Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 944/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 7, art. 15 par. 1 par. 5, art. 3a, art. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: par. 13 pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w [...] obecnie B sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...] i [...], obejmujących zobowiązania A w [...] z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące od marca do grudnia 2011 r., wszczął egzekucję administracyjną.

A pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując na przesłankę z art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2005r. nr 229 poz.1954 z zm., dalej "u.p.e.a."). W uzasadnieniu spółka wskazała, że w ustawowym terminie złożyła deklarację roczną o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-4R za 2011r. Deklaracja ta zawierała pouczenie, iż "w przypadku niewpłacenia w obowiązującym terminie kwot z poz. od 167 do 178 lub wpłacenia ich w niepełnej wysokości niniejsza deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Zdaniem spółki oznacza to, że zgodnie z art. 3a u.p.e.a. deklaracja stanowi samoistną podstawę do wszczęcia egzekucji, pod warunkiem, że wierzyciel, zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. po upływie terminu do wykonania obowiązku, prześle zobowiązanemu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Zdaniem spółki wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze bez wcześniejszego wezwania do wykonania obowiązku. Na podstawie tych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego spółki i wyegzekwował koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł. Zdaniem Spółki postępowanie egzekucyjne w takiej sytuacji powinno zostać umorzone, czynności uchylone, a koszty egzekucyjne, jako pobrane nienależnie, zwrócone.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc, że w rozpatrywanej sprawie miał zastosowanie przepis § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r. nr 137 poz. 1541 ze zm., dalej "Rozporządzenie"), który stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. W rozpatrywanej sprawie tytuły wykonawcze wystawione zostały na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr[...], co zostało wskazane w tytułach wykonawczych w pozycji nr 30 "Podstawa prawna należności", zatem obowiązek doręczenia spółce upomnień nie wystąpił.

Na powyższe postanowienie spółka złożyła zażalenie, zarzucając organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez uznanie, że nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy przed jego wszczęciem wierzyciel nie doręczył zobowiązanemu upomnienia oraz naruszenie art. 10 § 1 ustaw z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U z 2000r. nr 98, poz.1071 zm., dalej "Kpa") poprzez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz nie umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem postanowienia.

W uzasadnieniu zażalenia Spółka wskazała, że istnieją wątpliwości, czy organ egzekucyjny może prowadzić egzekucję na podstawie orzeczenia w sytuacji, gdy płatnik w ustawowym terminie złożył deklarację roczną, w szczególności, czy konieczne jest wydawanie orzeczenia, skoro określono w decyzji zobowiązanie podatkowe w wysokości tożsamej z tą, jaka wynika ze złożonej deklaracji. Zdaniem spółki w rozpatrywanej sprawie, zgodnie z art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą prowadzenia egzekucji staje się w pierwszej kolejności deklaracja, a nie orzeczenie, co oznacza, że wierzyciel był zobowiązany przesłać spółce upomnienie. W związku z tym istnieje podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Zdaniem Spółki, jeżeli wierzyciel w trakcie roku wyda decyzję na podstawie art. 30 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749, dalej O.p.) o odpowiedzialności płatnika, który nie wykonał obowiązków obliczenia, pobrania i wpłacenia należności podatkowej, wówczas bezsprzecznie orzeczenie to jest podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, a przepis art. 3a u.p.e.a. nie ma zastosowania. Jeżeli jednak płatnik, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 42 ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm., dalej u.p.d.o.f), złoży w ustawowym terminie deklarację PIT-4R, w której zostało zamieszczone pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, wówczas, zdaniem spółki, zastosowanie będzie miał przepis art. 3 a § 1 i 2 u.p.e.a., co oznacza, że wierzyciel przed wszczęciem egzekucji musi przesłać zobowiązanemu upomnienie.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że w rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny nie miał obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Egzekwowane na podstawie tytułów wykonawczych należności zostały określone w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] marca 2012 r., w której organ podatkowy orzekł o odpowiedzialności podatkowej płatnika oraz określił wysokość nie wpłaconych należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Zatem warunek wynikający z § 13 pkt 1 Rozporządzenia, uprawniający do wszczęcia egzekucji bez doręczenia upomnienia, został spełniony. W ocenie organu odwoławczego nie ma znaczenia okoliczność, że strona w ustawowym terminie złożyła deklarację podatkową, która zawierała pouczenie, że może ona stanowić podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, ponieważ w sprawie została wydana decyzja określająca zobowiązanie i to ona stała się podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych. Natomiast sama zasadność wydania decyzji określającej zobowiązanie w sytuacji, gdy płatnik w ustawowym terminie złożył deklarację roczną, nie może być przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu egzekucyjnym. Strona miała prawo kwestionować wydaną decyzję w postępowaniu podatkowym, natomiast postępowanie egzekucyjne jako postępowanie wykonawcze służy jedynie doprowadzeniu do wykonania obowiązku określonego w odrębnym postępowaniu.

Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka, stanowiąca podstawę do obligatoryjnego umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Tym samym nie istnieją podstawy ani do uchylenia czynności egzekucyjnych na podstawie art. 60 u.p.e.a. ani do uznania, że koszty egzekucyjne pobrane zostały bezpodstawnie.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony, że organ I instancji naruszył art. 10 Kpa. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisy Kpa mają odpowiednie zastosowanie. Zdaniem organu strona miał prawo w toku toczącego się postępowania zapoznać się z aktami sprawy i wypowiadać się w tym zakresie, jednak organ nie ma obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w tym postępowaniu poprzez pouczenie o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia wyjaśnień.

Spółka pismem z dnia [...] października 2012 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła

- rażące naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 w związku z art. 15 § 1 u.p.e.a. polegające na uznaniu, że nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na to, że postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia,

- naruszenie art. 15 § 1 u.p.e.a. polegające na tym, że wierzyciel po upływie terminu do wykonania obowiązku nie przesłał zobowiązanemu pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego,

- rażące naruszenie przepisu art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 10 § 1 Kpa poprzez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz nie umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wszczął egzekucję administracyjną wobec A na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] kwietnia 2012 r. nr [...], [...] , [...] na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr[...].

W skardze strona zarzuca naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem skarżącej, organ nie powinien prowadzić egzekucji administracyjnej na podstawie decyzji wydanej w trybie art. 30 § 4 O.p., w sytuacji gdy płatnik złożył deklarację roczną w ustawowym terminie, deklarując podatek w wysokości należnej. W ocenie skarżącej wierzyciel, zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. przed wszczęciem egzekucji winien przesłać dłużnikowi upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącej złożona deklaracja powinna być podstawą postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 3a u.p.e.a.

Zarzut ten, w ocenie Sądu, jest niezasadny. Jak wynika z akt sprawy egzekucja administracyjna prowadzona była na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] na podstawie delegacji zawartej w art. 15 § 5 u.p.e.a. Minister Finansów w Rozporządzeniu określił należności, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, m.in. w § 13 pkt 1 określono, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Mając na uwadze powołany przepis należy stwierdzić, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia, ponieważ należność pieniężna została określona decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego[...] . W związku z tym bez znaczenia pozostaje okoliczność, że spółka w ustawowym terminie złożyła deklarację podatkową, w której określiła wysokość zaliczek na podatek dochodowy. Sąd w pełni podziela stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w[...], że zasadność wydania decyzji orzekającej odpowiedzialność podatkową płatnika i określającej zobowiązanie, w sytuacji gdy płatnik złożył w terminie deklarację, ale nie zapłacił zaliczek w niej określonych, nie może być przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu egzekucyjnym. Strona miała prawo wnieść od tej decyzji przewidziane prawem środki zaskarżenia.

W związku z powyższym skoro podstawą wystawienia tytułów wykonawczych była decyzja administracyjna, wierzyciel przed wystawieniem tytułów wykonawczych nie był zobowiązany do doręczenia upomnienia, nie można uznać, że naruszony został art. 15 § 1 u.p.e.a., tym samym nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 §1 pkt 7 u.p.e.a.

W ocenie Sądu zarzut rażącego naruszenia art. 18 u.p.e.a., w związku z art. 10 § 1 kpa poprzez niezapełnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu również jest nieuzasadniony. Przepis art. 18 u.p.e.a. stanowi, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kpa. W praktyce oznacza to, że niektóre zasady należy przenieść wprost na grunt postępowania egzekucyjnego, niektóre zaś należy zastosować odpowiednio, w zależności od przedmiotu postępowania i kwestii spornych. Należy zawsze brać pod uwagę specyfikę postępowania egzekucyjnego i cel tego postępowania. W niniejszej sprawie wniosek skarżącej był jasno sprecyzowany, a jego uzasadnienie wskazywało, że spór dotyczy prawa, a nie stanu faktycznego. Mając na uwadze zarzuty podniesione we wniosku oraz w dalszym postępowaniu, organ egzekucyjny złożony wniosek mógł i rozpatrzył wyłącznie na podstawie akt egzekucyjnych, tj. tytułów wykonawczych na podstawie których prowadzona była egzekucja administracyjna oraz decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] dnia [...] marca 2012 r. stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Rozpatrzenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wymagało zgromadzenia innych dowodów niż te, na które powołała się strona we wniosku. Dlatego też brak zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem postanowienia nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i wobec podniesionych zarzutów skargi, nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.