (w przypadku zadania z części piątej).

Organ na wstępie wskazał, że skarżący przyjął prawidłowo, że w przedstawionym w zadaniu egzaminacyjnym stanie faktycznym należało sporządzić apelację, a nie opinię prawną. W ocenie Komisji II stopnia zdający przyjął jednak błędną koncepcję rozwiązania zadania egzaminacyjnego, uznając, że skoro sąd wadliwie ustalił elementy składowe spadku, koniecznym jest uchylenie postanowienia sądu I instancji w całości. Uszło uwadze zdającego, że uchybienia sądu I instancji były tego rodzaju, że sąd niewłaściwie ocenił zebrane dowody lub niewłaściwie zastosował przepisy prawa materialnego, a zatem sąd drugiej instancji dysponował materiałem wystarczającym, by wydać postanowienie reformatoryjne. Błędnie przyjęta koncepcja skutkowała niewłaściwie sformułowanymi wnioskami apelacji, a także brakiem wyliczeń odnośnie składu spadku, wartości udziałów, rozliczenia spłaconego długu spadkowego ani wysokości spłaty. Skarżący podał wartość przedmiotu zaskarżenia, jednak błędnie i nie wskazał, w jaki sposób ją określił – brak jest istotny z punktu widzenia oceny praktycznej przydatności zdającego do zawodu.

W ocenie organu, nie można się zgodzić ze skarżącym, jakoby sporządzona przez niego apelacja spełniała wszystkie wymogi formalne. Prawidłowo została ustalona opłata od apelacji. Nieprawidłowo została natomiast określona wartość przedmiotu zaskarżenia, nadto z żadnego fragmentu prac nie wynika, w jaki sposób zdający wyliczył go na kwotę 200.000 zł. Zakres zaskarżenia jest określony nieprawidłowo, zdający zaskarżył bowiem postanowienie w całości, a zatem także

w części, w której sąd prawidłowo ustalił, że w skład spadku wchodzi nieruchomość

i samochód. Wprawdzie ze względu na tzw. integralność orzeczeń działowych, tak sformułowany zakres zaskarżenia nie uniemożliwiłby sądowi odwoławczemu wydania prawidłowego postanowienia, jednak nie może to być usprawiedliwieniem tego rodzaju błędu podczas egzaminu, bowiem oceniana jest umiejętność prawidłowego formułowania zakresu zaskarżenia. Wnioski apelacji, jak wskazano powyżej, są całkowicie niepoprawne. Nieprecyzyjny jest wniosek w części dotyczącej kosztów, co wynika z niedostrzeżenia błędu sądu I instancji w tym zakresie (nie zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczym połowy uiszczonych przez nią kosztów). Dodatkowo wskazać należy, że zdający, sprzecznie z art. 126 § 2 k.p.c. wskazał numer PESEL oraz adresy stron, pomimo, że apelacja nie jest pierwszym pismem procesowym w sprawie. Wprawdzie uchybienie to nie uzasadniałoby wszczęcia trybu naprawczego, o jakim mowa w art. 370 w związku z art. 130 k.p.c., jednak budzi wątpliwości, czy zdającemu znana jest treść art. 126 k.p.c., podstawowego przepisu dotyczącego sporządzania pism procesowych. Zbędne było dołączanie 2 odpisów apelacji, bowiem w okolicznościach sprawy wystarczający był jeden odpis dla pełnomocnika uczestnika postępowania (stronie reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika nie doręcza się pism procesowych).

Zdający także nie sformułował prawidłowo wszystkich zarzutów apelacji. Poprawny jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w kontekście błędnego ustalenia przez sąd, jakoby spadkodawczyni posiadała środki w gotówce w wysokości 50.000 tys. zł i wnioskodawczyni z tych środków spłaciła zaciągnięty przez spadkodawczynię kredyt konsumencki oraz jakoby wnioskodawczyni od 3 lat mieszkała u swojej córki. Skarżący nie sformułował natomiast zarzutu naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. odnośnie ustalenia jakoby nie miała zdolności do spłaty uczestnika, a nadto

