Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1757/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 sierpnia 2017 r.; sygn. akt III SA/Po 206/17 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Po 206/17 oddalił skargę W. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W. S. wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2016 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek, wskazując na swoją trudną sytuację osobistą i majątkową, a także przyczyny jej powstania.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznania wniosku, decyzją z dnia [...] października 2016 r. odmówił umorzenia należności z tytułu: - składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 9.881,93 zł za okres od marca do lipca 2008 roku, od września 2008 do grudnia 2010 roku, od lutego 2011 do marca 2013 roku, a także - odsetek w kwocie 5.133,00 zł, stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia wniosku.

W. S. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając, że organ nie uwzględnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, utrzymując w mocy decyzję wydaną w I instancji, nie stwierdził, aby w sprawie zaszła któraś z przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia wymieniona w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm., dalej: u.s.u.s.). Co do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. organ wyjaśnił, że nastąpiło wprawdzie zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże nie stwierdzono braku majątku, z którego można egzekwować należności, bowiem zobowiązany posiada dochód ze świadczenia emerytalnego. Tym samym istnieje składnik majątkowy, który stanowi potencjalne źródło zaspokojenia wierzytelności z tytułu nieopłaconych składek.

Badając czy spełnione zostały przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie), organ rentowy podkreślił, że w tym względzie ocenia sytuację majątkową dłużnika, mając na uwadze przede wszystkim zasady doświadczenia życiowego, a także bierze pod rozwagę indywidualną sytuację życiową zobowiązanego. Dokonując ponownej analizy tych przesłanek organ uwzględnił i zweryfikował informacje zgodnie z aktualnymi oświadczeniami strony. Wskazał, że zobowiązany jest osobą w wieku 71 lat, posiadającą dochód ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.805,97 zł netto miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną E. S., osiągającą miesięczny dochód netto 1.400,00 zł. Wnioskodawca otrzymuje ponadto od córki 500 zł miesięcznie tytułem utrzymania wspólnie zajmowanego mieszkania. Z dniem 10 listopada 2015 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Strona oszacowała stałe wydatki ponoszone w gospodarstwie domowym z tytułu zadłużenia za czynsz na kwotę 800 zł, zaś z tytułu opłat eksploatacyjnych za gaz na 234 zł, prąd 150-400 zł (w zależności od miesiąca). Zobowiązany wskazał ponadto, że jego żona spłaca kredyt, którego rata wynosi 235,16 zł miesięcznie, zaś on sam spłaca kredyt firmowy po 183,60 zł miesięcznie, a także zobowiązanie z tytułu karty kredytowej po 500 zł miesięcznie, przy czym organ rentowy wskazał, że na przedłożonym poleceniu przelewu widnieje kwota 111,75 zł tytułem spłaty zadłużenia karty kredytowej, a w wyciągu z rachunku tej karty wymagana minimalna spłata wynosi 99,16 zł. Zobowiązany ponosi także koszty zakupu zastrzyków niezbędnych w leczeniu w kwocie 650 zł na kwartał, to jest 216 zł miesięcznie.

Porównując posiadane przez stronę dochody w wysokości 3.705,97 zł netto miesięcznie z przedstawionymi wydatkami w maksymalnej wysokości ok. 2.180,51 zł netto miesięcznie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że zobowiązany dysponuje kwotą pozwalającą na uregulowanie zaległości z tytułu nieuregulowanych składek chociażby w dłuższym okresie czasu w ramach układu ratalnego. W rozpatrywanej sprawie nie wykazano zatem przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ rentowy podkreślił przy tym nie tylko to, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia tej przesłanki, lecz nadto, że zobowiązania z tytułu składek są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami. Okoliczność, że strona posiada zobowiązania cywilnoprawne, które zgodnie z jej oświadczeniem są spłacane w miesięcznych ratach, powoduje, że pozytywna decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek byłaby niezasadna, prowadząc do zaspokojenia należności cywilnoprawnych przy jednoczesnej rezygnacji z zaspokojenia należności publicznoprawnych.

