Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1058/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 6 pkt 14, art. 61 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3, art. 103 ust. 2, art. 104 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt III SA/Kr 1058/12 | | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 marca 2013r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek, Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.), WSA Halina Jakubiec, , Protokolant Urszula Czerwińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2013r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2012r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] 2012 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, na podstawie art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1, ust. 2 pkt 2 lit.b i ust. 3, art. 102, art.104 ust. 3, art. 109, art. 110 w związku z art. 8 ust. 3, art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej "K.p.a.") ustalił, że:

1. obowiązek wnoszenia opłat ciąży na J. K. od dnia przyjęcia H. L. do Domu Pomocy Społecznej tj. od dnia 28 lutego do dnia 31 marca 2010 r.,

2. J. K. obowiązana jest wnosić opłatę za pobyt matki za okres:

• za dzień 28 luty 2009 – kwotę 49,66 zł,

• od 1marca 2009 do 31 marca 2009 r. kwotę 1.344,67 zł miesięcznie,

• od 1 kwietnia 2009 do 31 marca 2010 r - kwotę 1.864,85 zł miesięcznie,

3. J. K. zobowiązana jest do zwrotu opłat ponoszonych zastępczo przez Miasto N, która na dzień wydania decyzji wynosi 23.772,53 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że matka skarżącej – H. L. przebywała w Domu Pomocy Społecznej w okresie do dnia 28 lutego 2009 r. do dnia 31 marca 2010 r. tj. do dnia swojej śmierci. Z tego względu, na podstawie ustawy o pomocy społecznej, należało wydać decyzje o ponoszeniu odpłatności za pobyt w tym Domu. Prowadząc postępowanie w sprawie odpłatności za pobyt w DPS, prowadzone było jednoczenie postepowanie mające na celu ustalenie wysokości opłat, jakie zgodnie z art. 61 ustawy o pomocy społecznej mają ponosić córki H. L.: M. P I J. K. Przeprowadzony wywiad alimentacyjny u M. P. wykazał, że dochód jej rodziny jest na tyle niski, że odstąpiono od naliczania jej odpłatności i zawarcia z nią umowy o ponoszeniu odpłatności. W dniu 9 lutego 2009 r. skontaktowano się z J. K. w celu umówienia na przeprowadzenie u niej wywiadu alimentacyjnego, jednak nie wyraziła ona na to zgody, natomiast 10 lutego 2009 r. stawiła się w siedzibie MOPS i przedłożyła odcinek z emerytury, kartę z leczenie szpitalnego i akt notarialny z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie umowy majątkowej małżeńskiej, w której wyłączono wspólność ustawową małżeńską między skarżącą a jej mężem. Mimo prób czynionych przez pracowników socjalnych, nie udało się przeprowadzić wywiadu alimentacyjnego z udziałem skarżącej. Ponadto nie odbierała ona korespondencji wysyłanej do niej w przedmiotowej sprawie. W trakcie postępowania organy ustaliły, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonkiem. Wobec kategorycznej odmowy przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, Dyrektor MOPS przeprowadził dowód z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego i ustalił, że dochód w rodzinie skarżącej w 2009 r. wynosił 5.067,14 zł miesięcznie, w 2010 r. – 5.123,41 zł miesięcznie. Następnie w dniu 21 grudnia 2011 r. MOPS przesłał skarżącej pismo wraz z załączonym projektem umowy dotyczącej ponoszenia odpłatności za pobyt jej matki w DPS. W dniu 8 stycznia wpłynęło do MOPS pismo skarżącej, z którego wynika, że nie zamierza ona ani teraz, ani w przyszłości podpisywać jakiejkolwiek umowy dotyczącej ponoszenia odpłatności za pobyt jej matki w DPS.

W odwołaniu J. K. domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie:

1. przepisów postępowania z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 art. 11, art. 28 i art. 77 K.p.a.,

2. przepisów prawa materialnego z art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1, art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b, oraz art. 61 ust. 3, art. 102, art. 104 ust. 3, art. 109 i art. 110 w zw. z art. 8 ust. 3, art. 17 ust. 11 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że jej matka została przyjęta do DPS z rażącym naruszeniem zasad określonych w ustawie o pomocy społecznej, ponieważ miała zapewniona opiekę i dobre warunki mieszkaniowe, otrzymywała emeryturę, a jej stan zdrowia pozwalał jej na egzystencje bez pomocy osób trzecich. Nadto zarzuciła, że organ wydający decyzję o przyjęciu jej matki do DPS, nie zapewnił jej bliskim możliwości udziału w postepowaniu, a także zaoferował jej matce warunki lepsze od standardowych, co skutkowało, wzrostem kosztów jej utrzymania. Zdaniem skarżącej, zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, decyzja ustalająca opłatę za pobyt DPS, może zostać wydana przez właściwy organ, w dniu skierowania uprawnionej osoby do DPS. W przedmiotowej sprawie termin ten upłynął bezpowrotnie, co stanowi dalszą przeszkodę do wydania decyzji w tym przedmiocie. Skarżąca podkreśliła także, że ustawa o pomocy społecznej, nakłada na organ obowiązek podpisania umowy cywilnoprawnej, dotyczącej współfinansowania przez jej bliskich pobytu uprawnionej osoby w DPS, a stosunki cywilnoprawne charakteryzuje swoboda umów, czyli możliwość nieskrępowanego kształtowania stosunków cywilnoprawnych.

Decyzją z dnia 30 maja 2012 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżaną decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało art. 60 ust. 1 oraz art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz wskazało, że w czasie przyjęcia do DPS, licząca wtedy 81 lat H. L. była wdową, a jej zstępnymi są dwie córki: M. P. i J. K. Przeprowadzony wywiad u M. P. wykazał, że posiadany dochód na osobę w jej rodzinie jest na tyle niski, że nie można jej zobowiązać do ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS. Natomiast J. K. nie wyraziła zgody na wizytę pracownika socjalnego w miejscu jej zamieszkania, w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, zatem dochód w jej dwuosobowej rodzinie ustalono na podstawie stosownego zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Ponieważ posiadany dochód na osobę w rodzinie skarżącej jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a kwota dochodu pozostająca po wniesieniu miesięcznej opłaty za pobyt H. L. w DPS nie byłaby niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, Dyrektor MOPS orzekł o obowiązku ponoszenia przedmiotowej opłaty przez skarżącą. Dotychczasowe koszty pobytu matki skarżącej w DPS w kwocie 23.772,53 poniosło miasto N. Zatem zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku niewywiązania się osób z obowiązku opłaty za pobyt w DPS, opłaty te zastępczo ponosi gmina, z której osoba została skierowana do DPS i gminie tej przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków.

Organ podkreślił ponadto, że w dniu 23 grudnia 2011 r. przesłał do skarżącej pismo wraz z załączonym projektem umowy dotyczącej ponoszenia odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS. Podkreślił jednak, że zawarcie takiej umowy, służy jedynie określeniu wysokości opłaty wnoszonej za pobyt mieszkańca w DPS, natomiast sam obowiązek uiszczenia opłat, wynika z mocy ustawy, a nie z mocy umowy. Zatem w sytuacji uchylania się od tego obowiązku przez osoby zobowiązane, gmina, która zastępczo poniosła wydatki może egzekwować ich zwrot na drodze administracyjnej. Poniesienie przez gminę opłat, w sytuacji uchylania się osób zobowiązanych, od zawarcia lub wykonania umowy o wysokości ponoszonych przez nich opłat za pobyt mieszkańca w DPS – powoduje konieczność wydania decyzji indywidualizującej obowiązek ponoszenia opłat i stanowiącej podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Przy czym uprawnienie gminy do dochodzenia zwrotu wydatków poniesionych za pobyt w DPS, nie zostało ograniczone warunkiem zawarcia z osobami zobowiązanymi, umowy ustalającej wysokość wnoszonej przez nich opłaty.

Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że nie zgadza się z twierdzeniem skarżącej, jakby jej matka została przyjęta do DPS z rażącym naruszeniem przepisów prawa. H. L. złożyła wniosek o przyjęcie do DPS w dniu 6 lutego 2009 r. . Miała wtedy 81 lat i we wniosku tym wyraziła zgodę na pokrywanie opłat związanych z pobytem, w oparciu o ustawę o pomocy społecznej. Z dokumentacji lekarskiej wynika, że H. L. wymagała całodobowej opieki na stałe, zatem wniosek jej został uwzględniony i została umieszczona w DPS od dnia 16 lutego 2009 r. Ponieważ H. L. nie była ubezwłasnowolniona, nie była wymagana zgoda skarżącej do umieszczenia matki w DPS.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. K. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1.przepisów postępowania:

• z art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a., poprzez brak stosownych pouczeń o obowiązku wnoszenia opłat za pobyt H. L. w DPS przez jej zstępnych, zarzucenie złej woli skarżącej wobec jej czynnego udziału w postępowaniu oraz obciążenia jej konicznością uiszczenia wszelkich kosztów pobytu uprawnionej przy istnieniu innych zstępnych, przyjęcie osoby do DPS w sytuacji, gdy nie zostały spełnione ustawowe przesłanki i arbitralne przerzucenie odpowiedzialności materialnej na osobę, która nie miała na to żadnego wpływu;

• art. 10 K.p.a., poprzez zupełne lekceważenie zdania skarżącej odnośnie braku podstaw do umieszczenia jej matki w PDS;

• art. 77 § 1 K.p.a., poprzez brak rozważenia kwestii rozdzielności majątkowej małżeńskiej między skarżącą, a jej mężem oraz brak odniesienia kryterium dochodowego do samodzielnego dochodu skarżącej;

2.przepisów prawa materialnego:

• z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – poprzez brak wydania decyzji o skierowaniu H. L. do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPDS w dniu skierowania uprawnionej, zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu;

• art. 61 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 369 K.c. – poprzez przyjęcie solidarnej odpowiedzialności zstępnych za koszty pobytu w DPS wobec braku wyraźnego postanowienia o odpowiedzialności solidarnej zobowiązanych w ustawie o pomocy społecznej;

• art. 61 ust. 2 pkt 2 lit b ustawy o pomocy społecznej – poprzez brak zawarcia ze skarżącą umowy cywilnoprawnej dotyczącej ponoszenia kosztów pobytu H. L. w DPS w trybie art. 103 ust. 2 ustawy oraz brak ustaleń w kwestii czy posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie oraz czy kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie będzie niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

• art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy, również poprzez błędne wyliczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, w sytuacji gdy małżonkowie K. pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej;

• art. 102, art. 104 ust. 3, art. 109, art. 110 w zw. z art. 8 ust. 3, art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej, podczas przyjmowania H. L. do DPS.

U uzasadnieniu skargi J. K. ponownie podniosła, że jej matka została przyjęta do DPS z rażącym naruszeniem zasad określonych w ustawie o pomocy społecznej, gdyż na dzień przyjęcia do DPS miała zapewnione dobre warunki mieszkaniowe i opiekę sprawowana przez nią i przez jej siostrę. Pracownicy MOPS nie uprzedzili jej o obowiązku ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS. Gdyby o tym wiedziała, nie pozwoliłaby matce na pobyt w DPS, a już na pewno nie wyraziłaby zgody na podwyższenie standardu tego pobytu, tj. pojedynczego pokoju.

Zdaniem skarżącej, odmowa podpisania umowy cywilnoprawnej była pretekstem do jednostronnego, władczego nałożeniu na nią pewnych obowiązków przez organy pomocy społecznej. Na dodatek urzędnicy samorządowi podjęli starania o nakłonienie jej do zawarcia umowy cywilnoprawnej dopiero po śmierci jej matki, nigdy wcześniej nie składaj jej takiej oferty. Dodatkowo zarzuciła, że nie jest jedyną osoba bliską dla jej zmarłej matki, gdyż posiada jeszcze siostrę i obciążenia z tytułu pobytu matki w DPS powinny być rozłożone równo na każdego ze zstępnych. Jeżeli organy są zdania, że jej siostra nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu matki w DPS, to powinien ją zwolnić z obowiązku ponoszenia kosztów w części na nią przypadających i w tej części umorzyć postępowanie.

