Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 636/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2016 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...][...] z dnia [...] października 2015 r.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...], orzekającą o odmowie przyznania T. K. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego oraz zasiłku celowego specjalnego, na sfinansowanie naprawy procesora w aparacie słuchowym.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] listopada 2014 r. T. K. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej w kwocie [...] zł na naprawę protezy słuchu.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., Nr [...], Burmistrz Miasta [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dochód T. K. wynoszący [...] zł., przekracza kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku celowego, które wynosi 542 zł w gospodarstwie jednoosobowym i dlatego nie może zostać przyznana pomoc finansowa w formie zasiłku celowego. Dlatego wniosek strony został rozpatrzony na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, mówiącego o specjalnym zasiłku celowym. Ustalona w toku przeprowadzonego postępowania sytuacja strony związana z wiekiem [...] oraz jego niepełnosprawnością, a także samodzielnym gospodarowaniem, nie przemawia za zakwalifikowaniem jego przypadku jako przypadku szczególnego o którym mowa w ww. przepisie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi T. K., prawomocnym wyrokiem z dnia 19 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 439/15 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium nr [...], wskazując, że dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ocena pozostaje w sprzeczności z przesłankami z art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm. – dalej u.p.s) o pomocy społecznej

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2015 r., uchyliło zaskarżoną decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] listopada 2014 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na obowiązek zastosowania się do oceny wyrażonej w wyroku WSA w Warszawie

Decyzją z dnia [...] października 2015r. nr [...], Burmistrz Miasta [...], ponownie orzekł o odmowie przyznania T. K. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego oraz zasiłku celowego specjalnego na sfinansowanie naprawy procesora w aparacie słuchowym. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania zostało ustalone, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W październiku 2014 r. dochód wnioskodawcy wyniósł [...] zł. netto i składał się z renty inwalidzkiej w kwocie [...] zł. oraz dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł. Miesięczne koszty utrzymania wnioskodawcy bez wyżywienia wynoszą: czynsz - [...] zł, energia elektryczna - [...] zł. (na 2 miesiące), media - [...] zł. Wnioskodawca posiada orzeczenie o niepełnosprawności, które wskazuje na jego częściową niezdolność do pracy. W związku ze zgłoszona potrzebą wnioskodawca otrzymał już na cel objęty niniejszą decyzja zasiłek okresowy w łącznej kwocie [...] zł (decyzja [...] z dnia [...] października 2014 r.). Z kolei zasiłek celowy specjalny może być przyznany w określonych przypadkach; o możliwości jego przyznania decyduje sytuacja życiowa wnioskodawcy. Wnioskodawca nie został pozostawiony sam sobie pomimo odmowy wsparcia. Zgodnie z informacjami uzyskanymi przez pracownika MOPS w [...] T. K. w czasie naprawy jego aparatu uzyskał aparat zastępczy. Ponadto MOPS w [...] dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na realizację zasiłków celowych. Nie jest możliwe przyznanie każdej osobie wnioskującej, nawet posiadającej dochód niższy niż kryterium dochodowe, pomocy w formie zasiłku celowego we wnioskowanej wysokości.

Od decyzji z dnia [...] października 2015 r. T. K. wniósł odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2015r.

Kolegium wskazało, że zgodnie art. 41 u.p.s: "W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynikającej z uzasadnienia wyroku z dnia 19 maja 2015r. sygn. akt I SA/Wa 439/15, w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. Jednak zdaniem składu orzekającego Kolegium, w niniejszej sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, które przemawiają za odmową przyznania T. K. wnioskowanej pomocy finansowej.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że T. K. w dniu [...] lipca 2014 r. oddał uszkodzony procesor mowy celem jego naprawienia w C. S. i M. Sp. z o.o. i na czas naprawy otrzymał urządzenie zastępcze. Natomiast naprawiony procesor odebrał w dniu [...] lutego 2015r. i w dniu odbioru uiścił należność za wykonaną usługę oraz zwrócił do Punktu Serwisowego urządzenie zastępcze.

Z powyższego wynika, że potrzeba, którą wskazywał T. K. została już przez wnioskodawcę zaspokojona we własnym zakresie - przy wykorzystaniu własnych możliwości i uprawnień w rozumieniu art. 2 ust. 1 u.p.s i stosownie do art. 3 ust. 1 i art. 41 pkt 1 tej ustawy, nie stanowi już niezbędnej potrzeby życiowej. Przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego na zaspokojenie takiej potrzeby, pozostawałoby w sprzeczności z zasadami, którymi winny kierować się organy przy udzielaniu świadczeń z pomocy społecznej. W świetle art. 3 ust. 4 u.p.s potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Pomoc finansowa w formie zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego nie może być zatem przeznaczona na refundację poniesionych już wydatków. Środki finansowe w postaci ww. zasiłków mogą być przyznane na zaspokojenie potrzeby niezbędnej, której strona we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości nie może zaspokoić (art. 2 ust. 1 u.p.s). Chodzi tu zatem o potrzeby niezrealizowane. Skoro zgłoszona przez wnioskodawcę potrzeba została już zaspokojona to oznacza, że strona we własnym zakresie, własnym staraniem mogła to uczynić.

Na powyższą decyzję T. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając jej uchylenia z uwagi na naruszenie art. 41 u.p.s oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w wyniku postępowania wyjaśniającego ustalono, że Skarżący oddał uszkodzony procesor celem naprawy w C. S. i M. Sp. z.o.o w dniu [...] lipca 2014 r. i na czas naprawy otrzymał urządzenie zastępcze. Naprawiony procesor odebrał w dniu [...] lutego 2015 r. i uiścił należność za wykonaną usługę, co w ocenie organu miało oznaczać, że zgłoszona przez wnioskodawcę potrzeba została już zaspokojona. Organ nie wziął jednak pod uwagę, że wobec przedłużającej się procedury ubiegania się o zasiłek na ten cel z MOPS, Skarżący zmuszony był pożyczyć środki pieniężne na naprawę urządzenia. Na dowód czego składa jako dowód umowę pożyczki z dnia [...] stycznia 2015 r. Pożyczkę tę miał spłacić po otrzymaniu zasiłku z MOPS, którego dotychczas nie otrzymał.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie zarówno organy orzekające jak i sąd chyba, że uległa zmianie sytuacja prawna lub okoliczności faktyczne sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 19 maja 2015r. w sprawie I SA/Wa 439/15 tutejszy Sąd uznał, że organy administracji zasadnie stanęły na stanowisku, że wobec przekroczenia przez Skarżącego kryterium dochodowego brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego przez niego zasiłku w oparciu o przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej natomiast winny one rozpoznać jego wniosek na podstawie art. 41 do ustawy o pomocy społecznej.

