Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 459/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej~Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.262 § 1 pkt 1, art. 122, art 155 § 1, art 159 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Grzegorz Panek /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant specjalista Teresa Tochowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2015r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2015r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Naczelnik Urzędu Celnego w ramach prowadzonej kontroli wobec D. S., pismem z dnia 22 lipca 2014 r. wezwał świadka – E.S. do okazania w ramach oględzin będącego w jej posiadaniu pojazdu VOLVO XC 90 nr VIN YV1CM796751153880 oraz do złożenia zeznań. Termin przeprowadzenia czynności kontrolnych wyznaczono na 11 sierpnia 2014 r. W wezwaniu pouczono świadka, że niezastosowanie się do wezwania w wyznaczonym terminie bez uzasadnionej przyczyny, spowoduje nałożenie przez organ podatkowy kary porządkowej do 2.800,00 zł. na podstawie art. 262 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. - określanej dalej jako Ordynacja podatkowa). Wezwanie dla świadka E.S. zostało odebrane przez nią w dniu 6 sierpnia 2014r.

W dniu zaplanowanych oględzin do Urzędu Celnego wpłynęło pismo z dnia 7 sierpnia 2014 r. adwokat A. S., w którym to piśmie wskazano, że świadek E. S. i kontrolowany D. S. nie stawią się na czynności kontrolne zaplanowane na dzień 11 sierpnia 2014 r. ponieważ do 31 sierpnia 2014 r. będą przebywać na urlopie. Dodatkowo w dniu 11 sierpnia 2014 r. z funkcjonariuszem prowadzącym kontrolę skontaktowała się telefonicznie A. S. i poinformowała, że świadek i kontrolowany nie stawią się na czynności kontrolne wyznaczone na ten dzień.

W związku z powyższym ponownie wezwano świadka E. S. do okazania do oględzin będącego w jej posiadaniu pojazdu VOLVO XC 90 oraz do złożenia zeznań w sprawie pojazdu. Termin przeprowadzenia czynności kontrolnych wyznaczono na 19 września 2014 r. W wezwaniu ponownie pouczono świadka, że niezastosowanie się do wezwania w wyznaczonym terminie bez uzasadnionej przyczyny, spowoduje nałożenie przez organ podatkowy kary porządkowej do 2.800,00 zł. Wezwanie dla świadka zostało odebrane przez E. S. w dniu 15 września 2014 r. W dniu 18 września 2014 r. za pośrednictwem faksu, a w dniu 25 września 2014 r. za pośrednictwem poczty do Urzędu Celnego . wpłynęło pismo z dnia 17 września 2014 r. sporządzone przez adwokat A. S., pełnomocnika E.S. i D.S. W piśmie pełnomocnik informuje, że nie może się stawić na czynności kontrolne wyznaczone na dzień 19 września 2014 r. z uwagi na fakt, że tego dnia będzie uczestniczyć w rozprawach sądowych, których termin został wyznaczony przed wyznaczeniem terminu czynności przez Urząd Celny. W załączeniu A S przesłała sądowe zawiadomienia o terminach posiedzeń sądów wyznaczonych na dzień 19 września 2014 r. Pełnomocnik strony dodatkowo poinformowała, że A S. i E. S. wyjechali poza swoje miejsce zamieszkania w celu kontynuowania rehabilitacji dziecka, a powrót planowany jest na koniec przyszłego tygodnia.

W celu zapewnienia stronie możliwości udziału w oględzinach pojazdu VOLVO XC 90 oraz zapewnienia stronie możliwości udziału w przesłuchaniu świadka E. S., funkcjonariusze prowadzący kontrolę w dniach 19, 22 oraz 29 września 2014 r. telefonicznie kontaktowali się z pełnomocnikiem strony A. S. w celu ustalenia nowego terminu dokonania czynności kontrolnych, tak aby nie kolidował on z innymi terminami rozpraw sądowych, w których uczestniczyć będzie adwokat A. S.

Dodatkowo w dniu 22 września 2014 r. faksem wysłano do Kancelarii Adwokackiej A.S. pisemną prośbę o zaproponowanie dogodnej dla pełnomocnika daty przeprowadzenia czynności oględzin pojazdu i przesłuchania świadka. W wyniku rozmów telefonicznych i wysłanej faksem pisemnej prośby, wspólnie z pełnomocnikiem strony A.S. ustalono termin przeprowadzenia oględzin na 30 października 2014 r. A. S. w rozmowach telefonicznych informowała funkcjonariuszy, że o uzgodnionym z nią terminie oględzin poinformuje D. i E. S..

W rezultacie ponownie wezwano świadka E. S. do okazania do oględzin będącego w jej posiadaniu pojazdu VOLVO XC 90 oraz do złożenia zeznań w sprawie pojazdu. Termin przeprowadzenia czynności kontrolnych wyznaczono na 30 października 2014 r. Jednocześnie w wezwaniu ponownie pouczono świadka, że niezastosowanie się do wezwania w wyznaczonym terminie bez uzasadnionej przyczyny, spowoduje nałożenie przez organ podatkowy kary porządkowej do 2.800,00 zł. Wezwanie dla świadka zostało odebrane przez E. S. w dniu 15 października 2014 r.

