Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 535/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2006 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego - wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. W.Ś. zwróciła się do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w G. z wnioskiem o wymeldowanie A. T.z pobytu stałego z lokalu położonego w G. przy ul. [...]. W uzasadnieniu podała, iż A. T. nie przebywa w miejscu zameldowania od [...]r., kiedy to [...] m.in. z powodu [...] wobec wnioskodawczyni. Do przedmiotowego mieszkania nie powrócił także w okresie po dniu [...] r. tj. po opuszczeniu [...] w G. Do wniosku W. Ś. dołączyła kserokopię umowy najmu, zawartej pomiędzy nią a Zarządem Budynków Miejskich w G., z której wynika iż jest ona jedyną najemczynią lokalu.

Pismem z dnia [...] r. organ I instancji powiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie, a następnie przesłuchał W. Ś., która wyjaśniła, że A. T., jej [...], po opuszczeniu [...] nie został przez nią wpuszczony do lokalu albowiem [...] oraz jej starszemu synowi. Z kolei A. T. przesłuchany w dniu [...] r. przyznał wprawdzie, iż w lokalu istotnie nie mieszka od [...] r. kiedy to został [...], jednak dodał, że po [...] usiłował powrócić do dawnego miejsca zamieszkania. Pomimo interwencji Policji nie został jednak do mieszkania wpuszczony, a zamki zostały przez W.Ś. wymienione. Nadto A. T. podniósł, iż część jego rzeczy pozostaje nadal w przedmiotowym lokalu. Do tej ostatniej informacji odniosła się w dodatkowym przesłuchaniu W.Ś., która [...] r. podała, iż nieprawdą jest jakoby w mieszkaniu były jakiekolwiek rzeczy należące do A.T.

W dniu [...]r. A. T. został pouczony przez organ I instancji o możliwości zwrócenia się do sądu cywilnego z powództwem posesoryjnym. Oświadczył jednak wówczas, iż z pozwem zamierza wystąpić dopiero po zakończeniu postępowania prowadzonego przez Policję w sprawie nie wpuszczenia go do lokalu i korzystania z jego rzeczy, toteż nie może wskazać daty kiedy to nastąpi. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji zawiesił postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego A. T. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Prokuraturę Rejonową.

W dniu [...] r. W. Ś. poinformowała organ I instancji, iż [...] r. wykupiła lokal przy ul. [...], następnie darowała lokal synowi, a syn sprzedał przedmiotowe mieszkanie G. K., na dowód czego przedłożyła stosowne dokumenty. W trakcie przeprowadzonego tego samego dnia przesłuchania A.T. przyznał, iż wie, że obecnym właścicielem mieszkania jest G.K.

Przesłuchany G. K. podał w dniu [...] r., iż istotnie od [...] r. jest współwłaścicielem wraz z żoną lokalu przy ul. [...]. W lokalu tym obecnie nikt nie zamieszkuje, jest tam przeprowadzany remont, a A.T. pomimo wiedzy o nowym właścicielu nigdy nie zwrócił się doń o udostępnienie mieszkania. Wobec powyższego G.K. wniósł do organu I instancji o wymeldowanie A. T.

W dniu [...] r. W.Ś. powiadomiła organ I instancji, iż prowadzona w międzyczasie przez A. T. sprawa sądowa o [...] zakończyła się [...] r. wyrokiem nakazującym jej przywrócenie naruszonego posiadania. Wyrok ten nie jest jednak prawomocny i strona będzie się od niego odwoływać. Z kolei pismem z dnia [...]r. A. i G.K. poinformowali, iż do chwili obecnej A.T. nie zgłosił wobec nich chęci zamieszkania w lokalu, a tym samym dobrowolnie opuścił miejsce pobytu na ponad [...] miesiące i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Nadto w trakcie przesłuchania w dniu [...]. G. K. podał, iż gdyby A. T. zwrócił się do niego z propozycją dopuszczenia do lokalu, czego nie uczynił, to po podpisaniu stosownej umowy najmu oraz po zapłaceniu czynszu byłby do lokalu tego dopuszczony. Nadto podał, iż wie, że W.Ś. wniosła apelację od wyroku w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania jednak w rzeczywistości kwestia ta nie może go interesować ponieważ dotyczy W.Ś., która nie posiada już tytułu prawnego do lokalu.

Z uwagi na zmianę właściciela lokalu postanowieniem z [...] r. Prezydent Miasta G. podjął z urzędu zawieszone uprzednio postępowanie w sprawie wymeldowania A. T. W tym czasie organ otrzymał nadto informację z Prokuratury Rejonowej, iż umorzono prowadzone z wniosku A. T. postępowanie w sprawie zgłoszonego przez niego podejrzenia [...].

Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia [...] r. A. T. zwrócił się do G. K. z żądaniem przekazania mu kluczy do mieszkania i umożliwienia zamieszkania w nim. Tegoż samego dnia kopię owego pisma przekazał organowi I instancji jednocześnie informując, iż wielokrotnie zwracał się do G.K. w sprawie udostępnienia mu mieszkania (na okoliczność tę A.T. nie przedłożył żadnych dowodów). Dodał też, że winą za powstały stan obarcza pracowników Urzędu Miasta, którzy doprowadzili do bezprawnej sprzedaży mieszkania W. Ś., wbrew jego sprzeciwowi jako współnajemcy. Przesłuchany po raz kolejny G. K. oświadczył w dniu [...] r., iż nieprawdą jest jakoby kiedykolwiek A.T. zwrócił się do niego o udostępnienie mieszkania. Nawet obecnie nie otrzymał zresztą w tej sprawie jeszcze żadnego pisma, a z treścią jego kserokopii zapoznał się w Urzędzie. Dodał też, iż w każdej chwili jest gotów, po podpisaniu umowy najmu i opłaceniu przez Pana T. kaucji w wysokości [...] zł oraz czynszu w wysokości [...] zł, przedmiotowy lokal mu udostępnić.

W dniu [...] r. organ I instancji przeprowadził oględziny lokalu, w ramach których stwierdzono, iż w lokalu trwa remont i nie ma w nim żadnych rzeczy osobistych ani też przedmiotów majątkowych, a jedynie przedmioty niezbędne do wykonania remontu. Ustalono też, iż w lokalu nikt obecnie nie zamieszkuje. W oględzinach nie uczestniczył A.T., nie wpuszczony do mieszkania przez G.K.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu A.T. z pobytu stałego z lokalu położonego w G. przy ul. [...]. W obszernym uzasadnieniu organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy a następnie stwierdził, iż w świetle dokonanych ustaleń nie ulega wątpliwości, że A.T. w lokalu położonym w G. przy ul. [...] nie zamieszkuje. Organ gminy prowadzący ewidencję ludności nie jest natomiast uprawniony do wnikania w przyczyny, dla których nie nastąpiło udostępnienie stronie lokalu. Roszczenia z tego tytułu mają bowiem charakter cywilno – prawny i mogą być dochodzone wyłącznie przed sądem powszechnym. Organ I instancji wskazał też, że do dnia wydania decyzji strony nie przedłożyły prawomocnego rozstrzygnięcia w tej kwestii, a ocena wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jest opuszczenia miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, musi odbywać się według stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania rozstrzygnięcia. Ewidencja ludności ma bowiem odzwierciedlać stan rzeczywisty odnoszący się do przebywania określonej osoby pod wskazanym adresem. Ewidencja ludności nie rozstrzyga natomiast o statusie prawnym lokali mieszkalnych oraz o prawach do lokalu. W konsekwencji zatem ustalenia, iż A. T. opuścił przedmiotowy lokal koniecznym było, zdaniem organu I instancji, jego wymeldowanie.

Od otrzymanej decyzji A.T. wniósł odwołanie do Wojewody Ś. podnosząc, iż jego zdaniem decyzja nie powinna zapaść przed zakończeniem spraw sądowych, a cała sprawa ma charakter łamania prawa człowieka i naruszania swobód obywatelskich. Opisując stan faktyczny A.T. podniósł, iż Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w G. został wszak pisemnie powiadomiony o trwającym sporze, a jednak nie wstrzymał procedury wykupu lokalu, pomimo iż A. T. wniósł w przeszłości poważny wkład w przedmiotowy lokal na własny koszt prowadząc remont, a uprzednio w zamianę lokali wnosząc własne mieszkanie.

Przed rozpatrzeniem odwołania organ II instancji skontaktował się z Wydziałem [...] Odwoławczego Sądu Okręgowego w G. ustalając, iż apelacja W. Ś. w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania (sygn. akt [...]) została uwzględniona, wyrok Sądu Rejonowego w G. o sygn. akt [...] został uchylony, a powództwo A.T. oddalone. W konsekwencji decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda Ś. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. stwierdzając w uzasadnieniu, iż bezspornym jest, że A. T. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Nadto zauważył, że choć A.T. wielokrotnie podnosił nieprawidłowość wykupu mieszkania przez W. Ś. przy zgłoszonym przez niego jako współnajemcy sprzeciwie to jednak w rzeczywistości w świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy jedynym najemcą lokalu była W. Ś. Nieistotnym jest także obecnie, iż pomiędzy A. T. a W.Ś. toczą się nadal postępowania [...] albowiem W.Ś. przestała być właścicielem mieszkania i nie jest już stroną przedmiotowego postępowania meldunkowego. Organ II instancji wskazał też, iż wniesione przez A.T. powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania zostało oddalone albowiem w wyniku apelacji W.Ś. wydany w tej sprawie wyrok Sądu Rejonowego w G. został uchylony. Zaakcentował nadto, że przepisy meldunkowe mają charakter porządkowy i nie mogą być traktowane instrumentalnie dla rozstrzygania sporów rodzinnych i majątkowych. Tym samym spory pomiędzy G. K. a A. T. dotyczące umowy najmu czy dopuszczenia do lokalu muszą pozostać poza sferą zainteresowania organów meldunkowych.

