Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1969/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 5
journal: Dz.U. 1994 nr 38 poz 139
law: Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Singapuru w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania  uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu. Sporządzona w Singapurze dnia 23 kwietnia 1993 r.
Teza: Wprawdzie przepisy regulujące przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania (Dział IIIa, art. 119a i nast.) zostały wprowadzone do ustawy z dnia  29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) dopiero z dniem 15 lipca 2016 r. (przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 maja 2016 r., Dz. U. poz. 846), to jednak w stanie prawnym obowiązującym przed tą datą organy podatkowe dysponowały możliwością przedefiniowania rodzaju czynności prawnej, w stosunku do wskazywanego przez podatnika, jeżeli odmienny charakter takiej operacji wynikał z  jej treści, zamiaru stron oraz celu. Możliwości takie zapewniał i nadal zapewnia art. 199a § 1 Ordynacji podatkowej.

TEZY

Wprawdzie przepisy regulujące przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania (Dział IIIa, art. 119a i nast.) zostały wprowadzone do ustawy z dnia  29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) dopiero z dniem 15 lipca 2016 r. (przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 maja 2016 r., Dz. U. poz. 846), to jednak w stanie prawnym obowiązującym przed tą datą organy podatkowe dysponowały możliwością przedefiniowania rodzaju czynności prawnej, w stosunku do wskazywanego przez podatnika, jeżeli odmienny charakter takiej operacji wynikał z  jej treści, zamiaru stron oraz celu. Możliwości takie zapewniał i nadal zapewnia art. 199a § 1 Ordynacji podatkowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Bogusław Woźniak, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3301/15 w sprawie ze skargi R. [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 16 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 16 maja 2012 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W., decyzją z dnia 26 czerwca 2009 r., określił Spółce zobowiązanie w wysokości 74.901.019 zł. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie decyzją z dnia 13 stycznia 2010 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 lipca 2010 r., III SA/Wa 726/10, uchylił decyzję organu odwoławczego, a ten uchylił decyzję organu pierwszej instancji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w dniu 27 października 2011 r. wydał decyzję, którą określił Spółce zobowiązanie w wysokości 71.602.551 zł.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że Spółka zaniżyła przychody podlegające opodatkowaniu. Stwierdzone nieprawidłowości powstały w związku z transakcją nabycia przez Spółkę obligacji (QDS - kwalifikowane papiery dłużne) i ich wcześniejszym wykupem przez emitenta.

Organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 24 maja 2006 r. Spółka przelała 100.000.000 zł na rzecz R. AG w W. z opisem "nabycie obligacji", które nastąpiło na podstawie ostatecznych warunków transakcji z dnia 17 maja 2006 r. oraz załącznika cenowego z dnia 22 maja 2006 r. Z dokumentów tych wynika, że w dniu 25 maja 2006 r. H. [...] (dalej H.) oddział w Singapurze jako emitent wyemituje obligacje o stałym miesięcznym oprocentowaniu, z terminem wykupu do dnia 26 maja 2026 r., a subskrybent (czyli Spółka) nabędzie obligacje za 100.000.000 zł.

W dniu 25 maja 2006 r. Spółka nabyła obligacje, które następnie zostały zapisane na jej dobro na rachunku papierów wartościowych prowadzonym w R. [...] Osterreich.

W związku z zakupem obligacji Spółka otrzymała w dniu 25 czerwca 2006 r. 604.500 zł oraz w dniu 25 lipca 2006 r. 604.500 zł, jako odsetki od obligacji liczone według stopy 0,6045% na rachunek bankowy Spółki prowadzony w R.[...] Austria.

Po dwukrotnej wypłacie Spółce miesięcznych odsetek, emitent skorzystał z przysługującej mu opcji wcześniejszej spłaty odsetek, a następnie opcji odkupienia obligacji.

W dniu 25 lipca 2006 r. na rachunek Spółki w R. [...] Austria wpłynęło 76.078.948,30 zł (opisana jako "wcześniejsza spłata odsetek za cały okres").

W dniu 25 sierpnia 2006 r. Spółka otrzymała ponadto 21.836.035 zł na rachunek ww. banku z tytułu wykupu obligacji przez emitenta. W wyniku rozliczenia nabytych obligacji QDS Spółka, wydatkując 100.000.000 zł, uzyskała przychody w łącznej kwocie 99.123.983,30 zł, na którą to kwotę składają się: - odsetki za 2 miesiące w wys. 1.209.000 zł; - wcześniejsza spłata odsetek w wys. 76.078.948,30 zł; - wykup obligacji w wys. 21.836.035 zł.

Odsetki od obligacji w łącznej kwocie 77.287.948,30 zł zostały przez Spółkę wyłączone z przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654) - dalej "u.p.d.o.p." w związku z art. 24 ust. 1 lit. d) umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Singapuru w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, sporządzonej w Singapurze w dniu 23 kwietnia 1993 r. (Dz.U. z 1994 r. Nr 38, poz. 139, zwanej dalej umową).

Natomiast kwota 21.836.035 zł z tytułu wykupu obligacji przez emitenta została uznana przez spółkę jako przychód podlegający opodatkowaniu. Kwota 100.000.000 zł stanowiąca koszt nabycia kwalifikowanych papierów dłużnych (QDS) została przez Spółkę zaliczona do kosztów uzyskania przychodów 2006 r.

Organ pierwszej instancji w wyniku analizy transakcji zakupu i wykupu papierów wartościowych QDS i oceny stanu faktycznego stwierdził w decyzji, że emitent dysponował kwotą 100.000.000 zł tylko przez okres 3 miesięcy, natomiast tylko za dwa miesiące zostały wypłacone odsetki zgodnie z umową w wysokości 604.500 zł za każdy miesiąc. Korzystanie z pieniędzy Spółki zakończyło się z dniem 25 sierpnia 2006 r., czyli z dniem wykupu obligacji. W związku z tym organ pierwszej instancji wyłączył z kwoty 76.078.948,30 zł (określonej jako "wcześniejsza spłata odsetek za cały okres") odsetki w wys. 604.500 zł za korzystanie z kapitału przez trzeci miesiąc, liczone według stopy określonej w umowie, tj. 0,6045% miesięcznie, a pozostałą kwotę w wys. 75.474.448,30 zł uznał za zwrot kapitału. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji powołał się na definicję odsetek zawartych w art. 11 ust. 5 umowy z uwzględnieniem komentarza do art. 11 OECD. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej stwierdził, że za odsetki może być uznana kwota 1.813.500 zł stanowiąca wynagrodzenie za korzystanie z pieniędzy Spółki przez okres 3 miesięcy, czyli przez faktyczny okres korzystania z pożyczonego kapitału. W ocenie organu bowiem ww. kwota spełnia definicję odsetek zawartą w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania i korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. Kwota 75.474.448,30 zł - niespełniająca definicji odsetek - stanowi zwrot zainwestowanego kapitału i jako przychód z działalności gospodarczej spółki podlega opodatkowaniu.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 16 maja 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie aprobując przedstawioną argumentację.

Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, to jest:

- art. 121, art. 122 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) – dalej "O.p.", poprzez dowolną ocenę stanu faktycznego polegającą na subiektywnej i wybiórczej ocenie materiału dowodowego skutkującej wadliwym ustaleniem woli stron umowy nabycia obligacji,

- art. 122 O.p. przez błędne ustalenie stanu faktycznego;

- art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 120 O.p. przez działanie bez podstawy prawnej;

- art. 121 O.p. poprzez prezentowanie odmiennej oceny prawnej analogicznych stanów faktycznych w znanych Spółce sprawach;

- art. 121 § 1, art. 122 oraz 191 O.p. poprzez akceptację dla nieznajdującej uzasadnienia diametralnej zmiany stanowiska Dyrektora UKS w odniesieniu do tego samego stanu faktycznego oraz przedstawienia przez Dyrektora UKS sprzecznych kwalifikacji podatkowych niepozwalających na ostateczne ustalenie stanowiska Dyrektora UKS, oraz akceptację dla fragmentarycznego i subiektywnego wyboru przez Dyrektora UKS ustaleń z postępowania kontrolnego;

- art. 291 § 4 oraz art. 210 § 1 O.p. poprzez akceptację dla prowadzenia kontroli podatkowej przez Dyrektora UKS po dniu doręczenia protokołu kontroli;

- art. 285a oraz art. 285b O.p. poprzez akceptację dla prowadzenia czynności kontrolnych przez Dyrektora UKS poza siedzibą Spółki bez jej zgody;

- art. 210 § 1 pkt 5 O.p. poprzez błędne wskazanie kwoty "różnicy podatku dochodowego do zapłaty", a w konsekwencji pozostawienie Spółki w niepewności co do treści rozstrzygnięcia decyzji;

