Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 531/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-08-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 par. 1 art. 149 art. 146 art. 148 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w S. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez B. K. od decyzji Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...] .

Z uzasadnienia postanowienia oraz akt sprawy wynika, że Naczelnik Z. Urzędu Skarbowego w S. wskazaną wyżej decyzją z 20 listopada 2015 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności B. K. , jako członka zarządu, za zaległości "B. M." Sp. z o.o. z siedzibą w S. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące: grudzień 2009 r. oraz od lutego do kwietnia, wrzesień i listopad 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...] zł. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji - znajdującego się w aktach - na którym widnieje podpis ojca Strony, decyzja została skutecznie doręczona Podatnikowi 27 listopada 2015 r. – w trybie art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz.U.2015.613 ze zm.) – dalej o.p. Doręczona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym środku odwoławczym, terminie i sposobie wniesienia odwołania. Ustawowy termin do złożenia odwołania upłynął 11 grudnia 2015 r.

Pismem z dnia 29 grudnia 2015 r. Podatnik zwrócił się do organu I instancji

o doręczenie powołanej decyzji na jego aktualny adres zamieszkania, tj. K.,

ul. [...] . Poinformował jednocześnie, że pod adresem wskazanym w decyzji, tj. K., ul. [...] , nie mieszka już od 2010 r. Zamieszkuje tam jego ojciec, z którym utrzymuje nieregularne kontakty.

W odpowiedzi na wniosek, organ I instancji przy piśmie informującym z dnia 19 stycznia 2016 r. doręczył Podatnikowi jako załącznik uwierzytelnioną kopię decyzji

z dnia 20 listopada 2015 r., jednocześnie informując Podatnika, że prawidłowe

i skuteczne doręczenie tej decyzji nastąpiło 27 listopada 2015 r. Przesyłka zawierająca pismo wraz załącznikiem została odebrana przez Podatnika 1 lutego 2016 r.

Pismem z 12 lutego 2016 r. (odcisk stempla pocztowego na kopercie) Podatnik wniósł odwołanie od decyzji z dnia 20 listopada 2015 r., tj. z uchybieniem czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 o.p.

W odwołaniu od decyzji Podatnik – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 148 § 1 oraz art. 149 o.p., których to naruszenie miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez kierowanie korespondencji do Podatnika pod nieaktualny adres jego zamieszkania oraz poprzez błędne stosowanie instytucji doręczenia zastępczego. Nadto, zarzucił naruszenie art. 165 § 2 i 4 oraz art. 121 § 1, art. 122 i 123 o.p., bowiem wskazana okoliczność uniemożliwiła Podatnikowi uczestnictwo w postępowaniu przed organem I instancji.

Ponadto Podatnik wniósł o dopuszczenie w charakterze dowodów (załączonych przez niego uprzednio do pisma z dnia 29 grudnia 2015 r. skierowanego do organu I instancji) z dokumentów w postaci: odpisu księgi wieczystej nieruchomości której jest on właścicielem oraz oświadczeń K. S. i A. K. - potwierdzających jego obecne miejsce zamieszkania.

W uzasadnieniu odwołania Podatnik wskazał, że w powołanym wyżej piśmie poinformował organ podatkowy, iż od 2010 r. zamieszkuje pod adresem: ul. C. [...] , K. (na którą to okoliczność przedłożył stosowne dokumenty

i oświadczenia osób trzecich). Oznacza to, iż wszelkie pisma kierowane do Podatnika przez organ I instancji wysyłane były pod niewłaściwy adres. Korespondencja ta była wprawdzie odbierana przez jego ojca, ale nie następowało to w miejscu zamieszkania Podatnika. W jego ocenie nieprawidłowość doręczeń potwierdził także organ I instancji doręczając mu ponownie decyzję w dniu

1 lutego 2016 r. (przy piśmie z 19 stycznia 2016 r.) - tym razem pod właściwym adresem. Podatnik podniósł, iż w przypadku doręczeń o charakterze zastępczym organ podatkowy powinien dochować szczególnej staranności przy ustaleniu, czy korespondencja dociera do adresata, szczególnie gdy zobowiązanie podatkowe dotyczy okresu sprzed pięciu lat. Podatnik od wielu lat nie jest już członkiem zarządu S. z o.o. "B. M.", więc z uwagi na upływ czasu nie był zobowiązany kontrolować, czy na jego poprzedni adres zamieszkania doręczana jest jakakolwiek korespondencja z urzędu skarbowego. Jednocześnie, wskazał, że jego ojciec

- z uwagi na poważne problemy zdrowotne (zmarł w styczniu 2016 r.) nie otwierał kierowanej do syna korespondencji. Zdaniem Podatnika, dochował on terminu do złożenia odwołania, bowiem termin ten należy liczyć od dnia prawidłowego doręczenia mu decyzji pierwszoinstancyjnej, tj. od dnia 1 lutego 2016 r.

