Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 239/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 141 ust. 2, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 110 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2204
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto [...] na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 29 grudnia 2021 r. nr N-I.7581.2.86.2021 w przedmiocie zwrotu prawa własności nieruchomości oraz ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość - skargę oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 239/22

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 29 grudnia 2021 r. nr N-I.7581.2.86.2021 Wojewoda Podkarpacki, po rozpoznaniu odwołania Gminy Miasto [...], reprezentowanej przez radcę prawnego A. N., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 4 października 2021 r. nr GN.6821.3.2.2020 orzekającą o zwrocie prawa własności nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy, 27 czerwca 2019 r. G. F. wystąpiła do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o zwrot nieruchomości sprzedanej aktem notarialnym w trybie ustawy wywłaszczeniowej (w chwili sprzedaży oznaczonej jako działka nr [...] oraz nr [...] o łącznej pow. 0,1479 ha Obr. [...]). We wniosku podała, że do dnia dzisiejszego nie została ona wykorzystana na cel określony w akcie notarialnym, tj. budowę Parku [...].

W toku postępowania ustalono, że działki nr [...] i nr [...] stanowiły własność M. W., która aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1980 r. nr Rep. [...] zbyła ww. działki na rzecz Gminy Miasta [...] z przeznaczeniem pod budowę Parku [...] w R. W chwili wywłaszczenia, tj. w 1980 r. obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który został zatwierdzony uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1973 r. nr [...]. Zgodnie z ustaleniami tego planu ww. działki znajdowały się w obszarze opisanym na rysunku planu symbolem E71 ZP - "Teren stanowi część Parku [...]. Ustalenia jak dla E12. Istniejąca zabudowa do likwidacji. W granicach terenu możliwość lokalizacji stacji redukcyjnej gazu".

Jak wynikało z przeprowadzonej synchronizacji, działki o nr [...] i [...] odpowiadają częściom aktualnych działek nr [...] i o pow. 0,0808 ha i nr [...] o pow. 1,8624 ha, objętych księgą wieczystą nr [...]. Dodatkowo działki nr [...] i [...] były objęte decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] wydanej na wniosek Miejskiego Zarządu Dróg i Zieleni z siedzibą w [...] dla inwestycji pod nazwą: "ciąg pieszo rowerowy wzdłuż rzeki [...] - etap I Il".

W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 25 lutego 2019 r. ustalono, że działki położone są w rejonie ul. [...] nad brzegiem rzeki [...] i stanowią teren zieleni nieurządzonej. Na działce oznaczonej w chwili wywłaszczenia nr [...] znajduje się rozwalająca się altana, rosną na niej również drzewa i krzewy owocowe. W południowej części działka jest zagospodarowana jako ogród warzywny i kwiatowy, na działce znajdują się prowizoryczne ogrodzenie rozdzielające poszczególne ogrody działkowe. Działka oznaczona w chwili wywłaszczenia nr [...] w całości porośnięta jest drzewami i krzewami dziko rosnącymi. Od strony zachodniej działka wchodzi w nabrzeżny pas rzeki [...], przez który przebiega ścieżka gruntowa. Jak poinformowało Biuro Gospodarki Mieniem Miasta [...], ww. działki nie są aktualnie przedmiotem dzierżawy, najmu bądź użyczenia.

Podczas wizji ustalono, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa Parku [...] nie został zrealizowany. W związku z powyższym Starosta [...] zlecił uprawnionemu geodecie podział działki nr [...] o pow. 0,0808 ha oraz działki nr [...] o pow. 1,8624 ha w celu wydzielenia działek odpowiadających dawnym działkom nr [...] i nr [...].

Starosta ustalił również, że spadek po M. W. nabyła zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] XI Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia 2014r. sygn. akt. [...] na podstawie testamentu wnuczka G. F. w całości.

Decyzją z dnia 4 października 2021 r. nr GN.6821.3.2.2020, Starosta [...] orzekł:

1. O zwrocie na rzecz G. F. wywłaszczonej nieruchomości, położonej w Obr. [...], oznaczonej jako działki ewid. nr [...] o pow. 0,0186 ha oraz [...] o pow. 0,0831 ha, powstałe z podziału działki nr [...] oraz działki nr [...] o pow. 0,0192 ha, powstałej z podziału działki nr [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...];

2. Ustalił do zwrotu przyznane odszkodowanie w wysokości 16 282,31 zł na rzecz Gminy Miasto [...] na konto Biura Gospodarki Mieniem Miasta [...], które należy wpłacić w całości w terminie wykonalności niniejszej decyzji;

3. Wskazał, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego.

4. Orzekł, że nieruchomość opisana w punkcie 1 podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu.

5. Orzekł, że wierzytelność Gminy Miasta [...] w kwocie 16 282,31 zł podlega zabezpieczeniu w postaci ustanowienia hipoteki na nieruchomości zwracanej na rzecz poprzedniego właściciela.

6. Orzekł, że niniejsza wykonalna decyzja będzie stanowiła podstawę wpisu do księgi wieczystej.

Uzasadniając wydaną decyzję Starosta wskazał, że z zebranych materiałów dowodowych wynika, że cel jakim była budowa Parku [...] nie został zrealizowany. Nieruchomość stanowi teren zieleni nieurządzonej. Nie została w żaden sposób zagospodarowana. W związku z powyższym cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Końcowo organ I instancji wskazał, że zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość rynkową działek oznaczonych nr [...], nr [...] i nr [...]. Rzeczoznawca majątkowy określił ich wartość według stanu i przeznaczenia na dzień zwrotu na kwotę 176 768 zł, stan i przeznaczenie na dzień wywłaszczenia ustalono na kwotę 176 768 zł. Określona została również wysokość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 16 282,31 zł. Na nieruchomości po dniu wywłaszczenia aż do chwili obecnej nie poczyniono żadnych działań, które powodowałyby zwiększenie lub zmniejszenie wartości. W związku z powyższym wysokość zwaloryzowanego odszkodowania ustalono na kwotę 16 282,31 zł.

Organ dokonując oceny wiarygodności operatu szacunkowego stwierdził, że operat służący do ustalenia wysokości zwracanego odszkodowania, został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz stanowi dowód przydatności dla potrzeb ustalenia odszkodowania za zwracaną nieruchomość.

Od powyższej decyzji Gmina Miasto [...] reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego A. N. złożyła odwołanie.

Wojewoda Podkarpacki, opisaną na wstępie decyzją z dnia 29 grudnia 2021 r. nr N-I.7581.2.86.2021, po rozpoznaniu odwołania Gminy Miasto [...], działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.; dalej: u.g.n.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, a zakwestionowana decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Organ II instancji podkreślił, że z treści art. 136 ust. 3 u.g.n. wynika, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela jeżeli stosownie do art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, przy czym z ww. przepisu wynika założenie, że cel wywłaszczenia określa decyzja o wywłaszczeniu i generalnie z aktu tego faktycznie cel ten wynika. Z tym, że o ile decyzja o wywłaszczeniu tego nie czyni, cel ten ustala się na podstawie innych dowodów, aktów, czynności. Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 137 ust. 1 u.g.n. zawiera dwie normatywne przesłanki zbędności nieruchomości.

Z kolei art. 216 ust. 1 u.g.n. poszerza zakres stosowania ww. przepisu do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).

Wojewoda stwierdził, że w oparciu o przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1980 r. Rep. [...] M. W. sprzedała na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 0,1479 ha, położone w obrębie [...], z przeznaczeniem pod budowę Parku [...] w R.

Organ odwoławczy uznał za zasadną argumentację prawną wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczącej zwrotu nieruchomości.

Końcowo Wojewoda wyjaśnił, że sposób, zakres oraz przedmiot zabezpieczenia zależy od uznania organu, przy czym ani z treści przepisów, ani też z innych przepisów ustawy nie wynika obowiązek orzeczenia w decyzji o zabezpieczeniu poza przypadkiem hipoteki.

Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że organ I instancji podczas prowadzonego postępowania administracyjnego dopełnił wszelkich wymogów formalnych, a rozstrzygnięcie w przedmiocie postępowania zostało wydane zgodnie z normami prawa materialnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Gmina Miasto [...] reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego A. N. zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia 4 października 2021 r. nr GN.6821.3.2.2020 oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Pełnomocnik zarzuciła naruszenie:

1. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak zbadania i wyjaśnienia w decyzji na czym miała polegać realizacja celu wywłaszczenia w postaci budowy Parku [...];

2. art. 65 ust. 1, 2 i 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, poprzez utrzymanie w mocy decyzji ustanawiającej hipotekę na niewydzielonej wieczystoksięgowo części nieruchomości;

W uzasadnieniu pełnomocnik wskazała, że utrzymanie decyzji o zwrocie nieruchomości bez wyjaśnienia czym w istocie miała być realizacja celu wywłaszczenia nie daje gwarancji, iż organy całościowo i głęboko rozważyły zasadność zwrotu. Brak ustalenia czym miała być realizacja celu "kładzie się cieniem" na stwierdzenie przez organy, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Pełnomocnik zwrócił uwagę na str. 2 załącznika opisowego do decyzji z dnia 28 stycznia 1980 r., gdzie zapisano, iż w pasie o szerokości ok. 150 m od osi rzeki [...] nie należy projektować zieleni wysokiej a realizacją celu wywłaszczenia mogło być także goszczenie wesołego miasteczka. Pełnomocnik podniosła, że powszechnie wiadomym jest fakt, iż w tamtej okolicy na terenach zielonych nad brzegiem [...] takie imprezy się odbywały raz na jakiś czas.

W dalszej kolejności zdaniem pełnomocnika, organ I instancji w pkt 5 decyzji orzekł o ustanowieniu hipoteki na nieruchomości zwracanej. Ustanowienie hipoteki w decyzji na zabezpieczenie wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania jest poprawne, w niniejszym przypadku nie bierze się jednak pod uwagę, iż przedmiot zabezpieczenia jest niewydzieloną wieczystoksięgowo częścią nieruchomości. Pełnomocnik powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt II CSK 471/12, w którym stwierdzono, że niedopuszczalne jest ustanowienie hipoteki na części nieruchomości będącej własnością jednej osoby.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz wskazał, że w kwestii zarzutu naruszenia art. 65 ust. 1, 2 i 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, organ I instancji w swojej decyzji nie ustanowił hipoteki, a jedynie określił sposób zabezpieczenia wierzytelności Gminy Miasto [...]. Hipoteka jako zabezpieczenie wierzytelności powstaje w wyniku procesu, na który składają się zasadniczo trzy elementy. Dotyczą one: samego zawarcia umowy ustanowienia hipoteki, złożenia wniosku o wpis tego ograniczonego prawa rzeczowego do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, na której hipoteka jest ustanawiana (odpowiednio także innego prawa, na którym można zabezpieczyć wierzytelność) oraz rozpoznania przez sąd powyższego wniosku i dokonania w dziale IV księgi wieczystej wpisu hipoteki. Zaskarżona decyzja może stanowić jedynie dokument będący podstawą wpisu ograniczonego prawa rzeczowego po uprzednim odłączeniu przedmiotowej nieruchomości z aktualnej księgi wieczystej i założeniu dla niej odrębnej księgi wieczystej w którym prawo własności zostanie wpisane na rzecz nowego właściciela.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sądowa kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uznał, po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach, że skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. W niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki, wyznaczone odpowiednimi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami do zwrotu nieruchomości.

Trafnie organy przyjęły, że podlegająca zwrotowi nieruchomość została dnia [...] listopada 1980r. nabyta od M. W. (poprzedniczki prawnej G. F.) przez Skarb Państwa w warunkach wywłaszczenia.

Art. 216 ust. 1 u.g.n. wyraźnie wskazuje, że przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79, dalej: ustawa z 1958r.).

W niniejszej sprawie ustalono bezspornie, że M. W. sprzedała na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość (tj. działki ówcześnie oznaczone nr [...] i [...]) na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Powyższe wynika bezpośrednio z treści aktu notarialnego rep. [...] nr [...] z 1980r., dokumentującego ww. umowę sprzedaży.

Zgodnie z art. 6 ustawy z 1958r., ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka może być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Ustalenie ceny kupna nieruchomości następuje w oparciu o opinię biegłych z listy wojewody. W przypadku zawierania umowy zamiany przez przedsiębiorstwo państwowe jest wymagana zgoda naczelnika powiatu, na terenie którego położona jest nieruchomość.

W orzecznictwie sądowoadmnistracyjnym nie budzi wątpliwości, że w przypadku umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z 1958 r. mamy do czynienia ze specyficznymi okolicznościami jej zwarcia, jako że właściciel nieruchomości działał pod presją wywłaszczenia, co niewątpliwie determinowało swobodę zawarcia tej umowy. Nabycie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na cele publicznoprawne, będące następnie podstawą stosowania procedury wywłaszczenia stawiało jednostkę w sytuacji przymusowej. Dlatego też była to umowa szczególna, zawarta w efekcie negocjacji poprzedzających postępowanie wywłaszczeniowe. W takiej sytuacji nie była to umowa w pełni dobrowolna, gdyż jej alternatywą było wywłaszczenie nieruchomości. Wyrazem tego szczególnego charakteru analizowanej umowy jest przepis art. 216 ust. 1 u.g.n., na mocy którego przepisy rozdziału 6 działu III ugn - które dotyczą zwrotu wywłaszczonych nieruchomości - stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

W akcie notarialnym z dnia [...] listopada 1980r. w sposób wyraźny wskazano, że M. W. sprzedaje na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] i [...] na podstawie art. 6 ustawy z 1958r. Wskazano również w sposób wyraźny, że zgodnie z ostateczną decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, wydaną przez Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] stycznia 1980r. nr [...], działki nr [...] i [...] są niezbędne Skarbowi Państwa pod budowę Parku [...] w R.

Ponadto, jak ustalono w toku postępowania, w chwili wywłaszczenia, tj. w 1980 roku obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który został zatwierdzony uchwałą Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1973r. (ogłoszony w dzienniku Urzędowym WNR Nr [...] poz, [...] z dnia [...] lutego 1973r.). Zgodnie z ustaleniami tego planu dziatki oznaczone aktualnie numerami [...] i [...] (które w części odpowiadają dawnym działkom nr [...] i [...] – zgodnie z przeprowadzoną synchronizacją) oznaczone były w obszarze opisanym na rysunku planu symbolem E71 ZP — "Teren stanowi część Parku [...]. Ustalenia jak dla E12. Istniejąca zabudowa do likwidacji. W granicach terenu możliwość lokalizacji stacji redukcyjnej gazu".

W trakcie oględzin w dniu 25 lutego 2019r. ustalono bezspornie, że ww. działki położone są w rejonie ulicy [...] nad brzegiem rzeki [...]. Stanowią teren zieleni nieurządzonej. Na działce oznaczonej w chwili wywłaszczenia nr [...] znajduje się rozwalająca się altana, rosną na niej również drzewa i krzewy owocowe. W południowej części działka jest zagospodarowana jako ogród warzywny i kwiatowy. Na działce znajduje się prowizoryczne ogrodzenie rozdzielające poszczególne ogrody działkowe. Działka oznaczona w chwili wywłaszczenia nr [...] w całości porośnięta jest drzewami i krzewami dziko rosnącymi. Od strony zachodniej działka wchodzi w nabrzeżny pas rzeki [...], przez który przebiega ścieżka gruntowa.

W świetle tych ustaleń nie budzi wątpliwości, że cel, na jaki nabyto przedmiotowe działki w postaci Parku [...] nie został zrealizowany.

Powyższej oceny nie zmienia przedstawiony w skardze argument, że realizacją celu wywłaszczenia mogło być goszczenie wesołego miasteczka, zaś tego typu imprezy odbywały się nad brzegiem [...] co jakiś czas. Z całą pewnością stwierdzić należy, że okazjonalnego działania wesołego miasteczka nie można utożsamiać z realizacją celu wywłaszczenia w postaci Parku [...], który miał powstać na działkach podlegających zwrotowi. Powstanie tego rodzaju parku wiąże się z urządzeniem stałej infrastruktury wypoczynkowej, takiej jak chociażby ławki. Z całą pewnością wiąże się również z koniecznością nasadzeń na tego rodzaju terenie zieleni zorganizowanej. Do tego rodzaju działań na kontrolowanym terenie nie doszło. Na działkach podlegających zwrotowi znajdowała się przypadkowa, dzika zieleń, ogród warzywny, czy też drzewa owocowe. W świetle tych ustaleń organy doszły do prawidłowej konkluzji o braku realizacji celu wywłaszczenia na zwracanych działkach. Powyższej oceny nie zmienia również fakt, że jak wskazywał pełnomocnik skarżącej Gminy, w decyzji z [...] stycznia 1980r. nr [...] (w przedmiocie pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej realizację fragmentu Parku [...]) wskazano, że w pasie 150m od osi rzeki [...] nie należy projektować zieleni wysokiej.

Należy zauważyć, że w decyzji tej zapisano również, że powyższe ograniczenie jest podyktowane względami klimatycznymi, natomiast teren ten należy przeznaczyć na zieleń niską a na pozostałej przestrzeni projektować grupy luźno rozrzuconej zieleni wysokiej, umożliwiającej spływ zimnego powietrza wzdłuż doliny. W decyzji tej wskazano również, że teren oznaczony w planie symbolem E 71ZP (który obejmował również objęte wnioskiem zwrotowym działki) przeznaczony jest pod realizację części parku [...] z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi. Należy więc zauważyć, że powyższe zapisy określały charakter i rodzaj zieleni, jaką należało urządzić w ramach inwestycji polegającej na założeniu parku. Niewątpliwym jest bowiem, że w przypadku realizacji ww. parku zakładano urządzenie w jego ramach zróżnicowanej zieleni z uwagi na uwarunkowania środowiskowe. Na podstawie kolejnych postanowień zawartych w decyzji z dnia [...] stycznia 1980r. nie sposób więc wywieźć wniosku, że pas 150m od osi rzeki [...] nie był przeznaczony pod budowę parku. Zarówno treść wyżej przywoływanego planu miejscowego, jak również postanowienia zawarte w decyzji z dnia [...] stycznia 1980r. wskazują, że teren objęty przedmiotowym wnioskiem zwrotowym był przeznaczony pod budowę Parku [...] z określeniem rodzaju nasadzeń jako zieleni niskiej, która niewątpliwie jest standardowym elementem parku.

Sąd uznał wiec, że zebrane w aktach dowody (w postaci decyzji Wydziału Architektury Nadzoru Budowlanego i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] stycznia 1980r. nr [...] oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1973 r. nr [...]) potwierdzają wyraźny związek nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości (działek nr [...] i nr [...]) z celem wywłaszczenia jakim była budowa parku. Zatem rozstrzygnięcie organów I i II instancji w zakresie stwierdzającym wystąpienie podstawowych przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jako rzeczywiście zbędnej na określony w umowie cel wywłaszczenia jest prawidłowe zarówno w kontekście norm postępowania administracyjnego, jak również norm prawa materialnego.

Wymogom stawianym przez art. 140 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. odpowiada rozstrzygnięcie Starosty zawarte w pkt 2 decyzji z dnia 4 października 2021r,, dotyczące zwrotu przyznanego odszkodowania na rzecz Gminy.

Zgodnie z art. 141 ust. 2 u.g.n., wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu, o którym mowa w art. 140, podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej.

W niniejszej sprawie Starosta w sposób bezpośredni zawarł w swej decyzji rozstrzygnięcie, że wierzytelność Gminy z tytułu zwrotu odszkodowania podlega zabezpieczeniu w postaci ustanowienia hipoteki na nieruchomości zwracanej na rzecz poprzedniego właściciela.

