Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1219/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16a, art. 17
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 134,   art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,  art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 19 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Referent-Stażysta Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

W dniu "[...]" do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]", M. Ś. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem S. Ś.

Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją znak: "[...]" z dnia "[...]", Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]", na podstawie art. 3, art. 16a, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: k.p.a.), odmówił przyznania M. Ś. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy "[...]", wnioskowanego na męża S. Ś.

W uzasadnieniu wskazano, że jakkolwiek spełnione zostało kryterium dochodowe przyznania świadczenia, to w ocenie organu, między małżonkami nie istnieje obowiązek alimentacyjny. Nadto, nie można stwierdzić w rozpoznawanej sprawie rezygnacji z zatrudnienia na rzecz opieki nad osobą niepełnosprawną. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że przed przyznaniem jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (od "[...]"), była osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w "[...]", a z dniem "[...]" nastąpiło jej wyrejestrowanie z PUP z powodu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Organ podkreślił, że ustawodawca wymaga, aby rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej była w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny ( art. 16a ustawy).

W odwołaniu od powyższej decyzji M. Ś. wniosła o przyznanie świadczenia. Wskazała, że mąż posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest po amputacji kończyny dolnej, cierpi na cukrzycę, miażdżycę i przeszedł udar mózgu. Obecnie jest on osobą leżącą, wymagającą całkowitej i stałej opieki, co uniemożliwia jej podjęcie jakiejkolwiek formy zarobkowania. Wskazała, że jej rodzina nie posiada żadnych źródeł dochodów.

Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Przytaczając m. in. treść art. 16a i art. 24 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Kolegium wskazało, wbrew stanowisku organu pierwszej instancji, że na M. Ś. jako żonie S. Ś. ciąży obowiązek alimentacyjny. Z treści art. 23, art. 27 i art. 28 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika bowiem, że małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz, co istotne do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką stanowi choroba czy niepełnosprawność. Obowiązek ten ma charakter zbliżony do obowiązków alimentacyjnych, a jego celem jest zapewnienie wszystkim członkom rodziny zaspokojenia potrzeb na podobnym poziomie. Kolegium stwierdziło, że z ugruntowanego orzecznictwa sądowo-administracyjnego (powołanego w decyzji), wynika, iż również małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością noszącą cechy obowiązku administracyjnego, co łączy się z prawem ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnośnie do kryterium dochodowego, Kolegium wskazało, że nie budzi wątpliwości, iż ustawowe kryterium dochodowe (623 zł) nie zostało przekroczone, gdyż dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni (trzy osoby) wynosi "[...]" (zasiłek pielęgnacyjny S. Ś. "[...]" oraz zasiłek stały "[...]", zasiłek pielęgnacyjny na syna P. Ś. "[...]", co daje kwotę "[...]" na trzy osoby – "[...]" na osobę). Zatem powyższa przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia została spełniona.

Natomiast, wskazując na brzmienie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ odwoławczy stwierdził, że przesłanką przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest także rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Tej przesłanki, zdaniem organu, wnioskodawczyni jednak nie spełniła, albowiem z akt sprawy wynika, że przed przyznaniem jej od dnia "[...]" świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem, zarejestrowana była jako osoba bezrobotna w PUP w "[...]". Z dniem "[...]" nastąpiło wyrejestrowanie M. Ś. z PUP z powodu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Do dnia "[...]" M. Ś. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad mężem, przyznane jej z uwagi na niemożność podjęcia zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. W chwili obecnej wnioskodawczyni nigdzie nie pracuje i nie jest zarejestrowana w PUP.

Powyższe wskazuje, że nie została spełniona przesłanka uprawniająca wnioskodawczynię do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie można bowiem przyjąć, że M. Ś. zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Brak jest zatem w tym przypadku wymaganego związku między sprawowaniem opieki, a rezygnacją z zatrudnienia. Art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje prawo do świadczenia w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym należało uznać, że wnioskodawczyni nie spełnia podstawowej przesłanki do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie zrezygnowała bowiem z zatrudnienia, w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem, u którego stwierdzono niepełnosprawność w stosownym orzeczeniu. Z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, iż opiekuje się niepełnosprawnym mężem, który takiej opieki wymaga, tyle że nie w związku z rezygnacją z zatrudnienia. Nie chodzi o rezygnację z potencjalnej możliwości zatrudnienia, ale takiego, które ma faktycznie miejsce. Celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest przyznanie ekwiwalentu pieniężnego ze środków publicznych dla osób, które rezygnują z zatrudnienia, aby sprawować opiekę na zasadach określonych ustawą. Wykładnia ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwzględnieniem regulacji Konstytucji RP nie oznacza, iż świadczenia publiczne przysługują według potrzeb ocenianych przez osoby o nie wnoszące.

