Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2335/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 171
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
Teza: Celem instytucji wygaśnięcia prawa, o jakiej mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., jest eliminowanie praw ochronnych na te znaki towarowe, które nie są używane w sposób rzeczywisty w obrocie gospodarczym przez czas określony w ustawie. Wymóg wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy zawarty w art. 169 ust. 2 p.w.p. z powodu jego nieużywania, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., nie może być rozumiany w sposób, który w istocie zamykałby drogę do stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego do znaku towarowego rzeczywiście nieużywanego przez czas określony w ustawie, a w konsekwencji czyniłby iluzorycznym uprawnienie określone w art. 169 ust. 2 p.w.p. żądania stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na taki znak towarowy.

TEZY

Celem instytucji wygaśnięcia prawa, o jakiej mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., jest eliminowanie praw ochronnych na te znaki towarowe, które nie są używane w sposób rzeczywisty w obrocie gospodarczym przez czas określony w ustawie. Wymóg wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy zawarty w art. 169 ust. 2 p.w.p. z powodu jego nieużywania, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., nie może być rozumiany w sposób, który w istocie zamykałby drogę do stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego do znaku towarowego rzeczywiście nieużywanego przez czas określony w ustawie, a w konsekwencji czyniłby iluzorycznym uprawnienie określone w art. 169 ust. 2 p.w.p. żądania stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na taki znak towarowy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Cezary Pryca sędzia NSA Joanna Sieńczyło- Chlabicz (spr.) sędzia NSA Dorota Dąbek Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1566/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od [...] na rzecz [...] 800 (osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 grudnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1566/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy: uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej [...] kwotę 1617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).

Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące okoliczności faktyczne i prawne.

I

W dniu 12 grudnia 2013 r. [...] (dalej: wnioskodawca) złożył do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy, UPRP, organ) wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego udzielonego na słowno-graficznny znak towarowy "Czarny Potok" o nr R.133215, do którego uprawnionym aktualnie jest [...] (dalej: uprawniony). Prawo ochronne na ww. znak towarowy zostało udzielone decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2001 r.

Wnioskodawca podniósł, że sporny znak nie był używany w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 – dalej: p.w.p.) we wszystkich klasach towarowych, tj. 32, 39 i 42.

Uzasadniając interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa wnioskodawca wskazał, że uprawniony skierował do niego wezwanie, w którym kwestionuje posługiwanie się i zakres praw wnioskodawcy do oznaczenia "Czarny Potok", a następnie uprawniony do spornego znaku towarowego wytoczył przeciwko wnioskodawcy powództwo do Sądu Okręgowego w [...] opierając swoje roszczenie na spornym znaku . Ponadto wnioskodawca zwrócił uwagę, że oznaczenie "Czarny Potok" stanowi element nazwy pod którą prowadzi on działalność gospodarczą, a zatem element indywidualizujący prowadzone przez niego przedsiębiorstwo w obrocie, co może prowadzić do naruszenia dobra osobistego w postaci prawa do nazwy.

W zakresie daty swojego żądania wnioskodawca wyjaśnił, że uprawniony nigdy nie podjął używania spornego znaku towarowego, tym samym należy go wygasić z najwcześniejszą możliwą datą, tj. z dniem 18 października 2006 r.

Pismem z dnia 31 marca 2014 r. uprawniony wniósł o oddalenie wniosku, gdyż jego zdaniem używał spornego oznaczenia w sposób rzeczywisty na terenie kraju. Wskazał także że wnioskodawca może posiadać interes prawny jedynie w zakresie usług hotelarskich oraz związanych z prowadzeniem hoteli.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Urząd Patentowy RP - działając na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 169 ust. 2 i art. 169 ust. 6 p.w.p. oraz art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101) w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. - stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak towarowy "Czarny potok" z dniem 18 października 2006 r., czyli zgodnie z treścią wniosku.

