Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 55/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 3,  art. 7,  art. 2  pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. K. z dnia [...] października 2017r. nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017r. uzupełnionym [...] października 2017r. I. G. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2017/2018 na pierwsze dziecko – P. G., urodzonego [...] lutego 2000r. Do wniosku zostały dołączone dokumenty obrazujące dochody członków rodziny osiągnięte w 2016 roku.

Decyzją z dnia [...] października 2017r. nr [...], Wójt Gminy K. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia na P. G. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji w oparciu o przedstawiony wniosek oraz dołączone do niego dokumenty ustalił, że rodzina wnioskodawczyni jest trzyosobowa. Dochód rodziny osiągnięty w 2016r. wyniósł w przeliczeniu na osobę w rodzinie 814, 76 zł i tym samym przekroczył ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 800,00 zł. W załączniku do decyzji organ zawarł wyliczenie, zgodnie z którym dochód I. G. w 2016r. (pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, podatek) wyniósł 23 068,86 zł, a dochód jej męża R. G. 6 262,32 zł. :2,6510 ha przeliczeniowe od [...].02.2016r. umowa dzierżawy 11 miesięcy × 214,75 zł (dochód z 1 ha przeliczeniowego za 2016r.) obwieszczenie Prezesa GUS z dnia [...].09.2017r. 569,30 zł × 11 miesięcy. Dochód rodziny wyliczono jako 23 068,86 zł + 6 262,32 = 29 331,18 zł/ 12 miesięcy = 2444,27 : 3 = 814,75 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji I. G. wniosła o ponowne przeliczenie dzierżawy ziemi 2,42 ha, 2.65 ha przeliczeniowe, na podstawie umowy zawartej [...].02.2016r. czyli koniec miesiąca lutego. Organ policzył zyski za cały miesiąc luty, co spowodowało przekroczenia kryterium dochodowego o 14,76 zł. Strona uważa, że dochód powinien być uwzględniony od marca.

Decyzją z dnia [...] listopada 2017r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017r. poz. 1851), utrzymało w mocy powyższą decyzję.

Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium stwierdziło, Że jedyna kwestia sporną przy obliczeniu dochodu uprawniającego do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie było – w ocenie wnioskodawczyni – uwzględnienie dochodu z dzierżawionego gospodarstwa za miesiąc luty 2016r.

Organ odwoławczy przywołał przepisy art. 5 ust. 3 oraz art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym. W ocenie Kolegium, błędem organu I instancji było doliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego począwszy od miesiąca luty 2016r.. Mimo bowiem zawarcia przez męża umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego [...] lutego 2016r., przy obliczaniu dochodu z gospodarstwa rolnego oblicza się dochód z całego roku kalendarzowego, choćby umowa została zawarta np. w dniu 20 grudnia. Bez znaczenia dla ostatecznego obliczenia dochodu, w świetle obowiązujących przepisów prawa był zatem fakt, iż gospodarstwo rolne nie było dzierżawione od początku roku kalendarzowego.

Kolegium wskazało, zatem że organ I instancji błędnie obliczył dochód uprawniający do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko ( w przeliczeniu na osobę w rodzinie 814,76 zł), właściwy dochód winien wynosić 830,57 zł z uwzględnieniem dochodu za miesiąc styczeń. Organ odwoławczy pozostałe ustalenia dochodu przez organ I instancji, w tym przeciętnego dochodu w pracy w gospodarstwie rolnym oraz zsumowania dochodu osiągniętego z gospodarstwa rolnego oraz pozarolniczych.

I. G. w skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła o uchylenie obu decyzji organów administracji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając obrazę prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz innych ustaw z nią powiązanych.

W uzasadnieniu skarżąca powołała się na przepisy art. 2 pkt 1 i 2, art. 7 ust. 2 i ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 6a ust. 1 – 4 ustawy o podatku rolnym (Dz.U z 2016r. poz. 617) wskazując, że ustawodawca wprowadza ograniczenie podatkowe w momencie gdy właścicielem, dzierżawcą staje się osoba w trakcie roku kalendarzowego i w tym przypadku obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Skarżąca zakwestionował także stanowisko organu odwoławczego podnosząc, że nie stawia zarzutu nieosiągania dochodu z gospodarstwa lecz błędnego wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego, przez przyjęcie do obliczeń błędnego czasookresu. Aby można było domniemać uzyskiwanie dochodu z gospodarstwa rolnego najpierw trzeba to gospodarstwo posiadać – dysponować nim.

Skarżąca zarzuciła, że stanowisko Kolegium co do obliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego za cały rok (w przypadku gdy umowę dzierżawy zawarto [...].02.2016r.) jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa.

Zdaniem skarżącej wyliczony dochód z dzierżawionego gospodarstwa rolnego męża został wyliczony w sposób nieprawidłowy, a powinien on wynosić:

2,6510 (ha przeliczeniowe) × 214,75 zł (dochód miesięczny z 1 ha przeliczeniowego za 2016r.) = 569,30 zł × 10 m-cy + 5.693,00 zł. Łącząc zatem tak wyliczony dochód męża z dochodem skarżącej w 2016r. (23.068,86 zł) – łączny dochód rodziny wyniósł 28.761,86 zł, co daje dochód miesięczny na rodzinę w wysokości 2.396,82 zł, a dochód na członka rodziny w wysokości 789,94 zł.

Organu administracji obu instancji dokonały zatem błędnego wyliczenia, co uzasadnia uchylenie decyzji.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, utrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 1302, dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkowało to uwzględnieniem skargi niezależnie od jej zarzutów.

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017r. poz. 1851 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Celem tego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1).

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. W myśl art. 2 pkt 1 i 2, ilekroć w ustawie jest mowa o "dochodzie" – oznacza to dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, a o "dochodzie członka rodziny" – przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. Dochód rodziny, to suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych dochód stanowi: po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dochód stanowią również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego (art. 3 ust. 1 lit. c tiret 23).

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii sposobu wyliczenia dochodu uzyskanego w 2016r. (roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego) przez męża skarżącej z dzierżawionego od [...] lutego 2016r. gospodarstwa rolnego.

Tryb ustalania dochodu rodziny został określony w art. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przy czym do dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego odnoszą się przepisy ust. 5 – 10.

Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 5 ustawy, w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.

Ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego (ust.6), do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem:

1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;

2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;

3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Ustalając dochód rodziny uzyskany przez dzierżawcę gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę na zasadach, o których mowa w ust. 6, dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego pomniejsza się o zapłacony czynsz z tytułu dzierżawy (ust. 7).

Z kolei ustalając dochód rodziny uzyskany z wydzierżawionego od Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa gospodarstwa rolnego, dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego pomniejsza się o zapłacony czynsz z tytułu dzierżawy (ust. 8).

Zgodnie z ust. 10 art. 7 ustawy, w przypadku gdy rodzina uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się.

Podkreślić w dalszej kolejności należy, że w myśl art. 2 pkt 7 ustawy, ilekroć jest w niej mowa o gospodarstwie rolnym, oznacza to gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. To odesłanie ustawodawcy oznacza, że dla ustalenia kwestii uzyskiwania dochodu z gospodarstwa rolnego, w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zastosowanie znajdują zasady wykładni systemowej. Konieczne jest zatem uwzględnienie stosownych przepisów innych ustaw, do których odsyłają wskazane przepisy.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 1892, dalej "u.p.r.") za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1 (czyli podlegający sklasyfikowaniu w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne ...) o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.

W art. 3 u.p.r. określony został ustawowy katalog podatników podatku rolnego, którymi są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2,

2) posiadaczami samoistnymi

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego albo b) jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych; w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i Lasów Państwowych (ust. 1).

Jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym (ust. 2).

W myśl ust. 3, jeżeli grunty gospodarstwa rolnego zostały w całości lub w części wydzierżawione na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników lub przepisów dotyczących uzyskiwania rent strukturalnych, podatnikiem podatku rolnego jest dzierżawca.

Z kolei przepisy ust. 5 – 7 regulują zasady opodatkowania gospodarstw rolnych i podmioty zobowiązane w przypadku współwłasności (posiadania) gruntów rolnych.

Zwrócić należy jednocześnie uwagę, iż zgodnie z art. 366 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel, a ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą – jest posiadaczem zależnym.

W dalszej kolejności, dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy należy przywołać przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, do której odsyłają powyższe przepisy. W art. 28 uregulowane są sytuacje zawieszenia emerytury lub renty rolniczej w sytuacji gdy emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą. W myśl ust. 4 pkt 1, uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając: gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej:

a) małżonkiem emeryta lub rencisty,

b) jego zstępnym lub pasierbem,

c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym,

d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c.

Co istotne, zgodnie z art. 38 pkt 1 i 2 przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu domniemywa się, że: 1) właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych lub dzierżawca takich gruntów, jeżeli dzierżawa jest zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach; 2) podatnik podatku rolnego lub podatku od dochodu z działów specjalnych prowadzi działalność rolniczą w rozmiarze wynikającym z zakresu opodatkowania.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, iż przesłankę uznania, iż nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, w rozumieniu art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest ustalenie, iż gospodarstwo rolne zostało na podstawie umowy dzierżawy zawartej przez rolnika (jego współmałżonka) wydzierżawione na okres co najmniej 10 lat, osobie obcej, z którą rolnik nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, a umowa ta została zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków. Opisana wyżej umowa jest bowiem zawierana w celu wykazania, że emeryt, rencista rolniczy zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.

Z analizy akt administracyjnych sprawy nie wynika, iżby wnioskodawczyni lub inny członek jej rodziny, w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, był właścicielem lub samoistnym posiadaczem gospodarstwa rolnego. Strona wprawdzie oznaczyła, że jej mąż osiągnął dochód z gospodarstwa rolnego i na wezwanie organu do uzupełnienia niekompletnie wypełniony załącznik ZSW-3 (oświadczenie wnioskodawcy o wielkości jego gospodarstwa rolnego albo gospodarstwa członka rodziny wyrażonej w hektarach przeliczeniowych....), Wskazać należy, że wnioskodawczyni nie wskazała w tym wniosku członka rodziny, którego dotyczy oświadczenie, a jedynie własne dane i powierzchnię w ha przeliczeniowych (2,6510). I. G. [...] października 2017r. przedłożyła także umowę dzierżawy z dnia [...].02.2016r. pomiędzy zamieszkującymi pod tym samym adresem K. G. (jako wydzierżawiającą) oraz R. G. (dzierżawcą). Zgodnie z tą umową wydzierżawiająca, będąca właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 2,42 ha (2,6510 ha przeliczeniowych) położonego w miejscowości B. [...], wydzierżawiła to gospodarstwo dzierżawcy na okres 10 lat, bez określenia czynszu dzierżawnego. Dzierżawca zobowiązał się opłacać podatek rolny od dzierżawionych gruntów. Nader istotne w okolicznościach sprawy są dalsze zapisy tej umowy, które winny przeanalizować organy. O ile bowiem w § 8 umowy ustalono, że dzierżawca w stosunku do wydzierżawiającego nie jest: a) małżonkiem emeryta lub rencisty, b) jego zstępnym lub pasierbem, c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym, d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c, to w § 9 sprzecznie z powyższym oznaczono wprost, że dzierżawca jest w stosunku do wydzierżawiającego synem (czyli zstępnym). Jak wynika z § 12 umowy wydzierżawiający zawarł tę umowę w celu zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej w myśl ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i zobowiązał się do niezwłocznego zawiadomienia placówki KRUS o każdym przypadku ustania dzierżawy z jakichkolwiek powodów przed zakończeniem okresu, na który została zawarta umowa, a także o każdym przypadku zmiany osoby dzierżawcy. Wnioskodawczyni przedłożyła także decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] lutego 2016r. w sprawie ustalenia wysokości podatku rolnego na 2016r., dla przedmiotowego gospodarstwa rolnego stanowiącego własność K. G., gdzie zobowiązanym jest jednak inna osoba – K. M., co również całkowicie pominęły organy administracji. Z akt sprawy nie wynika fakt zgłoszenia przedmiotowej umowy dzierżawy właściwym organom, w tym do ewidencji gruntów i budynków, jak również to, że mąż skarżącej stał się płatnikiem podatku rolnego dzierżawionego gospodarstwa rolnego. Stąd teoretyczne wywody strony w tym zakresie nie mają znaczenia dla sprawy.

Mając powyższe na uwadze, mimo, że organ nie ustalił czy osoba, od której mąż skarżącej na podstawie przedłożonej umowy dzierżawi gospodarstwo rolne (K. G.) jest emerytem/ rencistą rolniczym, to jednak nie może budzić wątpliwości, że przedłożona przez wnioskodawczynię umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego z dnia [...].02.2016r., nie spełnia warunku umowy, o jakiej mowa w art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, skoro została zawarta pomiędzy matką i synem (R. G.).

Mając zatem na uwadze treść przepisów art. 7 ust. 5 – 8 ustawy, w zw. z ww. przepisami oraz przepisami art. 28 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i przepisami określającymi zasady oddania w dzierżawę gospodarstwa rolnego w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – rzeczą organu było ustalenie, czy na podstawie przedłożonych dokumentów istnieje podstawa do stwierdzenia, że w 2016r. członek rodziny skarżącej – mąż uzyskiwał dochód w rozumieniu ww. przepisów ze wskazanego dzierżawionego gospodarstwa rolnego. Podkreślenia wymaga, iż z wykładni powyższych przepisów, a także analogicznych przepisów innych ustaw regulujących świadczenia szeroko rozumianej pomocy społecznej wynika, iż tylko w niektórych sytuacjach, zachodzą podstawy aby to dzierżawca gospodarstwa rolnego (a nie jego właściciel) był uznawany za podmiot uzyskujący dochód z gospodarstwa rolnego, w rozumieniu tych przepisów.

Zwrócić należy uwagę, że podobnie w świetle analogicznie ukształtowanych przepisów innych ustaw np. ustawy o świadczeniach rodzinnych, o pomocy społecznej również ugruntowane jest stanowisko co do możliwości zaliczenia/niezaliczenia dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego do dochodu przyjmowanego jako podstawa ustalania prawa do świadczeń wobec właściciela gospodarstwa jedynie w sytuacji, gdy część lub całość gospodarstwa rolnego została oddana w dzierżawę, jednakże umowa dzierżawy została zawarta w formie pisemnej na okres co najmniej 10 lat, została zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków, wydzierżawiającym gospodarstwo rolne jest emeryt lub rencista, a dzierżawcą nie jest żadna z osób wymienionych w art. 28 ust. 4 pkt 1 lit. a – d ustawy o ubezpieczaniu społecznym rolników (por. wyroki NSA z 5 listopada 2008r. sygn. I OSK 1930/07, z 18 lutego 2010r. sygn. I OSK 1425/09, z 20 sierpnia 2015r. sygn., I OSK 297/14)

Niezależnie zatem od wpływu powyższych okoliczności na ewentualne inne świadczenia ze środków publicznych, co nie jest przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że okoliczność zawarcia pomiędzy mężem skarżącej (R. G.) a jego matką (K. G.), nadto zamieszkującymi pod tym samym adresem, przedmiotowej umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego, nie jest na podstawie cytowanych przepisów podstawą do uznania, że R. G. w 2016r. uzyskiwał dochód z tego gospodarstwa rolnego, którym mowa w przepisach art. 7 ust. 5-8 i 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ta umowa bowiem nie stanowiła podstawy do stwierdzenia, że właścicielka gospodarstwa rolnego zaprzestała na swoim gospodarstwie działalności rolniczej, i nie była nadal podatnikiem podatku rolnego. Brak jest w tej sytuacji podstaw, aby do dochodu rodziny skarżącej, w rozumieniu przepisów tej ustawy, doliczyć dochód uzyskiwany zgodnie z przepisami przez właściciela gospodarstwa rolnego (K. G.).

Już z treści powyższych przepisów wynika, iż kwestia prawidłowego ustalenia podmiotu uzyskującego dochód z gospodarstwa rolnego, jest równie istotna i poprzedzać winna samo ustalenie wysokości uzyskiwanego dochodu, co całkowicie pominęły organy administracji rozpatrujące niniejsza sprawę administracyjną. Organy obydwu instancji, z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie dokonały bowiem wystarczających ustaleń i nie poddały ocenie nawet zgromadzonego materiału dowodowego (por. umowa dzierżawy z dnia [...].02.2016r., decyzja Wójta Gminy K. z [...].02.2016r. w sprawie ustalenia wysokości podatku rolnego na 2016r., załącznik ZSW-03 do wniosku złożony [...].10.2017r.) w celu ustalenia, czy istnieją w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy podstawy do uznania, że rodzina skarżącej uzyskała w 2016r. dochód z gospodarstwa rolnego – w rozumieniu wskazanych przepisów.

Nadto podkreślenia wymaga, iż organ pierwszej instancji nie wskazał nawet podstawy prawnej i nie wyjaśnił sposobu wyliczenia dochodu rodziny, a zwykłe zestawienie liczbowe bez wyjaśnienia składowych elementów wskazanych działąń matematycznych w niepodpisanym załączniku do decyzji, nie wypełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. żaden z organów nie wskazał podstawy prawnej

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali zatem dochód rodziny skarżącej w 2016r., w szczególności jej męża, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci uwzględniając powyższą wykładnię systemową przepisów prawa oraz wskazania.

Wobec dostrzeżonych przez Sąd z urzędu naruszeń prawa materialnego oraz postępowania, które mają istotny wpływ na wynika sprawy, zbędne okazało się szczegółowe odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących sposobu uwzględnienia w dochodzie rodziny skarżącej dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego dzierżawionego przez jej męża na podstawie ww. umowy z [...].02.2016r. Wskazać jednocześnie należy, iż wbrew oczekiwaniu skarżącej, dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego nie został przez ustawodawcę ujęty w katalogu zawartym w pojęciu "dochód uzyskany" (art. 2 pkt 20 tej ustawy), co wyklucza możliwość stosowania do tego dochodu przepisu art. 7 ust. 2. W sytuacji gdy ustawodawca nie określił dochodu uzyskanego w związku z podjęciem działalności rolniczej, jako "dochodu uzyskanego" i wobec ryczałtowego trybu jego ustalania, niezależnie od wysokości faktycznego dochodu, nie można uznać za zasadną argumentacji skarżącej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. Stwierdzone naruszenia prawa będą miały zdaniem sądu istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem odpadnie podstawa do uwzględnienia jako dochód męża skarżącej, dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego (powierzchni przeliczeniowej 2,6510 ha), w rozumieniu art. 7 ust. 5 ustawy. W niniejszej sprawie ten składnik dochodu, uwzględniony przez organy przy ustaleniu dochodu rodziny w 2016r. (w wysokości ponad 6 tysięcy złotych) bez wątpienia wpłynął na rozstrzygnięcie o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.

Z uwagi na przedmiot sprawy strona mocą ustawy zwolniona była od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i nie wniosła o zwrot innych kosztów postępowania sądowego.