Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 179/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 124 ust. 1, 7, art. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 35 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2022 r. przy udziale Magdaleny Łukawskiej Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2022 r. [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Ke [...]

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. [...] Wojewoda (dalej jako "Wojewoda") utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2021 r. znak: [...] orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obrębie Z., gmina N. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 1,4300 ha, poprzez udzielenie inwestorowi [...] Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. w T. zezwolenia na przeprowadzenie gazociągu średniego ciśnienia dn 63 mm MOP 0,5 MPa, ustanawiając strefę kontrolowaną gazociągu, którą wyznacza oś projektowanego gazociągu, usytuowaną od istniejącego gazociągu na działce nr [...] (pas drogowy drogi gminnej) w odległości 0,5 m od granic działki nr [...] w północno-zachodnim rogu działki nr [...] do 0,5 m od granicy działki nr [...] z pasem drogowym ul. [...] (działka nr [...]) wzdłuż północnej granicy działki nr [...].

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Wojewoda ustalił następujący stan faktyczny.

Przedmiotowe postępowanie dotyczy nieruchomości położonej w obrębie Z., gmina N., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...], stanowiącej na podstawie księgi wieczystej nr [...] własność J. Ż.. Wnioskiem z dnia 22 lipca 2021 r. [...] Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. Oddział Zakład Gazowniczy w K. przez pełnomocnika wystąpiła do Starosty [...] o ograniczenie w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w obrębie 0005 Zagrody, gm. N. poprzez zezwolenie na przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego tj. sieci gazowej średniego ciśnienia 63 mm o maksymalnym ciśnieniu roboczym 0,5 MPa oraz ustanowienie pasa strefy kontrolowanej gazociągu o szer. 1,0 m ( po 0,5 m od osi przewodu gazowego) jako trwałe ograniczenie praw rzeczowych na nieruchomości. Wnioskodawca wskazał, że celem inwestycji jest zaopatrzenie w gaz odbiorców budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego na terenie miejscowości Z. ul. [...]. Inwestycja projektowana jest w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy N., a trasa przebiega przez działkę nr [...] poza obszarem wyznaczonym w miejscowym planie jako nieprzekraczalna linia zabudowy. Wnioskodawca nadmienił, że jest to najbardziej korzystana trasa między punktem zasilania, a ostatnim odbiorcą gazu z uwagi na odmowę zgody właścicieli działki nr [...] oraz brakiem możliwości technicznych na usytuowanie gazociągu w pasie drogowym działki nr [...].

Wójt Gminy N. poinformował, w odpowiedzi na zapytanie Staroty Kieleckiego, że działka nr [...] położona w obrębie Z. zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Gminy S.-N. z dnia [...] września 2019r. w sprawie zmiany nr [...] miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S.-N., pod nazwą "Sołectwo Zgórsko-Zagrody - teren zabudowy mieszkaniowej, produkcyjnej i komunikacji plan F", działka znajduje się w terenie zabudowy mieszkaniowej o symbolu [...] Natomiast zgodnie z § 4 ust. 1 ww. zmiany mpzp na całym obszarze objętym zmianą dopuszcza się budowę, rozbudowę i przebudowę sieci infrastruktury technicznej oraz urządzeń związanych z rozbudową systemu infrastruktury technicznej w sposób nie kolidujący z ustaleniami zmiany planu do uszczegółowienia na etapie pozwolenia na budowę.

Zawiadomieniem z dnia 7 września 2021 r. Starosta [...] poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego.

J. Z. przedłożył pełnomocnictwo do reprezentowania J. Ż. właściciela działki nr [...], wskazując jednocześnie, że pismem z dnia 14 listopada 2020 r. skierowanym do pełnomocnika inwestora nie wyraził zgody na budowę sieci gazociągowej na ww. nieruchomości. Ponadto poinformował, że działka nr [...] nie jest działką budowlaną i nie może być wykorzystywana na cele ogólnobudowlane, gdyż stanowi część nieruchomości siedliskowej. Pełnomocnik inwestora odpowiedział pismem z dnia 5 października 2021 r., przedstawiając swoje stanowisko oraz wskazując brak możliwości lokalizacji planowanej inwestycji z pominięciem działki nr [...].

W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2021r. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z ww. nieruchomości, od której odwołanie złożył J. Ż..

W toku postępowania odwoławczego Wojewoda wyjaśnił kwestię pełnomocnictwa udzielonego przez J. Ż. oraz pismem z dnia 28 stycznia 2022 r. wezwał pełnomocnika inwestora do odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu, w szczególności dotyczących bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na twierdzenie, że planowana inwestycja polegająca na przeprowadzeniu gazociągu przez działkę nr [...] została już zrealizowana bez podstawy prawnej. Pismem z dnia 7 lutego 2022 r. pełnomocnik inwestora poinformował, że brak jest przesłanek do stwierdzenia niezgodności planowanej inwestycji z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Przedłożył pismo z dnia 18 stycznia 2022 r. wystosowane przez PSG Sp. z o.o., z którego wynika, że rzeczona sieć gazowa nie została jeszcze wybudowana, a istniejący gazociąg dn90 zlokalizowany jest w odległości 0,5 m od granicy z działką nr [...], natomiast inwestycja posadowienia gazociągu średniego ciśnienia dn 63 jest wciąż na etapie projektowania ze względu na toczące się postępowanie administracyjne dotyczące ograniczenia sposobu korzystania z działki nr [...]. Ponadto trasa gazociągu została zaprojektowana biorąc pod uwagę aktualne przepisy i wytyczne dla wykonania urządzeń infrastruktury technicznej oraz zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Wojewoda na podstawie art. 10 k.p.a. zawiadomił strony postępowania o przygotowanym materiale dowodowym do wydania decyzji.

Następnie w takim stanie faktycznym Wojewoda zważył w szczególności, że zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 1899 ze zm.), dalej jako "u.g.n.", starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, jak wyjaśnił organ odwoławczy, wymaga spełnienia łącznie następujących przesłanek: po pierwsze - projektowana inwestycja pozostaje w zakresie przedmiotowym hipotezy normy zawartej w art. 124 ust. 1 u.g.n.; po drugie - ograniczenie sposobu korzystania pozostaje zgodne z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodne z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego; po trzecie - właściciel (użytkownik wieczysty) nie wyraża zgody na jej realizację na jego działce; po czwarte - udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami inwestora z właścicielem (użytkownikiem wieczystym).

Organ drugiej instancji ocenił, że przedmiotowa inwestycja mieści się w zakresie określonym w art. 124 ust. 1 u.g.n., a także inwestycja ta stanowi realizację celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Nadto ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nie narusza zapisów planu miejscowego.

Następnie Wojewoda wyjaśnił, że planowana na działce nr [...] inwestycja jest spowodowana zaopatrzeniem w gaz odbiorców budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego na terenie miejscowości Z. ul. [...]. Celem inwestycji jest doprowadzenie gazociągu do wszystkich potencjalnych odbiorców zlokalizowanych wzdłuż trasy projektowanego gazociągu o długości - 74 m, a w przyszłości jego rozbudowa. Ponadto budowa przedmiotowego gazociągu pozwoli na podniesienie atrakcyjności terenu dla przyszłych i obecnych inwestorów chcących budować na terenie miejscowości Z. budynki mieszkalne lub usługowe. Inwestycja spowoduje zmniejszenie emisji zorganizowanej i niezorganizowanej pyłów, tlenków siarki z palenisk domowych oraz kotłowni zakładów usługowych, co jest celem strategii rządu w dziedzinie energetyki i ochrony środowiska. Usytuowanie gazociągu uwzględnia także szereg obowiązujących normatywów technicznych i aktów prawnych takich jak m.in.: rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. z 2013 r. poz. 640).

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że planowana inwestycja gazociągowa stanowi rozbudowę istniejącej sieci, znajdującej się w pasie drogowym drogi gminnej, oznaczonej jako działka nr [...]. Trasa inwestycji zlokalizowana jest w odległości 0,5 m od działki [...], natomiast wejście na przedmiotową działkę siecią gazową przewiduje się w północno-zachodnim rogu działki i przebiega w odległości 0,5 m od granicy z działką [...], będącej pasem drogowym ul. [...] wzdłuż północnej części działki na odcinku 39 m. Trasa gazociągu została wybrana w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony oraz uzgodniona z wymaganymi prawem budowlanym instrukcjami, jak również z innymi właścicielami i użytkownikami działek.

Wojewoda zaznaczył, że jak wynika z załączonej dokumentacji do wniosku, rozważane były przez inwestora alternatywne lokalizacje projektowanej sieci gazociągowej. W związku z brakiem zgody właścicieli działki nr [...] oraz brakiem technicznych i formalnie uzasadnionych możliwości lokalizacji sieci w obrębie działki pasa drogowego stanowiącego działkę nr [...] obecna trasa jest jedyną zasadną lokalizacją, a jednocześnie najbardziej optymalną. Przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie, regulują szerokość stref kontrolowanych wyznaczanych na okres użytkowania gazociągu. W przypadku przedmiotowego gazociągu strefa ta wynosi 1,0 m - po 0,5 m od osi gazociągu (§10 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia). Określone w powyższym rozporządzeniu strefy kontrolowane mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa ludzi i mienia znajdującego się w pobliżu gazociągu. W strefach tych należy kontrolować wszelkie działania, które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu lub mieć inny negatywny wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie. Uwzględniając długość gazociągu i szerokość strefy kontrolowanej wyjaśnić należy, że strefa kontrolowana gazociągu na działce nr [...] będzie wynosiła 39 m2. Inwestor jest zobligowany do projektowania i budowania gazociągu w sposób zapewniający wytrzymałość i szczelność, z uwzględnieniem sił działających na gazociąg związanych z jego budową, warunkami środowiskowymi i klimatycznymi oraz lokalizacją, a także z występującym w nim ciśnieniem oddziałującym na poszczególne elementy gazociągu podczas przeprowadzania prób wytrzymałości i szczelności oraz jego użytkowania (§ 13 rozporządzenia).

Zdaniem organu II instancji, usytuowanie gazociągu, którego przebieg został zaprojektowany poza obszarem nieprzekraczalnej zabudowy, nie wpłynie na dotychczasowy sposób użytkowania przedmiotowej nieruchomości, tym bardziej nie spowoduje dodatkowych ograniczeń i uciążliwości w użytkowaniu ww. nieruchomości.

Organ odwoławczy uznał również za spełniony warunek konieczny do wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n., tzn. prawidłowo przeprowadzone rokowania z właścicielem. Dokonana przez organ odwoławczy analiza dokumentacji z rokowań pomiędzy właścicielem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] położona w obrębie Z. a inwestorem wskazuje, że rokowania były prowadzone. Propozycja złożona przez inwestora nie została zaakceptowana przez J. Ż.. Dokumentacja z rokowań świadczy, iż zostały one przeprowadzone w sposób prawidłowy. Brak osiągnięcia zgodnych stanowisk właściciela gruntu i Inwestora w czasie rokowań stanowił podstawę do wystąpienia przez inwestora z wnioskiem do Starosty [...] o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.

Z tych powodów, organ odwoławczy podniósł, że w świetle poczynionych ustaleń oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy nie znalazł przesłanek, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty [...].

Wojewoda odniósł się do zarzutów odwołania. Końcowo wyjaśnił, że niniejsze postępowanie jest jedynie etapem przygotowania do realizacji budowy przedmiotowego gazociągu i ma na celu uzyskanie przez Inwestora zgody na wejście na nieruchomość w sytuacji, gdy strony nie doszły do porozumienia w wyniku prowadzonych rokowań. Decyzja udzielająca zezwolenia na przeprowadzenie na nieruchomości prac, określonych w art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzedza rozstrzygnięcie w przedmiocie pozwolenia na budowę inwestycji, w którym stanowi dowód posiadania przez wnioskodawcę prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wywiedzionej od powyższej decyzji J. Ż. zarzucił brak wyjaśnienia sprawy poprzez wydanie decyzji w oparciu o twierdzenia inwestora z pominięciem twierdzeń skarżącego. Wskazał nadto zarzuty naruszenia:

- art. 124 ust. 1, 2, 4 i 7 u.g.n. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy przeprowadzenie przewodów i urządzeń do przesyłania gazu ziemnego przez działkę nr [...] jest niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego;

- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez wybiórcze ustalenie przeznaczenia działki nr [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego;

- art. 75 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z opinii biegłego na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, sprowadzające się do ustalenia optymalnego przebiegu trasy gazociągu przy uwzględnieniu wpływu instalacji gazowej na możliwość korzystania z zajętej nieruchomości i jej wartość rynkową, a także ustalenia możliwości wybudowania nowego gazociągu w odmiennym niż wskazanym we wniosku wariancie, który w mniejszym stopniu obciążyłby zajętą działkę;

- art. 107 § 2 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. przez brak zakreślenia w rozstrzygnięciu terminu, na który udziela się zezwolenia na położenie gazociągu, podczas gdy z prawidłowej interpretacji art. 124 ust. 1 u.g.n. wynika, że decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości powinna zawierać termin, na jaki udziela się przedmiotowe zezwolenie.

Podniósł, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca są bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że rzekomo planowana inwestycja polegająca na przeprowadzeniu gazociągu średniego ciśnienia przez działkę [...] została już zrealizowana bez podstawy prawnej i obecnie fizycznie nie jest już możliwe zrealizowanie tej inwestycji w tym samym miejscu.

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organom, z zaleceniem przeprowadzenia oględzin przedmiotowej nieruchomości dla stwierdzenia, że "planowany gazociąg" został już wybudowany i brak jest miejsca na budowę gazociągu opisanego w zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Wojewoda potwierdził ustalenia Starosty, nie dokonując szczegółowej ich analizy. Właściciele działek znajdujących się po obu stronach planowanej inwestycji nie wyrazili zgody na lokalizację gazociągu. Przebieg planowanej inwestycji przez działkę skarżącego, jego zdaniem, spowoduje, że wykorzystanie nieruchomości przez jej właściciela stanie się utrudnione, a w konsekwencji jej wartość rynkowa ulegnie obniżeniu.

Dalej autor skargi wskazał, że organ dowolnie ustalił, że w miejscu planowanej inwestycji możliwe jest posadowienie urządzeń przesyłowych. Aktualnie w miejscu planowanej inwestycji przebiegają już urządzenia przesyłowe, które zostały bezprawnie posadowione.

Zdaniem skarżącego, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powinien nie tylko dopuszczać realizację celu publicznego, ale też w sposób precyzyjny określać lokalizację takiej inwestycji, poprzez wskazanie nieruchomości, przez które ma ona przebiegać oraz granic terenu, jaki może być pod nią zajęty. Zgoda na zajęcie nieruchomości może być odnoszona do inwestycji, której realizacja jest przewidziana w planie miejscowym, tzn. w tym planie został ustalony jej przebieg. Usytuowania inwestycji nie można ustalić wyłącznie na podstawie ogólnych zapisów planu miejscowego.

Wojewoda, wydając decyzję na skutek odwołania skarżącego, nie wyjaśnił przedmiotowej sprawy. W szczególności nie odniósł się do wniosku o dokonanie oględzin przedmiotowej nieruchomości celem wyjaśnienia, czy możliwa jest realizacja planowanej inwestycji na nieruchomości skarżącego, ponieważ w tym miejscu są już urządzenia infrastruktury gazowej. W tym zakresie Wojewoda powołuje się na stanowisko samego inwestora bez dokonania weryfikacji jego twierdzeń.

Ponadto z uzasadnienia decyzji, zdaniem skarżącego, nie wynika, dlaczego brak zgody właścicieli działki [...] jest wystarczający do zaniechania inwestycji na terenie tej działki, a brak zgody J. Ż. już nie wystarcza i skutkuje ograniczeniem jego prawa do korzystania z działki [...].

Na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2022. Swój udział w sprawie zgłosił Prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach na zasadzie art. 8 p.p.s.a.

Rozprawy w sprawie wyznaczone na dzień: 31 maja 2022 r., 24 sierpnia 2022r. i 4 października 2022 r. zostały odroczone.

W pismach z dnia 1 i 8 października 2022 r. J. Ż. wniósł o dopuszczenie do udziału w sprawie jako jego pełnomocnika J. Z..

Pismem z 17 października 2022 r. Dyrektor Zakładu Gazowniczego w K. [...] Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. wskazał, że [...] Spółka Gazownictwa Oddział Gazowniczy w K. przyłącza się do skargi. Autor pisma wyjaśnił, że w trakcie trwania postępowania administracyjnego pełnomocnik [...] Spółki Gazownictwa pozyskał tytuł prawny do innej nieruchomości w celu zmiany trasy projektowanej sieci gazowej oraz ominięcia nieruchomości nr [...]. Inwestycja budowy gazociągu w m. Zgórsko ul. [...] nie obejmowała działki pana Ż. .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie z powodów w niej podanych.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej “p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu, który powodował konieczność wyeliminowania tego aktu z obrotu prawnego.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawidłową podstawę prawną. Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W myśl art. 124 ust. 7 u.g.n., decyzja ostateczna, o której mowa w ust. 1, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu dokonuje się na wniosek starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, lub organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zezwolenie było udzielone na wniosek tej jednostki.

Ustawodawca w art. 124 ust. 1 u.g.n. umożliwia przymusowe, wbrew woli właściciela nieruchomości, ograniczenie jego uprawnień właścicielskich na zrealizowanie inwestycji celu publicznego. Możliwość zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n. i ograniczenia prawa własności odbywa się w takim wypadku na rzecz zaspokojenia interesu publicznego. Nie miał wątpliwości również Wojewoda, wydając zaskarżoną decyzję, że warunkiem uwzględnienia wniosku [...] Spółki Gazownictwa Zakładu Gazowniczego w K., o który chodzi w tej sprawie, było to, aby inwestycja objęta wnioskiem była inwestycją celu publicznego. Przedmiotowa inwestycja ma obejmować przeprowadzenie gazociągu średniego ciśnienia z ustanowieniem strefy kontrolowanej gazociągu, w tym częściowo na działce skarżącego nr [...]. Organy właściwie oceniły, że tego rodzaju inwestycja mieści się w pojęciu celu publicznego zdefiniowanym w art. 6 pkt 2 u.g.n., jako budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.

Niemniej, w ocenie Sądu, warunkiem zastosowania dyspozycji art. 124 ust. 1 u.g.n. i wydania decyzji o ograniczeniu sposoby korzystania z nieruchomości jest to, aby cel publiczny, jaki ma być realizowany dzięki temu ograniczeniu, był rzeczywisty i aktualny. Z pisma [...] Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. Oddziału Zakładu Gazowniczego w K. z [...] października 2022 r. wynika, że już w trakcie trwania postępowania administracyjnego Spółka pozyskała tytuł prawny do innej nieruchomości w celu zmiany trasy projektowanej sieci gazowej oraz ominięcia nieruchomości nr [...]. Dalej inwestor stwierdza, że inwestycja budowy gazociągu w miejscowości Z., ul. [...] nie obejmowała działki skarżącego.

Wynika z tego pisma, że nie tylko Spółka uzyskała tytuł prawny do innej nieruchomości, dzięki któremu może ona zrealizować przedmiotową inwestycję bez konieczności ingerowania w uprawnienia właścicielskie skarżącego, to jeszcze treść pisma sugeruje, że budowa gazociągu została zrealizowana.

Stanowisko inwestora wskazuje, że cel publiczny, celem realizacji którego została wydana zaskarżona decyzja (a wcześniej decyzja Starosty [...]), mógł nie istnieć, być nieaktualny w dacie wydania tej decyzji. Uchylenie zaskarżonej decyzji pozwoli na zweryfikowanie przez organ ww. stanowiska w drodze dodatkowych czynności dowodowych. Od wyniku tej weryfikacji zależy wynik postępowania. Ustalenie, czy inwestycja celu publicznego, o którą chodzi w tej sprawie, została już zrealizowana, powinno mieć dla organów administracyjnych orzekających w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. kluczowe znaczenie.

Istotnie w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego organ II instancji weryfikował prawdziwość twierdzenia skarżącego podniesionego w odwołaniu, czy na działce nr [...] została już zbudowany gazociąg. Inwestor zaprzeczył takiemu stanowisku odwołującego. Jednocześnie przed wydaniem zaskarżonej decyzji Spółka nie zawiadomiła organu II instancji (ale także Starosty [...]), bo nie wynika to z akt sprawy, o tym, aby uzyskała tytuł prawny do innej nieruchomości celem zrealizowania przedmiotowej inwestycji, jak również o tym, że gazociąg jest budowany z pominięciem działki skarżącego. Takie zaniechanie inwestora nie może jednak nastąpić z nieuzasadnionym naruszeniem interesu prawnego skarżącego. Ograniczenie uprawnień właścicielskich (ujawniane przecież w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości) ma następować na rzecz realizacji interesu publicznego, który w tym przypadku już może faktycznie nie istnieć. To prowadziłoby do nieuzasadnionego naruszenia prawa własności skarżącego. Dlatego w tej sprawie nadrzędne znaczenie ma to, aby skutkiem wydania zaskarżonej decyzji nie doszło do nieuprawnionego naruszenia chronionego konstytucyjnie prawa.

Z tych powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję celem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i potwierdzenia kwestii podniesionych w piśmie Spółki z 17 października 2022 r., daty podjęcia opisanych w piśmie czynności formalnoprawnych, miejsca przebiegu na nowo zaprojektowanej sieci gazowej, ewentualnie zakresu wykonanych prac budowlanych – art. 136 w zw. z art. 7 § 1, art. art. 77 i art. 80 k.p.a.

Odnoszenie się zatem do zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne, skoro materiał dowodowy przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie został w sposób wszechstronny zgromadzony i wszystkie istotne okoliczności nie zostały ustalone.

Dodatkowo wyjaśnienia wymaga kwestia możliwości dopuszczenia zięcia skarżącego - J. Z. jako pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Z akt sprawy, w tym z pism skarżącego i oświadczenia J. Z. nie wynika, aby J. Z. był którąkolwiek z osób, o których mowa w przywołanym wyżej przepisie p.p.s.a. Skarżący i jego zięć powołują się na treść oświadczenia woli (pełnomocnictwa) udzielonego J. Z. przez skarżącego na piśmie z podpisem notarialnie poświadczonym (k. 16 akt adm.). [...] w postępowaniu sądowoadministracyjnym osoba sprawująca zarząd nad nieruchomością (jeżeli nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 35 p.p.s.a.) nie może być pełnomocnikiem przed sądem administracyjnym i to również w sprawie, w której przedmiot dotyczy tej nieruchomości. Zauważyć przy tym należy, że z uwagi na odroczenie przez Sąd rozpraw, skarżący po cofnięciu pełnomocnictwa udzielonego A. P. miał możliwość wyznaczenia w sprawie nowego pełnomocnika spełniającego warunek z art. 35 p.p.s.a. Sąd poinformował skarżącego o przysługujących mu uprawnieniach w postępowaniu sądowym i zakresie kontroli, jaką sprawuje sąd administracyjny. Sąd wyjaśnił, że przed sądami administracyjnymi i sądami powszechnymi obowiązują odrębne regulacje dotyczące reprezentacji stron.

Mając powyższe na względzie, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni powyższą ocenę prawną i wskazania Sądu. W zależności od wyniku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego Wojewoda wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu, adekwatne do poczynionych ustaleń, uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie z zachowaniem reguł z art. 107 § 3 k.p.a.