Na koniec podniosła, że z uwagi na istniejący między nią a jej małżonkiem ustrój rozdzielności majątkowej nie jest w stanie ponieść kosztów pobytu matki w DPS. Jej jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 1.145 zł brutto, od kilku lat leczy się na serce i jej wydatki z tego tytułu sięgają ponad 2000 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej było ustalenie odpłatności za pobyt w DPS H. L. w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej.

W myśl art. 61 ust. 1 tej ustawy obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Przepis ten określa więc enumeratywnie krąg podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w określonej w nim kolejności.

W myśl ust. 2 tego przepisu opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

W myśl art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej. Z treści tego ostatniego przepisu wynika zatem w sposób nie budzący wątpliwości, że obowiązku ponoszenia przez w/w osoby opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nie konkretyzuje się w decyzji administracyjnej, lecz w umowie. Potwierdza to również treść powołanego wyżej art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto z treści tego ostatniego przepisu wynika, że obowiązki małżonka oraz krewnych są zależne od ich sytuacji dochodowej. Tym samym dopiero przy negatywnej postawie osób zobowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej ich członka rodziny, przejawiającej się udokumentowaną odmową podpisania umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, organ pomocy społecznej powinien wydać decyzję administracyjną na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, w której zostałaby określona wysokość opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej wniesionej zastępczo przez gminę oraz osoba zobowiązana do zwrotu należności.

W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że matka J. K. – H. L. przebywała w DPS w okresie od 28 lutego 2009 do dnia 31 marca 2010 r.

Z dokumentacji lekarskiej wynika, że w chwili przyjęcia do DPS miała ona 81 lat i wymagała całodobowej opieki na stałe. Ponieważ H. L. miała pełną zdolność do czynności prawnej, mogła sama złożyć wniosek o przyjęcie jej do DPS i nie potrzebna jej do tego była zgoda skarżącej. Zatem bezpodstawne są zdaniem Sądu, zarzuty skarżącej o tym, że matka skarżącej została przyjęta do DPS z rażącym naruszeniem zasad określonych w ustawie o pomocy społecznej.

Skierowanie i umieszczenie w DPS osoby wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności jest jedną z form pomocy społecznej przewidzianą w art. 54 ustawy o pomocy społecznej. Fakt uzyskania przez H. L. prawa do umieszczenia w DPS nie oznacza jednak, że obowiązek sprawowania opieki we wszystkich jej aspektach został przeniesiony z członków rodziny na Gminę N. Córki H. L., jako osoby zobowiązane do alimentacji nie zostały bowiem zwolnione ze swoich obowiązków, nałożonych na nie przez właściwe przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, poprzez fakt zagwarantowania ich matce właściwej opieki w DPS. Pomoc społeczne wyręcza bowiem rodzinę w sprawowaniu bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny, jednak należy pamiętać, że pobyt w DPS jest odpłatny. Ponieważ dochody matki skarżącej nie pokrywały w całości jej kosztów pobytu w DPS, do ich pokrycia w dalszej kolejności zobowiązane były córki: M. P. i J. K.

Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej, do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu. Zadania te jako własne pokrywane są z środków publicznych znajdujących się w budżecie gminy. Jest oczywistym, że realizacja zadań gminy wymagających wydatków z budżetu gminnego wymaga działania w sposób zgodny z prawem, efektywny ale i oszczędny. Nie jest wiec dopuszczalne ponoszenie wydatków z budżetu gminy na opłatę za pobyt mieszkańca DPS, która to opłata może i powinna zostać poniesiona przez niego rodzinę.

Sąd orzekając w niniejszej sprawie w całości podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 204/10 (orzeczenie dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym "nie ma sporu co do tego, że decyzję administracyjną właściwy organ wydaje w sytuacji, kiedy gmina wniosła zastępczo opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej i zgodnie z art. 61 ust. 3 zd. drugie ustawy dochodzi zwrotu należności od osoby (osób) zobowiązanych do ich wnoszenia. W myśl art. 104 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej i z tytułu opłat określonych w ustawie, a także z tytułu świadczeń pobranych nienależnie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin jej zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. W szczególnych przypadkach można zwolnić zobowiązanego z obowiązku zwrotu gminie opłat poniesionych przez nią zastępczo, zwłaszcza jeżeli stanowiłoby to dla niego nadmierne obciążenie (art. 104 ust. 4). Stanowisko organu w tej sprawie powinno zostać wyrażone w decyzji, która niewątpliwie ma w tym zakresie charakter uznaniowy, a jej wydanie powinna poprzedzać ocena sytuacji zobowiązanego dokonana na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego".

W przedmiotowej sprawie organ ustalił, że osobami zobowiązanymi do ponoszenia opłat za H. L. były jej córki: M. P. oraz J. K. Jednak przeprowadzony u M. P. wywiad środowiskowy wykazał, że posiadany dochód w jej rodzinie, jest na tyle niski, że w świetle art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy nie można jej zobowiązać do wnoszenia opłat za pobyt jej matki w DPS.

Pomimo wysiłków podejmowanych przez organ, nie udało się natomiast przeprowadzić takiego wywiadu u skarżącej, ponieważ skarżąca nie wyraziła zgody na wizytę pracownika socjalnego w miejscu jej zamieszkania. Prawidłowo zatem Dyrektor MOPS przeprowadził dowód z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego i na tej podstawie ustalił, że dochód w dwuosobowej rodzinie skarżącej w 2010 r. wynosił 5.123,41 zł miesięcznie. W konsekwencji organ słusznie ustalił, że posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie jest niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W ustawie o pomocy społecznej ustawodawca zawarł definicję legalną pojęcia "rodzina". W myśl art. 6 pkt 14 ustawy rodzina, to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące;

Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd organu, co do tego, iż stan faktyczny sprawy pozwala traktować skarżącą, jej męża, jako rodzinę w rozumieniu powołanego powyżej przepisu ustawy o pomocy społecznej. Poza wspólnym zamieszkiwaniem łączy te podmioty więź świadcząca o wspólnym gospodarowaniu. Niezaprzeczalnie skarżąca wraz z małżonkiem wspólnie zamieszkują oraz ponoszą wydatki na utrzymanie wspólnego mieszkania i inne z tym związane cele. W tym zakresie nie stanowią odrębnych, zarządzających podmiotów, które wypełniłyby przesłanki pojęcia "osoby samotnie gospodarującej".

Sąd podziela zatem stanowisko organu, że umowa o wyłączenie ustawowej wspólności majątkowej nie jest dostateczną podstawą do traktowania małżonków, jako osoby samotnie gospodarujące, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.

Jak stanowi art. 51 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później. Brak, po zawarciu intercyzy, umowy o podział majątku wspólnego powoduje, że z chwilą ustania wspólności ustawowej powstaje współwłasność w częściach równych wszystkich rzeczy w rozumieniu prawnorzeczowym.

Nadto w przypadku wspólnie zamieszkujących małżonków, nie podejmujących kroków w kierunku rozwodu czy separacji, regulujących pomiędzy sobą wszystkie sprawy rodzinne, a w szczególności finansowe bezkonfliktowo, wykazanie braku wspólności gospodarczej w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej wymaga od strony postępowania racjonalnego uzasadnienia tej sytuacji. Skarżąca zresztą nie kwestionuje, że wspólnie gospodaruje wraz z mężem.

W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające prowadzone było z uwzględnieniem reguł zawartych w art. 7, art. 77 § 1, a stanowisko organu zostało przekonywująco uzasadnione zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Zgromadzony materiał dowodowy pozwala przyjąć, iż skarżąca zamieszkuje wraz z mężem, jak również prowadzi wraz z nim wspólną politykę finansową, w zakresie wydatków z budżetu domowego. Sąd zatem nie miał podstaw do zakwestionowania legalności stanowiska organów administracji publicznej, że do ustalenia dochodu konieczne są dochody wszystkich członków rodziny.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.