Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 286/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant sekr. sąd. Monika Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/M.Dybowski KB/


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 286/06

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny na podstawie art. 5 ust. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (j. t. Dz.U. 90/98/575 ze zm.) nie stwierdził u S. M. choroby zawodowej: obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wymienionej w poz. 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 132/02/1115- dalej rozporządzenie z 2002 r.).

W uzasadnieniu Powiatowy Inspektor wskazał, że S. M. zatrudniony był w Urzędzie Miejskim - Ochotniczej Straży Pożarnej na stanowisku kierowcy. S. M. w latach 1953-62 zatrudniony był na stanowisku traktorzysty ciągnika Ursus C-45; w latach 1962-68 na stanowisku kierowcy karetki; w latach 1968-76 kierowcy autobusu Jelcz RTO i samochodu ciężarowego; w latach 1981-96 jako kierowca-mechanik pojazdów Star 244 i Jelcz 317. Brak jest pomiarów hałasu na ww stanowiskach i nie ma możliwości odtworzenia warunków pracy S. M. , bowiem pojazdy, które obsługiwał, wycofano z eksploatacji. Orzeczenie lekarskie wydane przez Poradnię Chorób Zawodowych Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy- Ośrodka w [...] (dalej WCMP) określa schorzenie S. M. jako zmiany zapalne ucha środkowego prawego, niedosłuch typu mieszanego ucha prawego, niedosłuch odbiorczy typu ślimakowego ucha lewego. Przeprowadzone u Zainteresowanego badania specjalistyczne nie potwierdziły występowania zmian przewidzianych w poz. 21 załącznika do rozporządzenia z 2002 r. Stwierdzony u Zainteresowanego ubytek słuchu nie jest typowy dla objawów klinicznych przewlekłego urazu akustycznego. W dokumentacji medycznej jest tylko jedno badanie audiometryczne z dnia 20 listopada 2000 r., potwierdzające niedosłuch typu mieszanego ucha prawego, niedosłuch odbiorczy ucha lewego. Brak udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej. Siedmioletni okres od zaprzestania pracy nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Orzeczeniem nr [...] Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi (dalej IMP) rozpoznano ubytek słuchu typu mieszanego ucha prawego, odbiorczy ubytek słuchu lewego typu pozaślimakowego, zmiany pozapalne w uchu środkowym prawym. Przeprowadzone badania otolaryngologiczne i audiologiczne, zweryfikowane audiometrią obiektywną (tympanometria, ABR) z uwzględnieniem audiometrii słownej, wykazały u S. M. obustronny głęboki niedosłuch z podwyższeniem progu słuchu UP-75 dB, UL-56,6 dB (obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2, 3 kHz). Charakter niedosłuchu nie jest typowy dla skutków ekspozycji na hałas i ma etiologię pozazawodową (zmiany pozapalne w uchu środkowym, uszkodzenie typu pozaślimakowego). Próg słuchu u S. M. zweryfikowany ABR wskazuje na słuch lepszy niż prezentowany w audiogramie tonalnym; wyniki audiometrii słownej wskazują na częściowe upośledzenie wydolności społecznej słuchu. Stwierdzone u Zainteresowanego schorzenie nie jest objęte wykazem chorób zawodowych; brak podstaw do uznania schorzenia za chorobę zawodową mimo, że S. M. był narażony na hałas.

W odwołaniu S. M. wskazał, że jako kierowca ciągników pracował 12-16 godzin dziennie; w tym okresie nie mierzono hałasu. Osoby pracujące na tego typu ciągnikach uzyskały uznanie chorób zawodowych. O tym, że to ciągniki uszkodziły Mu słuch wskazuje to, że lekarz w wojsku stwierdził u Zainteresowanego ubytek słuchu i odebrał Mu trzecią klasę radiotelegrafisty. W PKS pracował jako kierowca autobusu- ok. 400 godzin miesięcznie. Żaden lekarz podczas badań okresowych nie badał słuchu, a jedynie wzrok i predyspozycje psychologiczne. Nie powinien po siedmiu latach ponosić konsekwencji tego, że nikt Go nie informował o przysługujących Mu prawach. S. M. przepracował ponad 43 lata; wiek emerytalny osiągnie w listopadzie 2004 r.; w dokumentach stwierdzono u Niego duży ubytek słuchu, lecz nie otrzymuje [świadczeń]. Czuje się prześladowany, bo Polakom, którzy pracowali w Niemczech w czasie okupacji, by otrzymać wysokie odszkodowania, wystarczył tylko jeden dokument, a Zainteresowany bardzo ciężko pracował od dziecinnych lat i ma takie problemy.

Po rozpoznaniu odwołania S. M. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (j. t. Dz.U. 90/98/575 ze zm.) w zw. z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 132/02/1115) i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wojewódzki Inspektor podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Wskazał, że za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy ( § 2 ust. 1 rozporządzenia). Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że S. M. w latach 1953-96 ( z przerwą 1976-81) pracował kolejno jako kierowca: ciągnika, karetki, autobusu i samochodu ciężarowego. Ze względu na brak pomiarów natężenia hałasu na tych stanowiskach pracy w okresie zatrudnienia Zainteresowanego i z powodu wycofania z eksploatacji pojazdów, które obsługiwał Skarżący, nie można było dokonać precyzyjnej oceny narażenia S. M. na hałas, "przy czym nie można wykluczyć, ze takie narażenie istniało". Wyniki badań lekarskich i dodatkowych, wykonane w jednostkach upoważnionych do rozpoznawania i zgłaszania chorób zawodowych, i rozpoznane zmiany chorobowe w narządzie słuchu, nie wykazały klinicznych cech zawodowego uszkodzenia słuchu. Zarówno WCMP, jak i IMP, zgodnie wykazały pozazawodową etiologię schorzenia. W obrębie narządu słuchu u Skarżącego nie potwierdzono cech obustronnego uszkodzenia ślimaka, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, co jest niezbędnym kryterium przy rozpoznawaniu zawodowego uszkodzenia słuchu. Organ państwowej inspekcji sanitarnej jest związany rozpoznaniem chorobowym zawartym w orzeczeniu jednostki upoważnionej i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia ( wyrok NSA II SA 634/98- Prawo Pracy 12/98/98).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. M. podniósł, że niesłusznie obwinia się Go za brak pomiarów hałasu i badań okresowych. W czasie długoletniej pracy miał jedynie badania wzroku i psychologiczne; nie miał badań słuchu. Odpowiedzialne służby winny mieć wyniki pomiarów zakładów, w których odbywały się badania. Nie można Mu zarzucać, że od 7 lat nie pracuje- w tym roku idzie na emeryturę.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną.

1. W niniejszej sprawie organy administracji publicznej wbrew zasadzie dochodzenia prawdy obiektywnej ( art. 7 kpa) i obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 kpa), nie ustaliły z należytą starannością stanu faktycznego, istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie przebiegu pracy zawodowej oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Obowiązek taki spoczywał na organach obu instancji- w szczególności na podstawie § 8 ust. 1 in fine i ust. 2 zd. 1 in fine w zw. z § 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z 2002 r. Wojewódzki Inspektor naruszył nadto obowiązek uzupełnienia dowodów i materiałów (art. 136 kpa; B. Adamiak w: "Kpa. Komentarz" CH BECK 2006 s. 601- 604) i obowiązek ponownego, merytorycznego rozstrzygnięcia tej samej sprawy, i odniesienia się do wszystkich zarzutów, podniesionych w odwołaniu (art. 15 w zw. z art. 138 kpa; wyrok NSA z: 14.8.1987- IV SA 385/87 z komentarzem H. Starczewskiego-GAP 21/87/40; 22.3.1997- IV SA 950/95- OSP 2/98/27 z glosą M. Bogusza; akceptowane przez Zespół pod red. A. Wróbla w: "Kpa orzecznictwo, piśmiennictwo" Zakamycze 2002 s. 687 uw. 26; s. 693 uw. 49). Uchybienia te stanowiły inne naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/11270 ze zm.- dalej ppsa).

2. Już zgromadzone w aktach sprawy odpisy dokumentów dawały organom administracji publicznej podstawę dla dokonania ustaleń faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które winny były znaleźć szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji (art. 107 § 1 i 3 kpa). W doktrynie trafnie wskazuje się, że obowiązki organu administracji publicznej są w tej materii nie mniejsze, niż sądu cywilnego ( Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" W.Pr. PWN 1999 s. 297 uw. 7d).

