Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 525/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 15 zzs, art 68 ust 6 i 7
journal: Dz.U. 2020 poz 875
law: Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS- CoV-2

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na 2019 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją

z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Agencji Rolnictwa dla Powiatu K. z siedzibą w S. z dnia [...] grudnia

2019 r. nr [...] przyznającą R. K. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") płatność ekologiczną na 2019 r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym kwota [...]zł za wariant: 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji; ustalającą obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym stanowiący powierzchnię równą 15,15 ha (zobowiązanie do gruntów ornych podjęte w dniu 15 marca 2017 r.) i kwota [...]zł przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych.

Z uzasadnienia wydanych decyzji i akt sprawy wynika, że dnia 24 kwietnia

2019 r. Strona złożyła elektroniczny wniosek o przyznanie płatności na 2019 r., obejmujący swym zakresem m.in. płatność ekologiczną PROW 2014-2020

w kolejnym roku realizacji zobowiązania podjętego w 2017 r. Do wsparcia w tym zakresie Strona zadeklarowała 6 działek rolnych o łącznej powierzchni 15,40 ha,

w całości w wariancie 9.1 Uprawy zielarskie po okresie konwersji, z uprawą ostropestu plamistego. Oprócz powyższego Strona wystąpiła o przyznanie kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr jw.,

przyznał Stronie płatność ekologiczną PROW 2014-2020 do powierzchni pomniejszonej do 15,14 ha z uwagi na fakt, iż zobowiązanie podjęte przez Stronę w 2017 r. ograniczone było do takiego areału.

Jednocześnie organ I instancji wskazał, że z uwagi na modyfikację treści rozporządzenia ekologicznego, polegającą na wykreśleniu uprawy ostropestu plamistego z grupy roślin zielarskich, dokonaną w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 czerwca 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2019.1243; dalej: "rozporządzenie zmieniające";) zadeklarowane działki zostały objęte płatnością z tytułu realizacji wariantu

7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji. Unormowanie § 4 rozporządzenia zmieniającego stanowiło bowiem, iż grunty z uprawą ostropestu plamistego zadeklarowane w 2019 r. do płatności m.in. w wariancie 9.1, zostają z mocy prawa uznane za zadeklarowane do płatności tego rodzaju w wariancie 7.1.

Strona zaskarżyła decyzję organu I instancji odwołaniem wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie płatności ekologicznej jak dla pakietów 3 i 9,

tj. upraw ekologicznych w ramach art. 132 k.p.a., ewentualnie o uchylenie decyzji

i orzeczenie zgodnie z wnioskiem Strony. Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie art. 2, art. 31 i art. 32 Konstytucji RP oraz naruszenie zasad postępowania, w tym zasady praworządności, równego traktowania, pewności prawa.

Organ II instancji opisaną powyżej decyzją z dnia [...] marca 2020 r. utrzymał

w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ wskazał, że rozporządzenie zmieniające zostało wydane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a więc przez organ uprawniony do dokonania takiej czynności. W § 4 rozporządzenia zmieniającego wskazano sposób postępowania w sprawach wniosków o przyznanie płatności tego rodzaju na 2019 r., w treści których rolnik ubiegał się o wsparcie

z tytułu realizacji wariantów 3.1 lub 9.1 w przypadku uprawy ostropestu plamistego. Zgodnie z wolą ustawodawcy, przy rozpatrywaniu takiego wniosku organy Agencji powinny z mocy prawa przyjąć, że obejmuje on roszczenie o przyznanie płatności

z tytułu realizacji - odpowiednio - wariantu 1.1 bądź 7.1.

W ocenie organu odwoławczego decyzja organu I instancji uwzględniająca powyższą regulację, była prawidłowa w świetle przepisów obowiązujących

dla postępowań o przyznanie płatności ekologicznej na 2019 r.

