Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 756/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. (dalej: PPWIS) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. (dalej: PPIS) z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], którą nie stwierdzono u T. K. choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego i przyśrodkowego kości ramiennej lewej, wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367).

Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

T. K. w dniu [...] listopada 2010 r. zgłosił do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B. podejrzenie choroby zawodowej "przewlekłego zapalenia stawu łokciowego prawego bocznego i przyśrodkowego oraz stawu łokciowego lewego nadkłykcia przyśrodkowego, zadawnione uszkodzenie stożka rotatorów prawego i lewego barku oraz entezopatię".

Organy Inspekcji Sanitarnej umorzyły postępowanie wywołane powyższym zgłoszeniem (decyzja PPWIS z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję PPIS z dnia [...] lutego 2011 r.). Wskazały, że w zakresie stwierdzenia zgłoszonej choroby zawodowej (pozycja 19 wykazu chorób zawodowych) była już wydana w 2009 r. decyzja ostateczna odmowna, od której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę prawomocnym wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie II SA/Bk 8/10.

Wyżej wskazane decyzja umarzająca postępowanie i utrzymująca ją w mocy decyzja PPWIS zostały jednak uchylone przez WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 6 lipca 2011 r. w sprawie II SA/Bk 380/11. Sąd zakwestionował ustalenie organów o wystąpieniu tożsamości spraw zainicjowanych zgłoszeniem z dnia 15 listopada 2010 r. i zakończonych decyzjami z 2009 r. skontrolowanymi w sprawie II SA/Bk 8/10. Wskazał, że sprawa rozstrzygnięta decyzjami z 2009 r. dotyczyła wyłącznie przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej prawej. Sąd zwrócił również uwagę, że organy umorzyły postępowanie w zakresie całego punktu 19 wykazu chorób zawodowych a nie w zakresie konkretnej jednostki chorobowej oraz że powinny objąć swoim badaniem wszystkie jednostki chorobowe wskazane w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, w dniu [...] września 2011 r. skierowano T. K. na badanie do medycznych jednostek orzeczniczych (k. 10 akt adm. I instancji) w zakresie obejmującym: "przewlekłe zapalenie stawu łokciowego lewego nadkłykcia przyśrodkowego, zadawnione uszkodzenie stożka rotatorów prawego i lewego barku oraz entezopatia". Organy Inspekcji Sanitarnej wyodrębniły bowiem na podstawie zgłoszenia z dnia [...] listopada 2010 r. trzy postępowania:

- dotyczące "przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej prawej" (pozycja 19.5 wykazu chorób zawodowych z 2009 r.), w którym decyzjami PPIS z dnia [...] października 2011 r. oraz PPWIS z dnia [...] grudnia 2011 r. umorzyły postępowanie. Zdaniem organów, w przedmiocie tym postępowanie jest tożsame z postępowaniem zakończonym prawomocnie wyrokiem w sprawie II SA/Bk 8/10, zaś od wydania decyzji ostatecznej już kontrolowanej przez sąd nie zaszły zmiany w stanie faktycznym ani w stanie prawnym usprawiedliwiające wzruszenie decyzji ostatecznej (k. 590-599 akt adm.);

- dotyczące "zadawnionego uszkodzenia stożka rotatorów prawego i lewego barku oraz entezopatii", w którym orzeczeniem lekarskim z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Poradnia Chorób Zawodowych P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (dalej: PChZ) stwierdziła brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w pozycji 19.4 wykazu chorób zawodowych z 2009 r. (k. 255 akt adm.). W uzasadnieniu zaskarżonej w sprawie niniejszej decyzji pierwszoinstancyjnej na s. 12 PPIS wskazał, że zakończył to postępowanie decyzją umarzającą z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...]. Decyzji tej brak jest w aktach administracyjnych sprawy;

- dotyczące "przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego i przyśrodkowego kości ramiennej lewej", tj. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 19.5 wykazu chorób zawodowych z 2009 r. (sprawa niniejsza).

W niniejszej sprawie PChZ wydała orzeczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], w którym stwierdzono brak podstaw do rozpoznania ww. choroby zawodowej. Instytut Medycyny Pracy w Ł. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] również stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] PPIS nie stwierdził u T. K. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 19.5 wykazu chorób zawodowych, a PPWIS orzeczeniem z dnia [...] października 2014 r. utrzymał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy. Wyrokiem z dnia 26 lutego 2015 r. WSA w Białymstoku oddalił skargę od powyższych orzeczeń organów Inspekcji Sanitarnej.

Wyrok powyższy oraz poprzedzające go decyzje organów Inspekcji Sanitarnej obydwu instancji zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 6 kwietnia 2017 r. w sprawie II OSK 2029/15. Sąd kasacyjny podzielił stanowisko skarżącego T. K. o niedostatecznie wyczerpującym przeprowadzeniu postępowania dowodowego związanego z rozpoznaniem choroby zawodowej. Zdaniem sądu kasacyjnego, organy skoncentrowały się na wykazaniu nie tyle związku pomiędzy określoną w wykazie chorób zawodowych chorobą i warunkami pracy skarżącego, ale opierając się na orzeczeniach lekarskich uwypukliły, że stwierdzone u strony schorzenie nie zalicza się do chorób zawodowych. Nie dość wyczerpująco ustosunkowano się jednak, w ocenie NSA, do zebranej w sprawie dokumentacji medycznej, o czym świadczy "zanadto skrótowe" uzasadnienie decyzji zaskarżonej. Sąd kasacyjny wskazał, że o ile orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy stanowi w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej dowód wiodący, to jednak nie uzasadnia to nieumotywowanego pominięcia twierdzeń i dowodów przedstawionych przez skarżącego. Zdaniem NSA, "przeciwwagą dla orzeczeń lekarskich zebranych w sprawie nie są jedynie subiektywne opinie samego T. K.. Skarżący kasacyjnie opiera swe twierdzenia o szereg dokumentów pochodzących z dokumentacji medycznej, sporządzonych przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną, w których – jak podkreśla skarżący – odnotowano u niego fakt wystąpienia przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej". Sąd kasacyjny, nie podważając a priori trafności postawionych w sprawie diagnoz, zwrócił jednak uwagę, że stanowią one dowód w postępowaniu administracyjnym, a zasady tego postępowania, w tym zasada przekonywania (art. 11 K.p.a.) nakazują organowi każdy dowód oceniać na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w tym konfrontować z innymi dowodami, jeżeli zajdzie taka potrzeba (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). NSA wskazał też na treść art. 107 § 3 K.p.a. i wyprowadził, że w uzasadnieniu orzeczeń medycznych jedynie sprawozdawczo odniesiono się do faktu wielokrotnego badania skarżącego oraz "brak w nich jednoznacznych odniesień do konkretnych, zgłaszanych dowodów, które – jak twierdzi skarżący – potwierdzają stwierdzenie u niego przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej". W ocenie NSA, standardy postepowania administracyjnego wymagają, aby organy orzekające nie tylko wskazały powody, dla których przyjmują określoną diagnozę schorzenia skarżącego, ale powinny także rozwiać zgłaszane przez niego wątpliwości związane z treścią dokumentacji medycznej, która zdaniem strony świadczy o istnieniu przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej. NSA wskazał na możliwości uzupełnienia stanowiska jednostki medycznej na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w sytuacji, gdy znajdujące się w aktach orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy nie zawiera wyczerpującego stanowiska co do treści dokumentacji medycznej, na którą powoływał się T. K..