Skargę na powyższą decyzją Kolegium wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie M. Ś., żądając jej uchylenia, jak również uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie naruszenie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że pojęcie " rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności" – winno być rozumiane jako rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej świadczonej przez stronę, która następnie wystąpi z wnioskiem o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy de facto brak jest podstaw prawnych do zawężenia rozumienia ww. pojęcia "rezygnacji" do faktycznego zaprzestania świadczenia pracy przez stronę na podstawie umowy o pracę, czy też innej umowy cywilnoprawnej, gdyż w ocenie skarżącej pojęcie "rezygnacji" obejmuje swoim zakresem również sytuację, gdzie osoba sprawująca opiekę rezygnuje z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osoba legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wskazało, że wprawdzie skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne na męża, to jednak otrzymała je nie z powodu rezygnacji z zatrudnienia (bo nie była przed złożeniem wniosku zatrudniona), ale na skutek nie podejmowania zatrudnienia. Ostatnia bowiem zmiana ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie odróżnia pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia" (art. 16a) i "niepodejmowania zatrudnienia" (art. 17). Zgodnie z zasadą racjonalnego ustawodawcy, należy uznać, że intencja ustawodawcy statuującego regulację art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych było wykluczenie osób "niepodejmujących zatrudnienia" z grona osób uprawnionych do zasiłku opiekuńczego.

Postanowieniem z dnia 19 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, opierając się o art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), zawiesił postępowanie w związku ze skierowanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie sygn. akt II SA/Po 1026/13, do Trybunału Konstytucyjnego pytaniem prawnym: "Czy art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija wśród uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku z znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego na co dzień współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."

Z uwagi na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt P 1/14, umarzające postępowanie wywołane wskazanym wyżej pytaniem prawnym – Sąd orzekający w niniejszej sprawie podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 p.p.s.a.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy uznał bowiem, że skoro skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia, gdyż nie pracowała zawodowo, to w takim przypadku nie może być mowy o rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności mimo, iż wcześniej otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaną opieką nad mężem.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przede wszystkim należy wskazać, że materialnoprawną podstawą skarżonej decyzji stanowił art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, ze zm., dalej jako: u.ś.r.), który został wprowadzony do ustawy na skutek ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548, zwanej dalej: ustawą zmieniającą) z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2013 r. Przepisem tym ustawodawca do porządku prawnego wprowadził nowe świadczenie tj. specjalny zasiłek opiekuńczy, które zostało obwarowane licznymi warunkami. I tak stosownie do art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Istota sporu pomiędzy skarżącą a organem odwoławczym sprowadza się do uznania przez organy orzekające w sprawie, że skarżąca nie spełniła jednej z przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia tj. przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Organy orzekające w tej sprawie przyjęły zgodnie, że skarżąca nie podejmowała żadnego zatrudnienia, a zatem w takim przypadku nie jest możliwe wypełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na niepełnosprawność męża, o której mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r. W ocenie organów brak jest bowiem przesłanek do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy przez wnioskodawczynię, a zaistniałą koniecznością opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organy przy tym zaakcentowały, że przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego zostały zróżnicowane przez ustawodawcę, gdyż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca uzależnił prawo do tego świadczenia zarówno od niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, natomiast w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanie tego świadczenia powiązał jedynie z faktem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

W ocenie Sądu prezentowana przez organy w niniejszej sprawie wykładnia art. 16a ust. 1 u.ś.r. nie zasługuje na akceptację. Mianowicie, organy dokonując wykładni ww. przepisu przyjęły, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego - art. 17 ust. 1 u.ś.r.), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek li tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy. Taka interpretacja przepisu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 u.ś.r. prowadzi natomiast do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1"b" u.ś.r. (czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego) od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także - co istotne w rozpoznawanej sprawie - zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).

Przyjmuje się, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest niejako wynagradzaniem (rekompensatą) przez Państwo osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, sygn. akt II SA/Go 550/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Sam fakt nie pozostawania w zatrudnieniu, spowodowany koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi być decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia, bez względu na przyczynę nie pozostawania w zatrudnieniu (rezygnację z zatrudnienia lub rezygnację z podjęcia zatrudnienia). W ocenie Sądu byłoby fikcją wymaganie od osób niepracujących - bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, co potwierdzone było wcześniejszym przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego - podjęcia przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu nie sposób jest przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki osoba ta dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta - pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia - nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".

Zaprezentowany przez Sąd pogląd znajduje swoje potwierdzenie w licznych orzeczeniach (por. np. wyroki WSA w Łodzi z dnia 26 września 2013 r., sygn. II SA/Łd 514/13 oraz z dnia 15 października 2013 r., sygn. II SA/Łd 815/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 września 2013 r., sygn. III SA/Gd 592/13; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 października 2013 r., sygn. IV SA/Po 645/13 oraz najnowsze orzeczenie NSA z dnia 10 października 2014 r. sygn. I OSK 489/14, wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Potwierdzenia prawidłowości powyższej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy doszukać się można w związanych z analizowanym stanem prawnym orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał ten, wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie K 27/13 (publ.: OTK-A 2013/9/134, Dz. U. poz.1557) orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji RP przepisów art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej. Przepisy te przewidywały zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby uprawnione na podstawie przepisów dotychczasowych do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w tych przepisach. Wydane natomiast na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasnąć miały z mocy prawa po upływie terminu 30 czerwca 2013 r. W uzasadnieniu wyroku Trybunał zastrzegł, że nie można jeszcze bezspornie stwierdzić, w jakim kierunku rozwinie się praktyka stosowania art. 16a ust. 1 ustawy, wprowadzającego nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Trybunał wskazał jednakże, że może ona doprowadzić do wykluczenia możliwości ubiegania się o to świadczenie przez osoby, które pobierały świadczenie na zasadach dotychczasowych, a następnie utraciły to prawo w związku z wygaszeniem decyzji administracyjnych na mocy art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że "osoby te - de nomine - nie będą bowiem ubiegały się o specjalny zasiłek opiekuńczy z pozycji "rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", gdyż w okresie pobierania zasiłku pielęgnacyjnego nie pracowały. W jeszcze mniej korzystnej sytuacji są ci spośród dotychczasowych beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, którzy w ogóle nie podejmowali zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc nie mogą z nich "zrezygnować". Trybunał uznał za naruszenie konstytucyjnych zasad zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady ochrony praw słusznie nabytych regulacją zawartą w art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej, prowadzącą do utraty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby, które świadczenie takie dotychczas pobierały, naruszając ich bezpieczeństwo prawne oraz bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych. Natomiast postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt P 1/14, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie wszczęte wskutek przywołanego wyżej pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W uzasadnieniu postanowienia Trybunał zwrócił uwagę na to, że pytający sąd zasygnalizował istniejące rozbieżności w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych co do interpretacji art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trybunał Konstytucyjny powiedział, że "tak długo, jak rozbieżności mogą być usunięte przez sądy administracyjne, a zwłaszcza przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest konieczne rozstrzyganie pytań prawnych opartych tylko na jednej ze stosowanych w praktyce interpretacji zakwestionowanego przepisu, gdy inne – również występujące w praktyce – przynoszą rezultat pozostający w zgodzie z Konstytucją".

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy dokonały błędnej wykładni art. 16a ust. 1 u.ś.r., jak również nie uwzględniły okoliczności, że uprzednio strona skarżąca otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne na męża, które to świadczenie wygasło z dniem 30 czerwca 2013 r.

W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a" oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny dokonać oceny określonych w art. 16a ust. 1 u.ś.r. przesłanek warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego mając na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię tego przepisu, którą to wykładnią są związane z mocy art. 153 p.p.s.a.