Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 105/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 21, art. 17 ust. 1, ust. 1a
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 128, art. 129 par. 1, art. 132
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Maria Zawadzka Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy A. decyzją z dnia [....] 2013 r. nr [....] odmówił A. L. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - bratem K. L. – na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.", w związku z art. 17, art. 23 ust. 4aa, art. 24, art. 25 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz.1228 ze zm.), dalej "u.ś.r.".

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że dnia 4 czerwca 2013 r. A. L. złożyła wniosek o ustalenie od dnia 1 lipca 2013 r. uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad bratem K. L. - legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ przywołał treść art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. i wskazał, że z przedłożonej w sprawie dokumentacji wynika, iż K. L. jest osobą samotną, tj. nie pozostaje w związku małżeńskim. Orzeczeniem Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. nr [....] znak: [....] z dnia [....] 2004 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe.

Ustalono też, że A. L. - jako siostra, jest osobą gotową do sprawowania nad nim opieki, bowiem w chwili obecnej: nie pozostaje w stosunku pracy, nie posiada uprawnień do świadczeń rentowych z ZUS i KRUS, z dniem 8.02.2011 r. na wniosek została wyrejestrowana z ewidencji osób bezrobotnych w związku z ubieganiem się o świadczenie pielęgnacyjne.

Stosownie do art. 23 ust. 4aa u.ś.r., w dniu 27.06.2013 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy. Z ustaleń wynika, że matka niepełnosprawnego K. – J. L. pracuje zawodowo w pełnym wymiarze czasu pracy. Ojciec B. L. posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy (tj. II grupa inwalidzka - umiarkowany stopień niepełnosprawności) i z tego tyt. pobiera z ZUS rentę inwalidzką. Opiekę nad K. L. sprawuje ojciec – B. L. wraz z córką A. L.

Z powołanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. To tym osobom w pierwszej kolejności ustawodawca daje możliwość rezygnacji z zatrudnienia w celach sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, rekompensując rezygnację z aktywności zawodowej świadczeniem pieniężnym oraz opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe.

Wobec powyższego to rodzice powinni zapewnić opiekę synowi, zatem to J. L. - matce przysługuje prawo do rezygnacji z zatrudnienia i uzyskania ewentualnych uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem.

W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono też, że jakkolwiek K. L. wymaga stałej opieki osoby drugiej to nie jest on osobą obłożnie chorą, jest sprawny fizycznie, w miarę możliwości przy wsparciu i dozorze osoby drugiej zaspokaja swoje podstawowe potrzeby. W związku z powyższym ojciec, który przebywa w domu na rencie jest w stanie zapewnić opiekę synowi.

Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny, organ nie stwierdził podstaw do przyznania przedmiotowego świadczenia A. L.

A. L. wniosła od powyższej decyzji odwołanie podnosząc, że jest jedyną osobą, która może sprawować opieką nad chorym na autyzm bratem. Dodała, że ani pracująca matka, ani całkowicie niezdolny do pracy ojciec nie są w stanie zapewnić jej bratu całodobowej i niezbędnej opieki. Wskazała, że nie zgadza się z twierdzeniem organu I instancji jakoby w pierwszej kolejności rodzice powinni zapewnić niezbędną opiekę jej bratu, a prawo do świadczenia przysługuje tylko matce.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 sierpnia 2013 r. nr [....], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji - na podstawie art. 17, art. 23, art. 24, art. 25 u.ś.r., art. 128 i art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), dalej "K.r.o." oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielając dokonane przez organ I instancji ustalenia stanu faktycznego wskazał, że rodzice K. L. i A. L. żyją i nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności lub równoznacznego. J. L. (matka) pracuje w pełnym wymiarze godzin, natomiast B. L. - ojciec K. L. i A. L. - posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, które w świetle art. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz art. 3 pkt 21 u.ś.r. traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a nie znacznym stopniu niepełnosprawności.

Świadczenie, o które wnioskuje A. L., jest świadczeniem o charakterze opiekuńczym, a jego przeznaczenie i cel zostały określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., który to przepis stanowił materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji. Zgodnie z tym przepisem możliwość ubiegania się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego mają osoby, które zgodnie z K.r.o. obciąża obowiązek alimentacyjny względem: dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 128 K.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z kolei art. 129 § 1 K.r.o. stanowi, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.

