Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 439/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz - Frymus Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) As.sąd.Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z [...]r., nr [...] oraz decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] r., nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie wezwania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. /-/I. Kucznerowicz /-/E. Makosz–Frymus /-/B. Popowska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz C. przyznał M. K. zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 01 września 2005 r. do dnia 31 marca 2007 r. w wysokości 144 zł. miesięcznie. Na podstawie art. 107 §4 kpa organ odstąpił od uzasadnienia wskazując, że decyzja w całości uwzględnia żądanie strony. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz C., uwzględniając rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 130, poz. 903) określił nową – wyższą – kwotę zasiłku pielęgnacyjnego: 153 zł.

Pismem z dnia 30 listopada 2006 r. ZUS przesłał M. K. decyzję z dnia [...] r. o przyznaniu dodatku pielęgnacyjnego z tytułu uznania za osobę niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Zarazem pouczono adresata, że jeżeli pobiera zasiłek pielęgnacyjny to powinien niezwłocznie wystąpić z wnioskiem o jego zawieszenie. Odpis pisma został wysłany również do organu I instancji gdzie wpłynął dnia [...] r. (data prezentaty). Dnia [...] r. ZUS wydał dla Urzędu [...] zaświadczenie, że M. K. od dnia 01 sierpnia 2006 r. do dnia 31 października 2009 r. pobiera rentę rodzinną i socjalną, a przy świadczeniu wypłacany jest dodatek pielęgnacyjny.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działająca z upoważnienia Burmistrza C., p.o. obowiązki Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich, na podstawie art. 30, art. 32 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 30 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. nr 139, poz. 992 ze zm., dalej jako ustawa o świadczeniach rodzinnych)

1. uchyliła od dnia 01 grudnia 2006 r. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przyznane decyzją z dnia [...] r.

2. uznała za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny za okres od dnia 01 sierpnia 2006 r. do dnia 30 listopada 2006 r.

3. wezwała do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia decyzji, pod rygorem wyegzekwowania w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

4. na podstawie art. 108 §1 kpa nadała decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu napisano, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego a w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Wskazano, że ZUS pismem z dnia [...] r. poinformował o okresie spłacenia dodatku pielęgnacyjnego oraz, że zgodnie z art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba która pobrała nienależne świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu. Zaznaczono, że zgodnie z art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

W odwołaniu od decyzji strona napisała, że jest osobą niepełnosprawną i mieszka z matką. Po śmierci ojca sprawa renty rodzinnej toczyła się w ZUS prawie trzy miesiące po czym ZUS pismem z dnia [...] r. poinformował o spłacie dodatku pielęgnacyjnego za okres 3 miesięcy. M. K. podkreślił brak wiedzy o tym, że dostanie spłatę oraz wyjaśnił, że jest w bardzo trudnej sytuacji i nie ma z czego spłacić żądanej kwoty. Renta matki nie starcza na żywność i inne koszty życia w tym wykup lekarstw. Odwołujący podkreślił swój żal w związku ze sposobem w jaki został potraktowany w niniejszej sprawie oraz zwrócił się o pomoc przy umorzeniu kwoty.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 138 §2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W lakonicznym uzasadnieniu napisano, że organ I instancji nie dopełnił wymogów wynikających z art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl wskazanego przepisu organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Ponadto, w ocenie Kolegium, organ I instancji uchylając decyzję przyznającą zasiłek pielęgnacyjny z dniem 01 grudnia 2006 r. stworzył sytuację, w której można domagać się świadczeń wypłaconych po 01 grudnia 2006 r. a nie po dniu 01 sierpnia 2006 r. jak podał w orzeczeniu. Nieprawidłowo również organ I instancji zastosował przepis art. 108 kpa bowiem w ocenie SKO z akt administracyjnych nie wynika, aby zachodziła któraś z okoliczności warunkujących nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. K. napisał, że jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, na rencie socjalnej, po śmierci ojca. Mieszka z matką, która się nim opiekuje. Ocenił, że matka po stracie męża nie daje sobie rady ze sprawami urzędowymi, a cały czas przychodzą pisma związane ze śmiercią ojca oraz kredytami do spłaty. Niedawno matka była w szpitalu gdzie rozpoznano silną depresję nerwową. Żyją bardzo skromnie, brakuje pieniędzy na wykup recept, żywność, prąd, gaz itp. Skarżący zwrócił się z prośbą o umorzenie dochodzonej kwoty 603 zł. podkreślając, że w sprawie nie było jego winy oraz, że nie ma z czego spłacić.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działająca z upoważnienia Burmistrza Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w C. , na podstawie art. 30, art. 32 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 16 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych:

1. uchyliła od dnia 01 sierpnia 2006 r. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przyznane decyzją z dnia [...] r.

2. uznała za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny za okres od dnia 01 sierpnia 2006 r. do dnia 30 listopada 2006 r. w kwocie 603 zł wraz z odsetkami ustawowymi,

3. wezwała M. K. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia decyzji, pod rygorem wyegzekwowania w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W uzasadnieniu decyzji powtórzono argumenty zawarte w decyzji organu I instancji z dnia [...] r. oraz wskazano, że organ który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych może umorzyć kwotę tych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Ponadto organ I instancji powołał się na przepis art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne oraz wskazał, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych stosuje się przepisy kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną, przy czym skład orzekający stwierdza, że kontrolą sądową w myśl dyspozycji art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: ppsa) została również objęta decyzja organu I instancji z dnia [...] r. nr [...].

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ppsa, sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonych aktów. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, który miał wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz lit. "c" ppsa).

W pierwszej kolejności Sąd za nieprawidłowe uznaje "skumulowanie" postępowań w sprawie M. K. Mianowicie, istotnym błędem organu I instancji było rozstrzygnięcie w decyzji z dnia [...] r. w trzech kwestiach: 1/ okresu, na który przyznano świadczenie, 2/ uznania świadczenia za nienależnie pobrane oraz 3/ zwrotu świadczenia nienależnie pobranego. Mianowicie, w związku z informacją o pobieraniu przez Stronę dodatku pielęgnacyjnego, decyzją tą zmieniono wcześniejszą decyzję przyznającą świadczenie poprzez ustalenie innego okresu, na który zasiłek pielęgnacyjny przyznano (co niefortunnie nazwano "uchyleniem przyznanego świadczenia"), uznano pobrany we wskazanym okresie zasiłek pielęgnacyjny za nienależnie pobrane świadczenie oraz wezwano Stronę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Warte podkreślenia przy tym jest, że organ prawidłowo wskazał jako podstawę rozstrzygania w tych kwestiach normy zawarte w art. 16, art. 30 i art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tyle, że zastosował je kumulatywnie, bez uwzględnienia praw Strony do obrony jej interesów oraz powodując, że w obrocie znalazły się decyzje o przeciwstawnych treściach. Tymczasem o zwrocie świadczenia można orzekać dopiero, gdy ostateczna stanie się decyzja zmieniająca wcześniejsze orzeczenie w zakresie ustalenia okresu, na który przyznano świadczenie i orzekająca o uznaniu świadczenia w określonej kwocie za nienależnie pobrane świadczenie. W innym przypadku strona zostaje pozbawiona możliwości zakwestionowania oceny organu administracji, że nienależnie pobrała zasiłek pielęgnacyjny. Nałożenie obowiązku zwrotu świadczenia nienależnie pobranego bez uprzedniej skutecznej zmiany decyzji przyznającej świadczenie i bez skutecznego orzeczenia o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane prowadzi także do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostają dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne: jedna przyznająca świadczenie oraz druga nakładająca obowiązek jego zwrotu. Oba stwierdzenia w pełni odnoszą się do objętej niniejszą kontrolą sądową sprawy administracyjnej, wskazując na ich wady procesowoprawne.

W niniejszej sprawie doszło też do naruszeń materialnoprawnych. Mianowicie, organ I instancji nie wykazał, na jakiej podstawie uznał, że określona kwota stanowi nienależne świadczenie. W tym zaś zakresie ustawodawca nie pozwala na żaden "automatyzm", wyraźnie precyzując w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Przesłanki do takiego uznania stanowią dwa odrębne kryteria i zostały ujęte w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w dwóch punktach. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

W świetle zebranego w sprawie materiału nie ma wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja wskazana w pkt. 2. Odnośnie zaś mogącego mieć zastosowanie w niniejszej sprawie pkt 1 ww. ustawy, organ I instancji nie wyjaśnił, jak rozumie odnośną normę i jakie argumenty przemawiają za tym, że uznał, iż wskazana kwota jest nienależna. Zdaniem Sądu nie jest wystarczające, by przyjąć, że przesłankę unormowaną w art. 30 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy wypełnia "Pouczenie" zamieszczone w decyzji organu I instancji z 06 października 2006 r., przyznającej świadczenie, którego treścią jest wskazanie na zobowiązanie strony do niezwłocznego poinformowania o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Za szerszym rozumieniem tej przesłanki opowiada się piśmiennictwo, uznając, że o jej spełnieniu można mówić, gdy strona ma świadomość co do zaistnienia zdarzeń powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia i co do skutków, jakie one wywołują na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych; wskazuje się także, że sposób pouczenia powinien być dostosowany do wiedzy oraz percepcji przeciętnego uprawnionego do świadczeń rodzinnych ( A. Korcz, W. Maciejko, Świadczenia rodzinne. Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2007, s. 394 i 395).

Sąd jest zdania, że w kwestii spełnienia niezbędnych przesłanek do uznania świadczenia za nienależne organ nie wyciągnął żadnych wniosków z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, tj. z pisma ZUS o wydaniu w dniu [...] r., decyzji przyznającej stronie dodatek pielęgnacyjny oraz z zaświadczenia ZUS, w którym podaje się, że Stronie wypłaca się ww. dodatek od dnia 01 sierpnia 2006 r. Zwłaszcza, że w piśmie przekazującym sprawę do organu II instancji napisano, że to strona zgłosiła w dniu 15 grudnia 2006 r. fakt przyznania "wstecz" dodatku pielęgnacyjnego przez ZUS. W tym kontekście należy stwierdzić, że organ I instancji naruszył także art. 8 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. W decyzji organu I instancji gruntowne wyjaśnienie całej sytuacji Stronie zostało zastąpione przez przytoczenie treści odnośnych przepisów ( o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane i o zwrocie). Dodatkowo nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, przy czym organ I instancji nie dość, że odstąpił od wskazania, dlaczego zdecydował się na takie rozwiązanie, to jeszcze w ogóle nie wytłumaczył stronie na czym polega nałożenie rygoru natychmiastowej wykonalności.

Błędu na tle art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zauważył organ II instancji. Nadto, mimo, że Skarżący pisał o doręczeniu decyzji po 4 miesiącach od złożenia wniosku do ZUS i "spłacie wstecz" świadczenia w odwołaniu, potem także w skardze, to organ odwoławczy nawet nie ustosunkował się do przytoczonych argumentów, choć obowiązek taki wynika z zasady dwuinstancyjności. Zgodnie z art. 138 kpa, organ II instancji ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę merytorycznie w jej całokształcie. Zatem wydając decyzję kasacyjną (jeżeli Kolegium uznało, że nie ma warunków do wydania decyzji merytorycznej – art. 138 par. 1 pkt 2 kpa), organ odwoławczy winien wyliczyć i opisać wszystkie zauważone uchybienia decyzji wydanej w I instancji oraz wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Takie działanie zapobiegłoby powtórnemu popełnieniu części tych samych błędów przez organ I instancji. Tymczasem Kolegium nie wskazało wszystkich naruszeń prawa materialnego i procesowego, jakich dopuścił się organ I instancji oraz, zdaniem Sądu, również wskazówki, jakich udzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze były niepełne bądź niejednoznaczne, stąd nieprawidłowości kolejnej decyzji pierwszoinstancyjnej i potrzeba jej uchylenia. Nie znaczy to jednak, że zaskarżona decyzja w pełnym zakresie jest nieprawidłowa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało rację o tyle, że wskazane uchybienia faktycznie były wadami decyzji organu I instancji: chodzi o błędne wskazanie daty "uchylenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego" oraz o bezpodstawne zastosowanie art. 108 kpa (dot. rygoru natychmiastowej wykonalności). Organ, jak wyżej wskazywano, pominął jednak kwestię spełnienia przesłanek uznania świadczenia za nienależne. Nadto dość enigmatycznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na "niedopełnienie wymogów wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie art. 30 ust. 9, w myśl którego organ może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny," nie pisząc wprost, jakie uprawnienia płyną z normy zawartej w tym przepisie dla strony i nie pouczając strony o możliwości skorzystania z tych uprawnień ( art. 9 kpa), zwłaszcza, że Odwołujący się pisał, iż nie stać Go "na spłatę tych pieniędzy".

W zaskarżonej decyzji a także w decyzji ją poprzedzającej zabrakło również wyjaśnienia Stronie zasadności przesłanek, którymi organy administracji kierują się przy załatwieniu sprawy (art. 11 kpa), zaś uzasadnienia zapadłych w sprawie decyzji nie zostały sporządzone w pełni zgodnie z art. 107 §3 kpa; w szczególności zabrakło wyjaśnień dotyczących podstawy prawnej decyzji. Należy też podnieść, że z naruszeniem art. 10 kpa Stronie przed wydaniem decyzji przez organy obu instancji nie zostało umożliwione wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a w aktach sprawy brak śladów udziału strony w postępowaniu. Tymczasem, zgodnie z art. 10 §2 kpa, organy administracji publicznej mogą odstąpić od opisanego obowiązku tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W ocenie Sądu takich okoliczności w niniejszej sprawie nie ma.

Na skutek wydania przez Kolegium decyzji kasacyjnej, organ I instancji ponownie rozpoznał sprawę i dnia [...] r. wydał decyzję nr [...]. W ocenie Sądu decyzja ta różni się od decyzji z dnia [...] r. nr [...] jedynie tym, że organ I instancji prawidłowo określił datę, od której "uchylił Stronie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego" oraz tym, że nie zastosował art. 108 kpa. Natomiast organ I instancji ponownie bez uzasadnienia uznał, że wskazana kwota stanowi nienależnie pobrane świadczenie oraz powtórzył błąd "skumulowania" postępowań w sprawie Skarżącego, a także bez pouczenia dla Strony przytoczył treść przepisu o kompetencji organu do umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń W związku z powyższym Sąd skorzystał z możliwości wymienionej w art. 135 ppsa i uchylił również i tę decyzję.

Prawomocne uchylenie przez Sąd wszystkich trzech zapadłych w sprawie decyzji doprowadzi do sytuacji, w której M. K. ma przyznane przez organ I instancji decyzją z dnia z dnia [...] r. nr [...] prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od 01 września 2005 r. do 31 marca 2007 r. Ponadto (co wynika z zaświadczenia ZUS), ma równolegle wypłacaną rentę rodzinną i socjalną, zaś od dnia 01 sierpnia 2006 r. ZUS wypłaca M. K. dodatek pielęgnacyjny. Ponieważ, zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, wobec tego należy zweryfikować decyzję z dnia . r., przyznającą świadczenie w przedmiocie okresu, na który przyznaje świadczenie (tak, jak to organ I instancji uczynił w pkt. 1-szym decyzji z dnia [...] r.). Organ Instancji powinien też ustalić, uwzględniając wyjaśnienia Sądu, czy kwota pobranego za okres od 01 sierpnia 2006 r. do 31 marca 2007 r. zasiłku pielęgnacyjnego stanowi nienależnie pobrane świadczenie czy nie. W zależności od ustaleń w ww. zakresie, organ bądź winien orzec o uznaniu wskazanej kwoty za nienależnie pobrane świadczenie, bądź stwierdzić, że w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i zebranej dokumentacji brak podstaw do takiego uznania. Tylko w tej pierwszej sytuacji, gdy decyzja orzekająca o uznaniu świadczenia za nienależne, stanie się ostateczna, organ w kolejnym postępowaniu winien orzec w kwestii zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, wyjaśniając w uzasadnieniu także to, jakie uprawnienia przysługują stronie na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ewentualnym kolejnym postępowaniu w tej sprawie organ winien wziąć pod uwagę sytuację rodzinną, zdrowotną i finansową Skarżącego, a nadto brak Jego winy w całej sprawie; gdyby nie opieszałość ZUS-u, do niniejszej sprawy mogłoby w ogóle nie dojść.

Skoro zaskarżone decyzje naruszały prawo materialne i prawo procesowe, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz lit. "c" ppsa, orzeczono jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ppsa określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie wezwania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Makosz-Frymus /-/ B. Popowska

KP