Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2415/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pakt 1 i 2.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 8, art 77.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 140aa ust. 3 pkt 2, art. 64.
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 maja 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2750/13 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od K. W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę K. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

w dniu 5 marca 2013 r. w miejscowości W. D., na drodze krajowej nr [...], zatrzymano do kontroli pojazd członowy, składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej, którym wykonywano na rzecz S. Z. P. T., przewóz drogowy 27.930 kg (wg dokumentu przewozowego) mieszanki łamanej dolomitowej, stanowiących ładunek w postaci sypkiej, z miejscowości Ł. do miejscowości Rz.. W związku z podejrzeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych kontrolowanego pojazdu dokonano pomiarów jego wymiarów zewnętrznych oraz jego ważenia przy pomocy stacjonarnej wagi do pomiarów dynamicznych typu SCALEX 14-01-20R, posiadającej legalizację Urzędu Miar. Przeprowadzone pomiary wykazały rzeczywistą masę całkowitą kontrolowanego pojazdu członowego z ładunkiem 41.400 t, która przekraczała wartość dopuszczalną o 1.400 t (przekroczenie o 3,5%) oraz rzeczywisty nacisk potrójnej nienapędowej osi naczepy na 25.200 t, przekraczający wartość przewidzianą dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11.5 t o 1.200 t (przekroczenie o 5,00%). Załadowcę - skarżącego ustalono na podstawie dokumentu przewozowego [...] z dnia [...] marca 2013 r., okazanego podczas kontroli drogowej oraz w oparciu o protokół przesłuchania świadka. Kierowca podczas kontroli nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego.

W wyniku wszczętego postępowania wyjaśniającego skarżący złożył dokumenty dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej oraz wyjaśnienia, że brak było przesłanek potwierdzających jego wpływ na powstanie naruszenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężnej w wysokości 500 złotych za brak zezwolenia kategorii VII gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%. Organ stwierdził, że list przewozowy wskazywał na ponadnormatywność pojazdu (waga brutto 42.200 kg). Podał, że analiza dowodów rejestracyjnych ładowanego pojazdu, a więc czynności należące do obowiązków załadowcy, powinna wykazać, że jeden z pojazdów zarejestrowany jest po 13 marca 2003 r., dlatego dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego nie mogła przekraczać 40.000 kg. Zauważył, że były to informacje zawarte w dowodzie rejestracyjnym, stąd możliwym było ich sprawdzenia w dowolnej chwili, także w momencie załadunku. Wskazał w tym zakresie na zeznania kierowcy zawarte w protokole przesłuchania świadka, że na kopalni (miejscu załadunku) nikt nie odnosił się do nienormatywności pojazdu. Organ I instancji za bezsprzecznym uznał fakt wykonywania przez skarżącego po drodze publicznej przejazdu pojazdem nienormatywnym o parametrach przewidzianych dla zezwolenia kategorii VII, bez wymaganego zezwolenia. Za bezsprzeczny organ uznał również fakt wykonywania po drodze publicznej przejazdu pojazdem nienormatywnym o parametrach przewidzianych dla zezwolenia kategorii VII, z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej: P.r.d.).

Objętą skargą decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wskazując na treść art. 64 ust.1 i art. 140aa ust. 1 P.r.d. oraz wyniki pomiarów, wielkości procentowe przekroczeń dopuszczalnych norm organ odwoławczy stwierdził, że nastąpiło przekroczenie dopuszczalnych wartości o nie więcej niż 10%. Podał również, że kontrolowany pojazd odpowiadał parametrom, na które można wydać zezwolenie kategorii VII. Odnosząc się do przepisów regulujących zasady przewozu drogowego, stwierdził, że załadowca powinien dostosować załadunek do obowiązujących norm lub wystąpić o stosowne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego lub zażądać okazania takiego zezwolenia przez podmiot wykonujący przejazd. Wyjaśnił jednocześnie, że zgodnie z okazanym do kontroli dokumentem przewozowym na skontrolowany zespół pojazdów załadowano 27.930 kg ładunku przy dopuszczalnej ładowności 27.800 kg. W związku z tym skarżący miał wpływ na powstanie naruszeń przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu, wypuszczając na drogę pojazd nienormatywny.

Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję wskazał na ustalenia organów poczynione w związku z kontrolą pojazdu przewożącego mieszankę łamaną dolomitową, której załadunku dokonał skarżący, a z których wynikało, że naruszano dopuszczalne normy w zakresie przekroczenia nacisku na potrójnej osi napędowej naczepy o 1,2 t (nacisk 25,2 t) oraz przekroczono dopuszczalną masę całkowitą pojazdu o 1,4 t przy masie łącznej pojazdu czołowego 41,4 t. Wielkości procentowe przekroczeń dopuszczalnych norm wynosiła nie więcej niż 10%. Droga krajowa nr 4 po której poruszał się kontrolowany pojazd zaliczona została do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 11 t.

Mając na uwadze stwierdzone naruszenia organy, w ocenie Sądu, słusznie uznały, że kontrolowany pojazd odpowiadał parametrom, na które można wydać zezwolenie kategorii VII, czyli o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI (a), o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t (b). W sprawie zachodziła odpowiedzialność załadowcy, o której mowa art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym - jego wpływ i godzenie się na powstanie naruszenia.

W ocenie Sądu I instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie, że załadowca miał rzeczywisty wpływ na ilość ładunku przewożonego przez przewoźnika, ponieważ to skarżący dokonywał załadunku, on też poświadczył w dokumencie [...] wagę załadowanego towaru, która niedwuznacznie świadczyła o tym, że pojazd został przeładowany, co w konsekwencji spowodowało również przekroczenie nacisku na osi. Sąd wskazał, że skarżący jako profesjonalista wykonujący między innymi czynności załadunku powinien w pierwszej kolejności analizować dowody rejestracyjne pojazdów a następnie dokonywać załadunku w granicach wskazanych w danym dokumencie. Z ustalonego stanu faktycznego nie wynikało natomiast, aby podjął on jakiekolwiek działania mające na celu zapobieżenie przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osi. Przeładował samochód, potwierdził ten fakt w powołanym dokumencie WM i dopuścił do tego, że przeładowany samochód opuścił miejsce załadunku i wyjechał na drogę publiczną. Z tych przyczyn zasadnie nałożono na niego, w oparciu o art. 140 aa ust. 1 i 3 pkt 2 i art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) P.r.d., karę w wysokości 500 zł.

W podstawie prawnej Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Skargą kasacyjną K. W. zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

1. Prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 140aa P.r.d., który pozwala nałożyć karę pieniężną, której mowa w ust. 1 art. 140aa ustawy na:

1) podmiot wykonujący przejazd;

2) podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 art. 140aa;

2. Przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art.8, art. 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że skarżący miał wpływ/godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. z uwagi na występujące naruszenie prawa materialnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

Mając powyższe na uwadze w pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu sformułowanego w punkcie 2 skargi kasacyjnej, naruszenia przepisów postępowania, albowiem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ma on kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r.