Pismem z dnia [...] r. A. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji. W skardze podniósł, iż nadal kwestionuje prawidłowość procedury wykupu lokalu przy ul. [...] i tym samym poprawność postępowania w sprawie wymeldowania. Zdaniem skarżącego to z powodu braku działania Prokuratury Rejonowej w G. i wadliwych działań pracowników Urzędu Miejskiego stał się on bowiem osobą bezdomną.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowe pismo procesowe wnieśli także A. i G. K. podnosząc, iż byli gotowi pod określonymi warunkami zezwolić skarżącemu na zamieszkanie w lokalu jednak A.T. nie wyraził takiej gotowości, a tym samym dobrowolnie z możliwości tej zrezygnował.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, nr 139, poz. 933 z późn. zm.) ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na:

1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego;

2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego;

3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka;

4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego;

5) zameldowaniu o zgonie osoby.

Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r,, V S.A. 2323/02, LEX nr 159183. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak nie korzysta bądź nie korzysta skutecznie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nadto wskazać należy, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. por. np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z 18 grudnia 2002 r., V S.A. 935/02, LEX nr 149535 wraz z przytoczonym tam wcześniejszym orzecznictwem, a w tym wyrokiem NSA z 16 września 1986 r., III SA 437/86; wyrokiem NSA z 3 lipca1985 r., SA/Gd 573/85; wyrokiem NSA z dnia 18 marca 1987 r., SA/Gd 1073/86; wyrokiem NSA z 16 kwietnia 1987 r., SA/Wr 110/87.

Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r,, V S.A. 1398/02, LEX nr 159189.

Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy skarżący istotnie w sposób określony powyżej opuścił miejsce pobytu, z którego został wymeldowany. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku zachowań skarżącego jego pobyt w lokalu istotnie ustał spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznały, iż skarżący opuścił miejsce pobytu w sposób uzasadniający jego wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy zdaniem tut. Sądu ocenę tę należy podzielić. Wskazać bowiem należy, iż bezspornym jest, że A. T. od opuszczenia [...] w [...] r. nie zamieszkuje w lokalu położonym w G. przy ul. [...]. Fakt ten wielokrotnie potwierdził w ramach postępowania także sam skarżący Bezspornym jest także, iż pomimo podjętych prób nie uzyskał on orzeczenia przywracającego naruszone posiadanie albowiem w wyniku apelacji W.Ś. wyrokiem Sądu Okręgowego w G. powództwo A. T. zostało oddalone. Sąd zauważa też, iż wszystkie podejmowane działania prawne A. T. kierował przeciwko W.Ś. pomimo, iż od [...] r. nie jest ona już właścicielką przedmiotowego mieszkania ani też w nim nie zamieszkuje. Pomimo bowiem zawartych w piśmie z dnia [...] r. twierdzeń A.T. brak w aktach sprawy jakichkolwiek dowodów na to by bezpośrednio po sprzedaży przez W.Ś. mieszkania G.K. skarżący podjął próby powrotu do mieszkania i by wobec nowego właściciela zgłosił w tej mierze stosowne żądania. Jak wynika z akt sprawy uczynił to dopiero w [...] r. (pomimo posiadania od [...] r. wiedzy o osobie nowego właściciela mieszkania), nie wyrażając jednak ani wówczas ani w późniejszym okresie chęci zawarcia zaproponowanej przez nowego właściciela umowy najmu lub chęci przystąpienia do rokowań nad jej ewentualnymi warunkami. Z akt sprawy nie wynika też by także wobec G.K. skarżący wniósł powództwo [...]. Również początkowe twierdzenia A.T. o pozostawieniu w mieszkaniu swych osobistych rzeczy nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym. Twierdzeniom tym zaprzeczyła bowiem W. Ś., obecności należących do skarżącego przedmiotów nie stwierdzono w czasie przeprowadzonych oględzin, a nadto prowadzone na skutek doniesienia skarżącego postępowanie [...] w sprawie [...].

W tym stanie rzeczy przewidziane w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy przesłanki obligujące organ gminy do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu uznać należy za spełnione.

Sąd wyjaśnia w tym miejscu skarżącemu, że postępowanie meldunkowe spełnia cele ewidencyjne, a nie ma nic wspólnego z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu. W konsekwencji nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące jego wkładu w wynajęcie przed laty i remont przedmiotowego mieszkania oraz zarzuty dotyczące nieprawidłowej, zdaniem skarżącego, procedury wykupu mieszkania przez W. Ś.

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.