Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 791/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 70b, art. 70
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] odmawiającej przyznania A. K. prowadzącej Salon Fryzjerstwa Damskiego dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika N. J., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium powołując się na ustalenia organu I instancji podało, że A. K. jako pracodawca w dniu 6 grudnia 2013 r. złożyła wniosek

o przyznanie dofinansowania kosztów przygotowania zawodowego młodocianego pracownika. Na podstawie wniesionych dokumentów ustalono, że wnioskodawczyni zawarła prawidłową umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego

z pracownikiem młodocianym na okres od 01.09.2010 r. do 31.12.2011 r., czyli na okres 16 miesięcy. Naukę zawodu w Salonie Fryzjerskim prowadziła wnioskodawczyni, która posiada odpowiednie kwalifikacje do prowadzenia praktycznej nauki zawodu. Młodociany pracownik zdał egzamin w dniu 14.09.2013 r., a wnioskodawczyni przedłożyła kopię dyplomu potwierdzającego ten fakt w terminie 3 miesięcy od zdania egzaminu. A. K. pomimo wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku nie dołączyła zaświadczenia z ZUS o niezaleganiu ze składkami na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Brak zaświadczenia z ZUS oraz załączone, choć niepodpisane przez stronę oświadczenie, w którym zwraca się do Prezydenta Miasta o przelanie należnego dofinansowania na rzecz zaległych składek, w ocenie organu świadczy o istnieniu zaległości. Ponadto organ I instancji podczas rozmowy ze stroną uzyskał informację, iż zaległość ze składkami wynosi ok. 34000 zł. Po przeanalizowaniu złożonych dokumentów stwierdzono, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej A. K. odnotowuje rosnące straty, obroty przedsiębiorstwa maleją, zmniejsza się przepływ środków finansowych w przedsiębiorstwie, zwiększa się zadłużenie, a odsetki wzrastają. Wnioskodawczyni jako okoliczności które spowodowały utratę płynności finansowej wskazała m.in. zaciągnięte kredyty na budowę domu. W dalszej części formularza strona zaznaczyła, że pomimo wystąpienia ww. okoliczności jest w stanie odzyskać płynność finansową, jednakże nie wskazała, jakie działania w tym kierunku podjęła lub planuje podjąć. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że A. K. spełniła przesłanki do uznania jej za przedsiębiorcę zagrożonego w rozumieniu pkt 11 Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw, a w konsekwencji nie może uzyskać dofinansowania kosztów przygotowania zawodowego pracownika.

Dalej Kolegium podało, że podstawą prawną odmowy przyznania dofinansowania był art. 70b ust. 11 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) dalej "ustawa". Przepis ten obowiązuje od dnia 1 września 2012 r. i jego wprowadzeniu nie towarzyszyło rozstrzygnięcie przez ustawodawcę kwestii jego intertemporalnego stosowania. Tymczasem wejście w życie tego przepisu nastąpiło po zrealizowaniu umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, zawartej w dniu 1 września 2010 r. na okres 16 miesięcy tj. do dnia 31 grudnia 2011 r. Jednakże zdanie egzaminu przez młodocianego pracownika nastąpiło w dniu 14.09.2013 r., a wniosek złożony przez pracodawcę o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika został złożony w dniu 6.12.2013 r., a więc po wejściu w życie ww. przepisu. Dlatego należało w sprawie ocenić, czy zasadne jest stosowanie art. 70b ustawy w brzmieniu sprzed zmiany, czy po zmianie dodającej ustęp 11, a którą to kwestię organ I instancji całkowicie pominął.

Powołując wywody prawne zawarte w uchwale NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13, Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie będzie miał zastosowanie art. 70b ustawy w brzmieniu obowiązującym po 1 września 2012 r. Podniosło, że przed tym dniem odwołująca wypełniła tylko dwa warunki - uzyskała odpowiednie kwalifikacje celem prowadzenia dokształcenia oraz była zakończona umowa o pracę

z młodocianą pracownicą. Natomiast w dacie zmiany przepisów młodociana nie zdała wymaganych egzaminów, a zatem nie rozpoczął jeszcze biegu trzymiesięczny termin na złożenie wniosku o przyznanie dofinansowania. Oznacza to, że stan faktyczny uprawniający wnioskodawczynię do ubiegania się o dofinansowanie

w dacie wejścia w życie art. 70b ust. 11 ustawy nie był ukształtowany w sposób definitywny, tzn. tak kształtujący jej sytuację, że już wówczas mogła,

z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością przypuszczać, że dofinansowanie otrzyma. Inaczej rzecz ujmując do dnia wejścia w życie art. 70b ust. 11 ustawy nie ziściły się wszystkie ustawowe warunki uprawniające do nabycia uprawnienia do dofinansowania według stanu prawnego wówczas obowiązującego. Okoliczności niespełnione na tę datę (brak zdanego egzaminu, nierozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku o przyznanie dofinansowania, miały charakter przyszły i niepewny. Wykluczyć należy zatem twierdzenie, że w dniu 1 września 2012 r. sytuacja strony była na tyle ukształtowana, że mogła mieć pewność uzyskania spornej pomocy publicznej.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy którym dysponował organ I instancji, był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia

w rozpoznawanej sprawie i upoważniał organ do uznania, że Salon Fryzjerstwa Damskiego którego właścicielką jest A. K. jest przedsiębiorstwem zagrożonym (znajdującym się w trudnej sytuacji) w rozumieniu art. 11 Wytycznych Wspólnotowych. Natomiast argumentacja odwołującej jakoby obecnie uzyskiwane przez nią dochody, które wynoszą łącznie ok. 3 964,00 zł poprawiły odzyskanie płynności finansowej salonu jest w ocenie Kolegium wątpliwa, gdyż z tej kwoty musi ona ponosić bieżące opłaty i koszty utrzymania rodziny tj. siebie i dwójki dzieci, na które są przyznane alimenty i które na dzieci winny być wydatkowane. Ponadto sama przyznała w odwołaniu, że od przychylnego rozpatrzenia sprawy zależy kondycja finansowa zakładu, jak również egzystencja jej i jej dzieci na "normalnym poziomie".

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję A. K., domagając się jej uchylenia wskazała, że zawarła umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego w trakcie obowiązywania przepisów przed nowelizacją. Decyzje o szkoleniu młodocianego pracownika podjęła kierując się obowiązkami i prawami podjętymi w ustawie

w brzmieniu sprzed nowelizacji. To pod rządami starego prawa odbył się cały cykl kształcenia i poniosła ona z tego tytułu koszty. Wprawdzie N. J. zdała egzamin już po wejściu w życie nowelizacji, lecz sam egzamin, choć niezbędny, faktycznie był jedynie zwieńczeniem procesu kształcenia, który był skuteczny skoro młodociana go zdała. Skarżąca podkreśliła, że ciążący na niej obowiązek zrealizowała w sposób skuteczny i prawidłowy, dlatego zastosowanie nowego prawa prowadzącego do pozbawienia jej dofinansowania byłoby sprzeczne z zasadą zaufania obywateli do państwa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 70b ustawy, zgodnie z którym (ust. 1) pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1 (ust. 6). Dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 (ust. 7).

W myśl art. 70 ust. 1 i 2 ustawy, praktyczna nauka zawodu może odbywać się

u pracodawcy na podstawie umowy zawartej między nim a szkołą, określającej

w szczególności sposób ponoszenia kosztów realizowania praktycznej nauki zawodu. Wówczas szkoły prowadzące kształcenie zawodowe przekazują pracodawcom, u których realizowana jest praktyczna nauka zawodu w formie praktyk zawodowych, środki na pokrycie dodatków i premii wypłacanych pracownikom za wykonywanie obowiązków opiekunów praktyk zawodowych oraz opłacanych od nich składek na ubezpieczenia społeczne (art. 70a ust. 1 ustawy).

Zasadą wynikającą z przytoczonych przepisów jest zatem udzielenie rekompensaty finansowej za realizację kształcenia zawodowego tym podmiotom, których podstawową działalnością nie jest kształcenie uczniów. Takiej zasadzie podporządkowany jest też art. 70b ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 70b ust. 11 ustawy, dofinansowanie, o którym mowa w art. 70b ust. 1 ustawy, stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz.Urz.UE.L.2006.379.5), a stosownie do zapisów tego rozporządzenia pomoc taka nie może być udzielana podmiotom gospodarczym uznanym za zagrożone (znajdujące się w trudnej sytuacji ekonomicznej).

W pkt 7 preambuły do rozporządzenia nr 1998/2006 Komisja wyjaśnia, że pomoc de minimis nie powinna być udzielana podmiotom znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji (Dz. Urz. UE C 244 z 01.10.2004, s. 2, zwanych dalej wytycznymi) w związku z trudnościami, jakie wiążą się z ustaleniem ekwiwalentu dotacji brutto pomocy udzielanej tego typu podmiotom gospodarczym. Dodatkowo zakaz ten podyktowany jest okolicznością, iż jedynym celem udzielanej tym podmiotom pomocy jest przywrócenie zdolności do konkurowania na rynku. Pomoc de minimis może natomiast mieć różne przeznaczenie oraz operacyjny charakter. Faktycznie, może prowadzić do utrzymywania na rynku źle funkcjonującego podmiotu gospodarczego, a w takich przypadkach, nawet niezależnie od bagatelnej wielkości, ma ona negatywny wpływ na warunki konkurencji.

Komisja uznaje przedsiębiorstwo za zagrożone, jeżeli ani przy pomocy środków własnych, ani środków, które mogłoby uzyskać od właścicieli lub wierzycieli, nie jest ono w stanie powstrzymać strat, które bez zewnętrznej interwencji władz publicznych prawie na pewno doprowadzą to przedsiębiorstwo do zniknięcia z rynku w perspektywie krótko lub średnioterminowej (pkt 9 rozdział 2.1. wytycznych).

Przedsiębiorstwo może być uznane za zagrożone w szczególności jeżeli występują typowe oznaki trudności, takie jak rosnące straty, malejący obrót, zwiększanie się zapasów, nadwyżki produkcji, zmniejszający się przepływ środków finansowych, rosnące zadłużenie, rosnące kwoty odsetek i zmniejszająca się lub zerowa wartość aktywów netto (rozdział 2.1. pkt 11 wytycznych ).

Organy w rozpatrywanym przypadku na podstawie ustalonego stanu faktycznego przyjęły, że - z przyczyn wskazanych w uzasadnieniach decyzji organów obydwu instancji - skarżąca jest przedsiębiorcą znajdującym się w trudnej sytuacji gospodarczej, a tym samym zagrożonym, podmiotem gospodarczym, a co za tym idzie nie przysługuje jej pomoc, o jakiej mowa w art. 70b ust.1 ustawy. Dodatkowo organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje nowe prawo, a więc dodany przez ustawę nowelizującą art. 70b ust. 11 ustawy.

W realiach rozpatrywanej sprawy z takim poglądem Kolegium nie można się zgodzić, przy czym Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela w tym zakresie pogląd zaprezentowany już w uzasadnieniach wyroków WSA w Poznaniu z 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 583/13, IV SA/Po 584/13 oraz WSA w Kielcach z dnia 25 września 2013 r. sygn. akta II SA/Ke 627/13 i z dnia 9 września 2013 r. sygn. akta II SA/Ke 531/13 (dostępne na stronie http://orzeczenia. nsa.gov.pl/).

Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w zakresie nauki zawodu poniesionych w okresie od 1 września 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. przez skarżącą, dotyczących pracownika N. J., należało stosować art. 70b ust. 11 ustawy dodany nowelą z dnia 19 sierpnia 2011 r., która weszła w życie w dniu 1 września 2012 r., czy też art. 70b ustawy w dotychczasowym brzmieniu, a więc bez wspomnianego ustępu 11. Kwestia ta ma rozstrzygające znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, gdyż, jak to już wyżej przytoczono, zgodnie z art. 70b ust. 11 ustawy, dofinansowanie, o którym mowa w art. 70b ust. 1 ustawy, stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz.Urz.UE.L.2006.379.5), a stosownie do zapisów tego rozporządzenia pomoc taka nie może być udzielana podmiotom gospodarczym uznanym za zagrożone (znajdujące się w trudnej sytuacji ekonomicznej).

Wskazać należy, że ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1206) nie zawierała norm intertemporalnych wskazujących w sposób jednoznaczny, jakie przepisy będą obowiązywały przy ocenianiu zasadności przyznawania dofinansowania kosztów kształcenia odbytego przed datą 1 września 2012 r.

Stanowisko w zakresie obowiązywania przepisów starych i nowych oraz problematyki przepisów przejściowych Sąd oparł na wykładni zaprezentowanej w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., o sygn. I OPS 1/06 (dostępnej na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), która z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. ma moc wiążącą w określonym w tym przepisie zakresie. Sąd podziela przy tym przedstawiony w tej uchwale tok rozumowania, analizę przepisów prawa i argumentację, gdyż są one przekonujące.

Powszechnie akceptowana w orzecznictwie i w doktrynie jest zasada stosowania przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania decyzji, o ile ustawodawca nie stanowi inaczej. Wynika to z ustanowionej w art. 7 Konstytucji RP, jak również w art. 6 kpa, zasady praworządności, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Działanie na podstawie prawa, to działanie na podstawie przepisów obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Zasada praworządności nakłada zatem na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu w dniu wydania decyzji. Po ustaleniu jego mocy obowiązującej, organy powinny podjąć czynności w celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie, do którego zastosowany zostać powinien przepis obowiązujący w dniu orzekania. Od tej reguły mogą zostać wprowadzone odstępstwa przepisami przejściowymi (patrz wyroki NSA z 16 maja 2007 r., sygn. I OSK 1080/06 oraz z 21 czerwca 2006 r., sygn. I OSK 943/05, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Nie ulega wątpliwości, że każda nowa ustawa, a w szczególności taka, która wprowadza zmiany w innych ustawach, zgodnie z wymogami przyzwoitej legislacji, powinna zawierać przepisy przejściowe i dostosowujące, aby nie zaskakiwać zainteresowanych nowymi regulacjami (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 2 marca 1993 r. K 9/92 - OTK 1993 nr 1 poz. 6 i z dnia 24 maja 1994 r. K 1/94 - OTK 1994 nr 1 poz. 10). Przepisy przejściowe (intertemporalne) powinny też prowadzić do tego, aby obciążenia związane ze zmianą prawa były proporcjonalnie rozkładane na adresatów norm prawa dotychczasowego i adresatów nowych norm prawnych. Decyzja o zmianie prawa nie powinna być decyzją arbitralną prawodawcy, a przepisy przejściowe powinny łagodzić uciążliwe zmiany obowiązującego prawa (por. wspomnianą wyżej uchwałę NSA z 10 kwietnia 2006r.).

Rozstrzygnięcie kwestii intertemporalnych przez ustawodawcę lub też

w przypadku braku takiego rozstrzygnięcia w procesie stosowania prawa, polegać może na przyjęciu jednej z trzech zasad: po pierwsze - zasady bezpośredniego działania prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wtedy także wszelkie zdarzenia z przeszłości); po drugie - zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to mimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie - zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r. P 9/04 - OTK 2005/1/9 odsyłający w uzasadnieniu do: J. Mikołajewicz, "Prawo intertemporalne. Zagadnienia teoretycznoprawne", Poznań 2000, str. 62 i uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006r., sygn. I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006/3/71).

Jak słusznie wskazał NSA w powołanej wyżej uchwale 7 sędziów, na bezpośrednie działanie ustawy nowej do zdarzeń mających miejsce przed jej wejściem w życie, ustawodawca powinien się zdecydować tylko w sytuacji, gdy za tym przemawia ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 2 marca 1993 r., K 9/92 - OTK 1993/1/6, z 19 października 1993 r., K 14/92 - OTK 1993/2/35). Poza tym, bezpośrednie działanie prawa nowego, chociaż wygodne dla ustawodawcy z punktu widzenia porządku prawnego, w praktyce niesie liczne zagrożenia w postaci naruszenia zasady zaufania obywatela do państwa, zasady ochrony praw nabytych, czy też zasady nieretroakcji prawa, które to zasady wynikają z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).

Jeżeli zatem decyzja organu administracji publicznej jest wydawana po wejściu w życie zmiany odpowiedniego przepisu, trzeba wziąć pod uwagę podstawową zasadę współczesnego prawa intertemporalnego tj. zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), którą to zasadę można wyprowadzić z art. 2 Konstytucji RP, statuującego konstrukcję państwa prawa. Przyjmuje się przy tym, że w razie kolizji, czy w sprawie ma zastosowanie przepis dotychczasowy, czy nowy, przepis dotychczasowy ma zastosowanie, jeżeli pod jego rządem powstał (zmienił się albo wygasł) stosunek prawny, którego treść została bezpośrednio wyznaczona przez ten przepis. Na tej podstawie sformułowana została ogólna zasada, w myśl której nowa ustawa nie ma być stosowana przy ocenie tak pozytywnych, jak

i negatywnych skutków zdarzeń prawnych, które nastąpiły przed jej wejściem w życie (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 443/09). Dodatkowo

w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podnosi się, że modyfikacje dokonywane przez wprowadzenie nowych przepisów odnoszących się do uprawnień przysługujących określonym podmiotom na mocy dotychczas obowiązującego prawa, nie tylko obniżają zaufanie obywateli do prawa, ale mogą również niejednokrotnie sprzeciwiać się ratio legis instytucji prawnej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt K 32/03, OTK-A 2004/3/22).

Z naruszeniem zakazu retroaktywności mamy do czynienia wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, stosujemy te nowe przepisy. O retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Z retrospektywnością prawa mamy zaś do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym, takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia /"stosunki w toku"/, które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (por. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 1986 r. U 5/86 - OTK 1986/1/1 i z dnia 28 maja 1986 r. U 1/86 - OTK 1986 poz. 2).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało przyjąć, że zastosowanie miał w sprawie art. 70b ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie 1 września 2012 r. To pod rządami starego prawa bowiem powstał i został zrealizowany przedmiotowy stosunek prawny. Zdarzenie prawne, będące podstawą dofinansowania, zostało w istocie rzeczy zamknięte pod rządami starego prawa, gdyż po dniu 31 sierpnia 2012 r. skarżąca nie kontynuowała już procesu przygotowania zawodowego młodocianej pracownicy. W tym przypadku nastąpiła jedynie weryfikacja tego przygotowania zawodowego poprzez egzamin, który pracownica zdała w dniu 14 września 2013 r.

Jak trafnie podkreśliła skarżąca w skardze, decyzję o szkoleniu młodocianego pracownika podjęła kierując się prawami i obowiązkami określonymi przez ustawę

w brzmieniu sprzed 1 września 2012 r. Do chwili wejścia w życie nowelizacji, cel przygotowania zawodowego młodocianego pracownika został zrealizowany. Potwierdza to, że proces kształcenia zawodowego odbywał się prawidłowo. N. J. odbyła naukę zawodu w okresie od 1 września 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. To pod rządami starego prawa skarżąca przeprowadziła cały cykl kształcenia zawodowego i poniosła jego koszty organizacyjne i finansowe. Wprawdzie młodociana pracownica egzamin zdała już po wejściu w życie nowelizacji, lecz sam egzamin – choć formalnie niezbędny – faktycznie był jedynie zwieńczeniem procesu kształcenia, który był skuteczny, skoro go zdała. Tym samym należało zastosować przepis dotychczasowy.

W omawianej sprawie nie bez znaczenia jest również to, że zastosowanie przepisów ustawy nowej (znowelizowanej), spowodowało niekorzystne zmiany z punktu widzenia strony. Tym bardziej, że ta nie miała żadnego wpływu na zaistniałą zmianę i nie mogła brać jej pod uwagę decydując się na zatrudnienie młodocianej.

Pamiętać należy, że intencją ustawodawcy, który zdecydował się na dofinansowanie pracodawców w zakresie przygotowania zawodowego młodocianych, było zachęcenie tych pierwszych, by realizowali istotny cel społeczny jakim jest przygotowywanie zawodowe młodocianych i ponosili związane z tym procesem koszty i wysiłki. Skoro skarżąca Spółka zrealizowała ciążący na niej obowiązek w sposób prawidłowy i skuteczny, czego dowodem jest zdany przez młodocianego egzamin, to naruszeniem zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa, byłoby zastosowanie nowego prawa prowadzące do pozbawienia Spółki należnego jej dofinansowania. Pogląd odmienny ewidentnie prowadzi w tym przypadku do naruszenia ww. zasad oraz zasady sprawiedliwości.

Zastosowanie w niniejszym przypadku nowego prawa byłoby także naruszeniem zasady lex retro non agit. W ocenie Sądu, organy nie wykazały ważnego interesu publicznego, który mógłby stanowić podstawę do wzruszenia reguły tempus regit actum i umożliwić zastosowanie nowego prawa. Wręcz przeciwnie, w interesie publicznym jest, by młodociani uzyskiwali przygotowanie zawodowe, a elementem ustanowionego przez ustawodawcę systemu tego kształcenia jest dofinansowanie pracodawców mające zachęcić ich do owego kształcenia. Pozbawienie pracodawców wspomnianego dofinansowania mogłoby doprowadzić do załamania opisanego wyżej procesu, co niewątpliwie nie leży

w interesie publicznym.

Dofinansowanie pracodawców w zakresie przygotowania zawodowego młodocianych miały także skłaniać przedsiębiorców do podwyższania swych kwalifikacji w zawodzie i w zakresie przygotowania pedagogicznego. Pracodawca uzyskać winien dofinansowanie kosztów kształcenia w całości (jeśli przez cały okres nauki zawodu spełniał wszystkie przewidziane prawem wymogi), bądź w części (proporcjonalnie - za pełne miesiące, w których spełnione były przesłanki z art. 70 b ust. 1 pkt 1 ustawy), a młodociany pracownik spełniać powinien wymogi art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy. W rozpatrywanym przypadku pracodawca i młodociany wypełnili wszystkie obowiązki nałożone na nich ustawą obowiązującą w chwili zawarcia umowy o pracę, a także w okresie realizacji tejże umowy.

Reasumując stwierdzić należy, że przyjęta przez organy interpretacja art. 70b ustawy jest nieprawidłowa wskutek przyjęcia, że zastosowanie w tym przypadku znajduje art. 70b ust. 11 ustawy. Decyzje będące konsekwencją tej wadliwej interpretacji naruszają materialno prawną normę wywiedzioną z tych przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dlatego też konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku zostało oparte na treści art. 152 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na uwadze przedstawione wyżej stanowisko prawne.