W dniu 30 października 2014 r. kontrolujący udali się na wyznaczone miejsce celem dokonania czynności kontrolnych. Od godziny 12.45 do godz. 14.10 oczekiwali pod adresem [...] na kontrolowanego i na świadka, którzy jednak ponownie nie stawili się na wezwanie pomimo uzgodnionego wcześniej terminu.

Tego samego dnia, na skrzynkę elektroniczną funkcjonariusza prowadzącego kontrolę wpłyną e-mail od pełnomocnika strony, adwokat A. S. informujący, że czynności kontrolne nie mogły się odbyć z uwagi na święto zmarłych i wyjazd D. i E. S. na groby bliskich w Polsce.

Ze względu na podejmowane przez organ celny kilkukrotne próby dokonania oględzin pojazdu VOLVO XC 90 nr [...] kontrolujący jeszcze raz w dniu 6 listopada 2014 wezwali A. S. pełnomocnika E. S. i D. S. do zaproponowania dogodnego terminu na przeprowadzenie czynności oględzin. Wezwanie zostało odebrane w dniu 26 listopada 2014 r. W dniu 2 grudnia 2014 r. wpłynęło pismo pełnomocnika A. S., z którego treści nie wynikają żadne propozycje, co do daty przeprowadzenia oględzin.

Ostatecznie Naczelnik Urzędu Celnego uznał, że E. S. pomimo trzykrotnego skutecznego wezwania jej do stawienia się celem dokonania czynności nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku i postanowił o nałożeniu kary porządkowej w kwocie 1000 zł postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014r. nr [...].

W zażaleniu na to postanowienie strona zarzuciła, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem:

- art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego zastosowanie w sytuacji, w której nieobecność świadka nigdy nie była nieuzasadniona, nigdy świadek bezzasadnie nie odmówił składania zeznań, natomiast świadek każdorazowo usprawiedliwiał nieobecność, a ponadto świadek wskazał na znaczne utrudnienia związane z koniecznością okazywania samochodu, z którego, na co dzień wraz z dzieckiem korzysta, próbując ustalić z organem, kto i w jakiej wysokości pokryje koszty związane z okazaniem samochodu, na co organ nie zareagował.

- art. 262 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie tj. pominięcie okoliczności, iż świadek każdorazowo za pośrednictwem swojego pełnomocnika informował o niemożliwości okazania samochodu, jak również usprawiedliwiła nieobecność w terminach przez organ wyznaczanych.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że z treści zaskarżonego postanowienia nie wynika, za którą nieobecność świadka została nałożona kara oraz, że jest ona nieuzasadniona albowiem świadek każdorazowo usprawiedliwiał swoją nieobecność. Wskazano także na bezcelowość przeprowadzenia dowodu z oględzin pojazdu będącego przedmiotem kontroli. Odnośnie wykładni przepisu art. 262 Ordynacji podatkowej powołano się na orzecznictwo sądów administracyjnych - WSA w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 1206/13 oraz NSA sygn. akt. II FSK 1726/08.

Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił zarzutów zażalenia, że organ podatkowy I instancji niesłusznie i bez podstawy prawnej wymierzył karę porządkową i postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 262 § 1 pkt 1 i pkt 2 poprzez nałożenie kary porządkowej w sytuacji, w której nie zostały spełnione przesłanki nałożenia tej kary. W skardze powtórzono argumentację zawartą w zażaleniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej, strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, lub bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2.800 zł (na mocy Obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 18 sierpnia 2014 r. w sprawie wysokości kwoty wymienionej w art. 262 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa (M. P. z 2014 poz. 710)).

Zauważyć także przy tym należy, że organ administracji ma obowiązek z urzędu wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej).

Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej do organu podatkowego należy inicjatywa w zbieraniu dowodów i wyjaśnianiu stanu faktycznego, a temu celowi służy m.in. instytucja wezwania strony, świadka lub innej osoby do złożenia wyjaśnień niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego czy do przedłożenia określonych dowodów. Nie budzi bowiem wątpliwości, że szereg informacji dotyczących stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem kontroli posiada strona bądź świadek, ale to organ a nie strona bądź świadek ma decydować o tym, które dane są istotne w sprawie i kto winien być przesłuchany. To organ decyduje, jakie informacje nie mają znaczenia w sprawie. W możliwości wezwania strony, czy innej osoby do określonego zachowania na podstawie art. 155 Ordynacji podatkowej, realizowany jest przez organ podatkowy obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W sytuacji, gdy strona w ogóle nie stosuje się do wezwania organu, organ podatkowy ma prawo podjąć dopuszczalne prawem kroki zmierzające do uzyskania wyjaśnień, czy przedstawienia dowodu, w tym nałożenie kary porządkowej. Ocena bowiem, czy złożenie przez podatnika czy świadka dowodu lub zeznań jest niezbędne, pozostaje w gestii organu, przed którym toczy się postępowanie. (por. wyroki NSA z dnia 30.11.2010 r., sygn. akt: II FSK 1270/09 II FSK 921/10 i II FSK 1691/10 publ. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy może wezwać stronę postępowania lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie organ może w toku postępowania, zważywszy na jego dobro i niezakłócanie jego toku, zmieniać swoje koncepcje w zakresie przeprowadzania dowodów, z zaniechaniem przeprowadzenia dowodu włącznie, gdy w toku tego postępowania okaże się, że nie będzie to niezbędne. Stosownie do treści art. 159 Ordynacji podatkowej, w wezwaniu należy wskazać: nazwę i adres organu podatkowego, imię i nazwisko osoby wzywanej, w jakiej sprawie i w jakim charakterze oraz w jakim celu osoba ta zostaje wezwana, czy osoba wezwana powinna stawić się osobiście lub przez pełnomocnika, czy też może złożyć wyjaśnienie lub zeznanie na piśmie, termin do którego żądanie powinno być spełnione oraz skutki prawne niezastosowania się do wezwania.

