Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 341/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w K. ("Dyrektor") decyzją z [...]nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. ("Kierownik)

z [..] r. nr [...] o ustaleniu J.S. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego

w łącznej wysokości 12.628,80 zł.

Organ ustalił, że 23 marca 2012 r. J.S. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Strona zadeklarowała w ramach pakietu 1 rolnictwo zrównoważone, w wariancie zrównoważony system gospodarowania działki rolne

o łącznej powierzchni 9,80 ha oraz w pakiecie 8 ochrona gleb i wód, w wariancie 8.3.1 międzyplon ścierniskowy działki rolne o łącznej powierzchni 3,87 ha. Kierownik decyzją z 3 grudnia 2012 r. nr 0240-2012-005904 przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 4705,20 zł, z tytułu realizacji: pakietu 1 kwotę w wysokości 3157,20 zł do powierzchni 8,77 ha, pakietu 8 kwotę w wysokości 1548 zł do powierzchni 3,87 ha. Płatności przyznane powyższą decyzją zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy 14 grudnia 2012 r. W latach 2013-2016 J.S. składał wnioski kontynuacyjne, rozstrzygnięte odpowiednio decyzjami Kierownika. Wydanie rozstrzygnięcia za 2016 rok, było poprzedzone kontrolą w zakresie spełnienia przez producenta rolnego wymogu polegającego na "przestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich". W wyniku kontroli administracyjnej stwierdzono brak przestrzegania tego wymogu na działkach ewidencyjnych 400, 201, 202, 203.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2017.1856 ze zm.) dalej "ustawa z 7 marca 2007 r.", pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, określają przepisy ustawy

z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2016.1512 ze zm.). Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit a i b i ust 2 ustawy o Agencji ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących

z funduszy UE lub krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy UE lub finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy

z 7 marca 2007 r., właściwym w sprawach dotyczących przyznawania płatności rolnośrodowiskowej jest kierownik biura powiatowego Agencji.

Płatność rolnośrodowiskową zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007 - 2013 (Dz.U.2013.361 ze zm.), zwane dalej "rozporządzenie rolnośrodowiskowe", przyznaje się rolnikowi

w rozumieniu art. 2 lit. a Rozporządzenia Nr 73/2009, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez EFRROW (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Dyrektor wskazał, że ustalenie stronie kwoty nienależnie pobranych płatności za rok 2012, 2013, 2014, 2015 jest następstwem kontroli administracyjnej przeprowadzonej w zakresie realizowanego przez stronę zobowiązania. W § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego określono, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku

o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych. Płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana rolnikowi corocznie przez cały okres realizacji przez niego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest podejmowane przez rolnika na 5 lat i w razie przyznania mu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej jest on obowiązany realizować to zobowiązanie przez ten okres. Zaprzestanie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przed upływem

5-letniego okresu powoduje co do zasady konieczność zwrotu przez tego rolnika wsparcia, całości lub części, w zależności od wielkości stwierdzonego zaniechania

w realizacji zobowiązania. Dyrektor wskazał na § 39 ust. 2 pkt 2 i ust. 6 i § 39 ust. 1

i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego określające sytuacje, w których płatność podlega zwrotowi oraz zasady zmniejszenia płatności.

W ramach wariantu 1.1 producenta rolnego obowiązuje przestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich

(z tym, że jeśli roślina o cesze wieloletniej deklarowana była mniej niż 3 lata nie jest uznana za roślinę z grupy "wieloletnie") dla działek zadeklarowanych przez stronę

w ramach ww. wariantu w ciągu pięcioletniej realizacji zobowiązania. J.S. rozpoczął ww. zobowiązanie w 2012 r. na powierzchni 8,77 ha. W wyniku weryfikacji stwierdzono nieprzestrzeganie powyższego wymogu na działkach rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 400, 201,202,203, 352/1, 352/3, 253/4, 596, na łącznej powierzchni 8,77 ha. Analizując następstwo roślin na ww. deklarowanych działkach w poszczególnych latach stwierdzono, że na działce ewidencyjnej:

- nr 201 (działka rolna B - 1,67 ha), w kolejnych latach zadeklarowano uprawę: rzepaku ozimego, pszenicy ozimej, pszenicy jarej z wsiewką koniczyny, jęczmienia jarego, rzepaku ozimego, pszenicy ozimej),

- nr 202 (działka rolna C - 047 ha), w kolejnych latach zadeklarowano uprawę: rzepaku ozimego, pszenicy ozimej, pszenicy jarej z wsiewką koniczyny, jęczmienia jarego, rzepaku ozimego, pszenicy ozimej),

- nr 203 (działka rolna D - 1,12 ha), w kolejnych latach zadeklarowano uprawę: rzepaku ozimego, pszenicy ozimej, pszenicy jarej z wsiewką koniczyny, jęczmienia jarego, rzepaku ozimego, pszenicy ozimej),

- nr 400 (działka rolna E - 0,67 ha), w kolejnych latach zadeklarowano uprawę: rzepaku ozimego, pszenicy ozimej, pszenicy jarej z wsiewką koniczyny, jęczmienia jarego, rzepaku ozimego, pszenicy jarej),

- nr 352/1, 352/3, 253/4, 596 (działka rolna F - 4,90 ha), w kolejnych latach zadeklarowano uprawę: pszenicy ozimej, rzepaku ozimego, pszenicy ozimej, pszenicy jarej z wsiewką koniczyny, jęczmienia jarego, rzepaku ozimego).

Oznacza to że na ww. działkach zadeklarowano tylko dwie grupy roślin, a więc w sumie powierzchnia, na której stwierdzono nieprzestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin wynosiła 7,70 ha. Jeżeli na powierzchni zobowiązania rolnośrodowiskowego rolnik zastosował tylko rośliny uprawne z dwóch grup roślin to tym samym nie został spełniony wymóg przestrzegania prawidłowego doboru

i następstwa roślin, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego

z innej grupy upraw, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Dlatego też przyznana płatność w ramach wariantu rolnictwo zrównoważone podlega zmniejszeniu, co nastąpiło w rozpatrywanej sprawie do powierzchni ww. działek.

Dyrektor stwierdził, że z uwagi na stwierdzone w przedmiotowej sprawie uchybienia w przestrzeganiu przez stronę wymogów dla wariantu 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania i niedochowanie zobowiązania powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości 12.628,80 zł. Ujawnione w toku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego uchybienia w przestrzeganiu przez stronę wymogów dla wariantu 1.1 powodują konieczność zwrotu nienależnie wypłaconych płatności, stosownie do ww. art. 35 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014. Jednocześnie organ przedstawił sposób wyliczenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Wskazał, że ustalenie stronie kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych – 12.628,80 zł za lata 2012-2015 będącej przedmiotem niniejszego postępowania, jest następstwem postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji w zakresie realizowanego przez stronę pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Kwota ta została ustalona w oparciu o art. 39 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, bowiem J.S. na całej powierzchni objętej zobowiązaniem w ramach wariantu 1.1 nie realizował przedmiotowego zobowiązania.

Jednocześnie Dyrektor stwierdził, że w sprawie nie miały miejsca okoliczności wyłączające obowiązek zwrotu, tj. pomyłka organu (art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. (Dz.U.UE L z dnia 28 stycznia 2011 r.), przedawnienie (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz.UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. ze zm.), kwota zwrotu (art. 28a ustawy z 7 marca 2007 r.). Wyjaśnił, że w niniejszym przypadku płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki Agencji. Postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności prowadzone było na skutek niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego przez stronę. Płatności rolnośrodowiskowe przysługują za powierzchnie uprawiane rolniczo zgodnie

z zasadami zobowiązania wieloletniego w roku złożenia pierwszego wniosku, ale jest również uzależniona od przestrzegania zasad programu rolnośrodowiskowego

w całym okresie 5-letniego zobowiązania. Z kolei okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, za którą należy uznać datę złożenia wniosku kontynuacyjnego na rok 2016 - 11 kwietnia 2016 r. Z racji, że okres czterech lat od ww. daty nie minął, żądanie zwrotu nienależnie pobranych płatności od J. S. jest zasadne. Upływ terminu przedawnienia (uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, (tj. osiem lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości), jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wydał decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Powołana regulacja znajduje zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do spraw, w których rolnik dopuścił się nieprawidłowości. Dyrektor stwierdził ponadto, że ww. płatności przekraczają kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art, 7 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 883/2006.

