Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 172/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 114 ust 1 pkt 1b
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Anna Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 24 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2136/16 w sprawie ze skargi J. S. na czynność Komendanta Stołecznego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmniejszenia ilości punktów karnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. S. na rzecz Komendanta Stołecznego Policji w [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2136/16, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na czynność Komendanta [...] w W. z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zmniejszenia ilości punktów karnych, oddalono skargę. Wyrok ten wydany został w poniżej przedstawionym, przyjętym do orzekania przez Sąd I instancji, stanie faktycznym i prawnym.

Komendant [...] , działając na podstawie art. 114 ust. 1 pkt. 1b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz.1137) wystąpił w dniu [...] lutego 2016 r. do Starostwa Powiatowego w L. z dwoma wnioskami - o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji J. S. (dalej – "skarżący") do kierowania pojazdami oraz skierowanie skarżącego na badanie psychologiczne - zgodnie z art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 ze zm.). Przyczyną wniosku było uzyskanie przez skarżącego 33 punktów karnych (a więc przekroczenie limitu 24 punktów) za naruszenia przepisów ruchu drogowego w okresie od [...] grudnia 2013 r. do [...] listopada 2014 r.

Skarżący zakwestionował przypisaną mu liczbę punktów karnych i wystąpił o ich skorygowanie. Domagał się usunięcia z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego liczby punktów karnych za okres od [...] grudnia 2013 r. do [...] listopada 2014 r., oraz zmiany daty wpisania 12 punktów karnych wynikających ze spornych wykroczeń, co spowodowałoby zmianę liczby punktów karnych za wskazany okres. Wyjaśnił, że jest użytkownikiem pojazdu marki [...] nr rejestracyjny [...], przy czym samochód ten często udostępnia swojemu bratu bliźniakowi. W konsekwencji nie wie czy to on w momencie popełnienia wykroczeń kierował pojazdem. Wniósł nadto o umorzenie postępowań z powodu braku pewności, kto jest sprawcą wykroczeń.

W odpowiedzi na wniosek skarżącego, Komendant [...] poinformował o okolicznościach i podstawach naliczenia kwestionowanych punktów karnych oraz wyjaśnił, że liczba nałożonych i zliczonych punktów karnych była prawidłowa.

Organ, powołując się na § 4, § 5 i § 6 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 488), oraz przepisy ustawy o kierujących pojazdami i prawo o ruchu drogowym dokonał analizy zebranych materiałów i wyjaśnił, że punkty zawarte we " [...] " nr [...] oraz " [...]" nr [...] zostały naliczone w związku ze stwierdzeniem prawomocnymi mandatami karnymi oraz wyrokami sądów naruszeń przepisów z następujących dat

- [...] grudnia 2013 r. przekroczenie prędkości – 4 pkt;

- [...] lutego 2014 r. przekroczenie prędkości – 4 pkt;

- [...] kwietnia 2014 r. przekroczenie prędkości – 4 pkt;

- [...] września 2014 r. niestosowanie się do znaku B-1 zakaz ruchu w obu kierunkach – 5 pkt;

- [...] września 2014 r. przekroczenie prędkości – 6 pkt;

- [...] listopada 2014 r. przekroczenie prędkości – 6 pkt.

Jednocześnie poinformowano skarżącego, że w związku z wyrokiem sygn. akt XIW-1176/15 dokonano korekty " [...] " nr [...] oraz " [...] " nr [...] z [...] lutego 2015 r. i aktualnie treść punktu 5 ww. wniosków brzmi - "Otrzymał(a) łącznie 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Natomiast treść pkt 4 uzasadnienia ww. wniosków brzmi – " [...] września 2014, [...] , [...] , samochód osobowy, C02, - niezastosowanie się do sygnałów świetlnych, pkt 6".

Mimo przeprowadzenia korekty, dozwolony limit punktowy nadal pozostawał przekroczony, w związku z czym organ uznał swoje wniosku za aktualne, o czym poinformowano odrębnym pismem Wydział Komunikacji [...] w L.

Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i ponowne rozpatrzenie wniosku o skorygowanie liczby punktów karnych.

