Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 582/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1. art. 3 pkt. 15a, art. 30 ust. 1 i 2, art. 23a ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 9
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 1971 nr 149 poz 2 art. 12 ust. 1, art. 73
law: Rozporządzenie Rady nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie
journal: Dz.U.UE.L 1972 nr 74 poz 1 art. 10 ust. 1 lit. a
law: Rozporządzenie Rady EWG Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie  stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do  członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2010r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia (...) maja 2010 r. nr (...), II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Kwiecińska /-/ J.Zieliński


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia (...) sierpnia 2007 r. nr (...), wydaną na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.); rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 02 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), orzekł o przyznaniu B. K. świadczenia w postaci: zasiłku rodzinnego na syna P. K. w wysokości (...) zł miesięcznie w okresie od (...) września 2007 r. do (...) sierpnia 2008 r.; zasiłku rodzinnego na córkę K. K. w wysokości (...) zł miesięcznie w okresie od (...) września 2007 r. do (...) sierpnia 2008 r.; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości (...) zł miesięcznie przyznany na P. K. Decyzję wydano w rozpatrzeniu wniosku B. K., złożonego w dniu (...) lipca 2007 r.

Pismem z dnia (...) stycznia 2009 r. Marszałek Województwa W. poinformował Burmistrza Miasta S., że Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w P., jako instytucja właściwa do realizacji zadań w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustalił, iż w okresie od dnia (...) sierpnia 2007 r. do dnia (...) października 2007 r., w sprawie przyznania świadczenia rodzinnego B. K. miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ jej mąż – J. K. w powyższym okresie podlegał ustawodawstwu niemieckiemu z tytułu wykonywanej pracy sezonowej na terenie Niemiec. Tym samym organem właściwym do wydania decyzji administracyjnych w przedmiocie świadczeń rodzinnych przysługujących z polskiego ustawodawstwa jest Marszałek Województwa, który nie może orzec w sprawie dopóki z obrotu prawnego nie zostanie wyeliminowane decyzja Burmistrza Miasta S.

W następstwie wyżej wskazanego pisma Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia (...) listopada 2009 r. nr (...) uchylił w całości decyzję własną z dnia (...) sierpnia 2007 r. przyznającą B. K. świadczenia rodzinne na syna P. oraz córkę K. od dnia (...) września 2007 r. do (...) sierpnia 2008 r. Decyzję wydano działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 14, art. 23a, art. 25, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych; § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 02 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz art. 104, art. 107, art. 163 kpa.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w związku z uzyskaną z Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej informacją, iż w sprawie przyznanych B. K. zasiłków rodzinnych, zastosowanie znajdują przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, niezbędne stało się wydanie, na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzji uchylającej decyzję przyznającą świadczenie rodzinne od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przytaczając przepis art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych organ podał także, iż nienależnie pobrane świadczenia w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, podlegają dochodzeniu przez marszałka województwa.

Marszałek Województwa W., decyzją z dnia (...) marca 2010 r., nr (...), działając na podstawie art. 73 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE nr L 149 z dnia 05 lipca 1971 r. ze zm.) w związku z art. 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych orzekł o nie przyznaniu B. K. na dziecko P. K. zasiłku rodzinnego na okres od dnia (...) września 2007 r. do dnia (...) października 2007 r. oraz jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz o nie przyznaniu na dziecko K. K. zasiłku rodzinnego na okres od dnia (...) września 2007 r. do dnia (...) października 2007 r.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wyjaśnił, że z uwagi na fakt, że w sprawie doszło do stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, właściwym organem do rozpoznania wniosku B. K. o przyznanie świadczenia rodzinnego był Marszałek Województwa. Następnie wskazano, że B. K. od dnia (...) września 2007 r. do dnia (...) października 2007 r. była osobą nieaktywną zawodowo, gdyż posiadała status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, natomiast jej mąż – J. K., wykonywał pracę najemną na terenie Niemiec od dnia (...) sierpnia 2007 r. do (...) października 2007 r. oraz wystąpił tam z wnioskiem o świadczenia rodzinne. Dzieci wnioskodawczyni zamieszkują wraz z nią na stałe w Polsce. Mając na względzie powyższe ustalenia organ wskazał, że zgodnie z art. 73 rozporządzenia nr 1408/71, pierwszeństwo uzyskania zasiłku rodzinnego przysługiwało wnioskodawczyni ze strony instytucji niemieckich.

Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia (...) maja 2010 r. nr (...) (zaskarżona decyzja pierwszoinstancyjna), działając na podstawie art. 30, art. 32, art. 73 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.) oraz art. 104, art. 107 kpa i art. 163 kpa, zobowiązał B. K. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego na dzieci: P. K. i K. K. wypłaconego na podstawie decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia (...) sierpnia 2007 r. wypłaconego za okres od (...) grudnia 2007 r. do (...) września 2008 r. wraz z ustawowymi odsetkami.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ powtórzył dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała świadczenie rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5 ustawy oświadczeniach rodzinnych, zobowiązana jest do ich zwrotu za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji lub zmianie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. W ocenie Burmistrza w przedmiotowej sprawie zaszła powyższa okoliczność, co uzasadniało wydanie przedmiotowej decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. K. podnosząc, że jej mąż pracował sezonowo w Niemczech w okresie od (...) sierpnia 2007 r. do (...) października 2007 r., dlatego w sprawie nie zachodzi potrzeba stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skarżąca podniosła, że przedmiotowa decyzja jest krzywdząca, a organ nie informował wcześniej wnioskodawczyni, że istnieją przepisy dotyczące kumulacji świadczeń rodzinnych. Skarżąca wskazała, że jej mąż pobrał jedynie zasiłek za okres w jakim pracował w Niemczech, a więc ewentualny zwrot świadczeń mógłby dotyczyć wyłącznie trzech miesięcy, za okres sierpień – październik 2007. W dalszej części uzasadnienia skarżąca wskazała na ciężką sytuację materialną rodziny, bowiem jest nadal osobą bezrobotną, a jedynym żywicielem rodziny jest jej mąż, zatrudniony jako kierowca w firmie transportowej w Ś. za wynagrodzeniem ok. (...) zł miesięcznie. Wniosła o umorzenie należności w oparciu o art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.decyzją z dnia (...) czerwca 2010 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia (...) maja 2010 r.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu powyższej decyzji powtórzył dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stanowiło konsekwencję uprawomocnienia się rozstrzygnięcia dotyczącego uchylenia decyzji przyznającej świadczenie rodzinne.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. K. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko oraz wskazując dodatkowo, że w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia kwoty nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko oraz wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga okazała się zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia (...) maja 2010 r. w przedmiocie zwrotu przez B. K. nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od (...) grudnia 2007 r. do (...) sierpnia 2008 r.

Zgodnie z art. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przedmiotowe świadczenia przysługują osobom, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Przy czym, zgodnie z definicją zawartą w przepisie art. 3 pkt 15a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć jest w niej mowa o: "przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego", oznacza to rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z 5.07.1971, str. 2, z późn. zm.; Dz. Urz. UE polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 35, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 74 z 27.03.1972, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 83, z późn. zm.). Zawarte w tych aktach prawnych przepisy pozwalają na wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, przede wszystkim w związku ze zmianami miejsca pobytu lub zamieszkania.

W tym miejscu wskazać także należy, iż w myśl artykuł 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. Zgodnie z wyrażoną w art. 6 kpa zasadą praworządności, w myśl której organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a to oznacza, iż od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej organy administracji publicznej obowiązane są przestrzegać nie tylko przepisów prawa krajowego, ale i prawa wspólnotowego.

Stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji przepis art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Przepis ten uprawnia organy administracji publicznej do wydawania decyzji o zwrocie wypłaconych świadczeń rodzinnych, jeśli w rozumieniu tego przepisu stanowią one świadczenia nienależne. Oznacza to, że tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek świadczenia nienależnego organ może wydać decyzję o obowiązku zwrotu wypłaconego świadczenia rodzinnego.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy świadczeniami nienależnie pobranymi są: świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (pkt 1); świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie (pkt 2); świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne (pkt 3); świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, albo świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego (pkt 4).

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji orzekł o obowiązku zwrotu świadczeń rodzinnych wypłaconych skarżącej z uwagi na przesłankę określoną w pkt. 3 - powstanie uprawnienia do świadczeń w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Natomiast organ II instancji w uzasadnieniu podjętej w trybie odwoławczym decyzji powołał przesłankę określoną w pkt. 1 - uznając za świadczenie nienależne świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych, w konsekwencji brak podstawy prawnej do ich wypłaty, co nastąpiło po wcześniejszym uchyleniu przez organ I instancji decyzji własnej o przyznaniu tych świadczeń. Przyjętej przez organy obu instancji argumentacji na okoliczność uznania za nienależnie pobrane świadczeń wypłaconych skarżącej od dnia (...) grudnia 2007 r. do dnia (...) sierpnia 2008 r. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie podziela.

Oceniając stanowisko przyjęte przez organ I instancji wskazać należy, iż zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 3 za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. Zgodnie natomiast z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy marszałek województwa ustali, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu, przepis art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje, że świadczenie podlegające żądaniu zwrotu stanowi świadczenie przyznane przez wójta za okres, w którym zastosowanie znajdywały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenie społecznego w związku z przebywaniem lub wyjazdem członka rodziny osoby uprawnionej poza granice RP (por. A.Korcz-Maciejko, W.Maciejko, Świadczenia rodzinne. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2008, s. 425). Twierdzenie powyższe znalazło swoje odzwierciedlenie m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Ke 45/09, niepubl., w którym wskazano, że ustawodawca uznał, że świadczenia rodzinne wypłacone w Polsce po dacie podjęcia przez członka rodziny pracy w jednym z państw członkowskich UE (co automatycznie powoduje objęcie takiej osoby oraz pozostałych w Polsce członków jej rodziny ustawodawstwem tego państwa), mają charakter nienależnych, a co za tym idzie podlegają zwrotowi. Sąd zwraca jednakże uwagę, że w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za nienależnie pobrane świadczenia uznać można jedynie te świadczenia rodzinne, które zostały wypłacone za te same okresy w Polsce oraz w innym państwie członkowskim. Dopuszczenie innej możliwości wykładni przedmiotowego artykułu prowadzić by mogło bowiem do wniosków niedających się pogodzić z zasadami racjonalności prawodawcy oraz regułami wykładni systemowej przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych. Należy mieć bowiem na uwadze, że dopuszczenie możliwości żądania zawrotu świadczeń rodzinnych w zakresie, w jakim nie zostały one wypłacone na terenie innego państwa, szkodziłoby interesom osób korzystających z pomocy i zaprzeczałoby roli świadczeń rodzinnych jako formy pomocy społecznej państwa na rzecz osób najbardziej potrzebujących.

Na zasadność powyższej wykładni przepisów o świadczeniach rodzinnych wskazuje również analiza przepisów prawa unijnego, zawartych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L z 2004 Nr 166, poz. 1). Zgodnie z opisanymi w powyższym rozporządzeniu zasadami pierwszeństwa, w przypadku zbiegu praw do świadczeń, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo, przy czym uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo. Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 700/09, niepubl., w sprawie powstałej na tle stosowania poprzedniego rozporządzenia dotyczącego koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zachowującego jednakże swoją aktualność na tle przedmiotowej sprawy, na gruncie prawa unijnego możliwe jest zawieszenie świadczenia rodzinnego jedynie w tym samym okresie, w którym ma miejsce koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Chodzi bowiem o to, że reguły mające na celu zapobieganiu nakładaniu się świadczeń rodzinnych mają zastosowanie jedynie w zakresie, w jakim bezpodstawnie nie pozbawiają osób zainteresowanych świadczeń przyznanych im przez ustawodawstwo Państwa Członkowskiego (por. wyrok ETS z 19 lutego 1981r. w sprawie Kurt Beeck v. Bundesanstaltfür Arbeit, sygn. 104/80, Lex Nr 132368). Innymi słowy reguła przeciwdziałająca kumulacji świadczeń rodzinnych ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy zbiegowi podlegają uprawnienia do świadczeń rodzinnych lub zasiłków rodzinnych przyznane w tym samym czasie i dla tego samego członka rodziny.

Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowego postępowania wskazać należy, iż przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego miały w tym przypadku zastosowanie w okresie od dnia (...) sierpnia 2007 r. do dnia (...) października 2007 r., bowiem mąż skarżącej w okresie tym podlegał ustawodawstwu niemieckiemu z tytułu wykonywanej na terenie Niemiec pracy sezonowej. W odniesieniu do tego okresu organem właściwym od orzekania w przedmiocie przyznania świadczenia rodzinnego był Marszałek Województwa W, który to organ decyzją z dnia (...) marca 2010 r. odmówił przyznania B. K. świadczeń rodzinnych na okres od dnia (...) września 2007 r. do dnia (...) października 2007 r. Tym samym kwestia wypłaty świadczenia rodzinnego po dniu (...) października 2007 r. pozostawała nadal we właściwości organu pomocy społecznej jakim jest Burmistrz Miasta S., zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz w myśl regulacji art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 574/72. W sytuacji, gdy po dniu (...) października 2007 r. nie zachodziła już konieczność stosowania przepisów dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co jednoznacznie wynika z akt administracyjnych sprawy, niezbędne stało się rozważenie, czy w odniesieniu do pozostałego okresu zasiłkowego spełnione zostały przesłanki określone w art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zważyć należy, iż koordynacja krajowych systemów zabezpieczenia społecznego opiera się na czterech podstawowych zasadach, w tym na zasadzie zachowania praw nabytych. Rozporządzenie Rady nr 1408/71 zapobiega kumulowaniu świadczeń tego samego rodzaju, z tego samego okresu ubezpieczenia (art. 12 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 1408/71). Należy w tym miejscu także zauważyć, iż art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71 nie pozbawia członków rodziny pracownika uprawnień przysługujących im w państwie miejsca zamieszkania, które na okres pobierania świadczeń w ramach koordynacji ulegają zawieszeniu. Tak więc poza okresem pracy męża skarżącej zagranicą, skarżącej co do zasady przysługiwało prawo do pobierania świadczeń przyznanych decyzją organu właściwego w rozumieniu art. 3 pkt 11 powołanej ustawy - czyli wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Reasumując, stwierdzić należy, iż w tych okolicznościach świadczenia wypłacone skarżącej po dniu (...) grudnia 2007 r. nie mają charakteru świadczeń nienależnie pobranych.

Zgodnie z przepisem art. 30 ust. 1 o świadczeniach rodzinnych, organ administracji może orzec o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń jedynie w przypadku ustalenia, że w sprawie zaistniała jedna z przesłanek opisanych w ust. 2 powołanego przepisu, definiującego świadczenie nienależne. Jednocześnie okoliczność powyższa musi zostać wykazana w treści rozstrzygnięcia. Za niewystarczające tym samym uznać należy powołanie się w treści zaskarżonej decyzji jedynie na wcześniejsze uchylenie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. W sytuacji, gdy w okresie od dnia (...) października 2007 r. do końca okresu świadczeniowego w sprawie nie zachodziła konieczność stosowania przepisów dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ administracji zobowiązany jest do wykazanie w treści decyzji ustaleń, co do istnienia przesłanek, o których mowa w art. 30 ust. 2 powyższej ustawy, warunkujących uznanie pobranego świadczenia za nienależne. Z argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, iż w sposób wadliwy zastosowano w sprawie przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. W badanym przypadku, z racji regulacji zawartej w art. 10 rozporządzenia Rady nr 574/72, prawo do świadczeń ulegało zawieszeniu przez okres pracy męża skarżącej poza granicami Polski, natomiast co do pozostałego okresu zasiłkowego świadczenia przysługiwały skarżącej na mocy właściwej decyzji Burmistrza Miasta S., z zastrzeżeniem spełnienia przez jej rodzinę kryterium dochodowego.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż wbrew twierdzeniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydana uprzednio decyzja w sprawie zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych, nie ma waloru prejudycjalnego w stosunku do decyzji wydanej na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia. Tym samym jej istnienie nie zwalnia organu od wszechstronnego przeanalizowania istnienia przesłanek, o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i prawidłowego powołania podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta S. z dnia (...) maja 2010 r. zostały wydane z naruszeniem art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc z naruszeniem przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że świadczenie rodzinne wypłacone skarżącej po dniu (...) października 2007 r. do końca okresu zasiłkowego stanowiło świadczenie nienależnie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. z dnia (...) czerwca 2010 r., oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia (...) maja 2010 r.

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji zobowiązane jest do rozważenia zasadności orzeczenia zwrotu zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków rodzinnego pobranych przez skarżącą od (...) listopada 2007 r. Konieczne jest przy tym rozważenie możliwości wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia (...) listopada 2009 r. o uchyleniu decyzji przyznającej skarżącej świadczenia rodzinne do końca okresu zasiłkowego 2007/2008 w tej jej części, w której orzeczono o prawie do zasiłku po dniu (...) października 2007 r. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznał, iż działając w granicach niniejszej sprawy nie jest możliwe uchylenie decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia (...) listopada 2009 r., co jest tym bardziej uzasadnione, że konsekwencją tej decyzji było wydanie w dniu (...) marca 2010 r. przez Marszałka Województwa decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczeń za okres wykonywania przez męża skarżącej pracy zagranicą. W ocenie Sądu wobec udokumentowanego okresu zatrudnienia męża skarżącej w Niemczech, na mocy regulacji zawartej w art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych rozważenia wymaga możliwość orzeczenia przez organ instancji o zmianie decyzji z dnia (...) listopada 2009 r. poprzez orzeczenie o prawie skarżącej do świadczeń rodzinnych od dnia (...) listopada 2007 r. do końca okresu zasiłkowego 2007/2008, natomiast co do okresu spornych dwóch miesięcy decyzja z dnia (...) listopada 2009 r. pozostałaby niezmieniona. Wskazać także należy, iż na tym etapie zbadania także wymaga, czy w rezultacie podjęcia przez męża skarżącej pracy sezonowej w Niemczech w 2007 r., zmianie uległa sytuacja dochodowa tej rodziny i czy zmiana ta miała wpływ na uprawnienie do świadczeń rodzinnych, które zależy od spełnienia kryterium dochodowego.

/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak M.Kwiecińska /-/ J.Zieliński

Za nieobecnego sędziego korzystającego

z urlopu uzasadnienie wyroku podpisała

sędzia /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak

MK