W uzasadnieniu UPRP w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 315 ust. 1 i ust. 2, art. 255 ust. 1 pkt 3 p.w.p. i podniósł, że obowiązujące przepisy możliwość stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy wiążą z obowiązkiem wykazania interesu prawnego w żądaniu wygaśnięcia prawa ochronnego, co wynika z art. 169 ust. 2 p.w.p., przy czym w postępowaniu spornym znajduje zastosowanie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej: k.p.a.).

Organ wyjaśnił, że przez pojęcie interesu prawnego wnioskodawcy żądającego wydania decyzji o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy należy rozumieć interes o charakterze indywidualnym, oparty o konkretny przepis prawa materialnego.

Według Urządu Patentowego wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa ochronnego z tego względu, że uprawniony skierował do niego wezwanie, w którym zakwestionował posługiwanie się oznaczeniem Czarny Potok" i zakresem praw wnioskodawcy do tego oznaczenia, a następnie wytoczył powództwo przed Sądem Okręgowym w [...] opierając swoje roszczenia na spornym znaku towarowym.

Zdaniem UPRP powyższe okoliczności uzasadniają interes prawny wnioskodawcy w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa na sporny znak towarowy, gdyż uprawniony - powołując się na prawo ochronne na sporny znak towarowy - ogranicza swobodne prowadzenie działalności gospodarczej przez wnioskodawcę, co stanowi naruszenie zasady wolności gospodarczej ukonstytuowanej w art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U z 2004 r., nr 173 poz. 1807 ze zm. – dalej: ustawa o swobodzie działalności gospodarczej lub u.s.d.g.). Organ uznał, że niewątpliwie sporne prawo w całym swoim zakresie ogranicza swobodne prowadzenie działalności gospodarczej wnioskodawcy, wpisanej w dziale 3 Krajowego Rejestru Sądowego.

Następnie UPRP wyjaśnił, że sporne prawo ochronne zostało udzielone decyzją z dnia [...] października 2001 r., tym samym obowiązek używania znaku "Czarny Potok" R.133215 rozpoczynał się po dniu wydania ww. decyzji, a więc 18 października 2001 r., zaś upływał w dniu 18 października 2006 r.

UPRP stwierdził, że aby można było mówić o używaniu tego znaku towarowego musiałby być on stosowany w identycznej lub bardzo zbliżonej formie, która nie zmieniłaby jego odróżniającego charakteru, nadto używanie znaku musi mieć miejsce na obszarze Polski, musi mieć niedwuznaczny charakter, jak również musi być rzeczywiste oraz powinno dotyczyć zarejestrowanego znaku dla towarów i usług objętych ochroną. Zatem by można było mówić o używaniu spornego znaku towarowego, znak ten musiałby być używany nie tylko we wskazanym okresie i formie, ale przede wszystkim dla towarów dla których został przeznaczony.

Urząd Patentowy - po szczegółowej analizie materiału dowodowego przedłożonego do akt sprawy przez uprawnionego - uznał, iż żaden z przedstawionych dowodów, nie świadczy o rzeczywistym używaniu znaku "Czarny Potok" R.133215 dla towarów i usług do których został przeznaczony w okresie, który rozpoczynał się od dnia 18 października 2001 r., zaś upływał w dniu 18 października 2006 r. Organ uznał, że żądanie wnioskodawcy stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy "Czarny Potok" jest zasadne. W związku z tym, iż sporny znak towarowy nie był używany w sposób rzeczywisty na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w okresie pięciu lat po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, organ stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak towarowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 grudnia 2015 r. uwzględnił skargę uprawnionego i uchylił zaskarżoną decyzję UPRP z dnia [...] października 2014 r.

Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego stwierdzając, że organ naruszył przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji stwierdził, że interes prawny wnioskodawcy nie został dostatecznie przez organ uzasadniony w odniesieniu do wszystkich klas, w których zdaniem wnioskodawcy sporny znak nie był używany.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 169 ust. 2 p.w.p. Urząd Patentowy wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy w przypadkach, o których mowa w ust. 1, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny.

Kwestia istnienia interesu prawnego jest zagadnieniem procesowym, które musi zostać wyjaśnione w pierwszej kolejności. To od oceny, czy dana strona ma legitymację procesową w danej sprawie zależy potrzeba merytorycznego rozpoznania sprawy. Nie ma bowiem podstaw do rozpatrywania zarzutów podniesionych we wniosku w przypadku braku takiej legitymacji, WSA zgodził się z organem, że źródłem interesu prawnego w wystąpieniu z wnioskiem o wygaśnięcie prawa ochronnego do znaku towarowego mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawne, z których wynika prawo do swobodnej działalności gospodarczej. Jednakże, nie oznacza to, że organ jest zwolniony z obowiązku rozważenia kwestii interesu prawnego wnioskodawcy dla każdej z tych klas, co do których wnioskodawca wnosi o wygaszenie przedmiotowego prawa ochronnego.

Sąd I instancji podkreślił, że gdy źródłem interesu prawnego jest tak ogólna norma prawna, jak norma kreująca swobodę działalności gospodarczej, wnioskodawca musi wykazać szczególne okoliczności faktyczne, które sprawiają, że to właśnie jemu cudze prawo wyłączne "przeszkadza" w realizowaniu tej swobody w sposób, który uzasadnia przyznanie mu prawa do żądania ochrony prawnej. Zatem nie wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego, którzy muszą respektować cudze prawo wyłączne mają interes prawny i legitymację do żądania jego eliminacji. Interes prawny do wystąpienia z żądaniem eliminacji cudzego prawa wyłącznego ma jedynie ten podmiot, którego sfera prawna doznaje ograniczenia większego niż to, które wynika z przewidzianej prawem konieczności respektowania cudzego prawa wyłącznego. Zatem, dla wykazania interesu prawnego opartego na bardzo ogólnej normie prawnej, należy wskazać okoliczności, z których wynika, że sfery prawne uprawnionego (jego prawo do znaku towarowego) i wnioskodawcy (jego prawo do swobody działalności gospodarczej) zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji znaku.

WSA przypomniał, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca domagał się wygaszenia prawa ochronnego do słowno-graficznego znaku towarowego "Czarny Potok" w określonych klasach towarów, a mianowicie w klasie 32, 39 i 42. UPRP uznał, że interes prawny wnioskodawcy wyraża się gwarantowanym w art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 u.s.d.g. prawem swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej z tego względu, że uprawniony skierował do niego wezwanie, w którym zakwestionował posługiwanie się i zakres praw wnioskodawcy do oznaczenia "Czarny Potok", a następnie wytoczył powództwo przed Sądem Okręgowym w [...] opierając swoje roszczenia na spornym znaku towarowym.

WSA stwierdził, że jak wynika z akt sprawy, we wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy wnioskodawca wskazywał jedynie, że prowadzi działalność w zakresie prowadzenia hotelu w [...], który nazwał Czarny Potok. Nie przedstawił natomiast uzasadnienia swojego interesu prawnego w zakresie innych usług i towarów objętych spornym prawem ochronnym. W tym zakresie Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organu, że wnioskodawca posiada interes w żądaniu wygaszenia prawa ochronnego we wszystkich trzech wskazanych klasach. UPRP nie zbadał bowiem zakresu prowadzonej działalności gospodarczej przez wnioskodawcę i czy w całości pokrywa się z zakresem towarów i usług objętych prawem ochronnym nr R-133215 oraz nie zbadał, w jakim zakresie wnioskodawca uzasadnia swój interes prawny.

W konsekwencji zdaniem WSA interes prawny wnioskodawcy nie został dostatecznie uzasadniony, gdy idzie o wszystkie klasy towarowe w których zdaniem wnioskodawcy sporny znak nie był używany. Zdaniem Sądu I instancji, organ powinien rozważyć kwestię interesu prawnego wnioskodawcy dla każdej z tych klas i w przypadku, gdyby doszedł do wniosku, że w którejkolwiek z nich interes prawny skarżącego nie występuje to winien postępowanie w tym zakresie umorzyć.

II

W skardze kasacyjnej wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) jako, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i oddalenie skargi uprawnionego w całości, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto wniesiono o przeprowadzenie na podstawie art. 193 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci protokołu rozprawy przed Sądem Okręgowym w [...] z dnia 10 grudnia 2015 r. na okoliczność istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy do złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy "Czarny Potok" R. 133215 we wszystkich klasach towarowych, dla których został zarejestrowany, tj. 32, 39 i 42, jako, że dowód ten powstał po wydaniu zaskarżonego wyroku, nie mógł być przedstawiony wcześniej, a jest on przydatny do wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości dotyczących interesu prawnego, bowiem wynika z niego, że Sąd Okręgowy w [...] zażądał przedłożenia odpisu zaskarżonego wyroku wraz z jego uzasadnieniem co oznacza, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, w tym uzasadnienie, mają znaczenie dla sądu cywilnego, to z kolei potwierdza interes prawny wnioskodawcy, a ponadto nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 28, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 169 ust. 2 p.w.p. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności Urzędu Patentowego RP zastosował środek określony w ustawie i uchylił odpowiadającą prawu decyzję Urzędu Patentowego RP pomimo tego, że Urząd Patentowy RP przy wydawaniu decyzji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności Urząd Patentowy RP prawidłowo w sposób jasny i kompletny przeprowadził badanie przesłanki istnienia interesu prawnego wnioskodawcy, przy uwzględnieniu zakresu jej wniosku, treści norm prawa materialnego stanowiących źródło tego interesu prawnego i zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych. Tym samym brak było podstaw by w ramach sprawowania kontroli legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.;

2) Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 169 ust. 2, art. 169 ust. 6 i art. 171 p.w.p. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na takim rozumieniu instytucji wygaszenia prawa ochronnego na znak towarowy na skutek jego nieużywania w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu przewidzianego ustawą czasu, która powoduje, że procesowa kategoria jaką jest istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, której celem powinno być jedynie określenie, czy wnioskodawca jest uprawniony do zainicjowania postępowania, przekształca się w istocie w materialnoprawną przesłankę rozstrzygnięcia, w oparciu o którą Sąd może modyfikować wynik postępowania w sprawie z pominięciem właściwych przesłanek określonych w przepisie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p, z pominięciem przepisu art. 171 p.w.p., przyjmując, że badanie interesu prawnego wymaga zawsze ustalenia, że interes ten występuje przy uwzględnieniu zakresu działalności dla każdej z objętych wnioskiem klas towarowych i to niezależnie od tego, że Urząd Patentowy RP interes ten przyznał biorąc pod uwagę szczególne okoliczności faktyczne (wytoczenie powództwa).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnioskodawca przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W piśmie procesowym z dnia 16 sierpnia 2016 r. uprawniony wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z dokumentu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie za usprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, sformułowany w pkt 2) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 169 ust. 2 w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny istnienia lub nieistnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy w żądaniu wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w rozumieniu art. 169 ust. 2 p.w.p. Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok Sądu I instancji, na mocy którego uchylona została zaskarżona decyzja stwierdzająca wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy "Czarny Potok" na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji - uchylając zaskarżoną decyzję organu stwierdził - że interes prawny wnioskodawcy nie został dostatecznie przez organ uzasadniony, gdy idzie o wszystkie klasy towarowe, w których zdaniem wnioskodawcy sporny znak towarowy nie był przez uprawnionego używany. Organ powinien był rozważyć kwestię interesu prawnego wnioskodawcy dla każdej z klas towarowych, dla których sporny znak został zarejestrowany, tj. dla klasy 32, 39 i 42 klasyfikacji nicejskiej. Zdaniem Sądu I instancji wnioskodawca - we wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy "Czarny Potok" wskazywał jedynie, że prowadzi działalność w zakresie prowadzenia hotelu w [...], który nazwał Czarny Potok. Nie przedstawił natomiast uzasadnienia swojego interesu prawnego w zakresie innych usług i towarów objętych spornym prawem ochronnym.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie nie podziela stanowiska Sądu I instancji co do sposobu rozumienia art. 169 ust. 2 p.w.p. i stwierdza, że Urząd Patentowy prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 169 ust. 2 w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. uznając, że wnioskodawca posiada interes prawny w żądaniu wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 169 ust. 2 p.w.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku) Urząd Patentowy wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy w przypadkach, o których mowa w ust. 1, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. W polskim prawie administracyjnym przesłanka interesu prawnego kreuje pojęcie strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Ma ono dwie płaszczyzny - procesową, bo uzasadnia wszczęcie postępowania administracyjnego w określonej sprawie oraz materialnoprawną, bo wynika z przepisów prawa materialnego, które dotyczą określonych praw i obowiązków danego podmiotu. Istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych podnoszonych we wniosku oraz adekwatnych do tych okoliczności przepisów prawa materialnego.

W sprawach z zakresu prawa własności przemysłowej, dotyczących znaków towarowych, normę prawną dla ustalenia istnienia interesu prawnego należy wyprowadzać z prawnomaterialnej regulacji problematyki znaków towarowych, jednakże z uwzględnieniem roli, jaką prawa ochronne na znaki towarowe spełniają dla funkcjonowania rynku, tj. ich funkcji w obrocie, która polega w szczególności na odróżnieniu towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa (art. 120 ust. 1 p.w.p.) oraz z uwzględnieniem celu ustanowienia ochrony, którym jest nabycie prawa wyłącznego używania znaku towarowego (art. 153 ust. 1 p.w.p.).

Z istoty i celu ustanowienia prawa ochronnego na znak towarowy, znak ten powinien w sposób rzeczywisty funkcjonować w obrocie gospodarczym. Wskazuje na to także dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mająca na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U.UE.L.2008.299.25). W świetle motywu 9 preambuły tej dyrektywy w celu ograniczenia ogólnej liczby zarejestrowanych i chronionych we Wspólnocie znaków towarowych i, w następstwie tego, liczby kolizji powstających między nimi, istotnym jest stosowanie wymogu, że zarejestrowane znaki towarowe muszą być rzeczywiście używane lub, jeżeli nie są używane, powinny podlegać wygaśnięciu.

Z powyższych względów celem instytucji wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, o jakiej mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., jest eliminowanie praw ochronnych na te oznaczenia, które nie są używane w sposób rzeczywisty w obrocie gospodarczym przez dłuższy określony w ustawie czas. Zatem, zawarty w art. 169 ust. 2 p.w.p. wymóg wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu jego nieużywania, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., nie może być rozumiany w sposób, który w istocie zamykałby drogę do stwierdzenia wygaśnięcia znaku towarowego rzeczywiście nieużywanego przez czas określony w ustawie oraz czyniłby iluzorycznym uprawnienie określone w art. 169 ust. 2 p.w.p. do żądania stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na taki znak towarowy.

Jak wynika z orzecznictwa NSA dla wykazania interesu prawnego, o jakim mowa w art. 169 ust. 2 p.w.p., w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu jego nieużywania (art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.) wystarczy wskazanie przez wnioskodawcę na własne prawo oraz wskazanie na takie wspólne elementy w oznaczeniach, które czynią przekonanie wnioskodawcy o ich kolizyjności obiektywnie usprawiedliwionym, tj. świadczą o tym, że przekonanie to nie jest oczywiście bezzasadne (por. wyroki NSA: z dnia 25 stycznia 2008 r. II GSK 309/07; z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 708/08, CBOSA). Interes prawny do wystąpienia z żądaniem eliminacji cudzego prawa wyłącznego ma jedynie ten podmiot, którego sfera prawna doznaje ograniczenia większego niż to, które wynika z przewidzianej prawem konieczności respektowania cudzego prawa wyłącznego. Dla wykazania interesu prawnego opartego na bardzo ogólnej normie prawnej, należy wskazać okoliczności, z których wynika, że sfery prawne uprawnionego (jego prawo do znaku towarowego) i wnioskodawcy (jego prawo do swobody działalności gospodarczej) zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji znaku.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wbrew stanowisku Sądu I instancji wnioskodawca wykazał swój interes prawny w żądaniu wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Bowiem - jak wynika z akt sprawy - wnioskodawca, tj. [...] posługuje się oznaczeniem "Czarny Potok" w funkcji znaku towarowego prowadząc w [...] hotel o nazwie "Czarny Potok" co najmniej od 1996 r. Oznaczenie "Czarny Potok" nawiązuje do jego położenia geograficznego, a mianowicie do jego lokalizacji w bezpośrednim sąsiedztwie potoku o tej samej nazwie. Uzasadniając interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa wnioskodawca wskazał, że uprawniony skierował do niego wezwanie, w którym kwestionował posługiwanie się i zakres praw wnioskodawcy do oznaczenia "Czarny Potok", a następnie uprawniony do spornego znaku towarowego wytoczył przeciwko niemu powództwo do Sądu Okręgowego w [...] opierając swoje roszczenie na spornym znaku. Wnioskodawca zaś podniósł, że oznaczenie "Czarny Potok" stanowi element prawa do nazwy, pod którą prowadzi on działalność gospodarczą, a zatem element indywidualizujący prowadzone przez niego przedsiębiorstwo w obrocie. Prawo do nazwy "Czarny Potok" stanowi dobro osobiste wnioskodawcy, a w konsekwencji mamy do czynienia z kolizją prawa uprawnionego do zarejestrowanego znaku towarowego i prawa wnioskodawcy do nazwy (firmy) jako dobra osobistego.

Nie ma racji Sąd I instancji zarzucając Urzędowi Patentowemu, że powinien był on rozważyć kwestię interesu prawnego wnioskodawcy dla każdej z klas towarowych, dla których sporny znak został zarejestrowany, tj. dla klasy 32, 39 i 42 klasyfikacji nicejskiej. Przeprowadzenie takich rozważań nie wynika z treści art. 169 ust. 2 p.w.p. Czym innym jest wymóg wynikający z art. 171 p.w.p., który reguluje instytucję wygaśnięcia w części prawa ochronnego na znak towarowy. Przepis ten stanowi, że jeżeli przyczyna wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy dotyczy jedynie niektórych towarów, wygaśnięcie prawa odnosi się tylko do tych towarów. W konsekwencji, w przypadku stwierdzenia wygaśnięcia w całości prawa ochronnego na znak towarowy - jak w rozpoznawanej sprawie - przyczyna wygaśnięcia prawa z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. musi dotyczyć wszystkich klas towarów, dla których został on zarejestrowany.

W konsekwencji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. - z uwagi na niezbadanie przez organ interesu prawnego wnioskodawcy w żądaniu wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy dla każdej z klas, dla których znak został zarejestrowany było nieprawidłowe, dlatego zaskarżony wyrok WSA w Warszawie musi być uchylony.

W związku z powyższym nie jest zasadny wniosek autora skargi kasacyjnej o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci protokołu rozprawy przed Sądem Okręgowym w [...] z dnia 10 grudnia 2015 r. na okoliczność istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, bowiem nie zachodzą w sprawie istotne wątpliwości skutkujące niezbędnością jego przeprowadzenia.

Ponownie rozpoznając sprawę, WSA w Warszawie weźmie pod uwagę wywody poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczące wykładni art. 169 ust. 2 p.w.p., a następnie dokona kontroli zaskarżonej decyzji UPRP co do zasadności stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy - zgodnie z żądaniem wnioskodawcy.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za uzasadnione i działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.