w kontekście nieustalenia, że wnioskodawczyni nieprzerwanie od 2000 r. zamieszkiwała w spadkowej nieruchomości wraz z niepełnosprawnym intelektualnie synem. Tym samym zdający nie podważył skutecznie wszystkich błędnych ustaleń sądu I instancji. Komisja podkreśliła, że całkowicie chybiony (i równie ogólnikowy jak zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.) jest nadto zarzut naruszenia art. 6 k.c. Błędny jest nadto zarzut naruszenia prawa procesowego, a to art. 684 k.p.c., poprzez błędne przyjęcie wartości nieruchomości. Tymczasem przyjęcie wartości nieruchomości na podstawie zgodnych oświadczeń stron jest wystarczające i nie ma w takim wypadku potrzeby ustalania wartości składnika spadku poprzez przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego. Skarżący nie sformułował zarzutu naruszenia art. 212 § 2 k.c. w zw. z art. 1035 k.c. przez ich wadliwą wykładnię i uznanie, że zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie spadkowej nieruchomości uczestnikowi,

a samochodu wnioskodawczym. Skarżący dostrzegł kwestię wadliwego zaliczenia przez sąd do spadku środków na rachunku bankowym i prawidłowo sformułował zarzut naruszenia art. 1039 § 1 k.c. Nie dopatrzył się natomiast naruszenia przepisu art. 56 ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 - Prawo bankowe poprzez jego niezastosowanie. Skarżący prawidłowo sformułował zarzut odnośnie nieprawidłowego rozłożenia przez sąd spłaty na raty uczestnikowi. Zdający pominął natomiast zarzut dotyczący kosztów postępowania.

Komisja II stopnia wskazała, że zgodzić się należy z oceną egzaminatorów, którzy wystawili oceną niedostateczną. Zwrócili oni uwagę na uchybienia, które łącznie mają charakter dyskwalifikujący. Ich ocena co do zasady znajduje swoje uzasadnienie w treści zaproponowanego przez zdającego rozwiązania zadania

i w treści obowiązujących przepisów prawa, zaś oceny dokonali w oparciu o ustawowe kryteria, odnosząc się w punktach do każdego z kryteriów i szczegółowo wskazując, które elementy pracy zostały negatywnie ocenione.

Decyzja organu z [...] listopada 2021 r. stała się w całości przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia:

a. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do wszystkich zarzutów odwołania w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały,

b. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze poprzez ich niezastosowanie, w konsekwencji czego doszło do naruszenia obowiązku ustalenia prawidłowego stanu faktycznego spraw)' polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz do sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej uchwały bez jednoznacznego wyjaśnienia jakimi motywami Komisja II Stopnia kierowała się przy przyjęciu, że elementy negatywne pracy skarżącego przeważyły nad jej elementami pozytywnymi w sposób, który uniemożliwił podwyższenie oceny z kwestionowanej część egzaminu, jak i dlaczego praca skarżącego z zakresu prawa cywilnego nie mogła zostać oceniona pozytywnie w świetle kryteriów określonych w art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78f ust. 1 Prawa o adwokaturze,

c. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze, poprzez niezasadne utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia KE, podczas gdy Komisja II Stopnia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. winna zaskarżoną uchwałę uchylić i orzec co do istoty sprawy poprzez zmianę oceny rozwiązania zadania z zakresu prawa cywilnego na ocenę pozytywną oraz podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego,

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a. art. 78e ust. 2 i 3 w zw. z art 78d ust. 1, 6 i 10 Prawa o adwokaturze poprzez niezastosowanie przez Komisję II Stopnia skali ocen oraz kryteriów oceny wskazanych przez ustawodawcę i nieuwzględnienie powyższych przepisów przy dokonywaniu ponownej oceny pracy egzaminacyjnej skarżącego z zakresu prawa cywilnego, pomimo że praca egzaminacyjna spełnia wszelkie wymogi przewidziane w tych przepisach, które przewidziane są dla uzyskania oceny pozytywnej, a więc Komisja II Stopnia naruszyła zasady oceny prac egzaminacyjnych wskazanych w ustawie, a tym samym działała z pominięciem obowiązujących przepisów prawa w zakresie zasad i norm ustalania wyniku egzaminu adwokackiego i przyjęła własne, niewynikające z obowiązujących przepisów prawa zasady oceniania prac,

b. art. 78d ust. 10 w zw. z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze poprzez brak wykorzystania, przez Komisję II Stopnia, w toku dokonywania oceny rozwiązania zadania z zakresu prawa cywilnego gradacji ocen cząstkowych pozwalającej na odzwierciedlenie w tej ocenie stopnia wypełnienia wymogów formalnych i poprawności zaproponowanego rozwiązania zgodnie z kryteriami wskazanymi w ustawie (czyli m.in. zachowania wymogów formalnych, zastosowania właściwych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentował) bądź wagi i znaczenia popełnionych przez zdającego błędów;

c. art. 78e ust. 2 i 3 Prawa o adwokaturze poprzez brak wskazania przez Komisję II Stopnia, w uzasadnieniu oceny zadania z zakresu prawa cywilnego podstaw i przyczyn wystawienia oceny niedostatecznej z uwzględnieniem stopnia wypełnienia wymogów formalnych i poprawności merytorycznej zaproponowanego rozwiązania.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a oraz art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze poprzez brak rozważenia

i ustosunkowania się do wszystkich zarzutów odwołania w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Skarżący wskazał, że podniósł szereg zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych w pkt II.1-4 odwołania, które nie zostały poddane analizie przez organ odwoławczy.

Ponadto skarżący odniósł się do prawidłowości merytorycznej sporządzonej przez niego pracy egzaminacyjnej z prawa cywilnego, zwracając uwagę na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze poprzez ich niezastosowanie, w konsekwencji czego doszło do naruszenia obowiązku ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego

i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz do sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej uchwały bez jednoznacznego wyjaśnienia jakimi motywami Komisja II Stopnia kierowała się przy przyjęciu, że elementy negatywne pracy skarżącego przeważyły nad jej elementami pozytywnymi w sposób, który uniemożliwił podwyższenie oceny

z kwestionowanej część egzaminu oraz dlaczego praca skarżącego z zakresu prawa cywilnego nie mogła zostać oceniona pozytywnie w świetle kryteriów określonych

w art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78f ust. 1 Prawa o adwokaturze. W ocenie zdającego dokonana ocena pracy egzaminacyjnej nie uwzględniała prawidłowych elementów wykonanego przez niego zadania egzaminacyjnego, a także niewłaściwe, tj. zbyt rygorystyczne, uznanie ewentualnych niedociągnięć i braków pracy jako błędów powodujących wystawienie oceny niedostatecznej, pomimo tego, że praca zasługuje na ocenę pozytywną. Skarżący wskazał, że zastosował odpowiedni środek zaskarżenia, a sporządzona apelacja spełnia wszystkie wymogi formalne określone w art. 368 § 1 k.p.c. Zdanie skarżącego poprawnie oznaczył podmioty biorące udział w postępowaniu, w tym trafnie wskazał uczestnika postępowania, stosownie do art. 510 § 1 k.p.c. Prawidłowo określił opłatę sądową od apelacji w wysokości 500 zł – przy tym zasadnie pomniejszył ją o kwotę 100 zł uiszczoną uprzednio tytułem opłaty od wniosku o doręczenie uzasadnienia, zgodnie z art. 25b ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zachował nadto wymogi pisma procesowego wskazane w art. 126 § 1 k.p.c. Podkreślił także, że egzaminatorzy uznali w swoich recenzjach, że praca zachowuje wymogi formalne. Odnośnie zastrzeżeń podniesionych przez Komisję II Stopnia zdający wskazał, że wartość przedmiotu zaskarżenia przede wszystkim nie miała wpływu na określenie opłaty sądowej, ponieważ jest to opłata stała. Ponadto określona wartość przedmiotu zaskarżenia nie mogła stanowić podstawy do nierozpoznania apelacji przez sąd. Skarżący wskazał także, że właściwie oznaczył zakres zaskarżenia, podnosząc, że zaskarża postanowienie Sądu I Instancji w całości, mając na względzie integralność postanowienia działowego.