- art. 12 ust. 1 pkt 1, w zw. z ust. 4 pkt 2, art. 14, art. 12 ust. 3a u.p.d.o.p., poprzez przyjęcie, że przychód z tytułu odsetek należy oceniać w powiązaniu z przychodem z tytułu sprzedaży (wykupu) obligacji jako przychód będący w całości przychodem z tytułu sprzedaży (wykupu) obligacji;

- art. 11 ust. 1 i 5 i art. 24 ust. 1 lit. d umowy o unikania podwójnego opodatkowania poprzez uznanie, że przedpłacone odsetki nie stanowią w całości odsetek w rozumieniu umowy, a w konsekwencji, że nie podlegają one przewidzianemu dla odsetek w umowie o upo zwolnieniu z opodatkowania w Polsce;

- art. 27 ust. 1 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania poprzez jego niezastosowanie;

- art. 7 ust. 3 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. przez uznanie, że Spółka nie ma prawa do ujęcia otrzymanych odsetek w całości jako zwolnionych z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 marca 2013 r. sygn. akt III SA/WA 2267/12 uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, że fundamentalną kwestią jest rozstrzygnięcie, czy sporna kwota stanowiła zwrot kapitału. Sąd zaznaczył, że organ nie przeanalizował kwestii związanej z możliwością uzależnienia wartości odsetek od wartości pieniądza w czasie, co może znaleźć odzwierciedlenie w kwocie odsetek zapłaconych przed pierwotnie ustalonym terminem.

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, po rozpoznaniu której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2575/13 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd pierwszej instancji marginalnie potraktował to co powinno stanowić istotę wykładni art. 11 ust.5 umowy czyli czy przedpłacone odsetki to wynagrodzenie za korzystanie z kapitału w czasie.

W konsekwencji ponownego rozpatrzenia sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę i wskazał w zaskarżonym wyroku, że nie można uznać za odsetki, jako wynagrodzenia za okres korzystania z kapitału, kwoty zaliczek wypłacanych kwot za okres, w którym emitent - jak w niniejszej sprawie - nie korzystał z kapitału wskutek wykonania opcji wcześniejszego wykupu obligacji, wcześniejszego zwrotu kapitału. Zatem na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. i art. 11 ust. 5 umowy kwota wolna od podatku to kwota 1.813.500 zł, bowiem spełnia wymóg definicji odsetek. Natomiast kwota 75.474.448,30 zł nie może być uznana jako odsetki.

Od powyższego wyroku pełnomocnik strony Skarżącej wniósł skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, ze zm.: dalej: pusa), art. 3 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. -poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej Decyzji i brak odniesienia się w uzasadnieniu Wyroku do wszystkich podniesionych w sprawie (zarówno w skardze z dnia 22 czerwca 2012 r. jak i na rozprawie w dniu 12 lutego 2016 r.) zarzutów (w szczególności w zakresie zaniechania przez Organ skorzystania z trybu, o którym mowa w art. 27 ust. 1 umowy między Rządem Rzeczpospolitej Polskiej a Rządem Republiki Singapuru w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz. U. z 1994 r. Nr 38, poz. 139; dalej: "umowa bilateralna" lub “umowa polsko-singapurska"), czy też błędnej kalkulacji przez Organ kwoty przysporzenia Spółki stanowiącego odsetki zwolnione z opodatkowania) - a w konsekwencji nierozpoznanie przez Sąd 1 instancji istoty sprawy i nierozważenie istotnych dla sprawy okoliczności;

- art. 153, art. 170 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez całkowite pominięcie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wydanym w sprawie prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 726/10, dotyczących kwestii prawidłowej kalkulacji wysokości odsetek przedpłaconych, które podlegają zwolnieniu z opodatkowania - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Organu, w której nieprawidłowo określono wysokość przychodu Spółki podlegającego opodatkowaniu;

