Wyrok NSA, sygn. akt GSK 353/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Wojtachnio (spr.), Sędziowie NSA Rafał Batorowicz, Urszula Raczkiewicz, Protokolant Marcin Chojnacki, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2003 r. sygn. akt V SA 3446/02 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie z dnia 7 października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

W dniu 25 kwietnia 2002 r. A. B. dokonał zgłoszenia celnego w celu objęcia procedurą celną dopuszczenia do obrotu sprowadzonego z Niemiec używanego pojazdu samochodowego marki BMW 735i, rok produkcji 2001 (SAD nr [...]). Do zgłoszenia celnego załączył: fakturę nr 20231 z dnia 22 kwietnia 2002 r., w której określono wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę 31.896,55 EUR; zaświadczenie o badaniu technicznym nr [...] z dnia 25 kwietnia 2002 r.; Deklarację Wartości Celnej.

W wyniku dokonanej weryfikacji zgłoszenia celnego Naczelnik Urzędu Celnego w Warszawie zakwestionował zadeklarowaną przez importera, wynikającą z faktury, wartość celną ze względu na jej zaniżenie w porównaniu do wartości ogólnie przyjętych dla tego typu pojazdów. W dniu 26 kwietnia 2002 r. organ celny pierwszej instancji wydał decyzję nr [...], mocą której uznał zgłoszenie celne z dnia 25 kwietnia 2002 r. za nieprawidłowe i na podstawie art. 29 § l w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego określił wartość celną przedmiotowego samochodu w kwocie 138.753 PLN. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że podana w zgłoszeniu celnym wartość transakcyjna była zaniżona. Ustaleń w tym zakresie dokonano przez porównanie ceny transakcyjnej pojazdu z innymi cenami stosowanymi na rynku, z którego pojazd pochodzi. W związku z tym nową wartość celną przedmiotowego pojazdu na rynku ustalono w oparciu o dane dotyczące cen samochodów zawartych w katalogu EUROTAX PKW 4/2002.

Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez A. B., decyzją z dnia 7 października 2002 r. nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podniósł, że stosownie do regulacji zawartej w przepisie art. 23 § 7 Kodeksu celnego - wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w razie, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność dokumentów, załączonych do zgłoszenia celnego, służących do określenia tej wartości, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Wiarygodność faktury obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej na tym dokumencie ceny transakcyjnej, np. gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości, np. została zawyżona lub zaniżona. Nie ma przy tym znaczenia, czy importer otrzymał towar za darmo, czy też kupił go po okazyjnej cenie. W niniejszej sprawie wątpliwość budziła znacząco niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.

Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował przy ustalaniu wartości celnej używanego samochodu zastępczą metodę określoną w art. 29 Kodeksu celnego, wykorzystując do obliczenia wartości celnej wartość wskazaną w katalogu EUROTAX i za kwotę bazową przyjął kwotę 192.300,00 PLN, a po odliczeniu 22% podatku VAT i 13,6% akcyzy ostatecznie wartość 138.752,60 PLN. Nie było możliwe ustalenie wartości celnej importowanego pojazdu według przewidzianych w Kodeksie celnym metod określonych w art. 25 i 26 Kodeksu celnego, gdyż zastosowanie tych metod Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej uznał za problematyczne w związku z brakiem możliwości znalezienia samochodów o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia. Według opinii tegoż Komitetu także kolejne metody z art. 27 i art. 28 Kodeksu celnego nie mogły być zastosowane, ponieważ pierwsza z nich może znaleźć zastosowanie wyłącznie przy imporcie dla celów handlowych, a metoda kalkulowana (art. 28) jest metodą opartą na koszcie produkcji importowanych towarów, gdyż nie produkuje się używanych samochodów.

Na powyższą decyzję A. B. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 23, art. 25 - 29 Kodeksu celnego oraz przepisów postępowania: art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 § l w związku z art. 200 i art. 187 Ordynacji podatkowej. W związku z podniesionymi zarzutami domagał się uchylenia decyzji organów celnych obu instancji. W motywach skargi podnosił, że organy celne błędnie przyjęły, iż wartość samochodu podana w fakturze zakupu była niższa od wartości transakcyjnej, nie wzięły jednak pod uwagę nabycia pojazdu przez skarżącego po obowiązującej cenie w Niemczech. Cena ta nie odbiegała od cen tego typu pojazdów w tym kraju. Zdaniem skarżącego niezbędną przesłanką zakwestionowania przez organ celny wiarygodności dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego (również faktury) jest ustalenie wartości w kraju nabycia. Nie można zarzutu braku wiarygodności natomiast opierać na rzeczywistej wartości, jaką ma on w RP. Skarżący twierdził, że przy ustalaniu wartości celnej pojazdu organy celne nie były uprawnione do stosowania innych metod, niż wskazana w art. 23 § l Kodeksu celnego. Skarżący kwestionuje możliwość pominięcia w niniejszej sprawie metod ustalenia wartości celnej wskazanych w art. 25 - 28 Kodeksu celnego, a w szczególności metody dotyczącej towarów podobnych (art. 26 Kodeksu celnego).

Korzystanie z zaleceń WCO uznaje za nieuzasadnione. Przy ustalaniu wartości metodą "ostatniej szansy", w ocenie skarżącego, należało uwzględnić Porozumienie o stosowaniu Artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 maja 2003 r. sygn. akt V SA 3446/02 oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że dokonanie przez organy celne oceny, iż przedstawiona przez skarżącego faktura nie jest wiarygodna, ponieważ wykazana w niej cena sprowadzonego samochodu jest rażąco niska w stosunku do rzeczywistej wartości, mieściło się w granicach uprawnień tych organów. Organ celny przy ustalaniu tej wartości nie jest bezwzględnie związany treścią składanych dokumentów oraz deklarowaną wartością celną, gdyż podlegają one kontroli w granicach swobodnej oceny dowodów. W zaskarżonej decyzji w sposób przekonywujący wykazano niewiarygodność przedstawionej przez skarżącego faktury i brak jest podstaw do twierdzenia, że stanowisko to wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. Odrzucając wartość transakcyjną trafnie wyłączono możliwość ustalenia wartości celnej przez porównanie z cenami towarów identycznych lub podobnych (art. 25, art. 26 Kodeksu celnego) oraz zasadnie w oparciu o przepisy Kodeksu celnego wykazano niemożliwość zastosowania metody ceny jednostkowej (art. 27) i ceny kalkulowanej (art. 28). Stanowisko organów celnych zostało prawidłowo uzasadnione. Z tych powodów Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego. Sąd nie podzielił także trafności zarzutów skargi o naruszeniu przepisów postępowania, stwierdził bowiem, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie prawidłowo zastosowanych przepisów prawa materialnego, a postępowanie organów celnych w dostatecznym stopniu realizowało cele określone w art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej. Nie doszło ponadto do naruszenia art. 122 i art. 187 § l tej ustawy, ponieważ brak jest podstaw do przyjęcia, że orzekające organy celne nie podjęły niezbędnych czynności do wyjaśniania sprawy. Z tych przyczyn na podstawie art. 27 ust. l ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) Sąd oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy.

Od powyższego wyroku A. B., na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej domagał się uchylenia w całości zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów celnych obu instancji. W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: naruszenie prawa materialnego art. 23, art. 25 - 29 Kodeksu celnego przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz przepisów postępowania: art. art. 120, 121, 122, 123 § 1 w zw. z art. 200 i art. 187 Ordynacji podatkowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący zarzucił, iż wadliwie organy celne i Sąd przyjęły, że wartość sprowadzonego pojazdu wskazana na fakturze zakupu jest niższa niż wartość transakcyjna i uznały za niedopuszczalne, aby wartość transakcyjna mogła odbiegać od tzw. "wartości rzeczywistej", która powinna być ustalona na podstawie cen sprowadzonego pojazdu obowiązujących na terytorium RP. Niezasadnie organy celne i Sąd pominęły, że skarżący nabył pojazd w Niemczech, po obowiązującej tam cenie, która nie odbiegała od średnich cen tego typu pojazdów w tym kraju. Zdaniem skarżącego, gdy przyczyną zakwestionowania wiarygodności na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego nie są wady formalne dokumentów służących do określania wartości celnej towaru, ale uznanie przez organy celne, że cena zgłoszonego towaru jest rażąco niska, istotne znaczenie dowodowe ma wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności transakcji.

Jeżeli w myśl art. 29 Kodeksu celnego cena towaru powinna zostać ustalona na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, a organy celne mogły skorzystać z danych dotyczących cen pojazdów obowiązujących na terenie Niemiec, powszechnie dostępnych w Polsce, np. publikowanych w prasie, w bazach internetowych, a poza tym miały możliwość korzystania z niemieckich publikacji bądź zwrócenia się do rzeczoznawców niemieckich celem uzyskania niezbędnych informacji, również z informacji dotyczących cen importowanych pojazdów, którymi organy celne dysponują, to nią zachodziły podstawy do ustalania wartości celnej pojazdu na podstawie cen obowiązujących na terytorium RP. Niezasadnie zatem posłużono się katalogiem pojazdów używanych na rynku niemieckim - Eurotax Schwacke Liste. W katalogu tym w dniu zgłoszenia pojazdu do procedury dopuszczenia do obrotu brak było notowań pojazdu tej samej marki, jaki został zgłoszony przez skarżącego, bowiem najbliższe w kolejności notowania pojawiły się dopiero kilka miesięcy później i zawierały cenę znacznie odbiegającą od deklarowanej przez stronę. Powołanie się na faktyczną niemożliwość skorzystania z danych katalogowych z uwagi na niezawarcie w nim poszukiwanych danych nie może, zdaniem skarżącego, być uzasadnieniem dla zakwestionowania wiarygodności złożonej przez stronę deklaracji zwłaszcza w sytuacji, gdy jest dostępność na polskim obszarze celnym do innych źródeł danych.

Skarżący kwestionuje nadto możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o inne metody, niż wskazana w art. 23 § l Kodeksu celnego oraz możliwość pominięcia metod ustalenia wartości celnej wskazanych w art. 25 do 28 Kodeksu celnego. Twierdzi, że wiek sprowadzonego przez niego pojazdu nie przekraczał jednego roku, a jego zużycie można było ustalić w prosty sposób, dokonując chociażby pobieżnych oględzin. Z podanych powodów, jego zdaniem, korzystanie z zaleceń WCO w tym przypadku było nieuzasadnione, gdyż korzystania z "metody ostatniej szansy" powinno mieć charakter nadzwyczajny. W ocenie skarżącego postępowaniu przeprowadzonemu w niniejszej sprawie przez organy celne zarzucić również należy rażące naruszenie podstawowych zasad postępowania z art. 120-123 i art. 187 Ordynacji podatkowej. Organy celne nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego i bez żadnej podstawy przyjęły, że wartość celna pojazdu odbiega od wartości wskazanej na fakturze i zgłoszeniu celnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego może być oparta na dwóch podstawach:

- naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

- naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć' istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna powinna zawierać nie tylko przytoczenie podstaw, ale także ich uzasadnienia, a mianowicie w odniesieniu do zarzutu z art. 174 pkt l P.p.s.a. poza przytoczeniem naruszonego przepisu powinna wskazać sposób jego naruszenia i wyjaśnienie, na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie i jak, zdaniem strony skarżącej powinien on być rozumiany i stosowany. Koniecznym elementem uzasadnienia podstawy z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. jest wskazanie przepisów prawa naruszonych przez Sąd, z podaniem artykułu, paragrafu, ustępu oraz wykazanie na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy jako podstawa kasacji, dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

Na tle tych rozważań stwierdzić należy, że wniesiona w sprawie niniejszej skarga kasacyjna nie odpowiada tym wymaganiom. Skarżący opierając skargę kasacyjną na zarzucie przepisów postępowania nie wskazał żadnych przepisów postępowania, które naruszył sąd orzekający, a przecież kasacja musi być skierowana do wyroku, a nie decyzji organów celnych. Zaskarżony kasacją wyrok został wydany w dniu 22 maja 2003 r. Wydając wyrok zaskarżony skargą kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, stosował przepisy postępowania zawarte w ustawie z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) oraz m.in. przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w zw. z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) w zw. z art. 59 cyt. ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA. Tymczasem w skardze kasacyjnej nie zarzucono Sądowi naruszenia żadnego z tych przepisów. Wymieniono wprawdzie niektóre przepisy Ordynacji podatkowej, jednakże zarzut ich naruszenia postawiono organom podatkowym, a nie Sądowi. Należy w związku z tym przypomnieć, że zarzut oparty na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. musi być skierowany przeciwko wyrokowi Sądu, a nie przeciwko decyzji organu celnego. Skoro zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. art. 120, 121, 122, 123 § l, art. 200 i art. 187 Ordynacji podatkowej odnosiły się wyłącznie do postępowania administracyjnego, ich badanie wykraczało poza zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczony przez art. 183 § l P.p.s.a.

Ze względu na nieprawidłowy sposób sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania, nie zostały w sposób skuteczny podważone ustalania faktyczne stanowiące podstawę wydanego przez Sąd pierwszej instancji wyroku. W przypadku bowiem wadliwego sformułowania zarzutu naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny jest związany ustaleniami faktycznymi poczynionymi w zaskarżonym wyroku. Te ustalenia faktyczne zatem musi uznać są wiarygodne i na tej podstawie ocenić zasadność zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego.

W świetle ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie wartość pojazdu podana w fakturze załączonej do zgłoszenia celnego rażąco odbiegała od cen identycznych pojazdu o tym samym roku produkcji wymienionych w Katalogu Eurotax Schwacke Liste nr 04/2002. W tych okolicznościach sprawy organy celne miały uzasadnioną podstawę, by w oparciu o przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego zakwestionować wartość celną pojazdu podaną w fakturze załączonej przez skarżącego do zgłoszenia celnego z dnia 25 kwietnia 2002 r. i ustalić tę wartość na podstawie dostępnych mu informacji, tj. wymienionego wyżej katalogu Eurotax 04/2002 o cenach takich pojazdów i o tym roczniku, przy zastosowaniu metody z art. 29 Kodeksu celnego zwanej "metodą ostatniej szansy".

Skarżący zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 23, art. 25 - 29 Kodeksu celnego nie sprecyzował w sposób szczegółowy, których konkretnie paragrafów i punktów naruszenie prawa dotyczy oraz na czym mogłoby polegać ich niewłaściwe zastosowanie. Stwierdzić więc należy, że nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego jako sądu kasacyjnego domniemywanie, czego i których konkretnie przepisów zarzuty te dotyczą. Dlatego też Sąd kasacyjny jest zwolniony od rozważania tak ogólnie przytoczonych zarzutów kasacji, przyjmując ustalenia Sądu pierwszej instancji za wiążące i wnioski wynikające z brzmienia art. 29 § l pkt 1 - 3 Kodeksu celnego. Naruszenie prawa materialnego może stanowić podstawę kasacji, jeżeli pozostaje w bezpośrednim związku z wynikiem sprawy. Wywodzący się z niej zarzut naruszenia konkretnego przepisu może doprowadzić do uwzględnienia kasacji, gdy miało ono wpływ na rozstrzygnięcie, tj. jeśli na skutek błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Jan Paweł Tamo, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 246).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawia art. 184 P.p.s.a - skargę oddalił.