Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1397/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 154  par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  lit. a  art. 135  art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz B. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku B. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...].

Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 2042, ze zm.) odmówił B. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez nią nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1476/07 oddalił skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2007 r.

B. J. w dniu 16 lutego 2017 r. wniosła o zmianę ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. w trybie art. 154 kpa. Wniosek został uzasadniony ukształtowaniem się nowej linii orzeczniczej oraz treścią uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OPS 11/13.

Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] maja 2017 r. odmówił zmiany ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2007 r.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, wnioskodawczyni złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po jego rozpatrzeniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że jest on nieuzasadniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ wyjaśnił, że interes strony postępowania oraz interes społeczny powinny być rozumiane w sposób obiektywny. Nie można zatem uznać za słuszny interes strony lub interes społeczny, w ujęciu art. 154 kpa, subiektywnego przeświadczenia strony o doznanej krzywdzie ani domagania się przez nią dokonania ponownych ustaleń stanu faktycznego, z którymi się nie godzi, a które były już przedmiotem rozpoznania zarówno przez organy administracji publicznej, jak i sąd. Samo subiektywne poczucie krzywdy oraz rozczarowanie i żal wobec stanowiska organu administracji nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 kpa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 1154/11). Słuszny interes strony nie może być również sprzeczny z przepisem ustawy, ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 kpa zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 718/12). Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 kpa musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa.

Minister podniósł, że przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 kpa jest uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Nie jest to zatem dalsze postępowanie w sprawie rozstrzygniętej taką decyzją. Tryby nadzwyczajne określone w art. 154 i 155 kpa mogą mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych o uznanie administracyjne. Ich zastosowanie w stosunku do decyzji związanych jest niedopuszczalne (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 607/10). Pogląd o niestosowaniu nadzwyczajnych trybów z art. 154 i 155 kpa w stosunku do decyzji związanych podyktowany jest tym, że uchylenie lub zmiana takiej decyzji nie może prowadzić do wydania decyzji, która będzie naruszać prawo. Zasadność poglądu o niestosowaniu nadzwyczajnych trybów z art. 154 i 155 kpa w stosunku do decyzji związanych ma miejsce wówczas, gdy decyzja o charakterze związanym wydana w postępowaniu zwykłym podjęta została zgodnie z obowiązującym prawem, wówczas zmiana lub uchylenie takiej decyzji w trybie art. 154 i 155 kpa mogłoby prowadzić do naruszenia prawa. Decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2007 r. ma charakter związany, co wprost wynika z przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., która dokładnie określa przesłanki, jakie należy spełnić, aby uzyskać potwierdzenie prawa do rekompensaty. Wydana ona została prawidłowo i organ słusznie odmówił potwierdzenia wnioskodawczyni prawa do rekompensaty, co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1476/07. W ocenie organu zmiana bądź uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2007 r. naruszałoby też zasadę równego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej lub zbliżonej sytuacji faktycznej (art. 32 Konstytucji), którym wydano decyzje o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W związku z powyższym w rozpatrywanej sprawie nie może mieć zastosowania art. 154 kpa. W odniesieniu do przesłanki interesu społecznego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przywołał i poparł stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 28 listopada 1990 r., sygn. akt III ARN 29/90.