Przeprowadzając ocenę całokształtu okoliczności faktycznych sprawy przez pryzmat obowiązujących przepisów prawa, organ II instancji stwierdził, że Strona

w 2017 r. podjęła zobowiązanie ekologiczne w wariancie 9.1 Uprawy zielarskie

po okresie konwersji w odniesieniu do działek o powierzchni 15,14 ha.

W 2019 r. Strona wystąpiła o przyznanie płatności tego rodzaju

do gruntów z uprawą ostropestu plamistego o powierzchni 15,40 ha, zadeklarowanych w całości do wariantu 9.1. Zgodnie z wiedzą organu II instancji, Strona nie przedłożyła dokumentacji wskazującej na podjęcie nowego, odrębnego zobowiązania do areału stanowiącego różnicę między powierzchnią zadeklarowaną do płatności w 2019 r. a obszarem objętym zobowiązaniem podjętym w 2017 r.

Tym samym organ odwoławczy uznał, że zadeklarowanie powierzchni większej,

niż objęta tym zobowiązaniem stanowiło nieprawidłowość, jako że płatność ekologiczna przysługiwała jedynie do gruntów objętych zobowiązaniem. Areał objęty zobowiązaniem, ujęty we wniosku na 2019 r. wynosił 15,14 ha.

Powołując się na treść art. 18 ust. 6 i art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu

do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy

lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie

do płatności bezpośrednich wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 640/2014"; Dz. Urz. WE nr L 181 z 20 czerwca 2014 r. ze zm.), organ odwoławczy wskazał,

że w rozpoznawanym przypadku uzasadnione jest przyznanie wsparcia do areału zatwierdzonego, bez stosowania kar administracyjnych.

Następnie organ odwoławczy powołując się na brzmienie § 4 rozporządzenia zmieniającego, wskazał, że Strona - zgodnie z tym przepisem - wystąpiła

o przyznanie płatności z tytułu realizacji wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji w związku z czym (biorąc pod uwagę powierzchnię gruntów) stwierdził,

że należna Stronie płatność wynosiła [...] zł.

Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że w sprawie zostały spełnione warunki dla przyznania kosztów transakcyjnych i wskazał, że kwota przeznaczona

na refundację kosztów transakcyjnych wynosiła [...] zł.

Na koniec organ odwoławczy wskazał, że powyżej wskazana całkowita płatność należna Stronie była zgodna z kwotą przyznaną na mocy decyzji organu

I instancji.

Podsumowując, organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego sprawy wynikało, że płatność ekologiczna na 2019 r. została przez organ I instancji przyznana Stronie w prawidłowej kwocie. Nie ulegało wątpliwości, że przymusowa zmiana zadeklarowanego wariantu 9.1 na wariant 7.1 została narzucona przez powszechnie obowiązujący przepis prawa, wydany przez właściwy rzeczowo naczelny organ administracji. Okoliczność, iż Strona uznała ten przepis

za niekonstytucyjny, nie podlegało ocenie organów Agencji, jako że nie leżało

to w zakresie ich kompetencji. Były one przy tym zobowiązane do przestrzegania obowiązujących przepisów prawa.

Jednocześnie wskazał, że zasadne było pomniejszenie areału objętego wsparciem do 15,14 ha. Powyższe skutkowało brakiem podstaw do ewentualnego uchylenia decyzji organu I instancji i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia bądź wydania decyzji odmiennie kształtującej sytuację prawną Strony.

Strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną

do tutejszego Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz

z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a także o przyznanie Skarżącemu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej Skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji RP poprzez

ich pominięcie i uznanie, że przeniesienie uprawy ostropestu plamistego z Pakietów

3. i 9. Uprawy zielarskie do Pakietów 1. i 7. od 2019 r. na podstawie zmian dokonanych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 370 ze zm.; dalej: "rozporządzenie ekologiczne"), kilkakrotnie w samym 2019 r., tj. w trakcie trwania Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, nie naruszało prawa Skarżącego do realizowania programu według praw nabytych na podstawie ww. rozporządzenia i nie naruszało zasady równego traktowania podmiotów objętych programem, a także nie sankcjonowało zasady lex retro non agit poprzez zastosowanie do podjętego w 2017 r. zobowiązania zasad wprowadzonych zmianami w 2019 r. (rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

25 czerwca 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020

- Dz.U. z 2019 r., poz. 1243).