Uzasadniając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy wyjaśnił, że z okoliczności sprawy wynika, iż decyzja z 20 listopada 2015 r. została prawidłowo doręczona na adres: K., ul. L. [...] , zamieszkującemu tam pełnoletniemu domownikowi A. K. w dniu 27 listopada 2015 r.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji dochował należytej staranności w ustaleniu aktualnego i prawidłowego adresu zamieszkania Podatnika, poczynił bowiem szereg działań w tym zakresie, wystosowując zapytanie o aktualny adres Podatnika do Urzędu Miasta K. Wydziału Spraw Administracyjnych Referatu Ewidencji Ludności i Dowodów Osobistych oraz do Naczelnika Urzędu Skarbowego K.-P. W piśmie z dnia 30 lipca 2015 r. Urząd Miejski

w K. poinformował, iż Podatnik figuruje w tamtejszym rejestrze mieszkańców

i od dnia 6 maja 2011 r. pozostaje zameldowany na pobyt stały pod adresem: K., ul. L. [...]. Analogiczny adres zamieszkania Strony wskazał Naczelnik Urzędu Skarbowego K.-P. (w piśmie z 31 lipca 2015 r.), informując jednocześnie, iż zobowiązany nie składał jakichkolwiek zgłoszeń aktualizacyjnych ZAP-3.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, organ odwoławczy powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 29 kwietnia 2014 r.,

I SA/Wr 1904/13 wskazał, że organy podatkowe wszczynając postępowanie podatkowe mają obowiązek kierowania się danymi wynikającymi z ewidencji prowadzonej zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r.

o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U.2012.1314 ze zm.) – dalej: "u.z.e.", zatem w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił adres Podatnika.

Nadto, organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem Podatnika, iż organ I instancji sam potwierdził nieprawidłowość doręczenia decyzji z 20 listopada 2015 r., wysyłając ją ponownie 19 stycznia 2016 r. (tym razem na właściwy adres Strony) i od tego momentu doręczenia korespondencji należy liczyć czas do złożenia odwołania. Organ wyjaśnił, że przy piśmie z 19 stycznia 2016 r., wysłano Podatnikowi jedynie uwierzytelnioną kopię decyzji, a w piśmie przewodnim poinformowano go o dacie skutecznego doręczenia decyzji (wskazując jednocześnie na właściwą podstawę prawną w tym zakresie).

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że Podatnik nie wniósł podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 162 § 2 o.p.

W tym stanie rzeczy organ odwoławczy na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, co oznacza pozostawienie sprawy bez merytorycznego rozpatrzenia.

Skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na ww. postanowienie, domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodów ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, tj. odpisu z księgi wieczystej nr [...] , oświadczenia K. S., oświadczenia A. K. oraz orzeczenia o jego niepełnosprawności. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1) art. 148 § 1 oraz art. 149 o.p. poprzez błędne uznanie, że decyzja podatkowa z dnia 20 listopada 2015 r. została skierowana pod adres zamieszkania Skarżącego, podczas gdy adres ten nie był jego aktualnym adresem zamieszkania ani miejscem zamieszkania, a korespondencja została doręczona osobie nieuprawnionej do jej odbioru, przez co nie można uznać aby zastosowanie miała instytucji doręczenia zastępczego,

2) art. 165 § 2 i § 4, art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 123 § 1 o.p. poprzez uznanie za prawidłowe działania organu I instancji, a tym samym naruszenie podstawowych zasad postępowania w sposób uniemożliwiający Skarżącemu czynny udział w toczącym się postępowaniu, działanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa, prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania wobec organów podatkowych oraz sprzeczny z zasadą legalizmu,

3) art. 223 § 2 pkt. 1 o.p. poprzez błędne uznanie, że Skarżący nie dochował terminu do złożenia odwołania.

