Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 559/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-01-19 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art.  245  par.  1,2,3 i 4, 246  par.  2  pkt  2,  art.  258  par.  1 i 2  pkt  7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego V. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W sprawie Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe V] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C]wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniała, iż jest w trudnej sytuacji finansowej z powodu niewielkiej ilości zleceń wykonania prac budowlanych w okresie zimowym. Podała, że wartość jej środków trwałych wynosi 95.392,72 zł, wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych to 50.000 zł, w ostatnim roku obrotowym osiągnęła zysk w kwocie 22.895,39 zł, natomiast na rachunku bankowym posiada kwotę 1.914,94 zł. Wskazała również, że uregulowała sporne we wszystkich sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu należności podatkowe w łącznej kwocie 9.291,68 zł, aby móc uczestniczyć w przetargach publicznych.

Mając na uwadze, że oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, wezwano skarżącą spółkę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej (bilansu i rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy, oświadczeń o osiągniętym przychodzie za październik, listopad i grudzień 2008 r., wyciągów ze wszystkich posiadanych przez stronę skarżącą rachunków bankowych, w tym dewizowych, za ostatnie trzy miesiące oraz innych dokumentów, które potwierdzałyby okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie).

W odpowiedzi na to wezwanie do akt sprawy przedłożono fotokopie bilansu sporządzonego według stanu na dzień 31 grudnia 2007 r., rachunku zysków i strat z dnia 27 marca 2008 r., wyciągów z rachunku bankowego spółki za okres od dnia 15 do dnia 17 listopada oraz od dnia 24 do dnia 29 grudnia 2008 r. oraz oświadczenia osoby prowadzącej rachunkowość skarżącej spółki o poniesieniu przez stronę w październiku i listopadzie 2008 r. straty w kwocie 26.299,51 zł. Z dostarczonych dokumentów wynika, że saldo rachunku bankowego wnioskodawcy w okresie, którego dotyczą przedłożone wyciągi, nie spadło poniżej kwoty 68.613,44 zł, rachunek zysków i strat sporządzony na koniec 2007 r. zamknął się zyskiem netto w wysokości 112.477 zł, rok poprzedni kwotą 22.895,39 zł, natomiast jego rzeczowe aktywa trwałe warte są 109.142,72 zł.

Na wskazanie z urzędu zasługuje fakt, że w sprawie postanowieniem z dnia 6 października 2008 r. Sąd odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w identycznym zakresie. Skarżąca nie złożyła zażalenia od tego orzeczenia.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),

prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy procesowej). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie z uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.

Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca nie dostarczyła mimo wezwania wszystkich informacji oraz dokumentów wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie nie przedstawiła innych dokumentów, których treść uprawdopodobniłaby, iż jej aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego przez nią wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej wnioskodawcy, podlegającej ocenie w postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych dokumentów. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych oparte będzie na ustaleniu, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 2 pkt 2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznać trzeba, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie jest obecnie w stanie wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych.

Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim okoliczność prowadzenia przez spółkę zyskownej działalności gospodarczej. Jej zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł 112.477 zł (netto). W roku 2008 spółka posiadała środki trwałe o wartości 109.142,72 zł. Natomiast operacje dokonywane na rachunku bankowym spółki oraz zgromadzone na tym rachunki środki pieniężne w kwocie co najmniej 68.613,44 zł świadczą o posiadaniu przez nią dostatecznych środków na ponoszenie kosztów sądowych, i to mimo wykazanej za październik i listopad 2008 r. straty poniesionej w prowadzonej przez spółkę działalności. Podana kwota straty (26.299,51 zł) nie pomniejsza bowiem posiadanych przez stronę aktywów w stopniu, który uzasadniałby przyjęcie braku zdolności uiszczania opłat sądowych.

Odmawiając przyznania stronie prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Nie do zaakceptowania jest tym samym sytuacja, w której strona żąda zwolnienia od kosztów sądowych ponosząc jednocześnie inne wydatki związane z prowadzeniem swojej działalności gospodarczej, choćby umożliwiające jej uczestniczenie w publicznych przetargach.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.