Mając powyższe na uwadze, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po ponownym rozpatrzeniu sprawy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] maja 2017 r. W ocenie tego organu w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przewidziana w art. 154 kpa przesłanka słusznego interesu strony lub słusznego interesu społecznego przemawiającego za uchyleniem bądź zmianą decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2007 r.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. J.. W jej uzasadnieniu podniosła, że nie dostrzega w niniejszej sprawie żadnego konkretnego interesu społecznego, który powodowałby konieczność negatywnego rozpatrzenia jej wniosku przez Ministra, a w efekcie uzasadniałby pozostawienie w obrocie prawnym niesłusznej, krzywdzącej i nieaktualnej decyzji. Zdaniem skarżącej dopiero zmiana tej decyzji zgodnie z żądaniem zawartym w jej wniosku spowoduje, że przedmiotowa decyzja będzie w prawidłowy sposób równoważyła interes społeczny oraz słuszny interes strony, tak jak tego wymaga zasada ogólna wyrażona w art. 7 kpa. Skarżąca zaznaczyła, że nie może być tak w państwie prawa, że jedni ludzie znajdujący się w tej samej sytuacji co skarżąca otrzymali rekompensatę, gdyż ubiegali się o nią po zmianie interpretacji przepisów tej samej ustawy, a skarżąca nie otrzymała zadośćuczynienia, bo swój wniosek złożyła w czasie obowiązywania niekorzystnej dla niej interpretacji przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Takie działanie organów państwa narusza jej zdaniem konstytucyjną zasadę równego traktowania podmiotów znajdujących się w tej samej lub zbliżonej sytuacji faktycznej.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Ministra Skarbu Państwa prowadzone było w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 154 § 1 kpa, który stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Zainicjowane ono zostało przez skarżącą, która domagała się zmiany na tej podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. odmawiającej potwierdzenia na jej rzecz prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z okolicznościami związanymi z drugą wojną światową. Odmowa przyznania skarżącej prawa do rekompensaty motywowana wówczas była tym, że repatriowała się ona do Polski dopiero w 1957 r., czyli na podstawie umowy z dnia 25 marca 1957 r. zawartej pomiędzy Rządem PRL a Rządem ZSRR w sprawie terminu i trybu repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (Dz. U. Nr 47, poz. 222), a nie na podstawie umów lub układów o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm.).

Odmawiając zmiany ostatecznej decyzji, Minister stanął na stanowisku, że tryb przewidziany w art. 154 kpa nie znajduje zastosowania do weryfikacji tzw. decyzji związanych, tj. takich, których treść determinowana jest ściśle określonymi przesłankami ustawowymi, niepozostawiającymi organowi administracji publicznej luzu decyzyjnego w zakresie rozstrzygnięcia sprawy. Taką zaś decyzją jest niewątpliwie rozstrzygnięcie podejmowane na gruncie tzw. ustawy zabużańskiej. W ocenie składu orzekającego przedstawiona wyżej argumentacja nie zasługuje na akceptację. Istota postępowania prowadzonego w trybie art. 154 kpa sprowadza się do zbadania, czy interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 127/06 (dostępny pod adresem internetowym: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), z przepisu tego wynika, że we wskazanym trybie nadzwyczajnym mogą być uchylane lub zmieniane wszelkie decyzje ostateczne (o ile zostaną spełnione pozostałe przesłanki ustawowe), niezależnie od tego, czy wydane zostały w sprawach wszczętych z urzędu, czy w sprawach wszczętych na wniosek strony; czy wydane zostały w sprawach załatwianych decyzją uznaniową, czy związaną; czy są prawidłowe pod względem prawnym, czy też dotknięte są wadami niekwalifikowanymi. Jednocześnie Sąd ten akcentował, że art. 154 § 1 kpa nie zawiera żadnych ograniczeń ani wyłączeń w tych kwestiach. Natomiast brak jest podstaw do wprowadzania do wykładni tego przepisu takich elementów, które z jego treści nie wynikają. Podobny pogląd zaprezentowano w wyroku z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt I OSK 3065/15 (dostępny na ww. stronie internetowej), w którym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dla zastosowania trybu określonego w art. 154 § 1 kpa nie ma znaczenia, czy decyzja ma charakter związany czy uznaniowy, lecz istotne jest to, aby zastosowanie tego trybu nie doprowadziło do stanu niezgodnego z prawem. Również w piśmiennictwie kwestionowane jest stanowisko, zgodnie z którym tryb z art. 154 kpa nie znajduje w ogóle zastosowania do decyzji związanych (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz do art. 154 K.p.a., System Informacji Prawnej LEX). Sąd orzekający w pełni akceptuje to stanowisko. Oznacza to, że Sąd nie podziela odmiennego poglądu, który również był we wcześniejszym okresie prezentowany w orzecznictwie. W ocenie Sądu nie ma w rozpatrywanej sprawie normatywnych przeszkód ograniczających procedowanie organu w trybie art. 154 kpa.