Jak wynika z akt sprawy, K. L. jest osobą w wieku 25 lat, oraz posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnioskowane świadczenie nie może być przyznane m.in. z uwagi na to, iż matka K. L. jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do świadczenia alimentacyjnego zgodnie z treścią przepisów K.r.o. oraz u.ś.r.

Jak stanowi art. 132 K.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Z kolei, jak wskazuje art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki.

Zdaniem organu świadczenie pielęgnacyjne nie jest skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej wyżej kategorii osób.

Nadto w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, podejmowanie zatrudnienia przez osobę w pierwszej kolejności zobowiązaną do obowiązku alimentacyjnego, nie jest przesłanką uniemożliwiającą sprawowanie opieki oraz nadmierną trudnością w jej sprawowaniu. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia przy tym tej osoby z obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego. W takim przypadku obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni.

Organ wskazał, że rozumie trudną sytuację strony, jednakże w sprawie przyznanie wnioskowanego świadczenia byłoby niezgodne z obowiązującą wykładnią przepisów K.r.o. oraz u.ś.r.

A. L. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Podniosła, że decyzją z dnia [....] 2011 r. nr [....] wydaną przez MOPS A. przyznano jej od 9 lutego 2011 r. na stałe świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - bratem K. L. Ta decyzja została uchylona przez MOPS A. w dniu [....] 2013 r. nr [....]. Wstrzymano jej wypłatę świadczenia od 1 stycznia 2013 r.

Powyższa decyzja również została uchylona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego [....] z dnia [...] 2013 r. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium stwierdziło, że jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego także na gruncie przepisów znowelizowanych obowiązujących od 1 stycznia 2013 r., oraz że jest spokrewniona ze swoim bratem w stopniu pierwszym w linii bocznej.

Na jej podstawie wypłacono skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. W związku z powyższym w dniu 4 czerwca 2013 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dalszy okres tj. od 1 lipca 2013 r. Nie składała wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy. Tymczasem decyzja z dnia [....] 2013 r. została unieważniona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W decyzji unieważniającej z dnia [...] 2013 r. stwierdzono, że jest spokrewniona z bratem w drugim stopniu oraz że nie ma uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie wniosła o rozpatrzenie uprawnień od 1 lipca 2013 r. do specjalnego zasiłku opiekuńczego (wniosek w załączeniu), które przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami K.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Poinformowała, że nie może spełnić warunku rezygnacji z zatrudnienia od 1 lipca 2013 r., ponieważ od 9 lutego 2011 r. do 30 czerwca 2013 r. opiekowała się i opiekuje nadal bratem K. Oświadczyła, że od 1 stycznia 2011 r. nie osiągała i nie osiąga innych dochodów oprócz świadczenia pielęgnacyjnego (okres od 9 lutego 2011 r. do 30 czerwca 2013 r.) Brat K. od 1 stycznia 2006 r. pobiera tylko rentę socjalną [....] z ZUS C. obecnie w wysokości 698,17 zł brutto - 610,32 zł netto oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie (w załączeniu ostatni odcinek renty).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r.: osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W powołanych przepisach został zawarty ściśle określony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, wyznaczony m.in. przesłanką pozostawania osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby będącej pod jej opieką (art. 17 ust 1 pkt 1-4 ustawy).

W art. 17 ust. 1 pkt 1 i 4 u.ś.r. wprost stwierdzono, że świadczenie przysługuje matce albo ojcu, bądź innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. Przy czym art. 17 ust. 1a pkt 1 stanowi, że: "Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności".

Prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się zatem z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 K.r.o., który sprowadza się do obowiązku dostarczania środków utrzymania i obciąża krewnych w linii prostej (zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 K.r.o.). W tej sytuacji, to Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala kolejność zobowiązanych, w związku z czym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.). Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje zatem w pierwszej kolejności żyjącym rodzicom (matce albo ojcu - art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r.), a w przypadku ich śmierci dopiero innym osobom (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), na których ciąży obowiązek alimentacyjny.

