Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1061/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski, Sędziowie NSA Rafał Batorowicz, Joanna Kabat-Rembelska (spr.), Protokolant Agnieszka Romaniuk, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2004 r. sygn. akt V SA 3451/03 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 29 lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 listopada 2004 r. sygn. akt V SA 3451/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 29 lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe uchylił zaskarżoną decyzję, ustalił wpis sądowy w sprawie, zasądził na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego i stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, z następującym uzasadnieniem.

W dniu 8 maja 2000 r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym z ustaleniem kwoty długu celnego towar w postaci samochodu osobowego marki Mercedes Benz, wyprodukowany w 1992 r. Do zgłoszenia celnego importer dołączył m.in. umowę kupna sprzedaży z dnia 4 maja 2000 r., określającą wartość sprowadzonego samochodu na kwotę 1.500,00 DEM, ocenę techniczną Nr 14/2000/V z dnia 8 maja 2000 r. oraz deklarację wartości celnej. Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie decyzją nr [...] z 16 kwietnia 2003 r. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego pojazdu na podstawie art. 29 w zw. z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 20.300 zł.

W wyniku wniesionego odwołania Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia 29 lipca 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia wartości celnej towaru i kwoty długu celnego i orzekł w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że wyliczenie wartości celnej poprzez nie uwzględnienie stanu technicznego sprowadzonego pojazdu, zostało dokonane nieprawidłowo. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie odniósł się do oceny technicznej pojazdu załączonej do zgłoszenia celnego zauważając, że nie uwzględniła ona procentowego udziału zużycia i braków pojazdu ani nie wskazywała, czy ustalona w niej wartość pojazdu była wartością "brutto" czy "netto". Organ wystąpił do Zespołu Rzeczoznawców PZM o ustalenie procentowego stopnia zużycia importowanego pojazdu. W oparciu o materiał dowodowy uzupełniony w postępowaniu odwoławczym ustalono wartość celną towaru na kwotę 4360 DEM (9.055 zł).

W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie decyzji z uwagi na brak przesłanek do zakwestionowania celny transakcyjnej wynikającej z otrzymanej faktury oraz ze względu na wyliczenia dokonane przez organ celny z zastosowaniem metody tzw. "ostatniej szansy". W uzasadnieniu zarzucił między innymi brak wskazania w decyzji przyczyn dla których zakwestionowano wartość transakcyjną, nieuwzględnienie stanu technicznego pojazdu przy dokonywaniu porównania jego wartości z cenami samochodów oferowanych na rynku krajowym, tworzenie dowodu na szczeblu drugiej instancji bez możliwości wniesienia uwag do techniki jego powstania i wypowiedziana się co do jego wiarygodności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo, jednakże z innych przyczyn niż podniesione w skardze.

Zaskarżona decyzja z dnia 29 lipca 2003 r. została doręczona stronie 4 sierpnia 2003 r., a więc po terminie określonym w przepisie art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Sąd podzielił stanowisko organów celnych zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, iż organy cele uprawnione są do kontroli zgłoszenia celnego, oraz że przepisy Kodeksu celnego przewidują możliwość ochrony interesów państwa przed posługiwaniem się przez podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą niewiarygodnymi dokumentami, upoważniając organy celne do odmowy przyjęcia w takim przypadku wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru. W razie zakwestionowania umowy sprzedadzą organy celne są uprawnione do ustalania wartości celnej towaru posługując się metodami określonymi w przepisach Kodeksu celnego. Jednakże zarówno weryfikacja wartości celnej jak i wartości należności celnych musza być dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Sąd stwierdził, że organy celne przez 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego zachowują prawo, zgodnie z art. 65 § 5 Kodeksu celnego, do określania w drodze decyzji prawidłowej wysokości należności celnych. Po upływie tego terminu przepis art. 65 § 5 kodeksu celnego nie zezwala na skorygowanie w drodze decyzji kwoty wynikającej z długu celnego jak i doręczenie takiej decyzji. Zakaz prawny sformułowany w art. 65 § 5 kodeksu celnego wyklucza dopuszczalność ustalenia stanu towaru i jego wartości celnej, gdyż ustalenia te nie stanowią przedmiotu odrębnych rozstrzygnięć prawnych i mogą być dokonywane wyłącznie w decyzji określającej kwotę długu celnego. Termin 3-letni odnosi się do organu pierwszej instancji, niemniej jednak organ drugie instancji, uprawniony do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia , wydając decyzję jest również związany art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Jeżeli stwierdzi, że kwota długu celnego określoną przez organ I instancji została obliczona nieprawidłowo, jest zobowiązany do jej prawidłowego ustalenia. Z uwagi jednak na to, że przepis art. 230 § 4 Kodeksu celnego nie zezwala na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnej po upływie 3-letniego terminu, licząc od dnia powstania długu celnego powstającego w przywozie z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego , organ odwoławczy nie może po tym terminie skorygować wadliwej decyzji. Obowiązkiem organu jest wówczas wydanie decyzji uchylającej taką decyzję i umarzającej postępowanie w sprawie.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej w Warszawie w wydanej decyzji ustaliła na nowo wartość celną pojazdu poprzez skorygowanie elementów zgłoszenia celnego ponad korektę dokonana przez organ pierwszej instancji.

Zdaniem Sądu, skoro nie było możliwe ustalenie prawidłowej wartości celnej towaru i kwoty długu celnego w terminie określonym w art. 65 § 5 i art. 230 Kodeksu celnego organ celny powinien uchylić decyzję i umorzyć postępowanie w sprawie.