Odnosząc się do założenia Komisji II Stopnia, zgodnie z którym zdający nieprawidłowo sformułował w apelacji wniosek o uchylenie postanowienia sądu

I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, skarżący wskazał, że przyjęta przez niego koncepcja zakładała, że na etapie postępowania I instancji nieprawidłowo ustalono wartość składnika majątku spadkowego w postaci nieruchomości, co powodowało konieczność sformułowania apelacji w innej formie niż wskazana przez Komisję II Stopnia. Podnosząc wskazany zarzut, nie mógł inaczej określić wniosków apelacji, ponieważ nie korespondowałyby wtedy z podniesionymi zarzutami, co świadczyłoby o nieznajomości przepisów prawa. Zdaniem skarżącego zaproponowany w apelacji wniosek był zgodny z podniesionym zarzutem dotyczącym potrzeby ustalenia wartości nieruchomości przez sąd I instancji i nie mógł pociągnąć za sobą dokonania wyliczeń odnośnie składu spadku, wartości udziałów czy wysokości spłaty – co świadczy o zrozumieniu przepisów prawa

i umiejętności ich interpretacji, z uwagi na dostosowanie wnioski apelacji i zakresu zaskarżenia do wszystkich podniesionych w niej zarzutów.

Odnośnie uchybień w zakresie postawionych przez skarżącego zarzutów, na które zwróciła uwagę Komisja II Stopnia, skarżący podniósł, że odniósł się do praktycznie wszystkich istotnych i kluczowych kwestii zadania egzaminacyjnego, co wprost stanowi o pewnej prawidłowości pracy, przyjętym poprawnym toku rozumowania, znajomości instytucji prawnych, których dotyczy zadanie egzaminacyjne i wychwycenie szeregu błędów Sądu I instancji, jednakże nie wywiedziono z tych okoliczności jakichkolwiek pozytywnych konsekwencji.

Skarżący podkreślił, że w istocie postawił praktycznie wszystkie istotne zarzuty procesowe, prawidłowo wskazał na błędy w ustaleniach faktycznych popełnione przez Sąd I Instancji, jak również poruszył istotne kwestie związane z naruszeniem prawa materialnego, które zostały wskazane w modelowym rozwiązaniu ministerialnym, stawiając przy tym stosowne zarzuty. Oczywistym jest, że nie wszystkie zarzuty i wnioski przewidziane w rozwiązaniu tegorocznego kazusu przez Ministerstwo Sprawiedliwości musiały zostać dostrzeżone ani też sformułowane w sposób tzw. "modelowy", co zarezerwowane jest dla oceny celującej lub bardzo dobrej, natomiast skarżący wnosi o ocenę dostateczną. Należy pamiętać, że ustawodawca przewidział możliwość gradacji ocen w tym zakresie. Być może sformułowane przez skarżącego zarzuty nie stanowią przykładu tzw. "modelowego" zarzutu, niemniej z całą stanowczością należy uznać, że omawiany projekt apelacji cywilnej świadczy o zrozumieniu problemu i wykazuje dążenie do należytego zabezpieczenia interesów strony reprezentowanej w ramach rozwiązywania zadania egzaminacyjnego.

Skarżący odniósł się także do stanowiska Komisji II Stopnia przedstawionego na s. 10 zaskarżonej uchwały zgodnie z którym "Całkowicie chybiony (i równie ogólnikowy jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.) jest nadto zarzut naruszenia

art. 6 k.c. Skarżący zdaje się utożsamiać naruszenie tego przepisu z błędną oceną dowodów przez sąd, podczas gdy z naruszeniem art. 6 k.c. mielibyśmy do czynienia, gdyby sąd nieprawidłowo uznał, że ciężar udowodnienia określonej kwestii obciąża inną stronę niż to wynika z prawidłowego zastosowania ww. przepisu", przy czym zaznaczył, że w apelacji nie podniósł zarzutu naruszenia art. 6 k.c. ani nie poruszał tej kwestii w uzasadnieniu. Skarżący podniósł, że zakwestionowanie prawidłowości zarzutu, którego nie podniósł, nie powinno mieć wpływu na ocenę z zakresu prawa cywilnego. Zwrócił także uwagę na niespójność uzasadnienia zaskarżonej uchwały

z podjętym rozstrzygnięciem powołując przy tym na jej fragment ze s. 11 "Rodzaj

i waga popełnionych przez zdającego uchybień nie pozwalają na uznanie, że sporządzone przez niego rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego zasługuje na ocenę negatywną w pięciostopniowej skali ocen".

