Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 746/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 136, art. 216 ust. 1, art.  229
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr N-I.7581.2.7.2022 w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 26 kwietnia 2022 r., nr N-I.7581.2.7.2022, utrzymująca w mocy decyzję Starosty [....] (dalej: "Organ I instancji", "Starosta") z 1 marca 2022 r. nr GG-II.6821.8.2020.EM1 orzekającą o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.; dalej: "u.g.n.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Wnioskiem z 30 czerwca 2020 r. J.B. (dalej: "Skarżąca") działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J.U. wniosła o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, położonych w K., oznaczonych jako działki nr [...] i [...] oraz o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt I SA/Wa 479/20, dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1993 r., nr [...] w przedmiocie nabycia własności ww. działek przez Gminę [...].

Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. nr [...], Starosta odmówił zawieszenia przedmiotowego postępowania. Następnie Wojewoda Podkarpacki, po rozpoznaniu zażalenia Skarżącej, postanowieniem z [...] grudnia 2020 r., nr [...], utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Skarżąca nie zgodziła się z ww. postanowieniem i wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. Po rozpoznaniu jej skargi, tut. Sąd postanowieniem z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 142/21 odrzucił skargę, jako niedopuszczalną. Od powyższego postanowienia Skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, która postanowieniem z 19 października 2021 r. sygn. akt I OSK 1476/21 została przez ten Sąd oddalona.

Po rozpoznaniu wniosku Skarżącej w części dotyczącej zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, Starosta [...] decyzją z 1 marca 2022 r. nr GG-II.6821.8.2020.EM1 odmówił zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, położonych w K., gmina [...], oznaczonych obecnie jako część działki nr [...] o powierzchni 0,35 (odpowiadająca dawnym parcelom gruntowym nr [...] i [...]), objętej KW nr [...] oraz działki nr [...] o powierzchni 0,2095 ha, nr [...] o powierzchni 0,0197, objętych KW nr [...], nr [...] o powierzchni 0,1553 ha i nr [...] o powierzchni 0,0347 ha, objętych KW nr [...] (powstałe z działki nr [...], która odpowiada dawnym parcelom gruntowym nr [...], [...], [...] i parceli budowlanej oznaczonej nr [...]), stanowiących własność Gminy [...] w użytkowaniu wieczystym P. Sp. z.o.o. do 5 lipca 2092 r.

Od powyższej decyzji Skarżąca działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J.U., złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

W uzasadnieniu odwołania Skarżąca podniosła, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a ponadto Organ I instancji nie uwzględnił wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1993 r. nr [...] wydanej w przedmiocie nabycia własności przez Gminę [...] z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], znajdującej się w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Pracy [...].

Wojewoda Podkarpacki, po rozpatrzeniu złożonego odwołania, opisaną na wstępie decyzją z 26 kwietnia 2022 r., nr N-I.7581.2.7.2022, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., poz. 64 oraz z 1982 r., poz. 79), na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych Oddziału Wywłaszczeń z [...] września 1967 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości i składniki, Skarb Państwa nabył pod rozbudowę [...] Spółdzielni Pracy [...] od J.U. w ½ części oraz J.B. w ½ części parcele gruntowe, położone w K., gmina [....], oznaczone nr [...] o pow. 273 m², nr [...] o pow. 238 m² , nr [...] o pow. 424 m², nr [...] o pow. 669 m² i parcelę budowlaną nr [...] o pow. 3118 m² oraz parcele gruntowe nr [...] o pow. 2936 m² i nr [...] o pow. 827 m² od A. z Z.U. w [...] części, K.U. w 17/64 części, J.U. w 17/64 części[pic] i J.U. w 24/64 części. Spadek po J.U. nabyły J.U. i J.B. Z orzeczenia Prezydium [pic] Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych z [...] maja 1970 r., nr [...] wynika, że odszkodowanie za wywłaszczone parcele gruntowe nr [...] i nr [...] zostało przyznane m.in. J.U. i J.B. Wojewoda wskazał ponadto, że kwestie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości dodatkowo dopełniła decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] maja 1971 r., nr [...].

Organ II instancji po dokonaniu analizy i oceny zapisów ksiąg wieczystych nieruchomości wskazał, że prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej w 1993 r., a zatem przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. Zdaniem Wojewody fakt ujawnienia prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej wypełnia przesłankę z art. 229 u.g.n., zgodnie z którym roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami została ona oddana w użytkowanie wieczyste, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej.

Zdaniem Wojewody w przedmiotowej sprawie bez znaczenia pozostaje spełnienie przesłanek zwrotowych, dotyczących ww. działek, gdyż do zwrotu tych nieruchomości nie może dojść, a Organy nie mają obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego na fakt wywłaszczenia i stopnia realizacji tego celu.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła J.B. działając w imieniu własnym oraz jako jedyna spadkobierczyni po zmarłej J.U. zaskarżając ww. decyzję Wojewody w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Starosty pomimo, że istniały przesłanki do jej uchylenia i orzeczenia co do istoty, względnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Organowi I instancji;

2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego w celu załatwienia sprawy, a w szczególności brak ustalenia, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, pomimo, że ta okoliczność ma wpływ na ustalenie przymiotu strony postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a ponadto wpływ na kwestię prawa użytkowania wieczystego;

3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego w celu załatwienia sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.;

4. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

5. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez odmowę zwrotu Skarżącej wywłaszczonych nieruchomości, pomimo, że stały się one zbędne na cele określone w decyzji wywłaszczeniowej;

6. art. 229 u.g.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, pomimo, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz ma wpływ na kwestię prawa użytkowania wieczystego.

Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z 1 marca 2022 r. nr GG-II.6821.8.2020.EM1 oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca w pierwszej kolejności wyjaśniła, jej matka – J.U. zmarła [...] marca 2022 r., natomiast jedyną jej spadkobierczynią jest Skarżąca, na dowód czego przedkładając wypis aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] maja 2022 r. Rep. A nr [...].

Skarżąca podała, że Sąd Powiatowy w [....] w wyroku z [...] kwietnia 1972 r., sygn. [...], częściowo zmienionym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w [...] z [...] września 1972 r., sygn. [...], ustalił, że hala tartaczna znajdująca się na parceli budowlanej nr [...] i pgr. [...], gmina [...] w dniu wywłaszczenia (8 grudnia 1969 r.) stanowiła w całości współwłasność J.U. oraz J.B. po ½ części udziału, a nakłady Spółdzielni Pracy [...] na przebudowę tej hali tartacznej uległy do 8 grudnia 1969 r. zupełnej amortyzacji.

Skarżąca wyjaśniła, że z decyzji Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] września 1967 r., nr [...], przy uwzględnieniu zmian wprowadzonych Orzeczeniem Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1970 r. nr [...] oraz Decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] maja 1971 r. nr [...], z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] lipca 1992 r., nr [...] oraz wniosku Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z września 1992 r. do Sądu Rejonowego w [...] wynika, że w odniesieniu do nieruchomości objętych nr lwh [...], wpis własności na rzecz Skarżących wynosi 24/64 części udziału. Natomiast wykaz zmian gruntowych z 1992 r. przygotowany przez geodetę z ramienia Urzędu Wojewódzkiego w [...] nie zawiera wzmianki o przysługujących Skarżącym 24/64 części udziału w prawie własności nieruchomości objętych lwh [...]. We wrześniu 1992 r., Skarżące nie zostały powiadomione przez Sąd Rejonowy w [...] o przeniesieniu 24/64 części parceli pow. 35a z Iwh [...] do [...]. Zatem Sąd Rejonowy w [...] nie poinformował Skarżących o przeniesieniu udziałów do nowej księgi wieczystej.

Skarżąca wskazała, że po 1953 r. nie doszło do jakiejkolwiek rozbudowy hali tartacznej ani innych obiektów znajdujących się na wywłaszczonych nieruchomościach, wobec czego nie został zrealizowany cel wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko jak również argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] odmawiającą zwrotu wywłaszczonych nieruchomości położnych w K. gm. [...], oznaczonych jako działki nr: [...] powstałej z parcel gruntowych oznaczonych w momencie wywłaszczenia nr [...] i [...]; oraz działek: nr [...], [...], [...] i [...], powstałych w wyniku kolejnych podziałów działki nr [...], powstałej z parcel gruntowych oznaczonych w momencie wywłaszczenia nr: [...], [...], [...] i parceli budowlanej oznaczonej nr [...].