W uzasadnieniu skargi Skarżący powołując się na orzecznictwo sądowe wskazał, że fakt zameldowania osoby fizycznej w określonym lokalu nie przesądza o miejscu zamieszkania i nie stanowi okoliczności decydującej. Miejsce zameldowania jest bowiem kategorią prawa administracyjnego i może być traktowane jedynie jako wskazówka. Skarżący z zamiarem stałego pobytu od kilku lat przebywa pod adresem: ul. C. [...] K., okazjonalnie i bardzo rzadko bywając przy ul. L. [...] w K., gdzie do momentu śmierci mieszkał jego ojciec.

Zdaniem Skarżącego, działania podjęte przez organ administracji w celu ustalenia jego miejsca zamieszkania poprzez wystąpienie do Urzędu Miasta K. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. wskazują na niedochowanie należytej staranności w powyższym zakresie. Nadto, organ podatkowy dane adresowe ustalił w lipcu 2015 r., zatem w okresie poprzedzającym moment wydania decyzji o około 4 miesiące, a biorąc pod uwagę doręczenie decyzji na adres prawidłowy nawet o 6 miesięcy. Jednocześnie, zdaniem Skarżącego, dochowanie staranności w ustaleniu adresu ma także drugorzędne znaczenie, bowiem istotny jest jedynie obiektywny fakt, gdzie podatnik faktycznie mieszkał w toku postępowania.

Ponadto, w ocenie Skarżącego, to że podatnik podał adres właściwy

do doręczeń w urzędzie skarbowym w K., nie przesądza o tym, że jest to adres właściwy dla doręczeń pism od urzędu skarbowego w S.

– w szczególności, że Skarżący od wielu lat nie jest już członkiem zarządu B. M. Sp. z o.o. i nie mógł spodziewać się, że organ właściwy dla tej spółki będzie przeciwko niemu prowadził postępowanie. Nadto, należy odróżnić adres do doręczeń (który podatnik wskazuje na potrzeby danego postępowania) od miejsca zamieszkania. Decyzja organu I instancji nie została natomiast doręczona Skarżącemu, będącemu osobą fizyczną, ani w miejscu zamieszkania, ani w miejscu pracy – czyli stosownie do treści art. 148 o.p.

Zdaniem Skarżącego, o skuteczności doręczenia dokonanego przez organ podatkowy nie może decydować również fakt skierowania przez organ podatkowy decyzji na adres wskazany w zgłoszeniu aktualizacyjnym. Obowiązek aktualizacji danych, nałożony inną ustawą, nie może skutecznie zmieniać unormowań dotyczących doręczeń przewidzianych w ustawie Ordynacja podatkowa.

Odnosząc się do kwestii doręczenia decyzji w sposób określony

w art. 149 o.p., tj. poprzez doręczenie zastępcze, Skarżący podniósł, że podmiot doręczający przesyłkę oddał pismo osobie pełnoletniej mieszkającej pod adresem

ul. L. [...] - A. K. Odbiorca pisma nie był jednak domownikiem Skarżącego, do którego była adresowana przesyłka. Dla zastosowania wskazanej instytucji konieczne jest natomiast, by adresat oraz osoba odbierająca pismo były wobec siebie domownikami. Skarżący do wielu lat nie mieszka ze swoim ojcem oraz nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Nieobecność Skarżącego pod tym adresem nie miała charakteru krótkotrwałego ani przejściowego. Nadto, organ podatkowy nie dochował staranności w celu ustalenia czy przesyłka dotarła do adresata, co w sprawie ma szczególnie istotne znaczenie, gdyż Skarżący został obciążony finansowo za zobowiązania spółki, w której od wielu lat nie jest członkiem zarządu.

Skarżący podniósł, że wskazał organowi podatkowemu swoje miejsce zamieszkania w piśmie z 29 grudnia 2015 r., a zatem fakt doręczenia decyzji

pod adres nieaktualny nie można uznać za skuteczny i rodzący dla podatnika skutki prawne. Zdaniem Skarżącego, organ po wskazaniu przez niego aktualnego adresu, 1 lutego 2016 r. doręczył mu decyzję i to od tego doręczenia, powinien być liczony termin do wniesienia odwołania. W związku z powyższym, należy uznać, że poprzez wniesienie odwołania 12 lutego 2016 r. Skarżący dochował terminu.