W ocenie skarżącego szczegółowa weryfikacja zaskarżonej uchwały pozwala na przyjęcie, że Komisja II Stopnia, wydając rozstrzygnięcie, nie wzięła pod rozwagę całej gamy pozytywnych aspektów pracy, które w oczywisty sposób również powinny mieć wpływ na ocenę końcową. Zdający wskazał, że do pozytywów sporządzonej przez niego apelacji należy zaliczyć spełnienie wszystkich wymogów formalnych, prawidłowy i zgodny z orzecznictwem zakres zaskarżenia, mnogość prawidłowo postawionych zarzutów naruszenia procedury oraz zarzuty naruszenia prawa materialnego (większość postawionych zarzutów wpisuje się w modelowe rozwiązanie ministerialne i w sposób co najmniej dostateczny wypunktowane zostały błędy popełnione przez Sąd I instancji), jak również znajomość kluczowych instytucji prawnych, których dotyczyło zadanie egzaminacyjne. Taka ocena pracy bez kompleksowego uwzględnienia wszystkich kryteriów oceny określonych w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze jest w ocenie skarżącego niezwykle krzywdząca

i nieprawidłowa. Dokładna lektura apelacji w pełni pozwala na przyjęcie, że zdający zastosował przepisy prawa w sposób co najmniej dostateczny dla odpowiedniego zabezpieczenia interesów wnioskodawczyni. Skarżący zwrócił także uwagę, że w jego ocenie praca oceniona została jednostronnie i nieobiektywnie, bez uwzględnienia przy tym jego słusznego interesu, poprzez zastosowanie arbitralnych kryteriów oceny, ponieważ nie wyważono w sposób prawidłowy elementów pozytywnych i negatywnych zadania, natomiast zadanie egzaminacyjne z drugiej części egzaminu adwokackiego zostało w większym stopniu rozwiązane poprawnie. Stanowisko w niniejszej sprawie skarżący oparł na orzecznictwie sądów administracyjnych wskazując, że "można przy tym ograniczyć się w ocenie pracy skarżącego do wyliczenia i omówienia jego błędów, o ile nie miały one jednoznacznie dyskwalifikującego charakteru, przy braku zestawienia ich z elementami prawidłowo w ujętymi w sporządzonej przez niego skardze. Ocena zarówno merytorycznego poziomu rozstrzygnięcia problemu kazusu egzaminacyjnego jak i poziomu uwzględnienia interesu reprezentowanej strony dokonywana bowiem jest w ramach skali ocen, skąd musi wynikać uzasadnienie podjętej uchwały podtrzymującej negatywną ocenę" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r. sygn. akt

VI SA/Wa 772/21). Ponadto wskazał, że zasady przeprowadzania egzaminu wprost stanowią, że dokonuje się oceny prac przy zastosowaniu pięciostopniowej skali ocen (celująca, bardzo dobra, dobra, dostateczna, niedostateczna) i dopiero ostatni

i najniższy, piąty stopień stanowi ocenę negatywną (tak: art. 78d ust. 10 Prawa

o adwokaturze) i przeznaczony jest wyjątkowo dla prac, które nie odpowiadają

w jakimkolwiek stopniu zarówno wymogom formalnym pisma procesowego oraz nie odnoszą się do problematyki materialnej zadania egzaminacyjnego. W świetle tych okoliczności praca, zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, również może zostać oceniona jako pozytywna (dostateczna).

