Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 449/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 252 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art. 70 par. 1-7, art. 122, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 153, art. 190
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami za zwłokę za 2010 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 30 czerwca 2016 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej A. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] r., nr [...], ustalającą A. W. (dalej: "Skarżąca") kwotę dotacji pobranej na prowadzenie [...] Liceum [...] w B., podlegającej zwrotowi do budżetu Starostwa Powiatowego w B. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia, Kolegium wskazało m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) - dalej: "k.p.a."; art. 252 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.) – dalej: "u.f.p."; oraz art. 90 ust. 2 oraz ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.) - dalej: "u.s.o.".

Jak wynika z uzasadnienia decyzji Skarżąca, jako organ prowadzący Liceum [...] w B. (dalej: "Liceum") prowadzone w ramach założonego przez nią P. , otrzymała w 2010 r. z Powiatu [...] dotację celową na działalność oświatową w łącznej kwocie [...]zł.

W następstwie przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w S. kontroli w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi otrzymanymi z Powiatu [...] za [...] r., biorąc pod uwagę wyniki kontroli oraz materiał dowodowy zgromadzony w toku wszczętego z urzędu postępowania (w tym dowody dopuszczone na wniosek Skarżącej), organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] r., nr [...], którą określił przypadającą do zwrotu od A. W. kwotę dotacji za [...] r., z powodu wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie [...]zł wraz z należnymi odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

Organ I instancji uznał, że przyznana w [...] r. dotacja, w części została uznana za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Ta część dotacji została rozliczona przez Skarżącą na pokrycie wydatków na usługi kompleksowe w zakresie sprzątania, zaopatrzenia, nadzoru, konserwacji i napraw, prowadzenia spraw biurowych i administracyjnych, udokumentowane fakturami wystawionymi przez spółkę A. s.c. (dalej: "spółka A"), której prowadząca szkołę była wspólnikiem. Organ I instancji nie kwestionował, że tego rodzaju wydatki mogły stanowić wydatki bieżące i mogły być opłacane z dotacji, lecz zanegował ich realne dokonanie, uznając, że faktury je dokumentujące nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Wobec tego zobowiązano prowadzącą szkołę do zwrotu dotacji w tej części.

Od tej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania przez naruszenie obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, polegające na nieprzeprowadzeniu uzupełniającego dowodu z przesłuchania strony i świadków, a także przez ocenę zebranego materiału dowodowego z pominięciem zasad logiki i doświadczenia życiowego.

Po rozpoznaniu odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r., Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zasadnie uznał, iż w rozpatrywanej sprawie przyznana w [...] r. przez Powiat [...] na wniosek Skarżącej dotacja na prowadzenie Liceum, w części została uznana za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji zbadał i prawidłowo ocenił okoliczności faktyczne, które miały istotny wpływ i znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Kolegium, zgromadzony materiał dowodowy w sposób wystarczający wyjaśniał okoliczności sprawy i pozwalał na uznanie, że usługi wskazane w zakwestionowanych fakturach wystawionych przez spółkę A, nie zostały wykonane, a w konsekwencji na stwierdzenie, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem w części odpowiadającej kwocie wynikającej z tych faktur. Fakt posłużenia się fakturami spółki A za usługi kompleksowe, nieodzwierciedlającymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, wynikał przede wszystkim z protokołu kontroli skarbowej UKS oraz z wyroków sądów administracyjnych w zakresie podatku od towarów i usług, które potwierdzały prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy podatkowe (UKS, Izba Skarbowa) co do niewykonywania usług kompleksowych, dokumentowanych wystawionymi przez spółkę A fakturami nieodzwierciedlającymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (tj. z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 7 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1203/13, oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I FSK 1431/14, oddalających skargi spółki A). Prawidłowość tych ustaleń potwierdzona została także w postępowaniu karno-skarbowym, zakończonym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. II Wydział Karny z dnia [...] r. (sygn. akt [...]), którym sąd, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, umorzył warunkowo postępowanie karne przeciwko Skarżącej i D. N., oskarżonym o wystawienie faktur dokumentujących operacje gospodarcze, których nie wykonano, a także o nierzetelne prowadzenie ksiąg. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na związanie organów tym wyrokiem, na podstawie art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.".

