Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 209/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 1 i 2, art. 183 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 1 lit. d, par. 6  ust. 1 pkt 1, par. 6 ust. 1 pkt 2, par. 6 ust. 4, par. 18 ust. 1 pkt 6, ust. 2 pkt 3 załącznika, ust. 3 pkt 1 załącznika
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013
article: par. 21
journal: Dz.U. 2006 nr 31 poz 216
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI I NAUKI z dnia 3 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy  ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych
article: art. 50, art. 53 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 674
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1439/15 w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. G. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 września 2015r., sygn. akt V SA/Wa 1439/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej także: Sąd lub Sąd I instancji) oddalił skargę D. G. (zwanego dalej także: Skarżący) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Powyższy wyrok Sądu I instancji zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił D. G. kwotę 75.000 zł nienależnie pobranych płatności, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267, zwanej dalej k.p.a.), art. 29 ust. 1, 2, 8 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz. 634 ze zm., zwanej dalej ustawą o ARiMR) w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 200, poz. 1443, zwanego dalej rozporządzeniem MRiRW), art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z EFR na rzecz ROW (Dz. U. nr 64, poz. 427 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z decyzją o przyznaniu pomocy z dnia [...] grudnia 2010r. Skarżący był zobowiązany m.in. do uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji. Za takie nie uznano przedłożonego świadectwa uzyskania tytułu zawodowego rolnika z dnia [...] listopada 2012r. nr [...].

W efekcie wniesionego przez Skarżącego odwołania Prezes ARiMR –utrzymał tę decyzję w mocy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR. Organ uznał, że dokument wystawiony zgodnie z § 21 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 3 lutego 2006r. w sprawie uzyskania i uzupełnienia przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych (Dz. U. nr 31, poz. 216, zwanego dalej rozporządzeniem MEiN) przez Technikum Uzupełniające "[...]" w T. nie potwierdza posiadania przez Skarżącego wykształcenia rolniczego (zasadniczego zawodowego, średniego lub wyższego), o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW. Skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie pomocy z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" posiadanie wykształcenia średniego nierolniczego oraz przedstawił świadectwo uzyskania tytułu zawodowego w zawodzie rolnik, co jest równoznaczne zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MEiN z uzupełnieniem wiedzy w formie pozaszkolnej. Takie wykształcenie wymagało dodatkowo odpowiedniego stażu pracy w rolnictwie, zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 6 ust. 4 rozporządzenia MRiRW. Tymczasem Skarżący złożył jedynie zaświadczenie Gminy P. informujące, iż od najmłodszych lat pomagał w prowadzeniu gospodarstwa, a od lipca 2007r. pracował w gospodarstwie rodziców. Jednak zdaniem organu, dokument ten nie może być uznany za posiadanie stażu pracy w rolnictwie, o których mowa w art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013r. poz. 674 ze zm.), zgodnie z § 6 ust. 4 rozporządzenia MRiRW.

W skardze na powyższą decyzję organu II instancji Skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając:

a) sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym polegającą na ustaleniu, że Skarżący nie spełnił obowiązków wynikających z rozporządzenia MRiRW, co skutkowało nakazaniem Skarżącemu zwrotu pobranej pomocy finansowej w kwocie 75.000 zł, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności z dokumentu w postaci świadectwa uzyskania tytułu zawodowego z dnia [...] listopada 2012r. wynika, że Skarżący zdobył wykształcenie rolnicze średnie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia, a więc spełnił nałożone na niego obowiązki;

b) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 5 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie i nakazanie Skarżącemu zwrotu pobranej pomocy finansowej w kwocie 75.000 zł, podczas gdy środki te zostały przez Skarżącego zużyte zgodnie z umową, tj. na modernizację, poprawę rentowności i dalsze prowadzenie gospodarstwa rolnego, w związku z czym cele udzielenia pomocy finansowej zostały spełnione, a Skarżący wypełnił wszystkie pozostałe nałożone na niego obowiązki oraz faktycznie wykonywał czynności stażysty związane ze świadczeniem pracy w gospodarstwie rolnym od 2007r., wobec czego zaskarżona decyzja jest sprzeczna z interesem społecznym, interesem obywatela (Skarżącego), a także zasadami współżycia społecznego oraz sprawiedliwości społecznej;

c) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 6 k.p.a. (zasada praworządności) w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez nakazanie Skarżącemu zwrotu pobranej pomocy finansowej, podczas gdy środki te zostały przez niego zużyte zgodnie z umową, m.in. na dalsze prowadzenie gospodarstwa rolnego, w związku z czym cele udzielenia pomocy finansowej zostały spełnione, a Skarżący wypełnił nałożone na niego obowiązki oraz faktycznie wykonywał czynności stażysty związane ze świadczeniem pracy w gospodarstwie rolnym od 2007r., wobec czego zaskarżona decyzja jest sprzeczna z prawem, z interesem społecznym oraz interesem obywatela (Skarżącego), o których mowa w art. 7 k.p.a., zasadami współżycia społecznego wskazanymi w art. 5 Kodeksu cywilnego oraz zasadami sprawiedliwości społecznej, o których mowa w art. 2 Konstytucji RP, a tym samym narusza zasadę praworządności, skodyfikowaną w art. 6 k.p.a. oraz zasadę konstytucyjną, iż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 k.p.a.);

d) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej) poprzez wyciąganie niekorzystnych dla Skarżącego konsekwencji i uniemożliwienie skorzystania przez niego z unijnych środków finansowych, a także uznanie, iż zasadne jest nakazanie Skarżącemu zwrotu pobranej i zużytej zgodnie z umową dotacji, w sytuacji, gdy Skarżący wypełnił nałożone na niego obowiązki, a cele udzielenia pomocy finansowej zostały spełnione.

W odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że Skarżący w dniu [...] października 2013r. złożył w Lubuskim Oddziale Regionalnym ARiMR świadectwo uzyskania tytułu zawodowego w zawodzie rolnik - zgodnie z § 21 rozporządzenia MEiN. Nie przedstawił natomiast dokumentów potwierdzających posiadanie stażu pracy w rolnictwie, co pozwoliłoby uznać, zgodnie z treścią § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW, spełnienie warunku uzupełnienia wykształcenia. Zdaniem Sądu, przedłożona dokumentacja nie potwierdza posiadania wykształcenia rolniczego zasadniczego zawodowego średniego lub wyższego, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW. Sąd wskazał, że Skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie pomocy z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" posiadanie wykształcenia średniego nierolniczego oraz przedstawił świadectwo uzyskania tytułu zawodowego w zawodzie rolnik, co jest równoznaczne - zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MEiN - z uzupełnieniem wiedzy w formie pozaszkolnej (kurs). Takie wykształcenie wymagało dodatkowo odpowiedniego stażu pracy w rolnictwie. W związku z powyższym Skarżący zobowiązany został przez Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego pismem z dnia [...] listopada 2013r. do złożenia dokumentów potwierdzających posiadanie stażu pracy w rolnictwie, zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW w związku z § 6 ust. 4 tego rozporządzenia. Tymczasem Skarżący w dniu [...] listopada 2013r. złożył jedynie zaświadczenie z Gminy P. z dnia [...] listopada 2013r. informujące, iż od najmłodszych lat pomagał w prowadzeniu gospodarstwa rodziców, a od lipca 2007r. pracował w gospodarstwie rodziców. Zdaniem Sądu, powyższy dokument nie może być jednak uznany za dokument potwierdzający posiadanie stażu pracy w rolnictwie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zgodnie z § 6 ust. 4 rozporządzenia MRiRW.

Skoro zatem Skarżący nie dopełnił warunku wskazanego w przepisie § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia MRiRW, tj. nie uzupełnił wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i nie przedłożył w Lubuskim Oddziale Regionalnym ARiMR dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, nie jest zasadny zarzut a i c skargi. W ocenie Sądu, przedstawione przez Skarżącego świadectwo uzyskania tytułu zawodowego w zawodzie rolnik wydane przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Egzaminacyjnej, przy Technikum Uzupełniającym "[...]" w T. nie jest dokumentem potwierdzającym uzyskanie przez niego wykształcenia rolniczego średniego, a taki dokument byłby konieczny do spełnienia warunku określonego w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW.

Sąd stwierdził, że Skarżący we wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" oraz wniosku o płatność, potwierdził własnoręcznym podpisem, iż znane są mu zasady przyznawania i wypłaty pomocy. Ponadto pismem z dnia [...] września 2012r., a następnie pismem z dnia [...] grudnia 2013r. Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR skutecznie poinformował Skarżącego o ostatecznym terminie na złożenie dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia, który mijał w dniu [...] lutego 2014r. Wprawdzie Skarżący dostarczył w dniu [...] października 2013r. świadectwo uzyskania tytułu zawodowego w zawodzie rolnik, jednak pomimo wezwania nie dostarczył dokumentu potwierdzającego okres trzyletniego odbycia stażu pracy w rolnictwie. Wobec powyższego Sąd uznał, że Skarżący nie dostarczył dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW. Pomimo wezwania pismem z dnia [...] grudnia 2014r. Skarżący nie dostarczył świadectwa ukończenia szkoły średniej rolniczej, co byłoby potwierdzeniem uzupełnienia i posiadania przez niego odpowiednich kwalifikacji zawodowych, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW. Za niezasadny Sąd uznał zatem pkt b i d skargi.

Odnośnie postulowanego zastosowania art. 5 Kodeksu cywilnego - pkt b i c skargi – Sąd wskazał, że na gruncie prawa administracyjnego nie jest on stosowany. Wykorzystanie przez Skarżącego środków pomocowych zgodnie z przeznaczeniem jest bowiem bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie został spełniony podstawowy warunek – uzupełnienie wykształcenia. Rozstrzygnięcie nie narusza zatem art. 2 Konstytucji RP, jak też przepisów art. 6-8 k.p.a.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł D. G., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi Sądu I instancji skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. § 2 ust. 1 lit. d w zw. z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW, poprzez błędną interpretację polegającą na uznaniu, iż Skarżący nie spełnił warunku posiadania odpowiednich kwalifikacji zawodowych, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności dokumentu w postaci świadectwa uzyskania tytułu zawodowego z dnia [...] listopada 2012r. wynika, że Skarżący zdobył wykształcenie rolnicze średnie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych (zwanej dalej p.u.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów administracji obu instancji, pomimo iż nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono z jakich przyczyn zarówno organy obu instancji jak i Sąd I instancji uznały, iż tytuł zawodowy rolnika jaki uzyskał Skarżący nie może zostać uznany za uzupełnienie wykształcenia w rozumieniu w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem Skarżącemu w uzasadnieniach obu decyzji okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków Skarżącego, a mianowicie przedłożenia dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia (co de facto Skarżący uczynił), będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

3. naruszenie art. 18 i 20 preambuły do rozporządzenia Rady (WE) nr 12157/1999, poprzez ich pominięcie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie ma znaczenia dla oceny działania Skarżącego pod kątem nadużycia prawa podmiotowego cel pomocy, na który została udzielona dotacja, tj. zmodernizowanie gospodarstw rolnych, poprawa ich rentowności oraz ich strukturalne dopasowanie tylko dlatego, że strony same przyjęły w zawartej umowie konieczność zwrotu uzyskanej pomocy w razie niespełnienia określonych warunków.

Uzasadniając zarzut naruszenia § 2 ust. 1 lit. d w zw. z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW skarżący kasacyjnie podniósł, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do tego, aby uznać, iż zdobyte przez niego wykształcenie nie spełnia wymogów wskazanych w w/w rozporządzeniu. Skarżący kasacyjnie wskazał, że przedstawił organowi zaświadczenie z Urzędu Gminy, że od najmłodszych lat pomagał w gospodarstwie rodziców, a od lipca 2007r. pracował w gospodarstwie rodziców. Organ stwierdził wprawdzie, że przedłożony dokument nie odpowiada wymogom określonym w § 6 ust. 4 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia MRiRW, jednak zdaniem skarżącego kasacyjnie nie przesądza to o zasadności decyzji organu, w której nakazał on zwrot pobranej pomocy finansowej, bowiem na mocy zacytowanych przepisów prawa skarżący kasacyjnie nie jest w ogóle zobowiązany do odbycia co najmniej trzyletniego stażu pracy w rolnictwie. Skarżący kasacyjnie uważa, że zdobył wykształcenie rolnicze średnie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW, na dowód czego w przepisanym terminie przedstawił świadectwo uzyskania tytułu zawodowego z dnia [...] listopada 2012r. wydane przez Państwową Komisję Egzaminacyjną powołaną przy Technikum Uzupełniającym "[...]" w T.. W związku z powyższym skarżący kasacyjnie uważa, że nie zachodzi konieczność odbycia przez niego trzyletniego stażu pracy w rolnictwie, którego potwierdzenia domagał się organ.

Skarżący kasacyjnie powołał się również na przepisy prawa Unii Europejskiej, które wskazują, iż głównym celem pomocy rolnikom jest ułatwianie zakładania gospodarstw rolnych, ich modernizacji oraz wspieranie rozwoju obszarów wiejskich, a także pomoc rolnikom mając na uwadze jak najmniejszą formalizację w rozwoju rolnictwa i poprawę konkurencyjności tego sektora na rynku międzynarodowym. Skarżący kasacyjnie powołał się na pkt 7, 14 i 18 Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz.U.UE.L.1999.160.80) oraz Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) – Dz.U.UE.L.2004.153.30. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, wymóg podniesienia kwalifikacji zawodowych nie może być jedynym wymogiem wpływającym na żądanie zwrotu dotacji, albowiem w pierwszej kolejności należy badać społeczno- gospodarcze przeznaczenie prawa i zgodny zamiar stron, nie natomiast spełnienie dodatkowych pobocznych wymogów zawartej umowy. Dochodzenie przez organ zwrotu dotacji narusza więc wprost przepisy prawa.

Skarżący kasacyjnie zwrócił przy tym uwagę, że w niniejszej sprawie cele udzielonych w ramach wspólnotowej pomocy inwestycyjnej środków finansowych zostały spełnione, gdyż zostały one przez niego zużyte na zmodernizowanie, poprawę rentowności i dalsze prowadzenie gospodarstwa rolnego. Ponadto skarżący kasacyjnie spełnił wszystkie inne wymagania, przede wszystkim w przepisanym terminie zdobył i przedłożył organowi tytuł zawodowy w zawodzie rolnika, a więc uzupełnił swoje wykształcenie i podniósł kwalifikacje zawodowe. Nie przedłożył jedynie zaświadczenia o odbytym stażu pracy, o którym mowa w § 6 ust. 4 rozporządzenia MRiRW w formie tam przewidzianej. Skarżący kasacyjnie uważa jednak, że staż pracy faktycznie odbył i to w o wiele większym zakresie niż wymagany, bowiem od 2007r. świadczył pracę w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez jego rodziców, co potwierdził pisemnie Urząd Gminy w wydanym zaświadczeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718, cyt. dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając skargę kasacyjną w zakreślonych przytoczoną powyżej regulacją prawną granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu polegała oddaleniu.

Nie jest uzasadniony podniesiony w punkcie 1 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. § 2 ust. 1 lit. d w zw. z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż Skarżący nie spełnił warunku posiadania odpowiednich kwalifikacji zawodowych. Nietrafnie zarzuca Skarżący kasacyjnie, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności dokumentu w postaci świadectwa uzyskania tytułu zawodowego z dnia [...] listopada 2012r. wynika, że Skarżący zdobył wykształcenie rolnicze średnie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW. Z Załącznika do tego rozporządzenia MRiRW, zawierającego szczegółowy wykaz kierunków studiów, zawodów i specjalności oraz tytułów kwalifikacyjnych w zakresie rolnictwa, a także rodzaje dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji zawodowych wynika, że zawodem zdobywanym w ramach wykształcenia rolniczego średniego zawodowego jest zawód technik rolnik (ust. 2 pkt 1 Załącznika), natomiast zawodem wykształcenia rolniczego zasadniczego jest zawód rolnik (ust. 3 pkt 1 Załącznika). Z kolei z ust. 5 pkt 1 tego Załącznika wynika, że tytułem zawodowym w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej, uzyskiwanym w systemie pozaszkolnym, jest tytuł zawodowy rolnik.

Skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie pomocy z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" posiadanie wykształcenia średniego nierolniczego i zobowiązał się do uzupełnienia wykształcenia. Następnie przedstawił świadectwo uzyskania tytułu zawodowego w zawodzie rolnik, uzyskane w systemie pozaszkolnym, co jest równoznaczne - zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MEiN - z uzupełnieniem wiedzy w formie pozaszkolnej (kurs). Przedłożone przez skarżącego w dniu [...] października 2013r. świadectwo uzyskania tytułu zawodowego w zawodzie rolnik, potwierdza zatem posiadanie tytułu zawodowego rolnik, a nie potwierdza posiadania wykształcenia rolniczego zawodowego średniego, jak twierdzi Skarżący kasacyjnie. Przedłożony przez Skarżącego dokument został wyraźnie zatytułowany "Świadectwo uzyskania tytułu zawodowego", Skarżącemu nadano tytuł zawodowy w zawodzie rolnik. Dokument ten wydał Przewodniczący Państwowej Komisji Egzaminacyjnej przy Technikum Uzupełniającym "[...]" w T. i z jego treści wyraźnie wynika, że jest to "dokument potwierdzający uzyskanie tytułu zawodowego zgodnie z § 21 rozporządzenia MEN z 3 lutego 2006r. w sprawie uzyskania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych".

Zasadnie zatem w rozpoznawanej sprawie przyjęto, że Skarżący nie uzupełnił wykształcenia zgodnie z podjętym przez siebie zobowiązaniem i nie legitymuje się wykształceniem rolniczym średnim, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW, lecz tytułem zawodowym, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW, ten zaś przepis wymaga dodatkowo legitymowania się co najmniej 3-letnim stażem pracy w rolnictwie.

Podkreślenia wymaga, że Skarżącemu znane były zasady przyznawania i wypłaty pomocy, w tym rodzaj wykształcenia, które miał uzupełnić. We wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" oraz wniosku o płatność, potwierdził własnoręcznym podpisem, że znane mu są zasady przyznawania i wypłaty pomocy. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie Skarżącego o sposobie uzupełnienia wykształcenia z dnia [...] listopada 2010r., w którym zobowiązuje się on w okresie od dnia [...] września 2001r. do dnia [...] czerwca 2013r. podjąć naukę w Zespole Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego w B. w zawodzie technik rolnik (k. 41 akt adm.). Pismem z dnia [...] września 2012r., a następnie pismem z dnia [...] grudnia 2013r. Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR skutecznie poinformował Skarżącego o ostatecznym terminie na złożenie dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia, który mijał w dniu [...] lutego 2014r. Pomimo upływu terminu tego zobowiązania Skarżący nie wypełnił.

Mając powyższe na uwadze trafnie zatem za zgodne z prawem uznał Sąd I instancji stanowisko organu, że przedstawione przez Skarżącego świadectwo uzyskania tytułu zawodowego w zawodzie rolnik, wydane przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Egzaminacyjnej przy Technikum Uzupełniającym "[...]" w T., nie jest dokumentem potwierdzającym uzyskanie przez niego wykształcenia rolniczego średniego, a taki dokument byłby konieczny do spełnienia warunku określonego w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW.

Zasadnie przyjęto w rozpoznawanej sprawie, że skoro skarżący legitymował się tytułem zawodowym, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW, to takie wykształcenie wymagało dodatkowo odpowiedniego stażu pracy w rolnictwie, czego Skarżący nie wykazał. Pomimo zobowiązania przez Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego pismem z dnia [...] listopada 2013r. do złożenia dokumentów potwierdzających posiadanie stażu pracy w rolnictwie, zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW w związku z § 6 ust. 4 tego rozporządzenia, Skarżący w dniu [...] listopada 2013r. złożył jedynie zaświadczenie z Gminy P. z dnia [...] listopada 2013r. informujące, iż od najmłodszych lat pomagał w prowadzeniu gospodarstwa rodziców, a od lipca 2007r. pracował w gospodarstwie rodziców. Zasadnie uznano w rozpoznawanej sprawie, że taki dokument nie mógł być uznany za dokument potwierdzający posiadanie stażu pracy w rolnictwie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie bowiem z treścią przepisu § 6 ust. 4 rozporządzenia MRiRW za staż pracy w rolnictwie uznaje się okres, liczony od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy, w którym wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik, lub był zatrudniony w gospodarstwie rolnym na podstawie umowy o pracę lub spółdzielczej umowy o pracę na stanowisku związanym z prowadzeniem produkcji rolnej, bądź też odbył staż, o którym mowa w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach ryku pracy. Żadnego z tych wymogów Skarżący nie spełnił.

Skoro więc Skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających posiadanie stażu pracy w rolnictwie, co pozwoliłoby uznać, zgodnie z treścią § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW, spełnienie warunku uzupełnienia wykształcenia, nie jest zasadny zarzut podniesiony w punkcie 1 skargi kasacyjnej.

W konsekwencji za niezasadny uznać też należy zarzut podniesiony w punkcie 2 skargi kasacyjnej. Nietrafnie zarzuca Skarżący, że nienależycie i niewyczerpująco wyjaśniono w uzasadnieniach obu decyzji okoliczności faktyczne i prawne, mające wpływ na ustalenie praw i obowiązków Skarżącego. Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej, w tej sprawie prawidłowo wyjaśniono z jakich przyczyn zarówno organy obu instancji jak i Sąd I instancji uznały, iż tytuł zawodowy rolnika jaki uzyskał Skarżący nie może zostać uznany za zadeklarowane przez Skarżącego uzupełnienie średniego wykształcenia rolniczego w rozumieniu w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW. Zarówno w uzasadnieniach decyzji wydanych w toku postępowania administracyjnego, jak również w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, w sposób prawidłowy, wyczerpujący i zrozumiały wyjaśniono, z jakiego powodu przedłożonego przez Skarżącego dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenie nie uznano za wystarczający do uznania spełnienia przesłanki z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW. Prawidłowo także wskazano, z jakiego powodu staż pracy w gospodarstwie rolnym rodziców nie może zostać Skarżącemu zaliczony do stażu pracy w rolnictwie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2 w zw. ust. 4 rozporządzenia MRiRW.

Wbrew zatem zarzutowi skargi kasacyjnej, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. W sprawie prawidłowo zebrano i rozważono cały materiał dowodowy. Prawidłowo ustalono stan faktyczny dotyczący wyksztalcenia Skarżącego i braku dysponowania przez niego odpowiednio wykazanym stażem pracy, co było niezbędne do uznania, że spełnił on warunek w postaci uzupełnienia średniego wykształcenia rolniczego w okresie 3 lat od doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

W konsekwencji uznać zatem należy, że niezasadne są również zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., Sąd I instancji zasadnie bowiem oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Nie jest też zasadny zarzut podniesiony w punkcie 3 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów art. 18 i 20 preambuły do rozporządzenia Rady (WE) nr 12157/1999, poprzez ich pominięcie. W rozpoznawanej sprawie nie kwestionowano, że cel pomocy został osiągnięty. Nie analizowano kwestii zmodernizowania gospodarstwa rolnego, poprawienia jego rentowności i strukturalnego dopasowania, a jedynie spełnienie warunków formalnych wymaganych do uzyskania tej pomocy. Podkreślenia bowiem wymaga, że pomoc publiczna udzielana jest w sformalizowanych procedurach i obwarowana licznymi formalnymi wymogami, których spełnienie warunkuje jej uzyskanie. Wykorzystanie przez Skarżącego środków pomocowych zgodnie z przeznaczeniem nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie został spełniony jeden z istotnych warunków jej przyznania – konieczność uzupełnienie wykształcenia rolniczego. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza zatem wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. Trafnie też wskazał Sąd I instancji, że powoływane przez skarżącego przesłanki społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa i zgodnego zamiaru stron nie mają zastosowania w postępowaniu administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że skoro Skarżący nie dopełnił warunku wskazanego w przepisie § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia MRiRW, tj. nie uzupełnił wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy nie przedłożył w Lubuskim Oddziale Regionalnym ARiMR dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia, nie są zasadne zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.

Wobec zatem bezzasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa uznać należy, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z tego powodu podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w punkcie II wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.