Zarzut ten, co wynika z jego bezpośredniej treści oraz motywów zawartych w jego uzasadnieniu sprowadza się do wytknięcia Sądowi I instancji lakonicznego stwierdzenia, że podzielił on i zaakceptował stanowisko organu odnośnie wpływu skarżącego na powstałe naruszenie skutkujące przejazdem pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia. W jego ramach skarżący kasacyjnie podniósł naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., przejawiające się w jego ocenie, niewyczerpującym rozpatrzeniem materiału dowodowego i brakiem podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Tak sformułowany zarzut nie może odnieść oczekiwanych skutków. Przede wszystkim, skarga kasacyjna w zakresie motywów mających uzasadnić opisany zarzut jest sformułowana w taki sposób, że nie wskazuje na konkretne okoliczności sprawy, czy elementy materiału dowodowego, które nie zostały, zdaniem kasatora, wzięte pod uwagę przez Sąd I instancji przy kontroli zgodności z prawem kwestionowanej decyzji organu administracji, a co do których organ nie zastosował w pełnym zakresie zasad określonych w powołanych przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że w toku, tak postępowania administracyjnego jak i sądowego w pismach strony – odwołaniu, skardze oraz skardze kasacyjnej, zrzut naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. formułowany był podobnie i ograniczał się wyłącznie do podniesienia, że to na organie spoczywał wyłączny obowiązek wykazania, iż to załadowca, skarżący, miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia. Zgodzić się należy, z tą częścią stanowiska strony, iż to organ zobowiązany jest w ramach zastosowania przesłanki z art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., do niepozostawiającego wątpliwości ustalenia, że załadowca, jak w przedmiotowej sprawie, miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 przywołanego przepisu. Nie oznacza to jednak, że inicjatywa dowodowa w tym zakresie należy wyłącznie do organu. Strona, które stała się podmiotem takiego postępowania, zmierzającego do nałożenia na nią kary za działania skutkiem, których było naruszenie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowy, ma możliwość obrony przed karą administracyjną poprzez kontrargumentację ustaleń organu, żądanie przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego bądź przedłożenie konkretnych dowodów mających poświadczyć brak zawinienia w naruszeniu prawa. Strona skarżąca w toku całego postępowania – administracyjnego i sądowoadministracyjnego z możliwości tej, która w istocie stanowi jej szeroko rozumiane uprawnienie do obrony swoich praw, nie skorzystała ograniczając się wyłącznie do niczym nie popartego twierdzenia, że K. W. nie godził się na powstanie naruszenie i nie miał na nie wpływu.

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, zawarty w aktach administracyjnych, w sposób bezsprzeczny wskazuje, że skarżący jako załadowca miał zarówno wpływ jak i godził się na powstałe naruszenie – przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, którego następstwem było przeładowanie pojazdu poddanego kontroli drogowej w dniu 5 marca 2013 r. (pojazd załadowano kruszywem o masie 27.930 kg przy dopuszczalnej ładowności 27.800 kg). Fakt przeładowania wynika z dokumentu wydania ładunku [...] (k: 6 verte akt administracyjnych), zaś okoliczność godzenia się na powstałe naruszenie wynika z protokołu przesłuchania w charakterze świadka kierowcy skontrolowanego pojazdu P. F., który zeznał, że "będąc obecnym przy załadunku nie została mu zwrócona żadna uwaga żeby z taką masą nie wyjeżdżał z kopalni" oraz że "nikt na kopalni nie odnosił się do sytuacji nienormatywności pojazdu" (k: 9 verte akt administracyjnych). Ustalenia te nie zostały w jakikolwiek sposób zakwestionowane lub podważone przez stronę skarżącą na którymkolwiek etapie postępowania zaś ocena ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie administracyjnej, jakiej dokonał Sąd I instancji w świetle przywołanych dowodów była prawidłowa i nie pozostawiała wątpliwości odnośnie słuszności rozstrzygnięcia organów stwierdzających wypełnienie się obu przesłanek określonych w art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., konsekwencją, którego było nałożenie na skarżącego jako załadowcy kary pieniężnej.

