Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 377/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, 77 i 61
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, 3 i 5
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2015 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w zakresie punktu 5 w odniesieniu do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.B nieruchomości w miejscowości D. przy ul. [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt 1 wyroku nie podlega wykonaniu; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego W.M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2014r. w części zaskarżonej przez stronę (pkt 5) dotyczącej odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Wnioskiem z dnia 14 grudnia 1990r. W.M. wystąpił o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez M.B. w miejscowości D. przy ul. [...], powiat [...], w miejscowości B. przy ul. [...], powiat [...] i w miejscowości K. przy ul. [...], powiat [...], dawne województwo [...].

Następnie wnioskiem z dnia 22 grudnia 2008r. W. M. ponownie wystąpił o wydanie decyzji potwierdzającej jego prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione w B., K. i D..

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014r. Wojewoda [...] uznał, że W. M posiada prawo do rekompensaty z tytuł pozostawienia przez M.B nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości B. przy ul. [...] powiat [...], dawne województwo [...] i wezwał stronę do załączenia operatu szacunkowego.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014r. nr [..] Wojewoda [...] potwierdził W. M. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. B nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości B. przy ul. [...], powiat [...] dawne województwo [...], obecnie [...] oraz odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.B. nieruchomości w miejscowości [...] przy ul. [...] powiat [...] w miejscowości K. przy ul. [...] i ul. [...], powiat [...]., dawne województwo [..], obecnie [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskodawca nie przedłożył dowodów potwierdzających, że M.B była właścicielką ww nieruchomości. Ponadto zdaniem organu strona nie występowała z wnioskami o rekompensatę za nieruchomość pozostawioną w D., której właścicielem była J.M. oraz za nieruchomość pozostawioną w K. przy ul. [...]., której właścicielem był W.K..

Odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty (pkt 5) wniósł W. M.

Rozpatrując sprawę niniejszą Minister Skarbu Państwa stwierdził, że zasadnicze znaczenie ma ustalenie czy znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty potwierdzają fakt pozostawienia przez M. B nieruchomości w miejscowości D. przy ul. [...], w miejscowości K. przy ul. [...] i ul. [...] i czy strona występowała z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J. M. oraz W. K..

Organ II instancji wskazał, że strona przedstawiła dokumenty mające jej zdaniem świadczyć o pozostawieniu prze M.B ww nieruchomości tj.: akt kupna-sprzedaży z dnia [...] lutego 1930r., repertorium nr [...] dotyczący sprzedaży przez P. B. działki w D. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 wraz z zabudowaniami mieszkalnymi i gospodarczymi na rzecz M.B, dowód ubezpieczenia nr [...] z dnia [...] marca 1931r. dotyczący nieruchomości położonej w D. przy ul. [...], wystawiony na nazwisko M.B, plan sytuacyjny działki miejskiej na prawie dziedziczno-czynszowego posiadania położonej w K. przy ul. [...] z dnia 23 stycznia 1929r. wystawionego dla M.J., zaświadczenie Magistratu Miasta K. z dnia [...] listopada 1932r. o wydzierżawieniu O. W. działki ziemi miejskiej położonej w K. przy ul. [...], zaświadczenie Zarządu Miejskiego m. K. z dnia [...] grudnia 1933r., zgodnie z którym O.W zamiast wykonania remontu domu położonego w K. przy ul. [...] wybudowała w latach 1928-1929 nowy, wydany M.B jako obecnej właścicielce nieruchomości, akt testamentowy M.B z dnia [...] maja 1932r. dotyczący nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], plan działki ziemi z dnia [..] kwietnia 1934r. o ogólnej powierzchni [...] m2, położonej w K. przy ul. [...], stanowiącej własność M.B, zabudowanej domem drewnianym tynkowanym oraz chlewem drewnianym, dowód ubezpieczeniowy nr [...] z dnia [...] czerwca 1936r. dotyczący nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] wystawiony na nazwisko M.B.

