Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 515/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156 § 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Magdalena Józefczyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pieniężnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej G. G. kwotę 257 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G. G. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej SKO lub Kolegium) z [...] marca 2015 r. nr [...], o odmowie przyznania prawa do świadczenia pieniężnego.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: w dniu 1 października 2014 r. G. G. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej [...] (dalej GOPS) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem J. G. Następnie w dniu 28 listopada 2014 r. ww. złożyła w GOPS oświadczenie, w którym wniosła o zgłoszenie do ubezpieczenia emerytalno-rentowego w ZUS od 1 października 2014 r., w związku z uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego. Do oświadczenia dołączyła zaświadczenie z KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Po rozpatrzeniu tego wniosku Wójt Gminy [...] decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...], nie przyznał G. G. świadczenia pieniężnego polegającego na opłacie składek ubezpieczenia emerytalno-rentownego od kwot świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości określonej przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych przez okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją z [...] października 2014 r., z powodu nie spełnienia przesłanek ustawowych. W uzasadnieniu Wójt wskazał, że G. G. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 3,2405 ha przeliczeniowych, co świadczy, że podlega ona obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; zwanej dalej u.s.r.). Organ stwierdził, że z uwagi na powyższy fakt wnioskodawczyni nie może otrzymać przedmiotowego świadczenia.

W odwołaniu od tej decyzji G. G. reprezentowana przez adwokata wniosła o jej zmianę przez uwzględnienie wniosku w całości, alternatywnie wniosła

o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

SKO decyzją z [...] marca 2015 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołano się na art. 6 ust. 2b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403 ze zm.; zwanej dalej u.s.u.s.), zgodnie z którym: wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów. Kolegium stwierdziło, że G. G. posiada wraz z mężem gospodarstwo rolne, w związku z powyższym jest ona objęta ubezpieczeniem społecznym rolników. Mimo tego, że wnioskodawczyni nie pracuje bezpośrednio w gospodarstwie rolnym, to jednak pozostaje z mężem i z dziećmi we wspólnym gospodarstwie domowym. Chybiony jest zatem zarzut skarżącej o nie podleganiu przez nią obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników.

G. G. reprezentowana przez adwokata skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję SKO z [...] marca 2015 r. wnosząc o uchylenie w całości decyzji obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, ewentualnie wniosła o zmianę decyzji organu I instancji przez uwzględnienie wniosku w całości, alternatywnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 i 87 Konstytucji RP przez bezprawne pozbawienie skarżącej prawa do świadczenia pieniężnego polegającego na opłacie składek ubezpieczenia emerytalno-rentownego od kwoty świadczenia pielęgnacyjnego, z powodu braku spełnienia przesłanek ustawowych, a więc w rzeczywistości bez podstawy prawnej,

2) art. 104, art. 107 § 1 i art. 127 § 1 K.p.a. w zw. z art. 6 ust. 2 b u.s.u.s. w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 u.s.r. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez całkowicie bezzasadne uznanie przez Kolegium, że skarżącej nie należy się prawo do wnioskowanego świadczenia w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem w sytuacji gdy już pobieżna analiza materiału dowodowego pozwala postawić tezę, że takie twierdzenie jest bezzasadne, gdyż wnioskodawczyni nie jest objęta żadnym ubezpieczeniem społecznym w tym w KRUS, albowiem takiego ubezpieczenia KRUS jej odmówił, skarżąca nie opłaca również składek na ubezpieczenie społeczne rolników do KRUS, gdyż organ ten jednoznacznie podniósł, że takiemu ubezpieczeniu nie podlega osoba, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, na które pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku ze świadczoną przez nią opieką, a nadto ww. nie ma w ogóle statusu rolnika, ani też w ogóle nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS, gdyż nie pozwalają na to przepisy prawa,

3) art. 7 i 8 w związku z art. 156 K.p.a. przez wydanie zaskarżonej decyzji w sposób rażąco sprzeczny z materiałem dowodowym sprawy, oraz ww. przepisami prawa.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, przedstawiając argumentację jak w skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Niespornym jest, że ostateczną decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...] Wójt Gminy [...] przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem J. od 1.10.2014 r. do 30.06.2026 r.

Ostateczność decyzji przyznającej G. G. świadczenie pielęgnacyjne spowodowała po stronie Wójta Gminy konieczność zbadania z urzędu zaistnienia przesłanek z art. 6 ust. 2a – c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13.10.1998 r. (T.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 121). Przepis ten ma następującej brzemiennie:

"2a. Za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio:

1) świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych,

2) zasiłku dla opiekuna przysługującego na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

- przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), z zastrzeżeniem art. 87 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440, z późn. zm.).

2b. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów lub jest ubezpieczona na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2015 r. poz. 704, z późn. zm.).

2c. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta, jeżeli wypłaca osobie świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, może wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie informacji o przebiegu ubezpieczenia oraz za jaki okres za tę osobę powinien opłacać składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe".

Pozycja prawna wójta, jako płatnika składek na gruncie art. 6 ust. 2a ustawy systemowej, jest co najmniej niejasna. Pewne ułatwienia wprowadzono ustawą z 22 kwietnia 2005r. (Dz.U. z 2005 r. nr 86, poz. 732) o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej poprzez dodanie do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6 ust. 2c, zgodnie z którym wójt, jeżeli wypłaca osobie świadczenie pielęgnacyjne, może wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie informacji o przebiegu ubezpieczenia oraz za jaki okres za tę osobę powinien opłacać składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Trudno sobie wyobrazić, w jaki inny sposób wójt może posiąść wiedzę dotyczącą długości okresów składkowych i nieskładkowych czy dotyczącą podlegania przez świadczeniobiorcę ubezpieczeniom z innego tytułu. Warto zauważyć, że wskazany przepis nie przewiduje możliwości występowania do KRUS-u o udzielenie informacji o przebiegu ubezpieczenia świadczeniobiorcy, co wydaje się być przeoczeniem ustawodawcy. W celu właściwej realizacji art. 6 ust. 2a i 2b wójt powinien jednak wystąpić z wnioskiem o udzielenie informacji również do KRUS-u.

Należy podkreślić, że wprawdzie art. 6 ust. 2c przyznaje wójtowi uprawnienie do wystąpienia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o udzielenie informacji, to ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie reguluje żadnych szczegółów związanych z tym wnioskiem, wydaje się więc, że zastosowanie ma art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wg którego w sprawach nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jest oczywiste, że ustawa systemowa, która w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego płatnikiem uczyniła wójta, jest w tym zakresie niedopracowana, na co zwracano już uwagę w literaturze przedmiotu (J. Wantoch-Rekowski, Organ gminy jako płatnik składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego, Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządu Terytorialnego z 2012r. nr 12, s. 28-31).

Wójt we własnym zakresie nie jest w stanie ustalić okoliczności wyłączających obowiązek ubezpieczenia osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Powinien wystąpić do właściwej terenowej jednostki KRUS w celu uzyskania informacji, czy świadczeniobiorca podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego rolników oraz do właściwej terenowej jednostki organizacyjnej ZUS - w celu uzyskania informacji, czy świadczeniobiorca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu powszechnemu i jakim okresem ubezpieczenia się legitymuje.

Trzeba podkreślić, że umieszczenie wójta w katalogu podmiotów pełniących funkcję płatnika składek, tj. w art. 4 pkt 2 lit. w ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ma - z punktu widzenia prawnego - daleko idące konsekwencje. Na wójcie - płatniku składek spoczywają same obowiązki, głównie w zakresie: zgłoszenia ubezpieczonego do ubezpieczeń (z zachowaniem ustawowego terminu!), obliczania składek, przekazywania składek na właściwe konto, składania deklaracji rozliczeniowych. Naruszenie przepisów ubezpieczeniowych przez wójta skutkować może nawet odpowiedzialnością za wykroczenia przeciwko przepisom ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 98) (tak słusznie J. Wantoch-Rekowski, Organ gminy jako płatnik składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego, Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządu Terytorialnego z 2012r. nr 12, s. 28-31; K. Dziwota, [w:] Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, pod red. J. Wantoch-Rekowskiego, Toruń-Warszawa 2007, s. 54-55.

Oczywistym jest, że badanie przez Wójta czy nie zachodzą po stronie osoby uprawnionej ze świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego czy zasiłku dla opiekuna może mieć postać jedynie – jak już wspomniano – zasięgnięcia informacji w ZUS i KRUS. Stwierdzenie przezeń, że uprawniony "podlega obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów – art. 6 ust. 2b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych" powoduje, że nie nabywa on statusu płatnika składek w rozumieniu art. 4 ust. 2 lit. w ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i nie obowiązują go obowiązki z art. 6 ust. 2a tej ustawy.

Należy podkreślić, że podleganie ubezpieczeniu społecznemu powstaje z mocy prawa na podstawie art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Regulacja ta dotyczy także rolnika, małżonka rolnika lub domownika, pobierających uprawnione w tym przepisie świadczenia.

Zgodnie z art. 3 ust. 1, obowiązującej od dnia 15 maja 2014 r., ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (jest do ustawa realizująca wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r.), w przypadku, gdy o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2013 r., poz. 1403, 1623 i 1650), świadczenie to przysługuje odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Zgodnie z ust. 2 w/w artykułu, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Przy ustalaniu prawa do zasiłku dla opiekuna, w przypadku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego/wykonywania w nim pracy przez rolnika, małżonka rolnika lub domownika, w/w oświadczenie może dotyczyć zarówno okresu od dnia wejścia w życie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, jak i okresu od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, za które dana osoba ubiega się o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna.

W świetle powyższej regulacji, fakt zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestania wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, rolnik, małżonek rolnika lub domownik rolnika, potwierdza w/w oświadczeniem składanym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznać.

Jednocześnie należy wskazać, że w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, jak i w ustawie o świadczeniach rodzinnych, nie wprowadzono definicji zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego ani definicji zaprzestania wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, ani nie odesłano w tym zakresie do innych aktów prawnych.

W związku z powyższym ocenę, czy dany rolnik, małżonek rolnika, domownik, zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego/wykonywania pracy, czy też nie, ustawodawca pozostawił rolnikowi, małżonkowi rolnika, domownikowi. Przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie przewidują innej drogi na w/w okoliczność, niż opisane wyżej oświadczenie. Analogiczne regulacje zawarte są w obowiązującym o dnia 15 maja 2014 r. art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczącym przyznawania rolnikom, małżonkom rolników i domownikom rolników specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego.

Oznacza to, że aby rolnik, małżonek rolnika, domownik, mógł ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy lub świadczenie pielęgnacyjne, tj. świadczenia przyznawane w związku z zakończeniem aktywności zawodowej spowodowanym koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, musi zaprzestać prowadzenia gospodarstwa rolnego/wykonywania w nim pracy – co potwierdza stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Ponadto, za osoby otrzymujące zasiłek dla opiekuna, specjalny zasiłek opiekuńczy lub świadczenie pielęgnacyjne, co do zasady opłacane są z budżetu państwa składki do ZUS-u na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (zgodnie z art. 6 ust. 2a – c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Dotyczy to również rolników, małżonków rolników i domowników jeśli otrzymują w/w świadczenia. Istotne jest jednak, że w/w składki nie są opłacane do ZUS jeśli osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów.

W związku z powyższym, jeśli rolnik, małżonek rolnika, domownik, otrzymujący w/w świadczenie w związku z zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego/wykonywanie w nim pracy, podlegałby obowiązkowego ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu w KRUS (na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), to do ubezpieczenia ZUS-u nie zostanie zgłoszony. Jeśli zaś obowiązkowemu ubezpieczeniu w KRUS nie będzie podlegał, to zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe będą za niego opłacane ze środków budżetu państwa do ZUS-u. Tak więc obecnie konstrukcja przepisów skutkuje utratą prawa rolnika, małżonka rolnika lub domownika do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, albowiem każdy przypadek uzyskania tytułu do ubezpieczenia przewidziany w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych skutkuje wyłączeniem danej osoby z ubezpieczenia społecznego rolników (zasada supremacji powszechnego systemu ubezpieczenia społecznego nad systemem ubezpieczenia rolników). Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 r. (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1403 ze zm.) stanowi w art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3, iż z obowiązku rolniczego ubezpieczenia społecznego wyłączone są osoby spełniające warunki do objęcia innym ubezpieczeniem społecznym. W drodze wyjątku i w ograniczonym zakresie przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dopuszczają możliwość dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez osoby podejmujące pozarolniczą działalność (art. 5a) (tak słusznie Bożena Kłos, Biuro Analiz Sejmowych, Opinia merytoryczna do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (druk nr 3588).

Nowa regulacja zerwała z utrwaloną od 2004 r. praktyką i spowodowała problem pozbawienia osób ubezpieczonych w KRUS możliwości kontynuowania tego ubezpieczenia w związku z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku dla opiekuna.

Osoby otrzymujące zasiłek dla opiekuna, specjalny zasiłek opiekuńczy lub świadczenia pielęgnacyjne, a więc także rolnicy, małżonkowie rolników, domownicy, co do zasady mają także opłacane z budżetu państwa (na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 581) składki na ubezpieczenie zdrowotne, chyba że są już ubezpieczone zdrowotnie z innego tytułu – art. 66 ust. 1 pkt 28, 28a, 28b i art. 86 ust. 1 pkt 9).

Także zajęcie wiążącego stanowiska, czy zaprzestanie przez rolnika, małżonka rolnika, domownika prowadzenia gospodarstwa rolnego/wykonywania w nim pracy, potwierdzone opisanym wyżej oświadczeniem złożonym w gminnym organie właściwym w celu uzyskania zasiłku dla opiekuna, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego, na gruncie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ma wpływ na jego prawo do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego w KRUS, należy do kompetencji KRUS.

Złożenie przez rolnika, jego małżonka lub domownika ubiegającego się o przyznanie zasiłku dla opiekuna, specjalnego zasiłku opiekuńczego albo świadczenia pielęgnacyjnego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, wskazuje na niespełnienie przez te osoby warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników na podstawie w/w ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jeśli, zgodnie z w/w stanowiskiem KRUS, osoba ubiegająca się/otrzymująca zasiłek dla opiekuna, specjalny zasiłek opiekuńczy albo świadczenie pielęgnacyjne, w związku z zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego/wykonywania w nim pracy, zostanie wyłączona z ubezpieczeń społecznych w KRUS na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, to w ramach otrzymywanego zasiłku dla opiekuna, specjalnego zasiłku opiekuńczego albo świadczenia pielęgnacyjnego, gminny organ właściwy przyznający w/w świadczenia powinien zgłosić ja do ubezpieczeń emerytalnego, rentowego i zdrowotnego do ZUS i ze środków budżetu państwa opłacać składki na w/w ubezpieczenia.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 1506) o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która weszła w życie 1 października 2015 r. uniemożliwiono osobom pobierającym świadczenia pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy i zasiłek dla opiekuna kontynuowanie ubezpieczenia w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Nie zmieniono zasady, że pobieranie w/w świadczeń stanowi tytuł do ubezpieczenia tylko w systemie powszechnego ubezpieczenia społecznego. Stworzono możliwość wyłączenia się z systemu powszechnego i powrót do ubezpieczenia społecznego rolników wykorzystując instytucję ubezpieczenia na wniosek. O tym, czy dana osoba będzie podlegać KRUS, decydować ma ona sama według swojego uznania.

Reasumując, obowiązki nałożone na Wójta Gminy w niniejszej sprawie po wydaniu ostatecznej decyzji o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego regulowane są omówionymi wyżej przepisami art. 6 ust. 2a – c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 4 ust. 2 lit. w tej ustawy oraz art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Żadne z w/w przepisów nie dawały Wójtowi uprawnienia do wydawania decyzji w przedmiocie przyznania bądź nie przyznania świadczenia w postaci opłacania składek na ubezpieczenie społeczne dla osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne.

Opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne w tej sytuacji nie ma charakteru świadczenia rodzinnego.

Katalog świadczeń rodzinnych zawarty w art. 2 u.ś.r. nie zawiera świadczenia polegającego na opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne.

Nie ma w przedmiotowej sprawie możliwości stosowania jakiejkolwiek analogii do sytuacji objętej hipotezą art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 zwanej dalej u.o.p.s.).

Zgodnie z art. 36 ust. 2 pkt "d" u.o.p.s. składki na ubezpieczenia społeczne są świadczeniami z pomocy społecznej o charakterze niepieniężnym. Ustawa o pomocy społecznej w art. 106 reguluje zasady w zakresie czasokresu przyznawania świadczeń tylko w odniesieniu do świadczeń pieniężnych, stanowiąc, iż te przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Taka regulacja jest związana z tym, iż co do zasady świadczenia z pomocy społecznej są świadczeniami przyznawanymi na wniosek osoby zainteresowanej. Skoro więc ustawa o pomocy społecznej nie reguluje kwestii w jakim czasie może nastąpić przyznanie określonego świadczenia niepieniężnego należy poszukiwać zasad przyznawania tego konkretnego świadczenia w przepisach ustaw, które świadczenia tego dotyczą. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze świadczeniem w formie składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (należące do składek na ubezpieczenie społeczne). W związku z tym reguł opłacania tychże składek należy poszukiwać w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 6 ust. 1 tej ustawy wymienia osoby, które obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Pośród nich nie zostały wymienione osoby rezygnujące z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, za które składkę opłaca ośrodek pomocy społecznej. Jak wskazał ustawodawca w ust. 2 powyższego przepisu - zasady podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym tych osób regulują przepisy o pomocy społecznej - art. 42 u.o.p.s. Zgodnie z treścią art. 42 ust. 1 u.o.p.s. za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, ośrodek pomocy społecznej opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby opiekującej się nie przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie i osoba opiekująca się nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów lub nie otrzymuje emerytury albo renty. Dotyczy to również osób, które w związku z koniecznością sprawowania opieki pozostają na bezpłatnym urlopie. Z powyższych przepisów wynika, że ubezpieczenie, o którym tu mowa jest ubezpieczeniem dobrowolnym, na wniosek osoby zainteresowanej. Przepis art. 14 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony.

Tezę, że obowiązujące przepisy u.o.p.s. nie dają podstaw do przyznania świadczenia w postaci opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny w przypadku dotyczącym okresu przed złożeniem wniosku o jego przyznanie, albowiem jest to świadczenie przyznawane jedynie na przyszłość przyjęły też WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 30 września 2010 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 168/10 (publ. LEX Nr 758318) i WSA w Krakowie w wyroku z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 780/08 (publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Za taką interpretacją przepisu art. 42 ust. 1 u.o.p.s. przemawia też to, że z określonych przez ustawodawcę celów pomocy społecznej i jej charakteru (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.o.p.s.) wynika, że pomoc społeczna jest instytucją reagującą, wspomagającą osoby i rodziny jej potrzebujące w aktualnym czasie oraz zapobiegającą powstawaniem sytuacji zagrażających bytowi osób i rodzin, nie zaś uzupełniającą świadczenia z przeszłości (tak słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 381/11).

Należy podkreślić, że podleganie bądź niepodleganie ubezpieczeniu społecznemu w trybie art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych następuje z mocy prawa. Decyzja administracyjna w tym zakresie ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Jest wydawana przez organy ZUS lub KRUS w razie sporu bądź wątpliwości co do obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 tej ustawy w razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych Zakład (czyli ZUS) – art. 2 ust. 1 pkt 6 u.s.u.s. wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes KRUS wydaje decyzję w sprawach podlegania ubezpieczeniu społecznemu oraz ustalania ubezpieczenia.

Wydane więc w niniejszej sprawie decyzje obarczone są wadą opisana w art. 156 § 1 pkt 2 i 1 K.p.a.

Bezspornie potraktowanie obowiązku zbadania podlegania, bądź niepodlegania ubezpieczeniu społecznemu KRUS jako świadczenia rodzinnego stanowi o tym, że przedmiotowa decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Wskazana zaś w nich podstawa prawna, tj. art. 6 ust. 26 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 16 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników rozstrzygają co do meriti kwestię podlegania bądź niepodlegania ubezpieczeniu społecznemu skarżącej.

Decyzje w tym zakresie po myśli art. 38 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 36 ust. 1 o ubezpieczeniu społecznym rolników wydają wskazane w nich organy ZUS i KRUS. W tym znaczeniu kontrolowane decyzje obarczone są wadą nieważności także z przyczyny opisanej w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.