W odpowiedzi Komendant podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i uznał żądania skarżącego za nieuzasadnione, zaś okoliczności naliczenia punktów karnych wcześniejszym pismem wyjaśnione i nadal aktualne.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o zobowiązanie Komendy [...] do usunięcia naruszenia prawa poprzez skorygowanie liczby punktów karnych za okres od [...] grudnia 2013 r. do [...] listopada 2014 r. w ten sposób, by z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego usunąć następujące punkty karne przypisane skarżącemu:

4 pkt - naliczone w związku z wykroczeniem z [...] grudnia 2013 r. ([...], obszar wiejski), 4 pkt - naliczone w związku z wykroczeniem z [...] lutego 2014 r. ([...] i, obszar wiejski), 4 pkt - naliczone w związku z wykroczeniem z [...] kwietnia 2014 r. ([...]),

5 pkt - naliczonych w związku z wykroczeniem z [...] września 2014 r. ([...],[...])

w związku z wystąpieniem przesłanek zobowiązujących Komendę [...] do wykreślenia tych punktów z ewidencji zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, nazywając powyższe zdarzenia " [...] ".

Skarżący wniósł także o zobowiązanie organu do stwierdzenia bezskuteczności wpisania do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez Komendę [...] wykroczeń nazwanych "[...]", stosownie do art. 146 § 1 P.p.s.a. Nadto domagał się zobowiązania Komendy [...] do skorygowania liczby punktów karnych poprzez zmianę daty wpisania 12 punktów karnych wynikających z wykroczenia drogowego z dnia [...] września 2014 r. ([...], obszar wiejski, [...]) oraz wykroczenia drogowego z [...] listopada 2014 ([...], obszar wiejski, [...]) - łącznie nazwane "[...]" - które zgodnie z pouczeniem funkcjonariusza Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego prowadzącego postępowanie w związku ze " [...] ", powinny zostać naliczone z dniem sporządzenia wniosku o ukaranie skarżącego za ich popełnienie.

Zdaniem skarżącego, Komendant [...] naruszył przepisy prawa materialnego, a to § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z dnia 9 maja 2012 r.) poprzez brak usunięcia punktów karnych z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez Komendę [...] w odniesieniu do " [...] ", pomimo zaistnienia przesłanek zobowiązujących Komendę [...] do wykreślenia tych punktów z ewidencji.

Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji ograniczające się do przytoczenia przepisów prawa i stwierdzenia, że z analizy materiału dowodowego wynika, iż punkty karne zostały prawidłowo wpisane do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego punktów karnych jak też nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego, w szczególności pominięcie wyjaśnień skarżącego co do okoliczności wprowadzenia go w błąd co do sposobu naliczania punktów karnych przez funkcjonariusza Głównego Inspektoratu [...] , a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia bez zgromadzenia i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i 2 K.p.a. w związku z art. 7 K.p.a., poprzez brak wydania postanowień w sprawie przeprowadzenia postępowania dowodowego z zeznań świadków funkcjonariusz Głównego Inspektoratu [...] A. O. oraz B. S. na okoliczność wprowadzenia skarżącego w błąd co do sposobu naliczania punktów karnych;

W odpowiedzi na skargę Komendant [...] wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w brzmieniu t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) – dalej P.p.s.a., uznając, że organ w sposób prawidłowy ustalił fakt uzyskania przez skarżącego 30 punktów karnych wskutek dokonania kilku naruszeń w ruchu drogowym, z których część stwierdzono prawomocnymi mandatami karnymi, a część - wyrokami sądowymi.

Zdaniem Sądu I instancji, organ w sposób wyczerpujący przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zgromadził materiał dowodowy, przedstawione ustalenia faktyczne oparł na spójnej i logicznej argumentacji. Zarzuty skargi uznane zostały natomiast za niezasadne, gdyż nie zostały naruszone także przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego oraz przepisy postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do stanu prawnego sprawy Sąd wskazał § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 488), zgodnie z którym - wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, prawomocnym postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym.

Sąd wskazał nadto § 6 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia, stosownie do którego organ prowadzący ewidencję usuwa z niej punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy - 20 punktów. Natomiast wpisy ostateczne dotyczące ww. wykroczeń będą mogły być usunięte z ewidencji, dopiero w momencie gdy nastąpi zatarcie ukarania (skazania) zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia.

Dokonując analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji Sąd stwierdził, że punkty naliczone na rzecz skarżącego nie zostały usunięte z ewidencji po upływie [...] roku od dnia naruszenia ponieważ w okresie od [...] grudnia 2013 r. do [...] listopada 2014r. skarżący dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby dozwoloną (24) ilość posiadanych punktów.

Przyjmując, w związku ze stanowiskiem skarżącego, jako sporne w sprawie - czas dokonania wpisu do ewidencji ilości punktów, jak i przypisanie ich właściwej osobie (odnośnie wykroczeń z dnia [...] września 2014 r. i [...] listopada 2014 r.) Sąd wyjaśnił, że stosownie do treści § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia, przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, do ewidencji wprowadza się, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, wpis tymczasowy. Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem. Zatem do ewidencji wprowadzono początkowo wpisy tymczasowe, a w związku wyrokami - Sądu Rejonowego w C. sygn. akt [...] (data uprawomocnienia – [...] listopada 2015 r.) i Sądu Rejonowy w P. sygn. akt [...] (data uprawomocnienia – [...] października 2015 r.), w których uznano skarżącego winnym popełnienia wykroczeń, wpisy tymczasowe zamieniono na ostateczne. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że sąd karny nie ma obowiązku informowania ukaranego o naliczeniu punktów w "Ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego". Punkty są naliczane zgodnie z "Wykazem naruszeń przepisów ruchu drogowego i liczby punktów odpowiadających tym naruszeniom" – stosownie do załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia.

Sąd wyjaśnił dodatkowo, że w przypadku kwestionowanego przez skarżącego wykroczenia z [...] września 2014 r. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego dla [...] sygn. akt [...], prawomocnego od [...] marca 2015 r., stwierdzono wprowadzenie do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego niewłaściwego kodu czynu. Pomyłka ta powstała w związku z błędnym wypełnieniem przez policjanta karty rejestracyjnej wykroczenia. W związku z zaistniałą pomyłką, dokonano zgodną z ww. wyrokiem zmianę w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a w związku z czym we " [...] " nr [...] oraz " [...] " nr [...] wprowadzone zostały korekty. Po ich dokonaniu liczba punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego przypisana skarżącemu wyniosła łącznie 30. Dozwolony limit punktowy nadal pozostał przekroczony.

Powołując się na stanowisko orzecznictwa, Sąd wyjaśnił również, że wpis punktów do ewidencji ma jedynie charakter techniczny, będący konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego, a o ich naliczeniu nie decyduje wystawiający mandat policjant lub sąd, lecz są one przypisywane z mocy prawa do poszczególnych naruszeń. W konsekwencji stwierdzone mandatem karnym naruszenie przepisów ruchu drogowego jest równoznaczne z wpisem do ewidencji liczby punktów wynikających z właściwych przepisów, a nie wskazanych w druku mandatu.

Ustosunkowując się do twierdzeń skarżącego o możliwości używania jako kierowca jego samochodu przez inną osobę, Sąd I instancji wskazał, że kwestia ta przesądzona została ostatecznie przez Sąd Rejonowy [...] w W [...] w wyroku z dnia [...] lutego 2015 r., przez Sąd Rejonowy w P. [...] z dnia [...] września 2015 r. i Sąd Rejonowy w C. [...] w wyroku z dnia [...] października 2015 r., w których za winnego uznano skarżącego.

W skardze kasacyjnej sporządzonej przez uprawnionego pełnomocnika wyznaczonego przez J. S., zaskarżono wyrok Sądu I instancji w całości, w takim też zakresie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpoznania.

Skarżący kasacyjnie skorzystał wyłącznie z jednej podstawy kasacyjnej, a to art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które jego zdaniem mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wśród naruszonych przepisów wymieniono:

- art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez wadliwe wykonanie obowiązku kontroli zaskarżonej czynności pod względem zgodności z prawem, tj. art. 6, art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 151 P.p.s.a., które polegało na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy zaskarżona czynność Komendanta [...] została dokonana bez rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego, w szczególności poprzez brak wyjaśnienia okoliczności wprowadzenia w błąd skarżącego przez funkcjonariusza Głównego Inspektoratu [...], A. O., co do sposobu naliczania punktów karnych, co było warunkiem przyjęcia punktów karnych przez skarżącego, a następnie wydania przez sądy powszechne wyroków, w ramach których zasądzono wobec skarżącego 12 punktów karnych wynikających z wykroczenia drogowego z dnia [...] września 2014 r. ( [...], obszar wiejski, [...]) oraz wykroczenia drogowego z [...] listopada 2014r. ([...] , obszar wiejski, [...]) – nazywane przez skarżącego kasacyjnie "spornymi wykroczeniami";

- art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a., polegające na zaakceptowaniu przez Sąd I instancji naruszenia art. 2 Konstytucji RP, do którego doszło przez uznanie, że wprowadzenie skarżącego w błąd co do sposobu naliczania punktów karnych nie stanowiło naruszenia przepisów procedury administracyjnej, podczas gdy działanie takie narusza konstytucyjną zasadę zaufania obywatela do Państwa i stanowionego przezeń prawa;

- art. 2 Konstytucji RP, w związku z art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń, zgodnie z którym ukaranie za wykroczenie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary, zatem punkty karne wpisane do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez Komendę [...] w odniesieniu do wykroczeń objętych obowiązkiem wykreślenia powinny zostać wykreślone z takiej ewidencji, jako związane z wykroczeniem objętym zatarciem;

- art. 3 § 1 i 2 i art. 1 § 2 P.p.s.a. poprzez wadliwe wykonanie swego ustrojowego obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem oraz art. 151 P.p.s.a., które polegało na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy obowiązkiem Sądu było stwierdzenie naruszenia przepisów prawa materialnego tj. § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z dnia 9 maja 2012 r.) poprzez brak usunięcia punktów karnych z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez Komendę [...] w odniesieniu do wykroczeń objętych obowiązkiem wykreślenia, pomimo zaistnienia przesłanek zobowiązujących Komendę [...] do wykreślenia tych punktów z ewidencji;

- art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a., art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. skutkujące rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd I instancji bez wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego oraz przyjęciem przez Sąd I instancji stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne niezgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną, w konsekwencji czego niedokonaniem przez Sąd I instancji prawidłowej kontroli decyzji organu administracyjnego, a przez to zaakceptowaniem naruszenia przez ten organ przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co spowodowało ustalenie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym i przyjęcie, że Komenda [...] w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadziła postępowanie wyjaśniające, doprowadzając w rezultacie do oddalenia skargi na czynności z zakresu administracji publicznej wykonywane przez Komendę [...] .

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zasadniczo omówiono tylko dwie kwestie, które zdaniem jej autora nie zostały należycie rozważone przez Sąd I instancji.

Pierwsza z nich, to błędne pouczenie przez funkcjonariusza co do sposobu naliczania punktów karnych.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, wprowadzenie go w błąd w zakresie skutków wpisu punktów tymczasowych, naruszało zasadę zaufania obywatela do Państwa i stanowionego przezeń prawa. W konsekwencji nie powinien ponosić z tego tytułu konsekwencji, a Sąd I instancji tego uchybienia nie dostrzegł.

Druga kwestia wynika, zdaniem autora skargi kasacyjnej, z braku dostrzeżenia przez Sąd I instancji nieprawidłowego potraktowania jako skuteczny wpisu punktów karnych objętych zatarciem do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez Komendę [...].

To uchybienie również miało naruszać art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd drugiej instancji, jakim jest Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem wyrok Sądu I instancji poddany został kontroli wyłącznie w obszarze wyznaczonym poszczególnymi zarzutami przedstawionymi w petitum skargi kasacyjnej.

W wyniku przeprowadzonej kontroli Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty są całkowicie nietrafne.

Skarżący kasacyjnie posłużył się tylko jedną z podstaw kasacyjnych, jaką jest art. 174 § 2 P.p.s.a., a w jej ramach zarzucił min. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a., które związał z zarzutem uchybienia art. 3 § 1 i 2 ustawy procesowej oraz art. 1 § 2 ustawy ustrojowej.

Ten zarzut wymagał ustosunkowania się w pierwszej kolejności, jako najdalej idący z punktu widzenia konsekwencji procesowych związanych z ewentualnym stwierdzeniem ich zasadności.

W powołanym jako naruszony przepisie art. 141 § 4 P.p.s.a., ustawodawca określił niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, czyli zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach.

Po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09, publ. CBOSA).

Po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zasadniczo dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, w szczególności gdy elementy wskazane w art. 141 § 4 P.p.s.a., sformułowane zostały w sposób lakoniczny, niejasny czy nielogiczny (zob. wyroki NSA z: 25 kwietnia 2018 r. II GSK 4334/17; 13 stycznia 2016 r. I OSK 994/14; 10 lipca 2012 r. II GSK 1807/11; 17 lutego 2012 r. II FSK 1547/10; 19 marca 2012 r. II GSK 85/11; 12 stycznia 2012 r. II FSK 1301/10; 10 października 2007 r. II GSK 204/07; 18 października 2011 r. II FSK 173/11; 15 czerwca 2010 r. lI OSK 986/09; 4 listopada 2008 r. II FSK 1041/07; 9 marca 2006 r. II OSK 632/05 publ. CBOSA).

Natomiast zgodnie art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. (wskazanymi jako naruszone w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne polega na rozpoznawaniu skarg na wskazane w tym przepisie akty i czynności oraz na bezczynność.

Przepis ten określa zatem przedmiot zaskarżenia, wyznacza zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, a tym samym zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd mógłby naruszyć wskazaną regulację wykraczając poza wyznaczoną nim właściwość rzeczową (rozpoznając skargę na akt lub czynność nie poddane jego kognicji) bądź odmawiając merytorycznego rozpoznania sprawy leżącej w jego właściwości (np. poprzez uznanie skargi za niedopuszczalną - art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., mimo jej wniesienia z zachowaniem przepisów prawa), lub dokonując kontroli zaskarżonego aktu według kryteriów innych niż zgodność z prawem. Zarzut naruszenia art. 3 § 1 i 3 P.p.s.a. jest nieskuteczny w przypadku dokonania kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności, bez względu na jej wynik.

Z kolei art. 1 § 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych jest przepisem ustrojowym, stanowiącym o sposobie sprawowania kompetencji przypisanych sądom administracyjnym. Sąd I instancji mógłby uchybić temu przepisowi, gdyby uchylił się od oceny legalności zaskarżonego aktu, względnie dokonał jego kontroli pod innym względem niż zgodność z obowiązującym prawem.

Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z niedokonaniem przez Sąd I instancji "wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego i przyjęcie stanu faktycznego ustalonego błędnie przez organy administracji". Kwestionuje zatem sposób i wynik przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli zaskarżonego aktu. Jednak ani efekt kontroli przeprowadzonej przez Sąd I instancji ani sposób jej przeprowadzenia, nie mogą być kwestionowane poprzez podniesienie zarzutu naruszenia wskazanego przepisu.

Jak zauważa się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. nie służy weryfikacji wyroku pod kątem zgodności poglądów prezentowanych przez strony z poglądami sądu lecz jest przepisem określającym konieczne elementy formalne poprawnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GSK 4241/17).

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy formalne, o których mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a, a przedstawiony tam tok rozumowania Sądu I instancji pozwala na jednoznaczną rekonstrukcję przyczyn i podstawy rozstrzygnięcia. Tym samym Sąd I instancji nie uchybił obowiązkom sporządzenia uzasadnienia odpowiadającego wymogom proceduralnym.

Także, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji był właściwy do dokonania oceny zaskarżonego aktu, przeprowadził te ocenę z uwzględnieniem obowiązującego prawa i zastosował środek określony w ustawie procesowej. Wywiązał się zatem z obowiązku ciążącego na nim z mocy art. art. 1 § 2 ustawy ustrojowej, jak też art. 3 § 1 i 2 ustawy procesowej.

Z tożsamych względów nie można traktować jako zasadnego zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i 2 ustawy procesowej poprzez wadliwą ocenę działania organu z punktu widzenia przepisów art. 6, art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a.

Co więcej, zarzut ten nie posiada żadnego głębszego uzasadnienia w stosunku do poszczególnych, wymienionych w nim przepisów procedury administracyjnej, mimo że każdy z nich zawiera odrębną zawartość normatywną. Tymczasem jednym ze szczególnych wymagań jakie ustawodawca stawia skardze kasacyjnej obok przytoczenia podstaw kasacyjnych, jest ich uzasadnienie. Przepisy ustawy procesowej nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej. Niewątpliwie jednak należy przyjąć, że zadaniem uzasadnienia jest wykazanie słuszności zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy. Musi zatem zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. przykładowo wyroki NSA z dnia 27 lutego 2007r. sygn. akt I OSK 579/06, 26 listopada 2010r. sygn. akt II GSK 1031/09, 9 marca 2005r. sygn. akt GSK 1423/04, czy 4 października 2006r. sygn. akt I OSK 459/06 publ. CBOSA).

Analiza przedstawionej skargi kasacyjnej pozwala zatem na generalne stwierdzenie, że autor jej uchybił wymogom formalnym określonym w art. 176 P.p.s.a, co do uzasadnienia zarzutu wadliwie wykonanej kontroli działania organu, dokonanej przez Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że również zarzut naruszenia art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a. sporządzony został w sposób uniemożliwiający jego ocenę co do merytorycznej zasadności.

Po pierwsze całkowicie pozbawiony jest uzasadnienia zarzut naruszenia art. 145 § 2 P.p.s.a., a Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych. Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Sąd ten może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu.

Po drugie, przepis art. 145 § 1 P.p.s.a. składa się z 3 ustępów, z czego pierwszy zawiera trzy podpunkty. Każda z wymienionych jednostek redakcyjnych, zawiera zróżnicowaną treść normatywną i odnosi się do innego stanu faktycznego. Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej, którą uważa za naruszoną, czego nie można dokonać przez kompleksowe wymienienie przepisu o wieloczłonowym kształcie, a tak uczyniono to w skardze kasacyjnej.

Jak wynika natomiast z uzasadnienia skargi kasacyjnej, jej autor poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a oraz zarzut naruszenia wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa, podjął próbę wykazania, że w przypadku uzyskania od funkcjonariusza Policji nieprawdziwej informacji o dacie naliczenia punktów karnych za wykroczenie drogowe, sprawca tego wykroczenia nie powinien ponosić skutków związanych z jego popełnieniem.

W odpowiedzi na stanowisko skarżącego kasacyjnie, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa traktowana jako oczywista cecha demokratycznego państwa prawnego skierowana jest przede wszystkim do ustawodawcy i prowadzonych przez niego procesów legislacyjnych. Natomiast zachowanie funkcjonariusza, które skarżący ocenia jako niezgodne z prawem, może jedynie podważać zasadę zaufania obywateli do organów państwa, o której mowa w art. 8 K.p.a.

Po drugie, brak świadomości skarżącego, co do posiadanej ilość punktów karnych z tytułu nieprzestrzegania przepisów ruchu drogowego i dat wpisów tych punktów do ewidencji, nie ma istotnego wpływu na ich rzeczywistą ilość.

Punkty karne przyznawane są w określonej wysokości z tytułu określonych zdarzeń, bez względu na to, czy popełniający wykroczenie drogowe przyznaje się do jego popełnienia i przyjmuje mandat czy też neguje ten fakt i sprawa zostaje rozstrzygnięta na drodze sądowej. Brak należytej wiedzy o dacie, z jaką naliczane są punktu karne, nie może skutkować uniknięciem odpowiedzialności sprawcy wykroczenia za jego popełnienie. Wręcz przeciwnie, kierowca dopuszczający się wykroczeń drogowych powinien dochować najwyższej staranności przy czynnościach zmierzających do zachowania uprawnień związanych z uczestnictwem w ruchu drogowym (por. na przykład wyrok z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1152/09 publ. CBOSA).

Punkty karne przypisywane sprawcom wykroczeń drogowych mają określony cel - wychowawczy jak i sui generis represyjny i są rezultatem rodzaju popełnionych wykroczeń i ich liczby. Sprawca wykroczenia nie może samodzielnie decydować o tym ile otrzyma punktów karnych i kiedy, ani też nie może "przesuwać" ich naliczenia w czasie, w zależności od dotychczasowo posiadanej ilości.

Z tej przyczyny niezrozumiałe jest twierdzenie skarżącego kasacyjnie, iż warunkiem przyjęcia przez niego punktów karnych była pochodząca od funkcjonariusza informacja o dacie wpisu do ewidencji. Jest bowiem oczywiste, że datą z jaką zaliczane są w ewidencji punkty karne, jest data zdarzenia i ona wyłącznie ma znaczenie dla prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Nie ma natomiast znaczenia data wystawienia mandatu karnego, wniosku o dokonanie wpisu, data dokonania przez organ rejestracyjny wpisu tego naruszenia, czy też data przekwalifikowania punktów tymczasowych na ostateczne (por. m.in. wyroki NSA z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1013/10; z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 225/12; z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1084/12; z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1152/09 publ. CBOSA).

