Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 525/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy: article: art. 29, art. 30
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 28, att. 29, art. 30
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1pkt 1 lit. c, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M.W. i L.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie w zakresie w jakim utrzymuje w mocy postanowienie Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2015 r. numer [...] w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego działki [...] (obecnie nr [...]) i działki nr [...] (obecnie nr [...]) oraz poprzedzające je wyżej wskazane postanowienie Burmistrza w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego działki [...] (obecnie nr [...]) i działki nr [...] (obecnie nr [...]), II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących M.W. i L.W. kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu części kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] maja 1997 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dokonał rozgraniczenia działek położonych w [...], nr [...], stanowiącej własność L. i M. małżonków W. oraz nr [...] będącej w wieczystym użytkowaniu L.K. – J. w taki sposób, że granica między tymi działkami przebiega w linii prostej od pkt 5 do pkt 4 i dalej od pkt 4 do pkt 2 wzdłuż ogrodzenia na podmurówce, tj. wg załączonego do postanowienia szkicu sporządzonego przez biegłego M.N.. Nadto Sąd nakazał L. i M. małżonkom W., aby w terminie 14 dni, licząc od uprawomocnienia się postanowienia rozebrali płot znajdujący się w linii 4-7-6 szkicu, a następnie wydali L.K. – J. część przysługującej jej działki będącej w ich posiadaniu, a zaznaczonej punktami 4-5-6-7.

Na skutek złożonej przez L. i M.W. apelacji postanowieniem z dnia [...] grudnia 1997r., sygn. akt [...] Sąd Wojewódzki oddalił apelację. Z kolei postanowieniem z dnia [...] lutego 2000r., sygn. akt [...] Sąd Najwyższy oddalił kasację.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2014 r. M.W. i L.W. zwrócili się do Burmistrza o ponowne rozgraniczenie działki nr [...] z działką nr [...] oraz działki nr [...] z działką nr [...] od strony jeziora, obręb [...]. Do wniosku załączono kserokopię operatu pomiarowego KERG: [...] z dnia [...] maja 2004r. z pomiaru sytuacyjnego z odszukaniem granic dotyczącego działki [...].

Po kilkukrotnym przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy z uwagi na skomplikowany charakter postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Burmistrz – powołując się na art. 123 § 1 i art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z póź. zm. – określanej dalej jako k.p.a.) - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia.

Na wstępie uzasadnienia organ podał, iż działki określone we wniosku aktualnie mają następujące numery ewidencyjne zgodne z danymi z informacji katastralnej powiatu sulęcińskiego :

- działka nr [...] - obecnie działka nr [...]; stanowi własność wnioskodawców,

- działka nr [...] - obecnie działka nr [...]; stanowi własność innych osób prywatnych,

- działka nr [...] - obecnie działka nr [...], stanowi własność gminy.

Organ orzekł o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku L. i M.W. stwierdzając, iż spełnione zostały przesłanki z art. 61 a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (o wszczęcie postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania

Odmowę wszczęcia postępowania w zakresie rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...] (nowe numery: [...]) organ uzasadnił prawomocnym rozstrzygnięciem w tym przedmiocie przez sąd powszechny tj. powołanym na wstępie postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 1997 r. W świetle powyższego zdaniem organu brak jest podstaw prawnych i faktycznych do ponownego prowadzenia postępowania administracyjnego o rozgraniczenie działek nr [...] (nowe numery: [...]).

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z póź. zm. – określanej dalej jako u.p.g.k.) rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. O wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości organ rozstrzyga stosownie do treści art. 30 ust. 4 u.p.g.k. postanowieniem, chyba, że postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu przy scalaniu gruntów, to wówczas postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie scalania gruntów zastępuje postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości (art. 30 ust. 2 i 3 u.p.g.k.). W myśl art. 30 ust. 1 u.p.g.k. rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu lub na wniosek.