W skardze zdający wskazał dodatkowo, że w rozwiązaniu zadań z drugiej części egzaminu adwokackiego zawarł większość elementów poprawnych wskazanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości, a popełnione przez niego uchybienia nie stanowią zagrożenia dla interesu klienta, przy czym wykazał się umiejętnością rozwiązywania kwestii problemowych. Skarżący podkreślił także, że wykazał się znajomością właściwych przepisów prawa oraz umiejętnością ich trafnej interpretacji, zaś jego prawa bezsprzecznie spełniała wymogi formalne. Ponadto w jego ocenie udowodnił, że jego przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, jest na poziomie co najmniej dostatecznym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że przedmiotem oceny Sądu jest jedynie zasadność podtrzymania przez Komisję II Stopnia oceny niedostatecznej z zadania z zakresu prawa cywilnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

W ocenie Sądu, Komisja II Stopnia dopuściła się w tym zakresie - mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a także na sporządzeniu uzasadnienia uchwały nieodnoszącej się do rozpoznawanej sprawy. Uzasadnienie to jest ponadto wewnętrznie sprzeczne.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 78d ust. 1, ust. 2 i ust. 5 Prawa o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych. Druga część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego, polegającego na przygotowaniu apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do jej wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

W myśl art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się przy tym, że aby praca egzaminacyjna mogła zostać oceniona pozytywnie, musi spełniać łącznie wszystkie wymagania określone w art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, a zatem wymogi formalne, przepisy prawa muszą być zastosowane właściwie i umiejętnie zinterpretowane, sposób rozstrzygnięcia problemu ma być poprawny i uwzględniać interes strony (por. wyrok NSA z 4 marca 2020 r., II GSK 4278/17, LEX nr 2822026). Dopiero zatem spełnienie wszystkich przesłanek wskazanych w powyższym przepisie umożliwia wystawienie zdającemu oceny pozytywnej z danej części egzaminu adwokackiego. W zależności zaś od stopnia przygotowania do wykonywania zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, tj. pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych – od celującej do dostatecznej (por. wyrok NSA z 13 lutego 2014 r., sygn. II GSK 1929/12, LEX nr 1450722).

Sądy administracyjne zwracają również uwagę, iż wśród kryteriów ocen prac z poszczególnych zadań nie znalazło się kryterium wyniku uzyskanego z rozwiązań pozostałych części egzaminu. Oznacza to, że ustawowe kryterium braku przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata może być odnoszone do określonej części egzaminu adwokackiego sprawdzającej przygotowanie w ramach jednej z dziedzin prawa i uzyskanie negatywnej oceny z tej części egzaminu, zgodnie z art. 78e ust. 4 Prawa o adwokaturze, skutkuje uznaniem nieprzygotowania do wykonywania zawodu adwokata (zob. wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2020 r., sygn. VI SA/Wa 2663/19, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Nie bez znaczenia na gruncie niniejszej sprawy pozostaje również, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 Prawa o adwokaturze, zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Kluczowe znaczenie dla każdego korzystającego z takiej pomocy prawnej świadczonej przez adwokata ma zatem jej wysoka jakość. Nie ma tym samym wątpliwości, że od kandydata do zawodu adwokata należy wymagać takich kwalifikacji, aby mógł on sprostać wymaganiom świadczenia pomocy prawnej o jak najwyższej jakości. Kwalifikacje te winny – co do zasady – gwarantować prawidłowe wykonywanie zawodu adwokata, a więc realizację ustawowego zobowiązania gorliwego, sumiennego i zgodnego z przepisami prawa wypełniania przez niego obowiązków. Wiedza i umiejętności niezbędne do wykonywania zawodu adwokata podlegają sprawdzeniu w trakcie egzaminu adwokackiego, zaś komisje przeprowadzające egzamin adwokacki zostały ustawowo zobowiązane do skontrolowania wiedzy i umiejętności zdającego (przygotowania prawniczego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, a więc świadczenia pomocy prawnej jak najwyższej jakości. Z tego też punktu widzenia oceniać należy poziom pracy sporządzonej przez zdającą. Nie można jednocześnie przychylić się do poglądu, że przy ocenie pracy zachodzi wymóg rozważenia, czy mimo popełnionych przez zdającego egzamin błędów sporządzony w ramach egzaminu, środek zaskarżenia może odnieść oczekiwany skutek. Nie ma wątpliwości, że – z punktu widzenia przydatności do zawodu – od kandydata na adwokata należy wymagać takich kwalifikacji, aby mógł on sprostać wymaganiom świadczenia pomocy prawnej o jak najwyższej jakości (zob. wyrok NSA z 14 grudnia 2011 r., sygn. II GSK 83/11, LEX nr 1134658, a także wyrok NSA z 4 marca 2020 r., sygn. II GSK 4279/17, LEX nr 3007187).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności wskazać należało, iż Komisja II Stopnia, oceniając pracę w omówionym zakresie, wykroczyła poza ramy kontroli, które zakreśla art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze. Organ dokonał bowiem nie dokonał merytorycznej oceny pracy egzaminacyjnej skarżącego, albowiem w uzasadnieniu swojej uchwały zawarł zarzuty wobec pracy zdającego jej niedotyczące.