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił również naruszenie zasad postępowania, w tym zasady praworządności, równego traktowania i pewności prawa.

W uzasadnieniu skargi, Skarżący omówił podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie organ wskazał, że wątpliwości budzi twierdzenie Skarżącego jakoby bieg terminu do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie miał rozpocząć się dopiero 23 maja 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Odnosząc się pierwszej kolejności do zachowania przez Skarżącego terminu do wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie Sąd uznał stanowisko organu w tym zakresie za nieprawidłowe. Mając na uwadze poniższe Sąd uznał, że Skarżący

nie naruszył, wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, terminu do wniesienia skargi.

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego

z powodu COVID-19, bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis ten został dodany do ww. ustawy przez art. 1 pkt 14 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej wskazaną ustawę z dniem 31 marca 2020 r. Stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia

w rozporządzeniu z 13 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 433) i obowiązywał od 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z 20 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 490). Stan epidemii ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r.

(Dz. U. poz. 491). Wprawdzie art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19 został wprowadzony do ustawy w dniu 31 marca 2020 r., niemniej uznać należy,

że skoro ustawodawca wskazał w nim wprost, że normuje on bieg terminów nie tylko w stanie epidemii, lecz także w stanie zagrożenia epidemicznego, skutki

ww. przepisu obejmują również terminy, których bieg przypada na okres od 14 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r. Należy zatem przyjąć, że od dnia 14 marca 2020 r.

(nie jak twierdzi organ od dnia 31 marca 2020 r.) z mocy prawa nastąpiło zawieszenie lub wstrzymanie biegu terminów procesowych i sądowych

w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych.

Wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów oznacza, że terminy, które

nie rozpoczęły swojego biegu przed dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii nie biegną w okresie trwania powyższego stanu. Terminy te rozpoczynają swój bieg dopiero od dnia uchylenia powyższego stanu. Zawieszenie natomiast biegu terminów dotyczy tych terminów, które rozpoczęły swój bieg przed dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Od tego dnia ulegają one zawieszeniu i biegną dalej od dnia ustania przyczyny powodującej ich zawieszenie.

Decyzja organu odwoławczego doręczona została Skarżącemu dnia 25 marca 2020 r. A zatem, mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że wstrzymany został bieg 30 dniowego terminu do wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie.

Wskazać także należy, że zgodnie z art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku

z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 875), dalej ustawa zmieniająca, z dniem 16 maja 2020 r. uchylony został art. 15 zzs ustawy. Jednocześnie ustawodawca w art. 68 ust. 6 i 7 ustawy zmieniającej wprowadził siedmiodniowy termin, po którym terminy wstrzymane rozpoczynają swój bieg,

zaś zawieszone – biegną dalej.

Mając na uwadze to, że ustawa weszła w życie 16 maja 2020 r. (por. art. 76 ustawy zmieniającej), ustanie przyczyny powodującej wstrzymanie rozpoczęcia,

jak i zawieszenia biegu terminów procesowych nastąpiło 23 maja 2020 r. Oznacza to, że od 24 maja 2020 r. rozpoczęły bieg terminy, które nie rozpoczęły swojego biegu przed dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Natomiast terminy, które rozpoczęły swój bieg i uległy zawieszeniu, biegną dalej,

a do zachowania terminu wlicza się także te dni, które nastąpiły przed dniem zawieszenia (por. postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2020 r., II FZ 288/20,

II FZ 289/20, II FZ 290/20, II FZ 291/20 oraz z dnia 9 lipca 2020 r., II FZ 299/20,

II FZ 307/20).

W rozpoznawanej sprawie decyzja organu II instancji została doręczona Stronie 25 marca 2020 r., zaś od dnia 14 marca 2020 r. wstrzymany został bieg terminu m.in. do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Bieg terminu

do wniesienia skargi rozpoczął się dnia 24 maja 2020 r. Tym samym złożenie skargi przez Skarżącego dnia 22 czerwca 2020 r., nie zostało dokonane z naruszeniem terminu do jej wniesienia. Podlegała więc ona merytorycznemu rozpoznaniu

przez Sąd.

Odnosząc się zatem do zarzutów skargi w pozostałym zakresie Sąd wskazuje, że zarzutów tych nie podzielił. W ocenie Sądu żaden z zawartych w skardze argumentów nie wskazuje na wadliwość rozstrzygnięć wydanych przez organy Agencji.

Sąd wskazuje, że w 2019 r. Skarżący wystąpił o przyznanie płatności

m.in. ekologicznej do gruntów z uprawą ostropestu plamistego o powierzchni

15,40 ha, zadeklarowanych w całości do wariantu 9.1. Skarżący rozpoczął realizację tego programu w 2017 r. zaś areał objęty zobowiązaniem obejmował 15,14 ha – czego Skarżący nie kwestionuje. Jednocześnie Skarżący nie przedłożył dokumentacji wskazującej na podjęcie nowego, odrębnego zobowiązania do areału stanowiącego różnicę między powierzchnią zadeklarowaną do płatności w 2019 r.

a obszarem objętym zobowiązaniem podjętym w 2017 r. Tym samym należy uznać,

że zasadnie przyjęły organy, że zadeklarowanie powierzchni większej, niż objęta tym zobowiązaniem stanowi nieprawidłowość, jako że płatność ekologiczna przysługuje jedynie do gruntów objętych zobowiązaniem.

Sąd uznał jednocześnie, że zasadnie organ wskazał, że zgodnie

z art. 18 ust. 6 rozporządzenia nr 640/2014 "Bez uszczerbku dla kar administracyjnych zgodnie z art. 19, w przypadku wniosków o przyznanie pomocy

lub wniosków o płatność w ramach systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego, jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar zatwierdzony

dla danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1. pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw". Zasadnie również uznał organ, że zgodnie z art. 19 ust. 1 ww. regulacji, w niniejszym przypadku uzasadnionym jest przyznanie wsparcia do areału zatwierdzonego, bez stosowania kar administracyjnych.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że zgodnie § 4 rozporządzenia zmieniającego jeżeli we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej za 2019 r., grunty, na których występuje uprawa ostropestu plamistego, zostały zadeklarowane jako grunty,

na których są realizowane pakiety, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 3 i 9 rozporządzenia zmienianego w § 1, uznaje się, że grunty te zostały zadeklarowane jako grunty, na których są realizowane pakiety, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 i 7 rozporządzenia zmienianego w § 1.

Zasadnie zatem, w ocenie Sądu, i zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującymi uznały organy Agencji, że w myśl ww. regulacji uznać należy,

że Skarżący wystąpił o przyznanie płatności z tytułu realizacji wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji.

Stawka płatności z tytułu realizacji wariantu 7.1 wynosi - zgodnie

z załącznikiem nr 8 do rozporządzenia ekologicznego, w brzmieniu odnoszącym

się do wniosków na 2019 r. - [...] PLN/ha. Zgodnie zaś z literą § 15 ust. 1

tego rozporządzenia, dla powierzchni gruntów do 50,00 ha płatność przysługuje

w wysokości 100% stawki.

Zasadnie zatem uznały organy ARiMR, że należna Skarżącemu płatność wynosi wobec powyższego [...] zł ([...]). Jednocześnie zasadnie uznały organy ARiMR, że zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego - "Rolnikowi może corocznie zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. e rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "kosztami transakcyjnymi", poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego, jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach danego pakietu lub wariantu."