Podkreślenia wymaga, że przy dokonywaniu oceny zasadności i celowości uchylenia albo zmiany ostatecznej decyzji odmownej z punktu widzenia ujętych w art. 154 § 1 kpa przesłanek (interesu społecznego lub słusznego interesu strony), znaczącą rolę może odegrać m.in. zmiana wykładni przepisów stanowiących podstawę wydania takiej decyzji. Dlatego negatywnie trzeba się odnieść do stanowiska Ministra, który stwierdził, że zmiana wykładni przepisów ustawy zabużańskiej, jako wynik interpretacji przepisów tej ustawy, nie może decydować o wykazaniu słusznego interesu strony postępowania. Po pierwsze, korzyść ta wynika z jej słusznych, znajdujących potwierdzenie w prawie interesów majątkowych, bo konsekwencją wzruszenia decyzji ostatecznej, co do której został uruchomiony tryb nadzwyczajny, jest otwarcie drogi do ewentualnego potwierdzenia przysługującego skarżącej prawa do rekompensaty za pozostawioną nieruchomość, a po wtóre ma znaczenie dla interesu społecznego, ponieważ zapewnia stosowanie prokonstytucyjnej wykładni prawa, wzbudzając jednocześnie zaufanie obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa. Zmiana wykładni art. 1 i 2 ustawy zabużańskiej mogła przemawiać za istnieniem słusznego interesu strony, który potencjalnie mógł też skutkować wzruszeniem ostatecznej decyzji w omawianym trybie nadzwyczajnym. Uznanie przez organ, że wzruszenie decyzji ostatecznej i w dalszej kolejności przyznanie prawa do żądanej rekompensaty może prowadzić do obchodzenia prawa, budzi poważne zastrzeżenia w świetle wywodów Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w uchwale o sygn. akt I OPS 11/13, dotyczących prawidłowego rozumienia art. 2 ustawy zabużańskiej. Zdaniem Sądu o braku wystąpienia przesłanek z art. 154 § 1 kpa nie świadczy również argument, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. była prawidłowa, skoro na podstawie tego przepisu może być zmieniona lub uchylona również decyzja niewadliwa prawnie. Niewątpliwie decyzja wydana w omawianym trybie nadzwyczajnym nie może prowadzić do stanu sprzecznego z prawem, a to w okolicznościach badanej sprawy wiązało się z koniecznością przeprowadzenia analizy stosownych regulacji ustawy zabużańskiej. Takiej analizy nie dokonały jednak organy, podczas gdy należało zbadać, czy słuszny interes, na jaki powołała się skarżąca wynika z rozwiązań materialnoprawnych, na podstawie których została wydana decyzja objęta postępowaniem nadzwyczajnym. Dla odmowy zastosowania omawianego trybu nie jest również wystarczające powołanie się na zasadę trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 kpa), ponieważ nie ma wystarczających racji, aby przedkładać dalsze formalne obowiązywanie decyzji ostatecznej nad rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z prawem (tak Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt I OSK 3065/15).

W trybie pokreślonym w art. 154 § 1 kpa nie chodzi o badanie kwestii legalności decyzji, a jego przedmiotem jest kwestia zaistnienia przemawiającego za zmianą interesu społecznego bądź słusznego interesu strony. Podkreślić przy tym należy, że doktryna i orzecznictwo coraz częściej wskazują na to, że powodem zmiany decyzji w trybie art. 154 kpa może być zmiana interpretacji przepisów (vide np. Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, CH Beck 2017, wyd. 4, str. 1108 oraz oparty na przepisach ustawy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 1050/16).

