Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 382/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 3, art.134 par 1, art.145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 144, art 146, art.148, art.150, art.223 par 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 382/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 września 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska – Białka, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2012r., sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "C" Spółka z o.o. w C., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 19 grudnia 2011r. Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 357zł ( trzysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 stycznia 2011 r. nr [...] Burmistrz C. określił Przedsiębiorstwu "C" sp. z o.o. w C. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2010r. Spółka zaskarżyła to rozstrzygnięcie w drodze odwołania.

Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wskazana decyzja została skierowana na adres siedziby spółki za pośrednictwem Poczty Polskiej. Jak wynika z adnotacji doręczającego w związku z niezastaniem adresata przesyłkę awizowano po raz pierwszy dnia 31 stycznia 2011 r. Po upływie 7 dni podjęto próbę ponownego doręczenia, jednak również dnia 7 lutego 2011 r. adresata nie zastano w siedzibie spółki. W zakreślonym przepisami prawa terminie 14 dni przesyłka nie została podjęta przez adresata i w związku z powyższym dnia 15 lutego 2011 r. została zwrócona do nadawcy. Według organu, w związku z niepodjęciem przez spółkę przesyłki, nastąpiło doręczenie w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej w dniu 14 lutego 2011 r., tj. tzw. trybie doręczenia zastępczego. Bieg czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania upłynął tym samym w dniu 28 lutego 2011 r. Odwołanie od decyzji datowane na dzień 18 kwietnia 2011 r. zostało złożone dnia 26 kwietnia 2011 r., a więc dwa miesiące po upływie terminu.

Organ drugiej instancji wskazał także w uzasadnieniu, że wprawdzie spółka przedłożyła pismo z dnia 8 marca 2011 r., w którym to wykazała, iż zwróciła się z reklamacją przesyłki listowej nr [...] wskazując, iż spółka za pośrednictwem działającego w jej imieniu prezesa kilkukrotnie "dowiadywała się o możliwości odebrania osobiście przesyłki listowej" jak również pismo z dnia 7 kwietnia 2011 r. skierowane do Poczty Polskiej S.A., w którym spółka stwierdziła, że w związku z ustanowieniem "pełnomocnika do doręczeń" w osobie L.K., zarówno doręczenie jak i awizo winno trafić w pierwszej kolejności do pełnomocnika, a w razie bezskuteczności doręczenie do adresata. W efekcie powyższych pism spółki, organ pierwszej instancji ponownie ekspediował decyzję z dnia 26 stycznia 2011 r. na adres siedziby spółki, która została odebrana w dniu 11 kwietnia 2011 r. Niemniej jednak, zdaniem Kolegium, zastępcze doręczenie decyzji nie zastało skutecznie podważone przez odwołującego się. Spółka nie zakwestionowała bowiem prawidłowości zawiadomienia o miejscu pozostawaniu pisma wobec nie zastania adresata, wskazując jedynie, że pismo w pierwszej kolejności powinno trafić do pełnomocnika spółki, a dopiero w razie bezskuteczności doręczenia do adresata tj. spółki. W ocenie Kolegium, z treści pisma z dnia 8 marca 2011 r. skierowanego do Urzędu Pocztowego w C., wynika, iż osoby działające imieniem spółki posiadały informację o przechowywaniu przez placówkę pocztową korespondencji skierowanej do spółki, lecz nie podjęły jej w terminie. Organ podkreślił, że dla skutecznego podważenia ustaleń faktycznych i dowodowych wskazujących na brak doręczenia zastępczego decyzji niezbędne byłoby wskazanie przez podatnika dowodów przeciwnych, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Zdaniem Kolegium brak jest dowodów, iż spółka ustanowiła w niniejszej sprawie "pełnomocnika do doręczeń" w rozumieniu art. 147 Ordynacji podatkowej. Z informacji podawanych przez spółkę wynika, jedynie iż upoważniła ona L.K. do odbioru korespondencji skierowanej do spółki (pełnomocnictwo nr [...]). Powyższe jednak nie ma wpływu na skuteczność doręczenia decyzji z dnia 26 stycznia 2011 r. Decyzja została skierowana na adres spółki (podawany przez samą spółkę jak i figurujący w Krajowym Rejestrze Sądowym) tak jak inne pisma i postanowienia wydawane w sprawie, które jak wynika z zalegających w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru, były podejmowane zarówno przez L. K. jak i Prezesa Zarządu Spółki.

Końcowo podkreślono natomiast, że bez znaczenia z punktu widzenia biegu terminów procesowych pozostaje ponowne doręczenie stronie decyzji w związku z bezskutecznym zakwestionowaniem przez spółkę pierwszego doręczenia decyzji przez organ pierwszej instancji, gdyż nie wydłuża ono bowiem ani też nie otwiera nowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka zarzuciła organowi:

- naruszenie art. 151 w zw. z art. 146 w zw. z art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skuteczne jest tzw. doręczenie zastępcze przesyłki listowej kierowanej do strony postępowania w sytuacji gdy pomimo zgłoszenia organowi podatkowemu adresu do doręczeń w postaci adresu skrytki pocztowej i uprzedzenia o braku możliwości odbierania korespondencji w miejscu podanym jako adres siedziby, korespondencja była kierowana przez organ podatkowy na adres, w którym spółka nie prowadzi działalności a nieruchomość budynkowa znajdująca się pod tym adresem nie jest i nie może być w świetle przepisów użytkowana,

- błędne ustalenie stanu faktycznego i ustalenie, że skarżąca złożyła odwołanie w dniu 26 kwietnia 2011 r. podczas gdy faktycznie — jak wynika jednoznacznie z pieczęci na potwierdzeniu nadania — odwołanie zostało złożone przez spółkę w dniu 21 kwietnia 2011 r.

W konsekwencji tych zarzutów strona skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu do ponownego rozpoznania,

W ocenie skarżącej spółki przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu powinny być odczytywane z uwzględnieniem ich celu i funkcji. Istota przepisów o doręczeniu sprowadza się do zapewnienia możliwości skutecznego kierowania pism do stron postępowania, dzięki czemu strona ta będzie mogła faktycznie zapoznać się z jego treścią.

Wbrew sugestii Kolegium za właściwą i poprawną uznano praktykę kierowania korespondencji przez organy podatkowe do stron na adres skrytki pocztowej. Spółka wskazała, że dopuszczalność i prawidłowość doręczania korespondencji nie na adres siedziby, lecz do skrytki pocztowej znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. uzasadnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 938/09, czy postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 270/09).

W dalszej kolejności zwrócono uwagę, iż skoro z mocy art. 151 w zw. z art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej osoby prawne są obowiązane do podawania w toku postępowania organowi podatkowemu informacji o zmianach swojego adresu, to w konsekwencji - mając na uwadze racjonalność ustawodawcy — to powinność ta z pewnością nie ma na celu multiplikacji dodatkowych obowiązkowych czynności w toku postępowania dla stron, lecz rzutować musi na tryb i zasady doręczania pism stronom przez organ podatkowy w toku postępowania. W związku z tym uznano, że adres, o którym strona obowiązana jest powiadomić organ dotyczyć może adresu korespondencyjnego i jednocześnie może to być adres skrytki pocztowej, a zatem podanie organowi przez stronę jako adresu korespondencyjnego adresu skrytki pocztowej obliguje organ do kierowania korespondencji na ten właśnie adres.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji bądź postanowienia, to jest zgodność tych aktów z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy podnieść, że w niniejszej sprawie zasadniczą przesłanką stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - było jednoznaczne i niebudzące wątpliwości ustalenie prawidłowości i skuteczności doręczenia skierowanej do skarżącej spółki decyzji z dnia 26 stycznia 2011 r.

Ocena tego, czy złożone przez stronę odwołanie jest bezskuteczne z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia i braku jego przywrócenia w stosownym trybie, wymaga ze strony organu odwoławczego precyzyjnego określenia tego, czy i kiedy zaskarżona odwołaniem decyzja została adresatowi doręczona oraz kiedy zostało wniesione odwołanie.

W rozpoznawanej sprawie, w zasadzie niesporna pozostaje data wniesienia odwołania. Jakkolwiek w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy jako datę wniesienia odwołania wskazał dzień 26 kwietnia 2011 r., podczas, gdy odwołanie jak słusznie wskazała skarżąca zostało wniesione w dniu 21 kwietnia 2011 r. (data stempla pocztowego), to jednak organ drugiej instancji w odpowiedzi na skargę przyznał, że należy za datę wniesienia odwołania przyjąć dzień 21 kwietnia 2011 r. Wyjaśnił przy tym powody pomyłki, wskazując jednocześnie, że pomyłka ta pozostaje bez znaczenia dla prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. W tym zakresie Sąd stanowisko organu podzielił.

Natomiast spór ogniskował się wobec kwestii doręczenia decyzji z dnia 26 stycznia 2011 r. Według organu odwoławczego doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło w trybie określonym w art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 14 lutego 2011 r., według zaś skarżącej spółki nie doszło do skutecznego doręczenia tej decyzji.

W związku z tym wyjaśnić należy, że tylko zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej doręczenie, wywołuje skutki prawne przewidziane w obowiązujących przepisach. W przypadku wadliwego doręczenia, czynność taka jest bezskuteczna. Decyzja wchodzi bowiem do obrotu prawnego dopiero w dacie jej doręczenia, stąd tak istotne znaczenie ma ustalenie, czy czynność doręczenia była prawidłowa i skuteczna.

Koniecznym jest dodatkowo przypomnieć, że stosownie do przepisu art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej odwołanie, jako wnoszony za pośrednictwem organu podatkowego pierwszej instancji środek zaskarżenia decyzji tego organu (art. 220 § 1), wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie tej decyzji. Zachowanie tego terminu jest warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania. Uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Jak to wynika z przywołanego wyżej przepisu art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, 14-dniowy termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie, jakim jest doręczenie stronie (podatnikowi) decyzji organu pierwszej instancji. Jest zatem oczywistym, że brak takiego zdarzenia oznacza, iż zakreślony ustawowo termin do wniesienia odwołania nie biegnie, a wydana decyzja nie wywołuje skutków prawnych dopóki nie nastąpi jej doręczenie stronie.

Zgodnie z art. 144 Ordynacji podatkowej, spornego doręczenia dokonano przez pocztę. Osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 i 3, oraz art. 150 stosuje się odpowiednio. Z kolei art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Opisany w art. 150 Ordynacji podatkowej tryb doręczenia pisma stanowi fikcję prawną, będąc wyjątkiem od zasady właściwego doręczania korespondencji. Jako wyjątek od zasady, przepis ten musi być ściśle interpretowany, co oznacza, że skuteczność doręczenia zastępczego zależy od zachowania wszystkich warunków takiego doręczenia. Szczególnie z treści potwierdzenia odbioru, które powraca do nadawcy, czyli organu podatkowego, winny wynikać wyraźnie następujące okoliczności, przyczyny niemożności doręczenia przesyłki, fakt zawiadomienia adresata o przesyłce, fakt powtórnego zawiadomienia po upływie 7 dni od daty złożenia pisma w placówce pocztowej, informacja, że zawiadomienia o przesyłce każdorazowo umieszone zostały w miejscach wskazanych w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Dla uznania, że decyzja została skutecznie doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej konieczne jest wykazanie przez organ podatkowy, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu gdzie można je odebrać (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 565/05, postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 420/10, wyrok WSA z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 581/11).

Tymczasem, poczyniona przez doręczyciela na przesyłce adnotacja nie zawiera wszystkich elementów, które - w świetle art. 150 Ordynacji podatkowej - pozwalają na stwierdzenie, że spełnione zostały przesłanki fikcji doręczenia. Mianowicie ograniczono się jedynie do wskazania daty pierwszego awizowania (dzień 31 stycznia 2011 r.) i ponownego awizowania (dzień 7 lutego 2011 r.). Widnieje także adnotacja o zwrocie w/w przesyłki w dniu 15 lutego 2011 r. Natomiast brak jest jakiejkolwiek adnotacji o niemożność doręczenia przesyłki pod wskazany adres oraz informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia o doręczanej przesyłce ze wskazaniem miejsca jej odebrania. Należy również zauważyć, że znajdujący się w aktach i dołączony do koperty zawierającej niedoręczoną spółce decyzję, dokument "potwierdzenie odbioru" zawiera nr nadawczy ([...]) inny, niż nr nadawczy widniejący na kopercie ([...]).

W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że organ podatkowy wykazał w sposób bezsporny, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu przesyłki i miejscu gdzie można ją odebrać.

W konsekwencji bez uprzedniego wyjaśnienia tej kwestii, przedwczesne jest przyjęcie – jak to uczynił organ odwoławczy – że doszło do skutecznego doręczenia skarżącej spółce decyzji organu podatkowego pierwszej instancji w dniu 14 lutego 2011 r., a co za tym idzie stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy będzie zobowiązany wyjaśnić, czy skarżąca spółka została prawidłowo powiadomiona przez pocztę o podjętych próbach doręczenia decyzji z dnia 26 stycznia 2011 r.

Sąd zgadza się natomiast z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego wskazanie przez spółkę innego adresu do doręczeń aniżeli adres jej siedziby.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając koszty zastępstwa procesowego wykonywanego przez radcę prawnego oraz opłatę od pełnomocnictwa.