Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1119/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.4 ust 1 pkt 8, ust 2 pkt 5, ust. 5
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art. 138 ust 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) Protokolant Aneta Ołdakowska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 214/16 w sprawie ze skargi F. L. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych z sankcjami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 24 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 214/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę F. L. (dalej skarżący, strona lub rolnik) na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni (dalej: Dyrektor ARiMR lub organ odwoławczy) z [...] grudnia 2015 r. nr [...].

Decyzją tą Dyrektor ARiMR uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. (dalej: organ I instancji lub Kierownik ARiMR) z [...] sierpnia 2015 r. w sprawie płatności do gruntów rolnych za 2007 r. i odmówił:

- przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 5 970,49 zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności;

- przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych;

- przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych;

- przyznania płatności do upraw roślin energetycznych;

oraz nałożył sankcję w wysokości 1 684,32 zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony.

Do wydania zaskarżonej skargą do WSA decyzji doszło w następującej sytuacji:

Pan F. L. wystąpił 11 maja 2007 r. do Kierownika ARiMR w Chojnicach z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych za 2007 rok:

- jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 40,85 ha;

- płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych do działek rolnych o łącznej powierzchni 19,59 ha;

- uzupełniającej płatności do powierzchni upraw przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) do powierzchni 1,02 ha;

- płatności do upraw roślin energetycznych do działek rolnych z uprawą wierzby energetycznej o powierzchni 19,80 ha.

Decyzją z [...] września 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Chojnicach przyznał skarżącemu płatności na rok 2007 w łącznej wysokości 20 907,36 zł. Decyzja ta stała się ostateczna.

Dyrektor ARiMR decyzją z [...] stycznia 2015 r. stwierdził nieważność decyzji Kierownika ARiMR w Chojnicach z [...] września 2008 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 29 ust. 1 lit. d w zw. z art. 27 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. - ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.Urz. UE L z 20 listopada 2004 r., dalej: rozporządzenie (WE) 1973/2004), § 1 ust. 14 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2007 r. w sprawie plonów reprezentatywnych roślin energetycznych (Dz.U. 2007 nr 55 poz. 364 ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie roślin energetycznych) oraz art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2007 nr 35 poz. 217 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich).

Kierownik ARiMR decyzją z [...] marca 2015 r. przyznał skarżącemu płatności na rok 2007 w łącznej wysokości 18 542,74 zł, odmawiając przyznania płatności do upraw roślin energetycznych.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni, decyzją z [...] czerwca 2015 r. uchylił rozstrzygnięcie z [...] marca 2015 r. wydane przez Kierownika ARiMR w Chojnicach i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik ARiMR ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z [...] sierpnia 2015 r. odmówił przyznania panu F. L. płatności do gruntów rolnych na rok 2007, w szczególności odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) oraz płatności do upraw roślin energetycznych oraz nałożył sankcje z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz z tytułu płatności do upraw roślin energetycznych w wysokości odpowiednio 5 970,49 zł i 3 361,84 zł.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od tej decyzji Dyrektor ARiMR wydał zaskarżoną do WSA decyzję z [...] grudnia 2015 r.

W uzasadnieniu, organ odwoławczy przywołując m.in.: art. 2 pkt 4b, art. 7 ust. 3, art. 17 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 88 i art. 90 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego niektóre inne rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 270 z 21 października 2003 r., str. 1, ze zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, ze zm., dalej: rozporządzenie (WE) 1782/2003), § 14 rozporządzenia w sprawie roślin energetycznych, art. 26 ust. 1, art. 27 ust. 1a i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 wskazał, że rolnik zadeklarował do uprawy wierzby energetycznej powierzchnię 19,80 ha, na odbiór której podpisał umowę z firmą M. S.A. z planowanym zbiorem od dnia 1 grudnia 2007 r. do dnia 30 kwietnia 2008 r. w ilości odpowiadającej co najmniej plonowi reprezentatywnemu ustalonemu w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie plonów reprezentatywnych roślin energetycznych. Rolnik zobowiązał się dostarczyć biomasę w postaci zrębki wierzby energetycznej w ilości 1 000 metrów przestrzennych, nie mniej jednak niż 1 600 dt. 29 maja 2008 r. skarżący złożył do Kierownika ARiMR w Chojnicach "Oświadczenie o dostawie roślin energetycznych", bez wskazania masy zebranej rośliny energetycznej. Następnie 10 czerwca 2008 r., złożył "Deklarację o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych do zatwierdzonej pierwszej jednostki przetwórczej". W tabeli VI deklaracji wskazał, że z powierzchni 19,80 ha uprawy roślin energetycznych zebrał 790,45 dt wierzby energetycznej. Powyższe oznacza, że wielkość suchej masy uzyskanej przez skarżącego w przeliczeniu na 1 ha wyniosła 39,92 dt (790,45 dt / 19,80 ha). W rezultacie nie spełnił on warunku wynikającego z § 14 rozporządzenia w sprawie roślin energetycznych, gdyż nie dostarczył plonu reprezentatywnego wynoszącego 80 dt suchej masy na 1 ha upraw wierzby energetycznej.

Następnie przywołując treść art. 51 ust. 2 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r. ze zm., dalej: rozporządzenie (WE) 796/2004) Dyrektor ARiMR wskazał, że konsekwencją stwierdzonych nieprawidłowości była odmowa przyznania płatności do roślin energetycznych, jak również nałożenie sankcji wynikających z art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, że o ile organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania płatności, o tyle błędnie naliczył sankcje z tytułu płatności do roślin energetycznych ze względu na błędnie ustaloną powierzchnię stwierdzoną roślin energetycznych, o której mowa w art. 51 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Iloczyn plonu reprezentatywnego dla wskazanego rodzaju uprawy i zadeklarowanej powierzchni wynosi odpowiednio: 19,80 ha x 80 dt/ha = 1 584,00 dt. W rezultacie rolnik winien był dostarczyć co najmniej 1 584,00 dt suchej masy, jednak dostarczył jedynie 790,45 dt. W porównaniu z plonem reprezentatywnym dla 1 ha wierzby energetycznej wynoszącym 80 dt, powierzchnię z jakiej zebrano plon obliczono w następujący sposób: 790,45 dt / 80 dt = 9,88 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (19,80 ha) a powierzchnią stwierdzoną (9,88 ha) wyniosła 9.92 ha, co stanowi ponad 100% obszaru stwierdzonego.

Biorąc pod uwagę tak ustaloną powierzchnię stwierdzoną, zdaniem organu odwoławczego, należało obliczyć sankcje wynikające z art. 51 ust. 2 akapit 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Tym samym kwota sankcji z tytułu płatności do upraw roślin energetycznych winna wynosić 1 684,32 zł (19,80 ha - 9,88 ha) x 169,79 zł.

W ocenie Dyrektora ARiMR prawidłowo organ I instancji odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej. Przywołując treść art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, art. 88 i art. 143b ust. 5 rozporządzenia nr 1782/20, organ odwoławczy wskazał, że jeżeli rolnik zawarł umowę z odbiorcą produktów energetycznych oraz złożył właściwemu organowi kopie umowy i deklaracje co do czasu i wielkości dostaw, a następnie deklarację o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych do zatwierdzonej pierwszej jednostki przetwórczej, z której wynika, iż osiągnął minimalny plon reprezentatywny, to zarówno regulacje wspólnotowe, jak też regulacja krajowa wykazują pełną zgodność przesądzając, że wykonanie tych czynności prowadzi do wypłaty kwoty pomocy.

W oparciu o stan faktyczny sprawy, z jednolitej płatności obszarowej zostały wykluczone działki rolne C, E, i H o łącznej powierzchni 19,80 ha, na których rolnik zadeklarował uprawę wierzby energetycznej, do której nie została przyznana płatność do roślin energetycznych. W rezultacie, ze względu na procentową różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną - 40,85 ha, a powierzchnią stwierdzoną 21,05 ha, wynoszącą 94,06% powierzchni stwierdzonej, odmówiono płatności, nakładając na rolnika sankcje w wysokości 5 970,49 zł, wynikające z wyliczenia 19,80 ha x 301,54 zł, zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004.

Ustosunkowując się do odmowy przyznania uzupełniających płatności obszarowych organ odwoławczy wskazał, że rolnik był związany umową wyrażającą zobowiązanie do dostarczenia surowca energetycznego z powierzchni 19,80 ha w ilości minimum 80 dt suchej masy na 1 ha uprawy wierzby energetycznej, co nie nastąpiło.

W ocenie organu odwoławczego rolnik nie spełnił także wymogów pozwalających na zastosowanie art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 796/2004:

- nie złożył poprawnego wniosku pod względem faktycznym (ust. 1), gdyż wcześniej już wiedział, że nie osiągnie plonu reprezentatywnego, zatem mógł zamiast umowy złożyć deklarację/oświadczenie o uprawie wieloletnich roślin energetycznych przeznaczonych do przetwarzania na produkty energetyczne, co uczynił dopiero w roku 2008;

- nie poinformował ponadto (ust. 2) Kierownika ARiMR w Chojnicach o tym, że wniosek się zdezaktualizował, choć mógł dokonać tej czynności jeszcze przed złożeniem deklaracji o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych do zatwierdzonej pierwszej jednostki przetwórczej. Dopiero pismem z 16 czerwca 2008 r., w związku z prośbą pracownika o wyjaśnienie kwestii niewywiązywania się z plonu reprezentatywnego, rolnik złożył do Kierownika ARiMR informację, że nie może wywiązać się ze zobowiązania dostarczenia 80 dt suchej masy z 1 ha, gdyż wierzba energetyczna jest rośliną, która potrzebuje 3 lata uprawy, aby zaczęła w pełni plonować.

Organ odwoławczy zauważył ponadto, że składając wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, rolnik złożył podpis pod oświadczeniem, że znane mu są zasady przyznawania i wypłaty tych płatności. W związku z powyższym brak było podstaw do odstąpienia od sankcji.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan F. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący wyjaśnił, że przez cały czas prowadzenia plantacji wierzby energetycznej były problemy z wypłatami płatności, w szczególności w odniesieniu do dopłat do roślin energetycznych. W jego ocenie przy ustalaniu wysokości osiąganych plonów nie wzięto pod uwagę zróżnicowania związanego z wiekiem uprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 poz. 270 ze zm., dalej: ppsa). Sąd I instancji zauważył, że poczynione w sprawie ustalenia odnośnie jednolitych i uzupełniających płatności obszarowych nie były kwestionowane przez skarżącego, który zarówno w odwołaniu, jak i w skardze nie zgłaszał zarzutów niewłaściwego zastosowania prawa procesowego i materialnego.

W ocenie WSA organ prawidłowo na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 19 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich orzekł o prawnych skutkach różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną, w konsekwencji zaś wyrażonej odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej powstaje skutek w zakresie odmowy przyznania uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej – zarówno uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, jak i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

WSA zauważył, że skarżący nie kwestionował ustalenia, że nie osiągnął plonu referencyjnego wyznaczonego w ustawie. Wyjaśnienia dotyczące czasu założenia plantacji, okresu koniecznego na rozkrzewianie roślin, opóźnień w wypłacie należności z tytułu płatności do upraw roślin energetycznych zarówno w 2007, jak i 2009 roku, braku opłacalności upraw z powodu rosnących kosztów pozyskania zrębki i stałych cen skupu, nie stanowią czynników skutecznie odnoszących się do kryterium legalności. Względy społeczne i ekonomiczne nie zostały poddane kognicji Sądu, który zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2014 poz. 1647 ze zm.) bada zgodność zaskarżanych decyzji z ustawami.

WSA wskazał, że deklarowanie powierzchni uprawy wierzby na poziomie 19,80 ha powodowało konieczność wykazania zbioru w wysokości co najmniej plonu reprezentatywnego wynoszącego 80 dt suchej masy na 1 ha upraw wierzby energetycznej. Uznał też, że organ odwoławczy zasadnie zmniejszył wysokość sankcji, odstępując od stanowiska, że skutkiem przekroczenia terminu procesowego do wykonania czynności dokumentującej wykonanie umowy kontraktacyjnej dołączonej do wniosku o dopłatę nie jest wymierzenie sankcji w odniesieniu do upraw jak na poziomie zerowym. Dyrektor ARiMR uwzględnił, że skarżący wykazał, że z powierzchni 19,8 ha upraw zebrał 790,45 dt wierzby energetycznej, co skutkowało proporcjonalnym wyliczeniem sankcji.

WSA zauważył, że oświadczenie, skarżącego o tym, że ze względu na konieczność upływu 3 lat do osiągnięcia plonu odpowiadającego plonowi reprezentatywnemu, nie jest możliwe wywiązanie się ze zobowiązań prawnych, zostało złożone przez skarżącego w piśmie z 16 czerwca 2008 r., zatem po upływie okresu objętego zaskarżoną decyzją.

Skarżący zaskarżył omówiony wyrok w całości skargą kasacyjną. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. (Dz.Urz. WE nr L 345 z 20.11.2004 r. ze zm.) w zw. z art. 143b ust. 4, 5 i ust. 6 rozporządzenia nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. (Dz.Urz. UE L nr 270, str. 1 ze zm.) poprzez jego błędne zastosowanie polegające na stwierdzeniu, że ewentualny brak uprawnienia skarżącego do otrzymania pełnej płatności do upraw roślin energetycznych do działek rolnych z uprawą wierzba energetyczna 19,80 ha, gdzie warunek uzyskania płatności w świetle obiektywnych okoliczności był niemożliwy do spełnienia, a niezależnie od niespełnienia warunku uzyskania plonu w wysokości min. 80 dt z 1 ha, grunt ten użytkowany był rolniczo – warunkuje brak uprawnienia skarżącego do otrzymania jednolitej płatności obszarowej do powierzchni 40,85 ha, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych 19,59 ha, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni przeznaczonej na paszę 1,02 ha;

2. art. 2 Konstytucji RP - poprzez jego niezastosowanie, gdzie przy wykładni przepisów prawa należy mieć na uwadze, że w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej - zmienność wykładni uregulowań prawnych oraz brak rzetelności i kompetencji organu państwowego nie może skutkować obowiązkiem ponoszenia wszelkich negatywnych konsekwencji przez obywatela – osobę bez przygotowania prawniczego. Zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej stanowi naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony oraz zasady ochrony jaką powinno zapewnić obywatelom państwo prawa, gdzie na skutek oczywistych zaniedbań po stronie organu (trzykrotne uchylanie decyzji ARiMR w zakresie przyznania środków finansowych skarżącemu) wyłącznie strona skarżąca ponosi negatywne konsekwencje;

3. art. 4 ust. 1 pkt. 8, ust. 2 pkt. 5, ust. 5 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 maja 2008 r. (Dz.U. nr 98 poz. 634 ze zm.) w zw. z art. 8 kpa, poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że organ ARiMR prawidłowo wywiązał się ze swoich wszelkich obowiązków względem skarżącego, gdzie ustawa o ARiMR wskazuje, że praca w/w organu nie ogranicza się jedynie do czynności materialno - technicznych przyjmowania wniosków od rolników. Zgodnie z w/w ustawą działalność ARiMR polega w dużej mierze na działalności szkoleniowej i pomocniczej dla rolników – tym samym pracownicy organu stanowią swego rodzaju autorytet dla rolników, w tym autorytet merytoryczno - prawny. Skarżący zgłaszając wniosek o dopłatę do upraw roślin energetycznych w 2007 r. nie miał doświadczenia w zakresie uprawy tych roślin, a także tego że w pierwszym roku nie dają one pełnych plonów (dając plon reprezentatywny w II i III roku) - korzystał w tym zakresie z wiedzy pracowników ARiMR. Całokształt późniejszych działań organów ARiMR (wznawianie i uchylanie decyzji na niekorzyść skarżącego na przestrzeni blisko 9 lat), zdaniem strony skarżącej wskazuje, że organ naruszył zaufanie skarżącego F. L. do organów państwowych.

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 134 §1 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, art. 6 kpa, art. 8 kpa oraz art. 16 kpa, poprzez wyłączne skupienie się przez Sąd I instancji na zarzutach skarżącego zgłoszonych w skardze, reprezentowanego dotychczas przez nieprofesjonalnego pełnomocnika (małżonka skarżącego), bez zbadania przez Sąd meriti całokształtu sprawy, w tym w szczególności legalności wydania skarżonej decyzji przez organ Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Gdyni w dniu [...] grudnia 2015 r., która poprzedzona była trzykrotnym (!) uchylaniem decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Chojnicach w przedmiotowej sprawie, co wskazuje na:

- brak kompetencji do wydawania poprawnych merytorycznie oraz zgodnych z prawem decyzji przez organ ARiMR na szczeblu powiatowym, gdzie odpowiedzialność za brak kompetencji organu (błędne prowadzenie sprawy od momentu informowania skarżącego o możliwości składania wniosków o dotacje) przerzucona została na skarżącego kasacyjnie, lub

- brak rzetelności organu w analizowaniu informacji uzyskiwanych od skarżącego, gdzie skarżący "Deklarację o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych do zatwierdzonej pierwszej jednostki przetwórczej" ze wskazaniem zebranej suchej masy złożył w dniu [...] czerwca 2008 r. (tj. ponad 7 lat przed wydaniem skarżonej decyzji Dyrektora ARiMR w Gdyni), lub

- zmienność przepisów w przedmiotowym zakresie (niepewność prawa), powodująca różnice interpretacyjne oraz przeciwstawną wykładnię prawa pomiędzy Dyrektorem Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Gdyni a Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w Chojnicach, w wyniku czego doszło do nadużycia instytucji prawa, przewidzianej w art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, a tym samym naruszona została zasada praworządności organów publicznych, zasada trwałości decyzji administracyjnej, a w konsekwencji - zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych. Sąd meriti całkowicie pominął okoliczność, że obywatel ma prawo zakładać i oczekiwać rzetelności i profesjonalizmu organów i zatrudnionych przez nie pracowników. W przeciwnym wypadku należałoby przyjąć założenie, że w każdej sytuacji i w każdym czasie powinien on liczyć się ze zmianą podjętego rozstrzygnięcia. To jednak byłoby nie do pogodzenia z obowiązującą zasadą stabilności decyzji administracyjnej. Jeżeli na podstawie decyzji rolnik uzyskał stosowne płatności, to żądanie w dalszej perspektywie ich zwrotu (choćby w części) kłóciłoby się z zasadą demokratycznego państwa prawa oraz zaufania do jego organów. Organy administracji nie mogą bowiem przerzucać na obywateli skutków swoich działań bądź zaniechań, zwłaszcza takich, które są lub mogą być konsekwencją nierzetelności, bądź braku kompetencji.

- art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 135 ppsa i art. 127 § 1 kpa, poprzez brak kontroli Sądu meriti nad działalnością administracji publicznej w przedmiotowej sprawie, gdzie całość sytuacji faktyczno - prawnej wskazuje, że skarżącemu odmówiono prawa odwołania się od decyzji administracyjnej - w ten sposób, że każdorazowo odwoływanie się skarżącego powodowało dla niego zwiększenie reperkusji - kolejne zmiany decyzji na coraz bardziej niekorzystne, w ten sposób, że:

a) pierwotna decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Chojnicach z dnia [...].09.2008 r. przyznawała płatność na rzecz skarżącego w wysokości 20 907,36 zł;

b) decyzją Dyrektora ARiMR w Gdyni z dnia [...].01.2015 r. stwierdzono nieważność powyższej decyzji;

c) kolejna decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Chojnicach z dnia [...].03.2015 r. przyznawała płatność na rzecz skarżącego w wysokości 18 542,74 zł;

d) skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji;

e) decyzją Dyrektora ARiMR w Gdyni z dnia [...].06.2015 r. uchylono powyższą decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia;

i) trzecią decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Chojnicach z dnia [...].08.2015 r. odmówiono skarżącemu jakichkolwiek płatności oraz nałożono na niego sankcję w łącznej wysokości 9 332,33 zł;

g) skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji;

h) trzecią decyzją Dyrektora ARiMR w Gdyni z dnia [...].12.2015 r. uchylono powyższą decyzję i odmówiono przyznania skarżącemu jakichkolwiek płatności oraz nałożono na niego sankcje wieloletnie (na 3 lata);

- z uwzględnieniem okoliczności, że sytuacja faktyczna po stronie skarżącego nie uległa zmianie od dnia [...] czerwca 2008 r. (tj. po zgłoszeniu faktycznie zebranej masy roślin energetycznych, a przed wydaniem pierwszej decyzji Kierownika Powiatowego ARiMR w C.);

a tym samym należy zadać pytanie czy skarżący, w sytuacji gdyby nie skorzystał ze swojego konstytucyjnego prawa kontroli decyzji administracyjnej byłby obecnie w korzystniejszej sytuacji.

- art. 141 §4 ppsa w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. a ppsa, poprzez błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ prawidłowo na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego orzekł o prawnych skutkach różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną, skutkujący brakiem uchylenia przez Sąd I instancji skarżonej decyzji.

Uzasadniając skargę kasacyjną jej autor twierdził, że dokonywanie wypłat w ramach jednolitej płatności obszarowej było i jest jej niepowiązanie z produkcją. Jest to podstawowa płatność do każdego "kwalifikującego się hektara". Błąd organu – w ocenie skarżącego kasacyjnie – polegał na wadliwym przyjęciu, że działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (wierzba energetyczna), które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, co do których rolnik nie uzyska plonu w wysokości 80 dt z 1 ha - nie kwalifikują się do przyznania jednolitej płatności obszarowej. Nałożenie na rolnika nierealnych wymogów w zakresie wierzby energetycznej spowodowało w efekcie, że nie tylko skarżący, ale praktycznie wszyscy beneficjenci dopłat do uprawy wierzby energetycznej zlikwidowali swoje plantacje.

Autor skargi kasacyjnej kwestionował też, by skarżący w momencie składania wniosku o dopłaty w 2007 r. wiedział, iż będzie musiał spełnić warunek uzyskania masy reprezentatywnej 80 dt z 1 ha uprawy wierzby energetycznej. Warunek ten został mu przedstawiony dopiero po 8-9 miesiącach od złożenia wniosku, gdy miały być wypłacane dopłaty. Wskazywał też, że dodatkową okolicznością, również nierozpatrywaną w dotychczasowym toku sprawy, było wystąpienie suszy w województwie pomorskim w 2007 r. i latach następnych, która miała znaczący wpływ na przyrost upraw i jako okoliczność niezależna od producenta (siła wyższa) również uniemożliwiała uzyskanie plonu reprezentatywnego. Skarżący kasacyjnie podnosił też, że doszło do nadużycia nadzwyczajnego trybu uchylenia prawomocnej decyzji.

F. L. wystąpił o dopłatę ze stosownym wnioskiem w dniu [...].05.2007 r., merytoryczna decyzja została mu dostarczona natomiast dopiero w dniu [...].09.2008 r. (decyzja z dnia [...].09.2008 r.), tj. po upływie ponad roku od dnia złożenia wniosku o dopłatę. Następnie, po upływie ponad 6 lat od wydania pierwotnej decyzji (ponad 8 lat od dnia złożenia wniosku o dopłatę) Dyrektor ARiMR w Gdyni decyzją z dnia [...].01.2015 r. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Chojnicach z dnia [...].09.2008 r.

Następnie Kierownik Powiatowego ARiMR w Chojnicach dwukrotnie wydawał decyzje, które były uchylane przez Dyrektora ARiMR w Gdyni. Każde kolejne merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie nakładało większe sankcje na mandanta.

Takie działanie organu należy uznać za nielojalne i niewłaściwe względem F. L. Skarżący złożył wniosek o dopłatę w 2007 r., kiedy dopłaty do wierzby energetycznej dopiero się rozpoczynały. Całokształt sprawy obrazuje, że zarówno skarżący jak też osoby merytorycznie odpowiedzialne za prawidłowość procedowania wniosków o dopłaty nie miały pełnej wiedzy jak rozliczać przedmiotowe świadczenia. Skarżący złożył wniosek o dopłaty w określonym stanie prawnym i określonej wykładni stosowania przepisów prawa. Ocena ówczesnego stanu prawnego i czynności dokonywanych przez mandanta przez organ na bazie późniejszej wykładni prawa (istniejącej w 2015 r.) jest niestosowna i szkodliwa dla słusznego interesu skarżącego.

W ocenie autora skargi kasacyjnej Dyrektor ARiMR w Gdyni - stosując nadzwyczajny środek uchylenia prawomocnej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, a także kolejno uchylając kolejne decyzje Kierownika Powiatowego Biura ARiMR w Chojnicach naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym trwałości decyzji administracyjnej, pewności prawa oraz zasad demokratycznego Państwa prawa.

Pełnomocnik Dyrektora Pomorskiego Oddziału ARiMR na rozprawie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ppsa rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 ppsa przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstaw kasacyjnych.

W pierwszej kolejności należało się odnieść do zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Zgodnie z art. 174 pkt 2 psa skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zwrot normatywny: "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto w przytoczonym przepisie nałożono na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Skuteczne wniesienie takiego zarzutu wymaga zatem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między stopniem naruszenia a treścią rozstrzygnięcia polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna. Oznacza to po stronie skarżącej obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że zasadniczo kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 232/07, LEX nr 480247; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2008, s. 426). Analiza zarzutów skargi prowadzi do konstatacji, że strona skarżąca kasacyjnie nie uprawdopodobniła skutecznie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania sądowoadministracyjnego a treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 6 kpa, art. 8 kpa i art. 16 kpa. Przede wszystkim wskazać należy że zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy o płatnościach bezpośrednich z 2007 r., w postępowaniu prowadzonym na jej podstawie stosuje się wprawdzie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, jednak postępowanie to zawiera szereg odrębności. W art. 3 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy, ustawodawca nakazał organowi stać na straży praworządności i wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś w art. 3 ust. 3 ustawy wyjaśnił, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jednocześnie w art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy zobowiązano organ do udzielania stronom pouczeń i umożliwienie wypowiedzenia się co do dowodów, materiałów i żądań, ale tylko na żądanie strony. Skarżący nie wskazywał, by odmawiano mu pouczeń lub wypowiedzenia się co do dowodów, gdy zgłaszał takie żądanie. Brak wskazania w skardze kasacyjnej naruszenia tych przepisów i związanie granicami skargi kasacyjnej nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpatrywać ich naruszenia. Autor skargi kasacyjnej wiąże zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 ppsa z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 6 kpa, art. 8 kpa oraz art. 16 kpa. Art. 134 § 1 ppsa stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei z art. 156 § 1 pkt 2 kpa wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem. Granice sprawy wyznaczała decyzja Dyrektora ARiMR z [...] grudnia 2015 r. Zatem podnosząc zarzut naruszenia art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ppsa jako zarzut naruszenia przepisów postępowania, autor skargi kasacyjnej powinien wskazać, na czym miałoby polegać rażące naruszenie prawa przy wydaniu tej decyzji odnosząc to do konkretnego przepisu, który miałby być rażąco naruszony, lub na czym miałby polegać brak podstawy prawnej wydania decyzji. Autor skargi kasacyjnej tego nie czyni, co nie pozwala uznać Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu tego zarzutu za uzasadniony. Nie może być oczywiście uzasadniony zarzut naruszenia tych przepisów w powiązaniu z art. 6 kpa, stanowiącym że organy administracji publicznej działają na podstawie prawa, gdyż skarżący kasacyjnie nie uzasadnia takiego zarzutu. Ograny wskazywały, na podstawie jakich przepisów wydają swoje decyzje, dokonywały wykładni tych przepisów i dokonywały subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do tych norm. Podobnie uzasadniając skargę kasacyjną jej autor nie wskazuje, w jaki sposób naruszenia wynikającej z art. 8 kpa zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej miałoby wpływać na wadliwość objętej skargą w sprawie niniejszej decyzji. Nie można się w ogóle odnieść do zarzutu naruszenia art. 16 kpa, bowiem przepis ten ma dwie jednostki redakcyjne, a autor skargi kasacyjnej nie wskazał żadnej z nich. Ponadto obie jednostki redakcyjne tego przepisu (§ 1 i § 2) stanowiły o możliwości skarżenia decyzji do organu odwoławczego lub sądu administracyjnego i z możliwości tej skarżący skorzystał.

Oczywiście nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 135 ppsa i art. 127 § 1 kpa. Art. 3 § 1 ppsa wytycza ustrojową rolę sądów administracyjnych i ich kompetencje w zakresie kontroli działalności administracji publicznej. I taką rolę niewątpliwie spełnił w niniejszej sprawie Sąd I instancji, którego działanie realizuje tę właśnie kontrolę poprzez zbadanie decyzji administracyjnej w wyniku złożenia na nią skargi. Z kolei art. 135 ppsa (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) stanowił, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli była tylko jedna decyzja organu odwoławczego, gdyż uchyliła ona decyzję organu pierwszej instancji. Do zaskarżonej decyzji Sąd I instancji mógł zastosować (w przypadku uznania zasadności skargi) tylko środki przewidziane w art. 145 ppsa, lub mógł oddalić skargę na podstawie art. 151 ppsa, co też uczynił. Ze względu na treść zaskarżonej decyzji nie było nawet potencjalnej możliwości zastosowania art. 135 ppsa. Całkowicie niezrozumiałe jest też zarzucenie naruszenia art. 127 § 1 kpa stanowiącego, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, gdyż skarżący skorzystał z prawa do wniesienia odwołania. W sprawie nie doszło też do naruszenia zasady zakazu zmiany decyzji na niekorzyść skarżącego. Kontroli sądowej w tej podlegała wyłącznie decyzje Dyrektora ARiMR9 grudnia 2015 r., a ta była dla skarżącego w sposób oczywisty korzystniejsza, niż decyzja organu i instancji, gdyż nakładała niższą sankcję.

Również nieuzasadniony jest podniesiony jako zarzut naruszenia przepisów postępowania zarzut naruszenia art. 145 § 4 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. 1 ppsa w powiązaniu z art. 7 ust 1, 2 i 3 oraz art. 19 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Uzasadniając ten zarzut autor skargi kasacyjnej nie wskazuje na wpływ naruszenia tych przepisów na wynik sprawy, a więc w istocie nie kwestionuje prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, lecz kwestionuje prawidłowość zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ppsa nie dotyczy możliwości uchylenia decyzji ze względu na naruszenie przepisów postępowania, lecz ze względu na naruszenia przepisów prawa materialnego. Z kolei zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie może stanowić skutecznej podstawy kasacyjnej w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku zawiera wszelkie elementy wymagane tym przepisem i poddaje się kontroli instancyjnej. Samo kwestionowanie wyroku przez stronę i poglądów wyrażonych w uzasadnieniu tego wyroku nie stanowi skutecznej podstawy kasacyjnej opartej na zarzucie naruszenia art. 141 § 4 ppsa.

Zatem wszystkie zarzuty naruszenia przepisów postępowania w sposób określony w art. 174 pkt 1 ppsa należało uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Zarzuty naruszenia prawa materialnego należało również uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 143 b ust 5 rozporządzenia nr 1782/2003 do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria określone w ust. 4 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. i do których zastosowanie ma pomoc przyznawana z tytułu upraw roślin energetycznych przewidziana w art. 88.

Z kolei z art. 143 b ust 5 rozporządzenia nr 1782/2003 wynika, że obszar użytków rolnych objęty systemem jednolitej płatności obszarowej (nowych państw członkowskich Unii – w tym Polski) stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. niezależnie od tego, czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie. Wykorzystywane użytki rolne oznaczają przy tym całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe tak jak zostały ustalone przez Komisję (EUROSTAT) dla jej celów statystycznych. Tak więc z zestawienia tych przepisów (art. 143 b ust. 4 i 5) wynika, że działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41, a więc przedmiotową wierzbą energetyczną) nie są "wykorzystywanymi użytkami rolnymi obejmującymi grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje i ogródki przydomowe" w rozumieniu art. 143b ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003. Przysługuje więc od nich jednolita płatność obszarowa o tyle, o ile ma zastosowanie do nich pomoc z tytułu upraw roślin energetycznych przewidziana w art. 88 rozporządzenia nr 1782/2003.

Zatem skoro wobec stwierdzenia nieosiągnięcia wymaganego plonu wierzby energetycznej uznano, że spośród zadeklarowanych do płatności obszarowych działek rolnych (o łącznej powierzchni 40,85 ha) nie kwalifikowało się do płatności 19,80 ha, na których zadeklarowano uprawę wierzby energetycznej, to ustalona różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym przekroczyła 30%, co spowodowało odmowę przyznania płatności zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1793/2004 r.

Tym samym zarzut dotyczący naruszenia art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1793/2004 w zw. z art. 143 b ust 5 rozporządzenia nr 1782/2003 należało uznać za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji należy zauważyć, że jest on sformułowany ogólnikowo i nie został precyzyjnie uzasadniony. Zarzucając w kontekście naruszenia tego przepisu zmienność wykładni uregulowań prawnych oraz brak rzetelności i kompetencji organów, twierdzeń tych autor skargi kasacyjnej nie uzasadnia w sposób precyzyjny. Prawo do uzyskiwania płatności rolniczych związanych z gospodarowaniem gruntami rolnymi nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Wynika z regulacji prawnych wytyczonych szczegółowymi regulacjami prawa Unii Europejskiej. Wymaga od beneficjentów tych płatności profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której wszak mogą, ale nie muszą korzystać. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie proceduralnej staranności, w których wypełnianiu nie mogą ich zastąpić organy Państwa. Rolnik składając wniosek o płatności składa również oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych z przyznawaniem płatności. Nie może to być traktowane jako pusta "formułka". Złożenie takiej deklaracji pozwala organom przyjąć, że rolnik zna prawo i reguły dotyczące uzyskiwania płatności. Instytucje takie jak Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mają służyć pewną pomocą rolnikom ale tylko o tyle, o ile jednoznacznie o taką pomoc się zwracają. ARiMR nie może jednak z urzędu dbać o poszczególnych rolników w taki sposób, by osiągali najlepsze możliwe do osiągnięcia rezultaty w zakresie uzyskiwania płatności. To rolnik we własnym imieniu, świadomie i odpowiedzialnie deklaruje spełnienie warunków do uzyskania płatności. Nie może więc oczekiwać, że organy ARiMR będą weryfikować jego deklaracje pod kątem ich realności, oraz tego, czy rolnik składał deklaracje z właściwym rozeznaniem. Przecież skarżący nie miał obowiązku deklarowania uzyskiwania wymaganych plonów wierzby energetycznej od pierwszego roku uprawy, skoro możliwa do uzyskania była wiedza, że w pierwszym roku nie było to możliwe. Ponadto składając wniosek o płatności wiedział już, że nie osiągnął wymaganych efektów, mógł więc zadeklarować odpowiednio mniejszą powierzchnię do płatności. Również zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP formułowany jako zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść strony jest całkowicie bezpodstawny. Zarzuty co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego mogą być formułowane na gruncie zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Te jednak – jak wyżej wykazano – okazały się niezasadne. Co do zmienności interpretacji przepisów prawa przez organy obu instancji, to nie ma to wpływu na ocenę prawidłowości decyzji ostatecznej przez Sąd I instancji, skoro ocenie podlegała zgodność z prawem decyzji organu odwoławczego, który uchylił decyzję organu I instancji i orzekła merytorycznie.

Reasumując: zarzuty dotyczące naruszenia art. 2 Konstytucji RP należało uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Całkowicie bezpodstawne są też zarzuty dotyczące naruszenia art. 4 ust. 1 pkt. 8, ust. 2 pkt. 5, ust. 5 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przepisy te regulują ogólnie zadania ARiMR takie jak:

1) wspieranie realizacji innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i przetwórstwa produktów rolnych lub ze Wspólnej Polityki Rolnej lub w zakresie objętym działem administracji rządowej – rybołówstwo, w szczególności przez finansowanie lub udział w finansowaniu:

a) powstawania i rozwoju grup producentów rolnych i ich związków;

b) rozwoju rolnictwa ekologicznego i edukacji w zakresie ekologii;

c) zbioru, transportu i unieszkodliwiania padłych zwierząt gospodarskich z gatunku bydło, owce, kozy, świnie lub konie;

d) realizacji innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i przetwórstwa produktów rolnych lub ze Wspólnej Polityki Rolnej lub w zakresie objętym działem administracji rządowej – rybołówstwo;

2) prowadzenie szkolenia w zakresie związanym z realizacją jej zadań, a także informuje o swoich działaniach i promuje je.

Z tak zakreślonego zakresu zadań ARiMR nie wynikają jednak żadne prawa podmiotowe dla występujących o uzyskanie płatności na podstawie stosownych przepisów prawa materialnego. Dlatego też przestrzeganie wymienionych wyżej przepisów kompetencyjnych nie może podlegać ocenie w ramach kontroli prawidłowości decyzji indywidualnych o przyznaniu (lub odmowie) konkretnych płatności rolniczych.

Zatem również zarzut naruszenia tych przepisów jest oczywiście nieuzasadniony.

Skoro wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej były pozbawione usprawiedliwionych podstaw, skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 ppsa.