Wskazuje na to jednoznaczna treść przywołanego już wcześniej art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. Dopiero gdy nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, bądź gdy takie osoby same nie mogą sprawować opieki, bo legitymują się sami znacznym stopniem niepełnosprawności, wówczas ustawodawca dopuszcza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, po spełnieniu przez nie warunku nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W sprawie poddanej kontroli Sądu wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane skarżącej, ponieważ w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r.) może być ono przyznane wyłącznie osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. W obecnej sytuacji skarżąca nie należy jednak do kręgu osób zobowiązanych w pierwszej kolejności do alimentacji względem swojego brata.

Z niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń stanu faktycznego sprawy wynika, bowiem, że rodzice K. L. i skarżącej A. L. żyją i nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności lub równoznacznego. J. L. (matka) pracuje w pełnym wymiarze godzin, natomiast B. L. - ojciec K. L. i A. L. - posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, które w świetle art. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz art. 3 pkt 21 u.ś.r. traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a nie znacznym stopniu niepełnosprawności.

K. L. jest osobą w wieku 25 lat, oraz posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Jak trafnie, zatem w ocenie Sądu, wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnioskowane świadczenie nie może być przyznane m.in. z uwagi na to, iż matka K. L. jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do świadczenia alimentacyjnego zgodnie z treścią przepisów K.r.o. oraz u.ś.r.

Podkreślić też należy, że sam fakt, iż J. L. (matka) pracuje w pełnym wymiarze godzin nie daje podstaw do przyjęcia, że nie będzie w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym synem. Trafnie w tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że okoliczność ta jest wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia przy tym tej osoby z obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego. W takim przypadku obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni.

W sprawie znajduje również zastosowanie pogląd wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt I OPS 5/13, w której Sąd wskazał, że "osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych" (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), który w oparciu o art. 269 § 1 P.p.s.a. jest wiążący w sprawie.

Nie można zatem, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ustawy pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji w pierwszej kolejności, która sprawuje faktyczną opiekę nad osobą niepełnosprawną.

Zaakcentować należy, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków. Uprawnienie do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego uzyska osoba "zobowiązana w dalszej kolejności" dopiero w sytuacji, gdy brak będzie osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, to jest, gdy takiej osoby nie będzie albo, gdy osoba taka nie będzie w stanie sprawować opieki nad podopiecznym. Z przywołanych już wcześniej przepisów wynika jednoznacznie, że to nie rodzina decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym jednoznacznie brzmiący przepis prawa.

Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała, by ta decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów, tak prawa materialnego, jak i procesowego. Tak jak już wcześniej wspomniano, Sąd, nie może w ramach kontroli stosować kryterium słuszności, czy sprawiedliwości społecznej, jak również nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności zaskarżonej decyzji w dniu jej wydania.

Nie mogła przynieść zamierzonego skutku przywołana w skardze argumentacja skarżącej dotycząca poprzednich decyzji na podstawie których przyznano i wypłacono skarżącej świadczenie pielęgnacyjne do 30 czerwca 2013 r. z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem. Decyzje te pozostają poza granicami sprawy poddanej kontroli Sądu. Dlatego też jedynie na marginesie należy wskazać, że wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. o sygn. akt K 27/13 (Dz. U. z 2013 r., poz. 1557) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak przedmiotem badania Trybunału, zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, były tylko przepisy intertemporalne. Trybunał nie odnosił się więc do poprawności nowych, bardziej restrykcyjnych w porównaniu ze stanem dotychczasowym kryteriów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jedynie stanął na stanowisku, że doszło do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, które jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Podkreślił, że deklarowana przez ustawodawcę konieczność racjonalizowania systemu świadczeń opiekuńczych w celu wyeliminowania nadużyć, sama w sobie nie uzasadnia znoszenia praw słusznie nabytych. Przedsięwzięcie racjonalizujące nie może bowiem abstrahować od zastanych stosunków prawnych, zwłaszcza gdy mają charakter chronionych konstytucyjnie praw podmiotowych.

Zrealizowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego wymagało zmiany prawa. Taka zmiana najistotniejsza wobec osób, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. - została zawarta w treści ustawy z dnia 30 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567).

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.