Komisji II Stopnia sformułowała bowiem w uzasadnieniu uchwały zarzut wobec pracy zdającego (s. 10 zaskarżonej uchwały), zgodnie z którym "Całkowicie chybiony (i równie ogólnikowy jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.) jest nadto zarzut naruszenia art. 6 k.c. Skarżący zdaje się utożsamiać naruszenie tego przepisu z błędną oceną dowodów przez sąd, podczas gdy z naruszeniem art. 6 k.c. mielibyśmy do czynienia, gdyby sąd nieprawidłowo uznał, że ciężar udowodnienia określonej kwestii obciąża inną stronę niż to wynika z prawidłowego zastosowania ww. przepisu". Taki zarzut wobec pracy zdającego nie był formułowany przez KE. Co istotniejsze, jak słusznie podkreślił w skardze zdający, w swojej apelacji nie podniósł on zarzutu naruszenia art. 6 k.c. ani nie poruszał tej kwestii w uzasadnieniu tej apelacji. Dlatego należy zgodzić się ze skarżącym, że zakwestionowanie prawidłowości zarzutu, którego nie podniósł, nie powinno mieć wpływu na ocenę z zakresu prawa cywilnego. Komisja II Stopnia naruszyła tym samym art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze.

Skarżona uchwała zawiera także w swoim uzasadnieniu tezy wewnętrznie sprzeczne. Na s. 11 uzasadnienia uchwały Komisja II Stopnia stwierdza bowiem, że "Rodzaj i waga popełnionych przez zdającego uchybień nie pozwalają na uznanie, że sporządzone przez niego rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego zasługuje na ocenę negatywną w pięciostopniowej skali ocen". Jest to teza sprzeczna z rozstrzygnięciem zawartym w sentencji skarżonej uchwały. Komisja II Stopnia naruszyła tym samym art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze.

Na s. 8 zaskarżonej uchwały Komisja II Stopnia wskazała, że: "(...) zdający, sprzecznie z art. 126 § 2 k.p.c. wskazał numer PESEL oraz adresy stron, pomimo że apelacja nie jest pierwszym pismem procesowym w sprawie. Wprawdzie uchybienie to nie uzasadniałoby wszczęcia trybu naprawczego, o jakim mowa w art. 370 w związku z art. 130 k.p.c., jednak budzi wątpliwości, czy zdającemu znana jest treść art. 126 k.p.c., podstawowego przepisu dotyczącego sporządzania pism procesowych". Sąd nie podziela tego zarzutu Komisji II Stopnia wobec pracy zdającego. Zarzutu tego nie formułowali zresztą egzaminatorzy z KE. Przypomnieć należy, że art. 126 § 1 k.p.c. zawiera regulację dotyczącą zawartości każdego pisma procesowego. Dodatkowo zgodnie z art. 126 § 2 k.p.c.: "Gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie przedmiotu sporu oraz:

1) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron albo, w przypadku gdy strona jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej - adres do korespondencji wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej,

11) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy przedstawicieli ustawowych i pełnomocników stron,

2) numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) powoda będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku lub

3) numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numer w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub NIP powoda niebędącego osobą fizyczną, który nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania".

Zdaniem Sądu, umieszczenie zatem nadmiarowych informacji w apelacji dotyczących stron postępowania (numeru PESEL czy adresów zamieszkania), o ile są one zgodne ze stanem faktycznym, nie jest błędem i nie można zdającemu z tego czynić zarzutu. W praktyce sądowej bardzo często się zdarza, że w kolejnych pismach procesowych zawarte są takie nadmiarowe informacje – dotyczy to przede wszystkim umieszczania adresów stron np. w apelacji. Z treści art. 126 k.p.c. nie wynika, aby było to działanie sprzeczne z przepisami prawa, a zatem nie może być na podstawie tych przepisów formułowany zarzut wobec zdającego jak w skarżonej uchwale.