W kontrolowanej sprawie negatywna decyzja z 2006 r., odnośnie do której złożono wniosek o jej zmianę, została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm. - zwanej dalej ustawą). Ustawa ta (tzw. ustawa zabużańska) w art. 1 ust. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich" z 1944 r. i umów enumeratywnie w nim wymienionych. Jak wynika z treści art. 1 ust. 2, przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone po 1 września 1939 r. opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pierwotnie sporna kwestia tzw. II fali repatriacji, istotna w rozpatrywanej sprawie, została szczegółowo wyjaśniona w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OPS 11/13, CBOSA oraz ONSA 2014/6/90, Lex nr 1404014). W orzeczeniach tych Naczelny Sąd Administracyjny dokładnie wyłożył, na czym polegała specyfika będącej podstawą II fali repatriacji umowy dnia 25 marca 1957 r. zawartej pomiędzy Rządem PRL a Rządem ZSRR w sprawie terminu i trybu repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (Dz. U. Nr 47, poz. 222). Zwrócił przy tym uwagę na jej jedynie pozorną odmienność od wcześniejszych "umów republikańskich", wymienionych w art. 1 ust. 1 omawianej ustawy. Umowa z 1957 r. również przewidywała możliwość przesiedlenia wszystkich osób, które przed dniem 17 września 1939 r. posiadały obywatelstwo polskie, a także ich współmałżonków i dzieci pozostających we wspólnocie domowej, nawet jeśli członkowie rodzin, we wspomnianym dniu, nie posiadali obywatelstwa polskiego i nie byli narodowości polskiej. Zatem umowa ta w rzeczywistości stanowiła kontynuację akcji repatriacyjnej, którą zapoczątkowały umowy republikańskie. W konsekwencji za ugruntowany należy przyjąć pogląd wyrażony w uchwale I OPS 11/13, a także w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1990 r. (III CZP/1/90, OSNCP 1990/10-11, poz. 129) oraz w szeregu orzeczeń Naczelnego Sąd Administracyjnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1252/06, z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 341/09, z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1813/11), że wprawdzie umowa z dnia 25 marca 1957 r. zawarta pomiędzy Rządem PRL a Rządem ZSRR nie została wprost wymieniona w art. 1 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy, to jednak repatriacja dokonana w II połowie lat 50-tych zasadnie może być traktowana jako "inna okoliczność związana z wojną rozpoczętą w 1939 r." o której mowa w art. 1 ust. 2 ustawy. Repatriacja ta niezaprzeczalnie stanowiła, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej uchwale, bezpośrednią konsekwencję zmiany granic państwowych, a ta zaś była następstwem II Wojny Światowej (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1252/06, z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 341/09, z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1813/11, z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I OSK 208/13, z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I OSK 590/13, z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 732/14, z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1051/14, z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2123/15). Tymczasem w oparciu o te same przepisy ustawy, decyzją z 2006 r. organ administracji odmówił potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty, wskazując w jej uzasadnieniu, że repatriacja mająca miejsce w 1957 r. nie miała związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Przechodząc do przesłanek zastosowania art. 154 kpa, Sąd zwraca uwagę, że uwzględnienie interesu strony w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję niekorzystną bądź mniej korzystną dla strony na decyzję bardziej korzystną. Treść "słusznego" interesu strony powinna być każdorazowo ustalana w danej sprawie i musi ulec konkretyzacji wynikającej z jej stanu faktycznego i prawnego, winna być przy tym określana w oparciu o zobiektywizowany miernik owej słuszności. Nie ma jednak podstaw, jak twierdzi minister, do odmowy procedowania w omawianym trybie nadzwyczajnym niejako z założenia, z powołaniem się na zasadę trwałości decyzji administracyjnych czy termin "decyzji związanej". Nie może też budzić wątpliwości, że w interesie społecznym pozostaje, aby