Po dokonaniu analizy okoliczności faktycznych sprawy Sąd jednoznacznie podkreślił, że w ocenie składu orzekającego szczególny wypadek o którym mowa w dyspozycji wskazanego przepisu, w niniejszej sprawie zachodzi. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd przedłożył, że "prawidłowa analiza sytuacji skarżącego, w tym na tle innych osób, powinna prowadzić do stwierdzenia, że zostały spełnione przesłanki do udzielenia skarżącemu pomocy finansowej w postaci specjalnego zasiłku celowego. Skarżący jest bowiem osobą cierpiącą na obustronny niedosłuch. Taka sytuacja powoduje, że oprócz normalnych barier spotykanych w życiu codziennym przez każdego obywatela, skarżący musi mierzyć się z barierą komunikacyjną z innymi osobami, która w sposób dotkliwy głęboko ingeruje w sytuację bytową skarżącego. Wszczepienie skarżącemu implantu słuchowego do prawego ucha bez wątpienia miało na celu poprawę sytuacji społecznej i bytowej skarżącego. Oczywistym jest przy tym, że jedynym kosztem z jakim skarżący musiał się liczyć i który pokrywał samodzielnie, był koszt wymiany baterii w tym implancie, który to koszt wynosił ok. [...] zł. Trudno oczekiwać przy tym, by skarżący przewidywał uszkodzenie procesora w tym implancie i tym samym konieczność gromadzenia środków na jego naprawę. Tymczasem zbieg okoliczności spowodował, że we wszczepionym implancie uległ uszkodzeniu procesor, którego koszt naprawy został wyceniony na kwotę [...] zł., która to kwota przewyższa bez wątpienia możliwości finansowe skarżącego. Udzielenie pomocy skarżącemu w postaci zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności w miesiącach październiku i listopadzie 2014 r. w kwotach po [...] zł oraz odstąpienie od zwrotu całości udzielonej kwoty decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] nie może uzasadniać odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Należy bowiem zauważyć, że pozostawanie przez skarżącego bez działającego implantu bez wątpienie pogarsza sytuację życiową skarżącego, który narażony jest na wyalienowanie społeczne. Jednocześnie nie może ujść uwadze Sądu fakt wpisania do kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] listopada 2014 r. wzmianki o zasugerowaniu przez pracownika socjalnego konieczności podjęcia starań w kierunku znalezienia zatrudnienia. W ocenie Sądu niemożności wykupienia procesora z naprawy pozostaje w związku z brakiem możliwości podjęcia starań w kierunku podjęcia zatrudnienia, albowiem niedosłuch wymagający wszczepienia implantu oznacza, że osoba cierpiąca na taki niedosłuch nie może w znacznym stopniu komunikować się z innymi, w tym z potencjalnym pracodawcą. Dalsze pozostawanie skarżącego w takiej sytuacji może ponadto powodować wyalienowanie społeczne, a także brak możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia wobec upływu kolejnych lat, co biorąc pod uwagę fakt, że skarżący urodził się w [...] r., nie pozostaje bez znaczenia. W ocenie Sądu fakt dysponowania przez organ I instancji ograniczonymi środkami na udzielenie pomocy finansowej w postaci zasiłków celowych oznacza jedynie, że organ winien przy jej udzielaniu kierować się celem ustanowienia pomocy społecznej, a który to cel został wyartykułowany w art. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W ocenie Sądu skarżący znajduje się właśnie w takiej sytuacji i bez pomocy państwa w postaci udzielenia specjalnego zasiłku celowego nie będzie w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, bariery komunikacyjnej bez odebrania z naprawy implantu słuchu."

Dokonując ponownej oceny wniosku Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie uwzględniło zgłoszonego w nim żądania sfinansowania naprawy należącego do niego aparatu słuchowego argumentując, że wskazana przez T. K. potrzeba w tym zakresie została przez niego osobiście zaspokojona w ten sposób, że odebrał ona z naprawy uszkodzone urządzenie i uiścił należność z tego tytułu, działając w ramach swoich własnych możliwości.

Zarówno z treści skargi jak i przedłożonego przez Skarżącego przy skardze dokumentu w postaci umowy pożyczki zawartej w dniu [...] stycznia 2015 r. z B. K. wynika, że powyższe ustalenia SKO w [...] poczynione zostały z uchybieniem treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ nie dopełnił obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego istotnego dla rozpoznania sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem prawa materialnego – art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Podkreślić bowiem należy, że pokrycie należności związanej z naprawą aparatu słuchowego z sumy uzyskanej z pożyczki, którą Skarżący jest zmuszony zwrócić pożyczkodawcy nie może być traktowane jako zapłata dokonana z własnych środków z wykorzystaniem własnych możliwości. Musi być natomiast uznane za rozwiązanie doraźne i tymczasowe, konieczne z puntu widzenia osoby, która naprawionego aparatu potrzebuje do codziennego prawidłowego funkcjonowania.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.