Jak słusznie podniósł także zdający w skardze, art. 370 k.p.c., na który powołuje się Komisja II Stopnia, utracił moc 7 listopada 2019 r., nie powinien zatem być powoływany w uzasadnieniu uchwały organu.

Na s. 10 uchwały Komisja II Stopnia stwierdziła, że "w tym zakresie egzaminatorzy w sposób prawidłowy ocenili pracę zdającego, nie przekraczając granic uznania administracyjnego". Sąd pragnie w tym kontekście zaznaczyć, że - wbrew twierdzeniom organu – "w postępowaniu w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego organy orzekające nie wydają decyzji o charakterze uznaniowym. Uznaniowych decyzji nie można mylić z decyzjami o charakterze ocennym, tzn. zawierającym element oceny. Podkreślenia wymaga, że poddanie ocenie rozwiązania zadania - zaproponowanego przez zdającego - następuje z punktu widzenia omówionych kryteriów objętych art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze" (wyrok NSA z 25 maja 2021 r. sygn. II GSK 1983/18). Uzasadnienie skarżonej uchwały w tym zakresie jest zatem błędne.

Komisja II Stopnia w zaskarżonej uchwale nie oceniła wagi poszczególnych błędów sporządzonych przez zdającego, nie wskazała np., że błędny wniosek apelacji skutkuje obniżeniem oceny o jeden stopień albo o pół stopnia. Na s. 11 uchwały jest tylko zbiorcze podsumowanie, iż "Zgodzić się należy z oceną egzaminatorów, który wystawili ocenę niedostateczną. Zwrócili oni uwagę na uchybienia, które łącznie mają charakter dyskwalifikujący". Ponadto na s. 12 uchwały organ wskazał, że "słusznie obaj egzaminatorzy uznali popełnione błędy za dyskwalifikujące pracę". Z treści uchwały można domniemywać, że żaden z błędów zdającego nie był dyskwalifikujący pracę. A zatem organ powinien ocenić wagę każdego z tych błędów i odnieść go do pięciostopniowej skali ocen. Organ tego jednak nie uczynił. Powyższe świadczy, że organ uchybił art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 78e ust. 2 i 3 w zw. z art 78d ust. 1, 6 i 10 Prawa o adwokaturze poprzez niezastosowanie i niewyjaśnienie w treści skarżonej uchwały przez Komisję II Stopnia skali ocen oraz kryteriów oceny wskazanych przez ustawodawcę i nieuwzględnienie powyższych przepisów przy dokonywaniu ponownej oceny pracy egzaminacyjnej skarżącego z zakresu prawa cywilnego

Analiza podnoszonych przez skarżącego zarzutów oraz całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie doprowadziły zatem Sąd do przekonania, że zasługiwały one na uwzględnienie.

Dokonując więc ponownie oceny pracy egzaminacyjnej, w ramach zarzutów odwołania, Komisja II Stopnia rozpatrzy ponownie odwołanie i uchwałę organu I instancji o wyniku egzaminu skarżącego, z uwzględnieniem powyższych wytycznych w perspektywie wypełnienia wszystkich kryteriów oceny wynikających z przepisów Prawa o adwokaturze. Nie można przy tym ograniczyć się w ocenie pracy skarżącego do wyliczenia i omówienia jego błędów, o ile nie miały one jednoznacznie dyskwalifikującego charakteru, przy braku zestawienia ich z elementami prawidłowo ujętymi w sporządzonej przez niego apelacji (między innymi prawidłowe sfomułowanie części zarzutów apelacji, brak zastrzeżeń do użytego języka w apelacji). Ocena zarówno merytorycznego poziomu rozstrzygnięcia problemu kazusu egzaminacyjnego, jak i poziomu uwzględnienia interesu reprezentowanej strony dokonywana bowiem jest w ramach skali ocen, skąd musi wynikać uzasadnienie podjętej uchwały podtrzymującej negatywną ocenę.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a, na które złożył się wpis sądowy w kwocie 200 złotych.