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia organ odwoławczy podniósł, że do tych należności, których kwotę określała wydana w tym przedmiocie decyzja, nie miał zastosowania wskazany w odwołaniu art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) – dalej: "O.p.", ponieważ do należności z tytułu zwrotu dotacji miał odpowiednie zastosowanie art. 70 § 1 O.p. stanowiący, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Ze względu na to, że otrzymanie dotacji i wykorzystanie jej w części niezgodnie z przeznaczeniem dotyczyło roku [...], którego rozliczenie nie było dokonywane w tym roku, lecz po jego zakończeniu, należało stwierdzić, że nie doszło do przedawnienia tego zobowiązania. Pięcioletni termin powinien być bowiem liczony od końca tego roku, w którym upłynął termin płatności określony w art. 252 ust. 1 u.f.p., co oznaczało, że powinien być liczony od końca roku, w którym upłynęło 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Organ I instancji otrzymał informację o wykorzystaniu dotacji w sposób niezgodny z przeznaczeniem w postaci wyniku kontroli skarbowej UKS w [...] r. zatem najwcześniej termin przedawnienia mógłby być liczony od końca [...] r., co oznaczało, że z całą pewnością nie doszło jeszcze do przedawnienia przedmiotowego zobowiązania. Z tych względów zarzut przedawnienia nie znajdował oparcia w okolicznościach sprawy oraz w przywołanych przepisach.

Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Kolegium, domagając się uchylenia tej decyzji w całości.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez rozpatrzenie przez organ w sposób niepełny i wybiórczy zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego konsekwencją było błędne przyjęcie przez organ, że spółka A nie świadczyła na rzecz Liceum usług kompleksowych określonych w umowie z [...] r.

II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego z pomięciem zasad logiki i doświadczenia życiowego i:

a) przyjęcie że Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że usługi kompleksowe były wykonywane, mimo iż w toku postępowania przedłożono dowody wskazujące na wykonywanie każdego ze świadczeń wchodzących w skład usług kompleksowych,

b) przyjęcie, że do czasu zakupu sprzętu myjącego w dniu [...] r. Skarżąca nie wykazała żadnych wydatków, które choćby w sposób pośredni mogłyby wskazywać, że usługi kompleksowe były świadczone na rzecz Liceum,

c) przyjęcie, że z zeznań strony i świadków złożonych w niniejszym postępowaniu nie wynikało, iż usługi kompleksowe były świadczone,

d) pominięcie, że w skład usług kompleksowych oprócz usług sprzątania wchodziły także usługi zaopatrzenia, nadzoru, konserwacji i napraw, prowadzenia spraw biurowych, prowadzenia sekretariatu oraz innych usług wchodzących w zakres działalności spółki A,

e) oparcie ustaleń faktycznych i wniosków poczynionych w niniejszej sprawie co do zasady na protokole kontroli skarbowej, bez dokonania własnej analizy, w szczególności organ nie zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w S. o przekazanie dokumentów z akt prowadzonego postępowania, w celu dokonania własnych ustaleń,

f) prowadzenie postępowania tak, aby dopasować jego wyniki do wyników postępowania skarbowego i ustaleń zawartych w protokole kontroli skarbowej.

III. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 90 ust. 4 u.s.o. w zw. z art. 90 ust. 3f i ust. 3e u.s.o. w zw. z Uchwałą nr [...] Rady Powiatu w B. z dnia [...] r. poprzez zastosowanie jej przepisów do przeprowadzonej kontroli za okres [...] r., w sytuacji kiedy Uchwała nr [...] weszła w życie dopiero w dniu [...] r.

IV. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty [...] z [...] r. w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i umorzenie postępowania, z uwagi na fakt, że Skarżąca wykazała, iż usługi kompleksowe były wykonywane.

V. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 70 § 1 O.p. w zw. z art. 60 oraz art. 67 u.f.p., poprzez ich niezastosowanie polegające na prowadzeniu postępowania i wydaniu decyzji, mimo iż na podstawie art. 70 § 1 O.p. w zw. z art. 60 oraz art. 67 u.f.p. upłynął 5-letni okres przedawnienia dla ewentualnego domagania się przez organ zwrotu dotacji wykorzystanej z naruszeniem prawa.

VI. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 68 § 2 O.p. w zw. z art. 60 oraz art. 67 u.f.p., poprzez ich niezastosowanie polegające na prowadzeniu postępowania, wydaniu i doręczeniu odwołującej decyzji określającej kwotę dotacji podlegającą zwrotowi po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym powstał obowiązek zwrotu tej dotacji.

VII. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 68 § 1 O.p. w zw. z art. 60 oraz art. 67 u.f.p., poprzez ich niezastosowanie polegające na doręczeniu odwołującej decyzji określającej kwotę dotacji podlegającą zwrotowi po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym powstał obowiązek zwrotu tej dotacji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 1280/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Skarżącej.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, podnosząc zarzuty naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i procesowego.

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 194/18, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") odniósł się do najdalej idących zarzutów skargi kasacyjnej, których istota dotyczyła określenia momentu, od którego należy liczyć bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji oświatowej.

NSA wskazał, że Sąd rozstrzygający w pierwszej instancji w omawianej sprawie wyraził pogląd, że rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia wiązać należy ze stwierdzeniem okoliczności wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, co w rozpoznawanej sprawie łączy się z datą doręczenia w [...] r. wyniku kontroli, przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej. NSA nie podzielił stanowiska i argumentów wyrażonych przez Sąd I instancji w tym zakresie.

Uzasadniając powyższe, NSA przywołał brzmienie art. 67 i art. 60 pkt 1 u.f.p. i stwierdził, że rozpoznanie skargi kasacyjnej wymagało rozważenia kwestii odpowiedniego stosowania przepisów Działu III Ordynacji podatkowej m.in. w zakresie przedawnienia zobowiązań podatkowych (tu dotacyjnych).

NSA wyjaśnił, na czym polega "odpowiednie" stosowanie przepisów oraz wskazał, że przedawnienie zobowiązań podatkowych regulują przepisy Rozdziału 8 Działu III Ordynacji podatkowej i wynika z nich, że sposób liczenia terminu przedawnienia jest uzależniony zasadniczo od sposobu powstania zobowiązań podatkowych, które mogą powstać albo na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawy podatkowe wiążą powstanie zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1), albo na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2).

NSA wskazał, że powszechnie przyjmuje się, iż decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny, a w związku z tym do obliczenia terminu przedawnienia, podobnie jak w przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa, powinien mieć zastosowanie art. 70 § 1 O.p. w myśl którego – zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Okolicznością powodującą uruchomienie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych jest więc upływ terminu płatności podatku.

NSA przytoczył przepisy art. 252 ust. 1 pkt 1, ust. 5 i ust. 6 pkt 1 u.f.p. i stwierdził, że na podstawie tychże regulacji przyjąć należy, że termin przedawnienia bieg rozpoczyna niezależnie od wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia obowiązku zwrotu i jedynie przed jego upływem możliwe jest jej skuteczne prawnie doręczenie beneficjentowi. Tak jak wyżej wskazano istota rozpoznawanej kwestii dotyczy tego, od jakiego momentu termin ten należy liczyć.

Pomocniczo Sąd II instancji powołał się na częściową analogię między uregulowaniami art. 207 u.f.p. (dotyczącego zwrotu środków przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem) i art. 252 u.f.p., a także zapadłe w tym zakresie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 3644/15), gdzie stwierdzono, że bieg terminu przedawnienia należy ściśle wiązać z charakterem zobowiązania podlegającego zwrotowi. Jeżeli zatem przyznane środki finansowe są środkami nienależnymi w rozumieniu ustawy, a obowiązek zwrotu dofinansowania nienależnego powstaje z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami prawa, to obowiązek zwrotu należy wiązać z dniem otrzymania tych środków przez beneficjenta.

NSA wskazał, że w konsekwencji zastosowanie art. 70 § 1 O.p. prowadzi w tym wypadku do konkluzji, że pięcioletni termin przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta. W takich więc przypadkach wydanie i doręczenie decyzji winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była przyznana i powinna zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem.

Z takim stwierdzeniem nie koliduje stanowisko, że po zakończeniu roku składane jest rozliczenie dotacji, który to dokument posiada istotne znaczenie z punktu widzenia ustalenia przez właściwy organ wysokości wykorzystanej dotacji oraz kwoty przypadającej do zwrotu, ale którego złożenie nie może być klasyfikowane tak samo jak złożenie deklaracji podatkowych w ramach instytucji tzw. samowymiaru podatku; tak samo jak obowiązku zwrotu dotacji nie można traktować na równi ze zobowiązaniem podatkowym. Zobowiązanie do zwrotu dotacji do budżetu jednostek samorządu terytorialnego nie należy bowiem do istoty stosunku dotacji i jest w założeniu ustawodawcy wyjątkiem od reguły i najczęściej wynika dopiero z decyzji wydanej na podstawie art. 252 u.f.p.

W podsumowaniu NSA stwierdził, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, rozpoczyna się z końcem roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację. (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2583/18).

W świetle powyższego NSA podzielił stanowisko kasatora, że stanowisko organu i Sądu I instancji prowadziłoby do wniosku, że w stosunku do jednego roszczenia istnieją dwa terminy – jeden dla przedawnienia, który jest zawieszony i biegnie od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 252 ust. 1 u.f.p., drugi natomiast dla naliczania odsetek. Taka interpretacja doprowadziłaby do naruszenia zasady równości wobec prawa albowiem podatnik nie mógłby skorzystać z biegu przedawnienia liczonego od dnia pobrania dotacji, w sytuacji gdy organ z tego terminu korzystałby naliczając od tego dnia odsetki.

W konkluzji NSA przyjął, że skoro obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem powstał z mocy prawa, tj. w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 O.p. to organy władne były wydać w tym przedmiocie decyzję o której mowa w art. 252 u.f.p. w terminie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiła wypłata dotacji beneficjentowi. Zaprezentowane stanowisko zbieżne jest z najnowszą linią wyrażaną w orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2583/18, i z 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 2656/18).

W kontekście powyższych rozważań NSA uznał, że skoro część spornej dotacji była przyznana i przekazana Skarżącej za 20 10 r., to termin przedawnienia winien być liczony od końca [...] r. i winien upłynąć wraz z końcem [...] r., stosownie do regulacji art. 70 § 1 O.p. Stwierdził też, że w tym zakresie zarzut skargi kasacyjnej okazał się usprawiedliwiony. Przy czym uznanie tego zarzutu za trafny, nie oznacza jeszcze, że doszło do przedawnienia zobowiązania zwrotu dotacji za [...] r., ponieważ Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien zbadać, czy w sprawie nie doszło do zdarzeń w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji czy też jego przerwania.

NSA nie podzielił natomiast stanowiska kasatora co do naruszenia przepisów prawa materialnego, polegającego na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 90 ust. 4 u.s.o. w zw. z art. 90 ust. 3f i ust. 3e u.s.o. w zw. z Uchwałą nr [...] Rady Powiatu w B. z dnia [...] r., poprzez zastosowanie jej przepisów do przeprowadzonej kontroli za okres [...] r., w sytuacji kiedy Uchwała nr [...] weszła w życie dopiero w dniu [...] r. NSA przywołał brzmienie art. 90 ust. 3e, ust. 3f i ust. 4 u.s.o. i wskazał, że w świetle wskazanych przepisów, organ z jednej strony ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, a z drugiej strony tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, a więc przeprowadzania kontroli przez osoby upoważnione przez ten organ. W niniejszej sprawie taka kontrola nie była przeprowadzona, a podstawą wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu dotacji przekazanej na uczniów za [...] r. były ustalenia kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej. Bezzasadny zatem jest zarzut niezasadnego zastosowania w trakcie kontroli przepisów Uchwały nr [...] Rady Powiatu w B. w sytuacji, kiedy przepisy te nie wpływały na przebieg kontroli dokonywanej przez UKS.

W konsekwencji powyższego NSA za przedwczesne uznał odnoszenie się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania i wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji winien zająć się kwestią upływu terminu przedawnienia do zwrotu spornej dotacji, przyjmując wykładnię obliczenia tego terminu zaprezentowaną przez NSA w kontekście poczynionych uwag.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Na wstępie zauważyć należy, że w związku z tym, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wydał wyrok (sygn. akt I SA/Sz 1280/16), który został zaskarżony przez Skarżącą skargą kasacyjną, uwzględnioną przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r.,

sygn. akt I GSK 194/18, ramy kognicji Sądu rozpoznającego obecnie skargę zostały ograniczone zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem sądu kasacyjnego.

W myśl art. 190 P.p.s.a. - Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej, od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Dokonana zatem przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku

z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 194/18, wykładnia prawa jest wiążąca dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w składzie rozpoznającym obecnie sprawę. Sąd ten mógłby odstąpić od zawartej w orzeczeniu sądu kasacyjnego wykładni prawa wyłącznie wtedy, jeżeli stan faktyczny sprawy, ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania, uległby tak zasadniczej zmianie, że do nowo

ustalonego stanu faktycznego nie miałyby zastosowania przepisy wyjaśnione przez sąd kasacyjny, ewentualnie, jeśli po wydaniu orzeczenia przez sąd kasacyjny zmieniłby się stan prawny. Żadna z takich przesłanek nie zaistniała jednak w rozpoznawanej sprawie.

Obok związania wynikającego z art. 190 P.p.s.a., wyroki NSA zapadłe w danej sprawie objęte są również dyspozycją przepisu art. 153 P.p.s.a. (por. B. Dauter

[w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2018, uw. 5 do art. 190), w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W konsekwencji, Sąd w składzie rozpoznającym ponownie sprawę, przyjmując za własną argumentację sądu kasacyjnego, uznał skargę za uzasadnioną.