Organy nie kwestionowały, że warunki dla przyznania kosztów transakcyjnych zostały w niniejszej sprawie spełnione a kwota przewidziana na refundację kosztów transakcyjnych dla gospodarstw o powierzchni powyżej 10 ha do 20 ha wynosi - zgodnie z załącznikiem nr 9 do rozporządzenia ekologicznego -[...] PLN.

Mając na uwadze powyższe zasadnie uznały organy ARiMR, że całkowita płatność należna Skarżącemu wynosi [...] PLN ([...]).

Jednocześnie Sąd wskazuje, że ww. płatność przyznana została Skarżącemu na podstawie obowiązujących przepisów prawa w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania zarówno przez organ I jak i II instancji. Tym samym Sąd uznał, że organy nie naruszyły zasady praworządności wynikającej

z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2019.60 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a"), zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje, że Skarżący kwestionuje zgodność z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji RP przepisu § 4 rozporządzenia zmieniającego oraz zmienionego na jego mocy § 4 ust. 1 pkt 3 i 9 oraz § 4 ust. 1 pkt 1 i 7 rozporządzenia ekologicznego w zakresie uprawy ostropestu plamistego.

Sąd powyższych zarzutów nie podzielił.

Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawa) Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zgodnie z kolei z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania

z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa

lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że z wyrażonej

w art. 2 Konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego wynika m.in. nakaz prawidłowej legislacji, "to jest jasnego i zrozumiałego formułowania szczegółowych przepisów prawnych - konkretyzujących prawa i obowiązki obywateli,

tak by zachowana była zasada zaufania do tworzonego prawa" (np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 lutego 2008 r., P 48/06, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 4 oraz

z 24 lipca 2013 r., Kp 1/13, OTK ZU nr 6/A/2013, poz. 83). Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że wspomniana zasada dotyczy w szczególności regulacji dotykających podstawowych praw jednostki zagwarantowanych w Konstytucji. Zasada ta pozostaje w ścisłym związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, który ustanawia wymóg, aby ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności były ustanawiane w ustawie. Ustawa dotycząca praw i wolności konstytucyjnych musi jasno i precyzyjnie ustanawiać ograniczenia tych praw, tak aby adresat

na podstawie samej tylko ustawy mógł zorientować się co do treści wszystkich istotnych ograniczeń swojego konstytucyjnego prawa lub wolności (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 25 maja 2009 r., SK 54/08 oraz z 24 lipca 2013 r.,

Kp 1/13). W odniesieniu do art. 31 ust. 3 Konstytucji RP Sąd wskazuje również,

że powyższy przepis stanowi o przesłankach ograniczeń wolności i praw. Jest

to przepis wyjątkowy jako, że służy zawężaniu praw i wolności. Sąd zauważa ponadto, że z konstytucyjnej zasady proporcjonalności wynika, że stopień intensywności ingerencji w sytuację prawną jednostki musi znajdować uzasadnienie w randze promowanego interesu publicznego. Innymi słowy ograniczenie praw jednostki musi być ekwiwalentne wobec celu, któremu służy dana regulacja.

Jak zaś stanowi art. 32 Konstytucji RP wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (ust. 1).

Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym

lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

W ocenie Skarżącego poprzez fakt, że w kolejnym roku realizacji programu ekologicznego, w ramach którego Skarżący uprawiał ostropest plamisty, ustawodawca dokonał zmian rozporządzenia ekologicznego poprzez zmianę kwalifikacji tej uprawy w ramach poszczególnych wariantów i pakietów, tj. z pakietów

3 i 9 (wariantów 3.1., 9.1) do pakietów 1 i 7 (wariantów 1.1. i 7.1) doszło

do naruszenia ww. zasad konstytucyjnych, albowiem doszło do naruszenia zasady praw nabytych Skarżącego i zasady równego traktowania bez dyskryminacji w życiu również gospodarczym.

