Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1551/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2005 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., utrzymało w mocy decyzję wydaną przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy S. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] lipca 2004 roku nr [...] w sprawie odmowy przyznania T. S. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.

Z uzasadnienia decyzji organu wynika, że w dniu 25 czerwca 2004 roku T. S. zwróciła się o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla jednego dziecka - K. S. ur. [...] maja 1994 roku. Do wniosku dołączyła oświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym za 2002 rok, zaświadczenie Urzędu Gminy w S. o posiadaniu na terenie gminy S. gospodarstwa rolnego, umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego z dnia 23 lutego 2000 roku, zaświadczenie o zatrudnieniu, kserokopię dowodu osobistego, odpis skrócony aktu urodzenia, wyrok Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia [...] grudnia 1995 roku rozwiązujący przez rozwód jej małżeństwo i zatwierdzający prawo do alimentów na rzecz córki, zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych za rok podatkowy 2002 .

Działający z upoważnienia Wójta Gminy S. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] lipca 2004 roku nr [...] odmówił przyznania jej zasiłku rodzinnego na rzecz córki K. S., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W uzasadnieniu podał, że nie spełnia ona warunków wymienionych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zmianami), ponieważ dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. miesięcznie, co przekracza kwotę kryterium w wysokości [...] zł. Miesięcznie. Nie odliczył on dochodu z tytułu wydzierżawionego gospodarstwa rolnego, ponieważ przedłożona umowa dzierżawy nie spełnia wymogu aktu notarialnego.

T.S. złożyła odwołanie podnosząc, że powyższa decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca, gdyż znajduje się ona w bardzo trudnej sytuacji materialnej i samotnie wychowuje córkę, która jest alergikiem. Podała, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego, lecz nie użytkuje go, nie posiada żadnych maszyn rolniczych ani zwierząt hodowlanych. W dniu 23 lutego 2000 roku wydzierżawiła gospodarstwo rolne poprzez spisanie umowy dzierżawy na okres 10 lat, zaś podpisy na niej złożone zostały potwierdzone notarialnie. Od tej daty działka rolna nie była przez nią użytkowana i nie osiągała z niej żadnego dochodu. Dochód czerpie gospodarz, który przejął gospodarstwo w dzierżawę, on również złożył dokumentację o przyznanie dopłat z Unii Europejskiej.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 roku nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy S. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] lipca 2004 roku. Kolegium uznało, że dochód T. S. jest wyższy od wymaganego ustawą o świadczeniach rodzinnych, gdyż ustalając dochód rodziny należy uwzględnić dochód z gospodarstwa rolnego, którego jest ona właścicielką. Tylko umowa dzierżawy, zawarta w formie aktu notarialnego, rodzi skutek w postaci obniżenia powierzchni gospodarstwa rolnego, stanowiącego podstawę do obliczania wysokości dochodu rodziny.

Nie zgadzając się z takim stanowiskiem, T. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał , że niniejsza skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. dokonało właściwej oceny odnośnie ustalenia - przez organ I instancji - wysokości dochodu osiąganego przez skarżącą. Zagadnienie to regulują poszczególne przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 roku.

Zgodnie z art. 4 tej ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:

1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie uczącej się.

Natomiast art. 5 w/w ustawy stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje powyższym osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł.

W art. 3 pkt. 1 ust. a i b przedmiotowej ustawy sprecyzowano, iż ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Stosownie zaś do art. 8 w/w ustawy do zasiłku rodzinnego przysługują różnorodne dodatki, na przykład z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Dodatki te nie są świadczeniami samoistnymi i mogą być przyznane wyłącznie osobie, która nabyła prawo do zasiłku rodzinnego.

Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, dodatek przysługuje również osobie uczącej się, dodatek przysługuje w kwocie 170,00 zł. na jedno dziecko. W przypadku samotnego wychowywania dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub znacznym stopniem niepełnosprawności dodatek przysługuje w wysokości 250,00 zł. na dziecko.

Natomiast dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego. Dodatek wypłaca się jeden raz w roku, we wrześniu, w wysokości 90,00 zł. na dziecko.

Z zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika, że T. S. spełnia ustawowe przesłanki do otrzymania zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków, poza jedną - dotyczącą wysokości dochodu rodziny.

Jest ona rozwiedziona, samotnie wychowuje córkę legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę oraz jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych. Gospodarstwo to w części tj. [...] ha, na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] lutego 2000 roku, przekazała M. W. na okres 10 lat. Umowa ta nie posiada formy aktu notarialnego, podpisy na niej złożone zostały potwierdzone notarialnie w dniu [...] czerwca 2004 roku.

Zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych za gospodarstwo rolne uważa się gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Art. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zmianami) stanowi, że za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nie posiadającej osobowości prawnej. Natomiast z art. 3 w/w ustawy o podatku rolnym wynika, że podatnikiem podatku rolnego są osoby będące właścicielami gruntów, a jeżeli grunty gospodarstwa rolnego zostały w całości lub w części wydzierżawione, na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, podatnikiem podatku rolnego jest dzierżawca. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz.25 ze zmianami) umowa z następcą, a także umowa w celu wykonania umowy z następcą (przenosząca własność gospodarstwa rolnego na następcę) powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Tak więc organ I instancji - działając w oparciu o obowiązujące przepisy prawne – w sposób prawidłowy ustalił dochód osiągany przez T. S., uwzględniając również dochód z gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielką. Tylko umowa dzierżawy zawarta w formie aktu notarialnego, rodzi skutek w postaci obniżenia powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę do obliczania wysokości dochodu rodziny. Zaś konsekwencją takiego sposobu ustalenia wysokości dochodu rodziny, było stwierdzenie, iż dochód skarżącej przekracza kwotę kryterium w wysokości [...] zł. i wydanie decyzji o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego.

Również Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 stycznia 2002 r. sygn. akt I S.A. 1726/01 uznał, że umowa dzierżawy części gospodarstwa rolnego nie wywołuje skutków w postaci obniżenia powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę do obliczania wysokości dochodu rodziny. Umowa ta stanowi jedynie dobrowolne oświadczenie woli oznaczonej treści i nie pozbawia strony skarżącej tytułu własności do tej części gospodarstwa rolnego.

Żeby nie było już żadnych wątpliwości, co do formy, jaką musi mieć umowa dzierżawy, aby osiągała skutek w postaci obniżenia powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę do obliczania wysokości dochodu rodziny, do ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zmianami), został dodany art. 8a ( przez art. 27 pkt. 3 lit c ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej – Dz. U. Nr 86, po, 732). Wynika z niego, że ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem , między innymi, oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zmianami ) orzekł jak w sentencji.