Od powyższego wyroku Dyrektor Izby Celnej w Warszawie złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a.) w wyniku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 65 § 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. − Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 z późn. zm.).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołał się na pogląd wyrażony w orzeczeniach sądów administracyjnych, że z treści art. 65 § 4 Kodeksu celnego wynika, iż zastrzeżony w tym przepisie termin dotyczy wydania decyzji przez organ I instancji, gdyż do kompetencji tego organu należy weryfikacja wadliwego zgłoszenia celnego, oraz że przepis ten nie wymaga, by decyzja wydana na jego podstawie była decyzją ostateczną. Decyzja organu odwoławczego stanowiła kontrolę legalności decyzji organu I instancji, nie zawiera ona rozstrzygnięcia korygującego elementy zgłoszenia celnego ponad korektę organu I instancji i w konsekwencji jej wydanie nie podlega czasowemu ograniczeniu przewidzianemu w art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Organ odwoławczy może zgodnie z art. 242 § 4 Kodeksu celnego, aż do upływu 5 letniego terminu przedawnienia długu celnego określonego w w/w przepisie, na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej wydać decyzję reformatoryjną.

W konkluzji skarżący stwierdził, że w niniejszej sprawie decyzja organu II instancji została wydana bez naruszenia terminu określonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wynikające ze skargi kasacyjnej zagadnienie prawne dotyczy skutków prawnych upływu 3-letniego terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego – w toku postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana przed upływem tego terminu.

W myśl art. 65 § 5 Kodeksu celnego decyzja, o której mowa w § 4 nie może być wydana, jeżeli upłynęły trzy lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Z kolei zgodnie z art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny na wniosek strony wydaje lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części:

b) rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego

c) określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego lub

d) zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit. a) i b).

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przewidziany w art. 65 § 5 Kodeksu celnego trzyletni termin do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe dotyczy wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, gdyż do kompetencji tego organu należy weryfikacja wadliwego zgłoszenia celnego. Przepis ten nie wymaga, by decyzja wydana na jego podstawie była decyzją ostateczną. Odmiennego stanowiska nie uzasadnia wyrażony w zaskarżonym wyroku pogląd, że w stanie prawnym poprzedzającym nowelizację Kodeksu celnego, dokonaną ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122), w terminie zastrzeżonym w art.

65 § 5 Kodeksu celnego, oprócz decyzji organu pierwszej instancji konieczne było wydanie decyzji ostatecznej przez organ odwoławczy.

Przyjęcie takiego założenia – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie było uprawnione. Celem dokonanej nowelizacji, polegającej na dodaniu odwołania, jako dodatkowej przyczyny uzasadniającej zawieszenie biegu terminu dla wydania decyzji (art. 65 § 5a Kodeksu celnego), było wydłużenie czasu, w którym możliwe będzie uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Mając na uwadze ten zamiar ustawodawcy, nie można wykorzystywać faktu dodania do Kodeksu celnego przepisu art. 65 § 5a, jako argumentu na rzecz wykładni art. 65 § 5 tego kodeksu, idącej w kierunku przeciwnym – prowadzącej do skrócenia okresu, dającego organowi celnemu prawo zakwestionowania zgłoszenia celnego.

Przy ocenie kwestii dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy w stanie prawnym sprzed noweli z 23 kwietnia 2003 r., decyzji ostatecznej po upływie terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego należy mieć na uwadze, że przedawnienie prawa do wydania decyzji zostało ustalone w interesie dłużnika celnego, a to oznacza, że upływ terminu przedawnienia, dopiero w postępowaniu odwoławczym nie może powodować, aby wadliwie ustalona przez organ pierwszej instancji kwota wynikająca z długu celnego nie mogła być skorygowana przez organ odwoławczy, na korzyść dłużnika celnego, jeżeli decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed upływem terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.

Organ odwoławczy z uwagi na treść art. 234 Ordynacji podatkowej nie może orzec na niekorzyść strony i to także w warunkach, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Wbrew odmiennym ustaleniom Sądu I instancji organ odwoławczy może natomiast, aż do upływu 5-letniego terminu przedawnienia długu celnego przewidzianego w art. 242 § 4 Kodeksu celnego utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji w kształcie, jaki nadał jej ten organ, ale także wydać na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej decyzję reformatoryjną i ustalić kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości niższej, niż uczynił to organ pierwszej instancji.

W niniejszej sprawie zgłoszenie celne zostało przyjęte w dniu 8 maja 2000 r., a decyzja organu celnego I instancji została wydana w dniu 16 kwietnia 2003 r. i doręczona stronie 24 kwietnia 2003 r., a więc przed upływem terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Natomiast decyzja Dyrektora Izby Celnej w Warszawie uchylająca decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia wartości celnej towaru i kwoty długu celnego i orzekająca w tym zakresie (w wymiarze niższym niż to wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Pruszkowie) została wydana w dniu 16 kwietnia 2003 r., a zatem przed upływem 5-letniego terminu przewidzianego w art. 242 § 4 Kodeksu celnego.

Wbrew zatem ustaleniom zawartym w zaskarżonym wyroku decyzja organu odwoławczego została wydana bez złamania zakazu sformułowanego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, gdyż zakaz ten, jak to już wyżej wskazano dotyczy wydania decyzji przez organ pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.