W ocenie Skarżącego, w toku postępowania organ naruszył podstawowe zasady postępowania podatkowego (zasadę legalizmu, zasadę czynnego udziału strony, zasadę budzenia zaufania organów podatkowych oraz informowania). Skarżący nie miał najmniejszej możliwości przedstawienia swojego stanowiska

czy zapoznania się z materiałami prowadzonego postępowania, a w konsekwencji wskazania czy zachodzą okoliczności wyłączające lub ograniczające jego odpowiedzialność za zaległości spółki .

W tych okolicznościach niezasadny jest zatem zarzut organu odwoławczego, iż Skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zgodnie z art. 162 § 2 o.p. Strona działała bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika i wobec nieznajomości prawa, dużej ilości przepisów podatkowych oraz stopnia ich skomplikowania, nie miała możliwości działania zgodnie ze wskazanymi przez organ podatkowy przepisami prawa podatkowego. Nadto, Skarżący na co dzień mieszka w K., a postępowanie toczyło się w S., co w istotny sposób wpłynęło na możliwość obrony jego praw.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w S. nie podzielił zasadności podniesionych w niej zarzutów i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

W sprawie sporna jest kwestia daty doręczenia decyzji, od której należy liczyć termin do wniesienia odwołania, a w konsekwencji zasadność stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu, za zaległości "B. M." Sp. z o.o. z siedzibą w S.

Skarżący kwestionuje prawidłowość i skuteczność doręczenia decyzji

z 20 listopada 2015 r. przez organ podatkowy – w trybie art. 149 o.p. – w dniu

27 listopada 2015 r. na adres ul. L. [...] , K., do rąk mieszkającego pod tym adresem A. K. (ojca Skarżącego). Skarżący wskazuje,

że od 2010 r. nie mieszka z ojcem, a zatem doręczenie nie nastąpiło w jego mieszkaniu, a tym samym nie są oni domownikami, stosownie do treści art. 149 o.p. Nadto uważa, że organ sam potwierdził nieprawidłowość powyższego doręczenia doręczając mu decyzję na aktualny adres zamieszkania w dniu 1 lutego 2016 r. (przesyłka organu z 19 stycznia 2016 r.).

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji dochował należytej staranności w ustaleniu aktualnego i prawidłowego adresu zamieszkania Skarżącego i doręczył decyzję na adres ustalony zgodnie z ewidencją o której mowa

w art. 3 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. Doręczenia uwierzytelnionej kopii decyzji w dniu 1 lutego 2016 r. nie można natomiast utożsamiać z doręczeniem decyzji i od tej daty liczyć terminu do dokonania czynności prawnych, bowiem organ w piśmie przewodnim wyjaśnił Skarżącemu, że doręcza mu jedynie uwierzytelnioną kopię decyzji oraz że prawidłowe i skuteczne doręczenie decyzji miało miejsce 27 listopada 2016 r.

Na wstępie należy wskazać, że w sprawie znajdują zastosowanie następujące, niżej przywołane, uregulowania ustawy Ordynacja podatkowa (o.p.).

Stosownie do treści art. 220 § 1 o.p., od decyzji organu podatkowego wydanej

w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 o.p.).

Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 o.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 372/09, wyrok WSA

w Łodzi z 4 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 692/15 oraz B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2015, Wrocław 2015, str.1038).

W postępowaniu podatkowym sprawy podatkowe załatwiane są w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (art. 126 o.p.). I tak, w myśl art. 211 o.p., decyzje doręcza się stronie na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Stosownie do treści art. 148 § 1 o.p. pisma doręcza się osobom fizycznym

w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie z art. 149 o.p., w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