Burmistrz zwrócił uwagę, iż skoro postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości toczące się przed organami administracji publicznej jest postępowaniem administracyjnym, do którego - w zakresie nieuregulowanym w prawie geodezyjnym - mają zastosowanie przepisy k.p.a., to status strony w tym postępowaniu należy ocenić w świetle art. 28 k.p.a. Zdaniem organu uprawnioną do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego będzie osoba, która jest właścicielem, współwłaścicielem, użytkownikiem wieczystym bądź osoba, której przysługują określone prawa rzeczowe do nieruchomości mogącej podlegać rozgraniczeniu.

Odnosząc się do wnioskowanego przez małżonków W. rozgraniczenia pomiędzy działką nr [...] (obecnie nr [...]), a działką [...] (obecnie nr [...]) organ stwierdził, iż nie mając do w/w nieruchomości tytułów prawnych (własności wieczystego użytkowania) nie są oni osobami uprawnionymi do wszczęcia postępowania w tym zakresie, wobec czego uzasadniona jest odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego także w tym zakresie.

L. i M.W. nie zgadzając się z orzeczeniem Burmistrza złożyli zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W zażaleniu podnieśli, iż roszczenia ich odnoszą się do gruntów, których byli właścicielami w okresie 1969-1977, a obecnie w nieokreślonych okolicznościach zostali pozbawieni części gruntów i nie widnieją jako ich właściciele. Dodali, iż operat geodezyjny został przyjęty do zasobu Starostwa Powiatowego, ale nigdy nie został uwzględniony, a dotyczył gruntów przedmiotowego sporu.

W wyniku rozpoznania zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 61 a § 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Kolegium wskazało, iż postępowanie rozgraniczeniowe jest niewątpliwie postępowaniem administracyjnym, co do którego zastosowanie znajdują przepisy k.p.a. W związku z tym, iż w u.p.g.k. brak jest stosownych przepisów określających w jakiej formie należy dokonać odmowy jego wszczęcia zastosowanie znajduje przepis art. 61a § 1 k.p.a.

Organ odwoławczy zauważył, iż k.p.a. nie definiuje użytego w art. 61a § 1 k.p.a. pojęcia "inne uzasadnione przyczyny". Zdaniem Kolegium, powołującego się na orzecznictwo sądów administracyjnych, należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

Następnie Kolegium zwróciło uwagę, iż przepisy u.p.g.k. nie precyzują pojęcia strony w postępowaniu rozgraniczeniowym, w związku z tym zastosowanie znajdą reguły wskazane w przepisach k.p.a., w tym art. 28 k.p.a. Organ odwoławczy, podzielając w tym zakresie stanowisko w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stwierdził, iż interes prawny w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie nieruchomości przysługuje wyłącznie właścicielom albo użytkownikom wieczystym nieruchomości będących przedmiotem rozgraniczenia, z pominięciem innych podmiotów mających z tymi nieruchomościami związki prawne lub faktyczne.

Z powyższych względów organ uznał za uzasadnione odmowę wszczęcia postępowania w zakresie podania skarżących dotyczącego rozgraniczenia pomiędzy działką nr [...] (obecnie dz. nr [...]), stanowiącą własność innych osób prywatnych a działką nr [...] (obecnie nr [...]) stanowiącą własność Gminy, żadna bowiem z tych działek nie stanowi własności skarżących ani nie są oni jej użytkownikami wieczystymi. Brak przymiotu strony ma w tej sytuacji zdaniem Kolegium charakter oczywisty, nie wymagający przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

W odniesieniu natomiast do drugiego z żądań skarżących dotyczącego rozgraniczenia pomiędzy działką nr [...] (obecnie dz. nr [...]) stanowiącą własność wnioskodawców a działką nr [...] (obecnie dz. nr [...]) stanowiącą własność innych osób fizycznych, Kolegium wyjaśniło, iż sprawa ta została rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 1997 r., sygn. akt [...]. Zdaniem organu jeżeli doszło już do uregulowania, orzeczeniem sądu powszechnego, granicy między działkami, wyłączona jest możliwość ustalenia w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym innego przebiegu granicy, niż ustalono to w orzeczeniu sądu powszechnego.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżących Kolegium uznało je za nieuzasadnione. Powołanie się przez skarżących na okoliczność, iż operat geodezyjny (pomiarowy) z dnia [...] maja 2004 r. KERG [...] nie został uwzględniony przez wcześniej orzekające organy, zdaniem Kolegium, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ewentualne wykrycie dowodu mające znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie może ewentualnie stanowić podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia zarówno na gruncie postępowania administracyjnego, jak i postępowania cywilnego.

