Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SAB/Gl 324/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2018r. sprawy ze skargi G. L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 5 października 2017 r. G. L. wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego w G. o udostępnienie informacji publicznej z akt sprawy [...] to jest dokumentów urzędowych w postaci wyroków zapadłych w sprawie przed sądami obu instancji wraz z ich uzasadnieniami, jeżeli zostały sporządzone.

W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 10 października 2017 r., Wiceprezes Sądu Rejonowego w G. poinformował G. L., że w kwestii udzielenia żądanych informacji organ zajął już stanowisko w pismach, stanowiących odpowiedzi na jego wcześniejsze wnioski.

Pismem z dnia 19 października 2017 r. Wiceprezes Sądu Rejonowego w G. udostępnił wnioskowane dokumenty w postaci zanonimizowanych wyroków zapadłych przed sądami obu instancji wraz z ich uzasadnieniami w sprawie o sygn. akt [...].

W dniu 24 października 2017 r. G. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając organowi naruszenie:

– art. 7 i art. 107 k.p.a.,

– art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej,

– art. 2 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1 , art. 16 ust. 1, art. 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej,

– art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez bezczynność organu w zakresie udzielenia informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem wyrażonym we wniosku z dnia 5 października 2017 r.

Jednocześnie skarżący wniósł o:

– nakazanie organowi udostępnienia informacji publicznej w żądanej formie w terminie czternastu dni,

– zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego ustanowionego pełnomocnika,

– zastosowanie rygoru wskazanego w art. 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej i nałożenie grzywny za bezczynność organu.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że negatywną odpowiedź organ ograniczył jedynie do zwykłej pisemnej informacji, nie wydając w tym zakresie decyzji administracyjnej. Jednocześnie zarzucił, że organ nie wskazał konkretnie o jakie pisma mu chodzi. Następnie podkreślił, że wnioskowane przez niego dokumenty nie stanowią "akt postępowania karnego" jako zbioru dokumentów lecz tylko ich nieznaczny fragment, skonkretyzowany dokument, wyrok sądu powszechnego zapadłego w sprawie prowadzonej jawnie, który niewątpliwie posiada walor informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem skarżącego sprawowanie wymiaru sprawiedliwości nie jest sprawą prywatną stron postępowania, ale kwestią publiczną, zaś do końcowego rezultatu tego procesu, jakim jest orzeczenie sądowe, nieskrępowany dostęp powinni mieć wszyscy obywatele. Dodał również, że w przypadku podmiotów władzy publicznej, jakimi są sądy powszechne, nośnikiem informacji o sposobach przyjmowania i załatwiania przez nie spraw, są niezaprzeczalnie wszelkie dokumenty urzędowe znajdujące się w aktach sprawy sądowej. Tym samym w ocenie skarżącego żądane dokumenty - orzeczenia sądu wydane w sprawie karnej, jako stanowiące treść aktów urzędowych i innych rozstrzygnięć, stanowią informację publiczną natomiast prezes sądu jest, w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, podmiotem zobowiązanym do udostępniania tej informacji. Wobec powyższego skarżący podkreślił, że Prezes Sądu Rejonowego w G. działa wbrew obowiązującym przepisom albowiem do dnia wniesienia skargi nie udostępnił żądanej informacji, czym naruszył czternastodniowy termin określony w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto zwrócił uwagę na fakt, iż zamiast decyzji odmownej otrzymał od organu pisemną odpowiedź w zwykłej formie informacyjnej, z której wynika, że żądana informacja nie zostanie udzielona. Następnie powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że ogólną zasadą wynikającą z art. 61 Konstytucji RP jest dostęp do informacji o działalności organów władzy publicznej, a wszystkie wyjątki od tej zasady powinny być sformułowane w przepisach ustaw w sposób wyraźny natomiast ewentualne wątpliwości powinny przemawiać na rzecz dostępu. Zdaniem skarżącego dokumenty urzędowe w postaci orzeczeń sądów powszechnych zapadłych w postępowaniach sądowych prowadzonych jawnie, a przy tym znajdujące się w posiadaniu sądu rejonowego, stanowią informacją publiczną. Dodał także, że w jego opinii treść orzeczeń sądów (postanowień lub wyroków wraz z uzasadnieniami) nie stanowi całości akt postępowania, jest informacją publiczną i powinna być udostępniona wnioskodawcy w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie tylko w trybie i na warunkach określonych w kodeksie postępowania karnego lub regulaminie urzędowania sądów powszechnych. Podsumowując stwierdził, że organ nagminnie uchyla się od udzielenia informacji publicznej, jak również od wydania w tej sprawie formalnej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że wniosek o udzielenie informacji publicznej został zrealizowany i pismem z dnia 19 października 2017 r. przesłano skarżącemu wnioskowane materiały, które skarżący odebrał w dniu 24 października 2017 r.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował, że skarga dotyczy nieudostępnienia skarżącemu informacji w postaci wyroku sądu II instancji, wydanego po rozpoznaniu sprawy prowadzonej w I instancji w Sądzie Rejonowym w G. pod sygn. akt [...] - o ile taki wyrok zapadł. Zdaniem pełnomocnika "nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu wyrażonym w piśmie z dnia 27 października 2017 r., albowiem wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej z dnia 9 grudnia 2016 r. nie został w pełni zrealizowany". Następnie przyznał, że organ udostępnił skarżącemu przyjęty i przetworzony przez sąd akt oskarżenia, protokoły z posiedzeń przed sądem I instancji oraz wyroki w sprawach o sygn. akt [...] oraz [...]. Jednakże organ nie udostępnił wyroku orzeczonego przed Sądem II instancji w sprawie o sygn. akt [...] pomimo wyroku z dnia 26 września 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 17/7, zobowiązującego organ do udostępnienia skarżącemu również tego dokumentu urzędowego zawierającego informacje publiczne. Wobec tego w ocenie pełnomocnika organ powinien był udostępnić wnioskowany dokument urzędowy lub powinien był wydać decyzję o odmowie udostępnienia tego dokumentu a skoro tego nie uczynił to dopuścił się bezczynności, a w konsekwencji skarga z dnia 23 października 2017 r. jest zasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku o którym mowa w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.-dalej "p.p.s.a.").

W przypadku skargi na bezczynność organu, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie braku działania organu, polegającego na niezałatwianiu w terminie sprawy, do której był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, np. do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności (por. T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 1996 r., s. 62-63). Bezczynność organu na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014r., poz.782 ze zm.- dalej "u.d.i.p."), ma miejsce wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie podejmuje we wskazanym w art. 13 ustawy terminie stosownych czynności, czyli nie udostępnia informacji lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006r., sygn. akt I OSK 601/05,dostępny w Internecie).

W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udzielenia odpowiedzi na wniosek, złożony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, zacytowany w części historycznej niniejszego uzasadnienia.

Tryb udzielania informacji, o jakich nowa w art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP określają ustawy (art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Wobec tego prawem materialnym, na podstawie którego należy ocenić postępowanie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, jest ustawa z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. r., poz. 176 - dalej "u.d.i.p.").

Ustawa ta w kompleksowy sposób reguluje zagadnienie dostępu do informacji publicznej, określa zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Wyjaśnić również należy, że o zakwalifikowaniu do dokumentów podlegających udostepnieniu w trybie u.d.i.p. decyduje cel w jakim zostają one sporządzone.

Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że Prezes Sądu Rejonowego w G. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Dodatkowo udzielenie informacji dotyczy postęp-owania karnego, które toczyło się przed Sądem Rejonowym w G. Zaznaczyć należy, że tak jak każdy podmiot zobowiązany, o którym mowa w art. 4 u,d.i.p. tak i Prezes Sądu Rejonowego w G. może udostępnić informację publiczną po pierwsze gdy jest w jej posiadaniu i po drugie gdy żądana informacja stanowi informację publiczną.

Pojęcie informacji publicznej zostało określone w przepisach art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy, zgodnie z którymi informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. W myśl natomiast art. 4 ust. 1 i 3 ustawy, podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, będące w posiadaniu takich informacji. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1, który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy, a także konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 ustawy zasadniczej, przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym.

Okoliczność, że określona informacja zawiera dane dotyczące prywatności, tajemnice przedsiębiorstwa czy też inne prawem chronione tajemnice, nie oznacza, że traci ona charakter informacji publicznej. Nadal jest informacją publiczną, ale zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. prawo do jej uzyskania podlega stosownym ograniczeniom.

Dodatkowo wskazać należy, że przy dostępie do akt w sprawach karnych inna jest sytuacja strony postepowania, a inna podmiotu nie będącego stroną (zob. wyrok (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r.., sygn. akt I OSK 2662/12 i wskazane tam orzecznictwo, publikowane na stronie CBOSA). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, zwraca się uwagę, że w toku postępowania karnego wszelkie informacje publiczne z nim związane mogą być udzielane w trybie określonym w art. 156 k.p.k., a nie na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 647/11 i wskazane tak orzecznictwo, publikowane na stronie CBOSA). Na gruncie spraw dotyczących udostępniania akt postępowania karnego dominuje aktualnie pogląd, że akta te nie są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2662/12 wraz z orzecznictwem tam przywołanym, LEX nr 1277668). Skład orzekający w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13, że dokumenty z akt sprawy są udostępniane w drodze uregulowań szczególnych, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., którymi są przepisy procedury karnej, cywilnej lub administracyjnej. W uchwale tej wskazano, że przepisami takimi są np. art. 73 - 74 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 156 i 321 Kodeksu postępowania karnego, czy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r., Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 ze zm.), a także art. 525 Kodeksu postępowania cywilnego, czy też art. 12a § 2 p.p.s.a. Zdaniem Sądu to do decyzji organu upoważnionego, w tym przypadku Prezesa Sądu Rejonowego w G. należy, czy w konkretnej sprawie, złożony przez wnioskodawcę wniosek jest w istocie wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej i czy podlega ona udostępnieniu w trybie u.d.i.p.

Jednak w sytuacji gdy wniosek powinien był być rozpoznany w trybie określonym w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a podmiot zobowiązany winien zakończyć wszczęte tym wnioskiem postępowanie w sposób przewidziany prawem, tj. poprzez udzielenie informacji w drodze czynności materialno-technicznej zgodnie z wnioskiem (art. 7 ust. 1 pkt 2) lub poprzez odmowę udzielenia informacji albo poprzez umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych w przywołanej ustawie, w drodze decyzji administracyjnej (art. 16 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p.). Czynności tych organ powinien dokonać, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.

Z dołączonych akt administracyjnych wynika, że żądana odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej została udzielona skarżącemu w treści pisma Prezesa Sądu Rejonowego w G. z dnia 19 października 2017 r., (doręczonego w dniu 24 października 2017 r.). W opinii Sądu w niniejszej sprawie wniosek skarżącego z dnia 5 października został załatwiony w sposób prawidłowy. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że jego wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 9 grudnia 2016 r. nie został w pełni zrealizowany zauważyć należy, że nie jest od przedmiotem niniejszego postępowania lecz był on przedmiotem postępowania przed tutejszym Sądem w sprawie o sygnaturze akt IV SAB/Gl 7/17 zakończonej wyrokiem z dnia 26 września 2017 r. Zatem zawarte we wskazanym piśmie zarzuty w kwestii braku załatwienia w całości wniosku z dnia 9 grudnia 2016 r. czy też wskazywanie na korespondencję pomiędzy skarżącym, a organem są chybione i nie mogą odnieść spodziewanego skutku w niniejszym postępowaniu.

W rozpatrywanej sprawie nie sposób zarzucić naruszenia przez organ. wskazanych w skardze przepisów, bowiem bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa i to w sytuacji, gdy będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. W przedmiotowej sprawie skarżącemu udzielono odpowiedzi na jego wniosek w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Brak było zatem podstaw prawnych do uznania bezczynności organu. W tym stanie rzeczy, również wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, należy uznać za pozbawiony podstaw prawnych.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.