Po trzecie, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, informacja dotycząca naliczenia wpisu punktów do ewidencji, jakiej miał udzielić mu funkcjonariusz, nie stanowiła pouczenia o prawach i obowiązkach skarżącego kasacyjnie. Data popełnienia wykroczenia drogowego, a w konsekwencji data wpisu do ewidencji nie jest zależna od działań strony podjętych na skutek prawidłowego albo błędnego pouczenia przez organ. Data wpisu oparta jest na samym obiektywnym fakcie naruszenia prawa. Jak stanowił art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w czasie podejmowanej przez Komendanta [...] czynności, określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Stosownie natomiast do § 4 ust 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012r., poz. 488) wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, a przed wydaniem rozstrzygnięcia do ewidencji wprowadza się, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, wpis tymczasowy, który staje się ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia wyrokiem sądu (ust. 4 § 4 ww. rozporządzenia).

Po czwarte, zasada należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków dotyczy postępowania administracyjnego. Natomiast czynności związane z prowadzeniem ewidencji, czy też czynności kontrolne przeprowadzane na drodze publicznej przez funkcjonariuszy Policji nie są czynnościami podejmowanymi w toku postępowania administracyjnego.

Z powyższych przyczyn zarzut naruszenia art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP nie mógł zostać potraktowany jako skuteczny.

Kolejny i ostatni zarzut skargi kasacyjnej wywiedziony został powtórnie na podstawie art. 2 Konstytucji RP i art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń, a przy jego pomocy skarżący kasacyjnie (co wynika z uzasadnienia jego skargi) podjął próbę zakwestionowania ustaleń stanu faktycznego sprawy, a w szczególności ustaleń związanych z posiadaną przez skarżącego kasacyjnie ilością punktów z tytułu naruszeń drogowych.

Zarzut ten jednak skonstruowany jest w sposób niepoddający się ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji błędne zaaprobowanie, jako skutecznych, punktów karnych, które w jego opinii uległy zatarciu. Faktycznie jednak ani w petitum skargi kasacyjnej ani w jej uzasadnieniu brak jest wyjaśnienia z jakich przyczyn punkty karne za popełnienia wykroczenia w dniach [...] grudnia 2013 r., [...] lutego 2014 r., [...] kwietnia 2014 r. i [...] września 2014 r. miałyby zostać objęte zatarciem i kiedy miałoby to nastąpić. Zacytowanie treści art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń, bez odniesienia go do stanu faktycznego sprawy, nie stanowi wypełnienia obowiązku należytego uzasadnienia zarzutów kasacyjnych.

W myśl § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 25 kwietnia 2012 r. wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych, a zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji wpis ostateczny, jeżeli nastąpiło zatracie ukarania (skazania) lub osoba wpisana do ewidencji zmarła.

Istotnie, jak zauważa skarżący kasacyjnie, zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary. Jednak stosownie do § 2 tegoż przepisu - jeżeli ukarany przed upływem okresu przewidzianego w § 1 popełnił nowe wykroczenie, za które wymierzono mu karę aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny, ukaranie za oba wykroczenia uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania albo od przedawnienia wykonania kary za nowe wykroczenie.

W kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący kasacyjnie w okresie od grudnia 2013 r. do listopada 2014 r. popełnił 6 wykroczeń drogowych gromadząc za nie 30 pkt, a nadto z tytułu trzech wyroków nakazowych otrzymując grzywny. Ostatni z wyroków nakazowych wydany przez Sąd Rejonowy w C. dotyczący wykroczenia z dnia [...] września 2014 r., zapadł w dniu [...] października 2015 r.

Natomiast zaskarżone jako czynność, wnioski Komendanta [...] nosiły datę [...] lutego 2016 r.

Proste zestawienie przedstawionych dat wskazuje na bezsporny brak możliwości uznania, że którekolwiek z popełnionych przez skarżącego wykroczeń drogowych objętych wnioskiem Komendanta [...] uległo zatarciu.

Skoro ocena zaskarżonej czynności Komendanta [...] dokonana przez Sąd I instancji nie została skutecznie podważona przez skarżącego kasacyjnie i nie zdołał on wykazać, że Sąd ten dokonał nieprawidłowej kontroli działania organów administarcji, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców (t.j. Dz. U. z. 2018 poz.265).