Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 636/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 113 § 1 i art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 19 ust. 1 w zw. z art. 21
journal: Dz.U. 2008 nr 141 poz 892
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2007 nr 176 poz 1242
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia NSA Anna Lech Protokolant asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1652/10 w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 3 sierpnia 2010 r. nr 348/Pers w przedmiocie należności finansowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1652/10 oddalił skargę T.K. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie należności finansowych.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 13 ust. 1–3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz. 1242) w związku z art. 4 pkt 54 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.) stwierdził zwolnienie płk T.K. z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa z powodu niezłożenia w terminie oświadczenia lustracyjnego przez żołnierza zobowiązanego do jego złożenia.

Na podstawie powyższej decyzji wymienionemu oficerowi w dniu 9 lipca 2008 r. wypłacona została odprawa oraz pozostałe należności pieniężne należne żołnierzowi w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Potwierdza to wydane zaświadczenie o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych do celów ewidencyjno-finansowych oraz zaopatrzenia emerytalno-rentowego znajdujące się w aktach sprawy.

W dniu 28 lipca 2008 r. T.K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], stwierdził niedopuszczalność odwołania uznając, że jest one wydane dla celów ewidencyjnych. Na skutek wniesionej przez wyżej wymienionego skargi sprawę rozpoznawał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 227/09 uchylił zaskarżone postanowienie.

Następnie, Minister Obrony Narodowej, na skutek złożonego przez T.K. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] zmienił termin zwolnienia wyżej wymienionego z zawodowej służby wojskowej na dzień 14 lipca 2008 r., w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi T.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1570/09 uchylił zaskarżoną decyzję.

Minister Obrony Narodowej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], uchylił decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień 30 kwietnia 2010 r., w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W związku z powyższym, T.K. w dniu 13 kwietnia 2010 r. zgłosił się w Szefostwie Transportu i Ruchu Wojsk – Centrum Koordynacji Ruchu Wojsk w W., celem pełnienia dalszej służby wojskowej, co znajduje odzwierciedlenie w rozkazie dziennym nr 29 Szefa Szefostwa Transportu i Ruchu Wojsk – Centrum Koordynacji Ruchu Wojsk w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Następnie na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dniem [...] kwietnia 2010 r. T.K. rozkazem dziennym nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. został skreślony z ewidencji Szefostwa Transportu i Ruchu Wojsk – Centrum Koordynacji Ruchu Wojsk w W.

W związku z tym zostało sporządzone świadectwo służby, odpis przebiegu służby wojskowej z akt personalnych żołnierza oraz w dniu 11 maja 2010 r. doręczono T.K. decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] przyznającą mu:

1) uposażenie zasadnicze od dnia 13 kwietnia 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r. w kwocie 4380 zł.,

2) dodatek za długoletnią służbę wojskową od dnia 13 kwietnia 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r. w kwocie 1095 zł.,

3) ekwiwalent pieniężny za 2 dni urlopu wypoczynkowego i 15 dni dodatkowego urlopu wypoczynkowego, w wysokości 1/22 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby woskowej za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego urlopu wypoczynkowego, tj. łącznie w kwocie 7051,09 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji T.K. zarzucił naruszenie praw żołnierza zawodowego zwalnianego z zawodowej służby wojskowej. W jego ocenie organ powinien przyznać mu uposażenie i świadczenia pieniężne za cały okres nieprzerwanej służby do 30 kwietnia 2010 r.

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podał, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt. II SA/Wa 1570/09, którym uchylono decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], nie skutkował przywróceniem T.K. do służby. Wskazał, że wydana w wyniku powyższego wyroku decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2010 r. w swoim rozstrzygnięciu uchyliła decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustaliła nową datę zwolnienia na dzień 30 kwietnia 2010 r. Decyzja ta określiła zatem skutki ex nunc, czyli na przyszłość licząc od chwili uprawomocnienia się tej decyzji.

