Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 538/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 3, art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1381
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - tekst jednolity.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 276
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Asesor WSA Jacek Boratyn, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego na 2020 rok 1) oddala skargę, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie adwokat N.S.-K. w kwocie 73,80 (siedemdziesiąt trzy 80/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 13,80 (trzynaście 80/100) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu. .


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, SKO), po rozpatrzeniu odwołania J.K. (dalej: skarżący, podatnik), od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia skarżącemu i K.H., T.K., B.K., I.F., Gminie B., E.G., A.K., Z.K., A.M., J.M., H.R. (dalej: współpodatnicy/współuczestnicy) zobowiązania podatkowego w podatku rolnym za 2020 r., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Jak wynika z akt sprawy Wójt Gminy B. (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. ustalił skarżącemu i ww. współpodatnikom zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym za okres od dnia 1 maja 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r., w wysokości 36 zł w oparciu o zawiadomienie otrzymane ze Starostwa Powiatowego z dnia 1 kwietnia 2020 r. nr [...] o zmianie właścicieli nieruchomości o numerze [...] i [...] znajdujących się w obrębie [...]., w związku z nabyciem spadku po J.K. po 1/7 części przez: Z.K., J.K., A.K., T.K., H.R., I.F. i K.H.. Z zawiadomienia wynikało również, że J.K. była współwłaścicielem ww. działek w części 840/2880.

Z treści decyzji wynika, że przedmiot opodatkowania stanowiły nieruchomości o łącznej powierzchni 0,3669 ha przeliczeniowego, będące współwłasnością skarżącego i uczestników (zwolnieniem podatkowym objęto grunty o powierzchni 0,0427 ha). Opodatkowania dokonano według stawki za 2,5 q żyta tj. 146,15 zł

W uzasadnieniu decyzji organ I Instancji przytoczył treść art. 1 oraz 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 1256 ze zm., dalej u.p.r.) i wskazał, że z danych otrzymanych z ewidencji gruntów wynika, że podatnik posiada gospodarstwo rolne, którego grunty z uwzględnieniem rodzajów użytków, klas bonitacji i właściwego okręgu podatkowego podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym.

Podatnik nie zgodził się z decyzją organu I instancji i wniósł od niej odwołanie. Zarzucił, że organ bezpodstawnie ustalił podatek rolny wobec osób wymienionych

w decyzji. Podkreślił, że postępowanie spadkowe po J.K. nie zostało jeszcze zakończone. W jego ocenie Starostwo Powiatowe zawiadamiając organ podatkowy o zmianie oparło się na nieprawomocnym postanowieniu sądu. Wskazał, że ani on ani osoby wskazane w decyzji nie mają do działek żadnych praw, bo postępowanie spadkowe jest w toku.

SKO po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalenia faktyczne będące podstawą ustalenia zobowiązania podatkowego wynikają z faktu otrzymania przez organ I instancji zawiadomienia ze Starostwa Powiatowego nr [...] z dnia 1 kwietnia 2020 r., z którego wynika, że spadek po J.K., w skład którego weszły działki nr [...] i nr [...] położone w [...] nabyli po 1/7 części: : Z.K., A.K., T.K., H.R., I.F. i K.H.. Z zawiadomienia wynikało również, że J.K. była współwłaścicielem ww. działek w części 840/2880.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, co do wiążącego charakteru zapisów ewidencji gruntów, jako urzędowego źródła informacji, od której to zasady nie ma wyjątków. Odnosząc się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ odwoławczy podkreślił, że organ podatkowy jest związany danymi zawartymi w ewidencji, która stanowi urzędowe źródło informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach podatkowych. Miarodajne dla wymiaru podatku są zatem dane wynikające z ewidencji gruntów, co wynika z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r., poz. 276 ze zm., dalej p.g.k.). Dopóki dane te nie zostaną zmienione w stosownym trybie, organ podatkowy jest zobowiązany uwzględniać je przy ustalaniu wymiaru podatku.

Organ II instancji zwrócił uwagę, że w księdze wieczystej nr [...], wg stanu na dzień wydania przedmiotowej decyzji, uwidoczniono ostrzeżenie o niezgodność treści księgi wieczystej (aktualnie wpisano tam jak współwłaściciela przedmiotowych działek zmarłą J.K.) celem ochrony J.K., Z.K., A.K., T.K., H.R., I.F. oraz K.H.. Osoby te są spadkobiercami po zmarłej J.K. na podstawie postanowienia SR Wydział Cywilny sygn. akt I Ns 373/18 z dnia 26 listopada 2018 r.

