Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 404/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2009-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i par. 19 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 listopada 2009r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 lipca 2009r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata Ł. A. B. kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych, w tym kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 grudnia 2008r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. orzekł o odpowiedzialności podatkowej M. H., jako byłego Prezesa i członka Zarządu R. Sp. z o.o. w J., za zaległości podatkowe tej Spółki wraz z odsetkami za zwłokę i ustalił zobowiązania do zapłaty z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2003r. oraz styczeń, luty i marzec 2004r. w wysokości 77 632,00 zł wraz z należnymi odsetkami na dzień 10 grudnia 2008r. w wysokości 51 313,00 zł oraz umorzył postępowanie w zakresie odpowiedzialności podatkowej M. H. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2004r.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia 15 lipca 2009r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie odpowiedzialności podatkowej M. H. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące: kwiecień, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2004r. oraz uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w pozostałym zakresie i:

a) orzekł o solidarnej ze Spółką odpowiedzialności podatkowej M. H., jako byłego Prezesa i członka Zarządu R. Sp. z o.o. w J. za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2003r. w wysokości 23 266,00 zł wraz z należnymi odsetkami na dzień 10 grudnia 2008r. w wysokości 15 933,00 zł;

b) umorzył postępowanie w zakresie odpowiedzialności podatkowej M. H. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące: wrzesień, październik i grudzień 2003r. oraz styczeń, luty i marzec 2004r.

W motywach decyzji organ odwoławczy wskazał, iż Zakład Pracy Chronionej R. Sp. z o.o. w J. prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu i produkcji stolarki PCV, sprzedaży folii do pakowania, sprzedaży samochodów i części samochodowych. Będąc czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług w określonym przepisami ustawy o podatku od towarów i usług terminie Spółka zobowiązana była zatem do złożenia deklaracji podatkowych VAT-7 oraz do dokonania zapłaty kwot zobowiązań podatkowych wynikających z tych deklaracji. Spółka R. nie uregulowała kwot zobowiązań podatkowych

w podatku od towarów i usług wynikających z deklaracji VAT-7 za miesiące od sierpnia 2003r. do grudnia 2004r. W związku z brakiem zapłaty zaległego podatku VAT w stosunku do dłużnika zostały wystawione tytuły wykonawcze. W związku

z tym, iż egzekucja zaległości podatkowych w VAT z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. wszczął postępowanie podatkowe wobec M. H. w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości wraz z odsetkami Spółki R. za miesiące: sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2003r. oraz styczeń, luty, marzec, kwiecień, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2004r., a następnie wydał w/w decyzję z dnia 10 grudnia 2008r. nr [...]. Od decyzji tej M. H. złożył odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w K..

Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Dyrektor Izby Skarbowej w K. zważył, iż, w świetle przepisów art. 107 §1 i 2 oraz art. 116 §1 i 2 Ordynacji podatkowej, do ustalenia odpowiedzialności za zaległości oraz odsetki za zwłokę członka zarządu konieczne jest ustalenie bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowej oraz powstania zaległości

w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, a także wykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. Jak wynika z nadesłanych przez organ pierwszej instancji informacji, w związku z brakiem zapłaty przez Spółkę R. zaległego podatku za w/w miesiące zostały wystawione tytuły wykonawcze, a po otrzymaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. postanowienia o ogłoszeniu upadłości Spółki R. zaległości te zostały zgłoszone do Sądu Rejonowego w K., zaś tytuły wykonawcze zostały przesłane do Syndyka masy upadłościowej.

W przedmiotowej sprawie o bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowych za miesiące: sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2003r. oraz styczeń, luty i marzec 2004r. świadczy, zdaniem organu, postanowienie Sądu Rejonowego w K., Sąd Gospodarczy z dnia 6 kwietnia 2004r., sygn. akt V GU 74/03 w przedmiocie ogłoszenia upadłości R. Sp. z o.o. Zakład Pracy Chronionej z siedzibą w J., ul. P. 7, 28-300 J.. W świetle bowiem przepisu art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) postępowanie egzekucyjne -zarówno sądowe jak i administracyjne -wszczęte przeciwko upadłemu przed ogłoszeniem jego upadłości ulega zawieszeniu z mocy prawa z datą ogłoszenia upadłości. Postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Postanowieniem z dnia 27.06.2007r. sygn. akt V GUp 13/04 Sąd Rejonowy w K., Sąd Gospodarczy umorzył postępowanie upadłościowe Spółki R., z uwagi na to, iż majątek dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie dalszych kosztów postępowania upadłościowego. Istniejące w dniu wydania postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego środki (ok. 43 000 zł) miały zostać przeznaczone na pokrycie wydatków związanych z umorzeniem postępowania. W związku

z powyższym postanowieniem z dnia 30 lipca 2008r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego R. Sp. z o.o. w J. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące obejmujące okres po ogłoszeniu upadłości Spółki tj. sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2004r. Nieskuteczne okazało się bowiem zajęcie rachunku bankowego Spółki (brak rachunku), zaś z relacji poborcy skarbowego z dnia 30 czerwca 2008r. wynikało, że Spółka nie posiada majątku, do którego można prowadzić skuteczną egzekucję.

W odniesieniu do drugiej z przesłanek pozytywnych odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości w okresie pełnienia funkcji członka zarządu, organ wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że M. H. od dnia 27 lipca 2002r. do dnia 16 października 2003r. w Spółce R. pełnił obowiązki Prezesa, a od dnia 20 października 2003r. członka zarządu. W okresie pobierania przez M. H. świadczenia rehabilitacyjnego tj. od dnia 15 września 2003r. do dnia 22 lipca 2004r. jego rola jako ówczesnego Prezesa Zarządu Spółki R. nie sprowadzała się jedynie do biernego sprawowania tej funkcji. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w okresie od lipca 2003r. do października 2003r. M. H. czynnie sprawował tę funkcję. Podpisał jako Prezes Zarządu złożone do Urzędu Skarbowego w J. deklaracje dla podatku akcyzowego za miesiące lipiec i sierpień 2003r., korektę deklaracji VAT-7 ma miesiąc maj 2003r., podejmował korespondencję i odbiór kwitował jako Prezes Zarządu, również protokół z kontroli podatkowej z dnia 11 września 2003r. podpisał jako pełniący tę funkcję.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednak, zdaniem organu odwoławczego, na stwierdzenie, aby w czasie powstania zaległości podatkowych

w VAT za pozostałe miesiące tj. od września 2003r. do marca 2004r. M. H. czynnie pełnił funkcję Prezesa Zarządu lub członka zarządu Spółki R..

Po dniu 7 października 2003r. (data podpisania korekty deklaracji VAT-7 za miesiąc maj 2003r.) pomimo, iż sprawował formalnie powyższe funkcje, to nie można przyjąć za udowodnione, iż obowiązki te faktycznie wykonywał. Z zeznań P. U. przesłuchanego w siedzibie Izby Skarbowej w K. w dniu 22 czerwca 2009r., wynika, iż M. H. nie przebywał w tym czasie w siedzibie Spółki w J. i brak jest jakichkolwiek dowodów, świadczących o tym, aby wykonywał jako członek zarządu Spółki R. jakieś czynności. Dlatego też z uwagi na brak dowodów świadczących o czynnym sprawowaniu funkcji członka zarządu przez M. H. w okresie, w którym upływały terminy płatności zobowiązań za miesiące: wrzesień 2003r. - marzec 2004r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. umorzył postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności M. H. za zaległości Spółki w podatku VAT za te miesiące.

Dodatkowo organ zauważył, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec 2004r. powstało w dniu 26 kwietnia 2004r. podczas, gdy z akt sprawy wynika, że od dnia 6 kwietnia 2004r. tj. od dnia wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości R. Sp. z o.o., właściwym do prowadzenia wszelkich rozliczeń Spółki, składania deklaracji podatkowych i zarządzania majątkiem upadłego stał się Syndyk. Stąd M. H. nie może odpowiadać za zaległości w VAT Spółki za miesiąc marzec 2004r.

Jak wskazał organ drugiej instancji, powołując się na wyrok NSA z dnia 06.03.2003r., sygn. akt SA/Bd 85/03, ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności zarządu spółki z o.o. spoczywa na członku zarządu.

W przedmiotowej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, iż przesłanka wyłączająca odpowiedzialność M. H., dotycząca wszczęcia postępowania upadłościowego (układowego) albo niewszczęcia takiego postępowania bez jego winy, nie została spełniona. Jak bowiem wynika z opinii biegłego sądowego S. K. z dnia 21 czerwca 2004r., wniosek

o ogłoszenie upadłości Spółki R. został złożony przez zarząd Spółki w dniu 12 grudnia 2003r., a winien być złożony co najmniej w dniu 1 października 2003r., gdyż z dniem 30 września 2003r. Spółka nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań, co oznacza, że stała się niewypłacalna. Wniosek o ogłoszenie upadłości R. Sp. z o.o. nie został zatem zgłoszony we właściwym czasie.

W dniu 1 października 2003r. M. H., przebywając na świadczeniu rehabilitacyjnym, realnie pełnił w Spółce R. funkcję jednoosobowego członka zarządu. W prowadzonym postępowaniu nie wykazał on jednak, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Z uwagi na zebrane w postępowaniu dowody, jako chybiony uznał organ argument odwołania, iż stan zdrowia odwołującego się nie pozwalał mu na przebywanie w J. w czasie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, gdyż m. in. uczestniczył on w tym czasie w kontroli podatkowej przeprowadzonej

w siedzibie Spółki w J.. Nie zasługuje również na uwzględnienie, w opinii organu, twierdzenie strony zawarte w odwołaniu, iż w okresie choroby odwołującego się został przez zarząd powołany prokurent. Prokurent bowiem nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania Spółki w świetle przepisów Ordynacji podatkowej.

M. H. w prowadzonym postępowaniu nie wskazał również mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych

w VAT, a to oznacza, że i druga z przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność nie została spełniona.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż po umorzeniu postępowania upadłościowego organ pierwszej instancji nie podjął próby ustalenia z byłym Syndykiem o stanie konta Spółki R., organ podniósł, że wystarczającym dowodem wskazującym na brak środków na zaspokojenie wierzytelności z tytułu zaległości w VAT jest postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia

27 czerwca 2007r. sygn. akt V GUp 13/04 o umorzeniu postępowania upadłościowego Spółki oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 30 lipca 2008r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec Spółki z uwagi na brak majątku, z którego można prowadzić skuteczną egzekucję.

W odpowiedzi na zarzut nieprawidłowego, zdaniem odwołującego się, orzeczenia o jego odpowiedzialności za zaległości Spółki R. za miesiąc sierpień 2003r., w sytuacji, gdy konieczność ogłoszenia upadłości Spółki zgodnie

z ustaleniami organu zachodziła od miesiąca października 2003r., Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że okres, za który powstały zaległości obciążające odpowiedzialnością członka zarządu, nie musi być tożsamy z okresem, za który powstał obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Przepisy ustawy -Prawo upadłościowe i naprawcze precyzują moment zaistnienia tego obowiązku. Zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie stanowić może jedynie negatywną przesłankę do orzeczenia odpowiedzialności za powstałe zaległości.

W ocenie organu odwoławczego nie jest jednak prawidłowym orzeczenie

w decyzji wydanej w pierwszej instancji o odpowiedzialności M. H. za zobowiązania w zakresie podatku VAT. Z uwagi na treść przepisu art. 116 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w tym zakresie i orzekł o solidarnej ze Spółką odpowiedzialności podatkowej M. H. za zaległości podatkowe tej Spółki za miesiąc sierpień 2003r. Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, w tym również członka zarządu, ukształtowana została jako odpowiedzialność solidarna z podatnikiem. Tymczasem organ pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności M. H., nie wskazując na solidarny charakter tej odpowiedzialności ze Spółką R..

W sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe w VAT Spółki R. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. prowadził dwa równoległe postępowania przeciwko zobowiązanym tj. przeciwko M. H. oraz P. U., który od dnia 20 października 2003r. pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki. Wydano dwie odrębne decyzje w tym zakresie, skierowane do każdej z wyżej wskazanych osób. Oznacza to, że żadna z osób mieszczących się w dyspozycji art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej nie została pominięta przy orzeczeniu odpowiedzialności za zaległości spółki R..

P. U. winien odpowiadać solidarnie z członkiem zarządu Spółki -M. H. za zaległości Spółki powstałe w dacie pełnienia przez niego obowiązków Prezesa Zarządu spółki R. tj. również za miesiąc wrzesień 2003r. i październik 2003r. Organ pierwszej instancji nie wszczął postępowania w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności P. U. za zaległości Spółki w VAT za wrzesień 2003r. oraz umorzył wobec niego postępowanie podatkowe w zakresie zaległości w VAT za październik 2003r. Dlatego P. U. podlega wyłączeniu z odpowiedzialności podatkowej za w/w miesiące.

W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2009r. (sygn. akt. I FPS 4/08), organ odwoławczy stwierdzić, że z uwagi na nie orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności drugiego członka zarządu, który również powinien ponosić odpowiedzialność za zaległości R. Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień i październik 2003r., M. H. nie miałby prawa do zrealizowania swego uprawnienia co do roszczeń regresowych za te miesiące. Ta okoliczność również przemawia za umorzeniem wszczętego przez organ pierwszej instancji postępowania wobec M. H. w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości w VAT spółki R. za wrzesień

i październik 2003r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. H. wniósł o uchylenie powyższej decyzji w części dotyczącej orzeczenia o jego solidarnej ze Spółką odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki R. w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2003r. wraz z należnymi odsetkami.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż jak ustaliły organy podatkowe,

w chwili, gdy powstały zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2003, brak było przesłanek do ogłoszenia upadłości lub otwarcia postępowania układowego, co uznano za okoliczność nie mającą znaczenia w sprawie. W tym zakresie jednak stanowisko organów podatkowych, zdaniem strony, uznać należy za wadliwe, ponieważ sprzeczne z normą art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Celem ustalenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki

z o.o. konieczne jest nie ustalenie pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowej oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, czego prawidłowo dokonano w tej sprawie, ale także rozważenie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność.

Stosownie do 116 § 1 Ordynacji podatkowej członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o., m.in. jeżeli wykaże, że ogłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki oraz nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy. W zakresie tej przesłanki skarżący wskazywał, że do czasu pełnienia obowiązków prezesa zarządu Spółka była wypłacalna, płaciła swoje zobowiązania i nie było przesłanek do złożenia wniosku o upadłość Spółki. Dopiero w późniejszym okresie zaistniały ku temu okoliczności, lecz on nie miał już wpływu na zgłoszenie wniosku o upadłość Spółki. Przy niezakwestionowaniu tych twierdzeń i przyjęciu przez organy podatkowe, że są one zgodne z poczynionymi

w sprawie ustaleniami, błędnie przyjęto, że taki stan faktyczny nie wyłącza odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki z o.o., z uwagi na brak jego winy w zakresie nie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego.

Przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w zakresie analizowanej przesłanki, należy bowiem rozumieć, w opinii skarżącego, w ten sposób, że jedynie w przypadku, gdy członek zarządu miał wpływ na dokonanie we właściwym czasie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego), a nie nastąpiło w tym czasie zgłoszenie tego wniosku lub wszczęcie tego postępowania, od odpowiedzialności tej wyłączyć go może jedynie wykazanie, że nie nastąpiło to z jego winy. Odwołanie w ramach tej normy do wykazania braku winy członka zarządu spółki za niepodjęcie określonych w niej działań, a więc okoliczności wolicjonalnych, wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca uznał, iż członek zarządu nie może ponosić odpowiedzialności za okoliczności, na które nie miał jakiegokolwiek wpływu. Jeżeli zatem w momencie, gdy członek zarządu spółki z o.o. przestał czynnie pełnić tę funkcję istniały zaległości podatkowe spółki, lecz jej kondycja finansowa nie dawała podstaw do zgłaszania wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego), co uległo zmianie w czasie, kiedy piastował on już tę funkcję biernie i nie miał wpływu na podjęcie tych działań - spełniona jest w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przesłanka wykazania braku winy tego członka za nie zgłoszenie wniosku

o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego we właściwym ku temu czasie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Ustosunkowując się do twierdzeń skarżącego, organ podkreślił, iż zła sytuacja finansowa Spółki musiała być znana M. H., który pełniąc funkcję Prezesa Spółki, czynił to ze wszelkimi konsekwencjami na własny rachunek. Był zobowiązywany do dołożenia należytej staranności w wykonywaniu związanych z tą funkcją obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. A zatem z chwilą zorientowania się w złej kondycji Spółki winien podjąć stosowne działania, które pozwoliłyby mu zwolnić się z odpowiedzialności. W aktach sprawy istnieją dowody na to, iż we wrześniu 2003r., a także jeszcze do dnia 7 października 2003r. M. H. czynnie reprezentował Spółkę, uczestnicząc w kontroli podatkowej przeprowadzanej w tej Spółce, czy też podpisując deklaracje podatkowe Spółki R.. Powyższe oznacza, że brak jest powodu, aby twierdzić, iż nie ponosi on winy w nieterminowym, bo spóźnionym zgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kognicję sądu administracyjnego wyznaczają przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola ta ogranicza się, więc do badania, czy rozpoznając sprawę organy administracji publicznej nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Sąd, orzekając w granicach danej sprawy, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej jako ustawa p.p.s.a.). Ocena dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Kontrola Sądu dokonana zgodnie z powyższymi kryteriami wskazuje, że skarga jest niezasadna.

Warunki orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu zostały wyraźnie sprecyzowane w art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), określana dalej jako Ordynacja.

Z uregulowania powyższego wynika, iż członkowie zarządu ponoszą solidarną odpowiedzialność całym swoim majątkiem za zaległości z tytułu zobowiązań powstałych w czasie pełnienia przez nich funkcji członka zarządu, jeśli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu skutecznie wykaże, że:

- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

- nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Okolicznością niekwestionowaną w sprawie było to, że Zakład Pracy Chronionej "R." Sp. z o.o. w J., prowadziła działalność gospodarczą w zakresie handlu i produkcji stolarki PCV, sprzedaży folii do pakowania, sprzedaży samochodów i części samochodowych. Będąc czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług w określonym przepisami ustawy o podatku od towarów i usług terminie Spółka zobowiązana była do złożenia deklaracji podatkowych VAT-7 oraz do dokonania zapłaty kwot zobowiązań podatkowych wynikających z tych deklaracji. Spółka "R." składając deklaracje dla potrzeb podatku VAT nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku, wynikającego z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.) i nie wpłaciła do dnia 25.09.2003r., podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2003r. w wysokości 23 266,00zł., co skutkowało powstaniem należnych odsetek na dzień 10.12.2008r. w wysokości 15 933,00zł.