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 136 u.g.n.

Zgodnie z tym przepisem:

1. Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości.

3. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

7. Uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2.

Przepis art. 216 ust. 1 u.g.n. poszerza zakres stosowania wyżej wymienianego przepisu do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule, w tym między innymi przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz.U. z 1974 r., poz. 64).

Z kolei art. 229 u.g.n. wyłącza możliwość dochodzenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wniosek został złożony z zachowaniem terminu. Jak stanowi art. 136 ust. 7 u.g.n. uprawnienie do zwrotu wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z kolei z art. 2 ust. 1 ustawy z 4 kwietnia 2019 r. w sprawie zmiany ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n. upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej albo gdy od dnia jej wejścia w życie do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. w znowelizowanym brzmieniu, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji. Ustawa nowelizująca weszła w życie w dniu 14 maja 2019 r. W konsekwencji termin do składania wniosków o zwrot nieruchomości spełniających wymogi przewidziane wskazanym powyżej przepisem, upłynąć miał z dniem 14 maja 2020 r. Jednak zmianę w tym zakresie przyniosła pandemia i przyjęte w związku z nią regulacje prawne zwarte w ustawie z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568). Zgodnie z art. 15zzr ust. 1., tej ustawy w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem, do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki; przedawnienia, których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie; zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

W konsekwencji od dnia wejścia w życie tej ustawy dotychczasowy termin 14 maja 2020 r., jako końcowy do złożenia wniosku, przestał być aktualny, a zarazem z każdym kolejnym dniem obowiązywania tej regulacji ulegał przesunięciu.

Przedstawiony powyżej stan prawny dotyczący wstrzymania biegu wskazanego powyżej terminu, na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości uległ zasadniczej zmianie w związku z ustawą z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 15 maja 2020 r., poz. 875). Zgodnie z treścią art. 46 pkt 20 tej ustawy art. 15zzr i art. 15zzs został uchylone. Równocześnie w art. 68 ust. 2 tej ustawy ustawodawca wskazał, że terminy, o których mowa w art. 15 zzr ust. 1 ustawy zmienianej w art. 46, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia jej wejścia w życie. Stosownie do art. 76 ustawy z 14 maja 2020 r., ustawa ta weszła w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, czyli 16 maja 2020 r. W konsekwencji zawieszenie terminów, w tym także wskazanego powyżej terminu na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zakończyło się z dniem 22 maja 2020 r. Po wznowieniu zaś biegu omawianego terminu, upływał on w dniu 7 lipca 2020 r. (przy uwzględnieniu dni wolnych od pracy wydłużających bieg tego terminu).

Bezspornie złożenie w dniu 2 lipca 2020 r. wniosku odbyło się z zachowaniem terminu.

W sprawie J.U. i J.B.wystąpiły o zwrot wywłaszczonej nieruchomości tj. działki [...] oraz [...].

J.U. zmarła po wniesieniu odwołania od decyzji organu I instancji, o czym nie poinformowano organu odwoławczego. Okoliczność ta nie miała jednak wpływu na ważność postępowania. Jak się bowiem okazało, z przedłożonego w toku postępowania sądowadministracyjnego aktu poświadczenia dziedziczenia, spadek po J.U., na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza odziedziczyła córka J.B. W związku z powyższym Sąd przyjął, że pomimo śmierci jednej ze stron postępowania, toczyło się ono z udziałem jedynej uprawnionej do tego osoby – J.B.

Bezsporne jest, że działka nr [...] powstała z parceli gruntowych oznaczonych, jako działki nr [...] i [...], a działka nr [...] z parceli gruntowych oznaczonych nr: [...], [...] i [...] i parceli budowlanej nr [...]. Ustalono również, że działka [...] w 2002 r. uległa podziałowi na działki nr [...] i [...]. Następnie w 2004 r. działka [...] podzieliła się na działki nr [...] i [...], a działka [...] na działki [...] i [...].

Z akt sprawy wynika również, że decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych Oddziału Wywłaszczeń, znak [...] z [...] września 1967 r. w oparciu o art. 1, 3, 7, 8, 14, 21, 22, 28, 30 i 31 ustawy z 18 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości ( Dz.U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) dokonano wywłaszczenia między innymi parceli gruntowych: [...], [...], [...], [...] i parceli budowlanej nr [...] a także parceli gruntowych nr [...] i [...]. Jako cel wywłaszczenia wskazano rozbudowę Robotniczej Spółdzielni Pracy Przemysłu Drzewnego w [....].

