Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 613/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 200, art. 205 par. 1, art. 205 par. 2, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Ciechomska – Florek po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia doradcy podatkowego K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 47/14 w zakresie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia 18 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 47/14 wniosku doradcy podatkowego K. M. (dalej: pełnomocnik) o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i zwrot wydatków w sprawie ze skarg R. P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia 18 listopada 2013 r. nr: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 553,50 zł zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 103,50 zł - kwotę 11,72 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu oraz oddalił wniosek w zakresie zwrotu wydatków poniesionych na noclegi.

Sąd I instancji za zasadne uznał przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia z tytułu sporządzenia skargi kasacyjnej i udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym natomiast odmówił przyznania wynagrodzenia za wydatki poniesione na noclegi.

Uzasadniając motywy miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika Sąd I instancji podkreślił, że sprawa jest jedną z wielu rozpoznawanych przez sądy obu instancji. Sprawy ze skarg R. P. dotyczą w przeważającej części określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów różnych marek, w zależności od postępowania. Sprawy te są rodzajowo takie same, a analiza faktyczno – prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne, o czym świadczy fakt, że praktycznie zarzuty sformułowane w poszczególnych skargach i skargach kasacyjnych są identyczne. Dodatkowo wynagrodzenie pełnomocnika przyznane za postępowanie przed sądem I instancji uwzględniało już nakład pracy doradcy podatkowego i jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie WSA kolejne wywody pełnomocnika stanowiły jedynie uzupełnienie wcześniejszych argumentów odnośnie zagadnień z zakresu prawa materialnego. Udział w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie powodował więc konieczności analizy nowych problemów prawnomaterialnych. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia Sąd I instancji uwzględnił również aspekt fiskalny tj. finansowy interes Państwa podkreślając, że sumy przyznawanego wynagrodzenia w niniejszej sprawie, nawet po miarkowaniu, przekraczają średnie miesięczne wynagrodzenie w Polsce. Powyższe w ocenie WSA uzasadniał przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości 25% należnej stawki.

W kwestii zwrotu "niezbędnych, udokumentowanych wydatków", wyliczonych przez doradcę podatkowego, Sąd I instancji rozróżnił i odrębnie zanalizował zwrot kosztów przejazdu a odrębnie zwrot za nocleg w hotelu. W ocenie WSA cena przelotu samolotem mieści się w kwotowych ramach "niezbędnych wydatków" poniesionych w związku z dojazdem na rozprawę w porównaniu do hipotetycznych kosztów podróży samochodem.

Odnosząc się do wydatków poniesionych na hotel Sąd I instancji uznał, że nie są one niezbędne w realiach niniejszej sprawy. Przedstawiona kwota noclegu w hotelu tj. 1 308,63 zł odbiega od przeciętnych cen noclegów i jest stosunkowo wysoka w polskich realiach. WSA wskazał, że "niezbędność" odnosi się do konieczności przenocowania pełnomocnika, wywołanej ewidentnym brakiem połączeń komunikacyjnych i nie może być utożsamiana z noclegiem, którego koszty przekraczają zwyczajną, przeciętną, wartość noclegu w danym miejscu. Sąd I instancji zaakcentował, że pełnomocnik miał możliwość znalezienia hotelu oferującego niższe ceny za nocleg w akceptowalnym standardzie świadczonych usług.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł doradca podatkowy K. M. domagając się jego zmiany poprzez:

- przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem II instancji w zakresie w jakim złożono skargę kasacyjną według stawki, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. 2011, nr 31, poz. 153 – dalej: rozporządzenie) przy niestosowaniu art. 250 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu administracyjnym (tj. Dz.U. 2016, poz 718 z poźn. zm., dalej: ppsa) tj. w wysokości 75% przyznanego wynagrodzenia postanowieniem z dnia 11 lipca 2014 r., I SA/Kr 47/14 tj. w wysokości adekwatnej do nakładu pracy pełnomocnika i jego przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, biorąc od uwagę rozstrzygnięcie Sądu II instancji w tej sprawie;

- zwrot pełnomocnikowi kwoty niezbędnych wydatków, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w tym również poniesionych na zakwaterowanie w hotelu w Warszawie jako, co wynika z ugasa dnienia postanowienia w sprawie będącego przedmiotem zaskarżenia niespornym jawi się niezbędność tego wydatku, związane ze świadczeniem pomocy prawnej w II instancji;

ewentualnie o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie.

Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie:

II. § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przez błędne jego zastosowanie polegające na odmowie zwrotu pełnomocnikowi niezbędnych wydatków poniesionych na hotel.

II. art. 250 § 2 w zw. z art. 209 ppsa przez błędne jego zastosowanie, pomimo że WSA w Krakowie brak jest przydanej kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w II instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej.

III. art. 141 § 4 zd. 1 ppsa w zw. z art. 166 ppsa poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu postanowienia WSA w Krakowie przesłanek uzasadniających tożsame miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu za I oraz II instancję sądowoadministracyjną, uniemożliwiając tym samym NSA instancyjną kontrolę zaskarżonego postanowienia, które zawiera jedno rozstrzygnięcie w zakresie zarówno I jak i II instancji sądowoadministracyjnej;

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik kwestionuje rozstrzygnięcie w zakresie miarkowania wynagrodzenia za pomoc prawna świadczoną z urzędu w II instancji, jak również wskazuje na konieczność orzeczenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w I i II instancji sądowoadministrcayjnej w dwóch odrębnych rozstrzygnięciach. Pełnomocnik wskazuje na błędne rozstrzygnięcie w zakresie oddalenia wniosku o zwrot kosztów noclegu w hotelu podkreślając, że koszty przelotu wraz z noclegiem stanowiły ekonomiczniejszą opcję niż codzienne dojazdy do Warszawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podnieść, że przepisem, który reguluje zwrot kosztów postępowania jest art. 200 ppsa, który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Ponadto należy mieć na uwadze treść art. 205 § 1 oraz § 2 ppsa, zgodnie z którym do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdu i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego (§ 1), natomiast do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 2).

Z powyższych uregulowań wynika zatem wyraźnie, że zwrot kosztów postępowania musi nastąpić w "niezbędnym" zakresie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd I instancji przy ustalaniu wysokości zasądzanego wynagrodzenia dla pełnomocnika wziął pod uwagę charakter spraw oraz wkład pracy doradcy podatkowego ustanowionego z urzędu w przyczynieniu się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia spraw.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla ponadto, że powołana przez Sąd I instancji podstawa prawna wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej kwestii jest prawidłowa. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, Sąd I instancji ocenił niewielki wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy i zasądził na jego rzecz częściowy zwrot kosztów. W uzasadnieniu Sąd I instancji zawarł szczegółowe wyliczenie wynagrodzenia podkreślając, że jest to tylko jedna z bardzo dużej ilości spraw skarżącego dotyczących właściwie identycznego zagadnienia prawnego. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia wpłynęło na zwiększenie podstawy obliczania wynagrodzenia, które obliczono zasadniczo jako sumę wynagrodzenia za każdą ze spraw, a nie jako jedno wynagrodzenie od sumy wartości zaskarżenia.

Argumentacja pełnomocnika przedstawiona w zażaleniu dotycząca konieczności skorzystania z noclegu również nie może odnieść zamierzonego skutku w postaci zmiany zaskarżonego postanowienia. NSA w pełni podziela argumentację Sądu I instancji, że kwota noclegu w hotelu odbiega od przeciętnych cen noclegów i jest stosunkowo wysoka. Słusznie zauważył WSA, że pełnomocnik otrzymał zawiadomienie o rozprawie w czasie umożliwiającym mu znalezienie hotelu oferującego niższe ceny za nocleg w akceptowalnym standardzie świadczonych usług. Sąd I instancji nie miał prawnych podstaw do miarkowania zwrotu tych wydatków, co uzasadniało oddalenie wniosku o zwrot kosztów w sytuacji uznania ich za zawyżone.

W orzecznictwie wskazuje się, że opłata skarbowa od pełnomocnictwa stanowi niezbędny wydatek (zob. postanowienie NSA z 15 maja 2015 r., sygn. akt I OZ 106/15; uchwała Sądu Najwyższego z 12 marca 2003 r., sygn. akt III CZP 2/03, OSNC 2003/12/161). Nie można jednak przyjmować, że powyższe stanowisko będzie odnosiło się automatycznie do pełnomocnictwa substytucyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenę wydatków poniesionych w celu ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego należy zawsze rozpatrywać z uwzględnieniem kryterium niezbędności określonego wydatku, o którym stanowi art. 250 § 1 ppsa mając na uwadze uwarunkowania konkretnej sprawy. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji konieczność tych wydatków nie została bowiem w ogóle przez wnioskodawcę wykazana.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji.