Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 378/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 22 stycznia 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 kwietnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia 22 stycznia 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania B.J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na opiekę nad E.D..

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 22 stycznia 2019 r. Burmistrz odmówił B.J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na opiekę nad E.D..

Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "u.ś.r.", rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1466 ze zm.), art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2017 poz. 1778 ze zm. ), art. 66 ust.1 pkt 28a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017r. poz. 1938 ze zm.) oraz art. 104, art. 107, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej powoływanej jako "k.p.a".

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że skarżąca nie spełnia przesłanek do otrzymania wnioskowanego świadczenia, gdyż stanowi dla E.D. rodzinę zastępczą niespokrewnioną.

B.J. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że różnicowanie pozycji rodziny zastępczej niezawodowej spokrewnionej i rodziny zastępczej niezawodowej niespokrewnionej jest naruszeniem zasad równości wobec prawa.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 kwietnia 2019 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 17 ust. 1 pkt 3 (a contrario) u.ś.r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przytoczył treść przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r. i art. 17 ust. 5 u.ś.r., stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Wskazał, że E.D., na którą skarżąca ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, została zaliczona do osób niepełnosprawnych a jej niepełnosprawność datuje się od wczesnego dzieciństwa, orzeczono wobec niej o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że B.J. stanowi dla E.D. rodzinę zastępczą nie spokrewnioną, a rodzic z rodziny zastępczej niespokrewnionej nie należy do kręgu osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne.

Według organu odwoławczego, organ I instancji nie mógł pozytywnie rozpatrzyć wniosku skarżącej. Ustawodawca ściśle określił jakim podmiotom i w jakich okolicznościach faktycznych to świadczenie może być przyznanie, nie pozostawił rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organów administracyjnych właściwych w sprawach świadczeń rodzinnych, a subiektywne przekonania o "niesprawiedliwości przepisów prawa" nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

B.J. wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że postanowieniem Sądu Rejonowego w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 14 listopada 2006 r. została ustanowiona rodziną zastępczą niezawodową, niespokrewnioną dla E.D. a postanowieniem z dnia 19 grudnia 2011 r. została ustanowiona opiekunem prawnym dziecka. Ponadto wskazała, że jest mamą adopcyjną biologicznego brata E. a rodzice E. nie interesują się nią i nie płacą zasądzonych alimentów.

Skarżąca stwierdziła, że zróżnicowanie sytuacji rodzin zastępczych spokrewnionych oraz pozostałych rodzin zastępczych niezawodowych w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego jest przejawem nieuzasadnionej dyskryminacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów Sąd stwierdził, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stawowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ustawa określa także negatywne przesłanki przyznania tego świadczenia wskazując, że nie przysługuje ono między innymi jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r.).

Stanowisko organu, przyjęte w zaskarżonej decyzji, opiera się na językowej wykładni cytowanego przepisu. Z przepisów u.ś.r. - art. 17 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b wynika, że z kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjne wyłączone zostały osoby, które stanowią rodzinę zastępczą niespokrewnioną, a zatem rodziny zastępcze niezawodowe oraz rodziny zastępcze zawodowe.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2018 r. poz. 998 ze zm.), do której odwołuje się art. 17 ust. 1 pkt 3 u.ś.r., formami rodzinnej pieczy zastępczej są rodzina zastępcza spokrewniona, rodzina zastępcza niezawodowa oraz rodzina zastępcza zawodowa, w tym zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna.

Rodzina zastępcza spokrewniona to jedna z form rodzinnej pieczy zastępczej (art. 39 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej), którą tworzą małżonkowie lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim, u których umieszczono dziecko w celu sprawowania nad nim pieczy zastępczej, będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka (art. 41 ust. 1 i 2 cyt. ustawy). Między rodziną zastępcza niezawodową a rodziną zastępczą zawodową zachodzi istotna różnica, związana z pobieraniem przez rodzinę zastępczą zawodową wynagrodzenia za pełnienie funkcji rodziców zastępczych.

Z brzmienia przepisów u.ś.r. wynika, że osoba pełniąca rolę niespokrewnionej rodziny zastępczej nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego.

Zrozumiałym jest, że organy, pozostając w zgodzie z zasadą legalizmu, nie dokonują oceny przepisu pod kątem jego zgodności z aksjologią konstytucyjną.

Możliwość taką ma jednak sąd, który uprawniony jest do dokonywania wykładni prokonstytucyjnej. W szczególności taka sytuacja ma miejsce wtedy, gdy wyników wykładni językowej nie da się zaakceptować ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym i sprzeczność z wartościami konstytucyjnymi. Wymaga to jednak spełnienia szczególnych warunków i szczególnego uzasadnienia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 lutego 2016 r. sygn. II SA/Go 947/15). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że do przekroczenia granicy wykładni językowej konieczne jest uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych (por. wyrok TK z 28 czerwca 2000 r., K 25/99, OTK 2000, Nr 5, poz. 141).

W wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. P 23/05 Trybunał Konstytucyjny zauważył, że skoro członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków wobec chorego krewnego, a wymaga to od niego rezygnacji z zarobkowania, to powinien w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. Przyznanie tylko rodzicom naturalnym prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej (pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym), lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji).

W wyroku z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. P 41/07 (OTK-A 2008/6/109,Dz. U. nr 138, poz. 875), Trybunał Konstytucyjny wskazał, że z zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Podmioty różniące się mogą być natomiast traktowane odmiennie. Ocenę każdej regulacji prawnej z punktu widzenia zasady równości musi poprzedzić zbadanie sytuacji prawnej podmiotów i przeanalizowanie ich cech wspólnych i cech różniących (por. uzasadnienie wyroku z 28 maja 2002 r., sygn. P 10/01, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 35). Wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w przekonujących argumentach. Różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów podobnych może więc być uznane za zgodne z Konstytucją, jeżeli pozostaje w zgodzie z zasadami sprawiedliwości społecznej lub służy urzeczywistnianiu tych zasad. Zostaje ono natomiast uznane za niekonstytucyjną dyskryminację (uprzywilejowanie), jeżeli narusza zasadę sprawiedliwości społecznej. W tym sensie zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej w znacznym stopniu nakładają się na siebie (por. np. wyroki TK: z 16 grudnia 1997 r., sygn. K. 8/97, OTK ZU nr 5-6/1997, poz. 70 oraz z 13 kwietnia 1999 r., sygn. K. 36/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 40, s. 243-244).

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zarówno rodzina naturalna jak i rodzina zastępcza są podmiotami zobowiązanymi do pieczy nad dzieckiem. W razie rezygnacji z pracy zarobkowej ze względu na konieczność opiekowania się niepełnosprawnym dzieckiem sytuacja rodziców naturalnych i zastępczych jest taka sama. Trybunał Konstytucyjny uznał, że taka regulacja godzi też w konstytucyjne nakazy ochrony rodziny i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji). Trybunał stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne jest subsydiarną formą pomocy rodzinie, a dobrowolność rezygnacji z pracy zarobkowej wskazuje na to, że instytucja ta jest wyrazem realizacji zasady pomocniczości. Trybunał orzekł, że norma wynikająca z art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. w zakresie, w jakim wyłącza możliwość uzyskania zasiłku przez rodzinę zastępczą spokrewnioną, na której jednocześnie ciąży obowiązek alimentacyjny, stanowi naruszenie zasady równości i jest niezgodna ze konstytucyjnymi standardami ochrony rodziny wynikającymi z art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji. Trybunał wskazywał, że w omawianym wypadku relewantnymi cechami wspólnymi opiekunów są: 1) sprawowanie opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, 2) niepodejmowanie z tego powodu pracy i 3) osiąganie przez rodzinę niskich dochodów. Odmowa wsparcia osobom bliskim podważa tej sytuacji racjonalność ustawodawcy i jest sprzeczna z wymogami wynikającymi z art. 71 ust. 1 Konstytucji.

