Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1369/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Wójt Gminy R. odmówił A.K. (skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wnioskowanego na niepełnosprawną w stopniu znacznym córkę E. K. wskazując, że w sprawie nie było ustawowych podstaw do przyznania przedmiotowego świadczenia, z uwagi na regulację zawartą w art.17 ust.5 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.- dalej "u.s.r."), gdyż skarżąca ma ustalone prawo do emerytury.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej (SKO), po rozparzenia wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji powinien poinformować skarżącą o możliwości złożenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania Świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty.

W piśmie z dnia [...] r. organ I instancji poinformował skarżącą, o możliwości wystąpienia przez nią do organu rentowego o zawieszenie prawa do emerytury. Wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem SKO uprawnienie skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego może zostać ustalone od miesiąca, w którym skarżąca przedstawi decyzję o wstrzymaniu emerytury. W dniu [...] r. organ I instancji przeprowadził ze skarżącą wywiad środowiskowy zgodnie ze wskazaniami zawartymi w decyzji SKO z dnia [...] r. W dniu [...] r. skarżąca przedłożyła organowi I instancji zaświadczenie ZUS, z którego wynika, że od dnia [...] r. zawieszono skarżącej wypłatę emerytury. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] r. nr [...], Wójt Gminy R. przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na E. K. od dnia 1 czerwca 2021 r. do odwołania w wysokości 1971.00 zł.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o zmianę terminu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 17 grudnia 2020 r. oraz wypłacenie różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a kwotą emerytury otrzymywaną przez nią w okresie od dnia 17 grudnia 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r.

SKO, po rozparzenia wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. Wskazało również, że materialnoprawną podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawna reguluje art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 11 -dalej "u.s.r."). Podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne nie należy do świadczeń o charakterze uznaniowym. Wskazało, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 — dalej w skrócie "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. SKO wyjaśniło, że istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.s.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Mając na względzie art. 24 ust. 2 u.s.r. zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, to w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury, renty ustalenie prawa następuje od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalno-rentowego.

Dalej wyjaśniło, że wnioskiem z dnia 17 grudnia 2020 r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad córką E. K., która legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności orzeczonym przez Powiatowy Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia [...] r. Dokument ten wskazuje, że niepełnosprawność córki strony istnieje od dzieciństwa, wymaga ona stałej opieki, a orzeczenie zostało wydane na stale. W aktach sprawy znajduje się także orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] r wskazujące, że córka Strony jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Skarżąca nie może podjąć pracy, sprawując opiekę nad córką od wczesnych godzin rannych do wieczornych.

Z akt wynika, że wnioskiem z dnia 6 maja 2021 r. skarżąca zwróciła się do ZUS/O w Z. o zawieszenie emerytury EWK w związku z przyznaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną córką. Decyzją z dnia [...] r. ZUS orzekł o wstrzymaniu wypłaty emerytury od dnia 1 czerwca 2021 r, zatem od tego dnia nastąpiła eliminacja negatywnej przesłanki wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

SKO podzieliło stanowisko sądów administracyjnych, z którego wynika, że nie ma możliwości prawnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres wcześniejszy niż od [...] r, gdyż w okresie, począwszy od złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, strona była uprawniona do emerytury EWK, co stanowi negatywną przesłankę, której wystąpienie uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Brak jest również podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między wysokościami świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury. W ocenie SKO świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane prawidłowo od dnia 1 czerwca 2021 r., gdyż dopiero od tego dnia skarżąca spełnia wszystkie przesłanki, od których zależy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję SKO skarżąca zakwestionowała stanowisko, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jej od 1 czerwca 2021 r. i wniosła o zmianę terminu na okres od 17 grudnia 2020 r. tj. od momentu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz wypłacenie różnicy między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a kwotą emerytury otrzymanej w okresie od dnia 17 grudnia 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. w wysokości 4.385,08 zł. Stwierdziła, że poniosła szkodę finansową w wyniku braku wystarczającej informacji, co pozbawiło jej prawa wyboru korzystniejszego świadczenia. Wniosła o zobowiązanie organu I instancji do wyrównania poniesionej przez skarżącą szkody i wypłatę na jej rzecz kwoty 4.385,08 zł.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentacje prawną.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymała skargę i zawarte w niej argumenty. Dodatkowo wyjaśniła, że skarżąca składając wniosek o świadczenie pielęgnacyjne kierowała się orzeczeniami NSA, w których wskazywano na możliwość wyrównania kwoty pobieranego świadczenia. Wyjaśniła dalej, że korzysta z uprawnień konstytucyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325, ze zm. - dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu, sprawowanej w rozpoznawanej sprawie w oparciu o wskazane powyżej kryteria, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] r., którą przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na E. K. od dnia 1 czerwca 2021 r. do odwołania w wysokości 1971.00 zł.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji Kolegium stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.- dalej "u.s.r.").

Istotę sporu w sprawie stanowiła kwestia daty początkowej, od której należało przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, jak również możliwość wypłaty wyrównania za okres od dnia złożenia wniosku do dnia 31 maja 2021 r. Skarżąca zakwestionowała bowiem legalność przyznania jej wnioskowanego świadczenia od daty zawieszenia prawa do emerytury, to jest od dnia 1 czerwca 2021 r., domagając się wypłaty wyrównania otrzymywanej przez nią emerytury do wysokości kwoty świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tj. od dnia 17 grudnia 2020 r.

Sąd odnosząc się do wskazanej spornej w sprawie kwestii wskazuje, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.s.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wymienione w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Sąd uznaje za chybiony zarzut dotyczący możliwości wyrównania emerytury do wysokości świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 17 grudnia 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r.

Zauważyć należy bowiem, że kwestia możliwości wyrównania pobieranej emerytury do wysokości świadczenia pielęgnacyjnego było przedmiotem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, a orzecznictwo w tej kwestii nie było jednolite.

W wyrokach z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19) NSA stanął na stanowisku, zgodnie z którym zastosowanie powyższych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury. Zgodnie z tym stanowiskiem osobie posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w powyższym przepisie, należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela obecnie przeważający w orzecznictwie NSA pogląd, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.s.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno – rentowe. Powyższe przemawia za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno – rentowego ( tak wyroki NSA z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20 oraz z dnia 24 sierpnia 2020 r. , sygn. akt I OSK 650/20. publ. orzeczenia.nsa. gov.pl

Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. 17 grudnia 2020 r., pobierała ona emeryturę. Powyższe wynika z informacji ZUS z dnia [...] r

Nie ulega również wątpliwości, że przepis art. 24 ust. 2 u.s.r. stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Co do zasady więc wniosek skarżącej złożony w dniu 17 grudnia 2020 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien skutkować przyznaniem pomocy począwszy od miesiąca złożenia wniosku, tj. od 17 grudnia 2020 r., na co powołuje się skarżąca w złożonej skardze. Stan taki nie mógł mieć jednak miejsca w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Nie można pominąć tego, że okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy wymusiły zastosowanie przez SKO w pierwszej kolejności ograniczenia ustawowego wynikającego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s.r. Na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne istniała bowiem negatywna przesłanka do przyznania pomocy w żądanym zakresie spowodowana ustalonym dla skarżącej prawem do emerytury.

Z treści przywołanych unormowań wynika, że nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Treść normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń. Wykładnia systemowa ww. przepisów jest zatem jasna i jednoznaczna w treści. Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżąca posiadała jednocześnie prawo do emerytury, określone wcześniejszą decyzją, funkcjonującą w tym okresie w obrocie prawnym. Dopiero zawieszenie tego prawa pozwala na przyznanie świadczenia nowo wybranego w miejsce poprzednio pobieranego świadczenia.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.s.r., w której wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1270), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. czy art. 96 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Nie ma jednego przepisu regulującego zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytalno-rentowego przyznawanych i wypłacanych przez różne organy. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela jednak stanowisko, wyrażone w tym zakresie przez NSA, zgodnie z którym uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę (rentę), winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie – emerytury. (vide: wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20 - dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym przypadku swój wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty. Przy czym ustawodawca nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury (renty), zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty świadczenia poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Emerytura (renta) jest prawem niezbywalnym, ale zawieszenie tego prawa i wstrzymanie jej wypłaty skutkuje odpadnięciem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., tj. posiadania prawa do emerytury (renty), które w tym wypadku wiązane być musi nie tylko z samym prawem, ale i z realizacją tego prawa w postaci wypłaty świadczenia wypłacanego przez ZUS. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona złożyła wniosek wraz z decyzją o wstrzymaniu wypłaty emerytury (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20).

Ograniczenie ustawowe do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s. r. w zw. z art. 27 ust. 5 u.s.r. należy zatem stosować w pierwszeństwie przed warunkami określonymi w art. 24 ust. 2 u.s.r., mającymi zastosowanie tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku, a zatem spełnienia przesłanek materialnoprawnych. Przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. odnosi się bowiem do okoliczności formalnoprawnych, a nie materialnoprawnych. Skoro nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest więc determinowany wyłącznie datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.

Z powyższego wynika, że dopiero zniesienie w formie prawnej negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1lit. a u.s.r. daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca, jak podkreślono, przewidział w przepisie art. 27 ust. 5 u.ś.r., możliwość swobodnego wyboru jednego z wymienionych w nim świadczeń.

Materialnoprawna przeszkoda do przyznania wnioskowanego świadczenia określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s.r. przestała istnieć w obrocie prawnym od momentu, w którym wydana została decyzja ZUS o zawieszeniu skarżącej prawa do emerytury, t.j. z dnie [...] r. W sytuacji jednoznacznej i wyraźnej treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s.r., który wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę, która ma jednocześnie ustalone prawo do emerytury, niemożliwym było wcześniejsze przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Zawieszenie prawa do emerytury wymagało bowiem bezwzględnie wyraźnej i nie budzącej wątpliwości zgody skarżącej, co nastąpiło dopiero w jej oświadczeniu skierowanym do ZUS w dniu 6 maja 2021 r.

W związku tym, dopóki w przedmiotowej sprawie istniała w obrocie prawnym decyzja o przyznaniu skarżącej prawa do emerytury, dopóty niemożliwe było pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i przyznanie jej tego świadczenia na okres w którym skarżąca, jako podmiot uprawniony, pobierała emeryturę. Ograniczenia ustawowe wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s.r. we wskazanych powyższej okolicznościach faktycznych sprawy ustały dopiero z chwilą zawieszenia prawa do emerytury. Konsekwencją prawa do dokonania wyboru świadczenia nie może być bowiem zaistnienie sytuacji, w której osoba otrzymywałaby dwa świadczeń za ten sam okres. Dlatego koniecznym warunkiem do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest usunięcie w sposób zgodny z prawem przeszkody z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s.r., co wymaga podjęcia skutecznych działań przez osobę zainteresowaną i współdziałania w tym zakresie z organem. Wobec powyższego, podkreślając że przepis art. 24 ust. 2 u.s.r. ma zastosowanie w sytuacji spełnienia w miesiącu złożenia wniosku przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku stwierdzić należy, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.r., ustala się począwszy od miesiąca, w którym nie będzie istniała przeszkoda materialnoprawna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.s.r. (por. stanowisko NSA na tle spraw o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobą mającym ustalone prawo do emerytury wyrażone np. w wyroku z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20; wyroku z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2010/20 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

W tym stanie rzeczy należy uznać, że organy prawidłowo przyznały świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia 1 czerwca 2021 r., gdyż skarżąca dopiero od tego momentu spełniła przesłanki materialnoprawne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, jak wykazano, nie było podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 17 grudnia 2020 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, gdyż w tym czasie istniała negatywna materialnoprawna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1lit. a u.s.r., wykluczająca możliwość otrzymania przez skarżącą wnioskowanego świadczenia.

Z tych względów, wskazujących na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.