Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1168/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 54; art. 26 par 5; art. 89 par 3 pkt 3; art. 36; art. 71 par 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 43
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną: 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa – [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] ; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz M. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi M. K. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] kwietnia 2019 r. nr .[...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną podjętą zawiadomieniem o zajęciu z dnia [...] października 2018 r. nr [...].

Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku M. K. na podstawie wystawionego przez [...] tytułu wykonawczego z [..]czerwca 2018 r. nr [...] obejmującego należność z tytułu obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, w kwocie należności pieniężnej 10.500.000,00 zł. plus ustawowe odsetki za opóźnienie. Jako podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego wierzyciel wskazał decyzję [....] z [...] maja 2018 r. nr [...]

Pismem z [...] października 2018 r. wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zastosowanie środka egzekucyjnego poprzez zajęcie wierzytelności powstałej na skutek złożenia przez zobowiązaną poręczenia majątkowego w Sądzie Apelacyjnym we W. w sprawie [...].

Skarżąca wniosła [...] października 2018 r. pismo z tego samego dnia zatytułowane "Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wraz ze skargą na czynności egzekucyjne". W jego treści powołując się na sygnaturę dotyczącą zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej skierowanego do Sądu Apelacyjnego we W. Wydziału [...] Karnego podniosła, że na decyzję z [...] maja 2018 r. nr [...] będącą podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2018 r. nr [...], na podstawie którego wystawiono zawiadomienie o zajęciu, została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a także wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, który nie został jeszcze prawomocnie rozpoznany. Podniosła również, że poręczenie majątkowe, którego dotyczy wskazane zawiadomienie, zostało uiszczone przez osobę trzecią, nie będącą stroną postępowania egzekucyjnego. Wskazała też, że do dnia dzisiejszego nie doręczono skarżącej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Dodatkowo podniosła, że [...] nadała rygor natychmiastowej wykonalności decyzji ostatecznej, czym naruszyła art. 108 § 1 k.p.a., gdyż rygor taki w świetle powyższego przepisu może zostać nadany jedynie decyzji, od której służy odwołanie (zaś postępowanie przed [...] jest obecnie jednoinstancyjne). W ocenie skarżącej [...] wbrew ustawie nadała swojej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności w celu uniknięcia wykonania obowiązku z art. 15 u.p.e.a. i uzyskania zwolnienia na podstawie § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2017 r. poz. 131). Wskazała tez, że zgodnie z art. 58 § 1 k.c., czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. Jej zdaniem wobec złożenia skargi na decyzję z [...] maja 2018 r. nr [...]będącą podstawą do wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego, postępowanie egzekucyjne z mocy art. 32a § 2 w związku z art. 32a § 1 u.p.e.a. podlega zawieszeniu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazała, iż art. 32a § 4 u.p.e.a. nie znajduje w tej sprawie zastosowania, gdyż rygor natychmiastowej wykonalności został nadany decyzji ostatecznej. W związku z powyższym, skarżąca wniosła o uwzględnienie zarzutów i skargi, uchylenie zaskarżonej czynności, usunięcie wad czynności oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego bądź jego zawieszenie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. rozpatrując pismo skarżącej z [...] października 2018 r. zatytułowane "Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wraz ze skargą na czynności egzekucyjne" w części dotyczącej skargi na czynność egzekucyjną podjętą zawiadomieniem o zajęciu z [...] października 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 54 § 5 u.p.e.a. postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. nr [...] oddalił skargę.

W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w ramach skargi, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał także, że nie uchybił w żaden sposób zasadom zmierzającym do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, tj. wystosowania do Sądu Apelacyjnego we W. zawiadomienia z [...] października 2018 r. nr [...] o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Podkreślił, że zaskarżona czynność egzekucyjna nie jest ściśle powiązana z poręczeniem majątkowym w Sądzie Apelacyjnym we W. w sprawie o sygnaturze [...], a stanowi jedynie kolejne działanie, podjęte na skutek wskazania przez wierzyciela ewentualnego posiadanego przez stronę majątku, mające na celu zastosowanie środka egzekucyjnego, z którego egzekucja może być prowadzona.