W wyroku z dnia 26 kwietnia 2010 r. sygn. I OSK 76/10 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w wyroku z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 Trybunał Konstytucyjny podważył konstytucyjność art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. w zakresie wykluczającym możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, ze względu na brak uchwytnych okoliczności konstytucyjnych uzasadniających takie wykluczenie i obowiązkiem sądu I instancji, wynikającym z art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, było wyjaśnienie jakie wartości konstytucyjnie określone i chronione uzasadniają dopuszczalność różnicowania prawnej pozycji rodziny zastępczej spokrewnionej i rodziny zastępczej niespokrewnionej (sprawujących opiekę nad dzieckiem umieszczonym w takiej rodzinie) w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu, argumentacja zawarta w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. P 41/07 przemawia za uznaniem, że świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać także rodzinie zastępczej niespokrewnionej, której członkowie nie uzyskują wynagrodzenia za sprawowanie funkcji rodziny zastępczej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażano już stanowisko, że pozycja rodziny zastępczej spokrewnionej jak i niespokrewnionej w zakresie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 u.ś.r. powinna być taka sama (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 28 lipca 2010 r. IV SA/Po 476/10, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 lutego sygn. II SA/Go 947/15). W wyrokach tych wskazano, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. wyłączający z grona osób mogących otrzymać na jego podstawie świadczenie pielęgnacyjne rodzinę zastępczą niespokrewnioną a dający takowe uprawnienie wyłącznie rodzinie zastępczej spokrewnionej narusza konstytucyjną zasadę równości zawartą w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Z wyroków tych wynika, że od rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem i niespokrewnionej z dzieckiem różni się zdecydowanie tylko rodzina zawodowa niespokrewniona z dzieckiem. Pomoc udzielana rodzinie niespokrewnionej niezawodowej nie pełni funkcji wynagrodzenia tak jak to ma miejsce w przypadku zawodowej rodziny zastępczej. Rodzina zastępcza spokrewniona jak i niespokrewniona charakteryzują się równą pozycją prawną, mianowicie taką, że funkcję w niej naznaczoną pełnią w oparciu o uprawnienie do uzyskania pomocy pieniężnej a nie jak to w przypadku zawodowej rodziny zastępczej niespokrewnionej z możliwością uzyskania wynagrodzenia. Stanowisko takie jest również potwierdzone w doktrynie, gdzie wypowiedziano się, iż przyznanie wszystkim rodzinom zastępczym, także spokrewnionym z dzieckiem, niemalże jednakowych uprawnień w zakresie otrzymania pomocy należy uznać za sprawiedliwe. Natomiast pomoc nie przysługuje rodzinom zawodowym, które otrzymują wynagrodzenie za pełnienie funkcji rodziny zastępczej (vide: komentarz do art. 78 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC, 2009, wyd. II.). Zróżnicowanie sytuacji rodzin zastępczych spokrewnionych, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i pozostałych rodzin zastępczych w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych stanowi przejaw niczym nieuzasadnionej dyskryminacji tych ostatnich. Skoro zaś warunkiem, jaki muszą spełniać kandydaci na rodzinę zastępczą, jest posiadanie stałego źródła utrzymania, a więc pracy, to należy przyjąć, że pomoc udzielana na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej stanowi - zgodnie z zasadą subsydiarności - uzupełnienie w budżecie domowym rodziny zastępczej stałych dochodów wypracowanych przez rodziców zastępczych. Ustawodawca zakłada zatem, że rodzina zastępcza sprawując swą funkcję wykonuje jednocześnie pracę zarobkową. Tym samym jeżeli dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej będzie wymagało stałej opieki ze względu na niepełnosprawność to rodzina zastępcza - niezależnie, czy zobowiązana do alimentacji względem dziecka, czy nie - winna zyskiwać uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Rezygnacja przez któregokolwiek z rodziców zastępczych z pracy i zajęcie się stałą opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem bez uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego powoduje bowiem utratę stałego źródła utrzymania, które jest jedną z obligatoryjnych przesłanek ustanowienia rodziny zastępczej. Sąd w niniejszej sprawie podziela to stanowisko. Dodatkowo jedynie zaznaczyć należy, że z art. 81 ust. 1 u.ś.r. wynika, że rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka na dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności przysługuje dodatek nie niższy niż kwota 200 zł miesięcznie na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania tego dziecka. W tym zatem zakresie pozycja rodzin zastępczych jest więc taka sama

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując wykładni przepisów art. 17 u.ś.r. uznał, że dokonując prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 1, 5 pkt 2 lit. b przy uwzględnieniu przywołanych przepisów, poglądów reprezentowanych w uzasadnieniu wyroku TK z 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie może prawidłowo dekodować normę prawa materialnego, pozwalającą na rozstrzygnięcie sprawy i nie zachodzi potrzeba przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego na podstawie art. 193 Konstytucji. Zastosowana wykładnia ma charakter wykładni operatywnej, i zmierza do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 533/08).

Konstytucja wprowadza zasadę, że jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (art. 8 ust. 2 Konstytucji). Oznacza to m.in., że sądy są uprawnione do niestosowania ustaw i przepisów ustaw z nią sprzecznych. Biorąc pod uwagę także, iż obowiązek podejmowania czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy spoczywa na sądzie (art. 7 p.p.s.a.), Sąd nie powinien uciekać się do skorzystania z instytucji pytania prawnego do TK, w sytuacji, gdy na podstawie posiadanej wiedzy, w oparciu o posiadane kompetencje ma możliwość samodzielnie rozstrzygnąć kwestie będąca przedmiotem kierowanej do niego skargi (por. wyrok NSA z dnia 9 października 1998 r., sygn. II SA 1246/98, z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. I OSK 194/07, z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. I OSK 722/2009, wyrok WSA w Poznaniu z 27 listopada 2008 r. sygn. IV SA/Po 210/08, również Z. Kmieciak, Prawotwórstwo sędziowskie w sferze jurysdykcji sądów administracyjnych, PiP nr 12/2006).

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu obu wydanych w sprawie decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy, stosownie do art. 153 p.p.s.a., będą związane przedstawioną wyżej wykładnią art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r.

Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.