M. i L.W. wywiedli od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o uchylenie postanowień obu instancji. Skarżący zarzucili organom naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. oraz zakwestionowali przede wszystkim stwierdzenie organu, iż nie są stroną w sprawie, gdyż ich zdaniem są właścicielami południowej części działki nr [...] (o pow. 218 m 2 ). Skarżący podali, iż w kwietniu 1977 r. podczas dokonywania podziału działki nr [...] na działki [...] uprawniony geodeta popełnił błąd, pozostawiając poza wydzielonymi działkami, przy południowej granicy działki nr [...], teren o pow. 218 m 2 , stanowiący w rzeczywistości własność skarżących. Prawo do powyższej części nieruchomości zdaniem skarżących potwierdza opinia wydana w sprawie [...] przez geodetę uprawnionego M.N. oraz operat pomiarowy z pomiaru sytuacyjnego z odszukaniem granic działki nr [...] sporządzony dnia [...] maja 2004 r. przez geodetę R.G..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powielając argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.

Obecny na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. skarżący podtrzymał skargę i oświadczył, iż nie ma prawnej decyzji na podział działki nr [...]. Ponadto skarżący wniósł o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów dojazdu samochodem osobowym w wysokości 20 zł oraz wpisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza, to że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015r. utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego.

Mając na uwadze tak nakreślony zakres kognicji Sąd uznał, iż skarga zasługuje częściowo na uwzględnienie. Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.p.g.k. rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami ( art. 29 ust. 2 u.p.g.k. ). Ustalenie granic nieruchomości w trybie postępowania rozgraniczeniowego następuje wówczas, gdy granice nieruchomości nie zostały wcześniej ustalone; były ustalone, ale stały się sporne lub brak jest dokumentów pozwalających na określenie pierwotnego położenia przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych znaków granicznych (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2012r., sygn. akt I OSK 1124/11). Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 u.p.g.k.). W doktrynie przyjmuje się, że rozgraniczenie jest urzędowym ustaleniem przebiegu granicy pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami, a jego istotą jest ustalenie, do jakich granic sięga prawo właściciela ( por. Stanisław Rudnicki, Prawo obrotu nieruchomościami, Warszawa 1999, s. 814 ).

Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy ( art. 29 ust. 3 u.p.g.k. ). Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 1 u.p.g.k. wójtowie (burmistrz, prezydent) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek. Możliwość wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego z urzędu ograniczona została w art. 30 ust. 2 u.p.g.k. tylko do przesłanek wskazanych w tym przepisie tj. przy scaleniu gruntów, a także jeżeli brak jest wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia, które jednak w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą. W art. 30 ust. 4 u.p.g.k. przesądzono, iż wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego wymaga wydania postanowienia, na które nie służy zażalenie. Jednocześnie u.p.g.k. nie wypowiada się co do tego w jakiej formie organ może odmówić wszczęcia tego postępowania. W związku z tym w orzecznictwie i piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, iż w takiej sytuacji zastosowanie znajdzie art. 61a § 1 k.p.a. – wprowadzony ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie k.p.a. oraz p.p.s.a. ( Dz. U. nr 6, poz. 18 ) z dniem 11 kwietnia 2011 r. - zgodnie z którym w przypadku, gdy wniosek o wszczęcie postępowania został wniesiony przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania ( por. M. Durzyńska, P.g.k. Komentarz, LexisNexis 2013 , s. 320, E. Stefańska, P.g.k. Komentarz, Lex 2013, t. 8-10 do art. 30, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 marca 2014 r., III SA/Kr 1685/14, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 753/14, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 885/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 984/14 ). Podkreślić należy, iż jeszcze przed dodaniem do k.p.a. powyższego przepisu w orzecznictwie wskazywano, że w sytuacji, gdy przepis prawa materialnego ( tu: art. 30 p.g.k.) wymaga wydania postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, dopuszczalne jest również wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia takiego postępowania z powodu braku przymiotu strony osoby składającej wniosek (por. uzasadnienie wyroku NSA w Łodzi z dnia 21 września 2000 r., II SA/Łd 1077/97, OSP 2002, nr 7-8, poz. 99).

Ustawodawca, określając w art. 30 ust. 4 u.p.g.k., iż postępowanie rozgraniczeniowe wymaga wydania postanowienia o jego wszczęciu - odmiennie niż w k.p.a., gdzie samo podanie wszczyna postępowanie administracyjne - tym samym nałożył na organ obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Obejmuje ono m.in. badanie czy zachodzą do tego podstawy, a w szczególności czy osobie składającej wniosek przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu oraz czy postępowanie może się toczyć z uwagi na brak wcześniejszego ustalenia granic nieruchomości ostateczną decyzją organu administracji lub prawomocnym postanowieniem sądu ( por. wyrok NSA z dnia 12 października 2012 r. , sygn. akt I OSK 1124/11 , wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1685/14, wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 419/14, E. Stefańska, op. cit. t. 10 do art. 30 ).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż trafnie organy obu instancji uznały, iż zachodzi podstawa do odmowy wszczęcia postępowania, jeśli chodzi o rozgraniczenie działki nr [...] (obecnie działka nr [...]) z działką nr [...] ( obecnie nr [...]). Ustalenie granic między tymi działkami zostało dokonane bowiem prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 1997 r. , wydanym w sprawie o sygn. akt [...]. Sąd w tym zakresie podziela wielokrotnie wyrażany zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie pogląd, iż ustalenie spornych granic nieruchomości w prawomocnym rozstrzygnięciu sądu powszechnego wyłącza możliwość innego ustalenia granicy przez organ administracji ( por. wyrok NSA z dnia 3 września 2010 r. , sygn. akt I OSK 1457/09, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. , II SA 574/00, wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r. , sygn. akt I OSK 523/11 , M. Durzyńska, op. cit. , s. 321 ) . Ponadto w niniejszej sprawie zarówno z wniosku, jako i z załączonej do niego dokumentacji nie wynika, iż ustalona w powołanym postanowieniu granica stała się ponownie sporna. Przedłożony przez skarżących operat pomiarowy KERG: [...] odnosi się bowiem do kwestii przebiegu południowej granicy dawnej działki nr [...], z której wydzielono działki nr [...] (aktualnie odpowiednio działki nr [...]) z działką nr [...] ( obecnie działka nr [...]). Przy czym niezasadny jest zarzut skarżącego podniesiony na rozprawie, iż "nie ma prawnego podziału działki nr [...]", gdyż podział ten został dokonany decyzją Naczelnika Gminy z dnia [...] lipca 1977r. nr [...], którą skarżący próbowali nieskutecznie wzruszyć inicjując postępowanie wznowieniowe, zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] ( k. 16 akt administracyjnych). Mając na uwadze powyższe skarga podlegała - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddaleniu w zakresie w jakim zaskarżone postanowienie utrzymuje w mocy postanowienie Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2015r. odmawiające rozgraniczenia działek nr [...] ( pkt II wyroku ).

Jeśli chodzi natomiast o kwestię rozgraniczenia działki nr [...] (aktualnie nr [...]) z działką nr [...] (aktualnie nr [...]) to podstawą odmowy wszczęcia postępowania było twierdzenie organów obu instancji, iż skarżący nie mają przymiotu strony, nie są bowiem właścicielami, współwłaścicielami, użytkownikami wieczystymi bądź osobami, którym przysługuje określone prawo rzeczowe do nieruchomości mogącej podlegać rozgraniczeniu.

U.p.g.k. nie określa wprost kręgu podmiotów będących stronami postępowania rozgraniczeniowego. Dlatego dla ustalenia komu przysługuje legitymacja strony takiego postępowania konieczne jest sięgnięcie do art. 28 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie przyjmuje, że tylko przepis prawa materialnego stanowiący podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony ( por. wyroki NSA : z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1012/04; z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 837/05; z dnia 11 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1828/06; z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1043/10). Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby albo rozstrzyga o prawach i obowiązkach innego podmiotu, które wpływają na prawa i obowiązki tej osoby. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. Interes prawny powinien wywodzić się z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, a więc nie tylko z przepisów prawa administracyjnego. Interes prawny dający określonemu podmiotowi status strony postępowania administracyjnego może wynikać także z norm prawa cywilnego ( por. A. Wróbel /w/, M. Jaśkowska, A. Wróbel, K.p.a. Komentarz , Kraków 2005, s. 259 oraz wyrok NSA z dnia 13 października 2003 r., ONSA 2003, nr 4; wyrok SN z dnia 13 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 128/02 ).

W piśmiennictwie i orzecznictwie wskazuje się, że stronami w postępowaniu rozgraniczeniowym są właściciele (współwłaściciele) i użytkownicy wieczyści rozgraniczanych nieruchomości, podmioty, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do tych nieruchomości, a także ich samoistni posiadacze, osoby korzystające z nieruchomości, a nie będące właścicielami . Zważyć bowiem należy, iż z samoistnym posiadaniem kodeks cywilny wiąże szereg uprawnień, które mogą m.in. prowadzić do nabycia nieruchomości – art. 231 k.c., art. 172 i nast. k.c. (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 753/14, wyrok WSA Poznaniu z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 47/14, wyrok SN z dnia 13 maja 1969 r. , sygn. akt II CZ 43/69, OSNCP 4/70, poz. 63, postanowienia SN z dnia 7 września 2000 r., sygn. akt I CKN 431/00, OSNC 4/02, poz. 53, E. Stefańska, op.cit, t. 11-13 do art. 30, M. Durzyńska, op.cit. s. 309 – 311, St. Rudnicki, G. Rudnicki, Komentarz do k.c., Ksiega II, Własność i inne prawa rzeczowe, LexisNexis 2009, s. 126, E. Mzyk, Podział i rozgraniczenie nieruchomości, Warszawa-Zielona Góra 1997, s. 129, D. Felcenloben, Granice nieruchomości i sposoby ich ustalania, Warszawa 2011, s. 280, ).

Przenosząc powyższe rozważanie na grunt niniejszej sprawy przede wszystkim należy zauważyć, iż organy obu instancji nie wskazały dowodów na podstawie, których uznały, iż skarżący nie mają żadnego tytułu prawnego do działki nr [...]. W aktach wprawdzie znajdują się - załączone zresztą przez skarżących - wypisy z rejestru gruntów, będące częścią operatu pomiarowego KERG: [...], jednakże pochodzą one z 2004r., a tym samym nie sposób stwierdzić, iż przedstawiają one aktualny stan prawny ujawniony w ewidencji gruntów i budynków. Ponadto organy nie odnosiły się do wspomnianego powyżej operatu pomiarowego z którego wynika, iż południowa cześć działki nr [...] ( oznaczona cyfrą 1 na mapie uzupełniającej w skali 1:1000, uwidoczniona również w protokole granicznym, jako "cz. [...]" ), przylegająca do działki nr [...], stanowi własność skarżących. Organy nie wskazały jakie znaczenie ma ta dokumentacja, czy wpływa ona na kwestię tytułu prawnego skarżących do nieruchomości. Organ I instancji ten dowód całkowicie przemilczał w uzasadnieniu postanowienia, natomiast organ II instancji, stwierdził jedynie, iż nie ma on znaczenia, nie przedstawiając żadnej argumentacji w tym zakresie, wskazując jednocześnie, iż ewentualne wykrycie nowego dowodu może stanowić podstawę do wznowienie postępowania, zarówno postępowania administracyjnego, jak i cywilnego. Ponadto organy obu instancji nie ustaliły, czy ewentualnie źródłem interesu prawnego skarżących może być samoistne posiadanie części działki nr [...], zgodnie z powołanym powyżej orzecznictwem i piśmiennictwem . Organy nie wyjaśniając powyższych okoliczności naruszyły art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. , art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym pierwszym przepisem organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając zarazem na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Uszczegółowieniem tej zasady jest z kolei art. 77 § 1 k.p.a., wedle którego organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto tak sformułowane uzasadnienia postanowień obu instancji nie spełniają standardów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno bowiem umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie postanowienia wydawanego przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w zażaleniu.

Ponadto należy podkreślić, iż organ II Instancji wskazując na kwestię ewentualnej możliwości wznowienia postępowania w sposób niedostateczny rozważył treść samego wniosku skarżących z dnia [...] grudnia 2014 r., który miał zainicjować postępowanie rozgraniczeniowe. Zważyć bowiem należy, iż w piśmie tym skarżący wprawdzie formułują wyraźnie, iż wnoszą o rozgraniczenie, jednakże jednoczenie używają słowa " ponowne" i wskazują , iż rozgraniczenie z 2007r. nie uwzględniało powołanego powyżej operatu KERG : [...]. Odnoszą się zatem do postępowania rozgraniczeniowego działek nr [...], zakończonego - znajdującą się w aktach administracyjnych - decyzją Burmistrza z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]. Wskazane powyżej sformułowania "ponowne rozgraniczenie" i odnoszenie się do dowodu nieuwzględnionego w rozgraniczeniu z 2007 r. mogą wskazywać w istocie na wolę skarżących wznowienia tego postępowania. Zważyć należy, iż w przypadkach, gdy treść żądania budzi wątpliwości, organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania treści żądania, mogłoby to bowiem prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. Nie oznacza to jednak, że organ może pozostać bezczynny. Powinien bowiem udzielić wnoszącemu podanie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie, zwłaszcza wówczas, gdy strona zwraca się z żądaniem załatwienia sprawy administracyjnej przez ten organ. ( por. A. Wróbel /w/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, K.p.a. Komentarz, Lex 2013, t. 5 do art. 63 ). O tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym decyduje ostatecznie strona, a nie organ administracyjny, do którego strona pismo to skierowała. W razie wątpliwości, organ administracyjny winien zapytać stronę o wyrażenie swego stanowiska, tak aby uwzględnić jak najszerzej słuszny interes obywatela ( art. 7 k.p.a. ), prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania ( art. 8 k.p.a. ) oraz realizując nałożony przez art. 9 k.p.a. obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mających znaczenie, aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa ( por. wyrok NSA w Krakowie z dnia 23 kwietnia 1993 r., sygn. akt SA/Kr 2342/92 ). W związku z tym organ I instancji winien był zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. wezwać skarżących do jednoznacznego sformułowania jakiego postępowania domagają się wszczęcia, jednakże z naruszeniem powołanych przepisów nie uczynił tego. Mając na uwadze powyższe naruszenia przepisów postępowania, które niewątpliwie mogły mieć wpływ na wynik postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku .

Ponownie rozpoznając sprawę organy będą miały na uwadze powyższą ocenę oraz wskazania zawarte w treści uzasadnienia wyroku. Przede wszystkim organ I instancji skieruje wezwanie do skarżących o sprecyzowanie wniosku z dnia [...] grudnia 2014 r. pod kątem, czy intencją skarżących było w istocie złożenia podania o wznowienie postępowania zakończonego decyzja Burmistrza z dnia [...] grudnia 2007r. nr [...]. W dalszej kolejności organ uwzględni uwagi Sądu dotyczące przymiotu strony w postępowaniu rozgraniczeniowym, pamiętając, iż postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. może być wydane w przypadku oczywistego braku przymiotu strony osoby składającej wniosek.

Jako, iż skarga skarżących została uwzględniona jedynie w części, Sąd na podstawie art. 206 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu części kosztów postępowania poniesionych przez skarżących, zasądzając jedynie połowę tych kosztów, które zgodnie z art. 205 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. art. 85 ust. 1 i 2 oraz art. 91 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1025 ze zm.) sprowadzały się do: wpisu w wysokości 100 zł , ustalonego zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz kosztów przejazdu skarżącego samochodem do siedziby Sądu na rozprawę w wysokości 20 zł ( pkt III wyroku ).