Skarżąca pismem z [...] stycznia 2019 r. wniosła zażalenie na opisane postanowienie. Podniosła, że poręczenie majątkowe, którego dotyczy zawiadomienie o zajęciu skierowane do Sądu Apelacyjnego we W. dotyczy, zostało uiszczone przez osobę trzecią, nie będącą stroną postępowania egzekucyjnego. Wskazała, że środki te nie są jej majątkiem, z uwagi na co nieuprawnionym i niezgodnym z przepisami prawa jest stosowanie wobec tych środków trybu przewidzianego w art. 89 § 1 u.p.e.a. Zdaniem skarżącej, samo przesłanie do wskazanego sądu zawiadomienia o zajęciu powoduje, że czynność egzekucyjna dokonana jest bezpodstawnie.

Zaskarżonym obecnie postanowieniem z [..] kwietnia 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie z [...] grudnia 2018 r.

Dyrektor stwierdził, że w niniejszej sprawie organ prawidłowo podjął czynność egzekucyjną zmierzającą do zastosowania środka egzekucyjnego przewidzianego w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Wskazał, że działania zmierzające do zajęcia innych wierzytelności pieniężnych podjęto zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. poprzez doręczenie dłużnikowi zobowiązanej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanej. Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanej, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.

Podniósł, że do zajęcia wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339) i zawierał elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.

Zaznaczył, że organ egzekucyjny przesłał do Sądu Apelacyjnego we W. [...] Wydziału Karnego zawiadomienie z [...] października 2018 r. nr [...] Wskazany sąd odebrał zawiadomienie o zajęciu 10 października 2018 r. i pismem z 13 listopada 2018 r. poinformował, że M. K. nie łączy z Sądem żadna umowa cywilno - prawna i nie przysługują jej w stosunku do sądu żadne wierzytelności, stąd brak możliwości zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie dłużnika na pokrycie zobowiązań egzekucyjnych. Podkreślił, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia do Sądu Apelacyjnego we W. [...] Wydziału Karnego, organ egzekucyjny zawiadomił skarżącą o zajęciu jej wierzytelności występującej u dłużnika, poprzez doręczenie zawiadomienia o zajęciu [...] października 2018 r. Podkreślił, ze odpis tytułu wykonawczego został doręczony na adres skarżącej wcześniej, bo już 22 czerwca 2018 r.

Organ odwoławczy nie stwierdził nieprawidłowości w dokonanej przez organ egzekucyjny czynności.

Odnosząc się do argumentów zażalenia, z których wynika, że poręczenie majątkowe, którego dotyczy zawiadomienie o zajęciu skierowane do Sądu Apelacyjnego we W., zostało uiszczone przez osobę trzecią, nie będącą stroną postępowania egzekucyjnego, z uwagi na co nieuprawnionym i niezgodnym z przepisami prawa jest stosowanie wobec tych środków trybu przewidzianego w art. 89 § 1 u.p.e.a. i SA. przesłanie zawiadomienia o zajęciu do Sądu Apelacyjnego we W, co powoduje, że czynność egzekucyjna dokonana jest bezpodstawnie, organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. Wyjaśnił , że zawiadomienie o zajęciu nie konkretyzowało, jakiej wierzytelności dotyczy. Stwierdził, że organ egzekucyjny nie jest w stanie i nie musi, a nawet nie może przewidzieć, czy i jakie konkretnie wierzytelności zobowiązana posiada u danego dłużnika. Podniósł, że to dłużnik zajętej wierzytelności jest wykonawcą zajęcia wierzytelności i to dłużnik stwierdza, czy wierzytelność istnieje, ewentualnie czy są to wierzytelności zwolnione spod egzekucji.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na wskazane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o jego uchylenie, a w związku z brakiem dostarczenia tytułu wykonawczego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania od organu na jej rzecz.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła obrazę:

1. art. 89 § 1 w zw. z art. 1a pkt 3 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 poz.1314) - dalej u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie środka egzekucyjnego polegające na zajęciu nieistniejącej wierzytelności oraz błędne uznanie Sądu Apelacyjnego we W. jako dłużnika zobowiązanej,

2. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 § 2 u.p.e.a. poprzez brak ustaleń faktycznych oraz dowolną ocenę materiału dowodowego mające istotny wpływ na treść skarżonego postanowienia.