Minister zauważył, że z oświadczenia W. M. z dnia 23 sierpnia 2006r. wynika, że M.B opuściła byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1944r., tymczasem przedstawione przez stronę dokumenty dotyczące ww nieruchomości pochodzą z lat 1930-1936, a zatem odnoszą się do stanu prawnego istniejącego 8 lat przed datą opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez M. B.. W związku z powyższym w ocenie organu nie mogą one stanowić dowodu na własność nieruchomości w chwili ich pozostawienia. Na poparcie swojego stanowiska Minister przywołał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy zauważył, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego nr [...] z dnia [..] marca 1947r., wskazujące, że J. M. pozostawiła w D. przy ul. [...] następujący majątek nieruchomy: dom mieszkalny, parterowy, murowany, kryty blachą, składający się z 6-ciu pokoi, 2-ch kuchni, o powierzchni wewnętrznej izb 200 m2, skład drewniany, kryty blachą wym. 10m x 3m oraz plac o powierzchni 856 m2. Powyższe oznacza zdaniem organu, że nieruchomość o powierzchni 856 m2, o której mowa w akcie kupna-sprzedaży z dnia [...] lutego 1930r. repertorium nr [...] oraz dowodzie ubezpieczenia nr [...] z dnia [...] marca 1931r. jest tożsama z nieruchomością o powierzchni [...] m2, o której mowa w ww orzeczeniu PUR. W świetle powyższego Minister uznał, że właścicielem nieruchomości położonej w D. była J. M., a nie M.B.

Zdaniem Ministra organ I instancji prawidłowo uznał również, że w toku prowadzonego postępowania skarżący nie przedłożył dowodów świadczących o pozostawieniu przez M.B nieruchomości w K. przy ul. [...], a z załączonej do akt sprawy kserokopii orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego nr [...] z dnia [...] września 1946r. wynika, że właścicielem tej nieruchomości był W. K..

Minister podniósł, że przedmiotowe postępowanie prowadzone było na podstawie wniosku z dnia 14 grudnia 1990r., w którym W. M. wystąpił o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione przez M.B w miejscowości D. przy ul. [...], w miejscowości B. przy ul [...] i w miejscowości K. przy ul. [...]. Następnie wnioskiem z dnia 22 grudnia 2008r. ponownie wystąpił o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione w B., K. i D.

W ocenie organu odwoławczego żądanie zawarte w ww wnioskach nie budzi wątpliwości i dotyczy wyłącznie rekompensaty za mienie pozostawione przez M.B w B., K. i D.. W związku z powyższym Wojewoda [...] nie był uprawniony do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do innych nieruchomości niż te określone we wniosku. Minister nie podzielił stanowiska skarżącego jakoby wnioskami z dnia 14 grudnia 1990r. i 22 grudnia 2008r. wystąpił on również o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez J. M. i W. K., gdyż wyraźnie wyspecyfikował po kim wnosi o rekompensatę, podając adresy nieruchomości i dodając, że jest jedynym spadkobiercą M.K. primo voto B. Minister zauważył, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego pełnomocnik skarżącego wielokrotnie podkreślał, że z wniosku jego klienta toczy się postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w B., K. i D. przez M.B.

Minister stwierdził, że strona nie kwestionowała ustaleń poczynionych przez organ I instancji w zakresie praw do nieruchomości opisanych we wniosku , które to wynikają bezpośrednio z dokumentów repatriacyjnych M.B i J. M., przekraczających granice w innej dacie i rejestrujących inne mienie jako pozostawione. Dodatkowo organ II instancji zauważył, że z orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego nr [...] z dnia [...] marca 1947r. wynika, że właścicielem nieruchomości pozostawionej w D. była J. M., a z kserokopii orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego nr [...] z dnia [...] września 1946r. wynika, że właścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] był W. K., a W. M. nie wystąpił o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez te osoby.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. M. zarzucając jej naruszenie:

I. Prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) art. 5 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz naruszenie art. 2, 21 i 64 Konstytucji RP poprzez błędną, a zarazem niedopuszczalną rozszerzającą wykładnię tychże przepisów contra legem, iż W. M. nie objął wnioskiem J. M. i W. K., w sytuacji, gdy w sposób oczywisty wnioskami z dnia 14 grudnia 1990r. oraz z dnia 22 grudnia 2008r. dochodził prawa do rekompensaty z tego tytułu, co wynika ze stosownych dokumentów, przedłożonych do ww wniosków oraz w toku sprawy;

II. Przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ II instancji niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz w konsekwencji niezebrania oraz nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie przez Sąd potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości D. przy ul. [...] K.przy ul. [...]oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący przez cały czas trwania postępowania wskazywał wolę uzyskania prawa do rekompensaty za nieruchomości położone w miejscowości D. przy ul. [..], K. przy ul. [...]. W ocenie skarżącego obecnie obowiązująca ustawa nie zawiera żadnych ograniczeń co do wymogów jakim powinien odpowiadać spadkobierca, poza posiadaniem obywatelstwa polskiego. Należy domniemywać ze złożonych przez skarżącego wniosków, że jako spadkobierca składa je w stosunku do swoich spadkodawców, którzy byli właścicielami nieruchomości objętych wnioskiem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 11 maja 2015r. skarżący podniósł, że jest jedynym spadkobiercą M. K., J. M. i W. K., a jego wniosek z 22 grudnia 2008r. dotyczył nieruchomości pozostawionych przez te osoby w K., D. i B.. Z przyczyn dla niego niezrozumiałych organy orzekające przeprowadziły postępowanie dotyczące tylko jednej nieruchomości położonej w B.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za częściowo zasadną.

Stosownie do treści art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje co do zasady właścicielowi nieruchomości, o ile spełnia on wymagania określone w pkt 1 i 2 powołanego przepisu, tj. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz posiada obywatelstwo polskie. W przypadku śmierci właściciela prawo do rekompensaty przysługuje natomiast wszystkim lub niektórym spadkobiercom (art. 3 ust. 2 ustawy).

Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie by ubiegający się o rekompensatę mogli zrealizować swoje prawo. Brak spełnienia jednej z nich powoduje wydanie przez organ decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 2 ustawy).

Z uwagi na tak ukształtowane przesłanki uzyskania prawa do rekompensaty, w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem o przyznanie takiego prawa kluczowa jest kwestia, kto był właścicielem pozostawionej nieruchomości. Tylko bowiem właściciel lub jego spadkobierca może być beneficjentem prawa do rekompensaty, które – zgodnie z wyraźną dyspozycją art. 4 ustawy – jest niezbywalne. W art. 6 ust. 4 pkt 1-3 ustawy wymieniono natomiast przykładowo, jakie źródła dowodowe mogą służyć ustaleniu właścicieli pozostawionych nieruchomości.

Koniecznym jest przy tym wskazanie, że postępowanie w tym przedmiocie wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 742/10 i z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 900/12; cbois.nsa.gov.pl). To ona, zgodnie z art. 6 ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw (art. 6 ust. 4 ustawy). W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5 ustawy).

W rozpoznawanej sprawie z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną w B., K. i D. przez M.B wystąpił W. M.– spadkobierca M.B. Ww wniosku z dnia 14 grudnia 1990r. wystąpił on o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione przez M.B w D. przy ul. [...], B.przy [...] w K. przy ul. [...]. Następnie wnioskiem z dnia 22 grudnia 2008r. wystąpił o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione w B., D. i K. załączając pismo z dnia 14 grudnia 1990r. skierowane do Urzędu Rejonowego w P. , w którym wymienił nieruchomości pozostawione w D. przy ul. [...] pow. [..] m2, dom chlew i ustęp, w B. przy ul. [...] o pow. [...] m2, w tym [...] m2 ogrodu owocowego i dom 11 izbowy, w K. przy ul. [...] o pow. [...] m2 z domem mieszkalnym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014r. Wojewoda [...] potwierdził W.M. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.B nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości B. przy ul. [...], odmawiając potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostałe nieruchomości. Organy obu instancji uznały, że wniosek W. M. z dnia [...]grudnia 1990r.wszczynajacy postępowanie w niniejszej sprawie i ponowiony w dniu 22 grudnia 2008r. dotyczył wyłącznie nieruchomości pozostawionych przez jego babcię M.,B, czego potwierdzeniem jest treść pism kierowanych do organu I instancji, z których zdaniem organu jasno wynika, że wnioskodawca domaga się potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione wyłącznie przez M. B. (pisma z dnia 23 marca 2011r., 27 sierpnia 2014r., 27 października 2014r.).

W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo odmówiły W. M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.B nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], ponieważ zgromadzone w sprawie dokumenty dotyczące tej nieruchomości, tj. plan sytuacyjny działki z 1929r. zaświadczenie Magistratu Miasta K. z 1932r., zaświadczenie Zarządu Miejskiego m. K. z 1933r., aktu testamentowego z 1932r., planu działki z 1934r. i dowód ubezpieczeniowy z 1936r. nie wynika w sposób bezsporny, aby ww. osoba w dniu opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również w dniu wybuchu wojny w 1939 r., była właścicielką przedmiotowego mienia.