Organ II instancji podkreślił, że dla poprawności ustalenia zobowiązania podatkowego nie mają wpływu informacje zawarte w treści ksiąg wieczystych, gdyż organy podatkowe w tej kwestii musza opierać się jedynie na ewidencji gruntów i budynków, mającej zgodnie z art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), dalej: Ordynacja podatkowa, moc dokumentu urzędowego. Wskazał, że to podatnik powinien doprowadzić do zgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem dotyczącym posiadanych przez siebie nieruchomości, o ile takie różnice zachodzą.

Podatnik nie zgodził się z decyzją SKO z dnia [...] czerwca 2020 r. i wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, kwestionując jej legalność.

W obszernym uzasadnieniu skargi podniósł, że postępowanie w sprawie podatkowej prowadzone jest bezpodstawnie z naruszeniem norm i przepisów prawa materialnego i procesowego. Skarżący zarzucił, że organy ignorują przedkładane im dokumenty urzędowe. Podkreślił, że postępowanie spadkowe po zmarłej J.K. jest w toku i dlatego decyzja podatkowa została wydana przedwcześnie.

Skarżący zarzucił także organom łamanie procedur i zasad praworządności.

Zakwestionował też wydanie decyzji w stosunku do współwłaścicieli, twierdząc, że jedynie on jest spadkobiercą po swojej matce.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Ustanowiona z urzędu pełnomocnik skarżącego, w piśmie procesowym z dnia 29 grudnia 2020 r., podtrzymała skargę swojego mocodawcy, jak również zawarte w niej zarzuty. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji a także przyznania kosztów zastępstwa strony skarżącej. Podkreśliła, że skarżący informował organ o braku prawomocnego orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej J.K., dotychczasowej właścicielce nieruchomości jednak organ nie wziął tych informacji pod uwagę przy ustalaniu zobowiązania podatkowego w podatku rolnym co spowodowało obciążenie zobowiązaniem podatkowym osób, które nie spełniają przesłanek podatnika podatku rolnego w rozumieniu przepisów u.p.r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - określanej dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestie opodatkowania podatkiem rolnym regulują przepisy u.p.r. Ustawa ta określa zarówno powstanie obowiązku podatkowego, kogo ten obowiązek obciąża, jak również określa zasady, według których organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa stawki tego podatku. Kwestie proceduralne rozstrzyga Ordynacja podatkowa.

W myśl art. 1 u.p.r., opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.

Na podstawie art. 3 ust.1 pkt 1 ustawy, podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2;

2) posiadaczami samoistnymi gruntów;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, a także jeżeli dotyczy nieruchomości znajdujących się w Zasobie, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości (Dz. U. z 2018 r, poz. 2363 oraz z 2019 r. poz. 1309), albo

b) jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych; w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i Lasów Państwowych.

Jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym (art. 3 ust. 2).

Jeżeli grunty gospodarstwa rolnego zostały w całości lub w części wydzierżawione na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników lub przepisów dotyczących uzyskiwania rent strukturalnych, podatnikiem jest dzierżawca (art. 3 ust. 2).

Jeżeli grunty gospodarstwa rolnego zostały wniesione do spółdzielni produkcyjnej jako wkład gruntowy, podatnikiem podatku rolnego jest spółdzielnia produkcyjna (art. 3 ust. 4 ).

Jeżeli grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6 i 7 (art. 3 ust. 5).

Jeżeli grunty, o których mowa w ust. 5, stanowią gospodarstwo rolne, obowiązek podatkowy ciąży na tej osobie będącej współwłaścicielem (posiadaczem), która to gospodarstwo prowadzi w całości (art. 3 ust. 6).

Zgodnie z art. 3 ust. 7 zasady odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie podatkowe, o której mowa w ust. 5, nie stosuje się, jeżeli jeden lub kilku współwłaścicieli (posiadaczy) jest zwolnionych od podatku rolnego albo nie podlega temu podatkowi. W takiej sytuacji obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na współwłaścicielach (posiadaczach), którzy podlegają podatkowi rolnemu oraz nie są zwolnieni od tego podatku, w zakresie odpowiadającym ich łącznemu udziałowi w prawie własności lub posiadaniu.

W oparciu o treść art. 4 ust. 1 u.p.r. podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi:

1. dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego;

2. dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków.

Jak wynika z powyższych uregulowań, w przypadku współwłasności nie ma możliwości odrębnego opodatkowania podatkiem rolnym każdego ze współwłaścicieli jedynie co do przypadającego mu udziału w nieruchomości. Organ podatkowy obowiązany jest wydać jedną decyzję adresowaną do wszystkich współwłaścicieli, a obowiązek podatkowy ciąży na nich solidarnie. Zgodnie z art. 91 Ordynacji podatkowej, do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.) dla zobowiązań cywilnoprawnych. Z kolei art. 366 § 1 ustawy - Kodeks cywilny stanowi, że kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Zatem zapłata w całości ustalonego łącznego zobowiązania przez jednego ze współwłaścicieli zwalnia pozostałych z tego obowiązku. Poza tym uregulowaniem pozostaje natomiast wzajemne rozliczenie się współwłaścicieli z dokonanej zapłaty podatku, bowiem w drodze roszczeń regresowych mają oni prawo dochodzić należności od pozostałych współwłaścicieli w stosunku do posiadanych przez nich udziałów we współwłasności. Kwestia ta należy jednak do kognicji sądów powszechnych (cywilnych).

Kluczowym w sprawie z punktu widzenia przedmiotu sporu jest art. 21 p.g.k., zgodnie z którym podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Jak zasadnie wskazywał organ odwoławczy, z powyższego przepisu wynika związanie organów podatkowych danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków.

Organy podatkowe w ramach prowadzonego postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego danych tych co do zasady nie mogą kwestionować.

Organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku rolnym nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane uwidocznione w ewidencji gruntów. To na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podatek i tymi danymi jest związany. Stanowią one zatem podstawę wymiaru podatków. Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń, jeśli chodzi o dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dlatego też, dopóki zapis w ewidencji nie zostanie zmieniony, jego treść jest dla organu wiążąca (wyrok z 29 września 2015 r., sygn. akt II FSK 2027/13). Organ podatkowy, co do zasady, nie może samodzielnie dokonywać ustaleń w zakresie klasyfikacji gruntu i jego powierzchni, ale powinien odwołać się do treści ewidencji gruntów i budynków (uchwały NSA z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09 oraz z 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13, a także wyroki NSA: z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1647/12; z 26 września 2014 r., sygn. akt II FSK 3099/12; z 3 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 2314/14; z 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 897/17).

Jak ustalono w toku postępowania skarżący jest współpodatnikiem podatku rolnego a wymiar podatku został ustalony na podstawie danych zawartych w rejestrze gruntów z uwzględnieniem ceny skupu kwintala żyta.

Porównanie danych zawartych w informacji o działkach (zawiadomienie ze Starostwa o zmianie właścicieli) z danymi uwidocznionymi w treści zaskarżonej decyzji pozwalają przyjąć, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Z danych zawartych w ewidencji gruntów wynika także, że przedmiot opodatkowania stanowią grunty będące współwłasnością skarżącego i uczestników. Wprawdzie skarżący podważa wiarygodność tych danych i ich prawdziwość, jednakże nie wskazał żadnych innych danych, w szczególności tych znajdujących odzwierciedlenie w urzędowych rejestrach o charakterze publicznym czy też innych urzędowych dokumentach, w oparciu o które można byłoby ustalić podatek rolny .

Brak jest podstaw również do podzielenia stanowiska skarżącego, że w decyzji jako podatnik nie powinni być uwzględnieni uczestnicy. Twierdzenie tego rodzaju nie znajduje bowiem uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Z ewidencji gruntów wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że skarżący i uczestnicy są współwłaścicielami gruntów, stanowiących przedmiot opodatkowania.

Nieuzasadnione są również twierdzenia skarżącego, odnośnie naruszenia przez organ przepisów postępowania oraz łamania praworządności. Skarżący przede wszystkim nie precyzuje swoich zarzutów w tym zakresie, a ponadto nie przedstawia na poparcie swych twierdzeń żadnych argumentów, ograniczając się jedynie do gołosłownych stwierdzeń. W tej więc sytuacji wystąpienia tego rodzaju naruszeń nie sposób domniemywać.

Dokonana kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pozwoliły na ustalenie, że zarówno podmioty, jak i przedmioty opodatkowania w niniejszej sprawie zostały ustalone w sposób prawidłowy, a wydane decyzje nie naruszają prawa.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1, § 4 ust. 1 i ust. 3 i § 21 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18), przyznał adwokatowi N. S.-K. kwotę 73,80 tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, która nie została opłacona, obejmującą kwotę wynagrodzenia netto, w wysokości 60 zł, powiększoną o należny od tego wynagrodzenia podatek od towarów i usług, w kwocie 13,80 zł.