Skarżący upatruje naruszenia powyższych zasad, w szczególności w utracie zasadniczej części podjętego w 2017 r. zobowiązania, tj. ekologicznego charakteru prowadzonej uprawy i przekwalifikowaniu jej, na mocy rozporządzenia zmieniającego, na uprawę rolniczą. Skarżący wskazuje również, że skutkiem zmiany kwalifikacji ww. pakietów jest obniżenie wysokości otrzymywanej płatności ekologicznej.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje zatem, że analiza przepisów rozporządzenia zarówno ekologicznego jak i zmieniającego nie daje podstaw

do twierdzenia, że ww. zmiana przepisów pozbawiła beneficjentów płatności ekologicznej uprawiających ostropest plamisty ekologicznego charakteru tej uprawy. Przeciwnie Sąd wskazuje, że zmiana ta doprowadziła do przeniesienia upraw dotychczas wspieranych w wariancie 9.1. (uprawy zielarskie) do grupy objętej pomocą z tytułu realizacji wariantu 7.1. (uprawy rolnicze). Powyższe nie wiąże

się jednak – jak zasadnie wskazał organ odwoławczy - ze zmianą z uprawy ekologicznej na rolniczą (jak twierdzi Skarżący), lecz stanowi zmianę wariantu

w ramach programu rolnictwa ekologicznego. Płatność ekologiczna może być przyznana zarówno do uprawy rolniczej jak i zielarskiej. Skarżący tym samym pozostaje ekologicznym producentem rolnym a podjęte przez Niego zobowiązanie nie utraciło swojego znaczącego celu, który akcentuje Skarżący tj. prowadzenia upraw ekologicznych ostropestu plamistego.

Tym samym zarzuty skargi, w części których podstawą było uznanie Skarżącego, że zmiana ww. przepisów skutkowała pozbawieniem prowadzonej przez Skarżącego uprawy charakteru uprawy ekologicznej okazały się niezasadne.

Sąd zauważa jednak, że ww. zmiana przepisów skutkowała zmianą wysokości stawki płatności za 2019 r. na mniej korzystną dla Skarżącego, co wynika

z załącznika nr 8 do rozporządzenia ekologicznego.

Odnosząc się zatem do zasady równości przypomnieć należy, że polega

ona na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (wyrok TK z 9 marca 1988 r., U 7/87, a także wyroki TK z 6 maja 1998 r.,37/97, 20 października 1998 r., K 7/98, 17 maja 1999 r., P 6/98, 4 stycznia 2000 r., K 18/99, 18 grudnia 2000 r., K 10/00 21 maja 2002 r., K 30/01,

28 maja 2002 r., P 10/01, 18 marca 2014 r., SK 53/12).

W ocenie Sądu pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP w rozpoznawanej sprawie. Zakaz dyskryminacji wynikający z tego przepisu nie jest bowiem tożsamy z zakazem różnicowania sytuacji podmiotów prawa. W rozpoznawanej zaś sprawie Sąd wskazuje,

że w odniesieniu do ww. zmian kwalifikacji w ramach poszczególnych wariantów

i pakietów uprawy ostropestu plamistego zmieniona regulacja objęła w równym stopniu wszystkie podmioty charakteryzujące się pokrywającymi zakresami cech istotnych z zakresem tych cech Skarżącego, tj. wszystkich producentów ostropestu plamistego, którzy znajdowali się w trakcie realizacji zobowiązania ekologicznego. Sąd nie znalazł więc podstaw, do uznania, że zmiana ww. przepisów doprowadziła

do dyskryminacji Skarżącego i naruszała ww. zasadę równości. Sam fakt odmiennych regulacji w stosunku do grupy podmiotów, o odmiennym zakresie cech istotnych w stosunku do zakresu istotnych cech Skarżącego, nie stanowi

o naruszeniu zasad wynikających z art. 32 Konstytucji RP.

