Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 789/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Umorzono postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym
Powołane przepisy: article: art. 161 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 490/18 w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 490/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. S. (dalej: "skarżący") na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sprawie przyznania świadczenia specjalnego, zakończonej postanowieniem Prezesa Rady Ministrów z [...] grudnia 2017 r., znak [...].

Na powyższy wyrok skarżący złożył skargę kasacyjną.

Pismem z 16 stycznia 2020 r. pełnomocnik skarżącego poinformował o śmierci skarżącego. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Urząd Stanu Cywilnego w Luboniu nadesłał odpis skrócony aktu zgonu skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.

Zwrócić należy uwagę, że przedmiotem niniejszego postępowania była kwestia zasadności skargi skarżącego na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z [...] stycznia 2018 r., w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sprawie przyznania świadczenia specjalnego, na podstawie art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Stosownie do treści art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53 ze zm.) Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie.

Wykładnia językowa i celowościowa art. 82 ust. 1 ww. ustawy prowadzi do wniosku, że jest to unormowanie o charakterze wyjątkowym, mające za zadanie polepszenie sytuacji materialnej osób, których szczególne zasługi dla życia społecznego uzasadniają odstępstwo od ogólnie przyjętych zasad przyznawania tego rodzaju świadczeń. Osoba, której to świadczenie może zostać przyznane, musi znacznie różnić się od innych osób w znaczeniu pozytywnym. Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych (por. postanowienie NSA z 8 września 2015 r., I OSK 1085/15). Świadczenie specjalne nie ma charakteru kompensacyjnego, którego zadaniem jest wyrównanie wyrządzonych czy odczuwanych przez wnioskodawców krzywd i uszczerbków (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2002 r., I OSK 2461/12).

Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II UKN 310/00 członkom rodziny pracownika, który pobierał świadczenie emerytalno-rentowe przyznane w drodze wyjątku, nie przysługuje renta rodzinna na podstawie art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe należy odnieść także w stosunku do świadczenia specjalnego, które – jak już wyżej wskazano – ma charakter wyjątkowy bowiem przyznawane jest w celu polepszenia sytuacji materialnej osób, których szczególne zasługi dla życia społecznego uzasadniają odstępstwo od ogólnie przyjętych zasad przyznawania tego rodzaju świadczeń.

Mając powyższe na uwadze uznać trzeba, że kwestia przyznania świadczenia specjalnego, na podstawie art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odnosi się wyłącznie do praw ściśle związanych z osobą skarżącego. Wynik toczącego się w niniejszej sprawie postępowania - w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sprawie przyznania świadczenia specjalnego - nie dotyczy interesu prawnego innych osób. W tej sytuacji wobec śmierci osoby wyłącznie uprawnionej do ubiegania się o przyznanie świadczenia specjalnego, jak i złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w zakresie jego przyznania, postępowanie kasacyjne podlegało umorzeniu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o umorzeniu postępowania kasacyjnego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a.