Dla przesądzenia o odpowiedzialności M. H. na podstawie art. 116 § 2 Ordynacji za zaległości podatkowe Spółki "R." z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień 2003r. niezbędne jest ustalenie, że w okresie, którego dotyczą zaległości podatkowe pełnił on formalnie i faktycznie obowiązki członka zarządu. Okoliczność, że M. H. w Spółce "R." pełnił od 27.07.2002r. do 20.10.2003r. obowiązki Prezesa, a następnie członka zarządu wynika z załączonej do akt sprawy opinii biegłego sądowego S.K. opracowanej na zlecenie Prokuratury Rejonowej w J., z dnia 21.06.2004r. do sprawy o sygn. akt [...], oraz z uchwał: Nr 14 z dnia 16.10.2003r. w sprawie odwołania M. H. z dniem 20.10.2003r. z funkcji Prezesa zarządu Spółki "R." i Nr 16 z dnia 16.10.2003r. w sprawie powołania M. H. z dniem 20.10.2003r. na funkcję członka zarządu. Okoliczności powyższej, co wynika z treści skargi skarżący nie kwestionuje.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału procesowego można jednoznacznie ocenić charakter czynności faktycznie wykonywanych przez skarżącego jako członka zarządu Spółki w okresie powstania zaległości w podatku VAT tj. za sierpień 2003r. (26.09.2003r.) oraz w dniu 1 października 2003r, w której to dacie powinien być złożony wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki. Można jednoznacznie stwierdzić, że mimo pobierania zasiłku chorobowego od 2.12.2002r. do 14.09.2003r., a od 15.09.2003r. świadczenia rehabilitacyjnego rola M. H. jako Prezesa zarządu Spółki nie sprowadzała się jedynie do biernego sprawowania tej funkcji. Analizując dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, Sąd podziela ustalenia organów, że w okresie od lipca 2003r. do 7 października 2003r. M. H. czynnie sprawował funkcję Prezesa zarządu o czym świadczą następujące dowody:

1) deklaracja dla podatku akcyzowego AKC-2 za miesiąc lipiec 2003r. złożona

do Urzędu Skarbowego w J. w dniu 25.08.2003r. podpisana przez

M. H. jako Prezesa zarządu;

2) deklaracja dla podatku akcyzowego AKC-2 za miesiąc sierpień 2003r. złożona do Urzędu Skarbowego w J. w dniu 25.09.2003r. podpisana przez M. H. jako Prezesa zarządu;

3) korekta deklaracji VAT-7 za miesiąc maj 2003r. złożona do Urzędu Skarbowego w J. (data wypełnienia 7.10.2003r.) podpisana przez M. H. jako Prezesa zarządu;

4) imienne upoważnienie do przeprowadzenia kontroli podatkowej z dnia 11.09.2003r. w zakresie podatku VAT za lipiec 2003r. odbiór którego w siedzibie Spółki pokwitował M. H. -Prezes zarządu

5) protokół z kontroli podatkowej z dnia 11.09.2003r. podpisany przez Prezesa

zarządu M. H. w siedzibie Spółki.

Z powyższego wynika, że skarżący wypełniając statutowe obowiązki podejmował istotne dla interesów Spółki i dla jej bieżącego funkcjonowania czynności faktyczne. Dla orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki decydujące znaczenie miała zatem okoliczność, że w okresie o jakim mowa (sierpień, wrzesień, październik 2003r.) miał on faktyczny i wyłączny wpływ na działania Spółki "R.". Był jedyną osobą pełniącą w tym okresie funkcję w zarządzie Spółki, uczestniczył w kierowaniu Spółką, faktycznie wykonując czynności związane z zarządzaniem, mimo niekwestionowanego faktu pobierania zasiłku chorobowego

i świadczenia rehabilitacyjnego.

Nie ma zatem wątpliwości, że organy podatkowe obu instancji wykazały ponad wszelką wątpliwość spełnienie powyższej przesłanki (pozytywnej) dla orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe Spółki.