Organ rentowy nie stwierdził także, aby w sprawie zaistniała przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 bądź pkt 3 rozporządzenia. Zauważył, że strona wprawdzie przedłożyła dokumentację medyczną, z której wynika, że rozpoznano u niej poważne schorzenia, to jednak sytuacja zdrowotna nie ma wpływu na pozyskiwanie dochodów, a wysokość tego dochodu umożliwia spłatę należności chociażby w dłuższym okresie czasu w ramach ratalnej spłaty zadłużenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę wskazał, iż nie wystąpiła żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności należności ciążących na skarżącym z tytułu nieopłaconych składek wymieniona w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Cytując treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. WSA wskazał, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wspomniane w tym przepisie "uzasadnione przypadki", stosownie do art. 28 ust. 3b u.s.u.s., zostały ujęte w przywołanym ostatnio § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z tą regulacją Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Sąd podkreślił, że przywołane regulacje dają organowi uprawnienie (a nie obowiązek) do umorzenia należności z tytułu składek, wobec czego orzekanie w tym zakresie odbywa się w ramach tak zwanego uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet ustalenie zaistnienia którejś z przesłanek do umorzenia nie obliguje organu do udzielenia tej ulgi. W ocenie Sądu I instancji organ administracji prawidłowo stwierdził, że na gruncie kontrolowanej sprawy nie zaistniała ani przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia, ani w § 3 ust. 1 pkt. 2 i 3.

Odnosząc się w konsekwencji do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Sąd zaznaczył, iż organ rentowy wykazał, że dochody jakie uzyskuje skarżący w ramach prowadzonego wraz z żoną gospodarstwa domowego przewyższają wydatki, w tym nie tylko wykazane przez skarżącego wydatki mieszczące się w zakresie niezbędnych potrzeb życiowych, lecz także wydatki zmierzające do pokrycia jego zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym w ramach zaciągniętych kredytów. Organ rentowy wskazał w tym względzie, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a przez skarżącego nie jest kwestionowane, że posiadane przez niego dochody wynoszą 3.705,97 zł netto miesięcznie, natomiast wydatki, przyjmując maksymalne kwoty wskazane przez skarżącego, wynoszą 2.180,51 zł. W tak ustalonych okolicznościach przyjęcie, że skarżący ma możliwość spłaty zobowiązań względem organu rentowego – w sposób który nie pozbawi skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych – chociażby w dłuższym okresie czasu, w ramach układu ratalnego, jest zgodne z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania.

Zdaniem Sądu I instancji podstawowa rozbieżność pomiędzy stanowiskiem organu rentowego a stanowiskiem skarżącego sprowadza się do znaczenia, jakie dla powyższych ustaleń przyznać należy okoliczności wspólnego zamieszkiwania ze skarżącym jego córki wraz z jej trzyletnim synem. Jak zaznaczył WSA, zgodnie z oświadczeniem skarżącego zawartym we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, córka skarżącego prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. W świetle regulacji § 3 ust. 1 w zw. z ust. 2 rozporządzenia obliguje to do nieuwzględniania sytuacji majątkowej i osobistej córki skarżącego przy dokonywaniu ustaleń co do sytuacji samego skarżącego, ponieważ w takim przypadku córka – jako osoba oddzielnie gospodarująca – nie jest uznawana, w ramach przywołanych regulacji, za rodzinę skarżącego, a więc bez znaczenia pozostaje okoliczność wpływu spłaty zobowiązań ciążących na skarżącym na sytuację tejże córki. Zachodzi zatem konieczność określenia możliwości płatniczych skarżącego w oderwaniu od sytuacji jego córki. Sąd zwrócił uwagę, iż organ trafnie uznał, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania zaistnienia przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia. W ocenie WSA organ rentowy, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.), zobligowany jest poczynić własne ustalenia faktyczne, co do okoliczności istotnych dla załatwienia rozstrzyganej sprawy i takie niezbędne ustalenia w rozpoznawanej sprawie zostały dokonane.

Sąd zaznaczył, że w kontrolowanej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek, która aktualizowałaby kompetencję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do umorzenia należności skarżącego z tytułu składek. Podkreślił przy tym, że dopiero zaistnienie którejś z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. lub z § 3 ust. 1 rozporządzenia powoduje, że organ może umorzyć należności z tytułu składek, a zatem dopiero na tym etapie dochodzi do skorzystania przez ten organ z uznania administracyjnego.

Skargą kasacyjną skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Skarżący zrzekł się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez niestwierdzenie przez Sąd I instancji wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono, iż skarżący kwestionuje stanowisko Sądu I instancji w zakresie w jakim odnosi się ono do oceny zgodności z prawem decyzji ZUS w części, w jakiej dotyczy ono odmowy umorzenia należności składkowych ze względu na niezaistnienie przesłanek wynikających z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Dla stwierdzenia zaistnienia lub niezaistnienia przesłanki określonej w tym ostatnio wymienionym przepisie, uzasadniającej umorzenie należności, konieczne jest ustalenie zakresu niezbędnych potrzeb życiowych wnioskodawcy i jego rodziny oraz związanych z tym kosztów ich zaspokojenia. W rozpoznawanej sprawie ustalenia organu dotyczące kwoty miesięcznych wydatków uznanych za konieczne do zaspokojenia niezbędnych potrzeb skarżącego i jego rodziny nie obejmują w ogóle kosztów żywności i ubrania. Błędna jest zatem ocena Sądu I instancji – co do tego, że organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a.

Ponadto organ decyzję o odmowie umorzenia należności oparł na założeniu, że należności składkowe byłyby opłacane w ratach. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, by decyzja o rozłożeniu zaległości składkowych na raty została podjęta i aby wysokość rat była znana.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zarzucane Sądowi I instancji uchybienie sprowadza się do tego, że Sąd ten nie uwzględnił skargi, błędnie uznając, iż organ nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie dotyczącym prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. na ocenę czy odmowa umorzenia należności składkowych przez organ nie narusza § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia oraz czy zaskarżona decyzja została wydana w granicach swobodnego uznania. W konsekwencji zarzuty te sprowadzają się do twierdzenia, iż Sąd I instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., gdyż przepisu tego nie zastosował, a powinien z uwagi na naruszenie przez organ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że kontrola sądu administracyjnego obejmuje zbadanie czy wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności faktyczne mające mieć istotny wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności składkowych. Zakres niezbędnych ustaleń, które zobligowany jest poczynić organ wydający decyzję w przedmiocie umorzenia należności składkowych wynika z przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.

Uwzględniwszy powyższe, wobec zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienia, należy poczynić uwagę o charakterze ogólnym, odnoszącym się do konstrukcji prawnej umorzenia należności ZUS ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Niewątpliwie do płatników składek na ubezpieczenie społeczne zalicza się także przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą zobowiązanych do opłacenia składek na swoje ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

Otóż w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmiennie uregulowano podstawę i przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności z tytułu składek od takich osób mogą być w uzasadnionych wypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3b u.s.u.s. zawierającym upoważnienie do wydania przez właściwego ministra rozporządzenia określającego szczegółowe zasady umarzania takich należności z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, sformułowano zalecenie w postaci uwzględnienia ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Z tego powodu w § 3 ust. 1 rozporządzenia przewidziano możliwość umarzania składek pod warunkiem wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, bo pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, w szczególności gdy zachodzą określone w pkt 1-3 przypadku. Obejmują one – jako przykładowe – 3 sytuacje, a wśród nich jak w pkt 1, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wymieniona w § 3 ust. 1 rozporządzenia przesłanka uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2366/13, baza orzeczeń nsa.gov.pl). Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten czas minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09, baza orzeczeń nsa.gov.pl).

Na gruncie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przesłanką uzasadniającą umorzenie należności jest ustalenie, że opłacenie należności z tytułu tych składek pozbawi zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W powołanym przepisie chodzi o potrzeby, których zaspokojenie jest konieczne lub których niezaspokojenie negatywnie wpłynie na byt zobowiązanego i jego rodziny. Dokonując oceny w zakresie zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ powinien porównać stwierdzoną sytuację materialną strony z wysokością zaległej należności z tytułu składek na ubezpieczenie, zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę i członków jej rodziny w rozumieniu § 3 ust. 2 rozporządzenia z niezbędnymi kosztami utrzymania jej i najbliższych w celu ustalenia czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II GSK 1498/17 oraz powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo, baza orzeczeń nsa.gov.pl).

W kontekście powyższych rozważań za trafne należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej, iż poczynione w rozpoznawanej sprawie ustalenia ZUS dotyczące kwoty miesięcznych wydatków uznanych za konieczne do zaspokojenia niezbędnych potrzeb skarżącego i jego rodziny nie obejmują w ogóle kosztów żywności i ubrania. Nie wynika to przynajmniej z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Trafnie zarzuca kasator, wskazując na art. 77 § 4 k.p.a., że organ jako fakt powszechnie znany powinien był uwzględnić okoliczność, iż w skład kosztów zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych wchodzą przede wszystkim koszty wyżywienia, a także w pewnym zakresie koszty ubrania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego do tego rodzaju kosztów zważywszy na treść art. 77 § 4 k.p.a. należy też uwzględnić koszty zakupu podstawowych środków higieny i czystości.

Z ustaleń organu dotyczących bieżących, stałych wydatków skarżącego i jego żony w kwocie 2.189,51 zł miesięcznie, a przyjętych przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania wynika, iż obejmują one poza spłatą: zadłużenia z tytułu czynszu za mieszkanie (800 zł), za gaz (234 zł), za prąd (400 zł), kosztów leczenia (216 zł), z tytułu spłaty kredytu firmowego (183,60 zł), także: spłatę z tytułu karty kredytowej (111,75 zł) i z tytułu spłaty zaciągniętego kredytu przez żonę skarżącego (235,16 zł). Jednakże z ustaleń tych nie wynika, czy uwzględnione w stałych miesięcznych wydatkach kwoty z tytułu spłaty karty kredytowej i spłaty kredytu żony skarżącego w jakimkolwiek zakresie obejmują ewentualne wydatki na wyżywienie, niezbędne ubranie czy środki higieny i czystości. Zauważyć należy, że skarżący przedstawiając (na wezwanie organu) w oświadczeniu o sytuacji majątkowej (k. 8 akt adm.) poszczególne stałe wydatki podał w tym względzie także informacje, jakie obejmował ten formularz, w którym nie uwzględniono "rubryki" na wydatki typu: żywność, odzież, środki czystości czy też nawet "inne wydatki". W tej sytuacji nie sposób czynić zarzut skarżącemu, iż nie przedstawił dokładnych kwot związanych z wydatkami na żywność, ubrania itp.

Nie jest też tak jak stwierdza Sąd I instancji, że skarżący w skardze do WSA nie kwestionował ustaleń organu odnośnie wydatków, obejmujących maksymalne wskazane przez niego w tym względzie kwoty. Zauważyć należy, że zarówno organ, jak i Sąd I instancji w ramach przyjętych ustaleń faktycznych określiły kwotę osiąganych przez skarżącego dochodów w wysokości 3.705,97 zł netto i kwotę maksymalnych wydatków w wysokości 2.180,51 zł, jednakże już nie określiły jednoznacznie kwotowo różnicy wynikającej z tych kwot, przyjmując tylko, że dysponuje on kwotą pozwalającą na uregulowanie zaległości z tytułu nieuregulowanych składek chociażby w dłuższym okresie czasu w ramach układu ratalnego. Natomiast skarżący w skardze do WSA zarzucał, iż niemożliwe jest życie za kwotę wynikającą z obliczeń organu i faktem jest, że żyje z rodziną na granicy ubóstwa. Podnosił, że mieszka z rodziną bez ogrzewania i ciepłej wody, wydając pieniądze na jedzenie i leczenie, którego koszt dodatkowo wzrasta. Także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwracał uwagę na bardzo trudne warunki, w których musi żyć z rodziną.

Sąd I instancji przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji powyższych okoliczności podnoszonych przez skarżącego nie uwzględnił, przyjmując bezzasadnie, iż organ nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Sąd też nie uwzględnił, że organ rozważając kwestie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny nie miał na uwadze tzw. minimum egzystencji, jak i minimum socjalnego. Zauważyć należy, że Główny Urząd Statystyczny i Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w publikowanych okresowo danych statystycznych (dane dostępne na stronie: htt.ps; www.ipiss.com.pl) uwzględnia informacje określające wielkość tzw. minimum egzystencji i minimum socjalnego i te okoliczności powinny być uwzględnione przy ocenie, czy spłata zadłużenia w przypadku skarżącego zagraża jego egzystencji. Dopiero te okoliczności pozwolą na dokonanie pełnych i wszechstronnych ustaleń przez organ w kontekście spełnienia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Za ziszczenie się przesłanki określonej w powołanym ostatnio przepisie należy uznać taką sytuację, gdy warunki materialne osoby zobowiązanej powodują trwałe zagrożenie dalszej egzystencji.

Trafnie też zarzuca skarżący, że dowolne są ustalenia i ocena organu, zaakceptowane przez Sąd I instancji, iż sytuacja skarżącego pozwala na uregulowanie przedmiotowych zaległości poprzez ich spłatę w ratach, gdy nie została dokładnie wyjaśniona jego rzeczywista sytuacja materialno-bytowa.

Nie wynika przy tym z okoliczności sprawy, aby skarżący złożył wniosek o spłatę tej należności w ratach i aby tego rodzaju decyzja została podjęta.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe dowodzi, że przedwczesna jest ocena organu, zaakceptowana przez Sąd I instancji, iż w sprawie nie zaszedł uzasadniony przypadek, w którym opłacenie należności z tytułu składek spowodowałoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie wyrokiem Sądu I instancji zaakceptowano naruszenie w postępowaniu administracyjnym prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i 4 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego na podstawie art. 188 p.p.s.a. Sąd kasacyjny uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.