Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 805/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, art. 86 ust. 1, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a, art. 108 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
article: art. 122, art. 187 par. 1, art. 180, art. 188, art. 191, art. 210 par. 1, par. 2 i par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1  art. 168 lit. a, art. 178 lit. a, art. 220, art. 226, art. 273
law: Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015r. sprawy ze skargi ZS na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2010r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] określił [...] zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2010 roku w łącznej kwocie [...] zł.

W 2010 roku podatnik prowadził działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej odpadów i złomu pod nazwą: PHU Firma Usługowo-Handlowa [...].

W toku podjętych czynności organ pierwszej instancji ustalił, że [...] w badanym okresie niezasadnie odliczył od podatku należnego podatek naliczony wykazany w fakturach VAT wystawionych przez Firmę Handlową "A." [...], [...] oraz Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B." [...], [...]. Organ stwierdził, że pochodzące od wyżej wymienionych podmiotów faktury VAT dotyczące dostaw złomu na rzecz [...] nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych dokonanych pomiędzy wskazanymi w nich podmiotami.

Na podstawie art. 193 § 4 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. – dalej: "O.p."), organ nie uznał w sprawie za dowód rejestrów zakupu VAT za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. w części dotyczącej zarejestrowania zakupu złomu, wynikającego z faktur VAT wystawionych przez nieokreślone podmioty w imieniu Firmy Handlowej "A." [...] oraz Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "B." [...], gdyż nie dokumentują one rzeczywistych transakcji pomiędzy stronami widniejącymi na tych fakturach. Organ I instancji stwierdził, że dokonane w tym zakresie zapisy nie odzwierciedlają stanu faktycznego, a zatem w części tej rejestry są nierzetelne. W pozostałym zakresie księgi podatkowe stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów.

Organ stwierdził również wadliwość prowadzonej ewidencji sprzedaży VAT w części dotyczącej zaewidencjonowania za miesiąc lipiec 2010 r. faktury VAT nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. na kwotę brutto [...] zł, netto [...] zł i podatek VAT [...] zł, dokumentującej dostawę złomu dokonaną w dniu [...] lipca 2010 r. na rzecz C. sp. z o.o. z [...], za którą zapłata nastąpiła w dniu [...] sierpnia 2010 r. Uchybienie to spowodowało naruszenie przepisów art. 19 ust. 13 pkt 5 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm. – dalej: "ustawa o VAT"), który stanowi, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu dostawy złomu stalowego i żeliwnego, złomu metali nieżelaznych, z wyłączeniem złomu metali szlachetnych niewsadowego, nie później jednak niż 20 dnia, licząc od dnia wysyłki złomu do jednostki, która zgodnie z umową dokonuje kwalifikacji jakości.

W odwołaniu z dnia [...] listopada 2012 r. strona, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:

- art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez niedokonanie jakichkolwiek ustaleń mających na celu określenie, czy ilość złomu nabytego przez podatnika na podstawie niekwestionowanych faktur wystarczyła do dokonania transakcji sprzedaży opodatkowanych następnie podatkiem od towarów i usług; uznanie, że podatnik nie nabył złomu w ilościach i cenie wynikających z posiadanych dokumentów oraz, że brak jest innych dowodów potwierdzających przebieg operacji gospodarczej - w sytuacji, gdy organ podatkowy nie zakwestionował operacji sprzedaży przez podatnika złomu i nie dokonał odpowiedniego pomniejszenia podatku od towarów i usług naliczonego od tych transakcji sprzedażowych,

- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4 O.p. poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny stanu faktycznego, naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, m.in. przy ocenie zeznań skarżącego,

- art. 190 § 1 i 2 O.p. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału we wszystkich czynnościach dowodowych przeprowadzanych przez skarżony organ,

- postanowień VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru (77/288/EWG).

Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, a także na podstawie art. 229 O.p. o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w postaci:

- przesłuchania świadka [...], na okoliczność faktycznego przeprowadzania transakcji przez skarżącego, których dotyczyły zakwestionowane przez organ skarbowy faktury,

- faktur wystawionych na rzecz nabywcy złomu od podatnika - spółki [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], na okoliczność rzeczywistej wielkości sprzedaży złomu na rzecz odbiorcy podatnika.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi do wniosku, że przedmiotowe faktury, dokumentujące dostawy złomu na rzecz [...] w rzeczywistości nie zostały wystawione przez [...], gdyż w 2010 roku domniemany kontrahent podatnika przebywał w Areszcie Śledczym i nie prowadził działalności gospodarczej. Po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organ podatkowy prawidłowo ustalił, że [...] nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT wystawionych przez [...], gdyż zakwestionowane faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji zakupu złomu dokonanych od wskazanego w nich podmiotu. Zatem, w świetle zebranego materiału dowodowego, nie dano wiary zeznaniom [...] dotyczącym współpracy z [...] w 2010 roku, zwłaszcza, że nie przedstawił on żadnych dowodów, które potwierdzałyby taką współpracę.

Odnosząc się do faktur VAT wystawionych przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B." [...] dokumentujących zakup złomu przez [...] organ podatkowy ustalił, że [...] nie składał żadnych deklaracji z tytułu podatku VAT oraz nie był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Z dokonanych ustaleń faktycznych wynika też, że kontrolowany nie zgłosił prowadzenia działalności gospodarczej. Ostatnia złożona do organu podatkowego deklaracja wpłynęła w dniu [...] stycznia 2006 r. i pochodziła od płatnika: tj. Aresztu Śledczego w [...]. Do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] wpłynęła informacja PIT-11 za 2005 rok, wystawiona przez Areszt Śledczy w [...], w której wykazano przychód/dochód w wysokości [...] zł. Dokonane ustalenia dowodzą, że [...] w 2010 r. nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży złomu, w szczególności nie dokonywał dostaw złomu na rzecz [...], na podstawie kwestionowanych faktur. Szereg informacji zgromadzonych o tym podmiocie wskazuje na brak jakichkolwiek oznak prowadzenia działalności gospodarczej. Stwierdzono brak odpowiedniego zaplecza gospodarczego (warunki lokalowe, środki transportu, wyposażenie techniczne) oraz finansowego (brak zeznań podatkowych za lata 2005-2010, stała pomoc finansowa ze strony MOPS w [...], wskazują na brak dochodów) po stronie potencjalnego dostawcy złomu, które umożliwiałoby prowadzenie tego rodzaju działalności gospodarczej. Poza fakturami VAT nie stwierdzono zatem żadnych znamion aktywności gospodarczej [...] w 2010 r.

Na postawie analizy zeznań [...] na okoliczność transakcji zakupu złomu od Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "B." [...] oraz [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prawidłowo uznał, że [...], w badanym okresie nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży złomu, a tym samym nie dokonywał również dostaw złomu na rzecz [...]. W tym stanie faktycznym organ pierwszej instancji nie dał wiary wyjaśnieniom podatnika, zwłaszcza, że nie zostały one poparte żadnymi dowodami i nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

Organ odwoławczy, w celu ustalenia stanu faktycznego, w prowadzonym postępowaniu uwzględnił wniosek podatnika zawarty w odwołaniu i w dniu [...] lutego 2014 r. przesłuchał w charakterze świadka [...] na okoliczność złożenia zeznań dotyczących działalności prowadzonej przez [...].

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, dokonując oceny zeznań złożonych przez świadka [...] stwierdził, że czynności dostaw złomu przez kontrahentów podatnika znajdują potwierdzenie w protokole przesłuchania strony. Organ podkreślił, że w sprawie nie kwestionowano sprzedaży złomu do [...], lecz dostawy złomu dokonywane na rzecz [...], przez kontrahentów [...] i [...]. Podsumowując informacje udzielone przez świadka [...] organ stwierdził, że materiał ten nie wniósł nic nowego do sprawy.

W rezultacie poczynionych ustaleń Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie i w konsekwencji zasadnie zakwestionował prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, wynikającą z faktur wystawionych przez ww. podmioty.

Za niezasadny organ uznał zarzut odnośnie nie przesłuchania [...], który był wystawcą grup faktur uznanych przez organ za nierzetelne.

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] pismami z dnia [...] sierpnia 2011 r. i [...] września 2011 r., w ramach pomocy prawnej w trybie art. 157 O.p., zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z prośbą o przesłuchanie świadka, na okoliczność potwierdzenia transakcji sprzedaży złomu na rzecz [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], pomimo skutecznego doręczenia wezwania, w związku z niestawieniem się świadka nie dokonał czynności przesłuchania. Z uwagi na niedopełnienie czynności określonej w wezwaniach, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nałożył na świadka karę porządkową.

Kolejnym pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zawiadomił Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o braku możliwości przesłuchania [...] i przekazał protokół z kontroli podatkowej u [...] na podstawie upoważnienia z dnia [...] kwietnia 2014 r. Materiały z kontroli wskazują, że [...] działalność gospodarczą prowadził tylko w latach 2000-2002 oraz zaprzeczają jakiejkolwiek jego aktywności gospodarczej w późniejszym okresie. Zatem organ podatkowy wykorzystał włączony do akt sprawy protokół z przesłuchania kontrolowanego, gdzie jako dostawca złomu występuje firma Handlowa "A." [...] (postanowienie o włączeniu protokołu przesłuchania kontrolowanego z dnia [...] listopada 2011 r.).

Ponadto w toku postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. w ramach pomocy prawnej zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z prośbą o przesłuchanie w charakterze świadka [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. poinformował, że przesłuchania nie przeprowadzono. Pierwszy termin przesłuchania wyznaczony został na dzień [...] lutego 2014 r. Wezwany stawił się na przesłuchanie, ale był w stanie nietrzeźwym i przesłuchanie nie było możliwe. Na tą okoliczność [...] sporządził pisemne oświadczenie, z którego wynika, że stawi się na przesłuchanie w dniu [...] marca 2014 r. oraz wyjaśnia, że nigdy z nikim nie handlował złomem. [...] na drugi termin przesłuchania wyznaczony na dzień [...] marca 2014 r. nie stawił się. Kolejny termin przesłuchania wyznaczono na dzień [...] kwietnia 2014 r., na które świadek również się nie stawił. Wszystkie wezwania zostały osobiście odebrane przez [...]. Zawiadomienia o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania [...] każdorazowo zostały doręczone pełnomocnikowi podatnika. W rezultacie poczynionych ustaleń Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu stwierdził, że [...] nie dochował należytej staranności w doborze kontrahentów.

Odnosząc się do wniosku strony o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w trybie art. 229 O.p. na okoliczność rzeczywistej wielkości sprzedaży złomu na rzecz odbiorcy podatnika - sp. o.o. [...] z siedzibą w [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, gdyż okoliczności mające znaczenie dla sprawy zostały już wystarczająco stwierdzone w toku prowadzonego postępowania.

W skardze z dnia [...] lipca 2014 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego art. 122, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 i art. 210 § 4 O.p. poprzez:

- odmowę dopuszczenia dowodu z przesłuchania [...], na okoliczność dokonywania przez skarżącego i świadka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą FH "A." [...] w [...] rzeczywistych transakcji potwierdzonych zakwestionowanymi fakturami, co w konsekwencji skutkowało odebraniem skarżącemu prawa do czynnego udziału w postępowaniu, uniemożliwiało poznanie całokształtu stanu faktycznego sprawy i zrealizowanie zasady prawdy obiektywnej,

- nie dokonanie jakichkolwiek ustaleń mających na celu określenie, czy ilość złomu nabytego przez skarżącego na podstawie niekwestionowanych faktur, wystarczyła do dokonania transakcji sprzedaży tego złomu opodatkowanych następnie podatkiem od towarów i usług, uznanie że podatnik nie nabył złomu w ilościach i cenie wynikających z posiadanych dokumentów oraz że brak jest innych dowodów potwierdzających przebieg operacji gospodarczej - w sytuacji, gdy organy podatkowe nie zakwestionowały operacji sprzedaży przez podatnika złomu i nie dokonały odpowiedniego pomniejszenia podatku od towarów i usług naliczonego od tych transakcji sprzedażowych,

- w konsekwencji błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i ostatecznie uznanie, że wykazane przez skarżącego fakturami transakcje z [...] prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą FH "A." [...] w [...] i [...] prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą PW "B." [...] w [...], faktycznie nie miały miejsca (art. 191 O.p. ),

2. prawa materialnego, tj. art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1a, art. 88 ust. 3a pkt 4a ustawy o VAT oraz art. 17 ust. 2 VI Dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz. Urz. UE L z 1977r. Nr 145/1 ze zm.), poprzez pozbawienie skarżącego przez organy podatkowe prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie faktur wystawionych przez firmy prowadzone przez [...] i [...] mimo, że zgromadzony w niniejszym postępowaniu materiał dowodowy nie dawał podstaw do takiego pozbawienia.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że organy podatkowe zgromadziły w sprawie bardzo obszerny materiał dowodowy, który został szczegółowo przeanalizowany. Wnioski wyprowadzone z analizy materiału dowodowego i zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji są logiczne i spójne. Organy podatkowe przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania podatkowego wyrażonymi w ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza zasady prawdy materialnej art. 122 O.p., która stanowi, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Ponadto zaskarżona decyzja nie narusza art. 187 § 1 O.p., określającego, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz art. 188 O.p., który stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy podatkowe pozostawało w zgodzie z art. 180 i art. 187 O.p. Ocena uzyskanych dowodów nastąpiła z uwzględnieniem zasady wyrażonej w art. 191 O.p., czyli zasadą swobodnej oceny dowodów. Oceny tej w żadnej mierze nie można uznać za dowolną. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji spełniają wymogi art. 210 § 1, 2 i 4 O.p. Wydane rozstrzygnięcia zawierają szczegółowe uzasadnienie stanu faktycznego sprawy, ze wskazaniem faktów, które organy uznały za udowodnione, dowodów, którym dały wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom wiarygodności odmówiły. Uzasadnienie prawne wskazuje w sposób precyzyjny podstawę prawną rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd zaznacza, że rolą sądu administracyjnego nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych, lecz kontrola działań organów administracji z punktu widzenia zgodności z prawem, a więc również prawem procesowym. Ustalony przez organy stan faktyczny sprawy podlega kontroli z punktu widzenia kompletności i zupełności zebranego materiału dowodowego i prawidłowości jego oceny. Sąd bada, więc czy postępowanie było prowadzone z uwzględnieniem zasad ogólnych rządzących postępowaniem. Prowadzone postępowanie, w badanej sprawie, było zgodnie z wyrażonymi w powyższych przepisach zasadami legalizmu i praworządności oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów podatkowych, czego przejawem była merytoryczna poprawność i staranność działania organu podatkowego w toku postępowaniu dowodowego.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy faktury zakupu złomu wystawione dla [...] w 2010 roku przez Firmę Handlową A. [...] oraz Przedsiębiorstwo Wielobranżowe B. [...] dokumentowały rzeczywisty obrót pomiędzy podmiotami uwidocznionymi na tych fakturach oraz czy podatnik miał prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT wynikającego z zakwestionowanych faktur wystawionych przez ww. podmioty.

W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uprawniał organy podatkowe do przyjęcia stanowiska, że faktury wystawione przez w/w podmioty nie odzwierciedlały faktycznych operacji gospodarczych. Analiza zebranych materiałów wykazała, że [...] prowadząc w 2010 roku działalność gospodarczą w zakresie handlu złomem nie nabył od [...] (działającego pod nazwą: Firma Handlowa "A.") i [...] (działającego pod nazwą: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B.") złomu, a jedynie dysponował fakturami od podmiotów, których nie zidentyfikowano w trakcie prowadzonego postępowania.

Na podstawie analizy zgromadzonego przez organy obu instancji materiału dowodowego, na który składają się m.in. dowody z przesłuchania w charakterze strony [...] (k. – 797-799, IV tom akt), materiały zgromadzone w toku innego postępowania dotyczącego obrotu złomem, gdzie jako dostawca złomu występuje Firma Handlowa A. [...] – włączone postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. (k. 860-878, t. V), materiały włączone postanowieniem z dniu [...] stycznia 2012 r., (k. 912-918, t. V), postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. (k. 906-909, t. V) – organy obu instancji prawidłowo wywiodły, że przedmiotowe faktury, dokumentujące dostawy złomu na rzecz [...] w rzeczywistości nie zostały wystawione przez [...], gdyż w 2010 roku domniemany kontrahent podatnika przebywał w Areszcie Śledczym i nie prowadził działalności gospodarczej.

Po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że [...] nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT wystawionych przez [...], gdyż zakwestionowane faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji zakupu złomu dokonanych od wskazanego w nich podmiotu. Zatem, w świetle zebranego materiału dowodowego, nie dano wiary zeznaniom [...] dotyczącym współpracy z [...] w 2010 roku, zwłaszcza, że nie przedstawił on żadnych dowodów, które potwierdzałyby taką współpracę.

W ocenie Sądu prawidłowe są również ustalenia organów w zakresie transakcji dokumentowanych fakturami VAT wystawionymi przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B." [...] na zakup złomu przez [...]. W tym zakresie organy ustaliły, że [...] nie składał żadnych deklaracji z tytułu podatku VAT oraz nie był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Organy prawidłowo uznały, że [...] w badanym okresie nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży złomu na rzecz [...], na podstawie kwestionowanych faktur.

W tym stanie faktycznym organy nie dał wiary wyjaśnieniom podatnika, zwłaszcza, że nie zostały one poparte żadnymi dowodami i nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

Prawidłowo zatem Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, w toku prowadzonego postępowania, postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. włączył do akt sprawy wyciąg z prawomocnej decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] (k. 1162-1173, t. VI) określającej [...] wysokość kwoty do zapłaty, o której mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, związanej z wystawieniem faktur VAT na rzecz Firmy Usługowo-Handlowej [...] (k. 1162-1173, t. VI).

Sąd zauważa, że Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, w celu ustalenia stanu faktycznego, w prowadzonym postępowaniu uwzględnił wniosek skarżącego zawarty w odwołaniu i w dniu [...] lutego 2014 r. przesłuchał w charakterze świadka [...] (k. 1159 - 1161, t. VI) na okoliczność złożenia zeznań dotyczących działalności prowadzonej przez [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu dokonując oceny zeznań złożonych przez świadka [...] stwierdził, że czynności dostaw złomu do kontrahentów podatnika znajdują potwierdzenie w protokole przesłuchania strony. Podkreślenia wymaga, że w sprawie nie kwestionowano sprzedaży złomu do [...], lecz dostawy złomu dokonywane na rzecz [...], przez kontrahentów [...] i [...].

W rezultacie poczynionych ustaleń prawidłowo organy obu instancji uznały, że faktury wystawione na rzecz [...] przez Firmę Handlową "A." [...] i Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B." [...], nie dokumentują rzeczywistej transakcji dokonanej pomiędzy podmiotami wskazanymi w tych dokumentach, czyli faktury te są nieprawidłowe pod względem materialnym, a wykazany w nich podatek naliczony nie może obniżać podatku należnego. Mając na uwadze powyższe organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i w konsekwencji zasadnie zakwestionowały prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, wynikającą z faktur wystawionych przez ww. podmioty. Podatnik miał świadomość, że faktury VAT pochodzące od ww. podmiotów, mające stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego, związane były z oszustwem podatkowym. Wskazać należy, że ww. okoliczności w jakich dokonywane były transakcje nabycia złomu, w szczególności sposób kontaktowania się z dostawcą, oraz sposób dokonywania płatności, tj. wręczania przez podatnika znacznych sum w gotówce za dostarczenie złomu nieznanej mu osobie, nie żądając za dokonaną zapłatę jakiegokolwiek potwierdzenia, świadczą o tym, że podatnik winien mieć świadomość, że uczestniczy w procederze nielegalnego obrotu złomem.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi odnośnie nie przesłuchania jednego z najistotniejszych świadków - [...]. Jak wynika z akt sprawy organy obu instancji podjęły wielokrotną próbę przesłuchania [...], o czym każdorazowo strona postępowania była zawiadamiana.

Nie stanowi zatem naruszenia prawa, w tym naruszenia zasady prawdy obiektywnej, gromadzenie wszelkich dowodów w sprawie (w tym pochodzących z akt innych postępowań kontrolnych, podatkowych czy karnych) w celu zweryfikowania twierdzeń i dowodów strony postępowania. Ze względu na powyższe, wskazać należy, że organ podatkowy prawidłowo postąpił włączając do akt sprawy materiał pochodzący z innych postępowań.

W rezultacie poczynionych ustaleń organy podatkowe trafnie uznały, że [...] prowadząc w 2010 roku działalność gospodarczą w zakresie handlu złomem nie nabył od [...] (działającego pod nazwą: Firma Handlowa "A.") i [...] (działającego pod nazwą: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B.") złomu, a jedynie dysponował fakturami od podmiotów, których nie zidentyfikowano w trakcie prowadzonego postępowania.

Podkreślenia wymaga kwestia, że pomimo braku regulacji prawnej, która nakładałaby na podatnika obowiązek sprawdzania wiarygodności swoich kontrahentów w interesie osoby prowadzącej zawodowo działalność gospodarczą leży podjęcie działań, które wyeliminowałyby ryzyko współpracy z nierzetelnymi podmiotami. Oczywistym jest bowiem, że to podatnik ponosi negatywne konsekwencje odliczenia podatku naliczonego z faktur nieodzwierciedlającej rzeczywistej transakcji, tzn. niezgodnej w rzeczywistości w zakresie przedmiotu dostawy lub podmiotów uczestniczących w transakcji. Prawidłowo organy stwierdziły, że [...] nie dochował należytej staranności w doborze kontrahentów. Podatnik nie zweryfikował swoich kontrahentów, nie był zainteresowany, gdzie kontrahenci mają siedzibę i kto jest upoważniony do ich reprezentowania. Podnieść należy, że [...] w rzeczywistości nie wiedział z kim zawierał transakcje handlowe, gdyż nie wylegitymował osób, którym płacił za dostarczony towar, nie żądał potwierdzenia odbioru gotówki w danej wysokości za konkretną ilość towaru. Istotnym dowodem jest też to, że podatnik nie wiedział od kogo kupował złom, nie wiedział jak wyglądają jego kontrahenci i nie był tym zainteresowany. Stwierdzić należy, że w sprawie tej podatnik zadbał jedynie o posiadanie faktur VAT, nie przywiązując wagi do aspektu legalności zawieranych transakcji. Podatnik nie przedłożył żadnych umów określających warunki dostawy złomu oraz dokumentów potwierdzających faktyczne uregulowanie należności. Nie wskazał również świadków, którzy potwierdziliby rzekome transakcje handlowe. Organ podatkowy wskazał, że podatnik poza udokumentowaniem transakcji fakturami VAT nie wykazał żadnych okoliczności oraz wiarygodnych dowodów, potwierdzających, iż istotnie pomiędzy stronami wykazanymi w zakwestionowanych fakturach miały miejsce rzeczywiste transakcje handlowe. Przezorny i rzetelny podmiot gospodarczy powinien podjąć określone działanie zmierzające do ustalenia wiarygodności podmiotu wystawiającego na jego rzecz faktury.

W konsekwencji powyższego nie znajdują uzasadnienia zarzuty naruszenia prawa materialnego. W myśl art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Natomiast zgodnie art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Jednak skorzystanie z odliczenia możliwe jest tylko po spełnieniu warunków i uwzględnieniu ograniczeń wynikających z przepisów ustawy, tj. między innymi art. 88ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. W świetle tego przepisu, nie stanowią postawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne, w przypadku, gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że podstawę do obniżenia podatku należnego stanowić może jedynie faktura wystawiona przez podmiot będący podatnikiem podatku od towarów i usług, w związku ze zrealizowaniem przez niego czynności opodatkowanych. Każda zatem wystawiona faktura winna odzwierciedlać rzeczywiste nabycie towarów lub usług, co oznacza, że musi dokumentować wykonanie czynności przez jej wystawcę. Przytoczony przepis art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT jednoznacznie wyklucza możliwość odliczenia podatku naliczonego z faktur nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, bowiem wymogi dotyczące prawidłowo wystawionych faktur mają nie tylko aspekt formalny, ale przede wszystkim materialny – treść faktury winna odpowiadać rzeczywistym zdarzeniom gospodarczym. Faktura może zatem stanowić podstawę do odliczenia podatku z niej wynikającego, gdy rzeczywistym powodem jej wystawienia były czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, faktycznie dokonane między wskazanymi w tej fakturze sprzedawcą i nabywcą. Jeżeli bowiem faktura nie potwierdza rzeczywistej transakcji między wskazanymi w niej podmiotami, podatek naliczony z niej wynikający nie podlega odliczeniu. Sam bowiem fakt posiadania oryginału danego dokumentu nie przesądza o prawdziwości zdarzeń z niego wynikających.

W ocenie Sądu organy jednoznacznie wykazały, że zakwestionowane faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, albowiem [...] i [...] nie prowadzili działalności gospodarczej w zakresie handlu złomem. Wobec tego, podatnik nie ma podstawa do odliczenia podatku należnego wynikającego z faktur wystawionych przez ww. podmioty.

Odnosząc powołane powyżej tezy do stanu faktycznego analizowanej sprawy należy jeszcze raz podkreślić, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że podmioty: Firma Handlowa "A." [...] i Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B." [...], które widnieją na zakwestionowanych fakturach jako ich wystawcy, nie dostarczyły na rzecz [...] towaru ujętego w spornych fakturach. Z powodów obiektywnych zatem, transakcje te nie mogły mieć miejsca między tymi podmiotami. W tym stanie rzeczy zasadnie organy pozbawiły podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanych faktur wystawionych przez ww. podmioty, nie naruszając przy tym przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Skoro z całości materiału dowodowego wynika, że transakcje dostawy złomu opisane w zakwestionowanych fakturach nie zostały dokonane pomiędzy podmiotami na nich figurującymi, to nie mogły one kreować prawa podatnika do odliczenia podatku od towarów i usług w nich wykazanego. Nie ma przy tym znaczenia fakt fizycznego posiadania złomu w ilości odpowiadającej wielkościom wskazanym w spornych fakturach. Istotna dla sprawy pozostaje jedynie okoliczność, że złom ten nie został dostarczony przez podmioty określone w tych fakturach, tj. przez Firmę Handlową "A." [...] i Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B." [...]. Przy takiej konstrukcji przepisów podatkowych, organ podatkowy nie miał obowiązku, wbrew sugestiom i oczekiwaniom strony, przeprowadzania postępowania dowodowego w kierunku poszukiwania i ustalenia rzeczywistego kontrahenta podatnika.

W takiej sytuacji należy ocenić, czy mimo, że jak zasadnie ustaliły organy obu instancji wskazane powyżej podmioty nie mogły być stroną rzeczywistej transakcji, skarżącemu przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający ze spornych faktur, z uwagi na brak wiedzy, co do uczestniczenia przez skarżącego w ciągu nielegalnych transakcji. Analiza tego rodzaju jest niezbędna z uwagi na tezy sformułowane w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Kluczowe znaczenie w tym zakresie ma odniesienie się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 czerwca 2012 r. wydanego w sprawach połączonych C-80/11 (Mahagében kft przeciwko Nemzeti Adó-és Vámhivatal Dél-dunántúli Regionális Adó Főigazgatósága) i C-142/11 (Péter Dávid przeciwko Nemzeti Adó-és Vámhivatal Észak-alföldi Regionális Adó Főigazgatósága).

Za wyrokiem NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., I FSK 1201/11 należy stwierdzić, że w powołanym wyżej wyroku TSUE postawił dwie tezy. Z pierwszej z nich wynika, że artykuł 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a), art. 220 pkt 1 i art. 226 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia podatnikowi prawa do odliczenia od kwoty należnego podatku od wartości dodanej kwoty tego podatku należnego lub zapłaconego z tytułu świadczonych mu usług z tego powodu, iż wystawca faktur dotyczących owych usług lub jeden z jego usługodawców dopuścił się nieprawidłowości, bez udowodnienia przez organ podatkowy na podstawie obiektywnych przesłanek, iż podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu.

W myśl drugiej tezy artykuł 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a) i art. 273 Dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia prawa do odliczenia z tego powodu, iż podatnik nie upewnił się, że wystawca faktury za towary, których prawo do odliczenia ma dotyczyć jest podatnikiem, że dysponował on tymi towarami i był w stanie je dostarczyć oraz że wywiązał się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku od wartości dodanej, albo z tego powodu, że podatnik nie posiada, poza fakturą, innych dokumentów potwierdzających spełnienie powyższych warunków, mimo że spełnione były warunki materialne i formalne powstania prawa do odliczenia określone w Dyrektywie 2006/112/WE, a podatnik nie miał przesłanek podejrzewać, że wystawca faktury dopuścił się nieprawidłowości lub przestępstwa.

Za wyrokiem TSUE z dnia 21 czerwca 2012 r. należy ponadto wskazać, że prawo podatników do odliczenia od podatku VAT, który są zobowiązani zapłacić, podatku VAT należnego lub zapłaconego z tytułu towarów i usług otrzymanych przez nich stanowi zasadę podstawową wspólnego systemu podatku VAT ustanowionego przez ustawodawcę Unii Europejskiej. Ponieważ odmowa prawa do odliczenia stanowi wyjątek od zasady podstawowej, jaką jest istnienie takiego prawa, organ podatkowy zobowiązany jest wykazać w sposób prawnie wymagany istnienie obiektywnych przesłanek prowadzących do wniosku, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem popełnionym przez dostawcę lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu (teza 49).

Jeżeli istnieją przesłanki, by podejrzewać nieprawidłowości lub naruszenie prawa, przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego przypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności (teza 60).

Jednakże organy podatkowe nie mogą w sposób generalny wymagać, by podatnik zamierzający skorzystać z prawa do odliczenia podatku VAT badał, czy wystawca faktury za towary lub usługi, których odliczenie ma dotyczyć, jest podatnikiem, czy dysponuje towarami będącymi przedmiotem transakcji i jest w stanie je dostarczyć oraz czy wywiązuje się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku VAT, w celu upewnienia się, że podmioty działające na wcześniejszych etapach obrotu nie dopuszczają się nieprawidłowości lub przestępstwa, albo żeby podatnik ten posiadał potwierdzające to dokumenty (teza 61). Co do zasady bowiem to do organów podatkowych należy dokonywanie niezbędnych kontroli podatników w celu wykrycia nieprawidłowości i naruszeń przepisów prawa w zakresie podatku VAT oraz karanie podatników winnych takich nieprawidłowości lub naruszeń (teza 62).

Podkreślić przy tym należy, iż formułując powyżej cytowane stanowisko, TSUE obszernie odwoływał się do wcześniejszego orzecznictwa Trybunału, tj. wyroku z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawach połączonych C-439/04 i C-440/04 (Axel Kittel przeciwko Belgii, oraz Belgia przeciwko Recolta Recycling SPRL) i wyroku z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawach połączonych C-354/03, C-355/03 i C-484/03 (Optigen LTD i in. przeciwko Commissioners of Customs & Excise).

Trafnie zatem wywiodły organy podatkowe, że skarżący nie dochował należytej staranności przy dokonywaniu transakcji z podmiotami: A. [...], B. [...].

Przede wszystkim należy podkreślić, że zasadnie wskazał organ podatkowy, że z uwagi na skalę uchybień w zakresie handlu złomem podatnicy winni zwrócić szczególną uwagę na rzetelność tych transakcji i zachować staranność przy badaniu, kto jest rzeczywistym ich kontrahentem. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika natomiast, by skarżący zachował standard staranności wymagany od przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie handlu złomem. W świetle powyższego, za nieuzasadnione uznać należało wywody skargi wskazujące na możliwość odliczenia przez skarżącego podatku naliczonego wynikającego z zakwestionowanych przez organy podatkowe faktur.

W opinii Sądu w niniejszej sprawie nie nastąpiło wskazywane przez podatnika naruszenie zasady neutralności. Ustalono bowiem, że podatek VAT wykazany na wystawionych przez [...] i [...] fakturach nie został odprowadzony do budżetu państwa. Ujęty przez stronę podatek naliczony z kwestionowanych faktur nie został uiszczony we wcześniejszych fazach, o czym podatnik powinien był wiedzieć.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.