Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 101/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86 § 1, art. 87 § 3-4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o.o. w O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt I SO/Op 8/15 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. w O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 17 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (sygn. akt I SO/Op 8/15) odmówił B. sp. o.o. w O przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 17 września 2015 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego.

Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan sprawy: we wniosku o przywrócenia terminu pełnomocnik spółki wyjaśnił, iż wnosząc listem poleconym skargi na postanowienie oraz inne postanowienia wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w tym samym przedmiocie, zaadresował kopertę w ten sposób, że wprawdzie podał prawidłową nazwę adresata (Izba Skarbowa w Opolu) i prawidłową nazwę ulicy (ul. O.), jednak mylnie oznaczył numer posesji (nr [...] zamiast prawidłowego nr [...]). Wobec tego Poczta Polska zwróciła skarżącemu niedoręczoną przesyłkę z adnotacją "nie zastano adresata" i "nie podjęto" w jej w placówce pocztowej, jednak uczyniła to dopiero w dniu 19 listopada 2015 r. W tym też dniu (według twierdzeń pełnomocnika) nadano ją ponownie wraz z załącznikami na adres właściwy Dyrektora Izby Skarbowej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia 12 skarg za poszczególne okresy rozliczeniowe. Braku winy w uchybieniu terminu pełnomocnik upatrywał w nieprawidłowych działaniach Poczty Polskiej, która jego zdaniem obowiązana była zwrócić przesyłkę od razu po nieudanej próbie doręczenia w dniu 29 października 2015 r. o godz. 14.59, co pełnomocnik ustalił na stronie internetowej Poczty Polskiej. Zatem przesyłka powinna być zwrócona na adres nadawcy w dniu 30 października 2015 r. lub najpóźniej w dniu 2 listopada 2015 r. i wówczas byłoby możliwe ponowne nadanie przesyłki poleconej na właściwy adres z zachowaniem terminu, który jeszcze nie upłynął. Biorąc bowiem pod uwagę datę doręczenia skarżonego postanowienia, tj. 5 października 2015 r., termin do wniesienia skarg upływał z dniem 4 listopada 2015 r. włącznie. Ponadto pełnomocnik poddał w wątpliwość prawidłowość awizacji wysłanej przez niego przesyłki poleconej stwierdzając, że mimo zawartej na kopercie adnotacji o dwukrotnym awizowaniu pisma nie można stwierdzić, gdzie faktycznie pozostawiono awizo i powtórne awizo, tj. czy w Izbie Skarbowej w Opolu, czy pod adresem O..

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał wniosek za niezasadny. Wyjaśnił, że z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 września 2015 r. zostało doręczone pełnomocnikowi spółki w dniu 5 października 2015 r. Zatem 30 dniowy termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 4 listopada 2015 r. Wniesienie skargi bezpośrednio do organu tj. w dniu 19 listopada 2015 r., jak i załączenie odpisu skargi do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w przesyłce nadanej w dniu 20 listopada 2015 r., nastąpiło bezspornie z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a.

Sąd pierwszej instancji nie zgodził się ze stanowiskiem strony, że pomimo nieprawidłowego zaadresowania przez pełnomocnika przesyłki zawierającej skargę winę za spóźnione wniesienie tej skargi ponosi Poczta Polska, która zaniedbała obowiązku niezwłocznego zwrotu przesyłki na adres nadawcy po stwierdzeniu w dniu 29 października 2015 r., że adresata nie zastano. W ocenie Sądu charakter popełnionej omyłki nie świadczy o braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. To, że pełnomocnik wpisał na kopercie jako adresata Izbę Skarbową w Opolu i podał prawidłową nazwę ulicy nie oznacza, że nie popełnił omyłki w adresie. Pełny adres (w tym przypadku miejsce, gdzie znajduje się siedziba organu) identyfikowany jest zarówno przez nazwę ulicy jak i numer domu. Sąd dodał, że ustalona w sprawie przyczyna uchybienia terminu, a mianowicie wpisanie błędnego adresu, jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednoznacznie oceniana jako zawinione, przynajmniej pod postacią niedbalstwa, działanie pełnomocnika. W ocenie Sądu nieuwagi lub zaniedbania fachowego pełnomocnika, do jakich doszło w okolicznościach tej sprawy, nie można w żadnym razie kwalifikować jako braku winy będącego przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu. Dodatkowo to od osoby należycie dbającej o swoje interesy należy oczekiwać, że dokonując nawet technicznej czynności jaką jest zaadresowanie koperty, wykaże się dostateczną starannością, która zapewni skuteczność tej czynności.

Spółka wniosła zażalenie na opisane powyższej postanowienie domagając się jego zmiany poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi, zasądzenia od strony przeciwnej zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ewentualnie wniosła o uchylenie postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, jak również o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Autor zażalenia zarzucił postanowieniu naruszenie przepisu art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 w związku z art. 87 § 3 i 4 oraz art. 166 p.p.s.a. polegającym na ich niewłaściwym zastosowaniu, gdyż w sprawie powinien mieć zastosowanie przepis art. 87 § 3 i 4. Wskazuje na dokonanie błędnej oceny przez Sąd pierwszej instancji, że skarżąca nie wniosła w terminie skargi ze swojej winy, mimo tego że przesyłka zawierała błędny nr domu, ale dane właściwej ulicy i miasta; Poczta Polska bezspornie błędnie awizowała dwukrotnie przesyłkę pod błędnym nr domu, zamiast dostarczyć ją adresatowi pod właściwy nr domu, bądź od razu zwrócić nadawcy; gdyby Poczta Polska od razu zwróciła przesyłkę nadawcy, to strona skarżąca mogłaby ją ponownie nadać na właściwy nr domu z zachowaniem terminu do wniesienia skargi; Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił dlaczego uznał, że nie można byłoby ponownie nadając przesyłki z zachowaniem terminu do wniesienia skargi w sytuacji, w której Poczta Polska od razu zwróciłaby przesyłkę do nadawcy, co według oceny Sądu pierwszej instancji nastąpiłoby wówczas w ustawowym terminie do nadania przedmiotowej skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 3 i 4 p.p.s.a. przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działania, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.

Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia.

Bezspornym w sprawie jest fakt zaadresowania przez pełnomocnika spółki przesyłki zawierającej skargę na błędny adres Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu – zamiast na ul. O. to na ul. O1. Kwestią sporną jest natomiast czy było to zaniedbanie zawinione czy nie. Należy zgodzić się z twierdzeniem Sądu, że spółka nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie pełnomocnik spółki cały czas podkreśla, że przyczyna wniesienia przez spółkę po terminie skargi leży po stronie operatora pocztowego, bowiem Poczta Polska S.A. w momencie nieudanej próby doręczenia przesyłki (nieprawidłowy adres wskazany przez pełnomocnika) powinna ją następnego dnia zwrócić do adresata, a wtedy możliwe by było ponowne nadanie skargi na właściwy adres. Nie sposób się z twierdzeniami spółki zgodzić. Przede wszystkim należy podkreślić, że to pełnomocnik spółki, adresując skargę na błędny adres, wykazał się co najmniej lekkim niedbalstwem. Ani we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi ani w zażaleniu nie próbuje się ekskulpować wskazując przyczyny tego niedbalstwa.

Natomiast nie jest rolą sądu administracyjnego ocenianie sytuacji, która oparta jest tylko na przypuszczeniach tj. o możliwości wniesienia skargi w terminie gdyby Poczta Polska S. A. niezwłocznie zwróciła nadawcy mylnie zaadresowaną przesyłkę. Zwłaszcza w sytuacji gdzie, co podkreślił Sąd pierwszej instancji, Poczta Polska S.A. postąpiła zgodnie z obowiązującymi ją regulacjami dotyczącymi doręczeń dokonywanych przez operatów. Z uregulowań przepisu art. 37 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. 2012, poz. 1529) oraz rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz.U. 2013 poz. 545) wydanego na podstawie art. 47 cyt. ustawy niezbicie wynika, że postępowanie Poczty Polskiej S.A. było prawidłowe. Zgodnie z § 34 ust. 1 powołanego rozporządzenia, jeżeli w chwili doręczenia przesyłki rejestrowanej stwierdzono nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do jej odbioru, o których mowa w art. 37 ustawy, zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana, operator wyznaczony pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zawiadomienie to ma postać papierową.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie.

Zasadnie pełnomocnik podniósł, że Sąd pierwszej instancji przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy pominął przepis art. 87 § 3-4, jednakże nie miało to wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, zażalenie należało oddalić na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Sąd nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem nie przewiduje tego art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.