Mając na uwadze brzmienie art. 262 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, Sąd uznał, że wezwania skarżącej w charakterze świadka na przesłuchanie i okazanie przedmiotu oględzin oraz wszelkich dokumentów związanych z samochodem Volvo XC 90 zawierają wszystkie elementy określone w art. 159 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Przede wszystkim, organ jasno określił w nim treść swego żądania, wyznaczył stronie konkretny termin i miejsce zgłoszenia się, pouczył o sankcji grożącej za brak reakcji na wezwanie, jak również wskazał, że wzywa skarżącą w charakterze świadka do złożenia zeznań w postępowaniu dotyczącym określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu Volvo XC 90 przez jej męża.

Wezwania zostały nadto podpisane przez pracownika organu, z podaniem jego imienia, nazwiska i stanowiska służbowego. Również zostały ono prawidłowo doręczone.

Zauważyć należy, że wezwanie jako czynność cechująca się władczością oraz jednostronnością, nakłada na osoby, do których jest kierowane określone obowiązki, których niewykonanie jest sankcjonowane poprzez nałożenie kary porządkowej, o której mowa w art. 262 Ordynacji podatkowej oraz przymus administracyjny w ich egzekwowaniu. Zatem, zadaniem świadka jako zobowiązanej do stawiennictwa na przesłuchanie, jest zgłoszenie się na w miejscu i czasie wskazanym w wezwaniu i udzielenie odpowiedzi na pytania, a do organu należy ocena pozyskanego w ten sposób dowodu. Kara porządkowa nałożona przez organ podatkowy jest środkiem dyscyplinującym uczestników postępowania podatkowego. Ma zadbać, aby postępowanie to przebiegało sprawnie i kończyło się przewidzianym prawem terminie konkretnym rozstrzygnięciem. Uchylanie się bowiem przez zobowiązanego od wykonywania obowiązków w postępowaniu podatkowym, powoduje przedłużanie postępowania, a niekiedy w ogóle uniemożliwia jego zakończenie.

Skoro przepis art. 262 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej mówi o bezzasadnej odmowie osobistego stawiennictwa, zatem, należy ocenić czy nieobecność skarżącej na przesłuchaniu była obiektywnie usprawiedliwiona.

W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy postawę skarżącej w jej całokształcie, w stosunku do wykonania nałożonego na nią obowiązku w postaci stawiennictwa należy ocenić krytycznie. Mianowicie skarżąca korzystając z możliwości usprawiedliwienia swojej nieobecności, tak naprawdę nadużywała swojego uprawnienia w tym zakresie. Wskazywanie kolejnych przeszkód uniemożliwiających stawienie się de facto powodowało, że organ nie mógł przeprowadzić zaplanowanych czynności. Trzeba tutaj podkreślić, że niewątpliwie obowiązek stawienia się celem złożenia zeznań czy też okazania przedmiotu oględzin wiąże się z pewnego rodzaju niedogodnościami i przeważnie związany jest z koniecznością weryfikacji czy też zmiany swoich codziennych planów czy zamierzeń. Nie może być jednak tak, że strona, świadek czy inna osoba zobowiązana do osobistego stawiennictwa w każdym przypadku przedkłada swoje sprawy osobiste nad wypełnieniem ciążącego na niej obowiązku i w ten sposób stara się usprawiedliwić swoją nieobecność. Należy tutaj podkreślić, że organ prowadząc postępowanie wykazał się dużą dozą dobrej woli i starał się aby przeprowadzenie zaplanowanej czynności odbyło się w czasie jak najbardziej korzystnym dla świadka. Nawet jeżeli można by było uznać, że w przypadku dwóch pierwszych wezwań organ uznał, że niestawiennictwo jest usprawiedliwione, skoro wystosował trzecie wezwanie to jednak w zastawieniu wszystkich okoliczności sprawy należało uznać, tak jak uczynił to organ, że świadek niezasadnie uchyla się od obowiązku osobistego stawiennictwa celem złożenia zeznań i okazania przedmiotu oględzin.

W ocenie Sądu, zostały zatem spełnione wszystkie przesłanki umożliwiające nałożenie na skarżącą kary porządkowej wynikającej z art. 262 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.