Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 721/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145§ 1 pkt 2 w zw. z art. 134 i 135 oraz art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 180 § 1, art. 156 § 1 pkt 1 - 7, art. 113 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 ust. 4, art. 123, art. 83b
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Izabela Zdzieszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2008 r. sprawy ze skargi B T na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i postanowienia prostującego oczywista omyłkę w tej decyzji wydanego przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] lutego 2008 r. Nr [...]


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 17 stycznia 2008 r. wniesionej przez B T jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2007 r." nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2006 r. nr [...]oraz odmawiająca umorzenia należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] czerwca 2006 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w S wpłynął wniosek B T o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek umotywowany jej trudną sytuacją finansową. We wniosku zainteresowana wskazała, że z dniem [...] czerwca 2006r. straciła pracę w firmie "D" w T i jest bezrobotną.

Decyzja z dnia [...] lipca 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S w oparciu o art. 28 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami: -na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...]zł, -ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł. -Fundusz Pracy i FGŚP w kwocie [...]zl.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zobowiązana nie posiada wierzytelności, środków transportu, konta bankowego. Zatrudniona jest na umowę zlecenia w firmie "D" w T za wynagrodzeniem miesięcznym w wys. [...]zł ( netto). Wynagrodzenie obciążone jest zajęciem komorniczym. Mąż dłużniczki jest zatrudniony w[...]. Osiąga dochody w wys. [...]zł. ( netto) . Na utrzymaniu małżonkowie mają uczącego się syna w wieku [...]lat. Posiadają mieszkanie spółdzielcze własnościowe obciążone hipoteką na rzecz ZUS w kwocie [...]zł. Zakład stwierdził, że rozpatrywany wniosek nie spełnia warunków zawartych w dyspozycji art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie potwierdza bowiem istnienia przesłanek stwierdzających całkowitą nieściągalność należności, jak również ważnego interesu osoby zobowiązanej. Organ nie stwierdził wobec dłużniczki okoliczności wymienionych w rozporządzeniu

1

Sygn. akt V SA/Wa 721/08

Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Pismem złożonym [...] sierpnia 2006 r. B T wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, iż organ wydając negatywne dla niej rozstrzygnięcie nie uwzględnił, iż od [...]czerwca 2006r. już nie pracuje, a tym samym nie osiąga dochodów z tego tytułu. . Powodem rezygnacji z pracy, jak podała we wniosku odwołująca się, była konieczność bezpośredniej opieki nad chorą matką, która z racji wielu poważnych schorzeń i wieku wymaga opieki osób trzecich. Z tego powodu skarżąca nie może podjąć żadnej pracy, a rodzinę obecnie utrzymuje jej mąż. Dłużniczka otrzymuje miesięcznie [...] zł zasiłku dla bezrobotnych

Decyzją nr [...]z [...] września 2006 r. Prezes Zakładu utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2006 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności organ podniósł, iż sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawczyni w aktualnym stanie sprawy, w jego ocenie nie pozwala na spłatę należności jednorazowo w całości. Zobowiązana nie pracuje, utrzymuje się z zasiłku oraz dochodów małżonka. Ponadto jak oświadczyła sprawuje opiekę nad chorą matką, co stanowi przesłankę umożliwiającą umorzenie należności przy uwzględnieniu słusznego interesu strony zobowiązanej w przypadku pozbawienia zobowiązanego możliwości dochodu umożliwiającego opłacanie należności. Z drugiej zaś strony organ przyjął, iż nie zachodzi całkowita nieściągalność bowiem istnieje majątek podlegający zabezpieczeniu i egzekucji. Następnie dodał, iż małżonek zainteresowanej otrzymuje wynagrodzenie z tytułu świadczenia pracy, które to uwzględniając dodatkowo otrzymywany zasiłek zapewnia utrzymanie rodzinie. Na koniec organ wskazał, mając przy tym na uwadze trudną sytuację ekonomiczną strony, iż przedmiotowa należność mogłaby podlegać spłacie w formie układu ratalnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu z [...] września 2006 r., B T wniosła o uchylenie wymienionej decyzji, wydanej - co wynika z treści skargi - w oparciu o błędną ocenę stanu faktycznego.

W uzasadnieniu skargi powołała się na istniejącą od [...] grudnia 2002r. między małżonkami rozdzielność majątkową, a tym samym niemożność przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości ( lokalu mieszkalnego) obciążonej hipoteką na rzecz ZUS.

2

Sygn. akt V SA/Wa 721/08

Wskazała ponownie na trudną sytuacją materialną rodziny i podkreśliła fakt pozostawania bez pracy i niemożność zarobkowania z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorą matką.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt VSA/Wa 358/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...]z [...] września 2006 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego art. 28 ust. 1, 2 , 3 i 3a ,u.s.u. s. oraz przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Sąd zaznaczył, iż organ nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie ustalenia, czy faktycznie w sprawie zachodzi przesłanka o której mowa w § 3 ust 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Podkreślił, iż skarżone orzeczenie zostało wydane przedwcześnie, w oparciu o błędną ocenę okoliczności faktycznych występujących w sprawie.

Sąd wskazał, iż przeprowadzenie dodatkowego postępowania w zakresie wystąpienia zbyt ciężkich skutki dla zobowiązanej i jej rodziny, które mogą wystąpić w przypadku spłaty zadłużenia pozwoli na ustalenie stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej strony, a w efekcie również i jej możliwości płatniczych.

Sąd podkreślił, iż organ powinien zbadać czy rzeczywiście konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny pozbawia wnioskodawczynię możliwości zarobkowania umożliwiającego opłacenie należności, oraz czy sytuacja strony jest na tyle wyjątkowa, że opłacenie przez nią należności z tytułu składek pozbawiłoby ją oraz jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...]Prezes ZUS działający w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2006 r. nr [...]oraz odmówił umorzenia należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż podejmując decyzję w przedmiocie umorzenia musi uwzględniać stan finansów

3

Sygn. akt V SA/Wa 721/08

ubezpieczeń społecznych jak i ważny interes zobowiązanego. Prezes Zakładu uznał, iż wobec dłużniczki nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaznaczył, iż zobowiązana jest współwłaścicielem spółdzielczego, własnościowego mieszkania na którym ustanowiono hipotekę przymusową, kaucyjną do kwoty [...]zł z tytułu nieopłaconych składek na rzecz Zakładu. Prezes ZUS wskazał, iż zobowiązana jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę ze średnim miesięcznym wynagrodzeniem [...] zł brutto. Zaznaczono, iż wnioskodawczyni nie przedłożyła kopii zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego jej okresową zdolność do wykonywania pracy, a także nie udokumentowała faktu leczenia [...]. Organ podkreślił, iż skarżąca nie przedstawiła rachunków potwierdzających ponoszenie kosztów leczenia jej matki. Wskazał, iż brak jest dowodów świadczących, iż zobowiązana z powodu przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny została pozbawiona możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Prezes ZUS ustalił, iż zainteresowana pracuje w systemie zmianowym, co umożliwia jej jednoczesne sprawowanie opieki nad chorą matką. Zaznaczył, iż skarżąca nie przedstawiła postanowienia Sądu o orzeczeniu separacji między małżonkami od stycznia 2007 r. Organ wskazał, iż pomimo braku całkowej nieściągalności za umorzeniem nie przemawia ważny interes zobowiązanej. Podkreślił, iż dłużniczka pismem z dnia [...]września 2007 r, została poinformowana o potrzebie dostarczenia dokumentów świadczących o jej aktualnej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej pozwalających na ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności składkowych. Ponadto zobowiązana została poinformowana pismem z dnia [...] września 2007r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Prezes ZUS uznał, iż skoro skarżąca tego nie uczyniła, tym samym nie wnosi żadnych zastrzeżeń co do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Stwierdził, iż przedłożone przez zobowiązaną dokumenty nie świadczą, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki ważnego interesu zobowiązanej pomimo braku całkowitej nieściągalności.

Pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. B T wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. nr[...]. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż decyzja nr [...]z [...] września 2006 r. została uchylona wyrokiem

4

Sygn. akt V SA/Wa 721/08

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r. Sygn. akt VSA/Wa 358/07. Skarżąca zaznaczyła, iż w tej sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mógł utrzymać w mocy decyzji która została wcześniej uchylona przez Sąd.

Ponadto podniosła, iż w piśmie z dnia [...] września 2007 r. skierowanym do organu przedstawiła szczegółowo informacje dotyczące swojej aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Wskazała, iż nie mogła uzyskać w 7-dniowym terminie wyznaczonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszystkich dokumentów potwierdzających przytoczone przez nią fakty. Podkreśliła, iż pomimo składanych przez nią deklaracji dostarczenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień potwierdzających przytoczone w w/w piśmie faktów organ nie wezwał ją do ich złożenia. Zobowiązana zaznaczyła, iż organ oceniając materiał dowodowy odmówił wiarygodności i mocy dowodowej istotnym dla sprawy okolicznościom w postaci jej okresowej zdolności do wykonywania pracy jak i faktu leczenia [...]

Podniosła, iż sprawuje opiekę nad przewlekle i poważnie chorą matką. Wskazała, iż z uwagi na sytuację finansową matki wymaga ona pomocy, dlatego też pomimo własnych problemów zdrowotnych zdecydowała się na pracę w systemie zmianowym aby móc sprawować opiekę nad matką

Skarżąca podniosła, iż od stycznia 2007 r. jest w separacji faktycznej z mężem. Każde z nich prowadzi odrębne gospodarstwo. Wskazała, iż wspólność majątkowa z mężem została wyłączona w 2002 r. i od tego momentu małżonek skarżącej nie miał obowiązku dzielenia się z nią swoim dochodem.

Ponadto skarżąca zaznaczyła, iż dla zapoznania się z aktami sprawy ZUS zakreślił jej 3 dniowy termin, w którym nie mogła zapoznać się z aktami z uwagi na pracę w systemie zmianowym. Podkreśliła, iż twierdzenie organu, iż nie zapoznając się z aktami sprawy nie wnosiła żadnych zastrzeżeń co do zgromadzonego materiału dowodowego jest nieprawdziwe.

Skarżąca wskazała, iż nie trafiony jest przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argument o konieczności uwzględnienia stanu finansów ubezpieczeń społecznych przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.

Podkreśliła, iż ZUS stwierdzając w niniejszej sprawie brak przesłanek umorzenia należności nie mógł powoływać się na działanie w ramach uznania administracyjnego.

5

Sygn. akt V SA/Wa 721/08

Wskazała, iż art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ani też rozporządzenie Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie uzależniają uwzględnienia wniosku o umorzenie należności od terminu ich przedawnienia, czy też uprzywilejowanego charakteru w zakresie egzekucji, na które to okoliczności powołał się. organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zobowiązana zaznaczyła, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej, osiąga dochody w wysokości [...] zł miesięcznie. Wskazała, iż ponosi w połowie koszty utrzymania mieszkania w wysokości [...] zł miesięcznie oraz zużycia mediów (energia elektryczna i gaz [...] zł miesięcznie). Jej miesięczne wydatki obejmują opłaty za telefon komórkowy w wysokości [...] zł, dojazdy do pracy w wysokości [...] zł, . Ponadto w ramach prowadzonej egzekucji należności z tytułu składek ponosi koszty w wysokości [...] zł. Świadczy pomoc finansową dla swej matki na zakup leków w wysokości [...] zł. Dodatkowo skarżąca spłaca kredyt konsumencki jej matki w wysokości [...] zł miesięcznie. Na wyżywienie i inne konieczne potrzeby skarżącej pozostaje około [...] zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ odniósł się do zarzutów zawartych w skardze wskazując, iż wnioskodawczyni została wezwana w piśmie z dnia [...] września 2007 r. do złożenia dokumentów świadczących o aktualnej sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej ze wskazaniem ,iż złożone dowody istotne w sprawie pozwolą przeanalizować i ocenić możliwości umorzenia. Pismem z dnia [...] września 2007 r. poinformowano skarżącą o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań. W ocenie organu zapewniono skarżącej możliwość należytego wykazania zasadności złożonego wniosku i ewentualnego uzupełnienia dowodów bądź wypowiedzenia się, co do zebranego materiału przed wydaniem decyzji. Prezes ZUS zaznaczył, iż nie można tak daleko interpretować zasad ogólnych k.p.a. , aby pouczać i informować stronę, czy już zebrany materiał jest wystarczający dla oceny zgodnej z wnioskiem, czy tez strona powinna złożyć jeszcze jakieś dokumenty. Podkreśliła, iż skarżąca podjęła decyzję, które dokumenty składa, zaś wskazanie na "możliwość dostarczenia w razie potrzeby " nie stanowi wykonania wezwania zawartego w piśmie z [...] września.2007 r.

6

Sygn. akt V SA/Wa 721/08

Postanowieniem nr [...]z dnia [...] lutego 2008 r. Prezes ZUS z urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską, w decyzji nr [...]z dnia [...] listopada 2007r. , w ten sposób że zamiast wpisu "postanawiam utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję nr [...]z dnia [...]września 2006r. zastąpił wpisem "utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję nr [...]z dnia [...] lipca 2006r". W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. omyłkowo utrzymano w mocy decyzję nr [...]z dnia [...] września 2006r., która straciła byt i przestała funkcjonować w obrocie prawnym, wobec uchylenia jej przez WSA w W-wie wyrokiem z dnia 18 maja 2007r.( Sygn. akt V SA/Wa 358 /07).

Pismem procesowym z dnia 31 marca 2008 r. skarżąca podtrzymała skargę z dnia 17.01.2008r. Odniosła się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę wskazując, iż w wyznaczonym terminie nie mogła udać się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do S, aby zapoznać się z aktami z uwagi na pracę w systemie zmianowym, w służbach ochrony. Zaznaczyła, iż mieszka w P. Wskazała, iż nie zapewniono jej możliwość należytego wykazania zasadności złożonego wniosku i ewentualnego uzupełnienia dowodów bądź wypowiedzenia się co do zebranego materiału przed wydaniem decyzji.

Ponadto zobowiązana wskazała, iż postanowieniem z dnia [...] lutego 2008r. [...]Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sprostował w trybie art. 113 § 1 kpa decyzję z dnia [...] listopada 2008r. [...]uznając, że wystąpiła w niej oczywista omyłka pisarska. Zaznaczyła, iż w niniejszej sprawie nie może być mowy o oczywistej omyłce pisarskiej, gdyż w decyzji z dnia [...] listopada 2007r. wskazana została konkretna decyzja z jej numerem i datą, którą ZUS utrzymał w mocy. Podkreśliła, iż decyzja ta wcześniej została uchylona przez Sąd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

7

Sygn. akt V SA/Wa 721/08

o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Należy także wskazać na treść art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Zgodnie zaś z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu dającym podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Ponadto Sąd badając postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie doszedł do wniosku o konieczności stwierdzenia nieważności postanowienia Prezesa ZUS nr [...]z dnia [...] lutego 2008r. prostującego zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2008r. [...]

Należy wskazać, iż prowadzenie postępowania poprzedzającego wydanie przez Prezesa ZUS decyzji w przedmiocie umorzenia należności, jak i wydanie takiej decyzji następuje w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania

8

Sygn. akt V SA/Wa 721/08

administracyjnego ( Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "kpa" ). Zgodnie bowiem z treścią art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie do właściwego Sądu nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 Nr 11, poz. 74 . dalej jako u.s.u.s.). w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich z pewnością należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 kpa stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. W odniesieniu do przedmiotowych decyzji ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wyłącza, co wskazano wyżej, jedynie tryb ich zaskarżania do sądu powszechnego. Oznacza to, że decyzje te są zaskarżalne w trybie i na zasadach określonych kodeksem postępowania administracyjnego.

Decyzje wydawane w postępowaniu administracyjnym podlegają rygorom określonym w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego. Nieważność decyzji może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach ściśle określonych w przepisach, w art. 156 § 1 pkt 1-6 kpa oraz na mocy art. 156 § 1 pkt 7 kpa . jeżeli zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń społecznych z dnia [...] listopada 2007 r. dotknięta jest wadami kwalifikowanymi ujętymi w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W/w decyzją Prezes ZUS działający w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z [...] września 2006 r.