Z treści przywołanych przepisów wynika, że zasadą w postępowaniu podatkowym jest, iż w przypadku osób fizycznych doręczenia dokonuje się bezpośrednio w stosunku do adresata pisma (tzw. doręczenie właściwe). Takie doręczanie pism ma istotne znaczenie, bowiem powoduje stan pewności co do tego, że pismo dotarło do adresata w określonej dacie. W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, co do zasady w pierwszej kolejności znajduje zastosowanie art. 149 o.p., określający warunki doręczenia zastępczego. Dla skuteczności doręczenia w trybie tego przepisu konieczne jest spełnienie określonych warunków, tj.: (1) doręczenie do rąk pełnoletniego domownika adresata, (2) podjęcie się przez odbierającego oddania pisma adresatowi, (3) pokwitowanie odbioru przez domownika, sąsiada lub dozorcę, (4) w przypadku doręczenia do rąk sąsiada lub dozorcy – umieszczenie stosownego zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

Główny zarzut skargi sprowadza się do twierdzenia, iż Skarżący od 2010 r. nie mieszka pod adresem ul. L. [...], K., a więc doręczenie nastąpiło pod nieaktualny adres zamieszkania Skarżącego, a jego ojciec który odebrał decyzję, wobec której stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, nie jest jego domownikiem. Zdaniem Skarżącego, organy podatkowe powinny dochować większej staranności w ustaleniu jego aktualnego miejsca zamieszkania (adresu).

W ocenie składu orzekającego w sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że doręczenia w postępowaniu podatkowym powinny odbywać się na aktualny adres zamieszkania podatnika. Informacja o aktualnym adresie podatnika, jest szczególnie istotna w postępowaniu podatkowym. Wskazać bowiem należy, że w przypadku

gdy podanie strony nie zawiera adresu, organ pozostawia je bez rozpatrzenia

(art. 169 § 2 o.p.). Natomiast w sytuacji zmiany adresu zamieszkania podatnika po wszczęciu postępowania - zgodnie z art. 146 o.p. - strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu (...). W razie zaniedbania tego obowiązku, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy.

W chwili wszczęcia postępowania z urzędu, ustalenie prawidłowego adresu podatnika obciąża organ podatkowy. Na ustalony adres organ doręcza postanowienie o wszczęciu postępowania, a następnie - w braku informacji o zmianie adresu strony lub jej pełnomocnika - pozostałą korespondencję w sprawie. Adres podatnika musi być więc możliwy do ustalenia w ramach środków dostępnych organowi podatkowemu. W tym celu, ustawodawca w ustawie z o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (u.z.e.), zobowiązał podatników do dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego, a w określonych przypadkach również zgłoszeń aktualizacyjnych. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 tej ustawy, osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu. Stosownie do treści art. 5 ust. 2a u.z.e., zgłoszenia identyfikacyjnego nie dokonują podatnicy będący osobami fizycznymi objętymi rejestrem PESEL nieprowadzący działalności gospodarczej lub niebędący zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług. Jednakże, w przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną objętą rejestrem PESEL nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Podatnicy mogą również dokonać aktualizacji adresu miejsca zamieszkania według wzoru określonego na podstawie art. 5 ust. 5 (art. 9 ust. 1d u.z.e.) – tzw. druk ZAP-3.

Jak wynika z akt sprawy, w celu ustalenia aktualnego adresu zamieszkania Skarżącego organ podatkowy zwrócił się do Urzędu Miejskiego w K. o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców oraz do Naczelnika Urzędu Skarbowego K.-P. o udzielenie informacji w zakresie adresu zamieszkania Podatnika, miejsca składania zeznań podatkowych oraz zgłoszeń aktualizacyjnych ZAP-3. W odpowiedzi Urząd Miejski w K. poinformował, iż Skarżący figuruje w tamtejszym rejestrze mieszkańców i od dnia 6 maja 2011 r. pozostaje zameldowany na pobyt stały pod adresem: K. ul. L. [...]. Ten adres jako adres zamieszkania Skarżącego wskazał również Naczelnik Urzędu Skarbowego K.-P. Nadto poinformował organ I instancji, iż Skarżący składa zeznania podatkowe w tym urzędzie i nie składał jakichkolwiek zgłoszeń aktualizacyjnych ZAP-3.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, w ocenie Sądu, organ podatkowy w sposób prawidłowy - wykorzystując prawnie dostępne środki - ustalił aktualny adres zamieszkania Skarżącego, który uznał za właściwy do doręczeń w prowadzonym postępowaniu. Jednocześnie – wbrew twierdzeniom Skarżącego – organ nie miał możliwości ustalenia innego adresu, bowiem chociaż Skarżący twierdzi, że od 2010 r. nie mieszka pod adresem L. [...] , K., to po tej dacie - w 2011 r. - zameldował się na pobyt stały pod tym adresem, a także co roku składa zeznania podatkowe w Urzędzie Skarbowym K.-P., podając jako adres zamieszkania ten właśnie adres. Zauważyć należy, że stosownie do treści art. 17 § 1 o.p., co do zasady właściwość miejscową organów podatkowych (w tym do złożenia zeznania podatkowego) ustala się według miejsca zamieszkania podatnika. Zatem, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania Skarżący powinien złożyć zeznanie podatkowe w urzędzie właściwym ze względu na swój aktualny adres zamieszkania, równocześnie wskazując ten adres. Nadto, aktualizacji informacji o adresie powinien dokonać również wtedy gdy pomimo zmiany adresu nie zmieniła się właściwość organu podatkowego. Tym samym organ podatkowy, w braku zgłoszenia aktualizacyjnego, prawidłowo przyjął adresu zamieszkania widniejący w ewidencji prowadzonej na podstawie ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, który ponadto jest zgodny z adresem jego zameldowania.