Warunkiem koniecznym (przesłanką pozytywną) podjęcia orzeczenia w trybie art. 116 § 1 Ordynacji jest ponadto bezskuteczność egzekucji do majątku spółki, którą to okoliczność organy podatkowe władne są wykazać za pomocą wszelkich dowodów potwierdzających fakt niemożności zaspokojenia całości bądź części publicznoprawnych roszczeń.

W ocenie Sądu decyzje wydane w rozpoznawanej sprawie odpowiadają przedstawionym wymogom. W decyzjach organów obu instancji powołano się zasadnie przy ustalaniu tej przesłanki na bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki wywiedzioną z dowodów szczegółowo opisanych w decyzjach, które są dokumentami urzędowymi (postanowienie z dnia 27.06.2007r. sygn. akt V GUp 13/04 Sądu Rejonowy w K., Sądu Gospodarczego o umorzeniu postępowania upadłościowego Spółki "R.", postanowienie z dnia 30.07.2008r. Nr [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec Spółki, tytuły wykonawcze).

Zebrany materiał dowodowy pozwolił organom na pełną ocenę, że wykorzystano wszystkie środki egzekucji i skierowano ją do całego majątku Spółki, a także że podjęto wszelkie działania w celu ustalenia stanu majątkowego Spółki (notatka urzędowa poborcy skarbowego). Organ w zaskarżonej decyzji tę przesłankę wykazał, obszernie i należycie, powołując się na dowody oraz przepisy prawne, uzasadnił jej spełnienie. Wyniki egzekucji w stosunku do majątku Spółki oraz podejmowane przez organy czynności w tym zakresie nie były przez skarżącego kwestionowane, a w ocenie Sądu są wystarczającymi dla wykazania przesłanki bezskuteczności egzekucji.

Sąd uznaje za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 116

§ 1 Ordynacji przez błędne przyjęcie, że stan faktyczny sprawy nie wyłącza odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zaległości Spółki z uwagi na brak jego winy w zakresie nie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego. Skarżący podnosi, że skoro z ustaleń organów jasno wynika, że od dnia 1.10.2003r. przestał czynnie pełnić funkcję, a rozpoczął bierne piastowanie funkcji Prezesa zarządu to nie miał wpływu na zgłoszenie wniosku o upadłość Spółki. Twierdzenia skarżącego są nieprecyzyjne w zakresie oceny stanu faktycznego prawidłowo ustalonego przez organy.

W oparciu o dowody zebrane w sprawie organy miały bowiem podstawę do przyjęcia, że skarżący faktyczne pełnił funkcję Prezesa zarządu Spółki od lipca 2003r. do 7 października 2003r. Wbrew zarzutom skargi w dniu 1 października 2003r., na co wskazują dokumenty podpisane przez skarżącego jako Prezesa zarządu (korekta deklaracji VAT-7 za miesiąc maj 2003r. złożona do Urzędu Skarbowego w J., data wypełnienia 7.10.2003r.) pełnił on faktycznie czynności związane tą funkcją. Oznacza to, że miał wpływ na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, zwłaszcza, że stan finansów Spółki, który obiektywnie powinien być dokładnie znany skarżącemu, uzasadniał złożenie takiego wniosku właśnie w dniu 1 października 2003r. Z dokumentów podpisanych przez skarżącego w okresie od lipca do 7 października 2003r. wynika, że skarżący miał możliwość systematycznego poznawania faktów obrazujących niekorzystne zmiany zachodzące w sytuacji finansowej Spółki w poszczególnych okresach.

Organ podatkowy w zaskarżonej decyzji wykazał, że w dacie 1.10.2003r., kiedy to skarżący pełnił faktycznie funkcję Prezesa zarządu Spółki zaistniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o jej upadłość. Po właściwej ocenie stanu finansów Spółki skarżący mógł powziąć wiadomość o istnieniu tych przesłanek, lecz stosownego wniosku nie zgłosił niezwłocznie. Zgłoszony zaś w późniejszym czasie wniosek (grudzień 2003r.), co prawda doprowadził do wszczęcia postępowania upadłościowego, jednakże nastąpiło późniejsze umorzenie tegoż postępowania.

Trafne jest zatem stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że pomimo tych wszystkich okoliczności M. H. nie wniósł skutecznie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Jednym z warunków zwolnienia od odpowiedzialności za zaległości podatkowe osoby prawnej jest złożenie prawidłowego i prawnie skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Wniosek o ogłoszenie upadłości może być uznany za zgłoszony we właściwym czasie, gdy wykazane zostało, że zgłaszając go zarząd (członek zarządu) uczynił ze swej strony wszystko, by nie dopuścić do zniweczenia celu postępowania upadłościowego poprzez stworzenie sytuacji, w której niektórzy wierzyciele są zaspokajani kosztem innych.

Odpowiedzialność za zrealizowanie tego celu spoczęło właśnie na Prezesie zarządu Spółki – M. H., który był zarówno uprawniony jak i jednocześnie zobowiązany do kontrolowania stanu finansów i majątku Spółki oraz do zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego, gdy zaistniały do tego podstawy.

W skardze skarżący twierdzi, że do czasu pełnienia obowiązków Prezesa zarządu Spółka była wypłacalna, płaciła swoje zobowiązania i nie było przesłanek do złożenia wniosku o upadłość. Dopiero w późniejszym okresie zaistniały ku temu okoliczności, lecz on nie miał już wpływu na zgłoszenie wniosku o upadłość Spółki.

Zarzut skargi dotyczący braku podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki w dniu 1.10.2003r., należy uznać za niezasadny. Zważywszy bowiem na treść opinii biegłego sądowego S. K. opracowanej na zlecenie Prokuratury Rejonowej w J., z dnia 21.06.2004r. do sprawy o sygn. akt [...] wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki "R." został złożony w dniu 12.12.2003r., a winien być złożony co najmniej w dniu 1.10.2003r., gdyż z dniem 30.09.2003r. Spółka nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań, a to oznacza, że stała się niewypłacalna. Faktów wynikających z ww. opinii skarżący skutecznie nie zakwestionował, twierdzenia o braku podstaw do złożenia w dniu 1.10.2003r. wniosku o ogłoszenie upadłości stanowią zatem polemikę z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi organu dokonanymi w sprawie.

W tym miejscu należy podkreślić, że ze względu na rozkład ciężaru dowodu,

w sprawach dotyczących odpowiedzialności podatkowej członków zarządu spółki z o.o., podatnik musi być stroną aktywną od początku postępowania podatkowego w zakresie wykazywania przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Twierdzenia podatnika powinny wykazywać się racjonalnością i wiarygodnością, choćby w stopniu uprawdopodobnienia. W niniejszej sprawie tak się nie stało. Zaznaczyć należy, że to w interesie samego podatnika, na którym spoczywa ciężar dowodowy, leży przedstawienie materiału dowodowego, który wskazywałby, iż zachodzą przesłanki egzoneracyjne z art. 116 § 1 Ordynacji.

W analizowanej sprawie twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe

i gołosłowne. Skoro strona nie wykazała konkretnych okoliczności i nie poparła ich dokumentami, organy były uprawnione, aby z tego wywieść negatywne dla niej skutki prawne.

W toku postępowania administracyjnego skarżący nie wskazał skutecznie innych podstaw do uwolnienia się od odpowiedzialności tj. nie powoływał się na toczące się postępowanie układowe jak również nie wskazał mienia, z którego możliwa jest egzekucja (art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji).

W konkluzji stwierdzić należy, że skarga M. H. nie zasługuje na uwzględnienie bowiem organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów prawa materialnego zarzucanego w skardze tj. art. 116 § 1 Ordynacji.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o przyznaniu adwokatowi Ł. A. B. wynagrodzenia w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej uzasadniają przepisy art. 250 p.p.s.a w zw. z §18 ust. pkt 1 c, § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U.02.163.1348).