S. M. pracował: od 1 marca 1953 do 18 lipca 1958 r. jako pomocnik traktorzysty w PGR , jeżdżąc traktorem Ursus C-45 bez kabiny; od 19 lipca 1958 do 14 grudnia 1962 r. w B. P. B. I. ( początkowo jeżdżąc traktorem Ursus C-45 z przednią szybą i dachem; następnie z przerwą dla odbycia zasadniczej służby wojskowej-począwszy od dnia 20 października 1959 r.; następnie w okresie od stycznia 1962 do 14 grudnia 1962 r. przejechał 28000 km na samochodach GAZ 69, Zis 585); od 15 grudnia 1962 do 30 listopada 1968 w Powiatowej Kolumnie Transportu Sanitarnego jako kierowca; od 14 grudnia 1968 do 10 lipca 1973 w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Państwowej Komunikacji Samochodowej jako kierowca autobusowy, jeżdżąc autobusem Jelcz; od 11 lipca 1973 do 30 maja 1976 pracował w Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska jako kierowca samochodu ciężarowego; od 1 lutego 1981 do 31 grudnia 1990 r. pracował w Komendzie Państwowej Straży Pożarnej jako kierowca-mechanik samochodu pożarniczego Ochotniczej Straży Pożarnej ; od 1 stycznia 1991 do 31 marca 1996 r. pracował w Urzędzie Miejskim w wymiarze pełnego etatu na stanowisku kierowcy samochodu pożarniczego Ochotniczej Straży Pożarnej ; w OSP jeździł początkowo samochodem pożarniczym Star 244, a następnie Jelczem 317; nadto naprawiał emitujące hałas motopompy (k. 1- 12 w zw. z k. 20-21 akt administracyjnych).

Skoro w u poszczególnych pracodawców nie zachowały się wyniki badań narażenia na hałas kierowców owych pojazdów, Powiatowy Inspektor winien był zwrócić się do właściwych jednostek Państwowej Inspekcji Sanitarnej, służby medycyny pracy ( § 8 ust. 1 i 2 w zw. z § 6 ust. 1 i 2 pkt 4 rozporządzenia 2002 r.), producentów owych pojazdów i urządzeń, wybranych muzeów techniki, transportu bądź rolnictwa ( art. 75 § 1 kpa) o udostępnienie danych, dotyczących wyników pomiarów hałasu owych pojazdów i urządzeń.

Powiatowy Inspektor winien był zwrócić się do właściwych pracodawców (bądź ich następców prawnych) Zainteresowanego o udzielenie informacji, w jakich okresach S. M. kierował jakimi pojazdami ( z uwzględnieniem ich typów i roczników), bądź jakie urządzenia naprawiał, a nadto przeprowadzić dowód z zeznań strony ( art. 86 kpa) dla ustalenia tychże okoliczności.

Sądowi z urzędu- ze sprawy II SA/Po [...] - wiadomym jest, że w latach 1977-99 w Przedsiębiorstwie Przewozu Towarów PKS prowadzono pomiary poziomu natężenia hałasu na stanowisku kierowcy wybranych samochodów ciężarowych. Przykładowo w poszczególnych latach ustalono w samochodzie: Star 29- 71, 75, 82 dBA; Star 200- 89, 90, 91 dBA ( pomiary z dnia 5.6.1990 r.); Żuk nie stwierdzono przekroczenia NDN. Z tychże akt wynika, że PPT PKS dysponuje nadto wynikami pomiarów poziomu natężenia hałasu na stanowisku kierowcy innych samochodów, a w szczególności: Jelcz 315, Skoda MT-4, Ził 130 G. Doświadczenie życiowe wskazuje, że przy zachowaniu koniecznej staranności, Powiatowy Inspektor będzie mógł uzyskać wyniki pomiarów natężenia hałasu na stanowisku kierowcy także tych pojazdów, które wskazano w świadectwie pracy B. P. B. I. z dnia [...] grudnia 1962 r. (k. 3), bądź które wskażą inni pracodawcy albo ich następcy prawni, czy które wskazał Zainteresowany.

W świetle twierdzeń S. M. , koniecznym będzie ustalenie we właściwej WKU: jak długo trwała Jego służba wojskowa; numeru jednostki wojskowej, do której dnia [...] października 1959 r. wcielono Zainteresowanego, a następnie ustalenie we właściwej jednostce wojskowej bądź placówce wojskowej służby zdrowia, czy lekarz wojskowy wykrył u S. M. uszkodzenie słuchu i jakiego rodzaju (k. 19, 21).

W przypadku braku pomiarów natężenia hałasu na stanowisku kierowcy ciągnika Ursus C-45 i ustalenia, że np. w muzeum Fabryki Ursus bądź w Muzeum Techniki czy Muzeum Rolnictwa (np. w Szreniawie) jest sprawny traktor Ursus C-45, Powiatowy Inspektor rozważy potrzebę przeprowadzenie eksperymentu procesowego z udziałem właściwej służby bądź biegłego, który dokona pomiaru natężenia hałasu na stanowisku kierowcy tego ciągnika ( art. 75 § 1 w zw. z art. 84 § 1 kpa).

Sądowi z urzędu (k. 1 akt administracyjnych do sprawy IV SA/Po [...] ) znany jest odpis dokumentu z dnia [...] grudnia 1998 r., w którym pracodawca poinformował pracownika, że praca przy obsłudze ciągnika Ursus ( typ nie został określony, lecz zapewne znacznie nowocześniejszy niż Ursus C-45) należy do prac szkodliwych dla zdrowia, w związku z przekroczonymi, dopuszczalnymi wartościami hałasu i drgań; czas pracy przy obsłudze sprzętu może wynosić 12 min., a pracownik ma obowiązek stosować częste przerwy w pracy.

Trafnym (choć dalece niewystarczającym) jest zatem ustalenie Powiatowego Inspektora, że S. M. "był narażony na hałas" (k. 22). Błędnie Wojewódzki Inspektor przyjął, że "nie można wykluczyć, że takie narażenie istniało" (k. 32 v), miast ustalić, że Zainteresowany pracował w narażeniu zawodowym na hałas.

2. W sprawie doszło do naruszenia podziału ról pomiędzy WCMP i IMP z jednej strony, a organami administracji publicznej I i II instancji z drugiej strony, co doprowadziło do szeregu naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa).

3. Już pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 65/83/294 ze zm.- dalej rozporządzenie z 1983 r.) w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej w rozumieniu § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r., jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa (wyroki NSA z: 15.3.1994- SA/Wr 147/94- Prok. i Pr.- dodatek- 2/95/53; 19.2.1999- II SA/Wr 1452/97- ONSA 2/00/63; 30.6.1981- II SA 33/81- ONSA 1/81/65, 6.8.1998- II SA/Wr 1980/98 niepubl., akceptowane przez B. Gudowską "Choroby zawodowe" PiZS 4/03/18, 23; wyrok NSA z: 5.11.1998- I SA 1200/98) i jako takie podlega swobodnej ocenie dowodów (art. 80 kpa). Pogląd ów jest w pełni aktualny pod rządem rozporządzenia z 2002 r. W wyniku tej oceny decydent procesowy (organ administracji publicznej I i II instancji), może ową opinię uznać, bądź też nie (odpowiednio- Tadeusz Widła "Ocena dowodu z opinii biegłego" Wyd. UŚ 1992 s. 82 i nast.). Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie jest pogląd, że kontrola opinii biegłego winna polegać na sprawdzeniu prawidłowości- z punktu widzenia wymagań logiki i zasad doświadczenia życiowego- rozumowania przeprowadzonego w jej uzasadnieniu (odpowiednio- orz. SN z: 3.11.1976- IV CR 481/76- OSNC 5-6/ 77/102, akceptowane przez E. Wengerka w: "Kpc z komentarzem" W. Pr. 1989 t. 2 s. 461 uw. 12; 15.6.1970- I CR 224/70- Biul. SN 11/70/203, akceptowane przez T. Erecińskiego w: "Komentarz do kpc" W. Pr. 2002 t. 1 s. 558 uw.21; postanowienie SN z 7.11.2000- I CKN 1170/98- OSNC 4/01/64).

Pomiędzy decydentem procesowym a biegłym istnieje zasadniczy podział ról- biegły jest pomocnikiem decydenta procesowego w zakresie dostarczania decydentowi procesowemu wiadomości specjalnych; do biegłego nie należy jednak ustalanie stanu faktycznego ani rozstrzyganie zagadnień prawnych (orz. SN z: 26. 11.1949- WaC 167/47- DPP 6/50/56; 17.11.1967- I PR 355/67- OSNC 6/68/ 109, akceptowane przez T. Erecińskiego- op.cit. s. 554 uw.5, s.559 uw. 23; E. Wengerek- op.cit. s. 460 uw. 9 i akceptowane przez Komentatora orzecznictwo SN). W szczególności utrwalonym jest pogląd, że zagadnienie związku przyczynowego bądź przyczynienia się do powstania szkody, należą do kwestii prawnych ( odpowiednio- wyrok SN z: 25.4.1997- I CKN 60/97- OSNC 11/97/173; 6.6.1997- II CKN 213/97- OSNC 1/98/5), tym bardziej, iż w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie ( wyrok SN z: 19.7.1984- II PRN 9/84- OSNC 4/85/53; 4.6.1998- III RN 36/98- OSNAP 6/99/192; 11.3.1999- III RN 128/98- OSNAP 24/99/771; wyrok NSA- OZ w Łodzi, omówiony przez G. Romanowskiego "Wystarczy praca w hałasie"- Rzeczpospolita z 4.11.2002 s. C1). Ustalenie listy chorób zawodowych w rozporządzeniu z 2002 r. ma doniosłe skutki prawne, polegające na domniemaniu zawodowego pochodzenia choroby wymienionej w wykazie; jeśli u pracownika stwierdzono wymienioną w wykazie chorobę i wykonywał on prace w warunkach narażających na jej powstanie, zbędny jest dowód na istnienie wpływu warunków pracy na zachorowanie (B. Gudowska- op. cit. s. 16- 17, 23 i przytoczone przez Autorkę orzecznictwo i piśmiennictwo).

4. W niniejszej sprawie organy obu instancji z naruszeniem art. 80 kpa nie dokonały oceny zebranych w sprawie dowodów i z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 kpa nie zaprezentowały owej oceny w uzasadnieniu decyzji obu instancji; nie ustaliły w oparciu o dowody, którym dały wiarę, stanu faktycznego w zakresie istotnym z punktu widzenia normy prawa materialnego; z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa nie dokonały koniecznych ustaleń w zakresie narażenia zawodowego pracownika- § 8 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r., jak i w zakresie wyników jego badań lekarskich w okresie służby wojskowej.

To do organów administracji publicznej należało dokonanie ustaleń, czy i w jakim okresie Skarżący był narażony na hałas. Ustalenia dotyczące faktów ( in casu- stopnia natężenia hałasu w poszczególnych latach), jest obowiązkiem decydenta procesowego; także tylko decydent procesowy może ocenić, czy stwierdzone natężenie hałasu było ponadnormatywne, czy też nie ( odpowiednio- wyrok SN z 11.7.1969- I CR 140/69- 0SNC 5/70/85 z omówieniem E. Wengerka i J. Sobkowskiego NP 5/71/743, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc- tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 522 uw. 19).

5. Żaden z organów nie ocenił dowodów z dokumentów i odpisów dokumentów, dostarczonych przez Zainteresowanego, ani nie odniósł się do Jego twierdzeń o faktach, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organ administracji publicznej nie dokonał ustaleń ani nie rozważał wskazywanej w orzecznictwie możliwości przyjęcia powstania uszkodzenia słuchu w warunkach nie przekraczających dopuszczalnych norm natężenia hałasu ( wyrok NSA z: 22.1.1998- I SA 1029/97, 27.2.1998- I SA 1862/97). Wykaz chorób z 2002 r. odszedł od tradycyjnego sposobu równoległego wymieniania choroby i wskazywania stanowisk lub rodzajów prac, których wykonywanie naraża na chorobę zawodową. Istotne zatem są warunki, w jakich świadczy się pracę ( wyrok NSA z 16.11.1999- II SA/Kr 72/99- Pr. Pracy 6/00/39; B. Gudowska- op. cit. s,16, 22). W tej sytuacji nie może działać na niekorzyść pracownika brak pomiarów hałasu na stanowiskach przezeń zajmowanych w latach 1953- 96 (z przerwą na służbę wojskową).

6. Wojewódzki Inspektor nietrafnie uznał orzeczenie lekarskie IMP z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...]; błędnie ocenił, że "WCMP...i IMP, zgodnie wykazały ostatecznie pozazawodową etiologię schorzenia" (k. 32v akt administracyjnych).

W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] października 2003 r. nr [...] WCMP orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, lecz nie wyjaśnił, czy to, że "stwierdzony ubytek słuchu nie jest typowy dla objawów klinicznych przewlekłego urazu akustycznego" wyklucza ów obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego, o którym mowa w poz. 21 załącznika do rozporządzenia z 2002 r. W szczególności starannego wyjaśnienia wymaga, czy obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego może powodować nietypowe objawy kliniczne, a jeśli tak, to czy takie, jak u Zainteresowanego. Rolą lekarza spełniającego odpowiednie wymagania kwalifikacyjne, zatrudnionego w jednej z jednostek orzeczniczych, jest wydanie orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej- na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia i oceny narażenia zawodowego. Istotą orzeczenia lekarskiego jest ustalenie na podstawie aktualnej wiedzy medycznej, czy u badanego pracownika są charakterystyczne dla danej jednostki chorobowej objawy, które ze względu na występujące jej symptomy, zmiany w organizmie i ich skutki, czynią możliwym medyczną identyfikację i nazwanie choroby (wyrok SN z 7.5.1998- I PKN 72/98- OSNAP 9/99/303, akceptowany przez B. Gudowską- op. cit. s. 17, 23). Orzeczenie to winno spełniać cechy opinii biegłego ( art. 84 § 1 kpa)- nie może ograniczać się do lakonicznych stwierdzeń, lecz winno zawierać wszechstronne wyjaśnienie wątpliwości i uzasadnienie przekonujące i dostępne dla stron i organów prowadzących postępowanie.

Omawiane orzeczenie nie zawiera wskazania, jakimi cechami charakteryzuje się zawodowe uszkodzenie słuchu w stosunku do niedosłuchu odbiorczego typu ślimakowego ucha lewego i do niedosłuchu typu mieszanego ucha prawego (k. 13, 13v); nie podaje, czy narażenie na hałas mogło być jednym z czynników wywołujących rozpoznaną u badanego chorobę narządu słuchu lub wpływało na rozmiar uszkodzeń tego narządu, czy też nie- i dlaczego. Brak koniecznego wyjaśnienia jaka jest etiologia zgłaszanego schorzenia słuchu. Wyjaśnienia wymagało, czy zmiany pozapalne ucha środkowego prawego były jedyną przyczyną niedosłuchu typu mieszanego ucha prawego, czy też mogły być współprzyczyną tego typu niedosłuchu- w tym obok oddziaływania hałasu. W aktach sprawy brak przywołanego badania audiometrycznego z dnia 20 listopada 2000 r. i dokumentów źródłowych, poprzedzających wydanie orzeczeń lekarskich WCMP i IMP- nie sposób zatem prześledzić, czy wraz z upływem czasu, następowały zmiany w stanie narządu słuchu Zainteresowanego.

IMP w żaden sposób nie odniósł się do orzeczenia WCMP z dnia [...] października 2003 r. mimo, że istotnie różni się w rozpoznaniu- odbiorczy ubytek słuchu ucha lewego typu pozaślimakowego, gdy WCMP wskazywał na typ ślimakowy niedosłuchu odbiorczego ucha lewego (k. 13,15), ani do badania audiometrycznego z dnia 20 listopada 2000 r. Orzeczenie IMP także nie wskazuje, czy jest możliwe "nietypowy charakter" głębokiego niedosłuchu dla skutków ekspozycji na hałas i czy zmiany pozapalne w uchu środkowym mogły być współprzyczyną tak głębokiego upośledzenia słuchu (UP- 75 dB, UL-56,6 dB). Mimo ogólnikowego przywołania "dokumentacji medycznej" w orzeczeniu lekarskim z [...].1.2004 r., nie wiadomo, jakimi dokumentami źródłowymi dysponował IMP przy pracy nad orzeczeniem (w aktach administracyjnych owych dokumentów źródłowych brak). Wśród przesłanek rozumowania wskazano nadto brak udokumentowanego pomiarami narażenia na hałas ponadnormatywny na stanowisku pracy i fakt, że od ok. 7 lat Zainteresowany nie pracuje, lecz z uzasadnienia nie wynika, jakie wnioski IMP z tych przesłanek wyciągnął dla swego orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Organy obu instancji nie poddały owych orzeczeń ocenie z punktu widzenia sposobu motywowania każdego z nich, zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej; nie poddały żadnej analizie badania audiometrycznego z dnia 20 listopada 2000 r. (k. 13v akt administracyjnych); nie ważyły, w jakim stopniu przyjęcie przez Autorów orzeczeń lekarskich błędnych założeń co do treści prawa i faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zaciążyło na konkluzji owych orzeczeń. Zgodnie bowiem z regułami wnioskowania dedukcyjnego, tylko wówczas możemy oczekiwać niezawodnego rezultatu wnioskowania w postaci prawdziwego wniosku, gdy prawdziwe były przesłanki wniosku ( Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 2002 s.155- 156).

Takie uzasadnienie wykluczało uznanie orzeczenia IMP. W szczególności to do organów administracji publicznej należało dokonanie ustaleń, czy i w jakim okresie Skarżący był narażony na hałas. Ustalenia dotyczące faktów ( in casu- stopnia natężenia hałasu w poszczególnych latach), jest obowiązkiem decydenta procesowego; także tylko decydent procesowy może ocenić, czy stwierdzone natężenie hałasu było ponadnormatywne, czy też nie (odpowiednio- wyrok SN z 11.7.1969- I CR 140/69- 0SNC 5/70/85 z omówieniem E. Wengerka i J. Sobkowskiego NP 5/71/743, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc- tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 522 uw. 19).

Tymczasem, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r., jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, o których mowa w § 7 ust. 1-3 rozporządzenia z 1983 r., obowiązane były przesyłać państwowemu terenowemu inspektorowi sanitarnemu orzeczenie lekarskie w r a z z posiadaną niezbędną dokumentacją. Rozporządzenie z 2002 r. nie zawiera wprost takiego przepisu, lecz nie ulega wątpliwości, że skoro właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, to taką samą normę należy wyprowadzić z art. 80 i art. 81 kpa w zw. z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r. Żaden z lekarzy, opracowujących orzeczenia lekarskie, nie zwrócił się o uzupełnienie źródłowej dokumentacji medycznej Zainteresowanego w trybie § 6 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r.; ani WCMP, ani IMP nie przesłał Powiatowemu Inspektorowi wraz z orzeczeniami lekarskimi dokumentacji przeprowadzonych przez siebie badań. Organy administracji państwowej nie uzupełniły w tej materii zebranego w sprawie materiału dowodowego w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. Uchybienia te są tym bardzie istotne, że w postępowaniu przed Sądem powszechnym strona może odnosić się do owych dokumentów źródłowych, zadawać w oparciu o nie pytania biegłym; w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest owych możliwości pozbawiona (art. 106 § 3 i 5 ppsa), zatem to na organach administracji publicznej spoczywa ciężar zapewnienia stronie w tej materii aktywnego udziału w postępowaniu ( art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i 81 kpa).

Mimo, że Instytut podał, że wykonano badanie otolaryngologiczne i aktualne badania audiologiczne zweryfikowane audiometrią obiektywną (tympanometria, ABR) z uwzględnieniem audiometrii słownej, brak rozważań, czy za uznaniem zawodowego charakteru uszkodzenia słuchu nie przemawia znaczny odbiorczy ubytek słuchu ( UP-75 dB, UL-56,6 dB) i jak wpływa to na stwierdzenie lub brak objawu Metza. W aktach administracyjnych brak dokumentów z owych testów (choć mieszczą się w pojęciu wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych- § 6 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r.), brak ich analizy i prezentacji sposobu dochodzenia Biegłych do wniosku, zawartego w rozpoznaniu. Brak nadto rozważań, czy S. M. poddany został wszystkim dostępnym w Instytucie metodom badań, pozwalających na ustalenie bądź wykluczenie lokalizacji ślimakowej niedosłuchu.

Rozpoznanie objawów choroby winno być obiektywne, jednoznaczne i niezmienne- w szczególności w żaden sposób niezależne od zmian w regulacji prawnej zawartej w rozporządzeniach z: 1983 r. i 2002 r. Dopiero organ administracji publicznej winien owe obiektywne wskazania medyczne poddać subsumcji, przy uwzględnieniu pozostałych elementów normy materialnoprawnej, opisującej chorobę zawodową jak i związek przyczynowy między warunkami pracy a rozpoznanym schorzeniem. Z tych względów nie można uznać, iż powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzeczenia lekarskie są wystarczające do dokonania jednoznacznej oceny, czy u S. M. wystąpiła choroba zawodowa. W chwili wydawania zaskarżonej decyzji obie specjalistyczne placówki służby zdrowia właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości nasuwających się po analizie badań audiologicznych, a zatem zaskarżona decyzja została wydana przed dostatecznym wyjaśnieniem sprawy.

6. Upływ czasu- w szczególności 7 lat od zaprzestania pracy (31.3.1996 r.) w narażeniu na hałas- nie wyklucza stwierdzenia związku przyczynowego między niedosłuchem a wcześniejszą pracą zawodową ( wyrok SN z 7.6.1995 r.- sygn. II PRN 4/95- OSNAP 3/96/44). Postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej u Zainteresowanego rozpoczęło się dnia 23 października 2003 r. (k. 13 akt administracyjnych; w aktach brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania). Wobec rozpoczęcia niniejszego postępowania po dniu 3 września 2002 r. (wejścia w życie rozporządzenia z 2002 r.- § 10 i 12), zastosowanie w sprawie mają przepisy rozporządzenia z 2002 r.

7. Rozporządzenie z 2002 r. wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 237 § 1 pkt 2 i 3 kodeksu pracy. Rada Ministrów zobowiązana została do określenia w drodze rozporządzenia, wykazu chorób zawodowych (pkt 2) i szczegółowych zasad postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (pkt 3). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego w doktrynie jednoznacznie wskazuje się, że upoważnienie do wydania aktu wykonawczego winno być szczegółowe, w celu wykonania ustawy; winno zawierać szczegółowe wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego ( art. 92 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r.- Dz.U.78/97/483, sprost. 28/01/319; orzeczenie TK z: 19.X.1988- Uw 4/88- OTK 1988 s. 79; 23.X.1995- K 4/95- OTK 2/95/s.100; 22.9.1997- K 25/97- OTK3-4/97/s.304; 25.5.1998- U. 19/97- OTK 4/98/s.262-263; wyrok z: 14.3.1998- K 40/97- OTK 2/98/s.72; 26.X.1999- K. 12/99 s.682-685 i przywołane piśmiennictwo; K. Działocha w: "Konstytucja RP. Komentarz“ Wyd. Sejmowe 2001 t. II s.10-14, 16-35 do art. 92). Nie ulega wątpliwości, że ustawodawca w żaden sposób nie upoważnił Rady Ministrów do ograniczenia w czasie możliwości zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej i jej rozpoznania. Takie ograniczenie uprawnień pracownika wymaga niewątpliwie regulacji ustawowej. Nie mieści się to bowiem w "szczegółowych zasadach postępowania dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych“ (pkt 3), ani w "wykazie chorób zawodowych“ (pkt 2). Przemawia za tym także porównanie normatywnej treści art. 231 pkt 2 i 3 kp z daty wydania rozporządzenia z 1983 r. (art. 72 ust. 2 KN w zakresie szczegółowości wytycznych dotyczących treści aktu niczego nie zmienia), zarówno w warstwie normatywnej, jak i merytorycznej. Taka regulacja pozostaje w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawnego ( art. 2 Konstytucji) i zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), bowiem bez dostatecznego uzasadnienia różnicuje sytuację prawną pracowników, którzy przez kilkanaście lub kilkadziesiąt lat pracowali w takich samych warunkach faktycznych i prawnych, doznali takiego samego obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, a tylko od tego, czy postępowanie w sprawie rozpoznania lub stwierdzenia choroby zawodowej rozpoczęło się przed, czy w dniu 3 września 2002 r., będą mogli skutecznie dochodzić swych praw z tytułu choroby zawodowej.

Z art. 8 ust. 2 i art. 178 Konstytucji wynika, że sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, stosując przepisy Konstytucji wprost, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Sąd uprawniony i obowiązany jest do samodzielnej oceny i ustalenia zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawami, a w razie stwierdzenia ich niezgodności z ustawami, odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie ( wyrok SN z 9.6.2005- V KK 41/05- OSNKW 9/05/83). W niniejszej sprawie Sąd odmawia zastosowania § 2 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. i poz. 21 załącznika do tego rozporządzenia w części, w której określiły one okres uprawniający do zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznania. Wobec powyższego nie mogły pozostać w obrocie prawnym decyzje, w których jako podstawę prawną rozstrzygnięć wskazano zakwestionowane przez Sąd przepisy.

8. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uzyskać orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu (odpowiednio- wyrok NSA z 15.1.1999- I S.A. 1734/98)- poprzedzone ponownymi, specjalistycznymi badaniami Skarżącego i analizą dokumentów źródłowych z poprzednich badań w WCMP i IMP w Łodzi, w którym wyjaśnione zostaną kwestie wskazane w motywach wyroku.

W szczególności należy wyjaśnić w tym trybie, czy powstanie niedosłuchu miało zawodową bądź/i niezawodową etiologię; istotne w tej materii mogą okazać się porównania obrazu schorzenia w zależności od upływu czasu. Gdyby okazało się, że oddziaływanie hałasu w środowisku zawodowym nie było jedyną przyczyną aktualnego stanu narządu słuchu badanego, ustalenie istnienia związku przyczynowego z pracą nie byłoby wykluczone. Nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone tylko na niekorzyść byłego pracownika.

Organy administracji publicznej winny rozważyć, czy za dokonaniem takich ustaleń nie przemawiają wyniki pomiarów natężeń hałasu pojazdów i urządzeń, obsługiwanych i naprawianych przez Zainteresowanego, jak i zasady doświadczenia życiowego. Nie można skutkami braku pomiarów w niektórych okresach bądź na niektórych stanowiskach obciążać Zainteresowanego, skoro jako robotnik, nie miał żadnych możliwości, by owo natężenie hałasu badać, a będący profesjonalistami pracodawcy, takich pomiarów nie prowadził.

Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c , art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 ze zm., należało orzec jak w sentencji.

/-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/M.Dybowski

Za nieobecnego sędziego NSA

E.Makosz-Frymus

/-/M.Dybowski

KB/