Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 251/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2, art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Syndyka masy upadłości I. Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej w F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 197/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości I. Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej w F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zaskarżonym postanowieniem odmówił Syndykowi Masy Upadłości I. Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej w F. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Sąd I instancji stwierdził, że z danych przedstawionych we wniosku wynika, że w 2014 r. została ogłoszona upadłość likwidacyjna Spółki. Za rok 2014 Spółka poniosła stratę w wysokości 84.853 zł, a wartość jej środków trwałych wynosi 1.322.527,21 zł. Spółka posiada również należności od kontrahentów zagranicznych na kwotę 6.683.989 zł, które według syndyka są nieściągalne. Z dołączonego do akt wydruku "szczegóły rachunku" wynika, że na dzień 19 lutego 2015 r. Spółka dysponowała środkami w wysokości 3.844,94 zł.

Sąd stwierdził, że wartość masy upadłości jest znacząca, a syndyk nadal prowadzi postępowanie upadłościowe. Zdaniem Sądu skoro strona nadal dysponuje dużym majątkiem, którego wartość przewyższa wielokrotnie wysokość wpisu, to trudno jest twierdzić, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponadto Sąd zauważył, że Spółka posiada znaczne wierzytelności i pomimo osobistego przekonania syndyka, że są one nieściągalne, nie można wykluczyć, że ich dochodzenie okaże się skuteczne. Sąd stwierdził, że strona na tę okoliczność poza gołosłownym stwierdzeniem zawartym we wniosku i powtórzonym w sprzeciwie, nie przedstawiła żadnego dowodu, ani nawet tego nie uprawdopodobniła.

Odnosząc się do twierdzeń wskazujących na poniesienie przez Spółkę w 2014 r. straty Sąd zauważył, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i skutkuje brakiem dochodu do opodatkowania. Sąd podkreślił, że strona oświadczyła jedynie, że za 2014 r. wykazana została strata, nie przedstawiła jednak żadnej dokumentacji wskazującej na rozmiary prowadzonej wówczas działalności.

Zdaniem Sądu nie bez znaczenia dla oceny wniosku pozostaje również okoliczność ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru. Obrazuje to, że strona była w stanie wygospodarować środki na ten cel, przy czym treść wniosku i sprzeciwu nie wskazują aby usługa prawna była świadczona na rzecz upadłego nieodpłatnie.

Mając na względzie, że skarżący nie wykazał, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy, WSA na podstawie art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił przyznania prawa pomocy.

II

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w B. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 245 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a wskazując, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ze względu na brak dochodów i środków finansowych. Zarzucając natomiast naruszenie art. 255 p.p.s.a. wskazał, że Sąd nie wezwał do przedstawienia dokumentów na potwierdzenie sytuacji finansowej Spółki, a w konsekwencji nie rozpoznał całościowo sprawy.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem przyznanie prawa pomocy jest uzależnione od inicjatywy dowodowej wnioskodawcy, który występując do sądu o zwolnienie od kosztów sądowych, powinien udowodnić, że jego sytuacja finansowa uzasadnia zastosowanie wobec niego instytucji prawa pomocy. Z kolei dokonanie prawidłowej oceny, czy osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, wymaga uprzedniej, całościowej oceny sytuacji finansowej tej osoby.

Mimo tego, że w przypadku osoby prawnej sąd może, ale nie musi przyznać prawa pomocy, nawet gdy przesłanki są spełnione, to jednak analiza i ocena wniosku dokonana przez sąd nie może być dowolna.

Mając na uwadze stan faktyczny sprawy, przywołane przesłanki przyznania prawa pomocy, a także zakres oceny zasadności wniosku jakiej powinien dokonać sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy, uznać należy, że ocena wniosku skarżącego jakiej dokonał Sąd I instancji jest niewystarczająca dla stwierdzenia, czy skarżący posiada dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji poprzestał na danych wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazując, że "wybiórcze przedstawienie dokumentów obrazujących sytuację finansową podmiotu wnioskującego o prawo pomocy może spotkać się z negatywnymi konsekwencjami". Odnosząc się do podniesionej we wniosku kwestii niemożliwości ściągnięcia przez syndyka wierzytelności spółki Sąd stwierdził, że nie można wykluczyć, że ich dochodzenie okaże się skuteczne, jednakże twierdzenia strony w tym zakresie są gołosłowne i nie poparte żadnymi dowodami. Sąd zauważył również, że wartość masy upadłości jest znacząca, a syndyk nadal prowadzi postępowanie upadłościowe. Sąd jednak nie przeanalizował wskazanych we wniosku okoliczności, z których wynika, że mimo starań syndykowi nie udało się spieniężyć składników majątku, bo albo straciły na wartości albo są obciążone prawami osób trzecich, nie zastanawiał się też nad kwestią kosztów prowadzonego postępowania upadłościowego. Następnie Sąd stwierdził, że strona oświadczyła, że w 2014 r. wykazana została strata, ale nie przedstawiła żadnej dokumentacji wskazującej na rozmiar prowadzonej wcześniej działalności. Wreszcie bez sprawdzenia na jakich zasadach świadczona jest wobec strony usługa prawna przez profesjonalnego pełnomocnika Sąd podkreślił, że strona była w stanie wygospodarować na ten cel środki, przy czym "treść wniosku i sprzeciwu nie wskazują aby usługa prawna była świadczona na rzecz upadłego nieodpłatnie". Na koniec Sąd uznał, że "przedstawiona we wniosku sytuacja Spółki może jawić się jako trudna, jednak w świetle oświadczenia i danych zawartych we wniosku, treści sprzeciwu oraz powstałych wątpliwości, w sprawie nie zostało wykazane, iż spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania."

Zaskarżone postanowienie podlega zatem uchyleniu, bowiem uszło uwadze Sądu I instancji, iż zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Ograniczenie się w motywach uzasadnienia do stwierdzenia, że oświadczenia strony nie zostały poparte odpowiednimi dokumentami, a w sprawie powstały wątpliwości, bez skorzystania z możliwości jakie daje art. 255 p.p.s.a., uniemożliwia stwierdzenie czy ocena dokonana przez Sąd I instancji została przeprowadzona w sposób pozwalający na jednoznaczne uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki uzyskania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Jeżeli Sąd miał wątpliwości powinien był wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku o dokumentację uprawdopodobniającą okoliczności podniesione we wniosku. W ponownie prowadzonym postępowaniu niezbędne będzie również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy z wielkością wpisu od skargi, jaki strona musi uiścić w postępowaniu, w kwocie 27.547 zł.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.