Należy pamiętać, że zgodnie z art. 110 pkt 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2204 ze zm., dalej: u.k.w.h.), hipotekę przymusową można uzyskać także na podstawie decyzji administracyjnej, o ile przepisy szczególne tak stanowią, chociażby decyzja nie była ostateczna".

Z treści powołanego przepisu w powiązaniu z art. 141 ust. 2 u.g.n. wynika, że decyzja administracyjna nie jest źródłem hipoteki, a jedynie podstawą do jej ustanowienia. Treść decyzji zwrotowej o ile zawiera rozstrzygnięcie zobowiązujące do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania (art. 140 ust. 1 u.g.n.) per se stanowi podstawę ustanowienia hipoteki przymusowej, o ile na taką formę zabezpieczenia wierzytelności zdecyduje się Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Użyty w art. 141 ust. 2 u.g.n. zwrot "jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości" należy odnosić do woli wierzyciela ujawnionej już po postępowaniu i poza postępowaniem zwrotowym. Po wydaniu decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i o obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego podejmuje decyzję o zabezpieczeniu tak powstałej wierzytelności. Jeżeli zdecyduje się na zabezpieczenie jej w formie hipoteki przymusowej, wówczas decyzja zwrotowa - stosownie do art. 110 pkt 3 u.k.h.w. w zw. z art. 140 ust. 2 u.g.n. będzie podstawą jej ustanowienia (tak wyrok WSA w Rzeszowie z 12 lutego 2020 r., II SA/Rz 1367/19, LEX nr 3022254).

W niniejszej sprawie Starosta wprost wskazał w decyzji formę zabezpieczenia w postaci hipoteki przymusowej na zwracanej nieruchomości. Gmina nie kwestionując poprawności powyższego zapisu zarzuciła, że przedmiot zabezpieczenia jest niewydzieloną wieczystoksięgową częścią nieruchomości. Zarzut ten jawi się jako niezasadny. W pierwszej kolejności wskazać należy, że na mocy kontrolowanych decyzji doszło do zwrotu na rzecz G. F. trzech działek o nr [...], [...] i [...] – wydzielonych z działek odpowiednio nr [...] i [...], stanowiących własność Gminy Miasto [...]. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja z podziału nieruchomości – tj. działek nr [...] i [...] w celu wydzielenia działek podlegających zwrotowi. Zatem działki będące przedmiotem przedmiot zwrotu a w dalszej kolejności zabezpieczenia zostały wydzielone. Należy wskazać że skutkiem decyzji o zwrocie nieruchomości jest przywrócenie prawa własności następcom prawnym poprzedniego właściciela. Decyzja o zwrocie nieruchomości stanowi następnie oparcie dla odłączenia zwracanej nieruchomości z aktualnej księgi wieczystej i założenia dla niej odrębnej księgi wieczystej, w której prawo własności zostanie wpisane na rzecz nowego podmiotu właścicielskiego. Decyzja o zwrocie stanowi również podstawę dla ustanowienia hipoteki przymusowej. W niniejszej sprawie przedmiot zwrotu a w konsekwencji i działki będące przedmiotem zmian własnościowych zostały należycie oznaczone i wyodrębnione.

Należy również pamiętać, że zabezpieczenie wierzytelności w formie hipoteki przymusowej jest domeną prawa cywilnego a zostało uregulowane w art. 110 pkt 3 u.k.w.h. , zgodnie z którym, hipotekę przymusową można uzyskać na podstawie decyzji administracyjnej, o ile przepisy szczególne tak stanowią, choćby decyzja nie była ostateczna. Takim przepisem szczególnym jest art. 141 ust. 2 zd. 2 u.g.n., który stanowi, że jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Oznacza to, że o możliwości ustanowienia hipoteki przymusowej decyduje pozytywny przepis art. 141 ust. 2 zd. 2 u.g.n. w zw. z art. 110 pkt 3 u.k.w.h. (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 22 czerwca 2016r., II SA/Rz 1473/15, baza CBOSA).

Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.