- art. 190 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez błędne przyjęcie, że związanie Sądu wykładnią prawa dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. II FSK 2575/13. obejmuje również przyjęcie wskazanych w wyroku NSA kwot odsetek przedpłaconych, które są wolne od podatku oraz tych, które stanowią przychód podlegający opodatkowaniu - podczas gdy sposób kalkulacji ww. kwot pozostaje w oczywistej sprzeczności z wykładnią prawa dokonaną przez NSA, zgodnie z którą za odsetki w rozumieniu art. 11 ust. 5 upo można uznać tylko te kwoty, które zostały wypłacone za okres, w którym kapitał był rzeczywiście wykorzystywany przez Emitenta - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Organu, w której nieprawidłowo określono wysokość przychodu Spółki podlegającego opodatkowaniu;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 153 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; dalej: "Ordynacji podatkowa") - poprzez niedostrzeżenie przez Sąd, że Organ nie wyjaśnił dostatecznie okoliczności faktycznych, tj. określił wysokość odsetek przedpłaconych podlegających zwolnieniu z opodatkowania w nieprawidłowej wysokości, w wyniku czego błędnie określił wysokość przychodu Spółki podlegającego opodatkowaniu;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust. 1 upo - poprzez nieuchylenie zaskarżonej przez Spółkę Decyzji Dyrektora IS, mimo że Organ zaniechał zastosowania w niniejszej sprawie trybu wymiany informacji przewidzianego w art. 27 ust. 1 upo celem uzyskania od władz podatkowych w Singapurze informacji kluczowych dla niniejszej sprawy, tj. potwierdzenia kwalifikacji prawnopodatkowej na gruncie prawa singapurskiego odsetek przedpłaconych otrzymanych przez Spółkę, pomimo iż w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. II FSK 2575/13, NSA odwołał się do innej sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia NSA (wyrok z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. II FSK 1769/13), w której w analogicznym stanie faktycznym NSA nakazał organom podatkowym zastosować procedurę wymiany informacji, o której mowa w art. 27 ust. 1 upo.

Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej od Dyrektora IS kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych - na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa. Wniesiono także o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonego do niniejszej skargi dokumentu - na podstawie art. 106 § 3 ppsa w zw. z art. 193 ppsa (tj. dokumentu stanowiącego odpowiedź Singapurskiego organu podatkowego skierowaną do polskiego organu podatkowego w trybie art. 27 ust. 1 upo w sprawie podatnika, którego dotyczy wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. 11 FSK 1769/13 -- na który to wyrok powołał się NSA w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie.

Pomimo, że Spółka w skardze kasacyjnej sformułowała wiele zarzutów, opartych na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 p.p.s.a., to jednak sedno sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wypłacona Skarżącej przez emitenta obligacji kwota 75.474.448,30 zł. stanowi odsetki w rozumieniu art. 11 ust. 5 umowy polsko-singapurskiej (jak postrzega to podatnik), czy też zwrot kapitału, jak uznał to organ oraz Sąd pierwszej instancji. Z niepodważonych ustaleń stanu faktycznego wynika natomiast, że: 1) w dniu 25 maja 2006 r. Spółka nabyła za 100.000.000 zł. od H. [...]- oddział w Singapurze, wyemitowane przez ten podmiot obligacje o stałym miesięcznym oprocentowaniu, z terminem wykupu do dnia 26 maja 2026 r.; 2) w konsekwencji zakupu obligacji Spółka otrzymała w dniu 25 czerwca 2006 r. 604.500 zł oraz w dniu 25 lipca 2006 r. 604.500 zł, jako odsetki od obligacji liczone według stopy 0,6045%; 3) wskutek realizacji przez emitenta obligacji opcji ich odkupienia, w dniu 25 lipca 2006 r. rachunek Spółki uznany został kwotą 76.078.948,30 zł, opisanej jako "wcześniejsza spłata odsetek za cały okres"; 4) w dniu 25 sierpnia 2006 r. Spółka otrzymała 21.836.035 zł. z tytułu wykupu obligacji przez emitenta.

Według Spółki cała kwota 76.078.948,30 zł. stanowi odsetki, o których mowa w art. 11 ust. 5 umowy polsko-singapurskiej, w świetle którego: "określenie >>odsetki<< oznacza dochody z wszelkiego rodzaju roszczeń wynikających z długów, zarówno zabezpieczonych, jak i nie zabezpieczonych prawem zastawu hipotecznego, jak również inny dochód zrównany z dochodem od pożyczek przez ustawodawstwo Państwa, w którym dochód powstaje, a w szczególności dochód z pożyczek publicznych i dochód z obligacji lub skryptów dłużnych, w tym premie i nagrody mające "związek z takimi pożyczkami, obligacjami, lub skryptami dłużnymi. Opłat karnych z tytułu opóźnionych płatności nie uważa się za odsetki w rozumieniu niniejszego artykułu ".