Jednocześnie, skład orzekający w sprawie, za niczym nieuzasadnione

i stanowiące jedynie polemikę ze stanowiskiem organu, uznał twierdzenia Skarżącego o braku podstaw do doręczeń przesyłek przez Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S. na adres Skarżącego podany w Urzędzie Skarbowym K.-P., bowiem w trybie i okolicznościach określonych przepisami, dane gromadzone w ramach rejestru PESEL i NIP mogą być wykorzystywane przez wszystkie organy podatkowe do realizacji ich celów i zadań ustawowych (por. art. 297 o.p. oraz art. 14a u.z.e.)

Wobec powyższych okoliczności, bez wpływu na ustalenie miejsca zamieszkania Skarżącego pozostają oświadczenia złożone przez K. S. oraz A. K., a także przedłożony wypis z księgi wieczystej nr [...] , z którego wynika, że właścicielem mieszkania przy ulicy C. [...] w K. jest Skarżący. Sąd zauważa również, że jest mu wiadome z urzędu – na podstawie dokumentów złożonych z wnioskiem

o wstrzymanie wykonania postanowienia – iż Skarżący jest także właścicielem mieszkania przy ulicy K. [...] w K., zatem kwestia własności lokalu mieszkalnego nie może mieć przesądzającego znaczenia w ustaleniu miejsca zamieszkania Skarżącego, bowiem dysponuje on więcej niż jednym tytułem własności do lokalu mieszkalnego.

Nadto, Sąd zauważa, że nałożenie na organ obowiązku dochowania staranności w ustaleniu aktualnego adresu zamieszkania przez organ podatkowy - w granicach wskazywanych przez Skarżącego - w rzeczywistości prowadziłoby do przerzucenia na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania jego adresu, bez wymagania jakiejkolwiek aktywności w dbaniu o swoje interesy przez podatnika. Powyższe stanowisko jest sprzeczne z logiką i doświadczeniem życiowym, bowiem wobec dynamicznie zmieniających się procesów społecznych, które niejednokrotnie wyprzedzają prawodawstwo, spełnienie takiego obowiązku przez organ podatkowy byłoby niemożliwie, w szczególności przy uwzględnieniu, iż organ może działać jedynie w granicach przewidzianych prawem. Nadto, konieczność prowadzenia dodatkowego, szerszego postępowania wyjaśniającego mającego na celu "poszukiwanie" miejsca zamieszkania podatnika godziłoby w zasadę szybkości prowadzonego postępowania.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia, że doręczenie decyzji

z 20 listopada 2015 r. w dniu 27 listopada 2015 r. – w trybie art. 149 o.p. – nastąpiło na adres zamieszkania (w mieszkaniu) Skarżącego, należało zbadać, czy doręczenie to było skuteczne, tj. czy zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w tym przepisie.

Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłkę zawierającą

ww. decyzję odebrał A. K. – ojciec Skarżącego, który mieszkał pod adresem doręczenia przesyłki (co nie jest kwestionowane w sprawie) i który podjął się oddania pisma adresatowi, co potwierdził składając podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Wobec powyższych okoliczności, Sąd uznał doręczenie ww. decyzji w dniu 27 listopada 2015 r. za prawidłowe i skuteczne.