Stwierdził, że w okresie, gdy decyzja o zwolnieniu ze służby korzystała z domniemania legalności, T.K. pozostając w służbie, faktycznie jej nie pełnił, tzn. nie wykonywał obowiązków służbowych (pobierał emeryturę wojskową), a zatem Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych nie miał podstaw prawnych do wypłacania uposażenia za ten okres.

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego odwołując się do treści art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) wyjaśnił, że z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie. Z kolei, z art. 76 ust. 1 tej ustawy wynika, że prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej. Prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym żołnierz zawodowy został zwolniony ze służby, zginął lub zmarł (art. 76 ust. 4 omawianej ustawy). Pełnienie służby wojskowej wiąże się z aktywnym wykonywaniem przez żołnierza powierzonych mu obowiązków, stąd nie można uznać, że uposażenie przysługiwało żołnierzowi wyłącznie z powodu pozostawania w stosunku służbowym. Podkreślił, że odwołujący się był emerytem wojskowym i faktycznie pozostawał poza służbą.

W ocenie organu drugiej instancji, skoro decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. zwolniono odwołującego się z zawodowej służby wojskowej, to do chwili uprawomocnienia się wyroku uchylającego ww. decyzję, jej skutków nie można uznać za niebyłe. Organ pierwszej instancji zatem prawidłowo zastosował art. 76 ust. 4 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i nie przyznał T.K. uposażenia oraz innych należności za okres od dnia 1 sierpnia 2008 r. do dnia 12 kwietnia 2010 r. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego wskazał, że w powyższym okresie T.K. korzystał z uprawnień, jakie wiąże ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej ustawa pragmatyczna, tzn. otrzymał odpowiednie należności pieniężne (odprawę, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy – 41 dni, dodatkowe uposażenie roczne za 2008 r., gratyfikację urlopową niewykorzystaną w roku zwolnienia ze służby, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany przejazd na koszt wojska w roku za 2008 r.), a także przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane, przez wojskowy organ emerytalny, co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby oraz nabył status emeryta wojskowego.

Odnosząc się do zarzutów odwołującego wyjaśnił, że uchylenie decyzji oznacza jedynie przerwanie biegu jej skutków prawnych, nie zaś wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. A zatem decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. wywoływała skutki prawne do czasu jej prawomocnego uchylenia.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi T.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz przepisów wykonawczych do ustawy regulujących zasady i procedury, które powinny być zastosowane po uchyleniu decyzji o zwolnieniu ze służby i po "właściwym" przeprowadzeniu procedury zwolnienia ze służby wojskowej. Skarżący podniósł, że decyzja Ministra Obrony Narodowej ostatecznie ustalająca datę zwolnienia ze służby na dzień 30 kwietnia 2010 r. nie określiła zasad jego powrotu do zawodowej służby wojskowej, zasad rozliczenia i wypłaty z tytułu utraconego uposażenia oraz innych należności przysługujących mu ze stosunku służby. Po wydaniu przedmiotowej decyzji w dniu [...] marca 2010 r. nie został on powiadomiony o terminie i zasadach powrotu do służby, o procedurze zwolnienia, oraz o konieczności lub braku konieczności zgłoszenia gotowości do służby. Nie otrzymał też żadnego rozkazu, instrukcji, czy nawet informacji od organu. Skarżący nie zgodził się z ustaloną przez organ wojskowy datą powrotu do służby i okresem pozostawania w służbie od dnia 13 do dnia 30 kwietnia 2010 r.

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie może zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób istotny, który dawałby podstawę do jej uchylenia.

W uzasadnieniu wyroku podał, że do zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej doszło na skutek niezłożenia przez niego w terminie oświadczenia lustracyjnego, któremu to obowiązkowi podlegał na mocy art. 13 ust. 1–3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz. 1242) w związku z art. 4 pkt 54 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.). Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. w części stwierdzająca zwolnienie płk T.K. z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa (doręczona stronie w dniu 14 lipca 2008 r.) nie została uchylona, natomiast na skutek kolejnych wyroków sądowych (z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 227/09 i z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1570/09) ostatecznie została określona data zwolnienie ze służby na dzień 30 kwietnia 2010 r.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że istota sporu sprowadza się do wyjaśnienia, czy żołnierz zawodowy, który faktycznie zaprzestał pełnienia zawodowej służby wojskowej i korzystał z zaopatrzenia emerytalnego, zachowuje prawo do uposażenia i innych świadczeń pieniężnych związanych ze służbą, za okres pozostawania w stosunku służbowym, na skutek uchylenia po wyrokach sądowych decyzji w części określającej datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że art. 13 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz. 1242) stanowi szczególny samoistny tryb zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej (lex specialis). Z przepisu tego wynika, iż oficer (m.in. w stopniu etatowym pułkownika) był obowiązany złożyć oświadczenie lustracyjne w terminie miesiąca od pisemnego powiadomienia organu wojskowego o tym obowiązku. Powiadomienie żołnierza o obowiązku lustracyjnym następowało w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie powołanej ustawy, tj. od dnia 1 stycznia 2008 r. Niedopełnienie przez oficera obowiązku złożenia oświadczenia dotyczącego pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z tymi organami w okresie od dnia 22 lipca 1944 do dnia 31 lipca 1990 r. skutkowało rozwiązaniem stosunku zawodowej służby wojskowej z mocy prawa. Analiza treści powyższego przepisu prowadzi do wniosku, iż wolą ustawodawcy było, aby po wejściu w życie powołanej ustawy żołnierze zawodowi, którzy wbrew obowiązkowi nie złożą oświadczenia lustracyjnego, zostali zwolnieni ze służby. W tym wypadku zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następowało z mocy prawa (niezależnie od woli organu wojskowego), zaś na organie wojskowym spoczywał obowiązek niezwłocznego rozliczenia żołnierza zawodowego z obowiązków służbowych i wydania decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, określającej termin zwolnienia.

Oznacza to, że decyzja wydana na podstawie powołanego przepisu, z mocy samej ustawy, wywiera określone skutki prawne. Wniesienie przez stronę odwołania od takiej decyzji nie wstrzymuje jej wykonania co do samego zwolnienia ze służby (wprowadza zakaz wykonywania służby, pełnienia obowiązków służbowych), wpływa jedynie na termin ostatecznego zwolnienia ze służby (pozostawania w służbie, a ściślej jedynie w stosunku służbowym bez pełnienia obowiązków służbowych). W tym zakresie odwołał się do orzecznictwa sądowego na tle art. 230 ust. 4 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, Dz.U. Nr 74, poz. 676 ze zm. (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2006 r. sygn. akt I OSK 96/06).

W ocenie Sądu pierwszej instancji, usunięcie wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1570/09 z obrotu prawnego decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] nie spowodowało przywrócenia pierwotnego stanu prawnego. W dalszym ciągu w obrocie prawnym pozostawała decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] rozwiązująca ze skarżącym stosunek służbowy. Po wydaniu ww. wyroku, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie został on przywrócony do wykonywania służby, lecz został przywrócony stan pozostawania w stosunku służbowym. Pozostawanie w stosunku służbowym nie jest równoznaczne z pełnieniem służby. W znaczeniu prawnym, czym innym jest kwestia ustania obowiązywania rozkazu ustalającego datę zwolnienia ze służby, a czym innym zasadność żądania wypłaty uposażenia i innych świadczeń za okres pozostawania w stosunku służbowym bez wykonywania obowiązków służbowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odwołując się do art. 72 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stwierdził, że z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, iż uposażenie i dodatki do uposażenia przysługują żołnierzowi tylko i wyłącznie, gdy "pełni" on służbę wojskową. Zgodnie z art. 19 powołanej ustawy żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową: 1) na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 1 i art. 24 ust. 1; 2) w rezerwie kadrowej; 3) w dyspozycji.

Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że pozostawanie żołnierza tylko w stosunku służbowym, bez pełnienia służby (wykonywania zadań służbowych), nie uprawnienia do otrzymania uposażenia i stosownych dodatków (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 1298/05). Pełnienia służby nie można utożsamiać jedynie z samym trwaniem stosunku służbowego, albowiem prawo do uposażenia żołnierza związane jest z faktem pełnienia służby, a nie tylko z pozostawaniem w stosunku służbowym. Inne przypadki uzasadniające przedmiotowe uprawnienia mają charakter wyjątkowy i zostały określone w ustawie. Należą do nich m.in. choroba, urlop, pozostawanie w rezerwie lub dyspozycji – art. 89 ust. 1 omawianej ustawy.

Sąd pierwszej instancji podał, że skoro organ wojskowy uznał, iż skarżący w dniu 13 kwietnia 2010 r. zgłosił gotowość do pełnienia służby, co potwierdza rozkaz Szefa Szefostwa Transportu i Ruchu Wojsk – Centrum Koordynacji Ruchu Wojsk w W. z dnia 26 kwietnia 2010 r. oraz mając na uwadze art. 134 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), to stwierdzić należy, iż przyznanie skarżącemu za okres od dnia 13 do dnia 30 kwietnia 2010 r. uposażenia zasadniczego wraz z dodatkiem za wieloletnie służbę wojskową oraz ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy mieści się w granicach prawa. Przyjmując zastosowaną przez organ korzystną dla skarżącego interpretację przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, że we wskazanym okresie pozostawał on w dyspozycji (taką możliwość potencjalnie dopuszcza art. 21 ust. 1 i 4 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych), gdyż nie mógł on wbrew ustawowemu zakazowi pełnić służby, to uznać należy, iż przyznanie za wskazany powyżej okres uposażenia i ekwiwalentu było prawnie dopuszczalne. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że poza sporem pozostaje, iż do dnia 13 kwietnia 2010 r. skarżący służby nie pełnił pozostając na zaopatrzeniu emerytalnym. A zatem jego roszczenie o wypłatę należności pieniężnych z tytułu pełnienia służby wojskowej za okres wcześniejszy nie jest zasadne.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: P.p.s.a.) skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł T.K. reprezentowany przez adwokata i zaskarżając go w całości zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 19 ust. 1 w zw. z art. 21 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) przejawiające się w błędnej interpretacji tego przepisu i bezzasadnym przyjęciu, że decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej wydana na podstawie art. 13 ust. 1–3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz. 1242), pozostawała w obrocie prawnym i spowodowała ten skutek, że skarżący nie został przywrócony do wykonywania służby, lecz został przywrócony stan pozostawania w stosunku służbowym;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię art. 13 ust. 1–3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz. 1242), przez przyjęcie, że przepis ten wprowadza zakaz wykonywania obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej;

3) naruszenie przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 113 § 1 P.p.s.a., w sytuacji gdy sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona – w zakresie kiedy faktycznie nastąpiło zwolnienie skarżącego z pełnienia służby wojskowej, a ponadto art. 141 § 4 ustawy, polegające na sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób ograniczony do wskazania, że kwestionowane decyzje organów nie naruszają prawa, ponieważ organ zastosował korzystną dla strony interpretację przepisów ustawy pragmatycznej, iż skarżący pozostawał w dyspozycji (w okresie od dnia 13 do dnia 30 kwietnia 2010 r.) w sytuacji faktycznej i prawnej takiej, że w tej sprawie nie została wydana żadna decyzja organu. Wobec tego skarżącemu za okres do dnia 13 kwietnia 2010 r. nie przysługuje roszczenie o wypłatę należności pieniężnych bowiem nie pełnił służby, a pozostawał w tym okresie na zaopatrzeniu emerytalnym. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji pominął to, że decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] została doręczona skarżącemu w dniu 14 lipca 2008 r., a decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] zmieniająca ją w zakresie daty zwolnienia ze służby wojskowej została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1570/09, stwierdzającym, że nie podlega ona wykonaniu w całości, i nie odniósł się do podnoszonych w tym zakresie argumentów skarżącego.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że podstawa zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej (art. 13 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw), nie stanowi, że w takim przypadku wydawana jest decyzja do celów ewidencyjnych. Decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nie została wydana dla celów ewidencyjnych stwierdzających fakt zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa. Wydawanie rozkazów personalnych do celów ewidencyjnych określa art. 115 ust. 3 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepis ten nie ma zastosowania w przypadku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w trybie art. 13 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw. Samo niezłożenie oświadczenia lustracyjnego nie powodowało automatycznego zwolnienia żołnierza ze służby, konieczne było bowiem dokonanie czynności zwolnienia. Zdaniem skarżącego czynności te nie zostały przeprowadzone we właściwym czasie. Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji skarżący nie został przeniesiony do ostatecznie ustalonej daty zwolnienia 30 kwietnia 2010 r. do dyspozycji, czy do rezerwy kadrowej.

Autor skargi kasacyjnej wskazał, że decyzję [...] stwierdzająca zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa, wydano w dniu 9 lipca 2008 r., a więc po czterech miesiącach od dnia złożenia przez skarżącego oświadczenia lustracyjnego (27 marca 2008 r.) nie określając jego statusu. Nie wydano żadnego rozkazu o odsunięciu go od wykonywania obowiązków służbowych. W ocenie skarżącego Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej analizy art. 19 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, lecz wyciągnął błędne wnioski. Skoro nie został on zwolniony ze służby, to należy przyjąć, że pozostawał na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej (art. 19 ust. 1 pkt 1 tej ustawy), a nie w stosunku służbowym.

Skarżący zakwestionował również stanowisko Sądu pierwszej instancji, że pozostawał w dyspozycji. Zgodnie z art. 21 ust. 1 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz zawodowy, w stosunku do którego została wydana decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, może być na okres do dnia zwolnienia z tej służby przeniesiony do dyspozycji. W takiej sytuacji – z dniem przeniesienia do dyspozycji – zwalnia się żołnierza z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego (art. 21 ust. 2 powołanej ustawy). Podkreślił, że w tej sprawie żadna decyzja (rozkaz) o przeniesieniu skarżącego do dyspozycji, nie została wydana, a zatem twierdzenie Sądu pierwszej instancji, iż organ zastosował korzystną dla niego interpretację przepisów jest bezpodstawne. Nie ocenił również procedury zwolnienia skarżącego ze służby.

Autor skargi kasacyjnej stwierdził, że przyjmując tok rozumowania Sądu pierwszej instancji należałoby przyjąć, że skarżący powinien pozostawać w dyspozycji od dnia 10 kwietnia 2008 r., kiedy to rzekomo przestał wykonywać obowiązki służbowe do dnia 30 kwietnia 2010 r. Kolejno zmieniane na mocy wyroków sądowych daty zwolnienia nie doprowadzały do czynności faktycznej zwolnienia ze służby. Nie było w tym zakresie żadnych dokumentów wykonawczych. Nie zgodził się ze twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, iż art. 13 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. wprowadził ustawowy zakaz pełnienia służby do dnia zwolnienia. Podkreślił, że do dnia 30 kwietnia 2010 r. skarżący nie został skutecznie zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Odmienne stanowisko prowadziłoby do wniosku, że skarżący został zwolniony ze służby wojskowej dwukrotnie, raz na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. a drugi raz dnia 30 kwietnia 2010 r. bez wskazywania podstawy prawnej i stosownej decyzji. Taki rozróżnienie spowodowało dla skarżącego negatywne skutki w zakresie wysokości przysługującego świadczenia emerytalnego.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 113 § 1 P.p.s.a. stwierdził, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, co miało wpływ na jej wynik. Skoro w uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób istotny, lecz nie wskazuje tych naruszeń, to działa wbrew nakazowi sądowoadministracyjnej oceny prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.

Z kolei, przedstawiając zarzut naruszenia art. 141 § 1 P.p.s.a. wskazał, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się do argumentów podnoszonych w skardze, w tym do braku powiadomienia o decyzji nr [...] Ministra Obrony Narodowej, terminie i zasadach przeprowadzenia procedury zwolnienia. Zdaniem skarżącego uniemożliwia to ocenę prawidłowości zaskarżonego wyroku. Stwierdził, że stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.

W związku z powyższym, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku jest prawidłowy albo nie został przez stronę skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r. FSK 68/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120).

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, iż stosownie do treści art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzut ten może zostać uwzględniony wówczas, gdy uchybienie Sądu pierwszej instancji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie przez ustawodawcę słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu powinien zachodzić związek przyczynowy. Związek ten nie musi być realny, wystarczy, że zaistniała hipotetyczna możliwość odmiennego wyniku sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako nietrafny ocenić należy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 113 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że przewodniczący zamyka rozprawę, gdy Sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Zauważyć należy, że przepis ten ma charakter porządkowy, określa moment zakończenia fazy rozpoznawczej postępowania przed sądem administracyjnym. Treść normatywna tego przepisu wyraża się w tym, że przewodniczący powinien zamknąć rozprawę po wysłuchaniu wszystkich obecnych i uprawnionych do zabrania głosu, a więc z chwilą uzyskania stanu zdolności do wydania wyroku, gdy zostały wyczerpane przedstawione przez strony środki odwołania i to wbrew przekonaniu skarżącego niezależnie od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej (por. wyroki NSA z dnia 24 listopada 2010 r., I FSK 1953/09; z dnia 20 lutego 2009 r. II FSK 1733/07, Lex nr 351627).

Ocena spełnienia przesłanek określonych w art. 113 § 1 P.p.s.a. należy do Sądu, powinny one uwzględniać zasady procesowe, a w szczególności możliwość skorzystania przez strony z ich uprawnień procesowych (por. wyrok SN z dnia 11 kwietnia 2000 r. II CKN 237/00, OSNC 2000, nr 10, poz. 190).

W rozpoznawanej sprawie strony skorzystały z uprawnień procesowych. A zatem przepis art. 113 § 1 P.p.s.a. nie został naruszony.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten nakazuje Sądowi pierwszej instancji przedstawienie w uzasadnieniu wyroku zwięzłego stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jako samodzielnej podstawy kasacyjnej może być skuteczny tylko wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09). Za pomocą tego zrzutu nie można skutecznie zwalczać stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Z uzasadnienia tego zarzutu wynika, że autor skargi kwestionuje stan faktyczny będący podstawą rozstrzygnięcia i ocenę zebranych w sprawie dowodów oraz nie zgadza się z wnioskami wysnutymi przez organ i zaaprobowanymi przez Sąd pierwszej instancji. Tymczasem spoczywający na sądzie administracyjnym obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu faktycznego sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a. obejmuje przytoczenie ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne, uznanych przy wyrokowaniu za prawidłowe. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Spór dotyczy tego, czy organy, a w ślad za nimi Sąd pierwszej instancji zajęły prawidłowe stanowisko, dotyczące kwestii merytorycznej, tj. czy skarżący, który faktycznie zaprzestał pełnienia zawodowej służby wojskowej i korzystał z zaopatrzenia emerytalnego, zachował prawo do uposażenia i innych świadczeń pieniężnych związanych ze służbą, za okres pozostawania w stosunku służbowym, na skutek uchylenia po wyrokach sądowych decyzji w części obejmującej datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, a więc analizy przepisów prawa materialnego. Ocena prawidłowości tego stanowiska nie może być jednak skutecznie podważona zarzutem naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. Fakt, że skarżący nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu pierwszej instancji i motywami zaskarżonego wyroku nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada prawu w rozumieniu tego przepisu.

W konsekwencji dla oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny ustalony przez Sąd w uzasadnieniu wyroku.

Nie zasługują na uwzględnienie również zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego.

Przypomnieć należy, że przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uległy naruszeniu przez Sąd wydający zaskarżony wyrok. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu (ewentualnie innych jednostek redakcyjnych) oraz wyjaśnienie na czym to naruszenie polegało (art. 176 P.p.s.a.). Dopełnienie tych wymogów jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi Naczelny Sąd Administracyjny jest związany (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Aby skarga kasacyjna mogła być przedmiotem merytorycznego rozpoznania autor skargi kasacyjnej obowiązany jest wskazać konkretny przepis prawa materialnego naruszony przez Sąd pierwszej instancji, ze wskazaniem na czym jego zdaniem polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, jaka powinna być wykładnia właściwa lub jaki inny przepis powinien być zastosowany. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest nie tylko zobowiązany, ale wręcz nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd pierwszej instancji.

W konsekwencji oznacza to, że Sąd pierwszej instancji nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały wadliwie sformułowane.

W rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 19 ust. 1 w zw. z art. 21 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przejawiający się w błędnej interpretacji tego przepisu przez przyjęcie, że decyzja MON z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej pozostawała w obrocie prawnym i spowodowała ten skutek, że skarżący nie został przywrócony do wykonywania służby, lecz został przywrócony stan pozostawania w stosunku służbowym został sformułowany wadliwie. Przepis art. 19 ust. 1 cyt. ustawy wyjaśnia pojęcie pełnienia służby. Z kolei przepis art. 21 tej ustawy przewiduje możliwość przeniesienia do dyspozycji żołnierza zawodowego, w stosunku do którego została wydana decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Sposób sformułowania tego zarzutu wskazuje, że skarżący w istocie kwestionuje ustalenia faktyczne, jakie legły u podstaw zaskarżonego wyroku, a nie wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Poddaje bowiem w wątpliwość ocenę ustaleń Sądu pierwszej instancji i organów, że usuniecie wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1570/09 z obrotu prawnego decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] nie spowodowało przywrócenia skarżącego do wykonywania służby, lecz oznaczało, że przywrócony został stan pozostawania w stosunku służbowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postawienie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego, w celu podważenia ustaleń stanu faktycznego, przyjętego przez Sąd pierwszej instancji jest zatem nieskuteczne.

Jako nietrafny ocenić należy także zarzut naruszenia art. 13 ust. 1–3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz. 1242) poprzez jego błędną wykładnię, iż przepis ten wprowadza zakaz wykonywania obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Sąd pierwszej instancji analizując treść powołanego przepisu wskazał jedynie, że w przypadku niezłożenia w terminie oświadczenia lustracyjnego przez żołnierza zawodowego zobowiązanego do jego złożenia zwalnia się go z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa. Wyjaśnił, że decyzja wydana na podstawie powołanego przepisu wywołała określone skutki prawne. Odrębnym zagadnieniem jest kwestia ustania obowiązywania decyzji ustalającej datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu w oparciu o art. 184 P.p.s.a.

Odnośnie zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku pełnomocnika organu o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego wyjaśnić należy, że § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) przewiduje odpowiednio stawki bądź za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Za inne czynności radcy prawnego podejmowane w tym stadium postępowania sądowego, powołany przepis rozporządzenia nie ustala stawek minimalnych. Oznacza to, że w przypadku owych innych czynności radcy prawnego np. sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną brak jest merytorycznej podstawy do określenia niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego w sposób określony w art. 205 § 2 i 3 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.