Odnosząc się w dalszej kolejności do zasady wynikającej z art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawa) Sąd – niezależnie od powyższego

jej omówienia – wskazuje dodatkowo, że nieodzownym elementem zasady demokratycznego państwa prawnego pozostają reguły stanowienia prawa, określane często jako zasady przyzwoitej legislacji m.in. zasada niedziałania prawa wstecz

(lex retro non agit); zasada ochrony praw słusznie nabytych; zasada ochrony interesów w toku; zasada pewności prawa, nakazująca formułowanie przepisów prawa w sposób jasny; nakaz zachowania odpowiedniego okresu dostosowawczego przy wprowadzaniu nowych norm prawnych w życie (vacatio legis). Do reguł stanowienia prawa w zarzutach skargi i ich uzasadnieniu de facto odwołuje

się Skarżący w ramach zarzutu naruszenia art. 2 jak i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

W ocenie Sądu zmiana ww. przepisów rozporządzenia ekologicznego zasad tych nie naruszyła. Sąd podkreśla bowiem, że celem płatności ekologicznych jest wsparcie tych producentów rolnych, którzy podejmują się przestrzegać,

w ramach prowadzonej uprawy, praktyk i metod rolnictwa ekologicznego. Celem płatności ekologicznych, nie jest natomiast płatność sama w sobie. W ramach

ww. płatności producenci zobowiązują się w okresie pięcioletnim, do przestrzegania reguł prowadzenia uprawy w trybie ekologicznym w zamian za co otrzymują wsparcie w wysokości określonej we właściwych przepisach (w rozpoznawanej sprawie załącznik nr 8 do rozporządzenia ekologicznego). Sąd zaznacza, że wysokość tego wsparcia nie stanowi sumy gwarantowanej w związku z czym możliwa jest zmiana kwot wsparcia w trakcie realizacji programu rolnośrodowiskowego. W rozpoznawanej sprawie zmiana kwoty wsparcia do uprawy ostropestu plamistego nastąpiła poprzez zmianę kwalifikacji tej uprawy w ramach wariantów i pakietów rolnictwa ekologicznego. Zmiana ta nie objęła jednak lat poprzednich, w których Skarżący realizował podjęte w 2017 r. zobowiązanie, tj. 2017 r. i 2018 r. W związku z tym

nie sposób uznać, że kwestionowane przez Skarżącego przepisy naruszyły zasadę lex retro non agit, skoro zmieniały one stan prawny jedynie w odniesieniu do roku bieżącego i lat przyszłych. Przy czym Sąd zaznacza również, że płatność ekologiczna obejmuje cały rok kalendarzowy, w którego okresie spełnione muszą

być warunki prowadzenia upraw ekologicznych.

W ocenie Sądu nie sposób również uznać, że ww. zmiana przepisów naruszyła zasadę praw nabytych czy zasadę ochrony interesów w toku, skoro kwota wsparcia nie stanowi sumy gwarantowanej i może ulegać zmianie w poszczególnych latach realizacji programu ekologicznego, Skarżący nie został pozbawiony wsparcia a ww. płatności nie stanowią celu samego w sobie.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził również ani naruszenia zasady pewności prawa, nakazującej formułowanie przepisów prawa w sposób jasny,

ani nakazu zachowania odpowiedniego okresu dostosowawczego przy wprowadzaniu nowych norm prawnych w życie (vacatio legis). Skarżący

zaś naruszenia ww. zasad nie zarzuca.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał zarzut skargi w zakresie naruszenie art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucja RP za niezasadny.

Reasumując powyższe Sąd uznał, że w kontrolowanym postępowaniu

nie można dopatrzyć się naruszenia przepisów prawa mających lub mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym wskazanych w zarzutach skargi jak i zasad praworządności, równego traktowania oraz pewności prawa.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.