Z powyższych dokumentów w żaden sposób nie można zatem wywieść, jak żąda tego skarżący, aby M.B na dzień opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej była właścicielką przedmiotowego mienia. Jak słusznie zauważył organ I instancji z dokumentów tych wynika, że nieruchomość w K. przy ul. [...] stanowiła własność miasta K. i była jedynie dzierżawiona przez [...] .Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów świadczących o stanie nieruchomości w dniu opuszczenia byłego terytorium RP, przedłożone zaś dowody wpłat mogą jedynie świadczyć o zamiarze nabycia przez M.B przedmiotowej nieruchomości od miasta.

W przypadku natomiast składania wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty, na co wskazano już wcześniej, swoje prawo do nieruchomości należy udowodnić na datę jej opuszczenia. Ustawodawca określając krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone mienie nie przyznał bowiem tego prawa wszystkim obywatelom polskim, posiadającym w przeszłości nieruchomości na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale wyłącznie tym, którzy byli ich właścicielami w momencie repatriacji i przy spełnieniu przez nich łącznie wszystkich warunków określonych w art. 2 ustawy. To zaś, że tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości w dacie jej opuszczania musiał być przynależny repatriantowi, wynika z samej istoty zdarzenia, z jakim związane jest omawiane uprawnienie, tj. "pozostawieniem nieruchomości" w określonych w art. 1 ustawy okolicznościach. O pozostawieniu rzeczy można bowiem mówić jedynie wówczas, gdy przynależała ona do jednostki, która twierdzi, że ją pozostawiła. W tej sytuacji za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące błędnego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy i błędnego uzasadnienia prawnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w odniesieniu do ww nieruchomości jak również naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego.

Trudno również zarzucić organom naruszenie art. 7, z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz czynności niezbędnych do jej załatwienia. Jak wynika bowiem z akt sprawy Wojewoda [...] oprócz zobowiązania skarżących do przedłożenia dokumentów, z których wynikałoby prawo własności ich poprzedników prawnych do nieruchomości opuszczonej, sam występował do różnych instytucji w celu uzyskania dokumentacji niezbędnej do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.(pismo do Konsulatu RP w [...]z dnia 7 czerwca 2011r. k. 115 akt administracyjnych, pismo z dnia 18 marca 2010r. do Archiwum Państwowego w [...] k. 111).

Dodać należy, że ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w [..] z dnia 2 lipca 1946r. wynika, że M.B pozostawiła jako właścicielka nieruchomość wyłącznie w B. przy ul. [...], z tytułu pozostawienia której potwierdzone zostało prawo do rekompensaty. Ponadto sama właścicielka mienia w oświadczeniu z dnia 11 maja 1946r. (k. 119 akt administracyjnych) wskazała pozostawione mienie w B. nie wymieniając żadnej innej nieruchomości.

Zasadnie również zdaniem Sądu organy odmówiły W. M. prawa do rekompensaty za nieruchomość położoną w K. przy ul. [...], ponieważ wniosek w tym przedmiocie został złożony po upływie terminu wskazanego w art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005r., bo dopiero w dniu 11 kwietnia 2011r.(pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 23 marca 2011r. z załączonym orzeczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w [...] z dnia 19 września 1946r. – k. 142-144 akt administracyjnych).Wprawdzie załączone orzeczenie jest jedynie kserokopią, w związku z czym nie może stanowić dokumentu urzędowego potwierdzającego fakt pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez osobę w nim wskazaną (W. K., który jak twierdzi skarżący jest jego poprzednikiem prawnym), jednakże biorąc pod uwagę fakt, że wniosek w tym przedmiocie został złożony po upływie ustawowego terminu, okoliczność ta pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia pozostaje również w tej sytuacji błędne uzasadnienie organów orzekających w odniesieniu do tej nieruchomości. Brak jest ponadto jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, że właścicielką tego mienia była M.,B w dacie opuszczenia przez nią byłych terenów Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Do wniosku należało dołączyć dokumenty wymienione w art. 6 przedmiotowej ustawy. W przypadku niespełnienia wymogów zawartych w ust. 1-3 w/w artykułu wojewoda zobowiązany był wezwać wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania (art. 6 ust. 6).

Mając powyższe na uwadze Sąd podzielił pogląd organów obu instancji, że w terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. został złożony wniosek W. M. z dnia 14 grudnia 1990r., ponowiony w dniu 22 grudnia 2008r. który miał określony zakres przedmiotowy i dotyczył nieruchomości położonych w B. przy ul. [...], D. przy ul. [...] i w K. przy ul. [...]. Wniosek ten można było modyfikować, w tym rozszerzać co do zakresu nieruchomości, jednak tylko do dnia 31 grudnia 2008 r., bowiem przepis art. 5 ust. 1, określając termin, który jest terminem prawa materialnego, nie pozwala po tym okresie skutecznie domagać się rekompensaty za inne mienie niż zgłoszone przed tą datą. Wszelkie zaś roszczenia zgłoszone po tej dacie wygasają. Tym samym podanie złożone w dniu 11 kwietnia 2011r. stanowi odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, bowiem dotyczy innej nieruchomości niż wskazane we wcześniejszym pismach.

Podkreślić należy, że skoro przepis prawa materialnego zakreśla wprost termin do dokonania danej czynności, to termin ten nie może zostać przedłużony ani skrócony przez organ administracji publicznej z urzędu ani na wniosek strony. Tym samym nie mają tu zastosowania zasady wyprowadzone z doktryny i orzecznictwa, że sprawa do chwili rozstrzygnięcia może być modyfikowana w ten sposób, że zmienia się jej zakres przedmiotowy.

W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt K 2/045, wynika, że przyrzeczona kompensacja dla tzw. "zabużan" miała przede wszystkim cechy świadczenia "pomocowego" o charakterze w pierwszej kolejności socjalnym (a nie tylko odszkodowawczym), umożliwiającego obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej ponowny start życiowy po utracie mienia pozostawionego poza nowymi granicami państwa polskiego. Była, zgodnie z postanowieniami umów republikańskich, przeznaczona wyłącznie dla obywateli RP (wg stanu prawnego z dnia l września 1939 r.) narodowości polskiej i żydowskiej, którzy - decydując się na przesiedlenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w jej granicach po II wojnie światowej - manifestowali tym postępowaniem swą więź z państwem i narodem polskim. Zaakcentowano również, że w odniesieniu do tych osób (inaczej niż w przypadku nacjonalizacji mienia) nie nastąpiło przymusowe przejęcie ich praw majątkowych lub zarządu mieniem przez państwo polskie czy jego instytucje. Państwo polskie, a z instytucjonalnego punktu widzenia - Skarb Państwa Rzeczypospolitej Polskiej - nie stało się bowiem beneficjentem przejęcia czy też tylko użytkownikiem mienia (ruchomego oraz nieruchomego) pozostawionego poza wschodnimi granicami państwa polskiego a zmiana granic nie została spowodowana przez państwo polskie ani nie przyczyniło się ono do tej zmiany. Zatem kompensacja wartości pozostawionego mienia przez państwo polskie nie miała i nadal nie ma natury i cech odszkodowania (w znaczeniu cywilnoprawnym) za mienie wywłaszczone de facto (lub bez podstawy prawnej), ale charakter sui generis publiczno-prawnej pomocy majątkowej dla obywateli polskich, którzy objęci zostali przemieszczeniem na terytorium państwa polskiego w jego powojennych granicach.

Stosownie do przepisu art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku wszczęcia postępowania przez stronę, to tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot tego żądania. W zależności więc od wniosku strony postępowanie może być prowadzone w odniesieniu do różnych nieruchomości, strona ma prawo również nie składać wniosku o rekompensatę. W przedmiotowej sprawie, z uwagi na fakt, iż w aktach sprawy brak było jakichkolwiek dokumentów świadczących o wątpliwościach organu co do zakresu przedmiotowych wniosków z dnia 14 grudnia 1990r. i z dnia 22 grudnia 2008r. , organ administracji nie wyjaśniał tej kwestii.

Natomiast kwestię tę organ winien był wyjaśnić w odniesieniu do nieruchomości położonej w D. przy ul. [...], ponieważ jak wynika z treści wniosku z dnia 14 grudnia 1990r. jak i z dnia 22 grudnia 2008r. W. M. wniósł o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione m.in. w tej miejscowości. Wprawdzie wnioskodawca wskazywał, że mienie to zostało pozostawione przez M.B, jednakże w dniu 13 lutego 2007r. do organu I instancji zostało złożone m.in. orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w [...] z dnia [...] marca 1947r., z którego wynika, że nieruchomość położoną w D. przy ul [...] pozostawiła J. M., a nie M.B.. W takiej sytuacji obowiązkiem organu było wyjaśnienie czy J. M. żyje, a jeżeli nie to czy W. M. jest jej spadkobiercą .

Analiza treści art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że wnioskodawca jest obowiązany nie tylko wskazać konkretne nieruchomości, ale i przedstawić dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wraz z określeniem rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Konieczne jest zatem precyzyjne określenie przez wnioskodawcę zakresu prawa do rekompensaty, z którego zamierza on skorzystać. W konsekwencji również decyzja potwierdzająca prawo do rekompensaty zawiera wskazanie m.in. zwaloryzowanej na dzień wydania tej decyzji wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz wysokości rekompensaty (art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy). Decyzja potwierdzająca prawo do rekompensaty – w świetle powyższych regulacji - jest zatem aktem umożliwiającym skorzystanie przez wnioskodawcę z prawa do rekompensaty w określonym przez niego zakresie.

Skoro ustawodawca określił - jako jedną z przesłanek do uzyskania rekompensaty w konkretnej wysokości - termin do wyrażenia woli przez podmiot prawa do rekompensaty czy i w jakim zakresie podmiot uprawniony chce skorzystać z tego prawa, to oznacza, że w tym terminie konieczne jest precyzyjne określenie zakresu tego prawa objętego wnioskiem poprzez wskazanie konkretnych nieruchomości wraz z określeniem ich rodzaju i powierzchni.

Skoro we wniosku z dnia 14 grudnia 1990r. jak i we wniosku z dnia 22 grudnia 2008r. wnioskodawca wskazał precyzyjnie o jakie nieruchomości pozostawione wnosi o przyznanie prawa do rekompensaty (m.in. w D. przy ul. [...]), a organy ustaliły, że właścicielem pozostawionej nieruchomości była J. M. (prawdopodobnie matka wnioskodawcy), a nie M.B, to biorąc pod uwagę, że w sprawie ustalono nowe okoliczności i fakty, obowiązkiem organów orzekających było wyjaśnienie powyższej kwestii. W postępowaniu bowiem dotyczącym potwierdzenia prawa do rekompensaty istotne jest, jak wskazano wyżej określenie zakresu przedmiotowego wniosku. W toku postępowania może się bowiem okazać, że kto inny był właścicielem wskazywanego mienia, również z kręgu poprzedników prawnych wnioskodawcy, o czym niekoniecznie musiał on posiadać wiedzę , jak w niniejszej sprawie. Wprawdzie w przypadku postępowań prowadzonych na podstawie ustawy zabużańskiej to na stronie ciąży obowiązek wykazania, że spełnia ona przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa do rekompensaty, jednakże postępowanie takie musi być prowadzone zgodnie z zasadami ogólnym kodeksu postępowania administracyjnego, a jeżeli w sprawie pojawią się nowe dowody organ administracji publicznej ma obowiązek je ocenić w świetle przepisów prawa materialnego po wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego. Dokładne zaś wyjaśnienie stanu faktycznego w rozumieniu art. 7 k.p.a. obejmuje również ustalenie treści żądania prezentowanego przez stronę. Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, że skarżący w piśmie z dnia 11 maja 2015r., które uznać można za uzupełnienie skargi wskazał m.in., że jest jedynym spadkobiercą J. M., czego organy orzekające nie ustaliły , a okoliczność ta miałaby znaczenie o tyle, że skarżący wniósł o prawo do rekompensaty za nieruchomość położoną w D. przy ul. [...], której właścicielką jak wynika z orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] marca 1947r. była J. M.

W tej sytuacji Sąd uznał, że organy obydwu instancji w zakresie ww nieruchomości, odmawiając prawa do rekompensaty naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W pozostałym zakresie Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów są zgodne z prawem, a zarzuty skargi nieuzasadnione. W związku z jedynie częściowym uwzględnieniem skargi Sąd przyznał skarżącemu jedynie część kosztów postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152 oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 w zw. z art. 206 tej ustawy.