Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 721/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2008 r. sprawy ze skarg G. P. i S. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. P. i S. P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r. nr [...] udzielającej zezwolenia na niezwłoczne zajęcie zabudowanej nieruchomości położonej w K., przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o powierzchni [...] ha; nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha; zobowiązującej dotychczasowego właściciela tej nieruchomości G. P. do niezwłocznego wydania przedmiotowej nieruchomości i nadającej wydanej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności,

- uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2007 r. (w decyzji błędnie podano datę [...] września 2007 r.) w zakresie jej pkt 1 i orzekł o zezwoleniu Prezydentowi Miasta K. na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości;

- uchylił decyzję z dnia [...] września 2007 r. (w decyzji błędnie podano datę [...] września 2007 r.) w pkt 2, 3, 4 i 5 i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji;

- w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2004 r. ustalił lokalizację drogi krajowej dla inwestycji polegającej na rozbudowie ul. [...] w K. na odcinku od ul. [...] do granicy miasta K., w ciągu drogi krajowej nr [...]. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 14 października 2004 r. Działki nr [...], stanowiące własność G. P., zostały objęte powyższą decyzją lokalizacyjną. W dziale trzecim księgi wieczystej tej nieruchomości wpisana jest nieodpłatna, dożywotnia służebność osobista na rzecz S. P., polegająca na prawie zamieszkiwania w połowie domu mieszkalnego oraz korzystania w miarę potrzeby z pomieszczeń w budynkach gospodarczych. Wnioskiem z dnia 16 lutego 2006 r. Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w K. wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i wydanie decyzji o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa m.in. przedmiotowych działek. Pismem z dnia 4 maja 2006 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wywłaszczenia m.in. tych działek. W wyniku przeprowadzonego postępowania wywłaszczeniowego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2006 r. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości. Wyrokiem z dnia 23 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 157/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu II instancji zapadłą w tej sprawie. G. P. reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata K. K. wniósł w dniu 5 września 2007 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Wnioskiem z dnia 20 lipca 2007 r. Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w K. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie przez Skarb Państwa wyżej wymienionej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Wojewoda [...] orzekł o udzieleniu Dyrektorowi Miejskiego Zarządu Dróg w K., działającemu w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowych działek oznaczonych jako działki nr [...]; zobowiązaniu dotychczasowego właściciela nieruchomości do niezwłocznego wydania przedmiotowej nieruchomości oraz nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem G. P. i S. P. złożyli odwołanie. W uzasadnieniu odwołujący się zarzucili rażące naruszenie przepisów stanowiących podstawę wydania przedmiotowej decyzji oraz zakwestionowali nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Strony postępowania podniosły, że decyzja jest dla nich krzywdząca, ponieważ uniemożliwia im prowadzenie gospodarstwa rolnego z uwagi na konieczność opuszczenia budynku mieszkalnego i zamieszkania z dala od gospodarstwa rolnego oraz zaniżenie przez rzeczoznawcę majątkowego wartości nieruchomości wywłaszczanej poprzez sporządzenie operatu szacunkowego niezgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109, ze zm.), zaś przyznane odszkodowanie nie rekompensuje szkody, jaka została im wyrządzona.

Minister Infrastruktury rozpatrując odwołanie stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki określone w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721, ze zm.) umożliwiające wydanie przez organ I instancji decyzji zezwalającej na natychmiastowe zajęcie przedmiotowych działek. Organ II instancji przypomniał, że ze względu na fakt, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 157/07 nie jest prawomocny, to kwestia wywłaszczenia spornej nieruchomości nie została dotychczas zakończona. Bezspornie jednak przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest na pasy drogowe, co wynika z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. ustalającej lokalizację drogi krajowej dla inwestycji polegającej na rozbudowie ul. [...] w K. na odcinku od ul. [...] do granicy miasta K., w ciągu drogi krajowej nr [...]. Nadto organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała przesłanka wydania zaskarżonej decyzji określona w art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., a mianowicie uzasadniony przypadek, ponieważ budowa ul. [...] w K. została ujęta w Wieloletnich Programach Inwestycyjnych z terminem realizacji do końca 2009 r., a w budżecie Miasta K. zostały przewidziane środki na jej realizację na 2008 r. w wysokości 14.900.000 zł oraz na 2009 r. w wysokości 16.900.000 zł, stąd konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę do końca 2007 r. Brak prawa dysponowania m.in. przedmiotową nieruchomością uniemożliwia podjęcie działań mających na celu uzyskanie pozwolenia na budowę tej inwestycji oraz jej realizację. Pilna potrzeba rozpoczęcia realizacji inwestycji w 2008 r. zachodzi również z tego względu, że budowa ul. [...] zostanie zgłoszona do realizacji w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Warunkiem wykorzystania środków z tego funduszu jest natomiast zakończenie i rozliczenie inwestycji do 2011 r. Organ II instancji podkreślił, że względy społeczne i gospodarcze, w tym efektywne gospodarowanie publicznymi środkami finansowymi, potwierdzają, iż zachodzi w niniejszej sprawie uzasadniony przypadek. W celu zaś umożliwienia inwestorowi wystąpienia o pozwolenie na budowę dla tej inwestycji i realizacji wykonania planowanych wydatków budżetowych w latach następnych konieczne jest uzyskanie przez niego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zatem stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych organ orzekający nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Reasumując organ odwoławczy stanął na stanowisku, że wszystkie przesłanki wydania zaskarżonej decyzji oraz nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności wystąpiły, zatem zarzut naruszenia przepisu art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. uznał za chybiony. Równocześnie organ II instancji wyjaśnił, że ustalenie wysokości odszkodowania i wszelkie kwestie z tym związane nie są rozstrzygane w niniejszym postępowaniu, ale w postępowaniu wywłaszczeniowym, prowadzonym na podstawie przepisu art. 15 i 16 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Minister podkreślił, że postępowanie wywłaszczeniowe i postępowanie o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe stanowią dwa odrębne postępowania. Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych pod pasy drogowe służyć ma przyśpieszeniu procesu realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Całość uregulowań ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych została zamierzona jako unormowanie wyjątkowe, co wyraża się w uproszczeniu postępowania administracyjnego w sprawach nabywania nieruchomości oraz dysponowania nimi przez inwestorów na cele budowlane. Istotne uproszczenia procedur świadczą o zamiarze ustawodawcy, którym jest doprowadzenie do szybkiej rozbudowy i modernizacji sieci dróg w kraju. Nie może to pozostać bez wpływu na wykładnię i stosowanie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. w niniejszej sprawie.

Równocześnie jednak organ II instancji zwrócił uwagę na fakt, że uprawnienia, obowiązki i zadania w stosunku do innych dróg niż zarządzane przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wykonuje właściwy zarządca drogi (art. 19 ust. 5 i art. 21 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych – t.j. z 2007 r. Dz. U. Nr 19, poz. 115, ze zm.). Rada Miejska w K. uchwałą z dnia [...] lutego 2001 r. utworzyła Miejski Zarząd Dróg, powierzając tej jednostce budżetowej pełnienie funkcji zarządcy dróg w granicach administracyjnych miasta K. Na mocy aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia 4 sierpnia 2003 r. Prezydent Miasta K. działający jako zarządca dróg publicznych, udzielił pełnomocnictwa Dyrektorowi Miejskiego Zarządu Dróg w K. do składania jednoosobowo oświadczeń woli i dokonywania czynności prawnych związanych m.in. z nabywaniem nieruchomości w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa na cele inwestycyjne związane z działalnością określoną w statucie Miejskiego Zarządu Dróg w K. przed wszystkimi władzami, notariuszami, urzędami, sądami, przedsiębiorstwami, bankami i innymi organizacjami oraz osobami fizycznymi. Z przepisów tych wynika uprawnienie Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w K. do wystąpienia z wnioskiem o niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości. Udzielenie pełnomocnictwa nie zmienia jednak tego, że zarządcą drogi, któremu można udzielić zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest jednak Prezydent Miasta K. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uprawnia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń oraz uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi. Nie są to kwestie pozostawione do rozstrzygnięcia organu administracji w formie decyzji, lecz skutki wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, wynikające z przepisu prawa. Informacja o uprawnieniach i zobowiązaniach wynikających z decyzji, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. winna być zatem zawarta w uzasadnieniu decyzji, a nie w jej sentencji. Również kwestia zobowiązania właściwego zarządcy drogi do wskazania lokalu zamiennego w terminie faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie jest uregulowana w przepisie art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. i nie stanowi przedmiotu rozstrzygnięcia decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Zapewnienie lokalu zamiennego jest natomiast warunkiem umożliwiającym niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2007 r. w zakresie jej pkt 1 i orzekł o zezwoleniu Prezydentowi Miasta K. na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, uchylił tę decyzję w jej pkt 2, 3, 4 i 5, i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...].

Na decyzję Ministra Infrastruktury skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli G. P. i S. P. Na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd połączył złożone skargi do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skarg skarżący podtrzymali w całości zarzuty zawarte w złożonym odwołaniu. Zarzucili zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów dotyczących nieruchomości wywłaszczanych. Podnieśli, że zaskarżona decyzja jest dla nich krzywdząca, a odgórnie ustalone odszkodowanie nie rekompensuje powstałej z tytułu wywłaszczenia szkody. Wywłaszczana część nieruchomości stanowi część siedliska, wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego. Zobowiązanie wynikające z przepisów ustawy dotyczy zapewnienia skarżącemu jedynie zamiennego lokalu mieszkalnego, natomiast nie dotyczy pozostałej części nieruchomości, na której znajdują się zabudowania gospodarcze wraz z żywym inwentarzem i sprzętem mechanicznym. Pozbawienie skarżących budynku mieszkalnego, usytuowanego na tej samej działce zagrodowej co pozostałe zabudowania gospodarcze niezbędne do prowadzenia gospodarstwa rolnego, uniemożliwia, zdaniem skarżących, jego prowadzenie. Zmniejszenie zaś obszaru gospodarstwa, bez przyznania nieruchomości zamiennej spowoduje nieopłacalność jego prowadzenia. Skarżący podnieśli, że wycena wywłaszczanych nieruchomości narusza interesy właścicieli, opinie biegłych wyceniających te same działki różnią się znacząco, a właściciele wywłaszczanych działek nie dość, że są pozbawiani swojej własności, to jeszcze otrzymują za niskie rekompensaty z tego tytułu. Ponadto skarżący uznali, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające nadanie wydanym decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności, a nadanie im tego typu rygoru spowoduje wielką szkodę oraz narazi skarżących na utratę zdrowia i pozbawi miejsca zamieszkania. W tej sytuacji skarżący zarzucili organom obu instancji rażące naruszenie przepisów prawa, czyli przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603, ze zm.), przepisów Konstytucji dotyczących ochrony własności oraz ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych i wnieśli o ich uchylenie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skargi wniesione w niniejszej sprawie nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ z analizy zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] nie można zarzucić naruszenia prawa, które uzasadniałoby ich uchylenie.

Art. 5 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 220, poz. 1601) stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Zmiana ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych weszła w życie w dniu 16 grudnia 2006 r., a więc już po wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, gdyż Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w K. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i wydanie decyzji o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działki nr [...] w dniu [...] lutego 2006 r. Prawidłowo więc organy obydwu instancji zastosowały przepis art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721, ze zm.) w brzmieniu dotychczasowym. Art. 17 tej ustawy stanowi, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. z 2000 r. Dz. U. Nr 106, poz. 1126, ze zm.). Decyzja taka uprawnia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń oraz uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. W przypadku gdy decyzja dotyczy nieruchomości zabudowanej, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad jest obowiązany, w terminie faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie, do wskazania lokalu zamiennego. Do egzekucji obowiązków wynikających z tej decyzji stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721, ze zm.) ustawa ta ma zastosowanie także do dróg w miastach na prawach powiatu, finansowanych z budżetów tych miast, z tym że uprawnienia, obowiązki i zadania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, w odniesieniu do tych dróg, wykonuje właściwy zarządca drogi. W przedmiotowej sprawie uprawnienia, obowiązki i zadania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wykonuje Prezydent Miasta K. działający przez pełnomocnika, którym jest Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w K.

Z brzmienia przywołanego wcześniej przepisu art. 17 wynika wprost, że wykazanie istnienia wymienionych w nim przesłanek obliguje wojewodę do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w K. zwrócił się do Wojewody [...] wnioskiem z dnia 16 lutego 2006 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego m.in. w stosunku do przedmiotowych działek. Postępowanie w sprawie wywłaszczenia zostało wszczęte, co wynika z zawiadomienia Wojewody z dnia 4 maja 2006 r., na które powołuje się organ w zaskarżonej decyzji. Wyjaśnić należy, że dla uznania spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. wystarczające jest ustalenie, iż zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe. W postępowaniu prowadzonym w sprawie wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w trybie powołanego art. 17 ust. 1 nie podlega bowiem ocenie prawidłowość wszczęcia i prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Postępowanie wywłaszczeniowe jest odrębnym postępowaniem, które podlega ocenie co do jego zgodności z prawem w trybie przewidzianym dla tego postępowania. Dlatego też wszelkie zarzuty skargi odnoszące się do postępowania wywłaszczeniowego przedmiotowych nieruchomości, jako wykraczające poza zakres postępowania dotyczącego udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, nie podlegają ocenie Sądu w niniejszej sprawie i nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.

Z analizy akt sprawy wynika, że organy administracji prawidłowo oceniły także drugą z przesłanek, a mianowicie potrzebę zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 17 ust. 1. Powołane we wniosku argumenty są w pełni wystarczające dla uznania, że zachodzi uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 17 ust. 1. Wnioskodawca wyjaśnił, że budowa ul. [...] w K. została ujęta w Wieloletnich Programach Inwestycyjnych z terminem realizacji do końca 2009 r. i że w budżecie Miasta K. zostały przewidziane środki na jej realizację na 2008 r. w wysokości 14.900.000 zł oraz na 2009 r. w wysokości 16.900.000 zł., z czego wynika, że konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę do końca 2007 r. Brak prawa dysponowania m.in. przedmiotowymi działkami uniemożliwia wnioskodawcy podjęcie działań mających na celu uzyskanie pozwolenia na budowę tej inwestycji oraz jej realizację. Pilna potrzeba rozpoczęcia realizacji inwestycji była uzasadniona także faktem, że budowa ul. [...] zostanie zgłoszona do realizacji w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, zaś warunkiem wykorzystania środków z tego funduszu jest zakończenie i rozliczenie inwestycji do 2011 r. Wnioskodawca podkreślił, że konieczne jest rozpoczęcie prac budowlanych z początkiem II kwartału 2008 r., a tym samym uzyskanie pozwolenia na budowę w IV kwartale 2007 r. Zwrócił także uwagę na interes społeczny w jak najszybszym rozpoczęciu inwestycji oraz wskazał, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest konieczne ze względu na pilną potrzebę rozpoczęcia robót budowlanych. W oparciu o powyższe wyjaśnienia organ I instancji dokonał oceny przesłanek ustawowych uzasadniających zastosowanie art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Organ odwoławczy ocenę tę co do zasady podzielił. Zdaniem Sądu, ocena ta nie budzi zastrzeżeń. Jak wynika z akt sprawy postępowanie w sprawie wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości zostało wszczęte. W świetle uzasadnienia wniosku zarządcy drogi nie budzi zastrzeżeń przyjęcie, że w sprawie zachodził "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 17 ust. 1, a przyjęta przez organy w tym zakresie ocena nie jest dowolna. Wobec tego zarzuty skargi dotyczące naruszenia powołanych w niej przepisów nie znajdują potwierdzenia.

Odnośnie zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 17 ust. 4 ustawy, polegającego na braku wskazania lokalu zamiennego na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, wyjaśnić należy, że zarzut ten jest niezasadny. Przepis art. 17 ust. 4 ustawy określa, jakie są - z mocy samego prawa - skutki decyzji wydanej na podstawie art. 17 ust. 1. Oznacza to więc, że decyzja tych kwestii rozstrzygać nie może, skoro kwestie te szczegółowo normuje sama ustawa.

Podkreślić należy, że ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych ma charakter specjalny, a jej działanie jest ograniczone w czasie do dnia 31 grudnia 2020 r. (art. 45 ustawy po nowelizacji ustawą z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw). Ustawa ta ma zatem charakter epizodyczny. Jej celem jest zdecydowane uproszczenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Jest to warunek konieczny do wyraźnego przyspieszenia procesu budowy tych dróg, a zwłaszcza dróg szybkiego ruchu oraz obwodnic miast. Przyspieszenie rozwoju sieci dróg krajowych jest warunkiem zmniejszenia opóźnień w tym zakresie występujących między Polską a większością krajów europejskich oraz podstawą do długotrwałego rozwoju ekonomicznego i cywilizacyjnego kraju.

Należy uwagę na fakt, że art. 17 tej ustawy określił, o czym ma rozstrzygać organ wydając decyzję w trybie tego przepisu. Kwestia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest rozstrzygana w odrębnej decyzji wywłaszczeniowej, której konsekwencją jest odjęcie dotychczasowemu właścicielowi przysługującego mu prawa własności. Natomiast wszelkie szkody, które byłyby konsekwencją zaskarżonych obecnie decyzji, jako uszczerbek majątkowy mogą być skarżącemu zrekompensowane odszkodowaniem przyznanym w postępowaniu cywilnoprawnym, dochodzonym przed sądami powszechnymi. Dlatego też za bezzasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów Konstytucji RP dotyczących ochrony prawa własności (art. 21 ust. 1 i ust. 2). W wyroku z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1320/07 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy ma odrębny charakter w stosunku do sprawy o wywłaszczenie nieruchomości. Odrębność ta polega na tym, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nie rozstrzyga o pozbawieniu właściciela prawa własności nieruchomości. Decyzji takiej nie można zatem zarzucić naruszenia konstytucyjnej normy sformułowanej w art. 21 ustawy zasadniczej, ponieważ zezwolenie na wejście na nieruchomość nie jest wywłaszczeniem w rozumieniu tego przepisu.

Odnosząc się ostatecznie do zawartego w skardze zarzutu dotyczącego braku podstaw uzasadniających nadanie wydanej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności Sąd zwraca uwagę, że organ II instancji uchylając punkt 5 zaskarżonej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r. i umarzając w tym zakresie postępowanie organu I instancji, spowodował, że decyzja organu I instancji została pozbawiona rygoru natychmiastowej wykonalności. Takie działanie organu odwoławczego nie jest zdaniem Sądu zgodne z treścią art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., jednakże w sprawie tej Sąd związany jest treścią art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Przepis ten stanowi, że Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Przepis ten realizuje na gruncie postępowania sądowego zasadę zakazu reformationis in peius - czyli zakazu pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego w stosunku do ustalonej w zaskarżonym akcie. Zważywszy, że w sprawie brak podstaw - w ocenie Sądu - do postawienia zaskarżonej decyzji, ze względu na stwierdzone naruszenie prawa, zarzutu naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem jej nieważności, Sąd obowiązany był w tej sytuacji skargę oddalić.

Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.