Zdaniem sądu kasacyjnego zarzutem, który zasługiwał na uwzględnienie i który spowodował uchylenie zaskarżonego wyroku WSA był zarzut dotyczący obliczania terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji.

Z uzasadnienia wyroku o sygn. akt I GSK 194/18 wynika, że sąd kasacyjny zakwestionował pogląd przedstawiony w uzasadnieniu wyroku WSA, stwierdzając, że błędne było stanowisko tego sądu uznające, że rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji oświatowej wiązać należy ze stwierdzeniem okoliczności wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, co łączy się z datą doręczenia w [...] r. wyniku kontroli, przeprowadzonej przez UKS. Sąd kasacyjny nie podzielił stanowiska i argumentów wyrażonych przez sąd I instancji, w tym zakresie.

Uznał natomiast, że pięcioletni termin przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta. W takich więc przypadkach wydanie i doręczenie decyzji winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była przyznana i powinna zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Skoro część spornej dotacji była przyznana i przekazana Skarżącej za [...] r. to termin przedawnienia winien być liczony do końca [...] r. i winien upłynąć wraz z końcem [...] r., stosownie do regulacji art. 70 § 1 O.p. Niemniej sąd kasacyjny podkreślił, że uznanie, iż doszło do przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji za [...] rok wymaga zbadania przez sąd rozpoznający sprawę ponownie, czy w sprawie nie doszło do zdarzeń w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji czy też jego przerwania.

Powyższe prowadzi do konkluzji, że niezbędne są wyczerpujące i kategoryczne ustalenia w zakresie tego, czy zgodnie z art. 70 § 1 O.p. dotacja przydzielona Skarżącej za [...] rok mogła ulec przedawnieniu z końcem [...] r. Uwzględnić przy tym należy, że decyzja organu I instancji została wydana [...] r., a zatem po upływie [...] roku.

Uwzględniając zasadę związania wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny i wykonując zalecenia zamieszczone w uzasadnieniu wyroku tego sądu stwierdzić należy, że organ II instancji w treści zaskarżonej decyzji nie odnosił się do okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązania, takich jak zawieszenie biegu tego terminu (art. 70 § 2-6 O.p.), czy jego przerwanie (art. 70 § 7 O.p.). Organ II instancji stwierdził bowiem kategorycznie, że pięcioletni termin przedawnienia powinien być liczony od końca roku [...], w którym upłynął termin płatności ustalony stosownie do przepisu art. 252 ust. 1 u.f.p. Organ I instancji otrzymał bowiem informację o wykorzystaniu dotacji w sposób niezgodny z przeznaczeniem (w postaci wyniku kontroli skarbowej UKS) w [...] r., zatem termin przedawnienia powinien być liczony od końca [...] r. Na tej podstawie organ II instancji jednoznacznie stwierdził, że z całą pewnością nie doszło do przedawnienia zobowiązania.

Uwzględniając powyższe uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 252 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 70 § 1 O.p. przez błędną ich wykładnię.

Kwestia upływu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania do zwrotu dotacji wymaga zatem dodatkowego wyjaśnienia czy w sprawie nie doszło do ww. zdarzeń w postaci zawieszenia czy też przerwania biegu tego terminu – na co wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ponownie rozpoznający sprawę kwestii tej nie mógł jednoznacznie rozstrzygnąć na podstawie akt sprawy i dlatego uznał, że to organ I instancji powinien wyjaśnić, czy w sprawie doszło do takich zdarzeń, które pozwalają na orzeczenie o obowiązku zwrotu przez Skarżącą dotacji za [...] r.

W tym stanie sprawy Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.) i przepisów prawa materialnego (art. 252 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 70 § 1 O.p.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uwzględnił skargę jako uzasadnioną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. orzekł o uchyleniu tych decyzji. Natomiast związku z koniecznością dokonania przez organ ustaleń w zakresie zawieszenia czy też przerwania biegu terminu przedawnienia Sąd uznał za przedwczesny wniosek Strony o umorzenie postępowania w sprawie.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie łącznej [...] zł orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2005 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Składały się na nie [...] zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, [...] zł tytułem uiszczonego wpisu oraz kwota [...]zł z tytułu opłaconego pełnomocnictwa zgodnie z pkt IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2019, poz. 1000 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji dokona wskazanych wyżej ustaleń. Jeżeli organ ustali, że nie doszło w sprawie do takich zdarzeń mających wpływ na bieg terminu przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji postępowanie w tym zakresie powinno zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe.