Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 52/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 19a, art. 30a
journal: Dz.U. 2016 poz 703
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art.80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2022 r. spraw ze skarg "A." na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2021 r. - nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok, - nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 rok 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej "A." kwotę 1.377 (jeden tysiąc trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 52/22

Uzasadnienie

Przedmiotem skarg Spółki Przymusowej Dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej [...] (dalej: Wspólnota/Skarżąca) są decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Dyrektor [...]OR ARiMR) z dnia [...] listopada 2021r .:

- nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2021r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania Wspólnocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r.

- nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2021r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania Wspólnocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 rok.

Z zaskarżonych decyzji i akt sprawy wynika, że Wspólnota w dniu 22 maja 2014r. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wnioski o przyznanie płatności: jednolitej płatności obszarowej za 2014r. oraz płatności ONW za 2014r. Łączna powierzchnia działek zgłoszonych do płatności (położonych na działce ewidencyjnej nr [...] - A,B,C i działce ewidencyjnej nr [...] - D) wynosiła 41,48 ha. Składała się na nią powierzchnia działek rolnych: A - 21,73 ha, B - 12,58 ha, C- 4,17 ha i D - 3 ha.

Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej organ I instancji stwierdził, że wnioski o przyznanie płatności do działek położonych w obrębie działki ewidencyjnej nr [...] złożyli również inni producenci rolni – A.Ż., R.S. i M.K. Oprócz tego, w trakcie czynności kontrolnych podjętych na miejscu w dniach 17-18 grudnia 2014r., stwierdzono nieprawidłowości, obejmujące między innymi naruszenie norm [...].

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP ARiMR) w [...], decyzjami z [...] kwietnia 2015r. odmówił przyznania Skarżącej zarówno jednolitej płatności obszarowej, jak i płatności ONW. Powodem nieuwzględnienia wniosków Skarżącej było stwierdzenie różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną do płatności, a powierzchnią stwierdzoną tj. powierzchnią kwalifikującą się do płatności, która przekroczyła 20 %.

Decyzjami z [...] lipca 2015r. Dyrektor [...]OR ARiMR w [...], po rozpatrzeniu odwołań od decyzji Kierownika BP ARiMR w [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 24 listopada 2015r., sygn. I SA/Rz 918/15, uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji. WSA zauważył, że z istoty i charakteru wspólnoty gruntowej wynika po pierwsze, że uprawnienie do działania na zewnątrz w imieniu i na rzecz członków wspólnoty należy do spółki działającej za pośrednictwem statutowych organów, po drugie zaś, że spółka jest posiadaczem gruntów rolnych wchodzących w skład wspólnoty, uprawnionym, a zarazem zobowiązanym do zarządzania tymi gruntami i należytego ich zagospodarowania (art. 25 ust. 2 ustawa z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 703, dalej u.w.g). Zagospodarowanie to wiąże się w sposób naturalny z faktycznym władztwem spółki nad rzeczą. Sąd dodał również, że w dniu 23 marca 2014r., podczas zebrania nadzwyczajnego Wspólnoty [...] podjęto uchwałę, że środkami uzyskanymi z dopłat obszarowych zarządzać będzie spółka zarządzającą wspólnotą. Wobec powyższego stwierdził, że nikt inny poza spółką nie mógł skutecznie wystąpić o dopłaty.

Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) wyrokiem z 18 października 2016r., sygn. akt II GSK 575/16, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zdaniem NSA istotne w sprawie jest to, kto faktycznie, jako posiadacz, włada gruntem rolnym objętym wnioskiem o płatność i utrzymuje go w dobrej kulturze rolnej, a nie ten kto ma tytuł prawny do tej nieruchomości. Obojętne jest czy wnioskodawca jest właścicielem, dzierżawcą, czy ma inny tytuł prawny do władania nieruchomością. W ocenie NSA beneficjentem płatności z tytułu ONW oraz płatności bezpośrednich może być, w założeniu prawodawcy krajowego i europejskiego, jedynie posiadacz działki rolnej, który spełnia dodatkowo kryteria wymienione w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018r., poz.1312 ze zm. - dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich) i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm. – dalej: Rozporządzenie ONW) i w stosownych rozporządzeniach prawa wspólnotowego. Dalej NSA nadmienił, że Sąd I instancji kontrolując zaskarżone decyzje, nie zbadał, kto faktycznie władał sporną działką nr [...], tj. czy posiadaczami części tej działki byli A.Ż., R.S. i M.K., jak to ustaliły organy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 31 stycznia 2017r., sygn. I SA/Rz 1026/16, uchylił decyzje Dyrektora [...]OR ARiMR w [...] z [...] lipca 2015r. oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji.

W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik BP ARiMR w [...] decyzjami z [...] lipca 2017r., odmówił Skarżącej przyznania wnioskowanych przez nią płatności uznając, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności, a powierzchnią stwierdzoną przekroczyła 20% (wyniosła 32,99%). Odnosząc się do kwestii faktycznego posiadania gruntów, objętych konfliktem krzyżowym, organ ustalił, że były one we władaniu A.Ż., R.S. i M.K., którzy wykonywali na tych gruntach zabiegi agrotechniczne.

Dyrektor [...]OR ARiMR w [...] decyzjami z [...] października 2017r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018r., sygn. I SA/Rz 367/18, uchylił zaskarżone decyzje.

Dyrektor [...]OR ARiMR w [...], w następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzjami z [...] października 2018r., uchylił rozstrzygnięcia Kierownika BP ARiMR w [...] z [...] lipca 2017r.

Kierownik BP ARiMR w [...], po ponownym rozpatrzeniu spraw, decyzjami z [...] maja 2019r. odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanych przez nią płatności. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzjami z [...] sierpnia 2019r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia.

Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2019r. sygn. akt I SA/Rz 681/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi na powyższe decyzje.

W następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej od powyższego rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 lipca 2020r. sygn. I GSK 672/20 uchylił zaskarżony wyrok, a także uchylił zaskarżone decyzje.

Wskazał, że zarówno wyrok NSA z dnia 18 października 2016r., sygn. akt II GSK 575/16, jak też wyroki WSA w Rzeszowie: z dnia 31 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Rz 1026 i z dnia 19 czerwca 2018r., sygn. akt I SA/Rz 367/18 są wyrokami prawomocnymi i stosownie do art. 170 p.p.s.a. wiążą strony i Sąd orzekający oraz inne Sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem kwestia prawna nie może być już w odniesieniu do danego podmiotu kontestowana i poddana innej ocenie.

NSA zauważył, że oprócz rozstrzygnięcia na niekorzyść Skarżącej konfliktu krzyżowego co do części działki nr [...], z przedmiotowych płatności została wykluczona także część deklarowanej przez Wspólnotę powierzchni działek w związku z wynikami kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie Wspólnoty w dniach 17-18 grudnia 2014r. obejmujące między innymi naruszenie norm [...].

Z uwagi na to, że ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane w zapadłych w sprawach prawomocnych wyrokach sądów, ocena prawidłowości ustaleń w tym zakresie jest wiążąca.

W odniesieniu do rozstrzygnięcia konfliktu krzyżowego NSA stwierdził, że organy administracji nie uwzględniły oceny prawnej i nie wykonały zaleceń wynikających z zapadłych w sprawie prawomocnych wyroków sądów administracyjnych, a Sąd I instancji dokonał nieprawidłowej kontroli legalności działania organów administracji i zaakceptował zaniedbania organów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przy wydawaniu decyzji w ponownie prowadzonym postępowaniu należy uwzględnić wytyczne zawarte w prawomocnych wyrokach sądów, poddając ocenie dowody przedstawione przez Skarżącą i wskazać, którym dał wiarę, którym nie i dlaczego, uwzględniając obowiązujące w 2014r. zasady gospodarowania gruntami Wspólnoty, także spornymi częściami działki [...].

W celu realizacji wytycznych zawartych w ww. wyroku, Dyrektor [...]OR ARiMR w [...] uchylił decyzje Kierownika BP ARiMR w [...] z dnia [...] maja 2019r. i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Po uzupełnieniu postępowania decyzjami z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] i nr [...] Kierownik BP ARiMR w [...] odmówił Skarżącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i płatności ONW na rok 2014.

W uzasadnieniu organ powołał się na wyniki przeprowadzonych kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej oraz wyjaśnienia złożone przez strony konfliktu krzyżowego i wykluczył z jednolitej płatności obszarowej grunty o łącznej powierzchni 10,29 ha. W konsekwencji powierzchnia kwalifikująca się do przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz płatności ONW wyniosła 31,19 ha. (dz. rolna A-10,78 ha + dz. rolna B-13,39 ha + dz. rolna C- 4,02 ha + dz. rolna C- 3,00 ha). Z uwagi na to, że do płatności Wspólnota zadeklarowała grunty o pow. 41,48 ha, nastąpiło przedeklarowanie powierzchni o 10,29ha, co stanowi 32,99%, a to w świetle art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1122/2009 oraz art.16 ust.5 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 uzasadnia odmowę przyznania płatności.

Po rozpatrzeniu odwołań od powyższych decyzji Dyrektor [...]OR ARiMR w [...] utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcia w mocy.

Na wstępie organ stwierdził, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich i przeprowadzania kontroli w zakresie płatności bezpośrednich, jak i wypłaty rolnikom płatności bezpośrednich, określa ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm. – dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich). Natomiast w odniesieniu do płatności ONW szczegółowe warunki i tryb jej przyznawania określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2002-2013 *Dz.U. z 2009, Nr 40, poz.329 ze zm.- dalej: Rozporządzenie ONW).

Z treści przepisów art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, wynika, że podstawowymi przesłankami przyznania ww. płatności bezpośrednich są: posiadanie działek rolnych położonych na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami (o powierzchni co najmniej 1 ha) w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; nadanie rolnikowi numeru identyfikacyjnego w systemie ewidencji producentów rolnych. W odniesieniu do płatności ONW, deklarowane działki powinny znajdować się na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( § 2 pkt 2 Rozporządzenia ONW).

Zatem istotne znaczenie dla niniejszej sprawy ma określenie, który z producentów rolnych na dzień 31 maja 2014 r. był posiadaczem działek ewidencyjnych i położonych na nich działek rolnych zgłoszonych we wnioskach przyznanie płatności.

Wnioskodawcą w niniejszej sprawie jest instytucja wspólnoty gruntowej, której funkcjonowanie i istnienie zostało uregulowane w ustawie z dnia 29 czerwca 1963 r o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 703 – dalej: u.z.w.g.).

Zarządzeniem Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] ma mocy art. 25 u.z.w.g. utworzono przymusową Spółkę dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej Wspólnota [...], a załącznikiem nr 1 do tego zarządzenia nadano statut spółki. Członkami spółki stali się dotychczasowi udziałowcy, osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej. Do ich obowiązków należy między innymi podporządkowanie się uchwałom ogólnego zebrania członków spółki oraz wspólne dokonywanie prac związanych z zagospodarowaniem i użytkowaniem gruntów spółki.

Decyzję o tym, aby wniosek o przyznanie płatności obszarowych na 2014 rok składała Wspólnota, a nie indywidualnie jej członkowie, została podjęta na zebraniu w sprawie zagospodarowania gruntów wspólnoty w dniu 28 kwietnia 2013 r. i takie stanowisko zostało podtrzymanie w trakcie głosowania na nadzwyczajnym zebraniu Wspólnoty [...] w dniu 6 maja 2014 r. Pomimo podjęcia decyzji o składaniu wniosku o dopłaty obszarowe przez Wspólnotę [...] (34,31 ha) część działki nr [...] równocześnie została zadeklarowana przez indywidualnych wnioskodawców tj. A.Ż. (1,91 ha), M.K. (4,00 ha) oraz R.S. (3,25 ha). W trakcie prowadzonego postępowania przeprowadzona została rozprawa administracyjna (w dniu 25 lutego 2015 r. oraz w dniu 12 czerwca 2017 r.), w trakcie której przesłuchano strony i świadków.

Zdaniem organu z ustaleń tych jednoznacznie wynika, że A.Ż., M.K. i R.S. w 2014 r. użytkowali sporne części działki ewidencyjnej nr [...], wykonywali bądź na ich zlecenie wykonywane były w stosunku do tych gruntów czynności agrotechniczne, ponosili koszty z tego tytułu oraz pobierali pożytki. Powyższe okoliczności zostały niejako potwierdzone przez Wspólnotę, bowiem Zarząd spółki przymusowej Wspólnoty pismem z dnia 2 marca 2015 r. poinformował organ I instancji, że bez zgody ogólnego zebrania Wspólnoty ww. osoby samowolnie użytkowały część gruntów spornej działki.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że sporne grunty stanowią własność wspólnoty pastwiskowej działającej w myśl u.z.w.g. Istotą udziału w takiej wspólnocie jest korzystanie z jej gruntów, lecz na zasadach ustalonych przez zbiorowość i w jej imieniu.

Badając kwestię przynależności do Wspólnoty [...] M.K. i R.S. w roku 2014, ustalono na podstawie zgromadzonych dokumentów, że w tym czasie nie posiadali oni udziału we Wspólnocie i nie byli jej członkami, zaś A.Ż. była i nadal jest członkiem Wspólnoty.

R.S. legitymował się członkostwem we Wspólnocie dopiero od maja 2015r., kiedy to jego matka M.S. zbyła swój udział na jego rzecz. W oświadczeniu z dnia 27 kwietnia 2021 r. złożonym w odpowiedzi na wezwanie organu, R.S. wyjaśnił, że jako właściciel gruntów poczuwał się do członkostwa we wspólnocie gruntowej, jednak uprawnienia wykonywał w imieniu matki M.S., bowiem formalnie prawa i obowiązki członka wspólnoty gruntowej mu nie przysługiwały.

M.K. również nie był członkiem Wspólnoty w 2014r. Ze złożonego przez niego w dniu 28 kwietnia 2021r. oświadczenia wynika, że formalnie nie jest osobą prawnie umocowaną do udziału we Wspólnocie, choć w swoim wewnętrznym przekonaniu czuje się jak jej członek. Na liście ustalonej decyzją Starosty [...] jako członek wspólnoty widnieje jego babcia A.K., a mama (K.K.) w postępowaniu spadkowym została właścicielem tego udziału z dniem 18 czerwca 2013r. Ponadto, jak ustalił organ I instancji, w 2014r. K.K. pobierała emeryturę KRUS i nie mogła prowadzić działalności rolniczej, podobnie jak jej mąż B.K., który pobierał rentę rolniczą na stałe.

Z kolei A.Ż. była i nadal jest członkiem Wspólnoty, co potwierdziła w piśmie złożonym w odpowiedzi na wezwanie organu.

W ocenie organu odwoławczego, sporny grunt użytkowany był przez strony konfliktu za wiedzą Wspólnoty, zgodnie z przyjętym podziałem dla członków Wspólnoty (A.Ż., M.S., K.K.), jednak wbrew intencji i przyjętej uchwale wnioski o płatność zostały złożone indywidualnie przez osoby faktycznie użytkujące sporny grunt, których fakt realnego członkostwa we Wspólnocie został zweryfikowany. Zeznali, iż to oni ponosili koszty związane z uprawą oraz zbiorem, zagospodarowaną cześć działki ew. nr [...] uprawiali we własnym imieniu, a zebrane pożytki przeznaczone były dla ich gospodarstwa.

Powołując się na zebrany materiał dowodowy tj. przeprowadzoną rozprawę z dnia 12 czerwca 2017 r., treść protokołu z zebrania z dnia 23 marca 2014 r. oraz protokołu z zebrania nadzwyczajnego Wspólnoty z dnia 6 maja 2014 r., pismo z dnia 2 marca 2015 r. złożone przez zarząd Wspólnoty oraz dodatkowe wyjaśnienia stron złożone w dniu 29 kwietnia 2021 r. oraz 27 kwietnia 2021 r. organ stwierdził, że A.Ż., R.S. oraz M.K. nie dostosowali się do uchwał podjętych na zebraniu członków Wspólnoty z dnia 28 kwietnia 2013 r. i 6 maja 2014 r. Osoby te zgodnie z wolą Wspólnoty użytkowały sporny grunt (zgodnie z przyjętymi ustaleniami) co bezsprzecznie zostało wykazane, działając jednak, co wykazały zebrane w sprawie dowody, w imieniu własnym, a nie w imieniu Wspólnoty, a więc wbrew zasadom ustalonym przez zbiorowość. Postawa jaką przyjęli ww., czyli sprzeciwienie się podjętym przez zgromadzenie uchwałom i akceptowanie ich jedynie w wymiarze miejsca prowadzenia działalności, wyraźnie wskazuje, że w swojej świadomości, przekonaniu i woli, władający gruntem czynili to w swoim imieniu i interesie.

W konkluzji organ wywiódł, że uzyskanie płatności rolnych przez producenta rolnego jest uzależnione od posiadania gruntów rolnych, a nie od dysponowania tytułem prawnym do tych gruntów. Z przepisów krajowych, jak i unijnych wynika, że przyznanie płatności wymaga, aby grunty rolne były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami), co oznacza, że powinna być na nich prowadzona uprawa roślin lub powinny być one ugorowane (przy spełnieniu dodatkowych warunków, w tym przeprowadzaniu zabiegów agrotechnicznych). Natomiast, jeśli chodzi o trwałe użytki zielone, to wymagane jest koszenie okrywy roślinnej i jej usuwanie co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca lub, aby były na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Dla przyznania płatności nie ma natomiast znaczenia czy grunty są w posiadaniu producenta rolnego w dobrej czy też w złej wierze. Posiadanie jest bowiem stanem faktycznym polegającym na władaniu rzeczą własną lub cudzą, wykonywanym dla siebie, ważne jest zatem to, kto uprawia grunty rolne zgłoszone do płatności, a niniejszą decyzją wykazano, że sporny grunt uprawiali A.Ż., R.S. oraz M.K.

W skargach na powyższe decyzje Wspólnota zarzuciła:

1 .Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

ą) art. 8 k.p.a., poprzez działanie organu odwoławczego powodujące podważenie zaufania Skarżącej do organów administracji, skutkujące nieprawidłową oceną materiału zgromadzonego w toku postępowania wyjaśniającego i bezzasadne uznanie (nie oparte na konkretnych dowodach i dokumentach), iż A.Ż., M.K. i R.S. użytkowali części działki nr [...] jako podmioty niezależne od wspólnoty, w sytuacji gdy grunt ten pozostaje we wspólnym użytkowaniu w ramach powołanej Spółki

b) art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co skutkowało brakiem zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a mianowicie poprzez uznanie, że:

- istnieją niezależne od Skarżącej podmioty posiadające i niezależnie użytkujące część działki nr [...] (M.K. i R.S.) objętych wnioskiem Skarżącej o przyznanie płatności bezpośrednich w sytuacji, w której cały grunt objęty rzeczonym wnioskiem pozostaje we wspólnym użytkowaniu określonej umownie grupy mieszkańców wsi [...], tj. Wspólnoty [...];

- uznanie, iż R.S. podczas prac gruntowych działał niezależnie, podczas gdy na mocy zarządzenia nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia [...].06.2013 r. w sprawie utworzenia spółki przymusowej dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej Wspólnota [...], nadania jej statutu oraz wyznaczenia organów jej spółki był on członkiem zarządu spółki i był uprawniony do udziału we Wspólnocie gruntowej, zaś wykonywane przez niego czynności podejmowane były na rzecz Wspólnoty, nie zaś w zakresie indywidualnego gospodarstwa;

- uznanie, że M.K. władał sporną częścią działki nr [...] jako posiadacz we własnym imieniu, podczas gdy z dowodów zalegających w aktach sprawy jasno wynika, że M.K. pomagał rodzicom K. i B.K. (członkiem Wspólnoty była K.K.) wraz z bratem przy wykonywaniu zleconych prac przez Wspólnotę i wyłącznie na rzecz Wspólnoty, jednakże nie był w posiadaniu i użytkowaniu spornej części działki nr [...], nie użytkował jej na własny rachunek

- uznanie, że między A.Ż., a Wspólnotą doszło do zerwania więzi korporacyjnych, podczas gdy w treści pisma z dnia 29.04.2021 r. w/w wskazała, że w roku 2014 nie było konfliktu do gruntu, który uprawiała, natomiast błędne rozumienie przez A.Ż. konstrukcji Wspólnoty i jej funkcjonowania, nie może prowadzić do wydawania przez organ decyzji niezgodnych z prawem, w szczególności sprzecznych z instytucją Wspólnoty

- uznanie, że R.S. w roku 2014 nie posiadał udziałów we Wspólnocie [...] i nie był jej członkiem;

- uznanie, iż pomiędzy M.K., a Wspólnotą istnieje konflikt krzyżowy, podczas gdy z całości dokumentacji wynika, że członkiem Wspólnoty jest matka M.K. – K.K., natomiast M.K. wykonywał rzeczone prace polowe na części działki nr [...] w ramach pomocy, lecz nie na własną rzecz i we własnym imieniu

- uznanie, iż A.Ż., M.K. i R.S. przysługują dopłaty do spornej części nieruchomości nr [...] stanowiącej własność Wspólnoty, podczas gdy z żadnego dokumentu nie wynika, aby zerwali oni więzi korporacyjne ze Wspólnotą, nie posiadają tytułu prawnego do spornej części działki nr [...], a także nie zostali zobowiązani do zapłaty podatku z tego tytułu

- uznanie, iż R.S., A.Ż. i M.K. wykonywali prace rolne we własnym imieniu, podczas gdy w treści uzasadnienia organ II instancji sam wskazał, że grunty wspólnoty mają służyć zaspokojeniu wspólnych potrzeb uprawnionych do udziału w tych wspólnotach;

- uznanie, iż wykonanie czynności na gruncie przez M.K. było objęciem części gruntu (4,00 ha) w posiadanie

- uznanie, iż R.S., M.K. i A.Ż. zerwali więzi korporacyjne, podczas gdy w/w osoby w ugodzie sądowej zawartej z powództwa Wspólnoty o ochronę naruszonego posiadania oświadczyli, że będą się stosować do uchwał Wspólnoty podjętych zgodnie z prawem - a więc nie może być mowy o zerwaniu więzi korporacyjnych ze Wspólnotą

- uznanie, iż M.K. wykonał prace na gruncie we własnym imieniu, podczas gdy na zebraniu w dniu 28.04.2013 r. został dokonany podział prac na 2013 r. (obowiązujący również w roku 2014r.) celem zagospodarowania Wspólnoty i prace te wykonywali B.K. (mąż K.K.), nie zaś M.K.

- uznanie, że skoro M.K. zgodnie z oświadczeniem miał zgodę mamy K.K. na dokonanie prac polowych na spornej części działki nr [...], to jest on posiadaczem części nieruchomości należącej do Wspólnoty;

- uznanie, że R.S. legitymował się członkostwem we Wspólnocie, podczas gdy legitymowanie się członkostwem we Wspólnocie miał możliwość dopiero od maja 2015 r., kiedy to M.S. (matka) zbyła swój udział na jego rzecz, który uprzednio odziedziczyła po J.R. i J.R. (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...].02.2014 r.),

- uznanie, że M.K. podczas wykonywania prac gruntowych na spornych gruntach działał w sposób niezależny, podczas gdy R.S. wykonywał wyłącznie prace na gruncie w ramach pomocy swoim rodzicom, w szczególności matce K.K., która miała zgodnie z uchwałą Wspólnoty przydzielony określony zakres prac na gruncie, który M.K. w całości wykonywał,

- uznanie, że M.K. posiadał prawo do dysponowania spornym gruntem i posiadał legitymację do złożenia wniosku o płatności, podczas gdy organ nie zwrócił się do odpowiednich organów (np. KRUS, UG [...]) czy w okresie 2014-2015 M.K. posiadał nieruchomości rolne pozwalające traktować go jako rolnika;

- uznanie, że Wspólnota Gruntowa nie posiadała spornej części gruntów, podczas gdy organy nie zbadały w jaki sposób spółka powołana do zarządzania gruntami należącymi do Wspólnoty [...] zarządza tymi gruntami, a także w jaki sposób rozdzielane są prace na tych gruntach;

- uznanie, że R.S. był posiadaczem spornej części działki, podczas gdy organ II Instancji sam uznał, że R.S. wykonywał prace na gruncie w imieniu matki, natomiast do zaistnienia przymiotu posiadania konieczne jest władanie gruntem we własnym imieniu i na własną rzecz, a nie na rzecz innej osoby

- uznanie, że Wspólnota nie była posiadaczem spornej części gruntu, podczas gdy zgodnie z uchwałą podjętą na nadzwyczajnym zebraniu Wspólnoty z dnia 06.05.2014r. przegłosowano, aby podatek rolny był opłacany przez spółkę, a wszyscy uczestnicy zebrania byli za,

- przyjęcie przez organ II instancji, iż zaskarżone uchwały Wspólnoty nie posiadają mocy prawnej, podczas gdy uchwały te zostały podjęte zgodnie ze statutem Wspólnoty

i zgodnie z przepisami prawa (większością głosów), nie zostały uchylone na mocy orzeczenia Sądu ani przez samą Wspólnotę, natomiast zgodnie ze Statutem Spółki nie jest wymagana uchwala podjęta jednomyślnie,

- posiadaczem spornej części gruntów była A.Ż., M.K. i R.S., podczas gdy nie byli oni posiadaczami rzeczonej powierzchni, gdyż ze wszystkich dokumentów wynika, iż prace zaakceptowane przez nich były wykonywane zgodnie z zakresem prac, który został sporządzony przez Wspólnotę, natomiast takowe posiadanie nie miało charakteru ciągłego,

- przyjęcie, iż powierzchnia stwierdzona wynosi 31,19 ha, podczas gdy nie zostało wyjaśnione przez organ II Instancji na jakiej podstawie ustalono powierzchnie zadeklarowane przez osoby będące ze Wspólnotą w rzekomym konflikcie krzyżowym, a także z jakich konkretnych, wiarygodnych dokumentów wynika taka okoliczność,

- przyjęcie, że A.Ż., R.S. i M.K. wykonywali prace na spornej części działki nr [...] prace we własnym imieniu, w sytuacji gdy z żadnych oświadczeń ani dokumentów nie wynika, aby w/w osoby wykonywały prace na gruncie we własnym imieniu, lecz wykonywały prace zgodnie z zakresem i podziałem prac;

- przyjęcie, iż A.Ż., R.S. i M.K. mieli "wewnętrzne przekonanie" co do zasadności przyznania indywidualnie na ich rzecz dopłat, które rzutują na odmowę przyznania Wspólnocie płatności bezpośrednich, podczas gdy w/w osoby nie posiadały legitymacji do wystąpienia z takim wnioskiem, natomiast "wewnętrzne przekonanie" danych osób nie jest kwestią rzutującą na wydanie rozstrzygnięcia o odmowie przyznania Wspólnocie płatności, a winna skutkować odrzuceniem wniosku poszczególnych, indywidualnych podmiotów (jako złożonych przez osoby nieuprawnione),

- brak ustalenia jakie dowody jednoznacznie przesądzają o posiadaniu i samodzielnym użytkowaniu przez R.S., M.K. i A.Ż. spornej części działki nr [...], tj. o łącznej powierzchni 9,16 ha,

- uznanie, że M.K. użytkował część spornych gruntów rolnych na rzecz własnego gospodarstwa rolnego, podczas gdy z całości materiału dowodowego wynika, iż M.K. nie użytkował we własnym imieniu części działki nr [...], ale wyłącznie pomagał K.K. (udziałowca Wspólnoty) w wykonywaniu czynności na gruncie,

- uznanie oświadczenia M.K. za istotne i kluczowe w zakresie podziału prac na działce nr [...], podczas gdy M.K. nie jest wspólnikiem Wspólnoty, tak więc jego oświadczenia w tym zakresie nie powinny być brane pod uwagę jako istotne i wiążące,

- uznanie, iż A.Ż., R.S. i M.K. znajdowali się w posiadaniu spornej części działki nr [...], podczas gdy działka ta nie była użytkowana przez w/w osoby we własnym imieniu i na własny rachunek, nie posiadali umowy dzierżawy, natomiast posiadaczem i użytkownikiem całości nieruchomości w roku 2014 (w tym części 9,16 ha) pozostawała Wspólnota [...], która również opłacała w całości podatek rolny od nieruchomości,

- uznanie, iż A.Ż. i R.S. przysługują dopłaty do spornej części nieruchomości nr [...] stanowiącej własność Wspólnoty, podczas gdy z żadnego dokumentu nie wynika, aby zerwali oni więzi korporacyjne ze Wspólnotą, nie posiadają tytułu prawnego do spornej części działki nr [...], a także nie zostali zobowiązani do zapłaty podatku z tego tytułu,

- uznanie, że Wspólnota nie była w roku 2019 posiadaczem działki nr [...], podczas gdy wszystkie prace na gruncie były wykonywane zgodnie z zakresem prac przez wszystkich członków, natomiast brak jest jakiejkolwiek podstawy, aby uznać, iż każdy ze wspólników wykonywał te czynności we własnym zakresie, a Wspólnota nie spełniła wymogów określonych w rozporządzeniu przez cały rok kalendarzowy (brak argumentacji i dokumentacji przytoczone przez organ II Instancji, na podstawie której można byłoby wywieść taki wniosek),

- uznanie, iż między R.S., A.Ż., a Wspólnotą istnieje konflikt krzyżowy, podczas gdy wszyscy członkowie Wspólnoty wykonali przydzielone im zakresem prace na gruncie w ramach i na rzecz Wspólnoty, które w pełni zaakceptowali,

- uznanie, iż poszczególni członkowie posiadają udział we własności działki nr [...], podczas gdy jak wynika z wypisu rejestru gruntów dołączonego do akt sprawy, jedynym właścicielem w roku 2014 działki nr [...] była Wspólnota [...], natomiast R.S., A.Ż. posiadali wyłącznie udział we wspólnocie, lecz nie udział w nieruchomości,

- uznanie, że A.Ż. i R.S. mają udział we własności działki nr [...], podczas gdy twierdzenie takie kłóci się z treścią ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, zgodnie z którą wspólnoty gruntowe mają służyć zaspokojeniu wspólnych potrzeb uprawnionych do udziału we wspólnocie,

- uznanie, iż sporna część gruntów działki nr [...] nie znajduje się w posiadaniu Wspólnoty, podczas gdy Wspólnota była i nadal jest jedynym posiadaczem i użytkownikiem, a także ona faktycznie włada wszystkimi należącymi do niej gruntami (w tym działką nr [...]), natomiast wbrew twierdzeniu organu poszczególni członkowie wykonują wyłącznie czynności w oparciu o zakres przydzielonych prac w imieniu i na rzecz Wspólnoty,

- uznanie, że istnieje kilka osób niezależnych od siebie, pozostających w konflikcie krzyżowym, użytkujących część działki objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w sytuacji, w której cały grunt objęty rzeczonym wnioskiem pozostaje we wspólnym użytkowaniu określonej umownie grupy mieszkańców wsi [...], tj. Wspólnoty [...], natomiast sami "zainteresowani" – A.Ż. i R.S. nie potwierdzają istnienia konfliktu, wykonywania prac rolnych na własny rachunek, w oderwaniu od Wspólnoty, gdyż prace te zawsze były wykonywane w całości w ramach uprawnień i zakresu prac przyznanych przez Wspólnotę,

- przyjęcie, że A.Ż. i R.S. zerwali więzi korporacyjnej ze wspólnotą, podczas gdy zgodnie z art. 27 pkt. 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, wspólnicy mogą to uczynić przez zbycie udziału we wspólnocie, niemniej jednak nigdy tego nie zrobili, a co więcej R.S. i A.Ż. stosowali się do wszystkich uchwał wspólnoty, pracowali na gruntach wspólnoty w miejscach wyznaczonych przez spółkę (potwierdzają to zeznaniami w protokołach w dniu 4.06.2020 r.), a jedyną uchwałą do jakiej się nie stosowali jest decyzja o złożeniu wniosku o dopłaty przez wspólnotę, a nie przez jej członków, ponadto o nie zerwaniu więzi korporacyjnej świadczy też brak zaskarżania uchwał wspólnoty (istotny jest krąg podmiotów uprawnionych do zaskarżania uchwał)

- uznanie, iż grunty należące do Wspólnoty, tj. na działce oznaczonej nr ewidencyjnym [...] były użytkowane przez innych producentów rolnych, tj. m.in. przez R.S. czy A.Ż., podczas gdy z żadnej dokumentacji ani zapisów nie wynikałoby, iż cześć gruntów była użytkowana przez innych producentów rolnych w sposób samodzielny czy to przez osoby należące do Wspólnoty

- uznanie, że M.K. i R.S. są w posiadaniu spornej części gruntów, podczas gdy organy nie wyjaśniły jakie dowody przesądzają by uznać M.K. i R.S. za samodzielnych użytkowników części działki nr [...] w zadeklarowanym obszarze - organ tej kwestii kompletnie nie wyjaśnił w treści decyzji, poprzestał na wskazaniu, iż w/w nie byli członkami Wspólnot gruntowych w roku 2014;

- uznanie, że R.S. zerwał więzi ze Wspólnotą, podczas gdy na mocy zarządzenia nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia [...].06.2013 r. w sprawie utworzenia spółki przymusowej dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej Wspólnota [...] we wsi [...], nadania jej statutu oraz wyznaczenia organów spółki był on członkiem zarządu spółki przymusowej wyznaczonym spośród członków spółki, był on uprawniony do udziału we wspólnocie gruntowej wsi [...], posiadał udział we wspólnocie w 2014 r., traktował się i był traktowany jako członek i udziałowiec Wspólnoty, zaś wykonywane przez niego czynności podejmowane były na rzecz Wspólnoty, nie zaś w zakresie indywidualnego gospodarstwa

c) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie jakim dowodom, oświadczeniom Skarżącej organ odmówił wiary, w sytuacji gdy:

- M.S. była udziałowcem Wspólnoty w związku z własnością gospodarstwa rolnego nabytego na podstawie aktu własności ziemi z 1976 r. ([...] - zalega w aktach sprawy), a w związku z przekazaniem tego gospodarstwa rolnego w całości na rzecz R.S. (umowa darowizny zawarta w formie aktu notarialnego [.] września 1993 r., rep. [...] numer [...] - zalega w aktach sprawy)- udział we Wspólnocie M.S. przeszedł na nabywcę tego gospodarstwa czyli na R.S. jeszcze w 1993 r.

- udział we wspólnocie gruntowej wsi [...] nie mógł stanowić odrębnego prawa majątkowego, tak jak to wskazano w pkt II postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. sygn. [...] ponieważ udział ten związany jest z własnością gospodarstwa rolnego i razem z tym gospodarstwem został przeniesiony na R.S. w 1993r.

- udział we wspólnocie gruntowej wsi [...] nie mógł być zbyty w 2015 r., gdyż w tej dacie M.S. nie była udziałowcem Wspólnoty.

- od momentu powstania spółki (2013 r.) udziałowcami byli R.S. i M.S. (zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [.].06.2013 r. z wykazem osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej, Uchwała nr [...]

- R.S. został powołany na członka Zarządu w dniu 8.01.2013 r.- uchwała nr 03/2013 i złożył podpis na liście obecności na zebraniu w dniu 8.01.2013 r.,

- R.S. był obecny na zebraniach w dniach 06.05.2014 r., 25.05.2014 r., 22.06.2014 r. i 12.09.2014 r. o czym świadczą jego podpisy na listach obecności w ww. dniach,

- kontrola przeprowadzona na gruncie w dniach 17-18.12.2014 r. wykazała, że wszystkie grunty Wspólnoty, w tym działka [...] są w jej wyłącznym posiadaniu i użytkowaniu

- R.S. w 2014 r. nie wykonywał żadnych zabiegów agrotechnicznych- wykonywał prace na rzecz i w imieniu Wspólnoty, nie zerwał więzi ze Wspólnotą

- M.K. - od 2013 r. wspólnikiem była K.K. i S.K. (zarządzenie nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia 20.06.2013 r. wraz z wykazem osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej

- protokołem z dnia 28.04.2013 r. wszystkie grunty zostały zwrócone Wspólnocie w jej wyłączne posiadanie i użytkowanie

- na zebraniu 28.04.2013 r. został dokonany podział prac na 2013 r. celem zagospodarowania gruntów ornych wspólnoty (w ty działka [...]) i prace te wykonywali m.in. B.K. (mąż K.K.- udziałowca Wspólnoty - nie zaś M.K.), R.S. Podział tych prac obowiązywał również w 2014 r. (na podstawie protokołu z zebrania w dniu 23.03.2014r.) - prace te zostały wykonane na rzecz Wspólnoty i w imieniu Wspólnoty

- oświadczenie złożone przez K.K. w zakresie przekazania gospodarstwa na rzecz syna- M.K.- nie mają znaczenia dla sprawy w związku z faktem, iż nie spełniają wymogów ustawowych do przekazania udziału we Wspólnocie.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 22 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016, poz. 703), przez błędną jego wykładnię skutkującą pominięciem okoliczności prawnej, że jedynym podmiotem uprawnionym do występowania na zewnątrz w imieniu Wspólnoty gruntowej, w tym do składania wniosków o przyznanie płatności, pozostaje spółka do sprawowania zarządu nad Wspólnotą, a w konsekwencji ustalenie przez organ, że przyjęcie i rozpoznanie wniosku indywidualnego członka Wspólnoty skutkujące odmową przyznania płatności Wspólnocie Gruntowej pozostaje działaniem prawidłowym, w sytuacji, w której organ winien odrzucić/zwrócić wniosek M.K. i R.S. jako osób nie mających legitymacji do ubiegania się o płatność

- art. 28 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016, poz. 703), przez błędną jego wykładnię skutkującą pominięciem okoliczności prawnej, że zbycie gospodarstwa rolnego przez M.S. (uprawnioną do udziału we Wspólnocie Gruntowej) na rzecz syna R.S. w 1993 r. oraz w 1997 r. na rzecz R.S. i innych (umowa darowizny zawarta w formie aktu notarialnego [.] września 1993 r., rep. [...] numer [...], umowa darowizny zawarta w formie aktu notarialnego [.] marca 1997 r., rep. [...] numer [...])- udział we Wspólnocie M.S. przeszedł na nabywcę tego gospodarstwa czyli na R.S. najpóźniej w 1997 r., nie zaś w 2015 r. na podstawie umowy zbycia udziału zatwierdzonej następnie przez wójta zarządzeniem nr [...] z [.] kwietnia 2015 r,. jak też przyjęcie, że fakt przynależności do Wspólnoty R.S. może zostać ustalony w oparciu o niczym niepoparte oświadczenie R.S. negujące jego przynależność do Wspólnoty i nierespektowanie decyzji Wspólnoty, w sytuacji gdy nie jest możliwe ustalenie, że doszło do nierespektowania przez niego ustaleń Wspólnoty w 2014 r., skoro na ten rok nie został przydzielony zakres prac na gruntach,

- art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, przez jego błędne zastosowanie, skutkującego błędnym przyjęciem, że:

- różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20%, w związku z czym odwołującemu nie przysługuje pomoc i zasadna jest odmowa przyznania płatności, w sytuacji gdy z żadnych dowodów ( w tym dokumentacji, protokołów, oświadczeń) nie wynika, aby którykolwiek z udziałowców władał częścią sporną nieruchomości we własnym imieniu, był jej posiadaczem i użytkownikiem, przez co powierzchnia stwierdzona do płatności powinna wynosić 41,48 ha.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji Kierownika BP ARiMR w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor ARiMR w [.] wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a kontrola ta dokonywana jest pod kątem legalności.

W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.

Spór w rozpoznawanych sprawach dotyczy prawidłowości rozstrzygnięcia przez orzekające organy konfliktu krzyżowego, jaki pojawił się przy ubieganiu się o przedmiotowe płatności do części działki ewidencyjnej nr [...] w kampanii na 2014 r. Przedmiotowa działka stanowi część gruntów należących do Wspólnoty [...].

Zdaniem organów prawo do przyznania płatności – w opisanym wyżej zakresie części działki nr [...] - dowiedli użytkujący je rolnicy – M.K. i R.S., nie będący w 2014r. członkami Wspólnoty oraz A.Ż., która choć członkiem Wspólnoty była, dostatecznie zademonstrowała zerwanie więzi korporacyjnej łączącej ją ze Wspólnotą. Natomiast zdaniem Skarżącej, wymienione osoby nie spełniają warunków przyznania płatności, bowiem użytkowali sporne grunty w zakresie wyznaczonym przez Wspólnotę, wykonywali na nich prace zgodnie z zakresem prac, który został sporządzony przez Wspólnotę i stosowali się do wszystkich uchwał Wspólnoty, a kwestionowanie uchwał czy ich zaskarżanie, nie świadczy o zerwaniu więzi korporacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że rozpoznając sprawę po uchyleniu wydanych uprzednio w sprawie rozstrzygnięć na podstawie art. 170 i art.153 P.p.s.a. związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w prawomocnych wyrokach sądów zapadłych w niniejszej sprawie. Są nimi związane również organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia. Zatem ocena prawna i wskazania zawarte w wyrokach NSA dnia 30 lipca 2020r. I GSK 672/20 i z dnia 18 października 2016r., sygn. akt II GSK 575/16 oraz WSA w Rzeszowie: z dnia 31 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Rz 1026/16 oraz z dnia 19 czerwca 2018r., sygn. akt I SA/Rz 367/18 są wiążące, zarówno dla organów, jak i dla sądów ponownie orzekających w sprawie.

W wyroku z dnia 30 lipca 2020r. sygn. akt I GSK 672/20 NSA nakazał uwzględnienie zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 19 czerwca 2018r. I SA/Rz 367/18, w którym Sąd uznał poczynione dotąd przez organy ustalenia za niewystarczające do przesądzenia, czy A.Ż., R.S. i M.K. są uprawnieni do uzyskania dopłat czy nie i nakazał zbadanie wobec nich rudymentarnej przesłanki przyznania płatności wynikającej z art. 7 ust.1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jak też § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW, tj. posiadania działki przez producenta rolnego. Zdaniem Sądu, organy pominęły całkowicie kwestie związane ze sposobem wejścia przez A.Ż., R.S. i M.K. we władanie spornych części działki ewidencyjnej nr [...] będącej własnością Wspólnoty, a więc przez osoby, które indywidualnie ubiegały się o przyznanie płatności do tych gruntów, pomimo, że na zebraniu ogólnym członków Wspólnoty z dnia 23 marca 2013r. i 26 maja 2014r. podjęto uchwały o tym, że tylko Wspólnota jest uprawniona do wystąpienia z takim wnioskiem. Sąd przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wskazał, że obowiązkiem organów przy analizie i ocenie okoliczności sprawy będzie uwzględnienie także specyfiki wspólnoty gruntowej.

Pierwszorzędną kwestią było zatem ustalenie w jakiej relacji ze Wspólnotą znajdowali się A.Ż., R.S. i M.K. w momencie ubiegania się o przyznanie przedmiotowych płatności, a więc w maju 2014r. Według WSA, z zebranego materiału dowodowego, to jest zeznań W.K., M.S., W.B. i B.K. oraz wykazu wspólników spółki przymusowej (z mocy prawa wchodzą doń wszyscy udziałowcy Wspólnoty gruntowej) wątpliwości wynikają już co do tego, czy R.S. i M.K. w 2014r. byli członkami Wspólnoty. Nie wiadomo więc, a przynajmniej nie wynika to z motywów zaskarżonej decyzji, na jakiej podstawie korzystali oni z gruntów Wspólnoty i czy czynili to za jej wiedzą i zgodą. Organy dokonując oceny władztwa ww. nad spornymi gruntami, nie tylko pominęły istotną kwestię więzi tego władztwa z prawami Wspólnoty jako zbiorowości, to jeszcze zawęzili pojęcie posiadania do zewnętrznych jego atrybutów, to jest użytkowania gruntów Wspólnoty, czynienia nań nakładów oraz zbierania pożytków. WSA zasygnalizował też, że organy Agencji pominęły choćby to, że podatek od nieruchomości także w tej spornej części, płaciła Wspólnota. WSA wskazał, że dla przyznania prawa do wystąpienia do organów Agencji o dofinansowanie użytkowanych przez nich gruntów stanowiących własność Wspólnoty, konieczne jest poczynienie konkretnych, stanowczych ustaleń faktycznych, które wskazują, że są oni w posiadaniu tych gruntów, to znaczy, że władają gruntami we własnym imieniu i własnym interesie. Natomiast udziałowiec Wspólnoty, który użytkuje grunty Wspólnoty zgodnie z korporacyjnymi ustaleniami, aprobującą wolą zarządzającej nią spółki, nie zrywając wyraźnie tej więzi, zdaniem Sądu, samodzielnie nie może wystąpić o takie dopłaty, bowiem nie spełnia konstrukcyjnego elementu posiadania, to jest władania gruntem Wspólnoty we własnym imieniu. Czyni to bowiem w imieniu Wspólnoty gruntowej. W ocenie Sądu, w uzasadnieniu skarżonych decyzji organ odwoławczy poprzestał jedynie na stwierdzeniu i analizie przejawów określonego władztwa nad spornymi gruntami sprawowanego przez A.Ż., R.S. i M.K., które - jego zdaniem - spełniało ustawową przesłankę posiadania.

Zaleceniem Sądu było, że rozpatrując ponownie sprawę organ dokona niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń dotyczących faktycznego posiadania spornych części działki ewidencyjnej [...], poddając zgromadzony materiał dowodowy wnikliwej i wszechstronnej analizie i ocenie. Na podstawie całego materiału dowodowego organ zobowiązany został do rozważenia po czyjej stronie konfliktu krzyżowego zostały spełnione przesłanki przyznania płatności w świetle art. 7 ust.1 ustawy o płatnościach bezpośrednich i § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW. Ocenę dowodów oraz wysnute z niej wnioski w zakresie istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy, a także ocenę prawną organ miał szczegółowo przedstawić w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie NSA, zalecenia powyższe nie zostały wykonane, a dokonana ocena materiału dowodowego była niepełna i w konsekwencji błędna.

NSA zarzucił, że wydany następnie wyrok WSA z dnia 10 grudnia 2019r. I SA/Rz 681/19, oddalający skargi na decyzje organu, pomimo niewykonania przez organy wytycznych wynikających z prawomocnych wyroków, odnośnie zgromadzenia materiału dowodowego, narusza prawo.

Fundamentalną przesłanką wynikającą z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich i § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW, jest posiadanie deklarowanych gruntów, w tym wypadku na dzień 31 maja 2014r., jednakże, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ta podstawowa kwestia w dalszym ciągu nie została rozstrzygnięta w sposób jednoznaczny przez organy w niniejszej sprawie, które nie realizując wytycznych zawartych w prawomocnych wyrokach sądów rozstrzygających w niniejszych sprawach, nie odniosły się do wszystkich twierdzeń i dowodów przedstawionych przez stronę wskazując, którym dano wiarę, którym nie i dlaczego.

Oznacza to, że nie wykonano wytycznych, jakie zawarł WSA w Rzeszowie w wyrokach z dnia 31 stycznia 2017r. oraz z dnia 19 czerwca 2018r., które z kolei były konsekwencją wskazań NSA uchylającego pierwotny wyrok, jaki zapadł w niniejszych sprawach. Dopiero uwzględnienie wszystkich wytycznych zawartych w wyroku NSA i wyrokach WSA oraz szczegółowe odniesienie się do zarzutów Skarżącej, podnoszonych w trakcie postepowań administracyjnych oraz odwołaniach od decyzji, pozwoli na stwierdzenie, czy osobom z konfliktu krzyżowego przysługuje czy też nie uprawnienie do złożenia wniosku, z racji tego, że użytkowali rolniczo sporne części działki nr [...] we własnym imieniu, a nie w imieniu Wspólnoty, czy też pomagając rodzinie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w ponownie prowadzonym postępowaniu należy uwzględnić przy wydawaniu decyzji wytyczne zawarte w prawomocnych wyrokach sądów poddając ocenie dowody przedstawione przez Skarżącą i wskazanie, którym dał wiarę, którym nie i dlaczego, uwzględniając obowiązujące w 2014r. zasady gospodarowania gruntami Wspólnoty, także spornymi częściami działki [...].

Sąd zauważa, że kwestia uprawnień do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów będących własnością wspólnoty gruntowej, to jest, czy przysługuje ona wspólnocie czy też poszczególnym członkom tej korporacji, była już przedmiotem orzeczeń tutejszego Sądu, jak też Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), również w odniesieniu do innych okresów.

W prawomocnych wyrokach tut. Sądu z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Rz 541/17, z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 367/18, z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 291/18 oraz w wyrokach NSA z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt II GSK 1800/16, z dnia 30 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 672/20 oraz z dnia 30 czerwca 2020 r. sygn. akt I GSK 543/20 wyrażony został pogląd, że w razie wejścia przez inne osoby czy podmioty w posiadanie gruntów Wspólnoty gruntowej, także wskutek bezprawnego wejścia w ich posiadanie przez udziałowców, a więc niezgodnie z uchwałami spółki, osoby te czy też podmioty mogą się ubiegać o dofinasowanie gruntów przez Agencję, jako wchodzących w skład ich gospodarstwa rolnego, bowiem ustawowa przesłanka posiadania gospodarstwa nie jest związana z tytułem prawnym wnioskodawcy do nieruchomości, ale z faktycznym rolniczym użytkowaniem działek. Rudymentarną przesłanką obu dochodzonych płatności w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jak również § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW, jest posiadanie działki rolnej przez producenta rolnego. Podkreślano, że inne podmioty aniżeli Wspólnota, także jej udziałowcy, mogą być beneficjentami pomocy obszarowych do gruntów będących własnością Wspólnoty, ale w sytuacji gdy nastąpi zerwanie więzi korporacyjnych, które demonstruje na zewnątrz wolę władania gruntami dla siebie i we własnym imieniu (tzw. animus).

Zerwanie więzi korporacyjnych nie oznacza rzecz jasna wyłącznie zrzeczenia się uczestnictwa we Wspólnocie, to nawet nie jest możliwe bez zbycia gospodarstwa rolnego, ale także działanie wbrew wyraźnej woli Wspólnoty, w zakresie przyjętych przez nią (wolą większości) zasad gospodarowania gruntami należącymi do Wspólnoty. Punktem wyjścia do analizy i oceny odnośnie stosowania się czy też nie przez członków Wspólnoty (udziałowców Spółki przymusowej) do zasad nakreślonych przez Wspólnotę w zakresie gospodarowania gruntami Wspólnoty, powinny być tożsamość użytkowanych gruntów z gruntami przyznanymi danemu udziałowcowi oraz zasady zagospodarowania tych gruntów uchwalone na zebraniu udziałowców spółki przymusowej.

Oczywiście przy ocenie relacji stron konfliktu krzyżowego należy uwzględnić istotę i charakter wspólnoty gruntowej na tle przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Instytucja wspólnot gruntowych jest specyficzna, bowiem stanowi jedyną uregulowaną w ustawie formę grupowego gospodarowania gruntami (art. 13 ust. 1 u.z.w.g.). Uprawnienie do działania na zewnątrz w imieniu i na rzecz członków wspólnoty należy do spółki działającej za pośrednictwem statutowych organów. W świetle komentowanej ustawy, co do zasady to spółka jest posiadaczem gruntów rolnych wchodzących w skład wspólnoty, uprawnionym, a zarazem zobowiązanym do zarządzania tymi gruntami i należytego ich zagospodarowania (art. 14 ust. 1 u.z.w.g.). Zagospodarowanie to wiąże się w sposób naturalny z faktycznym władztwem spółki nad gruntami wspólnotowymi, które z istoty rzeczy nie może oznaczać wykonywania czynności przez samą Wspólnotę (spółkę przymusową), lecz przez poszczególnych jej członków, zobowiązanych do tego na podstawie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz na podstawie statutu.

Zgodnie ze statutem Skarżącej, wspólnicy mają obowiązek wykonywać prace na gruncie, ponosić koszty i mają prawo czerpać pożytki. Wspólnicy Wspólnoty [...] są jednocześnie automatycznie wspólnikami Spółki Przymusowej Dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej i podejmują oni w drodze uchwał decyzje o sposobach zagospodarowania gruntów wspólnoty i składanych wnioskach o dopłaty. Do tychże uchwał wspólnicy mają obowiązek się stosować, co oczywiście nie oznacza, że musza się z nimi zgadzać i nie mogą podejmować środków prawnych w celu ich wzruszenia; w szczególności w ustawie jest przewidziany tryb zaskarżania uchwał spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową w drodze powództwa o uchylenie uchwały, które może wytoczyć udziałowiec, który głosował przeciwko uchwale, a po jej powzięciu zażądał zaprotokołowania sprzeciwu (art. 19a u.z.w.g.).

W świetle powołanego orzecznictwa nie budzi wątpliwości, że do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności rolnych nie jest uprawniona wyłącznie Wspólnota, bowiem w razie wejścia przez inne osoby czy podmioty w posiadanie gruntów wspólnoty gruntowej, a nawet wskutek bezprawnego wejścia w posiadanie gruntów wspólnoty gruntowej przez udziałowców, a więc niezgodnie z uchwałami zarządzającej nią spółki, osoby te czy też podmioty mogą się ubiegać o dofinansowanie gruntów przez Agencję, jako wchodzących w skład ich gospodarstwa rolnego, bowiem ustawowa przesłanka posiadania gospodarstwa nie jest związana z tytułem prawnym wnioskodawcy do nieruchomości, ale z faktycznym rolniczym użytkowaniem działek.

Zasady gospodarowania gruntami Wspólnoty, w tym działką ew. nr [...], określa Regulamin użytkowania gruntów, stanowiąc, że grunty te są niepodzielne i znajdują się w wyłącznym posiadaniu i użytkowaniu Wspólnoty, (co wynika wprost z 5 ust. 1 u.z.w.g.), a każdy członek Wspólnoty jest zobowiązany do wykonywania przydzielonego zakresu prac we Wspólnocie oraz uczestniczenia w kosztach związanych z zagospodarowaniem gruntów. W regulaminie ustalono też, że zakres prac dla każdego członka Wspólnoty uchwala zebranie jej udziałowców.

Sąd orzekający obecnie podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 grudnia 2021r. sygn.. akt I SA/Rz 678/21, że użytkowanie przez członków Wspólnoty części należących do niej gruntów, zgodnie z podziałem gruntów na podstawie planu zagospodarowania na dany rok, powoduje, że członek tej Wspólnoty nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie płatności, jeżeli o takie płatności, zgodnie z przyjętą na zebraniu członków uchwałą, występuje Wspólnota. Wynika to choćby ze specyfiki wspólnoty gruntowej, która nie jest jedną z form współwłasności określonej w kodeksie cywilnym tj. współwłasności łącznej lub współwłasności ułamkowej, o czym świadczy chociażby to, że ustawodawca ustanawia zakaz podziału wspólnot gruntowych pomiędzy uprawnionych do udziału w tych wspólnotach. Przyznanie poszczególnym członkom wspólnoty gruntowej gruntów należących do tej wspólnoty nie jest więc umową quoad usum, czyli umową o podziale nieruchomości do korzystania, prowadzącą do wyłącznego posiadania gruntu przez członka wspólnoty, ale ustawową formą wykonywania władztwa przez Wspólnotę. Zgodnie ze statutem Spółki przymusowej istnieje możliwość przekształcenia wspólnoty gruntowej we współwłasność w częściach ułamkowych, co wynika z zapisów ustawy (art. 30a u.z.w.g.), ale to wymaga podjęcia stosownej, jednogłośnej uchwały przez zebranie ogólne członków spółki przymusowej. Gdyby do takiego przekształcenia doszło, inna byłaby sytuacja faktyczno-prawna podmiotów użytkujących przydzielone im grunty. Dopóki istnieje wspólnota gruntowa, sposób i charakter użytkowania przydzielonych gruntów kształtują Statut oraz uchwały udziałowców, zastrzegając kontrolę zarządu lub wskazanych przez nich osób ze sposobu wywiązywania się z obowiązków udziałowca. Także prawa i obowiązki udziałowca wynikają z ustawy oraz aktów wewnętrznych spółki przymusowej (statutu).

Natomiast w razie zaakceptowania sytuacji, że to członkowie Wspólnoty, wbrew ustaleniom ogółu decydują sobie sami, że to oni będą ubiegać się o dopłaty do użytkowanych gruntów przyznanych im w ramach zagospodarowania gruntów należących do Wspólnoty, to ta ostatnia byłaby pozbawiona możliwości jakichkolwiek środków ochrony. Występując z wnioskiem o płatności pozostawałaby w niepewności jaką część gruntów zgłosiliby do płatności jej członkowie, gdyby nie stosowali się do woli większości wyrażonej stosowną uchwałą, co skutkowałoby przedeklarowaniem zgłoszonych do płatności gruntów i narażaniem się na sankcje finansowe. Przeciwko takim członkom, którzy postąpiliby w ten sposób, Wspólnota nie mogłaby skutecznie nawet wnieść pozwu do sądu o udzielenie jej ochrony posesoryjnej. Co innego, jeżeli dany członek deklaruje grunty, które nie zostały mu przydzielone w ramach planu podziału i zagospodarowania przyjętego przez Wspólnotę, ale faktycznie, wbrew woli większości wyrażonej stosowną uchwałą, je użytkuje. Wspólnota ma wówczas środki ochrony prawnej, bo po pierwsze może kontrolować i kontroluje, czy grunty są użytkowane zgodnie z przyjętymi zasadami podziału i zagospodarowania gruntów, a po drugie, w razie dobrowolnego nie odstąpienia od naruszeń, może wnieść o ochronę posiadania.

Należy zaakcentować, że aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być we władaniu działek rolnych (corpus), na których prowadzona jest działalność rolnicza czy też zabiegi rolnicze, lecz trzeba ją jeszcze prowadzić czy je wykonywać we własnym imieniu (animus), a nie za kogo innego. Dzierżenie w rozumieniu art. 338 k.c., które ustawodawca wyraźnie odróżnia od posiadania, jest także formą władania rzeczą. Podobny do posiadania jest element fizyczny (corpus), który wyraża się właśnie w faktycznym władaniu rzeczą, ale inny jest element psychiczny dzierżenia, gdyż dzierżyciel ma wolę władania rzeczą za kogo innego (animus possidendi pro alieno). Samo złożenie wniosku do Agencji o przyznanie dofinansowania nie może przesądzać per se, że wnioskodawca spełnia warunki ich przyznania wynikające z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich i § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW, bo świadczy tylko o tym, że chce takie dopłaty otrzymać.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi faktyczną działalność rolniczą, a więc decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie jest wystarczająca do przyznania płatności, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne samodzielne i trwałe ich użytkowanie. Takiego atrybutu, zdaniem Sądu, nie można przypisać udziałowcom Wspólnoty, którzy użytkują przydzielone im grunty na zasadach ustalonych przez Wspólnotę.

W ocenie Sądu rozpoznającego obecnie sprawę, wydane rozstrzygnięcia w dalszym ciągu nie spełniają wytycznych wynikających z powołanych wyżej prawomocnych wyroków.

Uzupełnienie przez organ I instancji postępowania dowodowego ograniczyło się do wystosowania wezwań do M.K., R.S. i A.Ż. oraz do Spółki, aby doprecyzowali złożone wcześniej w postępowaniu zeznania i oświadczenia.

Jak wynika z wyjaśnień członków zarządu Spółki z dnia 25 kwietnia 2021r., członkowie Wspólnoty domagali się zwołania na dzień 1 maja 2014r. nadzwyczajnego zebrania wszystkich członków, w celu m.in. przyjęcia zagospodarowania wszystkich gruntów przez Wspólnotę, lecz przewodnicząca zarządu spółki – A.Ż. nie zwołała tego zebrania – zwołali je pozostali dwaj członkowie zarządu spółki. Z wyjaśnień zarządu Spółki wynika też, że podział prac na działce nr [...] został dokonany na zebraniu w dniu 28 kwietnia 2013r. i takie ustalenia zostały podtrzymane protokołem z dnia 23 marca 2014r. Podział prac w terenie na działce nr [...] został dokonany przez A.Ż. (wówczas członka zarządu) i było to pierwsze zagospodarowanie gruntów Wspólnoty. W ocenie Spółki, prace na tej działce wykonywane były zgodnie z postanowieniami statutu, na rzecz i w imieniu Wspólnoty przez poszczególnych jej członków.

Z wyjaśnień R.S. wynika, że formalnie nie był on w 2014r. członkiem Wspólnoty, a prace na gruncie wykonywał w imieniu matki M.S., która członkiem Wspólnoty była. Oświadczył, że jako właściciel gruntów gospodarstwa związanych z udziałem we Wspólnocie poczuwał się do członkostwa we Wspólnocie, a prace wykonywał podobnie jak inni członkowie Wspólnoty. W 2014r. podział prac nie został ustalony, dlatego obowiązywał ten z 2013r. Nowy komisyjny podział działek został dokonany dopiero w maju 2015r.

Również M.K. wyjaśnił, że choć nie jest prawnie umocowany do udziału we Wspólnocie, to w swoim wewnętrznym przekonaniu czuł się jej członkiem, a uprawnienie to wykonywał w imieniu swojej matki – członka Wspólnoty. Z uprawnień korzystał na równi z innymi członkami Wspólnoty. Nie wskazał w jaki sposób wszedł w posiadanie gruntów, podał tylko, że część pastwiskową użytkował od 2006r., a część orną od 2013r. i że przystąpił do rekultywacji za zgodą poprzedniego zarządu i innych rolników. M.K. nie kwestionował podziału prac dokonanego w 2013r. i obowiązującego w 2014r., stwierdził, że dopiero w 2015r. nastąpił niesprawiedliwy podział działek.

Z kolei A.Ż. wyjaśniła, że w 2014r. nie było konfliktu w odniesieniu do gruntu, który uprawiała i chociaż wiedziała, że dokonany podział miał obowiązywać tylko w 2013r., to jako członek Wspólnoty nie miała powodu, aby zaprzestać jego uprawiania. W 2014r. zrezygnowała z członkostwa w zarządzie Spółki, z powodu odmiennego zdania co do uregulowania prawa własności i zarządzania gruntem. Uważa, że to rolnicy jako członkowie Wspólnoty powinni składać wnioski o dopłaty.

Z powyższych wyjaśnień wynika, że w 2014r. w istocie nie było sporu co do zakresu prac przydzielonych do wykonywania na rzecz Wspólnoty, a każdy z rolników odczuwał przynależność do Wspólnoty albo jako jej pełnoprawny członek (A.Ż.), albo jako członkowie rodzin osób będących takimi członkami (R.S., M.K.). Żadna z ww. osób nie weszła w posiadanie uprawianych działek samowolnie, przemocą, ani nie naruszyła ustalonego w 2013r. zakresu prac. Wprawdzie podział prac na działce [...] został dokonany w 2013r. i miał obowiązywać tylko w danym roku, lecz w 2014r. nowego podziału nie dokonano. Każda z ww. osób w 2014r. wykonywała prace w tym samym miejscu i w takim zakresie jak w 2013r., nie było co do tego żadnych naruszeń i sporów. Nie budzi wątpliwości fakt ponoszenia przez poszczególnych rolników nakładów i pobierania pożytków na własne potrzeby z użytkowanych części, nie było również kwestionowane to, że podatek rolny od wspólnych gruntów opłaca Wspólnota, ze środków pochodzących ze składek członkowskich.

Jedynym wyrazem sprzeciwu A.Ż., R.S. i M.K. wobec działalności Wspólnoty (Spółki) w 2014r. było złożenie indywidualnych wniosków o przyznanie płatności do spornych gruntów, w tej części, na której wykonywali prace, bowiem na zebraniu w sprawie zagospodarowania gruntów wspólnoty w dniu 28 kwietnia 2013 r. oraz na nadzwyczajnym zebraniu Wspólnoty [...] w dniu 6 maja 2014 r. postanowiono, że wniosek o przyznanie płatności obszarowych na 2014 rok będzie składała Wspólnota, a nie indywidualnie jej członkowie.

Nie można uznać, że ich wejście na grunt w 2014r. było bezprawne, a sam fakt braku chęci podporządkowania się uchwale o złożeniu wniosku o dopłaty przez spółkę nie może uzasadniać uznania, że ww. osoby zerwały więzi ze Wspólnotą i posiadały grunty w spornym zakresie dla siebie i użytkowały je w swoim imieniu.

Zatem, w ocenie Sądu, organy nie miały podstaw do uznania, że to osoby objęte konfliktem krzyżowym ze Wspólnotą w 2014 r. użytkowały sporne części działki ewidencyjnej nr [...] dla siebie i w swoim imieniu, bowiem z akt sprawy, w szczególności ze złożonych przez samych rolników – strony konfliktu krzyżowego – wyjaśnień wynika, że podejmowali oni te czynności na rzecz Wspólnoty. Błędnie więc organ ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy uznając, że zerwali oni więzi ze Wspólnotą, a w żadnym razie nie świadczy o tym użytkowanie przydzielonych im części działki [...], wykonywanie na nich zabiegów agrotechnicznych, ponoszenie kosztów z tym związanych oraz pobieranie pożytków. Na tym bowiem polega użytkowanie gruntów przez członków wspólnoty gruntowej, a – jak wynika z wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 19 czerwca 2018r. I SA/Rz 367/18, ocena sposobu użytkowania gruntów należących do wspólnot gruntowych musi uwzględniać charakter tych wspólnot. Istotą udziału w takiej wspólnocie jest właśnie korzystanie z jej gruntów, ale na zasadach ustalonych przez zbiorowość i w jej imieniu.

W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji organ popada w sprzeczność, bo z jednej strony podnosi, że sporny grunt użytkowany był przez strony sporu za wiedzą Wspólnoty, zgodnie z przyjętym podziałem dla członków Wspólnoty (A.Ż., M.S., K.K.), ale w konkluzji stwierdza, że osoby te zerwały więź ze Wspólnotą, ponieważ wbrew intencji i przyjętej uchwale wnioski o płatność zostały złożone indywidualnie przez osoby faktycznie użytkujące sporny grunt. Przypomnieć w tym miejscu należy, że WSA prawomocnie przesądził (w wyroku o sygn. akt I SA/Rz 367/18), że za przejaw zmiany podstawy swojego władztwa przez A.Ż., M.K. oraz R.S. w niniejszej sprawie, nie może być uznane złożenie przez nich wniosków do Agencji o przyznanie dofinansowania, bo to świadczy tylko o tym, że chcą uzyskać przedmiotowe dopłaty i nie może przesądzać per se, że spełniają warunki ich przyznania wynikające z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich.

Dla oceny uprawnień do płatności nie może być podnoszona kwestia wniesienia przez Wspólnotę powództwa o ochronę posiadania, bo naruszenia, których to dotyczyło, miały miejsce w 2016r., podobnie jeśli chodzi o uchwały w sprawie zmian w statucie czy w sprawie podziału zakresu prac pomiędzy członków Wspólnoty, które podjęte zostały już po złożeniu wniosków o dofinansowanie na 2014r.

Zdaniem Sądu organy błędnie też wywodzą, że zerwanie więzi korporacyjnej członka ze Wspólnotą należy upatrywać w postawie A.Ż., która konsekwentnie uważa, że wniosek o płatność powinni składać rolnicy indywidualnie, a to zdanie podzielają M.K. i R.S., przy czym wyrazem zerwania więzi jest brak respektowania woli i postanowień zgromadzenia Wspólnoty, co do zasad gospodarowania gruntem. Samo bowiem kwestionowanie uchwał, a nawet ich zaskarżanie, jest uprawnieniem członków Wspólnoty. Dodać trzeba, że w 2014r. ww osoby, nawet jeśli nie zgadzały się z podjętymi uchwałami, to faktyczne użytkowały sporne grunty zgodnie z wolą i interesem Wspólnoty.

Wbrew zatem stanowisku organów, brak podstaw do uznania, że A.Ż., R.S. i M.K. wykonując zabiegi agrotechniczne na spornych częściach działki nr [...] działali we własnym imieniu. Skoro bowiem poczuwali się do członkostwa we Wspólnocie, nawet jeśli osobiście tymi członkami nie byli – wówczas wykonywali prace w imieniu członków swoich rodzin będących członkami Wspólnoty, w posiadanie gruntu nie weszli samowolnie, ale za wiedzą i zgodą Wspólnoty, prace na gruncie wykonywali w miejscu wyznaczonym przez Wspólnotę (wprawdzie był to podział mający obowiązywać w 2013r., ale wobec braku nowego podziału w 2014r. użytkowanie odbywało się na dotychczasowych zasadach, za wiedzą i zgodą Wspólnoty) - to ich posiadanie należy ocenić jako posiadanie w imieniu Wspólnoty. Samo sprzeciwianie się uchwałom podjętym przez Wspólnotę, a przejawiające się w złożeniu indywidualnych wniosków o płatności, nie może uzasadniać uznania ich za niezależnych od Wspólnoty posiadaczy gruntów, wykonujących posiadanie we własnym imieniu i na swoją rzecz. W kwestii tej wypowiedział się już WSA w Rzeszowie w prawomocnym wyroku z dnia 19 czerwca 2018r. sygn. akt I SA/Rz 367/18, a ocena ta wiąże w sprawie zarówno orzekające w sprawie organy, jak i sądy. Z tego samego powodu, nie podlegają obecnie ocenie kwestie związane z ustaleniami kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 17-18 grudnia 2014r. i stwierdzeniem nieprawidłowości, które skutkowały wykluczeniem z płatności części działek.

Z powyższych względów Sąd uznał wydane w sprawie decyzje za naruszające przepisy art.153 i art.170 P.p.s.a., a także przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art.8 § 1, art.77 § 1 i art.80 k.p.a. W oparciu o zebrany materiał dowodowy organy nie wykazały, aby nie została spełniona przesłanka posiadania spornych gruntów przez Skarżącą i z tego powodu z naruszeniem art. 8 ust.1 ustawy o płatnościach bezpośrednich i § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW pozbawiły Wspólnotę możliwości ubiegania się o przyznanie płatności w tym zakresie

W ponownym postępowaniu obowiązkiem organu będzie ponowne rozpatrzenie wniosku Wspólnoty z uwzględnieniem poczynionych wyżej uwag.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art.135 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust.1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz.1800). Na zasądzone od organu na rzecz Skarżącej koszty składają się wpisy sądowe od skarg w wysokości 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej w kwocie 480 zł - w każdej z połączonych spraw, a także uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wys. 17zł.