Odnosząc się również do zarzutu, że A. K. był osobą nieuprawioną do odbioru przesyłek kierowanych do Skarżącego wskazać należy, że - jak wynika z akt sprawy – A. K. w dniu 28 września 2015 r. odebrał w urzędzie pocztowym przesyłkę kierowaną do Skarżącego, zawierającą postanowienie z 21 września 2015 r. o wszczęciu postępowania wobec B. K. w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako członka zarządu B. M. Sp. z o.o. z siedzibą w S. oraz zawiadomienie z 22 września 2015 r., o którym mowa w art. 200 § 1 o.p. Z treści adnotacji zawartej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ("peł 40/13 ojciec A. K.) wynika, że ojciec Skarżącego legitymował się stosownym upoważnieniem do odbioru przesyłek.

W tych okolicznościach powyższy zarzut należało uznać za niezasadny.

Jednocześnie Sąd zauważa, że argumentacja podniesiona przez Skarżącego, dotycząca nieutrzymywania z ojcem regularnych kontaktów, nieotrzymywania od niego całej korespondencji a także stanu zdrowia ojca pozostaje bez wpływu na okoliczność uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, która jak już wcześniej wskazano jest okolicznością obiektywną. Przedstawione przez Skarżącego okoliczności mogą natomiast stanowić o braku winy strony w uchybieniu terminu, które są oceniane w przypadku złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności (np. odwołania).

Sąd nie znalazł też podstaw do uwzględnienia twierdzeń Skarżącego o skutecznym doręczeniu przedmiotowej decyzji dopiero 1 lutego 2016 r., przy piśmie z dnia 19 stycznia 2016 r., wysłanej w odpowiedzi na wniosek Skarżącego o doręczenie decyzji. W piśmie z 19 stycznia 2016 r., organ I instancji wyraźnie wyjaśnił Skarżącemu, że przesyła jedynie uwierzytelnioną kserokopię decyzji z 20 listopada 2015 r., która została prawidłowo doręczona w dniu 27 listopada 2015 r. oraz podał podstawę prawną swojego stanowiska. Doręczenie kopii decyzji na wniosek strony nie stanowi wypełnienia nakazu wynikającego z art. 211 o.p., z którym ustawodawca wiąże szereg skutków prawnych, w tym m.in. związanie od tej chwili decyzją organu, który ją wydał (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt I FSK 1309/14). W tej sytuacji stanowisko Skarżącego, że dopiero od dnia doręczenia uwierzytelnionej kopii decyzji należy liczyć termin do wniesienia odwołania, nie znajduje uzasadnienia.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności zasad postępowania podatkowego, wskazać należy, że z treści uzasadnienia skargi wynika, iż dotyczą one postępowania przed organem I instancji w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania B. M. Sp. z o.o., a zatem nie podlegają one ocenie w tej sprawie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, ponieważ postępowanie zmierzające do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki kapitałowej pozostaje poza granicami przedmiotowej sprawy, rozumianej w kontekście art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016 r.718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Wskazane sprawy są ze sobą w związku chronologicznym i podmiotowym, jednakże w takim przypadku nie zachodzi tożsamość przedmiotowa spornego stosunku administracyjnoprawnego, wynikającego z zaskarżonego postanowienia oraz stosunku administracyjno-prawnego wynikającego z wymiarowej decyzji podatkowej.

Sąd nie dopatrzył się więc naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że wskazywany przez Skarżącego obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 200 § 1 o.p.) ma zastosowanie przed wydaniem decyzji - a nie jak w niniejszej sprawie, postanowienia. Nadto, w niniejszym postępowaniu strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który w jej imieniu złożył odwołanie, co do którego stwierdzono uchybienie terminowi. Tym samym jednocześnie za niezasadny należało uznać zarzut nieznajomości prawa, którego skutkiem miało być niezłożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem. Profesjonalny pełnomocnik należycie dbający o interesy strony powinien – chociażby z ostrożności procesowej – zamieścić taki wniosek w odwołaniu, w szczególności że decyzja została wydana w listopadzie 2015 r., a odwołanie złożono w lutym 2016 r.

Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – skargę oddalił, a zgodnie

z art. 119 pkt 3 tej ustawy Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym.