Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 24/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 2 i 4, art. 15zzzh ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędziowie : Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez M. S. (dalej jako: skarżący, strona) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20.11.2020 r., którą na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) (dalej: K.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) - dalej jako - ustawa z dnia 2 marca 2020 r., utrzymano w mocy decyzję z dnia 7.07.2020 r. odmawiającą skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu 27.04.2020 r. do Oddziału ZUS w Opolu wpłynął wniosek ZUS RDZ skarżącego o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

W decyzji z 7.07.2020 r. Zakład odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. z powodu pozostawania w trudnej sytuacji ekonomicznej na 31 grudnia 2019 r.

Zaskarżoną decyzją z dnia 20.11.2020 r. utrzymano w mocy ww. decyzję z dnia 7.07.2020 r. odmawiającą skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z przepisem art. 15zzh ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020, poz. 374 z póź. zm.) zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 i z 20.03.2020). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014) w dniu 31 grudnia 2019 r.

W oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 18 ww. rozporządzenia Komisji (UE), stwierdzono, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

- w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo - akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego;

- w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki;

- podmiot spełnia kryteria kwalifikującego do objęcia postępowaniem upadłościowym.

Organ wskazał, że zgodnie z zapisami ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r., poz. 498 z późn. zm.) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny; dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

Wyjaśnił następnie, że powyższe oznacza m.in. to, że przedsiębiorca, który ubiega się o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek, nie może spełniać na 31 grudnia 2019 r. kryteriów do objęcia go postępowaniem upadłościowym, czyli nie powinien mieć opóźnień w płatnościach, które przekraczają trzy miesiące.

Jeżeli przedsiębiorca na 31 grudnia 2019 r. miał zadłużenie za okres dłuższy niż 12 miesięcy i złożył wniosek do 31 grudnia 2019 r. o spłatę zadłużenia w układzie ratalnym oraz jest zawarta z ZUS umowa o rozłożenie należności z tytułu składek na raty i umowę tę realizuje, może być zwolniony z opłacania należności za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Jak ustalono w sprawie, na dzień 31 grudnia 2019 r. zaległość z tytułu nieopłaconych składek na koncie skarżącego przewyższała sumę przypisów składek za cały rok 2019 i nie była objęta układem ratalnym. Powyższe zdaniem organu oznacza, że na 31 grudnia 2019 r. skarżący znajdował się w trudnej sytuacji i stan ten się utrzymuje. Na dzień złożenia wniosku RDZ zaległości na koncie strony nie zostały uregulowane, jak też skarżący nie wystąpił z wnioskiem o rozłożenie zadłużenia na raty. W związku z tym skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Tym samym organ nie znalazł podstaw do zmiany decyzji z dnia 7.07.2020 r.

We wniesionej skardze strona podniosła zarzuty naruszenia:

1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 §1 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności uprawniających skarżącego do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.;

2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł wydając decyzję;

3. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 31zo ust. 2 i ust 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż na mocy ww. przepisów nie przysługuje skarżącemu zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej jako: p.p.s.a., zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że skarga okazała się zasadna. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja ZUS w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odmówił prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek wskazując na to, iż skarżący na dzień 31 grudnia 2019 r. posiadał zaległość z tytułu nieopłaconych składek, która przewyższała sumę przypisów składek za cały rok 2019 i nie była objęta układem ratalnym. Zdaniem organu, udzielenie wnioskowanej ulgi (która stanowi pomoc publiczną) byłoby niezgodne z regulacjami unijnym, gdyż zgodnie z Komunikatem Komisji -Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 i z 20.03.2020) pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014) w dniu 31 grudnia 2019 r. Ponadto organ podniósł, że przedsiębiorca, który ubiega się o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek, nie może spełniać na 31 grudnia 2019 r. kryteriów do objęcia go postępowaniem upadłościowym, czyli nie powinien mieć opóźnień w płatnościach, które przekraczają trzy miesiące. Powyższe zdaniem organu oznacza, że na 31 grudnia 2019 r. skarżący znajdował się w trudnej sytuacji i stan ten się utrzymuje

Przypomnieć należy, że stosownie do art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 01 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek.

W rozpoznawanej sprawie nie ulegało wątpliwości, że skarżący był uprawniony do złożenia takiego wniosku.

Natomiast organ zbadał, czy skarżący spełnił wymogi z art. 15 zzzh ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. Zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 I z 20.03.2020). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji - w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014) - w dniu 31 grudnia 2019 r. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 2 pkt 18) Rozporządzenia Komisji nr 651/2014: "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45 , a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;

c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;

e) W przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Przywołanym powyżej przepisom odpowiada treść wniosku RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec - maj 2020r. Zauważyć bowiem należy, iż ubiegający się o pomoc musi podać informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc (wg stanu na dzień 31.12.2019 r.) zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej:

A. Czy w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego? TAK NIE NIE DOTYCZY

B. Czy w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki? TAK NIE NIE DOTYCZY

C. Czy podmiot spełniał kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym ? TAK NIE

Skarżący we wniosku podał, że na dzień 31 grudnia 2019 r. nie znajdował się w trudnej sytuacji, tj. nie spełnił kryteriów do objęcia go postępowaniem upadłościowym.

Natomiast organ w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, odwołując się do Rozporządzenia Komisji nr 651/2014 wskazał, że skarżący na dzień 31 grudnia 2019 r. posiadał zaległość z tytułu nieopłaconych składek, która przewyższała sumę przypisów składek za cały rok 2019 i nie była objęta układem ratalnym. Następnie dodał, że przedsiębiorca, który ubiega się o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek, nie może spełniać na 31 grudnia 2019 r. kryteriów do objęcia go postępowaniem upadłościowym, czyli nie powinien mieć opóźnień w płatnościach, które przekraczają trzy miesiące. Powyższe zdaniem organu oznacza, że na 31 grudnia 2019 r. skarżący znajdował się w trudnej sytuacji i stan ten się utrzymuje. Zdaniem Sądu z tak sformułowanych motywów rozstrzygnięcia można jedynie domyślać się, że organ w zaskarżonej decyzji uznał, niezapłacenie składek na dzień 31 grudnia 2019 r. za równoważne z wystąpieniem przesłanki ogłoszenia upadłości, co oznacza w ocenie organu, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji, o której mowa w Rozporządzenia Komisji nr 651/2014.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie zawiera stosownego uzasadnienia w tym zakresie. Organ w szczególności nie wskazał, na podstawie której z wynikających z przepisów prawa przesłanek uznał, że prowadzone przez skarżącego przedsiębiorstwo znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014) w dniu 31 grudnia 2019 r.

Organ powołał się na ustawę z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 498 ze zm.) wskazując, że: upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny; dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

W zaskarżonej decyzji nie wskazano jednak, konkretnej przesłanki z Prawa upadłościowego (artykułu, ustępu). Tym samym organ nie podał podstawy prawnej, do której się odwołuje uznając, że wystąpiła przesłanka ogłoszenia upadłości. Ustalenia też wymaga od kiedy, w jakiej wysokości i za jakie okresy rozliczeniowe składki przez skarżącego nie są płacone.

W zaskarżonej decyzji użyto ogólnego zwrotu, że "na 31 grudnia 2019 r. zaległość z tytułu nieopłaconych składek na koncie przewyższała sumę przypisów składek w roku 2019 r. i nie jest objęta układem ratalnym. Powyższe oznacza, że na 31 grudnia 2019 r. znajdował się Pan w trudnej sytuacji i stan ten się utrzymuje."

Podnieść należy, że niezrozumiałe jest stwierdzenie, że wysokość zaległości jest wyższa niż przypisy. Z takiego bowiem stwierdzenia wynika, że zaległość powstała pomimo braku przypisu. Tymczasem w pierwszej kolejności powinien wystąpić przypis i następnie w wyniku jego nieuregulowania (niezapłacenia) powstaje zaległość w wysokości odpowiadającej przypisowi (gdy brak w ogóle wpłaty) lub w kwocie niższej niż przypis (gdy wpłacono tylko część należności). Jeżeli natomiast wskazana kwota zaległości powstała z nieopłacenia składek także z lat poprzedzających 2019 r. i organ porównuje ją z kwotą przypisanych składek tylko w 2019 r., wówczas powinno to znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1.12.2020 r., sygn. akt I SA/Bd 577/20, dostępny, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl)

Nie jest znana też kwota zaległości oraz kwota składek, które obowiązany był skarżący zapłacić (nie wynika ona z zaskarżonej decyzji). Podnieść należy, że skarżący we wniosku w części 4.2 zaznaczył w ramach lit. C (czy podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym) kwadrat przy słowie "NIE". Zachodzi zatem sprzeczność między treścią wniosku a danymi, na które organ powołuje się w uzasadnieniu decyzji.

W związku z tym niewątpliwie zagadnienie istnienia zaległych składek, ich wysokości, okresów, których dotyczą wymaga wyjaśnienia. W konsekwencji powyższego w postępowaniu doszło do naruszenia także przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Pierwsze dwa powołane przepisy nakazują organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Z kolei art. 80 K.p.a. stanowi, że organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W kontekście tych przepisów prawa Sąd zauważa, że częściowo materiał dowodowy był gromadzony i włączony do akt administracyjnych już po wydaniu zaskarżonej decyzji, czyli po 20.11.2020 r. Świadczy o tym wydruk "Raport rozliczeń należności płatnika w SEKIF" wygenerowany 12.01.2021 r. Nie budzi wątpliwości, że jest to dowód, z którym skarżący miał prawo zapoznać się przed wydaniem decyzji, a ponadto - nie czyni zadość przepisom prawa zebranie dowodów - na poparcie stanowiska organu - dopiero po złożeniu skargi.

Przede wszystkim jednak organ obowiązany był wykazać w uzasadnieniu decyzji, jaki konkretny przepis prawa nie pozwala stwierdzić, że warunki zwolnienia zostały przez skarżącego spełnione, w tym ze wskazanego Rozporządzenia Komisji i Prawa upadłościowego (nie wystarczy przywołać treść wielu przesłanek). Należało podać, jakie okoliczności faktyczne o tym przesądzają. Następnie odnieść to do konkretnych przepisów prawa i poczynić wywód, który pozwoli poznać klarowne stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość temu wymogowi i po jego lekturze skarżący faktycznie nie miał szansy się dowiedzieć z jakiego konkretnie przepisu prawa i gdzie opublikowanego, organ wywodzi twierdzenie o tym, że zachodzą w jego przypadku podstawy do uznania, że 31 grudnia 2019 r. znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Naruszeniem prawa jest, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Zadość temu nie czynią wywody organu poczynione dopiero na etapie odpowiedzi na skargę, czy w piśmie procesowym organu z 1 marca 2021 r. Powyższe pisma organu złożone w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą zastępować uzasadnienia decyzji. W odpowiedzi na skargę (czy innych pismach procesowych) organ orzekający powinien jedynie odnieść się do podniesionych przez skarżącego zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu nie są wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ decyzji (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1.12.2020 r., sygn. akt I SA/Bd 577/20, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22.01.2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1294/20, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4.02.2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1558/20, wyrok WSA w Lublinie z 6 lutego 2020 r., III SA/Lu 366/19; wyrok WSA w Gliwicach z 24 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 452/18). Brak stanowiska organu w powyższym zakresie w decyzji, pozbawił też skarżącego możliwości odniesienia się do tych kwestii w skardze.

W konsekwencji w ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone zostało z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., na podstawie którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie stanowi zatem integralny składnik decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z 12 maja 2000 r., I SA/Kr 856/98). Zatem uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji, powinno zawierać ocenę materiału dowodowego zebranego w postępowaniu, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tej ustawy. Organ administracyjny jest zobowiązany wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać i zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Jak wyjaśnił WSA w wyroku z 7 stycznia 2009 r., II SA/Wa 1245/08: "Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy".

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę ww. poglądy podziela.

W szczególności decyzje odmowne (negatywne, czyli takie jak w przedmiotowej sprawie) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy, powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 25 stycznia 2011 r., II GSK 96/10). Brak zatem wykazania, że ustalono istotne okoliczności faktyczne w odniesieniu do konkretnych przepisów prawa, stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu (wyroki: WSA w Kielcach z 28 lutego 2013 r., II SA/Ke 56/13 i WSA we Wrocławiu z 15 marca 2012 r., III SA/Wr 693/11).

W konsekwencji powyższego tut. Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja wymogów tych nie spełnia. Biorąc to pod uwagę podkreślić trzeba, że zadaniem sądu administracyjnego nie jest wyręczanie organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 K.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 K.p.a. W analizowanej sprawie organ nie odniósł się w sposób wyczerpujący do przedmiotu sporu. Organ nie uzasadniając należycie swojego stanowiska – stosownie do wymogów prawa - uniemożliwił tym samym stronie poznanie toku rozumowania, utrudniając tym samym możliwość polemiki z jego twierdzeniami, a następnie możliwość zweryfikowania tego stanowiska przez sąd administracyjny. Tym bardziej, że skarżący zaznaczył we wniosku rubrykę, że nie spełnia kryteriów kwalifikujących się do objęcia go postępowaniem upadłościowym. W tej sytuacji, przedwczesne byłoby merytoryczne ustosunkowanie się przez Sąd do zarzutów zawartych w skardze.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższe rozważania i przeprowadzi postępowanie, umożliwi skarżącemu wyjaśnienie kwestii jego sytuacji finansowej, regulowania należności w tym na rzecz ZUS, rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Organ ustosunkuje się w uzasadnieniu decyzji w sposób rzetelny, dlaczego ewentualnie, w ocenie organu, strona jest podmiotem spełniającym kryteria kwalifikujące ją do objęcia postępowaniem upadłościowym (w tym zakresie sporządzi prawidłowe uzasadnienie prawne i faktyczne rozstrzygnięcia) i z jakich konkretnie ustaleń faktycznych dotyczących poszczególnych zaległości za określone okresy ma to wynikać. Ponadto organ, jeżeli stwierdzi, że zachodzą w przypadku skarżącego podstawy do uznania, że 31 grudnia 2019 r. znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. wskaże, która konkretnie z przesłanek przywołanych z art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji Europejskiej występuje w przypadku skarżącego. Jednocześnie organ odniesie się do argumentów podnoszonych przez stronę. Skarżący natomiast ubiegający się o zwolnienie powinien złożyć wyjaśnienia, przedłożyć organowi dokumenty mające potwierdzać dobrą kondycję finansową firmy, brak przesłanek do ogłoszenia upadłości i niezaleganie w uiszczaniu składek.

W tej sytuacji przedwczesne byłoby ustosunkowanie się przez Sąd w sposób przesądzający istotę sprawy do zarzutów zawartych w skardze. Sąd stwierdza wyłącznie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a organ ma obowiązek ponownego rzetelnego rozpoznania wniosku. Wydana decyzja powinna odpowiadać wymogom przepisów zarówno unijnych jak i krajowych.

Organ winien również wziąć pod uwagę także wyjaśniania skarżącego zawarte w piśmie procesowym z dnia 15.03.2021 r. (k. 26 akt sądowych). W piśmie tym skarżący kwestionuje istnienie zaległości w opłacaniu składek. Podnosi, że postępowanie dotyczące podlegania przez stronę obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na terytorium Polski, zainicjowane decyzją z dnia 17.08.2018 r., w wyniku wniesienia przez stronę skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego, nadal jest w toku. Podobna sytuacja występuje w postępowaniu dotyczącym ustalenia ustawodawstwa właściwego za okres od 1.12.2017 r. do 31.12.2018 r. (decyzja z dnia 5.09.2019 r.). Strona zauważa, że organ nie jest uprawniony do określenia wysokości zadłużenia w sytuacji, gdy nie zostały rozstrzygnięte kwestie wstępne dotyczące po pierwsze, ustalenia ustawodawstwa właściwego w stosunku do skarżącego, po drugie określenia obowiązku opłacania składek z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na terytorium Polski, a także wydania decyzji określającej ewentualne zadłużenie. Skarżący dodał, że część postępowań dotyczących ww. kwestii nadal jest w toku, a część decyzji nigdy nie została wydana. Tym samym, skarżący wskazuje, że zaległości, na które powołuje się organ są sporne.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący był z mocy prawa zwolniony od obowiązku ich ponoszenia.