Nie można zgodzić się z podniesioną przez kasatora w ramach omawianego zarzutu "lakonicznością" uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zakresie podzielenia stanowiska organu, co do wpływu i godzenia się strony na powstałe naruszenie. Jak wynika z treści części merytorycznej uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, Sąd I instancji, istotnie podzielił w pełni opisane stanowisko Głównego Inspektora Transportu Drogowego, jednakże wbrew twierdzeniu skarżącego wywód Sądu nie był "lakoniczny". Sąd I instancji przywołując treść mających zastosowanie w sprawie regulacji prawnych, stwierdził wystarczający, dla wydania decyzji nakładającej na stronę kary, zasób materiału dowodowego, przywołując jednocześnie wynikające z niego okoliczności determinujące zasadność wydanego rozstrzygnięcia. Wyraził również na tej podstawie ocenę, zbieżną z oceną organ, niepojętych przez skarżącego działań w trakcie załadunku pojazdu i jego przygotowania do wyjazdu z terenu kopalni, wskazując przy tym na możliwe do podjęcia przez niego czynności zmierzające do zapobieżenia powstaniu naruszeń - przeładowaniu pojazdu.

Nie jest również zasadny sformułowany w punkcie pierwszym skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 140aa ustawy Prawo o ruchy drogowym.

Kwestionowana przez kasatora regulacja zawarta w art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy, stanowi, że karę pieniężną za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia nakłada się na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowy, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ustępie 1.

Przywołana regulacja umożliwia nałożenie kary za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia na podmioty inne niż wykonujący tego rodzaju przejazd, w sytuacji gdy miały one wpływ na zaistnienie takiej sytuacji (tego rodzaju naruszenie) lub godziły się na jej zaistnienie. Możliwość nałożenia kary ściśle powiązana jest z okolicznościami lub dowodami wskazującymi na takie inkryminowane zachowanie podmiotów, o których mowa w powołanym przepisie. Innymi słowy, nałożenie kary za dopuszczenie do przejazdu pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia po drogach publicznych, wymaga stwierdzenia w sposób niebudzący wątpliwości lub ujawnienia jednoznacznych dowodów świadczących o wpływie podmiotu, załadowcy w niniejszej sprawie, na powstanie naruszenia lub godzeniu się na jego powstanie.

W rozpoznawanej sprawie, skarżący nie zakwestionował skutecznie przyjętego przez organy stanu faktycznego świadczącego o jego wpływie na stwierdzone podczas kontroli z dnia 5 marca 2013 r. naruszenie. Nie wykazał, o czym była mowa wyżej, aby organy w postępowaniu administracyjnym oparły się o niejednoznaczny materiał dowodowy wskazujący na godzenie się oraz wpływ skarżącego na przeładowanie pojazd. Nie przedstawił również jakichkolwiek przeciwdowodów wskazujących, że istotnie nie miała on wpływ a tym bardziej godził się na powstanie naruszenia. Raz jeszcze należy podkreślić, że samo twierdzenie, iż skarżący nie miał wpływu na powstałe naruszenie, bez wskazania żadnych konkretnych okoliczności lub dowodów potwierdzających takie stanowisko, bądź wskazanie na konkretne zaniedbania proceduralne po stronie organu przy ustalaniu stanu faktycznego, pozostaje wyłącznie gołosłownym zaprzeczeniem ustaleń wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ w sprawie.

Niesprzeczny wpływ strony na powstanie naruszenia poprzez przeładowanie pojazdu ponad dopuszczalną ładowność przy jednoczesnym niezweryfikowaniu za pomocą dokumentów pojazdu, rzeczywistych dopuszczalnych wartości ładunkowych oraz godzenie się na powstanie naruszenia poprzez opisane zaniechanie i czynności załadunkowe bez uprzedniej weryfikacji zdolność przewozowych pojazdu i ich zgodności z przepisami prawa, wypełniają przesłanki nałożenia na kasatora jako załadowcy kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie w oparciu o art. 64 i art. 140aa ust. 1 – 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Reasumując, Sąd I instancji dokonał prawidłowej i niewadliwej materialnie jak i procesowo oceny zgodności z przepisami prawa objętej skargą decyzji, stwierdzając, że zgromadzony w sprawie materiał dowody był wystarczający do wydania decyzji nakładającej na załadowcę kary pieniężnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 w zw. z § 14 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).