Na powyższą decyzję J.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Uważa, że został skrzywdzony. Wskazał, że wykonał wszystkie zalecenia sporządzone w planie działalności rolnośrodowiskowej na lata 2012 – 2017.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 26.11.2014, poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(tj. Dz.U. z 14.03.2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako ,,P.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] r. o ustaleniu J.S. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 12 628,80 zł.

Należy wskazać, że przyznanie płatności rolnośrodowiskowej uzależnione jest od spełnienia warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Zgodnie z § 2 ust. 1 powyższego aktu prawnego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust.1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie

ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września

2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. l, z późno zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej,

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 4 ust 2 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe: 1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009

z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE)

nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody; 2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego; 3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu. Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

Zgodnie z załącznikiem nr 3 rozporządzenia, jednym z wymogów pakietu rolnictwo zrównoważone, jest przestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich.

Organ prawidłowo wskazał, że podział na grupy upraw, o który weryfikowany był wymóg określony dla pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone, w pkt 1 w załączniku

nr 3 do ww. rozporządzenia, powstał w porozumieniu Departamentu Płatności Bezpośrednich ARiMR, Departamentu Płatności Bezpośrednich MRiRW, doradców rolnośrodowiskowych oraz przedstawicieli Instytutu Upraw i Nawożenia

i Gleboznawstwa (IUNG) w Puławach. Opublikowany w 2013 r. podział roślin obowiązywał zarówno rolników kontynuujących zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jak również rolników podejmujących nowe zobowiązanie. Natomiast w przypadku, gdy rolnik dokonał siewu roślin do 15 marca 2013 r. (oziminy roku 2012/2013), przy weryfikacji wymogu przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w płonie głównym obowiązywał podział roślin z 2012 r.

Zgodnie natomiast z § 39 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta płatność, która została przyznana w ramach danego wariantu.

Na tle rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że wymienione wyżej przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego mają swe podstawy w specyfice postępowań o przyznanie tego rodzaju płatności, które inicjowane są wnioskiem ubiegającego się o dopłatę rolnika, pozostawiając jego woli, czy i w jakim zakresie chce skorzystać z pomocy. Podkreślić więc należy, z całą stanowczością, że kluczowym zagadnieniem w tego rodzaju sprawach jest wniosek sporządzany i składany przez ubiegającego się o stosowne płatności, wraz z dokumentami uzupełniającymi.

W niniejszej sprawie sporna między stronami jest nie treść wniosku ile sam fakt realizowania przez skarżącego zobowiązania zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej sporządzonego niezgodnie z wymogami dla Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone. Jak wyżej wskazano, skarżący kwestionując zaskarżoną decyzję nakazującą mu zwrot część pobranych płatności zarzuca, że realizował zobowiązanie zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Organ zaś swoje żądanie zwrotu nienależnie pobranych płatności opiera na założeniu, że na powierzchni zobowiązania rolnośrodowiskowego rolnik zastosował tylko rośliny uprawne z dwóch grup roślin to tym samym nie został spełniony wymóg przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy upraw, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Dlatego też przyznana płatność w ramach wariantu rolnictwo zrównoważone podlega zmniejszeniu, co nastąpiło w rozpatrywanej sprawie do powierzchni działek szczegółowo opisanych w zaskarżonej decyzji. Przy czym organ skoncentrował uwagę jedynie na przesłance wymienionej w § 4 ust 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, stwierdzając że nie została ona spełniona, pomijając całkowicie kwestię dotyczącą samej poprawności merytorycznej planu działalności rolnośrodowiskowej, przyjętego wraz z wnioskiem do przyznania tej pomocy

i realizacji wniosków kontynuacyjnych.