Ustalono również, że w momencie wywłaszczenia parcele gruntowe oznaczone jako [...], [...], [...], [...] i parcela budowlana [...] stanowiły własność hipoteczną J.U. w ½ części, J.B. w ½ części. Parcela budowlana nr [...] własność hipoteczną J.U. w ½ części, i J.B. w ½ części.

Parcele gruntowe nr [...] i [...] w momencie wywłaszczenia stanowiły własność hipoteczną A.U. w 16/64 części, K.U. w 17/64 części, J.U. w 17/64 części i J.U. w 24/64 części. Spadek po J.U. nabyły J.U. i J.B.

Na podstawie zapisów Ksiąg wieczystych nr: [...], [...] i [...] ustalono, że działki nr: [...], [...], [...], [...] i [...] znajdują się w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa Wielobranżowego W. sp. z o.o. do 5 lipca 2092 r. i prawo to zostało ujawnione w Księdze wieczystej w 1993 r. , a więc przed wejściem w życie u.g.n. tj. przed 1 stycznia 1998 r.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że doszło do spełnienia negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, o jakiej mowa w art. 229 u.g.n.

W związku z powyższym Sąd zgadza się ze stanowiskiem zajętym przez Organy co do braku możliwości zwrotu żądanych nieruchomości, niezależnie od spełnienia pozostałych przesłanek.

Skarżąca podważa rozstrzygnięcia organów wskazując, że cel wywłaszczenia nie został osiągnięty oraz zarzucając nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1993 r., nr [...] w przedmiocie nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa własności nieruchomości, działki [...] i [...], która stanowiła podstawę dalszego obrotu nieruchomościami w tym ustanowienie prawa wieczystego użytkowania.

Argumenty te nie mogą stanowić jednak podstawy do odmiennego rozstrzygnięcia. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu nieważności decyzji komunalizacyjnej Sąd stwierdza, że decyzja ta nie została dotąd wyeliminowana z obrotu prawnego, zatem ukształtowany między innymi na jej podstawie stan władania gruntami nie został podważony. Z dołączonych przez Skarżącą dokumentów wynika, że podjęła ona próbę wzruszenia tej decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 18 listopada 2019 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, a decyzją z 20 stycznia 2020 r. utrzymał swoje rozstrzygnięcie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 479/20 oddalił skargę na ostatnio powołaną decyzję.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że stan prawny spornych działek został ustalony przez organy prawidłowo. Nie ma przy tym podstaw do zawieszenia postępowania sądowadministracyjnego z uwagi na wniesioną od wyroku WSA w Warszawie skargę kasacyjną, która do dnia wyrokowania nie została rozpoznana. Zauważyć przy tym należy, że Skarżąca podjęła próbę zawieszenia postępowania administracyjnego, która nie powiodła się. Starosta [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. odmówił zawieszenia postępowania. Postanowienie to, po rozpoznaniu zażalenia przez Wojewodę Podkarpackiego- postanowienie z [...] grudnia 2020 r., skargi przez WSA w Rzeszowie - postanowienie z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 142/21 i wreszcie skargi kasacyjnej – postanowienie NSA z 19 października 2021 r., stało się prawomocne.

Sąd nie znalazł również aktualnie podstaw do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego z urzędu, formalny wniosek o zawieszenie postępowania nie został złożony. Niniejsze postępowania nie jest uzależnione od zakończenia postępowania przed NSA w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie dotyczącego odmowy stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Na dzień orzekania, okoliczności sprawy zostały wyjaśnione. Została spełniona negatywna przesłanka, o jakiej mowa w art. 229 u.g.n. Jeśli ustalone w sprawie okoliczności ulegną zmianie będzie to mogło stanowić postawę do ewentualnego wznowienia postępowania. Nie mniej jednak na obecnym etapie stan faktyczny i prawny jest zupełny i nie wymaga uzupełnienia.

Wobec stwierdzenia negatywnej przesłanki dochodzonego żądania brak było podstaw do oceny czy spełniono pozostałe przesłanki zwrotu, w tym czy został zrealizowany cel wywłaszczenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a