W ponownie prowadzonym postępowaniu po wyroku NSA:

- PChZ wydała w dniu [...] czerwca 2018 r. orzeczenie nr [...], w którym wskazała, że "nie znajduje podstaw do uznania etiologii zawodowej przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego i przyśrodkowego kości ramiennej lewej". Instytut Medycyny Pracy w orzeczeniu z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] rozpoznał u strony "obustronne przewlekłe zapalenie obu nadkłykci przyśrodkowych kości ramiennych oraz chorobę Dupuytrena palca III i V I stopnia", nie stwierdzając jednocześnie cech zapalenia nadkłykci bocznych. W orzeczeniu Instytutu również wskazano, że: znacznie minął roczny okres narażenia na czynniki chorobotwórcze, kolejne rozpoznania ortopedyczne wskazują na pozazawodową etiologię schorzenia, a "podczas wykonanych w przeszłości badań ortopedycznych w IMP w Ł. nie potwierdzono zapalenia nadkłykcia kości ramiennej" (k. 496 i 560 akt adm.);

- w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. PPIS zwrócił się do Instytutu o ograniczenie orzeczenia wyłącznie do kości ramiennej lewej i uwzględnienie w wydanym orzeczeniu konkretnych dowodów medycznych, które zawierają lub nie zawierają rozpoznania zapalenia nadkłykcia. W odpowiedzi na to wezwanie Instytut wydał w dniu [...] kwietnia 2019 r. orzeczenie - korektę, w którym ograniczył rozpoznanie do kości ramiennej lewej. W piśmie z tej samej daty wskazał, że "podczas procesu diagnostycznego uwzględniono całość dostarczonej dokumentacji, pomimo że ze względu na jej obszerność nie odniesiono się do poszczególnych dokumentów" (k. 589, 642-643 akt adm.).

W trakcie postępowania włączono również do akt postępowania sukcesywnie uzupełnianą przez T. K. dokumentację medyczną historyczną oraz aktualną. Postanowieniem dowodowym z dnia 7 lutego 2019 r. PPIS dopuścił dowód z wyroku w sprawie II SA/Bk 8/10, decyzji od których tym wyrokiem oddalono skargę oraz z decyzji PPIS z dnia [...] października 2011 r. i PPWIS z dnia [...] grudnia 2011 r. umarzających postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią "przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej prawej" (k. 628 akt adm.).

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. PPIS nie stwierdził u T. K. choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego i przyśrodkowego kości ramiennej lewej, wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Zdaniem PPIS, w ponownie prowadzonym postępowaniu powtórzono proces diagnostyczno-orzeczniczy ze szczególnym zwróceniem uwagi na potrzebę odniesienia się do konkretnych wniesionych przez stronę dowodów w postaci dokumentacji medycznej z innych jednostek medycznych, które w swej treści rozpoznają zapalenie nadkłykci kości ramiennej lewej. Uzyskano orzeczenie lekarskie PChZ z dnia [...] czerwca 2018 r., w którym "lekarz orzecznik powtórzył bardzo dokładną analizę medycznego materiału medycznego wniesionego przez stronę postępowania" ze wskazaniem, iż w latach 1993-2008 strona była kilkakrotnie diagnozowana w PChZ oraz Instytucie Medycyny Pracy w Ł. z powodu podejrzenia m. in. choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywanej pracy - przewlekłego zapalenia obu nadkłykci kości ramiennej prawej i w tym okresie nie zgłaszała dolegliwości ze strony lewego stawu łokciowego. W przeprowadzonych kilkakrotnie badaniach lekarskich, w tym neurologicznych i ortopedycznych, nie stwierdzono patologii w zakresie lewego stawu łokciowego, natomiast postępowanie diagnostyczno-orzecznicze potwierdziło obecność choroby zwyrodnieniowej wielostawowej. Zdaniem PPIS, PChZ wydała orzeczenie "po przeanalizowaniu całości zgromadzonej bardzo obszernej dokumentacji medycznej (poradni: ortopedycznych, reumatologicznej, neurologicznej i rehabilitacyjnej), opinii lekarzy biegłych sądowych, dokumentacji Poradni Chorób Zawodowych od 1993 r. wyników badań dodatkowych. Stwierdzone u badanego zmiany w układzie kostno-mięśniowym mają charakter uogólnionej choroby zapalno-zwyrodnieniowej kości". Jak wskazał PPIS, choroby zawodowej nie potwierdzono również w orzeczeniach IMP wydanych dnia [...] grudnia 2018 r. oraz uzupełniającym z dnia [...] kwietnia 2019 r. W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy stwierdzono: obustronne przewlekłe zapalenie obu nadkłykci przyśrodkowych kości ramiennych oraz choroby Dupuytrena palca III i VI stopnia; nie stwierdzono cech zapalenia nadkłykci bocznych; wskazano na wielokrotne prowadzenie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w latach 1994-2014 r., kiedy to w konsultacjach ortopedycznych w Instytucie nie potwierdzano cech zapalenia nadkłykcia kości ramiennej; nie stwierdzono zmian chorobowych w układzie ruchu mogących być następstwem sposobu wykonywania pracy podczas postępowania orzeczniczego w 2008 r. oraz w trakcie hospitalizacji w Oddziale Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w 2014 r., diagnozowane wówczas schorzenia nie byty objęte wykazem chorób zawodowych. Jak powtórzył PPIS za Instytutem Medycyny Pracy, pojawianie się kolejnych rozpoznań ortopedycznych w trakcie braku narażenia na sposób wykonywania pracy predysponujący do rozwoju choroby świadczy o pozazawodowej etiologii schorzenia.

W oparciu o powyższe PPIS ustalił, że:

- zgodnie z przeprowadzoną oceną narażenia zawartą w "Karcie narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" z dnia [...] czerwca 2014 r. - narażenie na czynnik szkodliwy tj. pracę wymagającą ruchów monotypowych kończyn górnych z przeciążeniem narządu ruchu, występowało w okresie zatrudnienia w latach 1978 -1994;

- jednostka właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Instytut Medycyny Pracy w Ł. w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2019 r. rozpoznała po hospitalizacji schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych (obustronne przewlekłe zapalenie obu nadkłykci przyśrodkowych kości ramiennych), ale wywołane czynnikami pozazawodowymi;

- podczas poprzedniej hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. zakończonej orzeczeniem lekarskim z dnia [...] czerwca 2014 r. rozpoznano u pacjenta zmiany zwyrodnieniowe obu stawów łokciowych z obustronnymi zmianami wytwórczymi okolicy nadkłykci przyśrodkowych ze skostnieniem w obrębie tkanek miękkich przyczepu bliższego zginaczy palców i nadgarstka prawego, które nie jest wymienione w wykazie chorób zawodowych;

- stosownie do orzeczenia nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. wydanego przez PChZ, w trakcie diagnozowania przez PChZ i Instytut Medycyny Pracy w Ł. w latach 1993-2008 badany nie zgłaszał dolegliwości ze strony lewego stawu łokciowego i stawów barkowych. W przeprowadzonych kilkakrotnie badaniach lekarskich, w tym neurologicznych i ortopedycznych, nie stwierdzono patologii w zakresie stawów barkowych i lewego stawu łokciowego, natomiast potwierdzono chorobę zwyrodnieniową wielostawową;

- postępowania diagnostyczno-orzecznicze dotyczące zawodowej etiologii chorób układu ruchu było przeprowadzone wielokrotnie, a szczegółowa analiza dokumentacji medycznej wykazała, że w trakcie wykonanych w przeszłości konsultacji ortopedycznych w Instytucie w Ł. nie potwierdzono cech zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.

Zdaniem PPIS powyższe wskazuje, że okres, który upłynął od czasu zakończenia pracy narażającej na czynnik chorobotwórczy (rok 1994) do pierwszego rozpoznania przez uprawnioną jednostkę medyczną schorzenia w postaci obustronnego przewlekłego zapalenia obu nadkłykci przyśrodkowych kości ramiennych, wymienionego w poz.19.5 wykazu chorób zawodowych (rok 2018), wynosi 24 lata i jest zbyt długi by ustalić związek przyczynowy między narażeniem wynikającym ze sposobu wykonywania pracy a schorzeniem, które może być następstwem narażenia. Okres ujawnienia nie powinien bowiem przekraczać roku, co wynika z rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r., podczas gdy u strony jest on znacznie dłuższy.

Odnosząc się do materiału dowodowego powoływanego przez stronę w stanowiskach z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz [...] stycznia 2019 r. PPIS wskazał, że dotyczy on w większości przypadków stawu łokciowego prawego, gdy obecnie prowadzone postępowanie dotyczy przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego i przyśrodkowego kości ramiennej lewej. Jak wywiódł PPIS, pierwsze jednoznaczne rozpoznanie, przywołane w "stanowisku" pełnomocnika strony, przewlekłego zapalenia nadkłykcia stawu łokciowego prawego bocznego i przyśrodkowego oraz stawu łokciowego lewego nadkłykcia przyśrodkowego jest z września 2010 r., tj. 16 lat od zakończenia narażenia na czynnik etiologiczny. Zdaniem PPIS, dokument ten został włączony do sprawy postanowieniem z dnia [...] października 2012r. i został uwzględniony w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym, podobnie jak i pozostałe dokumenty zgłaszane przez stronę. Podkreślił, że rozpoznanie zapalenia nadkłykcji przyśrodkowych nastąpiło wiele lat po narażeniu, nadto postępowanie dotyczące kości ramiennej prawej zostało zakończone wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie II SA/Bk 8/10 oraz wydanymi później decyzjami umarzającymi postępowanie. Mimo to dokumentacja służąca za dowód w tamtym postępowaniu została włączona do materiału dowodowego przedmiotowej sprawy. Także organ pierwszej instancji wskazał na zakończenie decyzją umarzającą postępowanie sprawy dotyczące zadawnionego uszkodzenia stożka rotatorów prawego i lewego barku oraz entezopatii.

PPIS nie zgodził się z zarzutami nieprawidłowego przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego. Wskazał, że strona w latach 1972-1994 wykonywała głównie prace instalatorstwa elektrycznego (z użyciem elektronarzędzi, z powtarzalnością czynności i z dużą siłą nacisku), co mogło przeciążać narząd ruchu (kończyny). Uwzględniono szczegółowy opis prac z podaniem zakresu wykonywanych czynności, sposobu, stosowanych narzędzi oraz czasami wykonywanych czynności. Włączono do akt karty oceny narażenia z dnia [...] lutego 2003 r. oraz z dnia [...] stycznia 2004 r. Ustalono, że w latach 1994-2001 r. T. K. nie pracował, od 2001 r. wznowił prowadzenie działalności gospodarczej, w latach 2001-2011 r. wykonał jedynie trzy razy prace instalatorskie (w 2001 r., 2002 r. i 2003 r.), co wynika z treści jego przesłuchania, a w 2011 r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej. Ilość prac narażających oraz ich zakres na przestrzeni lat 2001-2011 uzasadnia stwierdzenie braku narażenia zawodowego.

PPIS podkreślił, że wydał decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego i był związany treścią tego orzeczenia, nie mając jednocześnie prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Wywiódł, że zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie konkretnej jednostki chorobowej umieszczonej w wykazie chorób zawodowych oraz wskazanie, że warunki pracy spowodowały powstanie schorzenia. W przypadku T. K. nie został spełniony drugi z warunków, tj. nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego między rozpoznanym schorzeniem a wykonywaną pracą, ze względu na niezachowanie wymogu czasowego ujawnienia choroby.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. K., który zarzucił naruszenie: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a.; § 6 ust. 1 – 4, § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz art. 2351 Kodeksu pracy przez:

1. bezpodstawne ograniczenie postępowania do przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej lewej, z wyłączeniem schorzenia dotyczącej kości ramiennej prawej;

2. niezastosowanie się przez organ do wytycznych NSA oraz nieprzeanalizowanie dokumentacji medycznej w szczególności z lat 90-tych, w której występują rozpoznania zapalenia nadkłykci kości ramiennej (szczegółowo wymienił do jakich dokumentów organ się nie ustosunkował); niedokonanie rzetelnej oceny pracy strony w świetle Standardów – wytycznych wydanych przez Medycynę Pracy dotyczących przewlekłego zapalenia nadkłykci kości ramiennej wywołane sposobem wykonywania pracy – wytyczne diagnostyczno-orzecznicze;

3. wewnętrzną sprzeczność decyzji.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. PPWIS utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Wskazując na regulacje art. 2352 Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wywiódł, że orzeczenia o rozpoznaniu lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydaje się w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych oraz na podstawie formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Inspektor sanitarny jest związany orzeczeniem lekarskim i nie może samodzielnie oceniać dokumentacji medycznej w taki sposób, że prowadziłoby to do odmiennego rozpoznania schorzenia. PPWIS wskazał, że w przedmiotowej sprawie dwie jednostki orzecznicze medyczne stwierdziły brak podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby narządu ruchu w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego i przyśrodkowego kości ramiennej lewej, zaś rozpoznane schorzenia w układzie kostno-mięśniowym i pojawiające się rozpoznania po ustaniu pracy świadczą o pozazawodowej etiologii schorzenia. Nadto upływ 24 lat od okresu narażenia wyklucza możliwość przyjęcia, że schorzenie rozpoznane obecnie ma zawodowe źródło. PPWIS wskazał, że nie jest rolą organów Inspekcji Sanitarnej analiza wyników badań medycznych, zwłaszcza w kontekście rozpoznania jednostki chorobowej. Nie zgodził się organ odwoławczy z zarzutem odwołania o niesporządzaniu pełnej i rzetelnej oceny narażenia zawodowego. Wskazał, że została sporządzona karta narażenia zawodowego z dnia [...] czerwca 2014 r. (k. 301 akt adm.. Wynika z niej narażenie na czynnik chorobowy w latach 1972-1994 oraz pojedyncze przypadki narażenia w latach 2001 – 2011, kiedy strona prowadziła działalność gospodarczą. Organ wskazał, że dla tych pojedynczych przypadków nie można wykonać chronometrażu pracy. Przywołane zaś przez pełnomocnika skarżącego standardy pracy nie mają w sprawie zastosowania. Zdaniem także PPWIS, przedmiotowe postępowanie dotyczyło ograniczonego zakresu zgłoszenia z dnia [...] listopada 2010 r. W pozostałym zakresie (kość ramienna prawa) przeprowadzono postępowania i zakończono w 2011 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że prawnymi warunkami uznania choroby zawodowej są: rozpoznanie choroby z wykazu, praca w narażeniu, połączenie choroby z narażeniem. W jego ocenie, nie został spełniony warunek pierwszy i trzeci, tj. "rozpoznano schorzenie przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego i przyśrodkowego kości ramiennej lewej, ale rozpoznanie nastapiło po 24 latach. W takich jednak nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem wskazać, że choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy. Organ nie zgodził się również z twierdzeniem, że w jego obowiązku było wskazanie, jaka jest inna niż zawodowa etiologia rozpoznanego aktualnie u strony schorzenia. W pozostałym zakresie uzasadnienie decyzji odwoławczej jest zbieżne ze stanowiskiem organu pierwszej instancji.

Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył do sądu administracyjnego T. K.. Zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., § 6 ust. 1-4 i § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz art. 2351 Kodeksu pracy, bowiem:

1. postępowanie zostało bezpodstawnie ograniczone jedynie do przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego i przyśrodkowego kości ramiennej lewej. Tymczasem zgłoszenie choroby zawodowej z dnia [...] listopada 2010 r. dotyczyło zarówno kości ramiennej ręki prawej jak i lewej, a zatem nie można było prowadzić odrębnie postępowań co do dwóch kości ramiennych;

2. PPIS dopuścił się nieprawidłowości w postępowaniu rozpoznawczym zaakceptowanych następnie przez organ odwoławczy, dotyczących:

a) niezastosowania się przez jednostkę medyczną pierwszego stopnia do wytycznych NSA zawartych w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., o czym świadczy fakt, że jej obecne orzeczenie posiada identyczną treść jak wcześniejsze orzeczenie tej jednostki nr 14/2014 z dnia 28 lutego 2014 r. Obydwa wydał ten sam lekarz;

b) bezpodstawnego uznania, że rozpoznanie choroby w postaci zapalenia nadkłykci przyśrodkowych ramiennych miało miejsce po 24 latach od zakończenia narażenia, w sytuacji gdy choroba występowała już w okresie pracy zawodowej jak i po jej zakończeniu w roku 1994, co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy tj. orzeczenia lekarskiego z dnia 6 grudnia 1995 r. o treści m.in. "pacjent musi być leczony (jeśli będzie taka potrzeba) z powodu epicondylitis"; Karty Informacyjnej Akademii Medycznej Kliniki Reumatologii w B. z dnia [...] czerwca 1997 r., w której w rozpoznaniu klinicznym oraz konsultacji ortopedycznej stwierdzono m.in. "Epicondylitis medialis dextra"; zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia [...] sierpnia 1999 r. wydanego przez SP ZZOZ ZSZ MSWiA, w którym stwierdzono m.in. "Epicondylitis..."; pisma Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. z 2000 r., w którym wyjaśniono, że zaświadczenie lekarskie wydane w dniu [...] lutego 2000 r. oparto na następujących schorzeniach min. "zapalenie nadkłykcia przyśrodkowego prawego"; orzeczenia P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] lipca 2000 r., w którym stwierdzono "Epicondylitis medicalis..."; wyniku badania RTG z dnia [...] kwietnia 2002 r. o treści "Zmiany o charakterze epicondylitis obu stawów łokciowych (bardziej w prawym)."; pisma P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] stycznia 2008 r. podpisanego przez internistę oraz specjalistę neurologa, w którym na s. 2 rozpoznano m.in. "epicondylitis lateralis et medialis humeri"; Konsultacji ortopedycznej z dnia [...] lutego 2008 r., w której na s. 2 stwierdzono "Powyższy obraz wskazuje na przewlekłe zapalenie ze zmianami zwyrodnieniowymi obu nadkłykci (przyśrodkowej i zewnętrznej) kości ramiennej prawej"; skierowania na konsultacje z dnia [...] lutego 2008 r. wydanego przez P. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, w którego rozpoznaniu napisano "Podejrzenie choroby zawodowej. Przewlekłe zapalenie nadkłykcia przyśrodkowego i bocznego prawej kości ramiennej."; skierowania do Poradni Specjalistycznej z dnia [...] września 2010 r. wystawionego przez Zakład Opieki Zdrowotnej MSWiA, w którego rozpoznaniu napisano "Przewlekłe zapalenie nadkłykcia stawu łokciowego prawego bocznego i przyśrodkowego oraz stawu łokciowego lewego nadkłykcia przyśrodkowego"; skierowania do ośrodka Rehabilitacji dziennej z dnia [...] stycznia 2013 r. wystawionego przez NZOZ P. Centrum Medycyny Sportowej i Ortopedii, w którego rozpoznaniu napisano "Przewlekłe zapalenie nadkłykcia b. ramiennej prawej", protokołu oględzin lekarskich z dnia [...] lipca 2013 r., w którego rozpoznaniu napisano m.in. "prawostronny łokieć tenisisty, entezopatia nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej prawej"; Karty Informacyjnej z pobytu w Ośrodku Dziennym Rehabilitacji Ogólnoustrojowej z dnia [...] kwietnia 2013 r. wystawionej przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Zakład Fizykoterapii i Rehabilitacji Leczniczej, w której rozpoznaniu napisano m.in. "Zapalenie nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej PM77.1.";

c) niedokonania rzetelnej oceny pracy skarżącego, zgodnie z wytycznymi zawartymi w dokumencie: Standardy – Wytyczne wydanym przez Medycynę Pracy 2015;66(3):443-450 "Przewlekłe zapalenie nadkłykci kości ramiennej wywołane sposobem wykonywania pracy – wytyczne diagnostyczno-orzecznicze";

3. decyzja PPIS jest wewnętrznie sprzeczna oraz sprzeczne są rozpoznania jednostek orzeczniczych. Skarżący wskazał na poszczególne strony i sformułowania uzasadnień decyzji organu pierwszej i drugiej instancji, z których – w jego ocenie – wynika, iż organy z jednej strony rozpoznawały wyłącznie uogólnioną chorobę zapalno-zwyrodnieniową kości, stawów, ścięgien, a z drugiej strony rozpoznawały obustronne przewlekłe zapalenie obu nadkłykci przyśrodkowych kości ramiennych wymienione w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych. Także wskazały sprzecznie, że pierwsze rozpoznanie miało miejsce po 24 latach oraz po 16 latach.

W uzasadnieniu skargi:

- wyprowadzono na podstawie treści zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej z dnia 15 listopada 2010 r. oraz uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Bk 380/11 z dnia 6 lipca 2011 r., że nie zachodzi tożsamość spraw zainicjowanych tym zgłoszeniem oraz spraw dotyczących choroby zawodowej układu ruchu poprzednio prowadzonych odnośnie skarżącego. W związku z treścią ww. zgłoszenia, które obejmowało kość ramienną prawą i lewą, zdaniem strony postępowanie zainicjowane tym zgłoszeniem powinno dotyczyć obu kości ramiennych (prawej i lewej). Wskazano, że postępowanie zawsze powinno dotyczyć całości zgłoszenia chorób zawodowych (§ 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Tymczasem skierowanie wystawione skarżącemu w dniu [...] września 2011 r. nie obejmowało fragmentu zgłoszenia dnia [...] listopada 2010 r., tj. "przewlekłego zapalenia stawu łokciowego prawego bocznego i przyśrodkowego";

- wskazano, że niewykonanie wytycznych NSA w sprawie II OSK 2029/15 polega na wydaniu orzeczeń lekarskich stanowiących jedynie kopię orzeczeń poprzednich oraz niezawarciu w aktualnym orzeczeniu PChZ analizy sposobu czy warunków wykonywania pracy przez skarżącego. Zdaniem strony, niewystarczające i zbyt lakoniczne jest także wskazanie, że "Wpływ na przebieg choroby mogą mieć takie czynniki jak: wiek, zaburzenia statyki kręgosłupa, stwierdzane u pacjenta od wielu lat schorzenia o charakterze metabolicznym i ogólnoustrojowym - cukrzyca, zaburzenia lipidowe, hyperurykemia, nadciśnienie tętnicze". Wskazania te stanowią przypuszczenia lekarskie, bez podania ich uzasadnienia. Nadto, orzeczenie PPWIS nie ustosunkowuje się do zarzutów odwołania, w których wskazano na brak analizy w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji dokumentacji medycznej szczegółowo wskazywanej przez stronę. Orzeczenia te są również sprzeczne, bowiem nie zwrócono w nich uwagi, że jednostka medyczna pierwszego stopnia nie rozpoznała u strony choroby zawodowej a uczyniła to jednostka medyczna odwoławcza. Nie wiadomo więc, jakie jest ostateczne stanowisko jednostek medycznych. Nadto z wielu wskazanych przez stronę dokumentów wynika, że u skarżącego występowała choroba zawodowa w okresie narażenia. Skarżący wykonywał pracę zawodową monotypową z przeciążeniem narządu ruchu, co wynika wprost ze skierowania z dnia [...] września 2011 r. Nierzetelne wykonanie analizy wykonywanej przez skarżącego pracy, w tym nieokreślenie liczby ruchów, czasokresu ani obciążenia jest sprzeczne ze wskazanymi w zarzutach skargi Standardami – Wytycznymi, których obszerne fragmenty przytoczono w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wywiódł, że nie stwierdzono u skarżącego udokumentowanych objawów chorobowych, które by wystąpiły w okresie jednego roku od zakończenia pracy w narażeniu na czynnik mogący wywołać chorobę zawodową, w kierunku której prowadzone było postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek sąd nie podzielił wszystkich sformułowanych w niej zarzutów.

Istotne w sprawie znaczenie ma fakt, że zarówno organy jak i obecnie rozpoznający sprawę sąd pozostawały związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r. w sprawie II OSK 2029/15 (wyrok jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako CBOSA oraz znajduje się w aktach administracyjnych sprawy). Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Mając powyższą zasadę na uwadze wskazać należy, że wyrokiem w sprawie II OSK 2029/15 uchylono zarówno wyrok sądu pierwszej instancji w sprawie II SA/Bk 1185/14, jak i decyzje organów obydwu instancji, przede wszystkim z uwagi na niezrealizowanie przez organy (i niedostrzeżenie tego przez WSA w Białymstoku) zasady przekonywania. NSA wskazał, że zasada ta sformułowana w art. 11 K.p.a. nakazuje organom każdy dowód oceniać na podstawie całokształtu materiału dowodowego i konfrontować go z innymi dowodami, jeśli zajdzie taka potrzeba. Uchybienie tej zasadzie polegało zaś na sprawozdawczym odniesieniu się do konkretnego materiału dowodowego - wskazanych precyzyjnie przez skarżącego dokumentów medycznych, w których odnotowano fakt wystąpienia przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.

Zdaniem sądu w sprawie niniejszej, mimo powtórzenia postępowania administracyjnego po wyżej wskazanym wyroku NSA, w tym przeprowadzenia postępowania diagnostyczno-orzeczniczego przed właściwymi jednostkami medycznymi, nadal zasada przekonywania zawarta w art. 11 K.p.a. nie została zrealizowana w sposób wskazany przez NSA. Stanowi to naruszenie przez organy reguły z art. 153 P.p.s.a. i w tym zakresie zarzuty skargi są usprawiedliwione.

Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że organy Inspekcji Sanitarnej powinny ustosunkować się do wszystkich dowodów, w szczególności do tych, w których "odnotowano u skarżącego fakt wystąpienia przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej" (s. 11 uzasadnienia wyroku NSA). W ponownie prowadzonym postępowaniu listę takich dokumentów sporządziła pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 4 stycznia 2019 r. (k. 565-568 akt adm.). Nie mogły zatem organy mieć wątpliwości, o jakie dokumenty chodzi. Analiza podejmowanych, zwłaszcza przez organ pierwszej instancji, działań uprawnia również do wniosku, że organ ten rozumiał zalecenia sądu kasacyjnego. Jak wynika z pisma z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] (k. 589 akt adm.), PPIS podjął próbę uzyskania konkretnego stanowiska Instytutu Medycyny Pracy w Ł. odnośnie tej dokumentacji medycznej, jednakże próba ta była bezskuteczna. Uzyskał odpowiedź w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r., zgodnie z którą "nie odniesiono się do poszczególnych dokumentów z uwagi na obszerność dokumentacji medycznej" (k. 643 akt adm.). Nie ulega wątpliwości, że nie jest to wypowiedź odnośnie konkretnych dokumentów medycznych zawierających rozpoznanie przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej. Organy Inspekcji Sanitarnej zaakceptowały tę odpowiedź nie realizując tym samym zalecenia NSA i zasady przekonywania z art. 11 K.p.a. Zdaniem sądu, skoro organy dysponowały listą dokumentów zawierających wyżej wymienione rozpoznanie sporządzoną przez pełnomocnika skarżącego, to wystąpienie do Instytutu Medycyny Pracy z ogólnym jedynie wskazaniem o ustosunkowanie się do dokumentacji medycznej zawierającej to rozpoznanie bądź niezawierającej – właśnie z uwagi na jej obszerność i ogólny charakter tego wystąpienia, nie mogło się powieść. Tym bardziej, że to nie jednostka medyczna miała wykonać zalecenia NSA a organ prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej. Od niego zatem należało oczekiwać szczególnej staranności w uzyskaniu odpowiedzi, przy wykorzystaniu regulacji § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Na wykorzystanie tej regulacji zwracał uwagę NSA. Nie ulega dla sądu wątpliwości, że przy zapytaniu właściwie sformułowanym, precyzyjnie wskazującym o jakie dokumenty chodzi skarżącemu, jak również przy wskazaniu jednostce orzeczniczej z jakich powodów to zapytanie jest kierowane w taki właśnie sposób, nie powstałby problem z uzyskaniem precyzyjnej odpowiedzi. Staranności w tym zakresie jednak zaniechano. Skutkowało to otrzymaniem ogólnej zaledwie wypowiedzi, uwzględnieniem jej w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć, które w efekcie nie zawierają celowanej w konkretne dokumenty oceny wymaganej przez NSA.

Tymczasem już tylko pobieżna lektura dokumentów wymienionych w punkcie 2 lit. b skargi (k. 4-5) wskazuje, że rozpoznanie zespołu bólowego kości ramiennej (epicondylitis) ma miejsce w dokumentach medycznych datowanych od grudnia 1995 r. (w latach 1997, 1999, 2000, 2002, 2008, 2010, 2013). Jak co prawda wynika z krótkich opisów tych dokumentów zawartych w skardze, niektóre z nich dotyczą expressis verbis zapalenia nadkłykcia po stronie prawej, co jest poza zakresem niniejszego postępowania (o czym w dalszej części uzasadnienia), jednak nie dotyczy to wszystkich tych dokumentów i wszystkich zawartych w nich wskazań medycznych. W szczególności w wymienionym orzeczeniu lekarskim z dnia 6 grudnia 1995 r. ("pacjent musi być leczony (jeśli będzie taka potrzeba) z powodu epicondylitis") oraz we wskazanej Karcie Informacyjnej Akademii Medycznej Kliniki Reumatologii w B. z dnia [...] czerwca 1997 r. (rozpoznanie "epicondylitis medialis dextra") znajduje się rozpoznanie niezidentyfikowane co do strony prawej lub lewej, a rozpoznania te pochodzą z lat zbliżonych do ustalonego okresu narażenia na czynnik chorobotwórczy (ustalone lata wykonywania przez skarżącego prac z zakresu instalatorstwa elektrycznego w narażeniu to 1972-1994). Zrozumiałe jest zatem oczekiwanie przez skarżącego, potwierdzone przez NSA, iż zostanie mu wyjaśnione dlaczego przy takim rozpoznaniu w konkretnych dokumentach medycznych nie doszło do ustalenia wystąpienia choroby zawodowej, mimo wystawienia tych dokumentów w niedługim czasie po ustaniu narażenia. Tego jednak z naruszeniem prawa, tj. art. 153 P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 §1 oraz art. 80 K.p.a. i § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych zaniechano. Może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak konkretnej wypowiedzi jednostek medycznych dotyczy bowiem dokumentów wystawionych niedługo po okresie narażenia. W konsekwencji, jako nie dość pełne i wystarczające uznać należy ustalenie, że pierwsze rozpoznanie medyczne odpowiadające jednostce choroby zawodowej z pozycji 19.5 wykazu miało miejsce 16 lub 24 lata (różnie i również rozbieżnie organy obydwu instancji wskazują) po ustaniu narażenia. Stwierdzenie także w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, że zdiagnozowano "uogólnione zmiany zwyrodnieniowe układu ruchu nieuwzględnione w wykazie chorób zawodowych" nie jest wystarczające do przyjęcia, że zrealizowano wytyczne NSA ze sprawy II OSK 2029/15.

Niewątpliwie mają rację organy Inspekcji Sanitarnej, że nie jest ich rolą ocena dokumentów medycznych. Powinny jednak tej oceny domagać się w przepisanym prawem trybie od właściwych jednostek medycznych w sposób wyżej wskazany, tym bardziej, gdy zostały do tego zobowiązane przez sąd administracyjny w wyroku uchylającym ich decyzje. Dodać należy, że nie jest również rolą sądu poszukiwanie w aktach administracyjnych konkretnych pozycji ze wskazanej w skardze listy dokumentów zawierających rozpoznanie epicondylitis i ich analiza. Do tego zaś sprowadzałoby się działanie sądu w sprawie niniejszej, gdyby ocenić stanowisko organów za wystarczająco uzasadnione. Byłoby to jednak działanie podjęte przez sąd pierwszej instancji z naruszeniem art. 153 P.p.s.a., bowiem sąd obecnie orzekający również pozostawał związany wyrokiem NSA w sprawie II OSK 2029/15.

W tym miejscu wskazać także należy na trafność kilku innych zarzutów skargi, w tym dotyczących: sprzecznych twierdzeń zawartych w orzeczeniach jednostek medycznych, przeniesionych następnie do orzeczeń organów Inspekcji Sanitarnej. Chodzi (co do rozpoznania schorzenia po 24 latach lub po 16 latach od ustania narażenia); niewyjaśnienia powodów pominięcia wskazywanych przez skarżącego Standardów – Wytycznych (sąd zauważa, że organ odwoławczy ocenił brak podstaw do ich zastosowania jednym zdaniem, a zatem ani skarżący, ani sąd nie są w stanie poznać powodów niestosowalności tych Standardów; niewątpliwie jest to wiedza medyczna dostępna wyspecjalizowanym podmiotom, jednakże zasada przekonywania z art. 11 K.p.a. wymaga, aby uzasadnienie decyzji zawierało szersze wyjaśnienie powodów niezastosowania Standardów, także w języku niespecjalistycznym); identyczności orzeczeń jednostek medycznych obydwu instancji wydanych w 2014 r. przed wyrokiem w sprawie II SA/Bk 1185/14 oraz wydanych w sprawie niniejszej w 2019 r. (trafnie wskazano w skardze, że orzeczenia z 2019 r. stanowią kopię wcześniejszych, bez ich uzupełnienia o zalecane przez NSA oceny i wypowiedzi).

Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący ograniczenia zakresu postępowania wyłącznie do choroby zawodowej w postaci zapalenia nadkłykcia przyśrodkowego i bocznego kości ramiennej lewej (pozycja 19.5 wykazu chorób zawodowych z 2009 r.). Bez naruszenia prawa organy ustaliły oraz wszechstronnie wyjaśniły powody takiego postępowania, wyłączając z zakresu postępowania schorzenie kości ramiennej prawej jako w pełni zbadane, rozpoznane i ocenione, jeśli chodzi o jego związek z narażeniem zawodowym. Nie ulega wątpliwości również dla sądu w sprawie niniejszej, że postępowanie dotyczące choroby zawodowej układu ruchu po stronie prawej zakończyło się prawomocnie wyrokiem w sprawie II SA/Bk 8/10 oddalającym skargę od decyzji PPIS i PPWIS z 2009 r. odmawiających stwierdzenia choroby zawodowej "przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramieniowej prawej" oraz ostateczną decyzją PPWIS z dnia 6 kwietnia 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję PPIS umarzającą postępowanie w powyższym zakresie. Nietrafnie powołano się w tym zakresie w skardze na regulację § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. oraz na wyrok w sprawie II SA/Bk 380/11 wyprowadzając, że postępowanie w kierunku rozpoznania choroby zawodowej zawsze powinno dotyczyć całości zgłoszenia chorób zawodowych. Jest to stwierdzenie prawidłowe, ale nie podważa zakresu postępowania w sprawie niniejszej z niżej wskazanych powodów.

W sprawie II SA/Bk 380/11 sąd – uchylając decyzje umarzające postępowanie wobec niestwierdzenia choroby zawodowej z punktu 19 wykazu – wskazał na inny zakres sprawy zakończonej wyrokiem o sygnaturze II SA/Bk 8/10 (dotyczyła: "zapalenia nadkłykcia kości ramiennej prawej") a inny zakres zgłoszenia z dnia 15 listopada 2010 r. ("przewlekłe zapalenie stawu łokciowego prawego bocznego i przyśrodkowego oraz stawu łokciowego lewego nadkłykcia przyśrodkowego, zadawnione uszkodzenie stożka rotatorów prawego i lewego barku oraz entezopatię"). Expressis verbis zakres tych spraw jest inny: sprawa II SA/Bk 8/10 dotyczy kości ramiennej prawej, zgłoszenie z dnia [...] listopada 2010 r. dotyczy stawu łokciowego prawego, stawu łokciowego lewego, barku prawego i lewego, jeśli chodzi u uszkodzenie stożka rotatorów. Zdaniem sądu a wbrew stanowisku skarżącego, odnośnie całego zgłoszenia z dnia [...] listopada 2010 r. wypowiedziały się decyzjami organy Inspekcji Sanitarnej: umarzając postępowanie w zakresie choroby zawodowej kości ramiennej prawej (wyżej wymienione decyzje umarzające postępowanie, k. 590-599 akt adm.), umarzając postępowanie co do schorzenia rotatorów (decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...]) oraz nie stwierdzając choroby zawodowej w zakresie kości ramiennej lewej (sprawa niniejsza). Sąd nie podziela stanowiska pełnomocnika skarżącego, że prowadzenie postępowania odnośnie całości zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej oznacza jego prowadzenie odnośnie wszystkich chorób (w przypadku skarżącego w zakresie obu kości ramiennych: prawej i lewej), w tym także tych, co do których postępowanie zakończyło się prawomocnie. Stanowisko to prowadziłoby do podważenia trwałości decyzji ostatecznych nie w wyniku postępowań nadzwyczajnych, ale w kolejnych postępowaniach zwykłych. Podstaw ku temu brak jest w K.p.a. oraz w regulacjach dotyczących postępowania w przedmiocie stwierdzania chorób zawodowych. Na marginesie jedynie wskazać należy, że toczy się postępowanie z wniosku skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznymi decyzjami w przedmiocie choroby zawodowej w zakresie zapalenia kości ramiennej prawej. Jest to jednak odrębne postępowanie od niniejszego.

Nie może również ujść uwadze, że także NSA w sprawie II OSK 2029/15 orzekał w postępowaniu zainicjowanym zgłoszeniem z dnia 15 listopada 2010 r. w zakresie wyłącznie przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego i przyśrodkowego kości ramiennej lewej. W części ustalającej uzasadnienia wyroku NSA znajduje się także wskazanie na decyzję z dnia 25 sierpnia 2014 r. nr 6N/14 umarzającą postępowanie w odniesieniu do schorzeń rotatorów. W skardze kasacyjnej w tamtej sprawie rozpoznanej nie podnoszono zarzutu błędnego ustalenia przedmiotu postępowania, jak również ani WSA, ani NSA w tym zakresie nie dostrzegły uchybień.

Dodać także należy, że schorzenie dotyczące kości ramiennej prawej było przedmiotem nie tylko postępowania w sprawie II SA/Bk 8/10, ale co najmniej kilku wcześniej prowadzonych postępowań administracyjnych i sądowych (vide wyroki i uzasadnienia w sprawach SA/Bk 525/00, SA/Bk 1182/03, II SA/Bk 601/04, II SA/Bk 1011/05, II SA/Bk 451/06, CBOSA). Wyrok w sprawie II SA/Bk 8/10 był finalnym efektem postępowania co do schorzenia układu ruchu strony prawej. Wyrok ten jest prawomocny.

Reasumując, niewykonanie przez organy precyzyjnych zaleceń NSA w sprawie II OSK 2029/15 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji jako naruszającej art. 153 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i w związku z § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Ponownie rozpoznając sprawę PPWIS zastosuje się do zaleceń sformułowanych w wyroku kasacyjnym oraz wyroku w sprawie niniejszej. Wystąpi do jednostki orzeczniczej w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych o wypowiedzenie się odnośnie konkretnych dokumentów wskazanych w skardze zawierających rozpoznanie zapalenia nadkłykcia, ustali ich wpływ na sformułowaną diagnozę, a następnie wyda orzeczenie kończące postępowanie zawierające uzasadnienie zgodne z wymaganiami art. 107 § 3 K.p.a. Zasadne będzie również, z uwagi na konieczność wszechstronnego wyjaśnienia prowadzonej od wielu lat sprawy, ustosunkowanie się do dokumentu przedłożonego na rozprawie w dniu [...] grudnia 2019 r. Tak uzyskane stanowisko organu dopełni oceny już dokonanej i spowoduje, że skarżący po wielu lata uzyska kompleksową wypowiedź organu odnośnie wszystkich elementów zgłoszenia z dnia [...] listopada 2010 r. Zdaniem sądu, wykonanie powyższych zaleceń nie spowoduje przekroczenia granic dopuszczalnego postępowania wyjaśniającego na etapie odwoławczym (art. 136 K.p.a.), stąd uchylenie dotyczy wyłącznie decyzji zaskarżonej. Jest ona bowiem, jako nieoparta na rozważeniu całego materiału dowodowego, przedwczesna i wymaga uzupełnienia.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Z uwagi na ustawowe zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych nie orzekano w przedmiocie kosztów.