Analiza treści tego planu, który znajduje się w aktach sprawy, ewidentnie dowodzi, że został on sporządzany niezgodnie z wymogami określonymi w załączniku nr 3 do rozporządzenia dla Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone. Zauważyć należy, że w grupie roślin znajdują się deklarowane przez stronę na spornych działkach rzepak ozimy, pszenica oraz jęczmień jak i zboża z wsiewką.

W związku z tym J.S. sporządzając plan nie zachował prawidłowego doboru i następstwa roślin, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Mimo to realizując zobowiązanie pięcioletnie w oparciu o wadliwie sporządzony plan, składał wnioski o wypłatę płatności w kolejnych latach, otrzymując je bez zastrzeżeń.

Zauważone przez Sąd okoliczności związane z wadliwie sporządzonym planem oraz realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego zgodnie z jego założeniami przez skarżącego, powodują, że kwestia zasadności żądania zwrotu części płatności w oparciu o § 39 ust. 2 rozporządzenia, powinna być oceniona z uwzględnieniem art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie zasad stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu. Zgodnie z tym przepisem: ,,Wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym."

Z treść ww. przepisu wynika, że możliwa jest korekta i poprawianie oczywistych błędów nie tylko wniosku ale również dokumentu uzupełaniającego, w tym przypadku planu działalności rolnośrodowiskowej.

Okoliczność realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez skarżącego niezgodnie z wymogami określonymi w załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia, ale zgodnie z planem, powinna być rozważona w kontekście oczywistego błędu beneficjenta działającego w dobrej wierze. Z oczywistym błędem beneficjenta działającego w dobrej wierze, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, mamy do czynienia wówczas gdy błąd mógł zostać "z łatwością" wykryty przez organ przyjmujący wniosek (i poprawiony przez rolnika), bez konieczności prowadzenia kontroli administracyjnej. O oczywistym błędzie można bowiem mówić wtedy, gdy - bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami - istnieje możliwość wykrycia niespójności (sprzeczności, przeoczeń) kolejnych pozycji wniosku czy też dokumentów uzupełniających. W sprawie, z taką sytuacją mamy do czynienia. Organ z łatwością mógł wykryć błąd w sporządzonym planie działalności rolnośrodowiskowej, poprzez zestawienie jego treści z treścią załącznika nr 3 do rozporządzenia. Wówczas zauważyłby, że plan ten jest obarczony oczywistym błędem polegającym na niepełnym doborze i następstwie roślin. Podczas gdy organ zakwalifikował wniosek wraz z dokumentami uzupełniającymi do płatności, w tym za rolnictwo zrównoważone i wypłacał płatność przez kilka kolejnych lat na podstawie wniosków kontynuacyjnych rolnika.

W ocenie Sądu stwierdzić zatem należy, że organ nie rozważył wskazanych w przepisie art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 okoliczności, mogących stanowić przesłanki wskazujące na brak obowiązku zwrotu pobranej części płatności przez skarżącego. Podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz treść wyżej przytoczonych przepisów prawa materialnego, wskazują na istnieje oczywistego błędu oczywistego w planie działalności uzupełaniającej, a tym samym na brak obowiązku zwrotu pobranej kwoty jako nienależnej, na podstawie § 39 ust. 2 rozporządzenia. Skarżący jako rolnik z tytułu uchybienia organu, polegającego na braku wykrycia oczywistego błędu w trakcie realizacji wieloletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, nie może ponosić negatywnych konsekwencji. Skarżący w istocie realizował zobowiązanie zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Tym samym spełnił wymóg z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w którym określono, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych. Płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana rolnikowi corocznie przez cały okres realizacji przez niego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Ponownie rozpatrując sprawę zwrotu przez skarżącego płatności, organ będzie miał na uwadze przedstawioną interpretację art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 oraz stanowisko Sądu dotyczące oceny poszczególnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a także cel przyznawanej pomocy.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd nie orzekał wobec braku wniosku strony w tym zakresie.