3. art. 89 § 3 pkt 3 u.p.e.a. poprzez brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

W treści skargi podniosła m.in., że jej zdaniem organ egzekucyjny nieprawidłowo jako dzień odebrania odpisu tytułu wykonawczego przyjmuje datę 22 czerwca 2018 r. Wyjaśniła, że odpis tytułu wykonawczego został bowiem przesłany przez organ egzekucyjny na adres zameldowania skarżącej ([ ...]) i odebrany przez jej 75-letnią matkę 22 czerwca 2018 r. Korespondencja ta, jako adresowana do niej, pozostała w zamkniętej kopercie. Odpis tytułu wykonawczego nie dotarł do dzisiaj. Wskazała, że 19 czerwca 2018 r. telefonicznie, a 21 czerwca 2018 r. pisemnie, wierzyciel powołując się na informacje uzyskanie 19 czerwca 2018 r. z bazy danych Krajowego Rejestru Karnego, poinformował organ egzekucyjny o jej pobycie w - Areszcie Śledczym w Zakładzie Karnym nr [...] we W.. Zaznaczyła, że 22 czerwca 2018 r. organ egzekucyjny skierował do niej na adres Aresztu Śledczego w ZK nr [...] we W. inne pisma: zawiadomienie o zajęciu nieruchomości oraz zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Podkreśliła, że do tych zawiadomień nie został załączony odpis tytułu wykonawczego. Nie został on także dołączony do zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.

Podtrzymała argumenty i zarzuty podnoszone na wcześniejszym etapie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko, wniósł o jej oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej: p.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Poddanym kontroli sądu w sprawie postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z [...] grudnia 2018 r., mocą którego oddalono skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej.

Skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej znajduje oparcie w treści art. 54 u.p.e.a. Służy ona ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. Wobec tego składając skargę w związku z podjętą czynnością dłużnik może podnosić zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora.

W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należy rozważyć kwestię skuteczności doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2018 r. o numerze [...], a następnie kwestię prawidłowości zastosowania środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu wierzytelności, w tym w szczególności uznania Sądu Apelacyjnego we W. za dłużnika skarżącej. Dzieje się tak dlatego, że zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Z kolei art. 89 § 3 pkt 3 u.p.e.a. stanowi, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1 (a więc zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej innej niż wynagrodzenie za prace lub świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej) organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

W realiach sprawy skarżąca zasadnie kwestionuje skuteczność doręczenia jej tytułu wykonawczego na adres zameldowania w dniu 22 czerwca 2018 r., a więc w czasie pobawienia jej wolności przez organy władzy publicznej. Odnosząc się do tej kwestii należy zauważyć, że zdaniem organu egzekucyjnego skutecznie doręczył skarżącej odpis tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2018 r. o numerze [...]w dniu 22 2018 r. Wtedy została bowiem odebrana przez matkę skarżącej korespondencja przesłana na adres: [...]– obejmująca pismo z 14 czerwca 2018 r. skierowane do [...] S.A., do którego załączono przedmiotowy tytuł wykonawczy. Z potwierdzenia odbioru wynika także, że odbierający domownik podjął się oddania pisma adresatowi (vide: k. 19-20 akt administracyjnych). Poza przedmiotem sporu pozostaje przy tym, że w dacie takiego odbioru korespondencji skarżąca była pozbawiona wolności, bowiem w okresie od 9 października 2017 r. do 2 października 2018 r. przebywała w Areszcie Śledczym w Zakładzie Karnym nr [...] we W.. Zdaniem organów korespondencja skierowana do skarżącej została jednak prawidłowo doręczona w trybie zastępczym, o którym mowa w art. 43 k.p.a. Sąd nie podziela tego stanowiska. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 listopada 2017 r. o sygn. akt II FSK 3121/15, Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje żadnych szczególnych rozwiązań w zakresie doręczania pism osobom pozbawionym wolności bądź przebywającym w areszcie śledczym. Niemniej jednak doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. możliwe jest wyłącznie w razie nieobecności adresata w mieszkaniu. Przez nieobecność należy jednak rozumieć sytuację przejściową, wynikającą ze zwyczajnych okoliczności życia codziennego. Przebywanie w areszcie śledczym taką okolicznością nie jest (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestia doręczeń osobom pozbawionym wolności jest ugruntowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Podnosi się tam mianowicie, że jedynym dopuszczalnym sposobem doręczenia pisma osobie pozbawionej wolności jest uczynienie tego na adres zakładu (np. zakładu karnego, aresztu śledczego), w którym adresat przebywa, za pośrednictwem jego administracji. Doręczenie pisma w inny sposób jest nieskuteczne, niezależnie od wiedzy organu procesowego o fakcie pozbawienia adresata wolności (por. SN III KK 1/07, LEX nr 310195; SN III KK 257/02, LEX nr 82318; SA w Krakowie II AKz 347/04, KZS 2004, z. 10, poz. 21). Pismo wysłane pod ostatnio wskazanym przez stronę adresem nie może być uważane za doręczone, jeżeli strona została pozbawiona wolności i nie podała swego miejsca pobytu w czasie pozbawienia wolności do wiadomości organu, przed którym toczy się postępowanie (por. SN VI KZP 5/74, OSNKW 1974, nr 7-8, poz. 130). Z samej istoty pozbawienia wolności wynika, że jest ono niezależne od woli osoby pozbawionej wolności zarówno co do czasu trwania, jak i miejsca pobytu, a ponadto, że niejednokrotnie może ono ograniczać swobodę w podaniu do wiadomości wspomnianego organu miejsca pobytu w czasie pozbawienia wolności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 marca 2012 r. o sygn. akt III SA/Wa 1869/11 i powołane tam orzecznictwo SN). Sąd nie podziela przy tym odmiennego stanowiska zajmowanego niekiedy w orzeczeniach sądowoadministracyjnych, akceptujących prawidłowość doręczenia korespondencji osobie pozbawionej wolności na jej dotychczasowy adres zamieszkania (zameldowania). Skoro pozbawienie wolności następuje na skutek działania organów władzy publicznej, inne organy tej władzy nie mogą ignorować tej okoliczności, zwłaszcza, gdy jak w realiach niniejszej sprawy, mają świadomość takiego stanu rzeczy jeszcze przed dokonaniem doręczenia zastępczego. Tym samym Sąd doszedł do przekonania, że przesłanie przez organ egzekucyjny przesyłki na adres zamieszkania skarżącej, a następnie odebranie jej przez matkę skarżącej – jako pełnoletniego domownika skarżącej – nie mogło wywołać skutku w postaci doręczenia w trybie art. 43 k.p.a. Przede wszystkim nie można było uznać, że skarżąca zamieszkiwała w tej dacie pod wskazanym adresem, a tym samym, by jej matka miała przymiot "domownika", o którym jest mowa w tym przepisie, który mógłby podjąć się oddania przesyłki adresatowi. Podkreślić przy tym raz jeszcze należy stanowisko wyrażone w zaprezentowanym wyżej orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, że doręczenie pisma w taki sposób jest nieskuteczne. Dzieje się tak tym bardziej, że z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny już od 19 czerwca 2018 r. posiadał wiedzę o pozbawieniu wolności skarżącej. W realiach sprawy, z uwagi na publiczne nią zainteresowanie, wiedza ta miała przy tym charakter wręcz notoryjny. Nieprawidłowe jest zatem stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego W. i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. o prawidłowym doręczeniu tytułu wykonawczego 22 czerwca 2018 r. Do tej pory nie poczyniono przy tym stanowczych ustaleń, czy, a jeżeli tak - kiedy ten tytuł został skarżącej doręczony.

Skoro tak, zgodnie z dyspozycją art. 89 § 3 pkt 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny miał powinność jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1 (a więc zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej innej niż wynagrodzenie za prace lub świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej) doręczyć zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego. Z akt sprawy nie wynika, by tak się stało. Twierdzenia skarżącej w tym zakresie nie zostały skutecznie obalone przez organ. Oznacza to, że zaskarżona czynność egzekucyjna (niezależnie od braku jej faktycznej skuteczności) została dokonana z uchybieniem art. 89 § 3 pkt 3 u.p.e.a., co zasadnie podnosi skarga.

Także odnosząc się do kwestii zastosowania środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu wierzytelności po uznaniu Sądu Apelacyjnego we W. za dłużnika skarżącej, Sąd uznaje zasadność skargi w tym zakresie.

Przewidziane w art. 89 u.p.e.a. prawo organu egzekucyjnego do zajęcia wierzytelności zobowiązanego odnosi się do wierzytelności istniejących. Wynika to z treści powyższego przepisu, a w szczególności z § 2 i zawartego w nim wyjątku dotyczącego konkretnie w nim określonych przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług. Wyjątków, co oczywiste, nie interpretuje się przy tym rozszerzająco. Kierowanie zawiadomień o zajęciu wierzytelności "w ciemno", w sytuacji gdy takie wierzytelności w ogóle nie istnieją, nie może być uznane za zastosowanie skutecznego środka egzekucyjnego. Takie działanie organu egzekucyjnego nosi bowiem raczej cechy poszukiwania majątku zobowiązanego, a dla tego celu ustawa przewiduje inne środki prawne, a mianowicie prawo do zasięgania informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 36 u.p.e.a. czy instytucję wyjawienia majątku (art. 71 § 1 u.p.e.a.) (por. uzasadnienie wyroku WSA w Gdańsku z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1000/18 dostępne na http://cbois.nsa.gov.pl). W doktrynie prawa cywilnego za wierzytelności uważa się prawo podmiotowe przysługujące jednej ze stron zobowiązaniowego stosunku prawnego (wierzycielowi), w ramach którego podmiot ten może żądać od drugiej strony (dłużnika) świadczenia, a dłużnik powinien to świadczenie spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu lub zaniechaniu dłużnika. Wierzytelność pieniężna polega zaś na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika zapłaty określonej sumy pieniężnej (Ustawa o postępowaniu egzekucyjne w administracji. Komentarz pod red. D.R. Kijowskiego. Wyd. LEX 2015).

Bezspornie skarżącą i Sądu Apelacyjnego we W. nie wiązały takie stosunki. Kwota poręczenia majątkowego w wysokości 1.000.000 zł uiszczona przez K. S. [...] października 2018 r. została wpłacona przez osobę, wobec której nie są prowadzone czynności egzekucyjne. Nie jest to wierzytelność przysługująca skarżącej. W związku z wniesieniem przez Prokuraturę Regionalną we W. aktu oskarżenia przeciwko skarżącej, przekazana została na konto sum depozytowych Sądu Okręgowego w W..

Dokonanie zajęcia wierzytelności pieniężnej w trybie określonym w przepisie art. 89 u.p.e.a. wymaga od organu egzekucyjnego oznaczenia wierzytelności, do której kieruje egzekucję poprzez określenie co najmniej osoby dłużnika oraz wskazanie tytułu prawnego, z którego ta wierzytelność wynika, co w sprawie nie miało miejsca. Kwota poręczenia majątkowego uiszczona na rachunek sądu przez osobę trzecią nie stanowi wierzytelności, o której mowa w powołanym przepisie. Także z tej przyczyny zaskarżona czynność egzekucyjna była wadliwa.

Wbrew swoim obecnym twierdzeniom organ egzekucyjny działał przy tym nie w poszukiwaniu nieokreślonej abstrakcyjnej wierzytelności, a w wyniku otrzymania od wierzyciela pisma z [...] października 2018 r., w którym [...] wystąpiła z wnioskiem o zastosowanie środka egzekucyjnego poprzez zajęcie właśnie "wierzytelności powstałej na skutek złożenia przez zobowiązaną poręczenia majątkowego w Sądzie Apelacyjnym we W. w sprawie [...]".

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające.

W toku dalszego postępowania organ egzekucyjny będzie zobowiązany uwzględnić przedstawioną przez Sąd ocenę prawną.

Zawarty w skardze wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedmiot zaskarżenia jest zbyt daleko idący z uwagi na ramy niniejszego postępowania.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na kwotę 100 zł przysługujących do zwrotu stronie kosztów postępowania sąd zaliczył 100 zł tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.