określony stan faktyczny danego rodzaju spraw odpowiadał wynikającemu z przepisów stanowi prawnemu, gdyż jest to element stabilności porządku prawnego. Zmiana linii orzeczniczej sądów, ale nie incydentalna, lecz trwała i znamienna, w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasadę równości wobec prawa winna znaleźć odzwierciedlenie w istniejących instrumentach prawnych i powodować (o ile taka jest wola uprawnionego) nie tylko jego wewnętrzne przekonanie, że państwo, a więc i działający w jego imieniu wymiar sprawiedliwości, nie narusza przysługujących mu praw, ale także ową sprawiedliwość społeczną urzeczywistniać. Skoro zatem ustawodawca przewidział w przepisach kpa szczególny tryb postępowania umożliwiający w danym stanie faktycznym i przy niezmienionym stanie prawnym zmianę niekorzystnej dla strony decyzji z uwagi na jej słuszny interes bądź interes społeczny – to organy państwa winny stosowanie tego trybu rozważać (jako że jest to instytucja fakultatywna), a nie negować z góry jako niedopuszczalny. Trzeba też podkreślić, że za weryfikacją określonej decyzji ostatecznej może przemawiać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony. Gdy zaś chodzi o ten ostatni, to słusznie w skardze podkreślono, iż nie można uznać za zasadny pogląd ministra, iż skarżący sformułowali swój wniosek jako wyraz niezadowolenia z uprzednio zawartej decyzji, skoro wykazali, iż owa negatywna decyzja na tle ewoluującego przez lata orzecznictwa okazała się nieuzasadnioną i dla nich krzywdzącą.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że ewentualna zmiana decyzji na podstawie art. 154 kpa, co oczywiste, może być dokonana tylko w granicach już ustalonego stanu faktycznego sprawy załatwionej tą decyzją ostateczną, przy uwzględnieniu (niezmienionej) normy prawa materialnego, w oparciu o którą tę decyzję ostateczną wydano. Niedopuszczalne jest zatem stosowanie tego trybu i ustalanie w jego toku na nowo stanu faktycznego sprawy oraz ocena tegoż na nowo ustalonego stanu faktycznego w odniesieniu do norm prawa materialnego. Ponieważ organ nie badał, czy możliwe jest zastosowanie ww. nadzwyczajnego trybu w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją z 2006 r. na tle ukształtowanej na nowo linii orzecznictwa, jego zadaniem będzie przyporządkowanie określonego wówczas stanu faktycznego do obecnej, zdecydowanie ugruntowanej, a przy tym odmiennej od tej istniejącej w 2006 r., linii orzecznictwa. Dotychczas Minister nie poddawał ocenie okoliczności faktycznych ustalonych w 2006 r., a jedynie zanegował w ogóle dopuszczalność zastosowania trybu określonego przez skarżącą we wniosku o zmianę decyzji jako decyzji "związanej". Tymczasem, w ocenie Sądu, ewentualna zmiana decyzji z 2006 r. nie będzie naruszała obowiązującego porządku prawnego. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do wniosku, że aktualne orzecznictwo sądowoadministracyjne legalizuje decyzje administracyjne wydawane wbrew "wiążącym" przepisom prawa. W ocenie Sądu ewentualna zmiana decyzji z 2006 r. dokonana w oparciu o obowiązującą obecnie linię orzecznictwa nie może być przy tym uznana za nieakceptowalną (co sugerował Minister).

Z przedstawionych wywodów wynika, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał błędnej wykładni prawa, czyli art. 154 § 1 kpa. Wadliwie uznał, że przepis ten wyklucza możliwość zmiany lub uchylenia decyzji związanych, a ponadto nie dokonał prawidłowej oceny ujętych w nim przesłanek.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, pamiętając przede wszystkim, że przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone i ocenione w konkretnej sprawie oraz powinny zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Szczególnie dokładnego rozważenia będzie wymagało, czy okoliczności powoływane przez skarżącą nie przemawiają za uznaniem, że jej żądanie jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację. Analizując zaistniały w sprawie zakończonej w 2006 r. materiał dowodowy, organ ustali, czy w świetle obowiązującej i przywołanej wyżej linii orzecznictwa wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie, tj. czy zostały spełnione przesłanki wynikające z ustawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) orzekł jak w sentencji.