Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2558/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 65
journal: Dz.U. 2012 poz 159
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak- Pęczkowska (spr.), , Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Instytutu [...] w [...] na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie naruszenia zbiorowych praw pacjentów oddala skargę


UZASADNIENIE

Rzecznik Praw Pacjenta decyzją z [...] sierpnia 2017r. ([...]), na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1-2, art. 65 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, dalej "ustawa", oraz art. 104 § 1 i 2 k.p.a.:

1) uznał praktyki stosowane przez Instytut [...], dalej "Instytut", polegające na:

a) udostępnianiu kopii dokumentacji medycznej potwierdzonej za zgodność z oryginałem pacjentom, przedstawicielom ustawowym pacjentów bądź osobom upoważnionym przez pacjentów i pobieraniu z tego tytułu kwoty przekraczającej maksymalną wysokość opłaty, o której mowa w art. 28 ust. 4 pkt 2 ustawy (wzór "wniosku o wydanie dokumentacji medycznej" - załącznik nr lb do "Instrukcji ISO Zasady udzielania informacji i udostępniania dokumentacji medycznej w Instytucie [...]", zamieszczony na stronie internetowej Instytutu), za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, o których mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 4 pkt 2 ustawy, i nakazał zaniechanie tej praktyki; pobieraniu wyższych niż maksymalne opłat za jedną stronę kopii, wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej oraz za udostępnienie jej na informatycznym nośniku danych - w wyniku doliczania do ww. opłat: "kosztów wysyłki" ("Oświadczenie Wnioskodawcy" - załącznik nr 3 do "Instrukcji"), w celu ograniczenia prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, o których mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1 i 2 w zw. z art. 28 ust. 4 ustawy, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i nakazał jej zaniechanie;

- ograniczaniu pacjentom dostępu do dokumentacji medycznej w trakcie leczenia poprzez jej udostępnianie: wyłącznie do wglądu oraz za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie i w ustalonym przez niego terminie (pkt 8.3.1. "Instrukcji");

wyłącznie do wglądu oraz za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie (pkt 8.3.2. i 8.3.3.3 "Instrukcji") za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, o których mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 ustawy oraz w zw. z § 78 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (dalej: "rozporządzenie"), i nakazuje jej zaniechanie;

- udostępnianiu dokumentacji medycznej na pisemny wniosek pacjenta, w celu ograniczenia prawa pacjentów do dokumentacji medycznej (pkt 5.3.1 "Instrukcji), o którym mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1 i 2 ustawy, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i nakazuje jej zaniechanie;

- wymaganiu wskazywania celu odbioru dokumentacji medycznej na formularzu: "wniosku o wydanie dokumentacji medycznej", stanowiącego załącznik nr 1 do "Instrukcji" w celu ograniczenie prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, o którym mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1 w zw. z art. 27 ustawy, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i nakazuje jej zaniechanie;

- udostępnianiu dokumentacji medycznej w terminie 30 dni od daty złożenia wniosku (pkt 5.2.3 Instrukcji) w celu ograniczenia prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, o którym mowa w art. 23 ust. 1, art. 27 ust. 1 pkt 1-5 ustawy w zw. z § 78 ust. 1 rozporządzenia, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i nakazuje jej zaniechanie;

2) zobowiązał podmiot leczniczy do:

a) usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów poprzez zwrot różnicy pomiędzy opłatą za udostępnienie kopii dokumentacji medycznej potwierdzonej za zgodność z oryginałem a kopią tej dokumentacji wszystkim, którzy uiścili tą opłatę w wysokości wyższej niż określona w art. 28 ust. 4 pkt 2 ustawy w okresie od dnia 2 lutego 2015 r. do dnia doręczenia niniejszej decyzji, w trzydziestodniowym terminie, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji;

- usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów poprzez zwrot "opłat za usługi na przesyłki kurierskie pobraniowe" wszystkim pacjentom, przedstawicielom ustawowym pacjentów bądź osobom upoważnionym przez pacjentów, którzy uiścili tą opłatę od dnia 2 lutego 2015 r. do dnia doręczenia niniejszej decyzji, w trzydziestodniowym terminie, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji;

- usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów poprzez złożenie oświadczenia o treści: "Dyrektor Instytutu przeprasza pacjentów za stosowanie niezgodnych z prawem zasad udostępnienia dokumentacji medycznej, informując, że:

- opłata za udostępnienie kopii dokumentacji medycznej poświadczonej za zgodność z oryginałem nie może przekraczać 0,00007 przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale, ogłaszanego przez Prezesa GUS Monitorze Polskim, na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887, ze zm.), począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło ogłoszenie;

- udostępnienie dokumentacji medycznej drogą pocztową nie może przekraczać opłat maksymalnych określonych w art. 28 ust. 1 i 4 ustawy (opłata za przesyłkę dokumentacji medycznej mieści się w ww. opłacie maksymalnej);

- udostępnienie dokumentacji medycznej pacjentom w trakcie leczenia (w tym wyników badań diagnostycznych wykonanych w trakcie hospitalizacji) następuje również poprzez sporządzenie jej wyciągu, odpisu, kopii, wydruków lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej bądź na informatycznym nośniku danych;

- udostępnianie dokumentacji medycznej następuje również na ustny wniosek pacjenta, przedstawiciela ustawowego pacjenta, osobę upoważnioną przez pacjenta;

- udostępnianie dokumentacji medycznej następuje bez konieczności wskazywania celu odbioru

- udostępnienie dokumentacji medycznej w Instytucie następuje bez zbędnej zwłoki", w formie pozwalającej na identyfikację autora tego oświadczenia poprzez jego umieszczenie:

- w formie pisemnej w lokalu Instytutu w miejscu ogólnodostępnym dla pacjentów na okres trzydziestu dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji oraz na oficjalnej stronie internetowej Instytutu, tj. na dzień wydania decyzji: www.[...] w ten sposób, że ww. informacje zostaną umieszczone na stronie głównej przez trzydzieści dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji;

- złożenia w nieprzekraczalnym trzydziestodniowym terminie, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji, informacji o stopniu realizacji działań polegających na usunięciu lub zmianie przepisów: "Instrukcji", zapisów na stronie internetowej Instytutu - w tym wniosków o wydanie dokumentacji medycznej", które są niezbędne do zaniechania stosowania ww. praktyki;

Decyzji w pkt 1 organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Organ wskazał, że we wzorze "wniosku o wydanie dokumentacji medycznej" zamieszczonym na stronie internetowej Instytutu (stan na 11 maja 2017 r.) zdefiniowano odpis dokumentacji medycznej jako "kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem", a kopię dokumentacji jako "kopię dokumentacji bez pieczątki "za zgodność z oryginałem".

Zgodnie z przygotowanym przez Instytut "Oświadczeniem Wnioskodawcy" -załącznik nr 3 wnioskodawca zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Instytutu opłaty wynikającej z art. 28 ustawy tytułem pokrycia kosztów wykonania kserokopii dokumentacji medycznej i wysyłki poprzez odbiór przesyłki za pobraniem. W sytuacji, gdyby przesyłka nie została odebrana a wysłana zgodnie z prośbą przez Instytut, również zobowiązuję się do zwrotu poniesionych przez Instytut kosztów poprzez zapłatę należności na konto lub do kasy Instytutu.

Stosownie do pkt 8.3.1. Instrukcji udostępnienie dokumentacji następuje za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie i w ustalonym przez niego terminie (...)". Zgodnie z pkt 8.3.2. pacjent leczony w poradni, przedstawiciel ustawowy oraz osoba upoważniona przez pacjenta ma prawo wglądu do dokumentacji medycznej pacjenta za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie (...). W myśl pkt 8.3.3.3 wyniki badań diagnostycznych pacjenta, wykonane w trakcie hospitalizacji odbierane są przez personel Kliniki/Oddziału/Ambulatorium. Wyniki nie mogą być przekazane pacjentowi na własność. Wyniki te są własnością Instytutu i integralną częścią historii choroby. Mogą być udostępniane pacjentowi na miejscu tylko za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie. Zgodnie zaś z pkt 5.3.1 Pracownik Działu Organizacyjnego przyjmuje od wnioskodawcy poprawnie i czytelnie wypełniony Załącznik nr 1 (...). W formularzu: "wniosku o wydanie dokumentacji medycznej", znajduje się rubryka: "cel odbioru dokumentacji medycznej". W myśl pkt 5.2.3 udostępnianie dokumentacji następuje poprzez sporządzenie jej wyciągów, odpisów lub kopii oraz wydanie oryginałów, w terminie 30 dni od daty złożenia wniosku.

Dalej organ wskazał, że podstawę prawną decyzji stanowi art. 64 ust. 1 i 2 ustawy. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że doszło do stosowania w podmiocie leczniczym praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy, to jest bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjenta suma praw indywidualnych.

Organ wyjaśnił następnie pojęcie "zbiorowe" prawa pacjentów oraz bezprawności działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy, pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta.

Dostęp do dokumentacji medycznej jest więc prawem pacjenta a jego realizacja regulowana jest m.in. przez art. 27 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym dokumentacja medyczna jest udostępniana:

-do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w miejscu udzielania świadczeń zdrowotnych, z wyłączeniem medycznych czynności ratunkowych, albo w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, z zapewnieniem pacjentowi lub innym uprawnionym organom lub podmiotom możliwości sporządzenia notatek lub zdjęć;

- przez sporządzenie jej wyciągu, odpisu, kopii lub wydruku;

- przez wydanie oryginału za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, na żądanie organów władzy publicznej albo sądów powszechnych, a także w przypadku gdy zwłoka w wydaniu dokumentacji mogłaby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta;

- za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej;

na informatycznym nośniku danych.

Pacjent może wybrać formę udostępnienia mu dokumentacji medycznej.

Dokumentacja medyczna w postaci papierowej może być udostępniona przez sporządzenie kopii w formie odwzorowania cyfrowego (skanu) i przekazanie w sposób określony w ust. 1 pkt 4 i 5, na żądanie pacjenta lub innych uprawnionych organów lub podmiotów, jeżeli przewiduje to regulamin organizacyjny podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych (art. 27 ust. 3 ustawy).

Pacjent powinien wyrazić żądanie o udostępnienie ww. dokumentacji w wybranej przez siebie formie określonej w art. 27 ust. 1 ustawy. Podmiot leczniczy zobowiązany jest udostępnić dokumentację w ww. postaci. Instytut nie może wiec wprowadzić dodatkowej, nieprzewidzianej w ustawie formy udostępniania dokumentacji medycznej, a opłaty przewidziane za ich sporządzenie nie mogą przekroczyć kwot maksymalnych z art. 28 ust. 4 pkt 1-3 ustawy.

W trakcie postępowania w ustawie wprowadzono zmiany m.in. zdefiniowano pojęcia: wyciąg, odpis oraz kopia. W art. 3 w ust. 1 dodano pkt 9 (art. 1 pkt 1 ustawy z 23 marca 2017 r. zmieniającej m.in. ustawę z 11 maja 2017 r.), zgodnie z którym odpis to: "dokument wytworzony przez przepisanie tekstu z oryginału dokumentacji medycznej z wiernym zachowaniem zgodności co do treści z oryginałem". W art. 3 w ust. 1 dodano pkt 10, wskazujący, iż kopia to: "dokument wytworzony przez odwzorowanie oryginału dokumentacji medycznej, w formie kserokopii albo odwzorowania cyfrowego (skanu)".

Organ powołał stanowisko Ministra Zdrowia, zgodnie z którym "Ustawa ...nie reguluje poświadczenia za zgodność z oryginałem, które może dotyczyć zarówno kopii, jak i odpisu. W związku z tym, kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem należy traktować jako kopię.

Przepisy nie określają też w jaki sposób pacjent ma skierować żądanie. Może być to zatem dowolny sposób w tym ustnie. Instytut nie może ograniczać sposobu przyjmowania wniosków jedynie do formy pisemnej bądź elektronicznej.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy za udostępnienie dokumentacji medycznej w sposób określony w art. 27 ust. 1 pkt 2 i 5 oraz w ust. 3 podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych może pobierać opłatę. Tym samym opłatę można pobrać jedynie w wyniku sporządzenia jej wyciągów, odpisów, kopii lub wydruków oraz na informatycznym nośniku danych. Ewentualnie przez sporządzenie kopii w formie odwzorowania cyfrowego (skanu) przekazaną w sposób określony w ust. 1 pkt 4 i 5, na żądanie pacjenta lub innych uprawnionych podmiotów, jeżeli przewiduje to regulamin organizacyjny podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych.

Wysokość maksymalnych opłat za udostępnienie dokumentacji medycznej określa art. 28 ust. 4 ustawy, stosownie do którego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji): "Maksymalna wysokość opłaty za:

jedną stronę wyciągu albo odpisu dokumentacji medycznej - nie może przekraczać

0,002, jedną stronę kopii albo wydruku dokumentacji medycznej - nie może przekraczać 0,00007, udostępnienie dokumentacji medycznej na informatycznym nośniku danych - nie może przekraczać 0,0004 - przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale, ogłaszanego przez Prezesa GUS w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887, ze zm.), począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło ogłoszenie".

Dalej organ przedstawił szczegółowo przeciętne wynagrodzenia w poszczególnych kwartałach oraz wskazał maksymalne wysokości opłat:

1) od 3 lutego 2015 r. do 28 lutego 2015 r.:

- za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej wynosiła: 7,56 zł,

- za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej wynosiła: 0,75 zł,

- za sporządzenie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych, jeżeli podmiot wykonujący działalność leczniczą prowadzi dokumentację medyczną w postaci elektronicznej wynosiła: 7,56 zł,

od 1 marca 2015 r. do dnia 31 maja 2015 r.:

za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej wynosiła: 7,88 zł,

za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej wynosiła: 0,78 zł,

za sporządzenie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych, jeżeli podmiot wykonujący działalność leczniczą prowadzi dokumentację medyczną w postaci elektronicznej wynosiła: 7,88 zł,

od 1 czerwca 2015 r. do 31 sierpnia 2015 r.:

za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej wynosiła: 8,10 zł,

za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej wynosiła: 0,81 zł,

za sporządzenie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych, jeżeli podmiot wykonujący działalność leczniczą prowadzi dokumentację medyczną w postaci elektronicznej wynosiła: 8,10 zł,

od 1 września 2015 r. do 31 listopada 2015 r.:

za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej wynosiła: 7,70 zł,

za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej wynosiła: 0,77 zł,

za sporządzenie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych, jeżeli podmiot wykonujący działalność leczniczą prowadzi dokumentację medyczną w postaci elektronicznej wynosiła: 7,70 zł,

od 1 grudnia 2015 r. do 11 grudnia 2015 r.:

za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej wynosiła: 7,79 zł,

za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej wynosiła: 0,77 zł,

za sporządzenie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych, jeżeli podmiot wykonujący działalność leczniczą prowadzi dokumentację medyczną w postaci elektronicznej wynosiła: 7,79 zł,

od 12 grudnia 2015 r. do 29 lutego 2016 r.:

za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej wynosiła: 7,79 zł,

za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej wynosiła: 0,77 zł,

c) za udostępnienie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych wynosiła: 1,55 zł,

od 1 marca 2016 r. do dnia 31 maja 2016 r.:

za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej wynosiła: 8,13 zł,

za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej wynosiła: 0,81 zł,

za udostępnienie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych wynosiła: 1,62 zł,

od 1 czerwca 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r.:

za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej wynosiła: 8,36 zł,

za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej wynosiła: 0,83 zł,

za udostępnienie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych wynosiła: 1,67 zł,

od 1 września 2016 r. do 31 listopada 2016 r.:

za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej wynosiła: 8,03 zł,

za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej wynosiła: 0,80 zł,

za udostępnienie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych wynosiła: 1,60 zł,

od 1 grudnia 2016 r. do 28 lutego 2017 r.:

za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej wynosiła: 8,11 zł,

za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej wynosiła: 0,81 zł

za udostępnienie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych wynosiła: 1,62 zł,

od 1 marca 2017 r. do 10 maja 2017 r.:

za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej wynosiła: 8,43 zł,

za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej wynosiła: 0,84 zł,

za udostępnienie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych wynosiła: 1,68 zł,

od 11 maja 2017 r. do 31 maja 2017 r.:

za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej wynosiła: 8,43 zł,

za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej wynosiła: 0,29 zł,

za udostępnienie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych wynosiła: 1,68 zł,

od 1 czerwca 2017 r. wynosi:

za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej: 8,70 zł,

za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej: 0,30 zł,

za udostępnienie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych: 1,74 zł.

Zgodnie z art. 28 ust. 5 ustawy wysokość opłaty, o której mowa w ust. 4, uwzględnia podatek od towarów i usług, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów usługa jest opodatkowana tym podatkiem.

Ad. 1 a) sentencji decyzji:

Podmiot leczniczy udostępnia kopię dokumentacji medycznej pacjentom, przedstawicielom ustawowym pacjentów bądź osobom upoważnionym przez pacjentów, pobierając kwotę przekraczającą maksymalną wysokość opłaty, o której mowa w art. 28 ust. 4 pkt 2 ustawy. Powyższe wynika z przygotowanego przez Instytut "wniosku o wydanie dokumentacji medycznej" będącego załącznikiem nr lb do Instrukcji, zamieszczonego na stronie internetowej Instytutu, (stan na 11 maja 2017 r.), gdzie zdefiniowano odpis dokumentacji medycznej jako: "kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem", a kopię jako kopię bez pieczątki "za zgodność z oryginałem". W Instrukcji w pkt 4.4 zdefiniowano kopię jako: dokument wiernie odwzorowujący oryginał dokumentu medycznego, sporządzony za pomocą technicznych środków reprograficznych, nie poświadczony za zgodność z oryginałem, a w pkt 4.5 odpis jako dokument stanowiący wierne odtworzenie oryginału lub jego treści, sporządzony w dowolnej formie, w tym za pomocą technicznych środków reprograficznych. Odpis może być poświadczony za zgodność z oryginałem.

Wydawana przez Instytut kserokopia dokumentacji medycznej "za zgodność z oryginałem" jest uznawana za odpis, za który jest pobierana opłata zgodnie z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy. Zdaniem organu Instytut błędnie definiuje odpis jako kserokopię poświadczoną za zgodność z oryginałem. Kopia poświadczona za zgodność z oryginałem, w kontekście ustawy i stanowiska Ministerstwa Zdrowia pozostaje kopią dokumentacji medycznej. Samo poświadczenie za zgodność z oryginałem nie może być traktowane jako dodatkowa usługa wprowadzająca formę udostępnienia dokumentacji medycznej nieprzewidzianą w ustawie i nie usprawiedliwia opłat przekraczających maksymalną kwotę z art. 28 ust. 4 pkt 2.

Bezsporne jest, że Instytut od 2 lutego 2015 r. (data obowiązywania Instrukcji) pobiera za sporządzenie kopii dokumentacji medycznej poświadczonej za zgodność z oryginałem opłatę przekraczającą dopuszczalną wysokość.

Ad. 1 b) sentencji decyzji:

Instytut pobiera wyższe niż maksymalne opłaty za stronę kopii, wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej oraz za udostępnienie jej na informatycznym nośniku danych poprzez doliczanie "opłat za usługi na przesyłki kurierskie pobraniowe". Wynika to z druku "Oświadczenia Wnioskodawcy", załącznika nr 3 do Instrukcji, w którym wnioskodawca zobowiązuje się: "do zapłaty na rzecz Instytutu Matki i Dziecka opłaty wynikającej z przepisów art. 28 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta tytułem pokrycia kosztów wykonania kserokopii dokumentacji medycznej oraz kosztów wysyłki poprzez odbiór przesyłki za pobraniem. W sytuacji, gdyby przesyłka nie została odebrana a wysłana zgodnie z moją prośbą przez [...], również zobowiązuję się do zwrotu poniesionych przez Instytut [...] kosztów poprzez zapłatę należności na konto lub do kasy Instytutu [...]".

Instytut potwierdził, iż jeżeli na życzenie wnioskodawcy ma przesłać dokumentację za pobraniem, to doliczana jest opłata za przesyłki kurierskie zgodnie z cennikiem określonym w umowie z dnia [...] lutego 2016 roku zawartej pomiędzy z [...] S.A.

Organ podkreślił, iż opłaty za wydanie strony wyciągu, odpisu i kopii dokumentacji medycznej i ich sporządzenie na nośniku elektronicznym (a od 12 grudnia 2015 r. - opłata za udostępnienie na elektronicznym nośniku danych) nie mogą przekroczyć limitów z art. 28 ust. 4 ustawy. Wobec tego maksymalne opłaty są określone w wysokości brutto. Ustawa nie przewiduje dodatkowych opłat w tym zakresie. Opłaty za wysyłkę są zatem niezgodne z art. 28 ust. 1 i 4 ustawy. Ze sformułowania "za udostępnienie dokumentacji medycznej" wynika, że mieszczą się w nim wszelkie czynności udostępnienia tej dokumentacji.

Ad. 1 c) sentencji decyzji:

O nieprawidłowościach świadczą też zapisy: 8.3. Instrukcji - Udostępnianie dokumentacji medycznej w trakcie leczenia - prawo wglądu; w Klinice/Oddziale; Udostępnienie dokumentacji następuje za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie i w ustalonym przez niego terminie, Udostępnianie dokumentacji medycznej w Ambulatorium - prawo wglądu; Pacjent leczony w poradni, przedstawiciel ustawowy oraz osoba upoważniona przez pacjenta ma prawo wglądu do dokumentacji medycznej pacjenta za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie.

Udostępnianie dokumentacji w zakładach i pracowniach diagnostycznych.

1/ Wyniki badań diagnostycznych z zastrzeżeniem pkt 3 odbierane są przez pacjenta osobiście, przez jego przedstawiciela ustawowego lub osobę upoważnioną przez pacjenta.

2/ Wydanie wyniku badania następuje w godzinach ustalonych przez I[...] lub pracownię diagnostyczną. W uzasadnionych przypadkach wyniki badań mogą być wydawane poza ustalonymi godzinami.

3/ Wyniki badań diagnostycznych pacjenta, wykonane w trakcie hospitalizacji odbierane są przez personel Kliniki/Oddziału/Ambulatorium. Wyniki nie mogą być przekazane pacjentowi na własność. Wyniki te są własnością Instytutu i integralną częścią historii choroby. Mogą być udostępniane pacjentowi na miejscu tylko za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie".

Dokumentacja medyczna pacjenta, który jest w trakcie leczenia w Instytucie, jest mu zatem udostępniana do wglądu ( też pismo Instytutu z 30 czerwca 2016 r.).

Nie opracowano szczegółowej procedury w tym zakresie. Instrukcja nie zastrzega "wyłączności" formy udostępnienia dokumentacji wskazanej w pkt 8.3.2 oraz 8.3.3. Udostępnienie dokumentacji za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie jest uzasadnione koniecznością zapewnienia rzetelności dokumentacji oraz realizacji prawa pacjenta do informacji o swoim stanie zdrowia, a nadto koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa danych pacjentów zawartych w dokumentacji medycznej. W przypadku nieobecności lekarza prowadzącego, dokumentacja jest udostępniana za pośrednictwem innego lekarza właściwej specjalizacji. Nie została opracowana szczegółowa procedura w tym zakresie".

Zdaniem organu, gdyby intencją Instytutu było zapewnienie dostępu do wszelkich sposobów udostępniania dokumentacji z art. 27 ust. 1 ustawy, to w akcie wewnętrznym nie zawęziłby prawa pacjentów do dokumentacji medycznej do wglądu oraz za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie i w ustalonym przez niego terminie (pkt 8.3.1. ), do wglądu oraz za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie (pkt 8.3.2. i pkt 8.3.3.3).

Art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że wgląd do dokumentacji medycznej następuje w miejscu udzielania świadczeń zdrowotnych, z wyłączeniem medycznych czynności ratunkowych, albo w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, z zapewnieniem pacjentowi lub innym uprawnionym organom lub podmiotom możliwości sporządzenia notatek lub zdjęć, a nie tylko w gabinecie lekarza prowadzącego. Wydawanie wyników badań nie powinno być uzależnianie od konieczności odbycia przez pacjenta wizyty u lekarza.

Organ zauważył, że pacjent ma również prawo do podejmowania decyzji w kwestii leczenia (art. 15-19 ustawy). Jeśli świadomie decyduje się na odbiór wyników badań bez ich omówienia przez lekarza, to jest to jego prawo do dokumentacji medycznej.

Zgodnie z § 41 ust. 4 pkt 6 i 7 rozporządzenia historia zdrowia i choroby w części dotyczącej porad ambulatoryjnych lub wizyt domowych zawiera: wyniki badań diagnostycznych wraz z opisem oraz wyniki konsultacji. Zatem wyniki badań diagnostycznych oraz konsultacji stanowią dokumentację medyczną indywidualną wewnętrzną. Ich udostępnienie następuje na takich samym zasadach jak pozostałych rodzajów dokumentacji medycznej, tj. bez zbędnej zwłoki. Pacjent nie może być przymuszany do oczekiwania na wizytę lekarską, aby uzyskać np. wydruk z dokumentu elektronicznego. Pacjent ma prawo nie tylko zapoznać się z tym wynikiem w siedzibie, ale również aby otrzymać ten go np. wydrukowany z systemu elektronicznego.

Pacjent nie może być przymuszany do kontynuacji leczenia w danym podmiocie. Uzasadnieniem takiego stanu nie mogą być również zasady rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Ad. 1 d) sentencji decyzji:

Instytut udostępnia dokumentację medyczną na pisemny wniosek pacjenta (pkt 5.3.1 Instrukcji). Realizacja prawa do dostępu do dokumentacji medycznej nie może być pacjentom ograniczana. Prawo to służy bowiem nie tylko ochronie zdrowia, ale nie rzadko decyduje o ochronie życia (nagła operacja, konieczność kontynuowania ściśle określonego leczenia, opisanego w dokumentacji medycznej)

Ad. 1 e) sentencji decyzji:

Niezasadne było również wymaganie od pacjentów wskazywania celu wydawania dokumentacji we "wniosku o wydanie dokumentacji medycznej". Przy zapisie nie poinformowano o fakultatywności udzielenia informacji. Takiego wymogu nie stawia ustawa. Powyższe świadczy o zorganizowanym działaniu w celu naruszenie praw pacjentów i zniechęca do składania wniosków.

Ad. 1 f) sentencji decyzji:

Organ podał, że w pkt 5.2.3 Instrukcji wskazano iż: "Udostępnianie dokumentacji następuje poprzez sporządzenie jej wyciągów, odpisów lub kopii oraz wydanie oryginałów, w terminie 30 dni od daty złożenia wniosku". W myśl § 78 ust. 1 rozporządzenia, podmiot udostępnia dokumentację medyczną podmiotom i organom uprawnionym bez zbędnej zwłoki. W przypadku gdy nie jest to możliwe, odmowę przekazuję się w postaci papierowej lub elektronicznej, zgodnie z żądaniem uprawnionego organu lub podmiotu. W każdym przypadku wymagane jest podanie przyczyny odmowy (tak: § 79 rozporządzenia).

Przesłankę "bez zbędnej zwłoki" należy odnieść tylko do potrzeby podjęcia czynności przygotowania dokumentacji medycznej. Chodzi o udostępnianie niezwłoczne, zważywszy na sposób jej udostępnienia w art. 27 ustawy. Instytut powinien tak zorganizować działalność, aby bez zbędnej zwłoki ją udostępnić np. poprzez wydruk z systemu, bez czekania na wizytę lekarską.

Ad. 1 sentencji decyzji.

Organ zaznaczył, że ww. zasady udostępniania dokumentacji medycznej wprowadzono Instrukcją z 2 lutego 2015 r.; "wniosku o wydanie dokumentacji medycznej" załącznik nr 1 do "Instrukcji"; "wniosku o wydanie dokumentacji medycznej" - załącznik nr lb do "Instrukcji ", zamieszczonego na stronie internetowej Instytutu (stan na 11 maja 2017 r.); "Oświadczenia Wnioskodawcy" - załącznik nr 3 do "Instrukcji" z dnia 2 lutego 2015 r., a tym samym ich ustanowienie w dokumentach wewnętrznych, przeznaczonych dla personelu, przemawia za zorganizowanym charakterem zachowania w celu ograniczenie prawa pacjentów do dokumentacji medycznej.

Art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy, wskazuje na zorganizowany charakter działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych w celu pozbawienia praw pacjentów. Przesłanka zachowania zorganizowanego kładzie nacisk na zaplanowanie i przeprowadzenia jakiegoś działania lub powstrzymanie się od jakiegoś działania. Do uznania "celowości" działania lub zaniechania wystarczy, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych co najmniej przewiduje, iż jego zachowanie doprowadzi do naruszenia praw pacjentów i na to się godzi. Stosowanie ww. praktyk miało zorganizowany charakter. Instytut niewątpliwie przewidywał, że postępowanie spowoduje ww. ograniczenia.

Zaszły zatem przesłanki z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy, co obligowało organ do uznania praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów. Zasadne było zatem nałożenie na Instytut, w trybie art. 64 ust. 1 ustawy złożenia oświadczenia, w którym przeprosi pacjentów za stosowanie niezgodnych z prawem zasad udostępnienia dokumentacji medycznej oraz niezgodnym z prawem prowadzeniem dokumentacji medycznej, o których mowa w pkt 1 sentencji decyzji, oraz poinformuje o prawidłowych regułach udostępniania oraz prowadzenia tej dokumentacji.

Organ stwierdził, że Instytut będzie zobowiązany do usunięcia skutków ww. naruszenia poprzez zwrot różnicy pomiędzy opłatą za udostępnienie kopii dokumentacji medycznej potwierdzonej za zgodność z oryginałem a kopią tej dokumentacji w 30 dniowym terminie, licząc od dnia otrzymania decyzji, oraz zwrot "opłat za usługi na przesyłki kurierskie pobraniowe".

Nadto, na podstawie art. 64 ust. 2 ustawy zobowiązano Instytut do złożenia informacji o stopniu działań polegających na usunięciu lub zmianie naruszeń.

Skargę na powyższą decyzję złożył Instytut [...] w [...] i wnosząc o jej uchylenie w całości zarzucił:

I. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 28 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 9 i 10 w zw. z art. 23 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 ustawy poprzez błędne zastosowanie oraz wykładnię, polegającą na uznaniu, iż Skarżący pobierał nienależną opłatę w wysokości jak za odpis za kopię dokumentacji medycznej potwierdzonej za zgodność z oryginałem, podczas gdy zgodnie własnymi definicjami kopii i odpisu Skarżącego, niezakwestionowanymi przez organ w pkt 4.4 oraz pkt 4.5. Instrukcji istniało wyraźne rozróżnienie jakiego rodzaju dokumentacja medyczna jest uznawana przez Skarżącego za odpis a jaka za kopie, Skarżący zgodnie z ww. definicjami uznawał dokumentację poświadczoną za zgodność z oryginałem za odpis dokumentacji i pobierał opłatę zgodną z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy Rzeczniku, co w dodatku było w momencie wprowadzenia i funkcjonowania Instrukcji i cennika uzasadnione z uwagi na brak definicji ustawowej odpisu i kopii, które wprowadzono ustawą z 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw obowiązującą od dnia 11 maja 2017 r.;

- art. 28 ust. 4 w zw. z art. 23 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 i 2 ustawy poprzez błędne zastosowanie oraz wykładnię podczas gdy Skarżący stosował opłaty zgodne z art. 28 ust. 4 ustawy, bowiem ustawa literalnie mówi o "opłacie", a nie o kosztach udostępnienia dokumentacji medycznej, w związku z czym należy wskazać, iż limit opłaty za wydanie dokumentacji medycznej nie został przekroczony z uwagi na fakt, iż opłata nie obejmuje innych kosztów m.in. wysyłki;

- art. 27 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 w zw. z art. 23 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 ustawy poprzez błędne uznanie, iż Skarżący ograniczał dostęp do dokumentacji medycznej w trakcie leczenia poprzez jej udostępnianie wyłącznie do wglądu oraz za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie w ustalonym przez niego terminie, podczas gdy Instrukcja stanowiła wyłącznie dokument wewnętrzny służący zdyscyplinowaniu personelu medycznego i usprawnieniu obiegu dokumentacji medycznej a nie pacjentów, dokumentacja medyczna w trakcie leczenia była i jest udostępniana pacjentom również w innej ustawowej formie, Instrukcja nie zastrzega ww. formy udostępniania dokumentacji jako "wyłącznej" oraz nie ogranicza praw pacjenta do skorzystania z innych form. Skarżący nie narzucał terminu wglądu do dokumentacji medycznej, a było to jedynie decyzją pacjenta, a udostępnianie dokumentacji medycznej za pośrednictwem lekarza miała wyłącznie służyć interesowi pacjenta by zapewnić mu kompletną i rzetelną dokumentację medyczną udostępnianą niezwłocznie;

- § 78 ust. 1 cyt. rozporządzenia poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż Skarżący udostępniał dokumentację medyczną w zwłoce, podczas gdy udostępniano dokumentację w każdej ustawowej formie bez zbędnej zwłoki;

- art. 23 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż Skarżący ograniczał prawa pacjentów do dokumentacji medycznej poprzez udostępnianie dokumentacji medycznej wyłącznie na pisemny wniosek pacjenta, podczas gdy Skarżący nie wymagał od pacjentów złożenia wniosku o udostępnienie dokumentacji medycznej wyłącznie w formie pisemnej, ale istnieje również możliwość złożenia wniosku w formie ustnej, a Instrukcja stanowiła wyłącznie dokument wewnętrzny służący zdyscyplinowaniu personelu medycznego i usprawnieniu obiegu dokumentacji medycznej a nie względem pacjentów;

- art. 23 ust. 1 w zw. art. 26 ust. 1 oraz art. 27 ustawy poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż Skarżący ograniczał prawa pacjentów do dokumentacji medycznej poprzez wymóg wskazania celu odbioru, podczas wskazanie celu nie było warunkiem uzyskania dostępu do dokumentacji, ani nie było obligatoryjne do uzupełnienia we wniosku pisemnym lub ustnym;

- art. 23 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 1-5 ustawy w zw. z § 78 ust. 1 rozporządzenia poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż Skarżący ogranicza prawa pacjentów poprzez udostępnianie dokumentacji medycznej w terminie 30 dni, podczas gdy udostępniano dokumentację bez zbędnej zwłoki, a termin 30 dni jest instrukcyjny i graniczny dla personelu;

II. rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. tj. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie i rozstrzygniecie sprawy bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego prowadzących do błędu w ustaleniach faktycznych i przyjęciu że:

- Skarżący pobierał nienależną opłatę jak za odpis za kopię dokumentacji medycznej potwierdzonej za zgodność z oryginałem, podczas gdy pobierał ustawowo uregulowaną opłatę za odpis, a nie kopie dokumentacji medycznej;

- Skarżący ograniczał prawa pacjentów do dostępu do dokumentacji medycznej w trakcie leczenia poprzez jej udostępnianie wyłącznie do wglądu oraz za pośrednictwem lekarza w ustalonym przez niego terminie, podczas gdy udostępniał dokumentację w każdej ustawowej formie, w tym m.in. do wglądu;

- Skarżący udostępniał dokumentację medyczną będąc w zwłoce,;

- Skarżący udostępniał pacjentom dokumentację medyczną wyłącznie na pisemny wniosek pacjenta, podczas gdy dopuszczał zarówno wniosek pisemny jak i ustny;

- Skarżący ograniczał prawa pacjentów do dokumentacji medycznej poprzez wymóg wskazania celu udostępnienia, podczas gdy nie warunkował udostępniania dokumentacji medycznej od wskazania celu jej udostępnienia, a uzupełnienie wniosku pisemnego lub wskazanie we wniosku ustnym celu udostępnienia dokumentacji medycznej nie było elementem obligatoryjnym;

b. art. 78 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie wniosku dowodowego Skarżącego o przesłuchanie i zwrócenie się do I C zgłoszonego w piśmie z dnia 17 listopada 2016 r.

Instytut wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Zdaniem skarżącego organ dopuścił się wielokrotnego naruszenia prawa materialnego, co prowadziło do wydania bezpodstawnej i krzywdzącej decyzji.

Następnie zarzucił naruszenie art. 28 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 9 i 10 w zw. z art. 23 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 ustawy poprzez błędne zastosowanie oraz wykładnię, polegającą na uznaniu, iż Skarżący pobierał nienależną opłatę w wysokości jak za odpis za kopię dokumentacji medycznej potwierdzonej za zgodność z oryginałem, podczas gdy zgodnie z przyjętymi przez Skarżącego własnymi definicjami kopii i odpisu, ujętymi w pkt 4.4 oraz pkt 4.5. Instrukcji z 2 lutego 2015 r. istniało rozróżnienie odpisu i kopii. Dokumentację poświadczoną za zgodność z oryginałem uznawano za odpis i pobierano opłatę zgodną z art. 28 4 pkt 1 Ustawy, co było uzasadnione z uwagi na brak definicji ustawowych, które wprowadzono dopiero ustawą z 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw obowiązującą od 11 maja 2017 r.

Instrukcja powstała na potrzeby wewnętrzne, służące zdyscyplinowaniu personelu medycznego i pracowników i usprawnieniu jej obiegu. Zaczęła obowiązywać od 2 lutego 2015 r. W tym dniu nie istniała ustawowa definicja pojęcia "odpis", dlatego Skarżący wprowadził własne definicje odpisu i kopi, których Rzecznik nie zakwestionował.

Zgodnie z pkt 4.4 Instrukcji kopia to "dokument wiernie odwzorowujący treść oryginału dokumentu medycznego znajdującego się w dokumentacji medycznej pacjenta, sporządzony za pomocą technicznych środków reprograficznych, nie poświadczony za ¡zgodność z oryginałem.". Zgodnie z pkt 4.5 Instrukcji odpis to "dokument stanowiący wierne odtworzenie oryginału dokumentu znajdującego się w dokumentacji medycznej, lub jego treści, sporządzony w dowolnej formie, w tym w szczególności za pomocą technicznych środków reprograficznych. Odpis może być poświadczony za zgodność z oryginałem.". W związku z brakiem w momencie tworzenia i obowiązywania Instrukcji definicji ustawowych pojęć "odpis" oraz "kopia" Skarżący był uprawniony, a na pewno nie było to zabronione przepisami prawa, do wprowadzenia własnych definicji pozwalających rozróżnić wspomniane pojęcia celem pobierania właściwej opłaty zgodnie z Ustawą o prawach pacjenta.

Ustawowe definicje "odpisu" oraz "kopii" wprowadzone do Ustawy ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw, która zaczęła obowiązywać dopiero od 11 maja 2017 r. Skarżący nie może więc ponosić odpowiedzialności za zaniedbania ustawodawcy, począwszy od 2 lutego 2015 r., który nie wprowadzając definicji "odpisu", "kopii" i "wyciągu", dopuścił możliwość tworzenia przez podmioty lecznicze własnych definicji. Definicje Skarżącego w sposób precyzyjny wprowadzały rozróżnienie jaki dokument jest odpisem, a jaki kopią. Odpis stanowił wierne odtworzenie oryginału z poświadczeniem za zgodność z oryginałem, kopia takiego poświadczenia nie posiadała.

Ponadto Skarżący nie może zgodził się z zastosowaniem stanowiska Ministra Zdrowia, na które powołuje się Rzecznik, zgodnie z którym ustawa nie reguluje poświadczenia za zgodność z oryginałem, które może dotyczyć zarówno kopii, jak i odpisu. Instrukcja wprowadzała jasne rozróżnienie, że tylko odpis jest poświadczany za zgodność, pobierano zatem właściwą opłatę za odpis.

Dalej wskazał, iż ewentualne stwierdzenie niewłaściwych praktyk nie powinno zobowiązywać do zwrócenia różnicy między opłatą za udostępnienie kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem a kopię tej dokumentacji od 2 lutego 2015 r., a co najwyżej od 11 maja 2017 r. bo wtedy weszły w życie definicje ustawowe pojęć "odpis" oraz "kopia".

Dalej zarzucił naruszenie art. 28 ust. 4 w zw. z art. 23 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 i 2 ustawy poprzez błędne zastosowanie oraz wykładnię, iż Skarżący pobierał opłaty wyższe niż maksymalne opłaty za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej oraz za udostępnienie jej na informatycznym nośniku danych określone w art. 28 ust. 4 ustawy przez doliczanie do opłat "kosztów wysyłki", podczas gdy Skarżący stosował opłaty zgodne z regulacją ustawową w określoną w art. 28 ust. 4 ustawy o prawach pacjenta, bowiem ustawa literalnie mówi o "opłacie", a nie o kosztach udostępnienia dokumentacji medycznej, w związku z czym należy wskazać, iż limit dotyczący opłaty wydanie dokumentacji medycznej nie został przez Skarżącego przekroczony z §f2wagi na fakt, iż opłata nie obejmuje innych kosztów m.in. wysyłki.

Instytut wskazał, iż art. 28 ust. 4 ustawy mówi literalnie o "opłacie", a nie o "kosztach" udostępnienia dokumentacji medycznej, co pozwala postawić domniemanie, że limit ustanowiony w ustawie dotyczy wyłącznie opłaty za jej wydanie, a nie obejmuje innych kosztów związanych z udostępnieniem dokumentacji medycznej pacjentowi jak m.in. kosztów wysyłki. Ponadto Instytut korzysta ze środków publicznych, a zatem zobowiązany jest do właściwego gospodarowania tymi środkami. Dokumentacja jest wysyłana na życzenie i za zgodą pacjentów po najniższych kosztach ustanowionych zgodnie z cennikiem określonym w umowie z 3 lutego 2016 r. z Pocztą Polską S.A.

Skarżący zaznaczył, że o formie udostępnienia dokumentacji medycznej decyduje pacjent. Każdy pacjent otrzymuje informację o możliwości odbioru osobistego dokumentacji bądź przesłania pocztą za dodatkową opłatą. Skarżący korzystający ze środków publicznych nie może kredytować kosztów udostępniania dokumentacji medycznej. Stanowisko Rzecznika jest niebezpieczne dla stanu finansów podmiotów leczniczych, bo zobowiązuje do poniesienia we własnym zakresie kosztów związanych z udostępnieniem dokumentacji medycznej. Forma przesłania dokumentacji medycznej pacjentowi przesyłką kurierską jest formą jaka ma być wygodna i służyć pacjentowi, a nie podmiotowi leczniczemu.

Stanowisko Rzecznika zobowiąże pacjenta do odbioru dokumentacji medycznej osobiście w Instytucie, który zobowiązany będzie również do zwrotu kosztów związanych z jego przyjazdem. Taka wykładnia prowadzi do nierównego traktowania pacjentów, których sytuacja uzależniona będzie od wyboru, czy pacjent zażąda przesłania dokumentacji czy odbierze ją osobiście.

Skarżący zarzucił także naruszenie art. 27 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 w zw. z art. 23 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 ustawy poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż doszło do ograniczania pacjentom dostęp do dokumentacji medycznej w trakcie leczenia poprzez jej udostępnianie wyłącznie do wglądu oraz za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie w ustalonym przez niego terminie, podczas gdy stanowiła wyłącznie dokument wewnętrzny służący zdyscyplinowaniu personelu medycznego i usprawnieniu obiegu dokumentacji medycznej a nie była ona skierowana i obowiązująca względem pacjentów, dokumentacja medyczna w trakcie leczenia była i jest udostępniana pacjentom nie tylko do wglądu, ale również pacjenci mają możliwość otrzymania dokumentacji medycznej w każdej innej przewidzianej ustawowo formie, Instrukcja nie zastrzega ww. formy udostępniania dokumentacji jako "wyłącznej" oraz nie ogranicza praw pacjenta do skorzystania z innych form udostępniania dokumentacji medycznej, Skarżący nie narzucał terminu wglądu do dokumentacji medycznej, a było to jedynie wolnym

wyborem i decyzją pacjenta, a udostępnianie dokumentacji medycznej za pośrednictwem lekarza miała wyłącznie służyć interesowi pacjenta by zapewnić mu kompletną i rzetelną dokumentację medyczną udostępnianą niezwłocznie.

Według skarżącego wspomniana Instrukcja jest dokumentem wewnętrznym, który służyć ma dyscyplinowaniu personelu medycznego i pracowników i usprawnieniu obiegu dokumentacji medycznej. Instrukcja nie jest dokumentem, który adresowany jest do pacjentów i że w żaden sposób nie ogranicza praw ' pacjentów.

Skarżący wskazał, że udostępnia dokumentację medyczną w każdej ustawowej formie, a nie jedynie do wglądu. Ponownie podkreślił, że Instrukcja nie była dokumentem dla pacjentów. Na wniosek pisemny bądź ustny pacjenta wydawana jest bez ograniczeń, w każdej przewidzianej formie. Instytut nie narzucał pacjentom terminu wglądu w dokumentację medyczną, było to jedynie wolnym wyborem i decyzją pacjenta.

Strona podkreśliła, iż udostępnianie dokumentacji medycznej do wglądu za pośrednictwem lekarza uzasadnione było koniecznością zapewnienia pacjentowi rzetelności dokumentacji oraz pełnej realizacji jego prawa do informacji o stanie zdrowia i zapewnienia bezpieczeństwa danych pacjentów.

Skarżący zarzucił ponadto naruszenie § 78 ust. 1 cyt. rozporządzenia przez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż Skarżący udostępniał dokumentację medyczną w zwłoce, podczas gdy udostępniano dokumentację w każdej przewidzianej ustawowo formie bez zbędnej zwłoki. Nie doszło zatem do naruszenia przez Instytut zbiorowych praw pacjenta, w tym prawa do udostępniania pacjentom dokumentacji niezwłocznie.

Dalej wskazał na naruszenie art. 23 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż Skarżący ograniczał prawa pacjentów do dokumentacji medycznej poprzez udostępnianie dokumentacji medycznej wyłącznie na pisemny wniosek pacjenta, podczas gdy Skarżący nie wymagał od pacjentów złożenia wniosku o udostępnienie dokumentacji medycznej wyłącznie w formie pisemnej, ale istnieje również możliwość złożenia wniosku w formie ustnej, a Instrukcja stanowiła wyłącznie dokument wewnętrzny służący zdyscyplinowaniu personelu medycznego i usprawnieniu obiegu dokumentacji medycznej a nie była ona skierowana i obowiązująca względem pacjentów.

Zaznaczył, że nie wymagał od pacjentów wyłącznie formy pisemnej wniosku o udostępnienie dokumentacji medycznej. W praktyce nie zdarzały się przypadki złożenia przez pacjentów takich wniosków, ale w przypadku złożenia pacjent otrzymałby dokumentację medyczną bez zbędnej zwłoki.

Następnie podkreślił, iż forma pisemna wniosku o udostępnienie dokumentacji medycznej jest bezpieczniejsza z uwagi na ochronę danych osobowych pacjentów zawartych w dokumentacji medycznej, podlegających szczególnej ochronie. Używanie wniosku pisemnego usprawnia obieg dokumentacji, pozwala w łatwy sposób uzyskać informacje kto i kiedy o taką dokumentację wystąpił oraz kiedy % otrzymał, a także czy i kiedy nastąpiła odmowa dokumentacji. Instytut jako duży podmiot leczniczy otrzymuje rocznie bardzo dużo wniosków o udostępnienie dokumentacji medycznej. W 2016r. takich wniosków wpłynęło 1350 (prywatnych 1303, 47 - ZUS i Sądy), w 2017r. do dnia dzisiejszego złożono 1027 wniosków (991 prywatnych, 36 - ZUS i Sądy).

Zdaniem strony stanowisko organu jest zatem bezzasadne. Krzywdzące jest też twierdzenie sugerujące, iż osoby niepełnosprawne nie mogące złożyć własnoręcznego podpisu nie mogą wnosić o wydanie dokumentacji medycznej.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 23 ust. 1 w zw. art. 26 ust. 1 oraz art. 27 ustawy poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż ograniczał prawa pacjentów do dokumentacji medycznej poprzez wymóg wskazania celu odbioru dokumentacji medycznej. Wymóg ten nie był warunkiem uzyskania dostępu do dokumentacji medycznej i nie był obligatoryjny do uzupełnienia we wniosku pisemnym lub do wskazania we wniosku ustnym. Pacjent mógł, ale nie musiał wskazywać celu udostępnienia dokumentacji medycznej,.

Instytut podkreślił, że cel pobrania przez pacjenta dokumentacji medycznej nie ma znaczenia dla ustalenia konieczności stawki podatku VAT, bowiem w przypadku pobierania dokumentacji medycznej celem przekazania jej do ZUS, Prokuratury, sądów powszechnych, Policji i podobnych instytucji doliczona musi być stawka podatku VAT 23 %. W tym zakresie ustawodawca nie przewidział zwolnienia z podatku. Stanowisko to potwierdza interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi IPTPP1/443-44/13-2/RG, zgodnie z którą, gdy celem domagania się dokumentacji lekarskiej, jest dalsze leczenie, jej wydanie będzie w ramach dostarczenia usługi medycznej i będzie stanowiło etap niezbędny, aby osiągnąć cele terapeutyczne. Oznacza to, że wydanie kserokopii dokumentacji medycznej w celu dalszego leczenia jest usługą ściśle związaną z usługami w zakresie opieki medycznej z art. 43 ust. 1 pkt 18 ustawy, który zwalnia od podatku usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, wykonywane w ramach działalności leczniczej przez podmioty lecznicze. Przepisy ustawy o VAT nie definiują pojęcia opieka medyczna. Orzecznictwo Trybunału wskazuje, że pojęcie dotyczące zwolnień należy interpretować ściśle. Trybunał w wyroku w sprawie Margarete Unterpringer vs Pensionsversicherungsanstalt der Arbiter C-212/01 stwierdził, iż "... to cel usługi medycznej decyduje o tym, czy powinna ona być zwolniona z podatku VAT. Dlatego też, jeśli kontekst, w jakim taka usługa jest wykonywana, pozwala ustalić, że jej głównym celem nie jest ochrona zdrowia, włączając w to utrzymanie lub przywrócenie do zdrowia, lecz udzielanie porad wymaganych przed podjęciem decyzji wywołujących skutki prawne, zwolnienie nie ma zastosowania do takiej usługi". Również z orzeczenia C-384/98 wynika, że preferencji podlegać mogą jedynie usługi o celu terapeutycznym, bądź profilaktycznym. Zdefiniowanie w art. 43 ust. 1 pkt 18 ustawy o podatku VAT zakresu zwolnienia poprzez zawężenie do usług opieki medycznej służących profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, odpowiada co do zasady używanym przez Trybunał określeniom "postawienie diagnozy, udzielenie pomocy medycznej oraz, w zakresie, w jakim jest to możliwe, leczenie chorób lub zaburzeń zdrowotnych.

Dalej Instytut zarzucił naruszenie art. 23 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 1-5 ustawy w zw. z § 78 ust. 1 cyt. rozporządzenia poprzez błędne uznanie, iż Skarżący ogranicza prawa pacjentów poprzez udostępnianie dokumentacji medycznej w terminie 30 dni, podczas gdy jest ona udostępniana bez zbędnej zwłoki, a termin stanowi jedynie termin instrukcyjny i graniczny dla personelu medycznego służący jego zdyscyplinowaniu, a nie stanowi terminu ograniczającego prawa pacjenta.

Rzecznik naruszył też art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 K.p.a., bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Uchybienia te doprowadziły do błędu w ustaleniach faktycznych i bezzasadnym przyjęciu, powyższych twierdzeń. Ponadto, art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o przesłuchanie I C (pismo z 17 listopada 2016 r.) w sytuacji, gdy była ona w postępowaniu przesłuchana. Organ naruszył art. 79 § 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał przedstawioną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Rzecznika Praw Pacjenta z 29 sierpnia 2017r. wydana na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1-2, art. 65 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, uznająca opisane w pkt 1 sentencji praktyki stosowane przez Instytut [...] za naruszające zbiorowe prawa pacjenta poprzez ograniczenia prawa w dostępie do dokumentacji medycznej, zobowiązująca podmiot leczniczy do ich usunięcia w sposób opisany w pkt 2, do złożenia w zakreślonym terminie informacji o stopniu realizacji nałożonych obowiązków (pkt 3) oraz nadająca decyzji w pkt 1 rygor natychmiastowej wykonalności.

Przed przystąpieniem do szczegółowych rozważań podkreślić trzeba, że prawo pacjenta do dokumentacji medycznej stanowi jednego z podstawowych praw pacjentów. Zostało ono zagwarantowane w art. 23 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym pacjent ma prawo do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Prawo pacjenta do dokumentacji medycznej zostało skonkretyzowane przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. z 2014 r. poz. 177 ze zm.) w § 78 ust. 1 nakazuje się udostępnianie dokumentacji bez zbędnej zwłoki.

Organ zasadnie – w ocenie Sądu – w prawidłowo ustalonych, jednoznacznych okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, ustalił naruszenie prawa pacjentów do dokumentacji medycznej i zastosował art. 64 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjentów i Rzeczniku Prawa Pacjenta (Dz. U. z 2016r. poz. 186 ze zm.),

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 64 ust. 1 i 2 cyt. ustawy w przypadku wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów Rzecznik nakazuje jej zaniechanie lub wskazuje działania niezbędne do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów, wyznaczając terminy podjęcia tych działań. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Stosownie zaś z art. 59 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Pojęcie "zbiorowe" prawa pacjentów odnosi się do tych praw, o których mowa w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz w przepisach szczególnych. Używając terminu "zbiorowych praw pacjentów" ustawodawca objął ochroną administracyjnoprawną prawa aktualnych, a także potencjalnych pacjentów, traktowanych jako zbiorowość - grupę zasługującą na szczególną ochronę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2826/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). O naruszeniu zbiorowych praw pacjentów można mówić, gdy skutki działań mogą zagrażać lub realizować się wobec każdego potencjalnego pacjenta znajdującego się w podobnej sytuacji. Istotne jest zatem ustalenie, czy działanie podmiotu leczniczego nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. W konsekwencji nie ilość potwierdzonych naruszeń, ale ich charakter, a w związku z tym możliwość - również potencjalna - wywołania negatywnych skutków wobec określonej grupy, przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. Dodać trzeba, że w kontekście art. 59 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, nie są oceniane wyłącznie działania, ale i zaniechania skutkujące naruszeniem zbiorowych praw pacjenta (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 61/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Treść przepisu wskazuje na zorganizowany charakter działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, w celu pozbawienia praw pacjentów. Zachowanie zorganizowane polega na zaplanowaniu i przeprowadzeniu działania lub zaniechania działania. Przy czym do uznania "celowości" działania lub zaniechania wystarczy, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych co najmniej przewiduje, że jego zachowanie doprowadzi do naruszenia praw pacjentów i na to się godzi.

Podkreślić trzeba, że zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów ma charakter bezwzględny (art. 59 ust. 2 ww. ustawy).

W ustawie dostęp do dokumentacji medycznej realizowany jest m.in. w art. 27 ust. 1 ustawy w pięciu formach: 1. do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w miejscu udzielania świadczeń zdrowotnych, z wyłączeniem medycznych czynności ratunkowych, albo w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, z zapewnieniem pacjentowi lub innym uprawnionym organom lub podmiotom możliwości sporządzenia notatek lub zdjęć; 2. przez sporządzenie jej wyciągu, odpisu, kopii lub wydruku; 3. przez wydanie oryginału za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, na żądanie organów władzy publicznej albo sądów powszechnych, a także w przypadku gdy zwłoka w wydaniu dokumentacji mogłaby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta; 4. za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej; 5. na informatycznym nośniku danych. Pacjent powinien wyrazić żądanie o udostępnienie ww. dokumentacji w wybranej przez siebie formie określonej w art. 27 ust. 1 ustawy.

Dokumentacja medyczna w postaci papierowej może być udostępniona przez sporządzenie kopii w formie odwzorowania cyfrowego (skanu) i przekazanie w sposób określony w ust. 1 pkt 4 i 5, na żądanie pacjenta lub innych uprawnionych organów lub podmiotów, jeżeli przewiduje to regulamin organizacyjny podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych (art. 27 ust. 3 ustawy).

Wprawdzie, jak stanowi art. 28 ust. 3 ustawy, opłatę za udostępnienie dokumentacji medycznej w sposób określony w art. 27 pkt 2 i 5 ustala podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, niemniej maksymalne granice wysokości tej opłaty określa art. 28 ust. 4 ustawy. Nie można zatem z regulacji maksymalnej wysokości opłat za czynności sporządzenia wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej, jednej kopii dokumentacji medycznej, udostępnienie dokumentacji medycznej na elektronicznym nośniku danych wywodzić, że nie obejmuje ona kosztów udostępnienia np. przez przesłanie za pośrednictwem operatora pocztowego, jak podnosił skarżący.

Natomiast ze sporządzonej przez skarżący Instytut "Instrukcji ISO Zasady udzielania informacji i udostępniania dokumentacji medycznej w Instytucie [...]" i gotowych wzorów stanowiących jej załączniki, w szczególności wzoru "wniosku o wydanie dokumentacji medycznej" wynika, że odpis dokumentacji medycznej określono jako: kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem, a kopię jako kopię bez takiego potwierdzenia. W pkt 4.4 Instrukcji zdefiniowano kopię jako: dokument wiernie odwzorowujący oryginał dokumentu medycznego, sporządzony za pomocą technicznych środków reprograficznych, nie poświadczony za zgodność z oryginałem, a w pkt 4.5 odpis jako dokument stanowiący wierne odtworzenie oryginału lub jego treści, sporządzony w dowolnej formie, w tym za pomocą technicznych środków reprograficznych. Odpis może być poświadczony za zgodność z oryginałem. Kserokopia dokumentacji medycznej poświadczona "za zgodność z oryginałem" jest uznawana za odpis, za który jest pobierana opłata zgodnie z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy. Jednak poświadczenie za zgodność z oryginałem kopii dokumentacji, nie zmienia jej charakteru, bowiem w świetle zapisów ustawy, może być ona traktowana wyłącznie jako kopia. W ustawie nie przewidziano bowiem kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem, jako jednej z form udostępnienia dokumentacji medycznej. W konsekwencji Instytut nie był uprawniony do pobierania opłat wyższych niż maksymalna kwota określona w art. 28 ust. 4 pkt 2 ustawy w tym zakresie. Zdaniem Sądu, bez wpływu na wynik sprawy pozostaje zatem późniejsze zdefiniowanie w ustawie pojęcia: wyciąg, odpis oraz kopia (art. 1 pkt 1 ustawy z 23 marca 2017 r. zmieniającej m.in. ustawę z 11 maja 2017 r.).

Według niekwestionowanych ustaleń organu pobierane kwoty wahały się na poziomie od 8, 70 zł do 7, 56 zł przy wymaganych od 0,29 zł do 0,84 zł.

Jak słusznie wskazał Rzecznik stwierdzone naruszenie datuje się od 2 lutego 2015 r., to jest od wejścia w życie Instrukcji. Prawidłowo zatem od tej daty Rzecznik zobowiązał podmiot leczniczy do zwrotu różnicy pomiędzy opłatą za udostępnienie kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem z opłatą za kopię wszystkim, którzy uiścili opłatę wyższą niż określona w art. 28 ust. 4 pkt 2 ustawy.

Bez wpływu na wynik sprawy pozostawały także rozważania przedstawione w uzasadnieniu skargi odnośnie ustalenia stawki podatku VAT, skoro w ust. 5 art. 28 ustawy wskazano wprost, że wysokość opłaty, o której mowa w ust. 4, uwzględnia podatek od towarów i usług, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów usługa jest opodatkowana tym podatkiem.

W świetle przywołanych wyżej regulacji prawnych Instytut nie był również uprawniony do pobiera wyższych niż maksymalne opłaty za stronę kopii, wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej oraz za udostępnienie jej na informatycznym nośniku danych z uwzględnieniem "opłat za usługi na przesyłki kurierskie pobraniowe". W druku "Oświadczenia Wnioskodawcy", stanowiącego załącznik nr 3 do Instrukcji, Instytut nałożył natomiast na wnioskodawców konieczność złożenia zobowiązania do zapłaty na rzecz Instytutu opłaty wynikającej z przepisów art. 28 ustawy tytułem pokrycia kosztów wykonania kserokopii dokumentacji medycznej, a także kosztów wysyłki poprzez odbiór przesyłki za pobraniem, a gdyby przesyłka nie została odebrana a wysłana zgodnie z prośbą przez Instytut [...], również do zwrotu poniesionych przez Instytut kosztów poprzez zapłatę należności na konto lub do kasy Instytutu. Powyższej okoliczności nie negował również sam skarżący, powołując się na cennik określonym w umowie z 3 lutego 2016 r. zawartej z Pocztą Polską S.A.

Należało zatem podzielić stanowisko Rzecznika, że opłaty za wysyłkę pobierano niezgodne z art. 28 ust. 1 i 4 ustawy.

Podobnie, nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym twierdzenia co do tego, że Skarżący nie ograniczał prawa pacjentów do dokumentacji medycznej poprzez jej udostępnianie tylko na pisemny wniosek pacjenta, że wymóg wskazania celu odbioru dokumentacji medycznej nie był warunkiem uzyskania dostępu do dokumentacji i nie był obligatoryjny do uzupełnienia we wniosku pisemnym lub wniosku ustnym, że nie zakreślał terminu 30 dniowego na uzyskanie dokumentacji medycznej, jak i te, że nie ograniczał prawa pacjentów do dostępu do dokumentacji medycznej w trakcie leczenia poprzez jej udostępnianie wyłącznie do wglądu oraz za pośrednictwem lekarza w ustalonym przez niego terminie.

Argumentacji skargi w powyższym zakresie przeczy bowiem opracowana przez samego Skarżącego jednoznaczna treść zapisów Instrukcji ISO Zasady udzielania informacji i udostępniania dokumentacji medycznej w Instytucie [...], która co wymaga szczególnego podkreślenia, została zamieszczona na stronie internetowej Instytutu wraz z załącznikami, zawierającymi wzory wniosków i oświadczenia skierowane wprost do pacjentów lub podmiotów uprawnionych.

I tak zgodnie z pkt 8.3.1. Instrukcji udostępnienie dokumentacji następuje za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie i w ustalonym przez niego terminie (...)". Zgodnie zaś z pkt 8.3.2. pacjent leczony w poradni, przedstawiciel ustawowy oraz osoba upoważniona przez pacjenta ma prawo wglądu do dokumentacji medycznej pacjenta za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie (...). W myśl pkt 8.3.3.3 wyniki badań diagnostycznych pacjenta, wykonane w trakcie hospitalizacji odbierane są przez personel Kliniki/Oddziału/Ambulatorium. Wyniki nie mogą być przekazane pacjentowi na własność. Wyniki te są własnością Instytutu i integralną częścią historii choroby. Mogą być udostępniane pacjentowi na miejscu tylko za pośrednictwem lekarza prowadzącego leczenie. Na podstawie pkt 5.3.1 Instrukcji pracownik Działu Organizacyjnego przyjmuje od wnioskodawcy poprawnie i czytelnie wypełniony Załącznik nr 1 (...). Nie można również pominąć, że w formularzu wniosku o wydanie dokumentacji medycznej, zawarto rubrykę "cel odbioru dokumentacji medycznej". Natomiast, w oparciu o pkt 5.2.3 udostępnianie dokumentacji następuje poprzez sporządzenie jej wyciągów, odpisów lub kopii oraz wydanie oryginałów, w terminie 30 dni od daty złożenia wniosku.

Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że opisane działania i zaniechania podmiotu leczniczego, w sposób istotny przełożyły się na prawa aktualnych i potencjalnych pacjentów. Nie można przy tym przyjąć, aby postępowanie podmiotu leczniczego nie miało charakteru celowego i świadomego, w związku z jednoznaczną treścią wspominanej Instrukcji. Jako pozbawione podstaw należało zatem uznać zarzuty skargi, że Instrukcja stanowiła wyłącznie dokument wewnętrzny, służący zdyscyplinowaniu personelu medycznego i usprawnieniu obiegu dokumentacji medycznej i nie była ona skierowana do pacjentów.

Z podanych przyczyn Sąd nie podzielił zarzutów podniesionych w skardze, zarówno dotyczących prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania. Zaskarżona decyzja - wobec nie budzących wątpliwości ustaleń -jest bowiem zgodna z art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 65 cyt. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.