Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 908/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-11-13 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług i opłaty paliwowej p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w części przekraczającej każdorazowo 50 (pięćdziesiąt) złotych; 2. odmówić zwolnienia w pozostałej części.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynął wniosek P. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej wskazaną w rubrum nin. postanowienia.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów skarżący ur. w 1979 r. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z konkubiną M. Ł. ur. w 1981 r. oraz czwórką dzieci w wieku 10 miesięcy oraz 4, 12 i 15 lat (skarżący jest biologicznym ojcem dwójki najmłodszych dzieci natomiast pozostała dwójka pochodzi z poprzedniego związku jego konkubiny). Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, natomiast rodzina utrzymuje się z zasiłku macierzyńskiego konkubiny skarżącego w kwocie [...]zł miesięcznie (świadczenie za październik 2015 r.), zasiłku rodzinnego w kwocie [...]zł netto, alimentów otrzymywanych na jej dzieci w kwocie [...]zł oraz pomocy rodziny około [...] zł.

Miesięczne wydatki rodziny obejmują: koszty żywności - [...] zł, środki czystości - [...] zł, lekarstwa - 100-200 zł, energia elektryczna - [...] zł, obiady szkolne - [...] zł, składka ubezpieczeniowa - 259 oraz obciążenia kredytowe w łącznej kwocie ok. [...] zł.

Skarżący jest właścicielem działki budowlanej o pow. 0,22 ha z rozpoczętą i niezakończona budową domu oraz samochodu osobowego marki R. S. rok prod. 2003 o wartości [...] zł. Jego konkubina jest z kolei właścicielem mieszkania o pow. 69 m2 obciążonego kredytem hipotecznym w wysokości ok. [...] zł, które jest aktualnie wynajmowane, a środki z tego tytułu przeznaczane są na spłatę tego kredytu. Cała rodzina aktualnie zamieszkuje w domu rodziców skarżącego.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Wniosek zasługuje w części na uwzględnienie.

Tytułem wstępu podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Prawo pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Ubiegający się o taką pomoc winien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach, zabezpieczając konieczne koszty utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby to okazało się niewystarczające może zwrócić się o pomoc, która jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna sprowadzać się do przypadków, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ponadto jak się podkreśla w orzecznictwie strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.).

Jak stanowi art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, o co wnosi strona skarżąca, może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Wyjaśnienia przy tym wymaga, że przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających środków na sfinansowanie kosztów postępowania i gdy ich zdobycie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Mając powyższe na względzie uznano, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej zwolnienia od każdorazowej opłaty sądowej ponad kwotę 50 (pięćdziesięciu) złotych.

Podnieść bowiem należy, że rodzina wnioskodawca uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości ok. [...] zł netto i ma w pełni zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Z dochodu tego zaspokaja wszystkie niezbędne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika bowiem by zalegała z jakimikolwiek płatnościami. Na bieżąca dokonuje niezbędnych zakupów i reguluje zobowiązania (w tym dokonuje spłat zaciągniętych kredytów).

Nie można więc mówić w takiej sytuacji o znamionach ubóstwa strony skarżącej. Stanowczego podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż żądania zwolnienia od kosztów sądowych nie uzasadnia posiadanie do spłaty licznych zobowiązań kredytowych. Konieczność regulowania przez stronę posiadanych przez nią zobowiązań nie stanowi bowiem przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Brak jest bowiem podstaw aby zobowiązania cywilne czy inne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Co więcej posiadanie kredytów do spłaty wskazuje wyłącznie na zdolności płatnicze strony.

Stąd też orzekający, stanął na stanowisku, że zwolnienie strony skarżącej od każdorazowej opłaty sądowej ponad kwotę 50 zł i oddalenie wniosku w pozostałej części będzie rozstrzygnięciem najbardziej adekwatnym do przedstawionych okoliczności. Rozstrzygnięcie to nie pozbawia wnioskodawcy zupełnie pomocy Państwa, ale i nie obciąża go w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować uniemożliwienie skorzystania z przysługującego stronie "prawa do sądu" i sądowej kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, a jednocześnie chroni wymiar sprawiedliwości przed ewentualnym, zbędnym pieniactwem strony, która w ten sposób choć w minimalnym stopniu przyjmuje na siebie odpowiedzialność za podejmowane akcje procesowe.

Oczywiście stopień wspomnianej partycypacji został uzależniony z jednej strony od sytuacji majątkowej strony skarżącej, z drugiej zaś od wysokości należnych kosztów sądowych. W niniejszej sprawie wpis od skargi wynosi 100 zł. Jest ona jednak jedną z dwudziestu jeden spraw o sygn. akt I SA/Lu 894-914/15 zainicjowanych przez wnioskodawcę. Łączna suma wpisów od skarg, w tych postępowaniach, wynosi natomiast 2.100 zł ( 21 x 100 zł = 2.100 zł). Kwota ta z kolei przekracza możliwości płatnicze strony skarżącej.

Biorąc więc pod uwagę łączną wysokość wpisów w wymienionych sprawach, oraz przytoczone wyżej okoliczności zasadne jest zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych ponad 50 zł, w każdej ze spraw. Daje to w sumie należną do zapłaty kwotę w wysokości 1.050 zł. (21 x 50 zł = 1.050 zł), która w świetle przedstawionego stanu faktycznego stanowi możliwe do uniesienia obciążenie finansowe dla wnioskodawcy, który jak wskazano wyżej reguluje każdego miesiąca zobowiązania kredytowe w większej, od wskazanej wysokości wymaganych wpisów.

Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.