Sąd pierwszej instancji zaaprobował natomiast stanowisko organów, że skoro korzystanie z pieniędzy Spółki zakończyło się z dniem 25 sierpnia 2006 r., czyli z dniem wykupu obligacji, to z kwoty 76.078.948,30 zł (określonej jako "wcześniejsza spłata odsetek za cały okres") należało wyłączyć i rozpoznać jako odsetki tylko kwotę 604.500 zł. za korzystanie z kapitału przez trzeci miesiąc, liczone według stopy określonej w umowie, tj. 0,6045% miesięcznie. W efekcie pozostała kwota w wys. 75.474.448,30 zł. winna zostać uznana za zwrot kapitału. Niesporna natomiast jest kwalifikacja do odsetek kwot wypłaconych Spółce w dniu 26 czerwca oraz 25 lipca 2006 r. - po 604.500 zł. Zdaniem zatem organów oraz Sądu pierwszej instancji jedynie wartość 1.813.500 zł. (3 x 604.500 zł.) może być identyfikowana jako odsetki, o których mowa w art. 11 ust. 5 umowy polsko-singapurskiej.

Kwalifikacja spornej kwoty 75.474.448,30 zł. bądź to do kategorii ww. odsetek, bądź potraktowanie jej jako zwrot kapitału, oznacza dla Spółki odmienne konsekwencje podatkowe.

Dochody z odsetek na gruncie art. 11 ust. 1 umowy polsko-singapurskiej podlegają bowiem wprawdzie co do zasady opodatkowaniu w państwie rezydencji odbiorcy świadczeń, jednakże dochody te mogą również podlegać opodatkowaniu w państwie, w którym powstają, przy czym podatek u źródła nie może przekroczyć 10% kwoty brutto tych odsetek, o ile ich odbiorca jest ich właścicielem (beneficial owner). Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 1 lit. d/ umowy polsko-singapurskiej dochód, który stosownie do art. 11 tej umowy może podlegać opodatkowaniu w Singapurze, będzie zwolniony od podatku w Polsce, o ile podlega on zwolnieniu bądź obniżce na podstawie przepisów budżetowych zawartych w ustawodawstwie Singapuru dotyczącym popierania rozwoju gospodarczego.

Z kolei rozpoznanie spornej kwoty jako zwrot kapitału oznacza konieczność jej doliczenia do przychodu podatkowego.

Zdaniem rozpatrującego niniejszą sprawę składu orzekającego rację ma Sąd pierwszej instancji, iż w zarysowanej wyżej kwestii spornej w sposób jodnoznaczny i wiążący wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2575/13. W przytoczonym orzeczeniu NSA zaprezentował ocenę, że “nie można uznać za odsetki w rozumieniu ww. przepisu umowy bilateralnej (tj. art. 11 ust. 5), jako wynagrodzenie za okres korzystania z kapitału, kwoty zaliczek wypłacanych odsetek za okres, w którym emitent w niniejszej sprawie nie korzystał z kapitału wskutek wykonania opcji wcześniejszego wykupu obligacji, wcześniejszego zwrotu kapitału. Działania podejmowane przez emitenta (opcja przedpłaty odsetek, opcja wykupu obligacji przed terminem zapadalności) wynikają z treści umowy. Zawarte w tej umowie uregulowania, jak i podjęte przez emitenta działania w ramach tych zapisów, skutkujące w przypadku wcześniejszego wykupu obligacji (przed terminem zapadalności), przy wcześniejszym zrealizowaniu opcji zaliczkowej wypłaty odsetek (opcja przedpłaty odsetek) za cały okres subskrypcji, ustalenia i zapłaty kwoty wykupu obligacji w kwocie niższej, niż kwota główna – wartość nominalna (niższa niż 100.000.000 zł) wynikały z konieczności potrącenia z kwoty wykupu należnej subskrybentowi obligacji kwoty odpowiadającej zaliczkowo wypłaconej kwocie odsetek za czas, w którym emitent korzystał z kapitału. To oznacza, że na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. i art. 11 ust. 5 umowy bilateralnej kwota wolna od podatku to kwota 1.813.500 zł, bowiem spełnia wymóg definicji odsetek. Natomiast kwota 75.474.448,30 zł. nie może być uznana jako odsetki. Z kolei art. 11 ust. 5 umowy bilateralnej objęte są wyłącznie dochody bierne z odsetek, a nie spłata samej wierzytelności."

Jedynie dla porządku wypada przypomnieć, że stosownie do art. 190 p.p.s.a. "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". W świetle natomiast art. 170 p.p.s.a. "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć wąsko jako ustalenie znaczenia przepisów prawa. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji był związany dokonaną przez NSA wykładnią prawa odnośnie takiego, a nie innego rozumienia art. 11 ust. 5 umowy bilateralnej w kontekście niebudzących wątpliwości ustaleń stanu faktycznego. Skoro bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym wyżej wyroku z dnia 17 listopada 2015 r. nie wskazywał na braki stanu faktycznego przyjętego przez WSA w Warszawie za podstawę orzekania (w wyroku z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2267/12), nie kwestionowała tych ustaleń również Spółka (brak jej skargi kasacyjnej od ww. wyroku WSA w Warszawie), to oznacza, że ani kompletność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ani sposób jego oceny nie może być podważany w ramach postępowania przed NSA, zainicjowanego skargą kasacyjną z dnia 3 czerwca 2016 r.

Dokonanej oceny, że jedynie kwota 1.813.500 zł. spełnia wymóg definicji odsetek, nie zmienia to, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2015 r. zgodził się z poglądem NSA zawartym w wyroku z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1769/13, iż "dokumenty przedłożone przez skarżącą nie mogą mieć przesądzającego znaczenia dla oceny kwalifikowania jako odsetek przedpłaconych odsetek". Konkluzja ta w żadnej mierze nie niweczy wniosku, że dowody przedstawione przez stronę nie potwierdziły, iż kwota 75.474.448,30 zł. nie może być uznana jako odsetki w rozumieniu art. 11 ust. 5 umowy bilateralnej. Natomiast skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska zawartego w wyroku NSA z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1769/13, że jedynie w trybie określonym w art. 27 umowy polsko-singapurskiej organy podatkowe mogą uzyskać wiarygodną informację co do kwalifikowania "odsetek przedpłaconych". Przyjęcie takiego poglądu oznaczałoby, że wskazany przepis wskazywałby również na sposób ustalania znaczenia pojęć użytych w umowie bilateralnej. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym tę sprawę jest zdania, że art. 27 umowy polsko-singapurskiej dotyczy wyłącznie wymiany informacji między właściwymi władzami Umawiających się Państw, a nie definiowaniu pojęć. Tym samym za chybiony uznać należy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut obrazy art. 27 ust. 1 umowy bilateralnej.

Powyższe rozważania prowadzą też do konkluzji o niezasadności sformułowanych w środku zaskarżenia zarzutów naruszenia art. 153, art. 170 oraz art. 190 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie mógł naruszyć art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, a stosując art. 151 p.p.s.a. nie naruszył również art. 3 § 1 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej WSA w Warszawie nie uchybił także wymogom wynikającym z art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wzorcom formalnym nakreślonym w tym przepisie, tj. pozwala na prześledzenie dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, zapoznanie się z motywami, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji przy podejmowaniu rozstrzygnięcia oraz jaki stan faktyczny został przyjęty za podstawę orzekania.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać wypada, że schemat transakcji dokonanej przez Spółkę wskazuje (z zastrzeżeniem aprobaty jej stanowiska), iż w wyniku jej przeprowadzenia uzyskałaby ona korzyść ekonomiczną wynikającą z zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty 100 mln zł., przy przychodzie podatkowym (z tej operacji) wynoszącym 21.836.035 zł. Trudno oprzeć się wrażeniu, że skoro z góry ustalono wszystkie elementy operacji (w tym opcję wcześniejszego odkupu obligacji), opisana na wstępie transakcja wpisywać się może w schemat tzw. agresywnej optymalizacji podatkowej (szerzej w tej kwestii: D. Gajewski, Międzynarodowe unikanie opodatkowania w Polsce – istota i przyczyny (ze szczególnym uwzględnieniem problematyki holdingów), [w:] Międzynarodowe unikanie opodatkowania. Wybrane zagadnienia, red. nauk. D. Gajewski, Warszawa 2015, s. 17 i n.). Wprawdzie przepisy regulujące przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania (Dział IIIa, art. 119a i nast.) zostały wprowadzone do ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) dopiero z dniem 15 lipca 2016 r. (przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 maja 2016 r., Dz. U. poz. 846), to jednak w stanie prawnym obowiązującym przed tą datą organy podatkowe dysponowały możliwością przedefiniowania rodzaju czynności prawnej, w stosunku do wskazywanego przez podatnika, jeżeli odmienny charakter takiej operacji wynikał z jej treści, zamiaru stron oraz celu. Możliwości takie zapewniał i nadal zapewnia art. 199a § 1 Ordynacji podatkowej. Na ustalenie w rozpatrywanej sprawie, że sporna kwota stanowiła w istocie zwrot kapitału, a nie "przedpłacone odsetki" wpływ miała ocena cech tego świadczenia, w kontekście warunków określonych w art. 11 ust. 5 umowy polsko-singapurskiej.

Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.