Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1357/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 155 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 190
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 97 par. 1 pkt. 4, art. 80, art. 107 par., 3, art. 138 par. 1 pkt. 2, art. 156 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt. 2 lit. a
journal: Dz.U. 2007 nr 231 poz 1702
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2014 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji w części dotyczącej określenia odsetek od nienależnie pobranych środków w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. M. kwotę 15.598 zł (piętnaście tysięcy pięćset dziewięćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest skarga M. M. (dalej: Skarżący) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] czerwca 2014 r. dotyczącej odzyskiwania kwoty nienależnie pobranych środków w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw, którą uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia odsetek od nienależnie pobranych środków i ustalono stawkę do obliczenia tych odsetek na poziomie 4,5% w stosunku rocznym.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] czerwca 2011 r. M. M. złożył w Oddziale Terenowym Agencji Rynku Rolnego w [...] "Powiadomienie o zielonych zbiorach/niezbieraniu w związku z kryzysem spowodowanym szczepem bakterii EHEC" oraz dwa Oświadczenia: jedno dotyczące zielonych zbiorów pomidorów w okresie od 27 maja do 17 czerwca 2011 r. na pow. 6,22 ha, a drugie dotyczące niezbierania pomidorów w tym samym okresie i na tej samej powierzchni. Dyrektor OT ARR w [...] przekazał sprawę zgodnie z właściwością miejscową Dyrektorowi OT ARR w [...], który zwrócił się do organu w [...] z prośbą o przeprowadzenie kontroli producenta owoców i warzyw niebędącego członkiem uznanej organizacji producentów zamierzającego dokonać niezbierania i zielonych zbiorów. Kontrola została przeprowadzona przez [...] Oddział w dniu [...] lipca 2011 r., dokonano również następnej kontroli w dniach [...]czerwca 2011 r.

Następnie decyzją z dnia [...] września 2011 r. Dyrektor OT ARR w [...], mając na względzie raport z kontroli, przyznał M. M. wsparcie w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC w wysokości 210.579,66 EUR. Kwota ta została przelana na rachunek bankowy beneficjenta w dniu 22 września 2011 r.

W dniu [...] lipca 2013 r. Dyrektor OT ARR wznowił z urzędu postępowanie w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC, a następnie decyzją z dnia [...] września 2013r. Dyrektor OT ARR w [...] uchylił decyzję z dnia [...] września 2011 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Kolejno decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Dyrektor OT ARR w [...] uchylił decyzję z dnia [...] września 2011 r. w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC oraz odmówił udzielenia wsparcia, zaś decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] Prezes Agencji Rynku Rolnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W konsekwencji powyższego w dniu [...] czerwca 2014 r. Prezes ARR wydał decyzję Nr [...] dotyczącą odzyskiwania kwoty nienależnie pobranych środków.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. M., domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, względnie jej uchylenia w całości i umorzenia postępowania organu I instancji.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Prezesa ARR z dnia [...] czerwca 2014 r. w części dotyczącej określenia odsetek od nienależnie pobranych środków i ustalił stawkę do obliczenia tych odsetek na poziomie 4,5% w stosunku rocznym.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. M. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również orzeczenie na podstawie przepisu art. 200 P.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego:

1) art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., polegające na częściowym uchyleniu decyzji wydanej w I instancji i orzeczeniu w tym zakresie co do istoty sprawy, przy utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w pozostałej części, podczas gdy organ II instancji powinien uchylić decyzję organu I instancji w całości i umorzyć postępowanie organu I instancji w całości,

2) art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., przejawiające się w nieprzeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy płatność wypłacona na rzecz Strony miała charakter płatności nienależnej i na pominięciu w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia, skąd wynika przyjęty przez organ II instancji stan faktyczny sprawy (pobranie środków w sposób nieuprawniony), skoro postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu wsparcia i odmowie udzielenia stronie pomocy nie zostało prawomocnie zakończone,

3) art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez brak zawieszenia postępowania pomimo istnienia ku temu istotnych przesłanek;

4) przywołanie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia nie mających zastosowania w sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencją Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz. U. Nr 130, poz. 750 z późn. zm.) i rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011 r., ustanawiającego tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 160z 18.6.2011, str. 71 z późn. zm.)

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

1) art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., będące konsekwencją uznania, że przy wydawaniu decyzji w I instancji nie doszło do naruszenia normy o charakterze kompetencyjnym (poprzez wydanie rozstrzygnięcia zastrzeżonego dla Prezesa ARR przez inny organ, który nic mógł zostać do tego upoważniony, tj. poprzez naruszenie przepisów o właściwości), powodujące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji,

2) art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 213, poz. 1702 z p.zm.) poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej stronie środki finansowe w postępowaniu, które nie zostało prawomocnie zakończone, jest podstawą do stwierdzenia, że płatność ta miała charakter nienależny i wyłącza obowiązek ustalenia przez Prezesa ARR, w drodze przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, że płatność miała charakter nienależny.

Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3217/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje administracyjne obu instancji.

Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja w zakresie, w którym uchyla decyzję w części dotyczącej określenia odsetek od nienależnie pobranych środków i ustalenia stawki do obliczenia tych odsetek na poziomie 4,5 % w stosunku rocznym, nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy w pozostałej części. W konsekwencji zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów określonych w art. 138 § 1 k.p.a., który to przepis zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego i nie uprawnia do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w przepisie.

Zdaniem WSA również decyzja z dnia [...] czerwca 2014 r. dotycząca odzyskiwania kwoty nienależnie pobranych środków sprzeczna jest z treścią art. 13 ust. 1 § 2 lit. a) oraz art. 13 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 633 ze zm.), który stanowi, że Prezes Agencji ustala w drodze decyzji kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków.

Sąd podniósł, iż powyższe naruszenie przepisów postępowania czyni przedwczesną ocenę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. WSA wskazał, że organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinny uwzględnić dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M. M., zaskarżając orzeczenie w części, tj. w zakresie pkt 1 wyroku – na korzyść Skarżącego. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku Sądu I instancji we wskazanej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skargę kasacyjną wniósł także organ tj. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W wyniku złożonych skarg kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2219/15, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Kasacyjny wskazał, iż usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego w wyniku błędnego przyjęcia, że orzekający w sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy poprzez uchylenie w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. części decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy bez jednoczesnego orzeczenia o utrzymaniu w mocy decyzji w pozostałej części.

NSA wskazał ponadto, że zasadnym jest również wskazany w obu skargach kasacyjnych tj. M. M. i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z cytowanym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

W ocenie Sądu Kasacyjnego WSA w Warszawie wypowiedział się jedynie ogólnie co do naruszenia prawa skutkującego uchyleniem tych decyzji, ale nie odniósł się do argumentów mających - zdaniem M. M. - przemawiać za stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku - w ocenie NSA - zawiera jedynie ogólnikowe wyliczenie zauważonych przez Sąd wad materialnoprawnych dotyczących podstawy prawnej zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, bez ich szczegółowego wyjaśnienia (na co zwrócono uwagę również w skardze kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi). Ponadto w uzasadnieniu wyroku WSA ograniczono się wyłącznie do wskazania wad postępowania dotyczących zaskarżonej do WSA decyzji organu II instancji. Powyższe oznacza także, że zasadny jest również zarzut Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odnośnie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie dotyczącym braku w uzasadnieniu wyroku prawidłowych wskazań co do dalszego postępowania. Nie ma bowiem żadnych wskazań co do dalszego postępowania organu w zakresie decyzji organu I instancji, która również została uchylona. NSA podkreślił przy tym, że wskazane powyżej niedostatki uzasadnienia zaskarżonego wyroku sądu wojewódzkiego czynią przedwczesnym dokonanie oceny pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej M. M..

NSA wskazał, iż ponownie rozpoznając skargę M. M. WSA w Warszawie raz jeszcze oceni legalność zaskarżonej decyzji, zwracając uwagę na podstawy prawne rozstrzygnięcia oraz odniesie się do wszystkich zarzutów wskazanych w skardze, uwzględniając wymogi, które stawia przepis art. 141 § 4 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami wyżej wskazanej ustawy p.p.s.a oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z p. zm., dalej: k.p.a.), jak i z normami prawa materialnego mającymi zastosowanie w sprawie, Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie to zostało wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniło jej uchylenie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż oceniając - w powyższym kontekście – treść zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych wskazać trzeba, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę miał na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2017 r., sygn. II GSK 2219/15 uchylił wyrok tut. Sądu z dnia 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3217/14 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd rozpoznając ponownie niniejszą sprawę na podstawie art. 190 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozostawał związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w powyżej opisanym wyroku NSA. Podkreślić należy, że wykładnia prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie nie tylko sąd, lecz także organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także strony postępowania. Art. 190 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić wykładni prawa dokonanej przez NSA w jego wcześniejszym orzeczeniu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) NSA oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (patrz: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, LEX nr 526493; z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, LEX nr 594010).

Mając na uwadze powyższe Sąd zobligowany był do przyjęcia i zastosowania wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianym już wyroku z dnia 18 maja 2017 r., sygn. II GSK 2219/15.

Wymaga podkreślenia, iż zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r. została wydana w drodze rozpatrzenia odwołania Strony skarżącej od decyzji Prezesa ARR z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...], dotyczącej odzyskiwania kwoty nienależnie pobranych środków.

W uzasadnieniu obydwu decyzji organy (a szczególnie Minister) opisały postępowanie, które toczyło się w przedmiocie wznowienia postępowania, które zostało zakończone decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezesa Agencji Rynku Rolnego Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w [...]o uchyleniu decyzji Dyrektora OT ARR w [...] nr [...] z dnia [...] września 2011 r. w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC oraz odmówiono udzielenia wsparcia.

Z treści obydwu decyzji tj. decyzji Ministra z dnia [...] września 2014 r., jak i decyzji poprzedzającej Prezesa ARR, jednoznacznie wynika, iż wymienione powyżej decyzje wydane w drodze wznowienia postępowania były podstawą do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków. Trzeba przy tym podkreślić, iż postępowanie mające na celu ustalenie nienależnie pobranych środków nie zostało formalnie wszczęte przez organy Agencji Rynku Rolnego, również noty księgowe z dnia [...] czerwca 2014 r. zostały wydane i przesłane w tym samym dniu, kiedy została wydana decyzja przez Prezesa ARR.

Skoro zatem warunkiem niezbędnym – w opinii organów – do wszczęcia postępowania mającego na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków – było prowadzenie i zakończenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania odnośnie przyznania pomocy i odmowy udzielenia wsparcia finansowego, to również wynik tego postępowania ma ewidentny wpływ na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy tj. ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków.

WSA, dokonując oceny zaskarżonej decyzji Ministra, nie mógł tym samym nie uwzględnić z urzędu treści wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1121/17, którym to wyrokiem – wydanym w następstwie wyroku NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 307/17 – uchylono decyzję z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezesa Agencji Rynku Rolnego Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w [...] uchylającą, po wznowieniu postępowania, decyzję z dnia [...] września 2011 r. w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC oraz odmawiającą udzielenia wsparcia.

Należy w tym miejscu jeszcze raz podnieść, iż uchylone przez WSA decyzje organów Agencji Rynku Rolnego były podstawą do wszczęcia postępowania w sprawie, zakończoną wydaną w dniu [...] czerwca 2014 r. decyzją Prezesa ARR Nr [...] dotyczącą odzyskiwania kwoty nienależnie pobranych środków.

Rozpatrując zatem skargę Strony skarżącej w kontekście wskazanym wspomnianym wyrokiem NSA z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 2219/15, na wstępie Sąd pragnie odnieść się do zarzutu najdalej idącego, tj. zarzutu rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., będące konsekwencją uznania, że przy wydawaniu decyzji w I instancji nie doszło do naruszenia normy o charakterze kompetencyjnym (poprzez wydanie rozstrzygnięcia zastrzeżonego dla Prezesa ARR przez inny organ, który nic mógł zostać do tego upoważniony, tj. poprzez naruszenie przepisów o właściwości), powodujące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.

W ocenie Sądu zarzut ten jest nieuprawniony, albowiem z treści przepisów cyt. ustawy o Agencji Rynku Rolnego (art. 7 ust. 2 tej ustawy) wynika, iż możliwym jest przekazanie w drodze upoważnienia kompetencji Prezesa ARR do wydawania w jego imieniu decyzji administracyjnych, przy czym nie można ograniczać tego uprawnienia tylko do pracowników centrali Agencji. Tym samym wydanie z upoważnienie Prezesa Agencji decyzji I instancji nie było obarczone wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.

Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów Skarżącego - w kontekście wskazanym wspomnianym wyrokiem NSA z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 2219/15, jak też mając na względzie cyt. wyroki WSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1121/17 i poprzedzający go wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 307/17 - należy wskazać, iż organ odwoławczy nie dokonał oceny sprawy zgodnie z zasadami przewidzianymi w stosowanych w sprawie przepisach postępowania administracyjnego.

Mianowicie organ wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem przepisu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., w związku z treścią art. 7 ust. 1 cyt. ustawy o Agencji Rynku Rolnego.

W ocenie Sądu niezbędnym dla rozpatrzenia sprawy odnośnie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków, jest ostateczne rozstrzygnięcie przez organy Agencji Rynku Rolnego sprawy toczącej się po wznowieniu z urzędu postępowania odnośnie decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w [...] z dnia [...] września 2011 r. w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC.

Jeżeli bowiem w toku postępowania administracyjnego podstawą wszczęcia przez Prezesa ARR postępowania, zakończonego zaskarżoną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, była decyzja z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezesa Agencji Rynku Rolnego Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...]listopada 2013 r. Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w [...], to warunkiem koniecznym dla dalszego prowadzenia tego postępowania jest ostateczny wynik pierwszego postępowania. Niezbędnym – w ocenie Sądu – jest zatem zastosowanie w sprawie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, a następnie – po zakończeniu postępowania mającego na celu ostateczne rozstrzygnięcie zasadności lub brak możliwości udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC – prowadzenie i zakończenie postępowania mającego na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków.

Sąd - mając na względzie stan sprawy oraz wyroki sądów administracyjnych, które zapadły - stoi na stanowisku, że warunkiem koniecznym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest bezsporne ustalenie, czy w sprawie mamy do czynienia z nienależną płatnością, co może mieć miejsce dopiero po zakończeniu zagadnienia wstępnego tj. postępowania prowadzonego przez organy Agencji Rynku Rolnego po wznowieniu postępowania odnośnie decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w [...] z dnia [...] września 2011 r.

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o Agencji Rynku Rolnego poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej stronie środki finansowe w postępowaniu, które nie zostało prawomocnie zakończone, jest podstawą do stwierdzenia, że płatność ta miała charakter nienależny i wyłącza obowiązek ustalenia przez Prezesa ARR, w drodze przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, że płatność miała charakter nienależny.

Zarzutu powyższego nie można uznać w kontekście wcześniejszych rozważań Sądu, albowiem w sprawie nie została ostatecznie rozstrzygnięta kwestia wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu Skarżącemu środków.

Co do zarzutu przywołania w podstawie prawnej rozstrzygnięcia nie mających zastosowania w sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencją Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw oraz rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011 r., organ odwoławczy wyjaśnił w odpowiedzi na skargę, iż Minister, wydając zaskarżoną decyzję, nie działał w oparciu o te przepisy.

Odnośnie zaś zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., polegające na częściowym uchyleniu decyzji wydanej w I instancji i orzeczeniu w tym zakresie co do istoty sprawy, przy utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w pozostałej części, podczas gdy organ II instancji powinien uchylić decyzję organu I instancji w całości i umorzyć postępowanie organu I instancji w całości, zarzut ten nie może stanowić podstawy do uwzględnienia skargi w świetle wyroku NSA z dnia 18 maja 2017 r.

Ponownie rozpatrując sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dostosuje się do wskazań zawartych w niniejszym wyroku.

Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w wyroku.

Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika (w tym przypadku radcy prawnego / adwokata) reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 15 598 zł, stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego (8 371 zł) oraz wynagrodzenia radcy prawnego / adwokata (7 200 zł), jak również kosztów opłaconego pełnomocnictwa.