Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 571/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie NSA Sylwia Zapalska(spr.) as.sąd.WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st.sekr. sąd. Magdalena Rossa po rozpoznaniu w dniu 04 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi S.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 rok o d d a l a s k a r g ę /-/K.Nikodem /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003 r. Burmistrz Gminy wszczął wobec S.T. i M.T. postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003 r.

Po przeprowadzeniu postępowania Burmistrz Gminy decyzją z dnia [...]nr [...] ustalił S.T. i M.T. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003 r. w kwocie [...] zł. Wysokość podatku od nieruchomości ustalono na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego spisanego w dniu [...] grudnia 2002 r. oraz protokołu oględzin z dnia [...] lipca 2003 r. w następujący sposób.:

- budynki zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej [...] m2 x [...] zł = [...] zł,

- budynki pozostałe niemieszkalne [...] m2 x [...] zł = [...] zł,

- grunty pozostałe [...] m2 x [...] zł = [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji Burmistrz Gminy wyjaśnił, że decyzją Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r., podtrzymaną wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 05 czerwca 2001 r., zwrócono S.T. i M. T. nieruchomość zabudowaną, położoną w R. przy ul. [...]. w związku z tym stali się oni właścicielami opisanej powyżej nieruchomości, co powoduje powstanie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości.

Od powyższej decyzji skarżący S.T. wniósł, za pośrednictwem pełnomocnika, odwołanie z dnia [...] sierpnia 2003 r., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego niezasadne jest wymierzenie podatku od nieruchomości, ponieważ nie zostały ostatecznie uregulowane kwestie związane z własnością nieruchomości.

Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] decyzję nr [...], w której uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził naruszenie przez organ podatkowy norm prawa procesowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało w szczególności, że organ podatkowy pierwszej instancji przeprowadzał czynności procesowe nie informując o nich stron postępowania, a także sporządził protokół oględzin z naruszeniem art. 290 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.). W ocenie organu odwoławczego Burmistrz Gminy nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, jakie poczynił ustalania w zakresie podmiotu i przedmiotu opodatkowania.

W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania podatkowego Burmistrz Gminy wydał w dniu [...] decyzję nr [...], ustalając S.T. i M.T. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003 r. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy podniósł, że decyzją z dnia 17 września 1999 r. Minister Gospodarki, po rozpoznaniu wniosku S. T. i K. T., stwierdził nieważność zarządzeń i orzeczeń Ministra Przemysłu Lekkiego i Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z lat pięćdziesiątych (decyzje nacjonalizacyjne), na mocy których przejęto na własność Skarbu Państwa Przedsiębiorstwo "S.T. – Fabryka A, R., ul. [...]". W dacie wydania decyzji teren byłego przedsiębiorstwa znajdował się w posiadaniu Skarbu Państwa i był użytkowany przez Fabryki B S.A.

Ponadto w uzasadnieniu powyższej decyzji organ podatkowy wyjaśnił, że w dniu [...] Minister Gospodarki utrzymał w mocy powyższą decyzję zaskarżoną przez Firmę B S.A. W związku z tym Firma B S.A. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia [...] czerwca 2001 r. oddalił skargę uznając, że jest bezzasadna. Na skutek powyższego orzeczenia Wojewoda wszczął z urzędu w dniu [...] kwietnia 2002 r. postępowanie w sprawie zmiany ostatecznej decyzji Wojewody z dnia [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego na okres 99 lat przez Firmę B S.A. gruntów położonych w R.(działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]), które zostało umorzone na mocy decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2003 r.

Z uzasadnienia decyzji wynika również, że w dniu [...] maja 2003 r. przedsiębiorstwo C S.A. (dawniej Firma B S.A.) oświadczyło, że wobec przytoczonych powyżej decyzji Ministra Gospodarki oraz wyroku NSA, nie ma obecnie żadnego tytułu prawnego do wymieniony powyżej działek. Ponadto przedsiębiorstwo C S.A. stwierdziło, że nie jest posiadaczem wymienionych powyżej gruntów, ponieważ dokonało ich przekazania na rzecz właścicieli, tj. S.T. i M.T., co potwierdza protokół zdawczo-odbiorczy spisany w dniu [...] grudnia 2002 r., z którego wynika, że przekazane zostały działki oznaczone nr według nowego oznaczenia nr [...] i nr [...] o powierzchni [...] m2 wraz z posadowionymi na nich budynkami o łącznej powierzchni użytkowej [...] m2.

Tak ustalony stan prawny nieruchomości stał się podstawą do przeprowadzenia postępowania podatkowego wobec S.T. i M.T., w wyniku którego ustalono, że skarżący S.T.:

- od dnia [...] stycznia 2003 r. do dnia [...] maja 2003 r. w jednym z budynków wydzierżawił [...] m2 powierzchni użytkowej pod działalność gospodarczą W.W. – Zakład D W.W. Oddział R.;

- od dnia [...] czerwca 2003 do chwili obecnej w jednym z budynków wydzierżawił [...] m2 powierzchni użytkowej pod działalność gospodarczą spółce cywilnej Zakład"E" z siedzibą w R.;

- od dnia [...] grudnia 2002 r. do chwili obecnej, wspólnie z M. T., jest właścicielem faktycznie władającym gruntami o powierzchni [...] m2 oraz wszystkim budynkami, które na tych gruntach się znajdują.

Wobec powyższego organ podatkowy stwierdził, że skarżący S. T. jest właścicielem opisanej powyżej nieruchomości, pomimo braku dokonania odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej. Organ podatkowy wyjaśnił, że brak wpisu do księgi wieczystej nie pozbawia właściciela nieruchomości tytułu własności, gdyż z zasady wpis ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że nie powoduje zmiany stanu prawnego nieruchomości.

Od powyższej decyzji Burmistrza Gminy skarżący S.T. wniósł odwołanie z dnia [...] stycznia 2004 r. (M.. również wniósł od powyższej decyzji odwołanie z dnia [...] stycznia 2004 r.), domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zawieszenia postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. – Dz. U. z 2002 r., nr 9, poz. 84 ze zm.) oraz błędne ustalenie stanu faktycznego.

Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego i przeanalizowaniu treści odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w świetle art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej będące właścicielami lub posiadaczami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w toku postępowania dowodowego organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że S.T. i M.T. są właścicielami spornej nieruchomości, a ponadto wykonują prawa właścicielskie wobec nieruchomości, poprzez oddanie części nieruchomości w najem podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą.

Biorąc to pod uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że Burmistrz Gminy zasadnie ustalił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003 r. w stosunku do nieruchomości gruntowej, w skład której wchodzą działki oznaczone numerami geodezyjnymi [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2 i posadowionych na nich budynkach. W konkluzji odwoławczy organ podatkowy stwierdził, że prawidłowo określony został nie tylko podmiot decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, ale także przedmiot opodatkowania, a także zostały zastosowane prawidłowe stawki podatkowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło również stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, co do kwestii deklaratoryjnego charakteru wpisu w księdze wieczystej.

Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została zaskarżona przez S.T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargą z dnia [...] kwietnia 2004 r. Skarżący domagał się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 2 ust. 3 pkt 3 oraz art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w toku postępowania niesporne było, że wraz z M.T. znajduje się w posiadaniu części zabudowań położonych na spornej nieruchomości i wynajmuje je na prowadzenie działalności gospodarczej innemu podmiotowi. Skarżący podniósł jednak, że pomimo wyrażonego w zaskarżonej decyzji stanowiska Burmistrza odnośnie własności nieruchomości, Gmina zawierała z innymi podmiotami umowy najmu lokali i cały czas czerpała z tego tytułu pożytki. W lokalach prowadzona jest między innymi działalność gospodarcza przez spółki prawa handlowego i świadczone są usługi medyczne. W świetle powyższego skarżący stwierdził, że brak jest podstaw obciążenia go podatkiem od nieruchomości, poza jego częścią związaną z lokalem, który skarżący wynajmuje innym podmiotom.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało podniesione zarzuty za bezpodstawne i wniosło o oddalenie skargi.

Następnie, pismem z dnia [...] stycznia 2006 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wezwał Samorządowe Kolegium Odwoławcze do uzupełnienia odpowiedzi na skargę, poprzez ustosunkowanie się do zarzutów skargi, co do wynajmowania pomieszczeń w budynkach znajdujących się na nieruchomości S.T. i M.T. przez Gminę i pobierania przez nią czynszu.

W odpowiedzi, pismem z dnia [...] lutego 2006 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że gmina R. nigdy nie dysponowała nieruchomościami stanowiącymi własność S.T. i M.T., nie posiadała do nich żadnych praw i nigdy nie ich wynajmowała i nie czerpała korzyści. Gmina R. wyraziła przypuszczenie, że skarżący powołuje w skardze na lokale znajdujące się w budynkach usytuowanych na działce sąsiedniej, stanowiących własność Gminy R., co do których skarżący rościł sobie prawo. Wniosek taki wypływa z faktu, że gmina R. jeden z budynków wynajmuje spółce zajmującej się udzielaniem świadczeń zdrowotnych. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie stwierdziło, że zarzuty podniesione w skardze nie znajdują żadnego uzasadnienia i wobec tego nie zasługują na uwzględnienie.

Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r. Burmistrz Gminy poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że skarżący wynajął na rzecz podmiotów gospodarczych kolejne pomieszczenia w budynkach znajdujących na terenie spornej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że na podstawie art. 1§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej.

W analizowanej sprawie przedmiot sporu sprowadza się do ustalenia, czy skarżący S. T. jest podatnikiem podatku od nieruchomości za 2003 r. ustalonego od nieruchomości położonej w R. przy ul. [...], w skład której wchodzą działki oznaczone numerami geodezyjnymi [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2 wraz z budynkami usytuowanymi na ich powierzchni.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. – Dz. U. z 2002 r., nr 9, poz. 84 ze zm.) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

W świetle powołanych powyżej przepisów organy podatkowe, ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2003 r., były zobowiązane do ustalenia, czy skarżący był we wskazanym okresie właścicielem opisanej powyżej nieruchomości, a jeżeli tak, to czy inny podmiot nie był posiadaczem samoistnym.

Odnosząc się do pierwszej kwestii należy stwierdzić, że organy podatkowe zasadnie uznały, w świetle zgromadzonych w toku postępowania podatkowego dowodów, że skarżący S.T. był właścicielem spornej nieruchomości.

Z dowodów zgromadzonych w toku postępowania podatkowego wynika, że Minister Gospodarki, po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na wniosek S.T. i K.T., decyzją z dnia 17 września 1999 r. stwierdził nieważność zarządzeń i orzeczeń Ministra Przemysłu Lekkiego i Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z lat pięćdziesiątych, czyli decyzji nacjonalizacyjnych, na mocy których przejęto na własność Skarbu Państwa przedsiębiorstwo "S. T. – Fabryka A, R., ul. [...]". Powyższa decyzja, stwierdzająca nieważność aktów prawnych wydanych w latach pięćdziesiątych, wywarła skutek z mocą wsteczną, tj. ex tunc. Z związku z tym należy stwierdzić, że decyzje nacjonalizacyjne nie wywołały żadnych skutków prawnych, a zatem nie mogły stanowić podstawy prawnej przeniesienia prawa własności na inny podmiot. Z powyższych ustaleń wynika zatem, że właścicielami spornej nieruchomości są spadkobiercy S.T., której przysługiwało prawo własności nieruchomości w momencie wydania aktów nacjonalizacyjnych w latach pięćdziesiątych. Z dowodów zgromadzonych w toku postępowania przez organy podatkowe wynika natomiast, że obecnie spadkobiercami tymi, w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w R. I Wydział Cywilny z dnia 30 listopada 1990 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po S.T., z dnia 22 kwietnia 1992r. o zmianie wymienionego wyżej postanowienia, z dnia [...] kwietnia o stwierdzeniu nabycia spadku po I.T. i postanowieniem Sądu Rejonowego w O. I Wydział Cywilny z dnia 16 kwietnia 1999 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po K. T., są S.T. i M.T.

Użytkownikiem terenu byłego przedsiębiorstwa S.T. była natomiast Firma B, które, mając interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, wniosły odwołanie od powyższej decyzji. Ministra Gospodarki decyzją z dnia [...] marca 2000 r. utrzymał jednak w mocy swą wcześniejszą decyzję, zaskarżoną przez Fabryki B S.A. W związku z powyższym przedsiębiorstwo Fabryki B S.A. wniosło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 5 czerwca 2001 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność i prawidłowość decyzji Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia 5 czerwca 2000 r. Tym samym utrzymany został w mocy stan prawny, z którego wynika, że właścicielami spornej nieruchomości są spadkobiercy S.T., tj. obecnie S. T. i M.T.

W świetle opisanych powyżej okoliczności wątpliwości nie może budzić stan prawny nieruchomości będących przedmiotem opodatkowania. Należy również stwierdzić, że wątpliwości nie budzi również powierzchnia tych nieruchomości, gdyż zgodnie z ze spisanym w dniu [...] grudnia 2002 r. protokołem zdawczo-odbiorczym firma B S.A. z siedzibą w S. przekazała S. T. i M.T. grunty o powierzchni [...]m2, składające się z działek oznaczonych geodezyjnie nr [...] (pow. [...] m2) i nr [...] (pow. [...] m2) wraz z posadowionymi na nich budynkami. Zarówno zatem powierzchnia gruntów, jak powierzchnia usytuowanych na nich budynków została precyzyjnie oznaczona.

Odnosząc się natomiast do podniesionego przez skarżącego zarzutu niezasadności opodatkowania w związku z nieujawnieniem stanu prawnego nieruchomości w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, należy podkreślić, ze zarzut ten nie znajduje uzasadnienia w świetle obowiązujących przepisów prawnych. W polskim systemie prawnym przyjęto bowiem zasadę deklaratoryjnego charakter wpisu do księgi wieczystej. Oznacza to, że brak wpisu do księgi wieczystej nie pozbawia właściciela nieruchomości tytułu prawnego do nieruchomości. Dokonanie wpisu ujawnia jedynie dokonaną zmianę stanu prawnego, natomiast dokonanie wpisu nie jest tożsame z przeniesieniem prawa własności nieruchomości lub dokonaniem jakiejkolwiek zmiany stanu prawnego nieruchomości. Samo dokonanie wpisu nie przesądza zatem zmiany stanu prawnego nieruchomości. Niemniej należy podkreślić, że ujawnienie prawa w księdze wieczystej ma istotne znaczenie prawne, gdyż z dokonaniem wpisu do księgi wieczystej wiąże się szereg domniemań, m.in. domniemanie prawdziwości wpisu, zgodnie z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Nie oznacza to jednak, że domniemanie takie nie może być wzruszone. Może tego dokonać w szczególności nabywca prawa własności do nieruchomości, w interesie którego leży ujawnienie nowego stanu prawnego.

W świetle zgromadzonych w toku postępowania dowodów nie znajduje także uzasadnienia zarzut podniesiony w skardze, iż to gmina jest posiadaczem samoistnym części nieruchomości. W piśmie z dna [...] lutego 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odnosząc się do wezwania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, oświadczyło, że Gmina R. nigdy nie dysponowała nieruchomościami stanowiącymi własność S. T. i M.T., nigdy nie była posiadaczem tych nieruchomości i nie czerpała z nich pożytków. Stanowisko skarżącego, jakoby było inaczej nie znajduje natomiast uzasadnienia w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania. Skarżący sformułował swój zarzut w sposób bardzo ogólny, nie określił w szczególności precyzyjnie, jakie konkretnie grunty lub budynki były użytkowane przez gminę R., i z których gmina czerpała pożytki. Skarżący nie przedstawił na tę okoliczność żadnego dowodu w toku postępowania podatkowego, ani też nie wnosił o przeprowadzenie dowodu przez organ podatkowy, który potwierdzałby zasadność podniesionego zarzutu. Ogólnikowość postawionego zarzutu może budzić wątpliwości także ze względu na fakt, że skarżący zapoznał się ze składnikami przejmowanej nieruchomości, co wynika z protokołu zdawczo-odbiorcze spisanego w dniu [...] grudnia 2002 r., należy więc sądzić, że posiadał dotyczącego tego, jakie grunty i budynki stanowią przedmiot jego własności.

Z tych powodów Sąd wniesioną skargę uznał za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

/-/K. Nikodem /-/G. Gorzan /-/S. Zapalska