Wymaga podkreślenia, iż w/w decyzja z dnia [...] września 2006 r. została uchylona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt VSA/Wa 358/07. Należy wskazać, iż "skutkiem prawomocnego uchylającego wyroku sądu administracyjnego jest powrót do sytuacji, która miała miejsce przed wydaniem zaskarżonego aktu lub podjęciem czynności. Dalszy tok postępowania w

9

Sygn. akt V SA/Wa 721/08

sprawie, już przed organami administracji publicznej, zależny jest od stwierdzenia, czy w danym konkretnym przypadku istnieje możliwość i potrzeba wydania nowego aktu lub podjęcia czynności w sprawie, czy też przeciwnie - wydanie takiego aktu lub podjęcie czynności jest niedopuszczalne." Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże strony jak i sąd, który je wydał. "Skutkiem prawomocnego wyroku jest jego oddziaływanie na zakończone postępowanie administracyjne, w którym został wydany zaskarżony akt lub podjęta czynność. Oddziaływanie tego orzeczenia nie ogranicza się jednak jedynie do postępowania, które już się toczyło. Ma ono zakres szerszy i obejmuje związanie organów administracji publicznej i sądu administracyjnego w przypadku ponownego orzekania w sprawie (po uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności aktu albo stwierdzeniu bezskuteczności czynności przez sąd administracyjny) ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi komentarz" pod. red. T. WOŚ. Warszawa 2005 r. s.508 i 509).

W wyniku wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku z dnia 18 maja 2007 r. którym została uchylona decyzja Prezesa Zakładu nr [...]z [...] września 2006 r. w obrocie prawnym pozostaje decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...]z dnia [...] lipca 2006 r. W związku z powyższym wobec złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Prezes Zakładu był zobowiązany wydać nową decyzję w przedmiotowej sprawie, nie zaś utrzymywać w mocy decyzję, która została uchylona prawomocnym wyrokiem Sądu. Ponowne orzeczenie przez organ co do decyzji, która została uchylona prawomocnym wyrokiem Sądu jest rażącym naruszeniem prawa.

Powyższe uchybienie organ próbował konwalidować wydając postanowienie nr [...]z dnia [...] lutego 2008 r., którym dokonał sprostowania zaskarżonej decyzji z dnia [...]listopada 2007 r. w zakresie oznaczenia numeru i daty decyzji utrzymywanej w mocy wskazując, iż właściwą decyzją utrzymywaną w mocy jest decyzja nr [...]z dnia [...] lipca 2006 r.

Należy wskazać, iż określona w art. 113 § 1 k.p.a. instytucja sprostowania służy wyłącznie do usuwania nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych pomyłek. Redakcja tego przepisu wskazuje wyraźnie, że wymienione w nim wady orzeczenia charakteryzować się muszą cechą oczywistości. Cecha ta stanowi granice dopuszczalności sprostowania,

10

Sygn. akt V SA/Wa 721/08

wyrażającej się tym, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. Nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 k.p.a. błędy i omyłki istotne, czyli takie, które decydują o zgodności z prawem orzeczenia.

Wymaga podkreślenia, iż w niniejszej sprawie niewłaściwe wskazanie w zaskarżonej decyzji numeru i daty decyzji utrzymywanej w mocy nie ma charakteru oczywistej omyłki. Trudno uznać za błąd pisarski lub rachunkowy czy też za inną oczywistą pomyłkę dokładne wskazanie daty i numeru decyzji, uchylonej przez Sąd wyrokiem z dnia [...] maja 2007 r. Sygn. akt VSA/Wa 358/07, a którą organ utrzymał w mocy. Błąd ten jak wyżej wskazano rzutował na prawidłowość wydanej decyzji. Sprostowanie w takiej sytuacji numeru i daty decyzji utrzymywanej w mocy miało charakter jej merytorycznej zmiany. Instytucja sprostowania oczywistej omyłki nie może służyć konwalidacji popełnionego przez organ błędu proceduralnego. W tych warunkach skorzystanie przez organy z trybu przewidzianego w art. 113 § 1 k.p.a. nastąpiło z rażącym naruszeniem w/w. przepisu, co wyczerpało dyspozycje art. 156 § 1 pkt 2 kpa

Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość decyzji lub postanowienia wskutek naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnym ciężarze gatunkowym. Zachodzi więc w przypadku, gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. m.in. wyroki NSA z dnia 21.08.2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, Legalis, z dnia 26.09.2000 r., sygn. akt V SA 2998/99 oraz z dnia 05.10.2000 r., sygn. akt III SA 2244/99). W ocenie Sądu z takim przypadkiem naruszenia prawa mamy do czynienia w sprawie będącej przedmiotem skargi tak w stosunku do zaskarżonej decyzji jak i postanowienia z dnia [...] lutego 2008 r. prostującego zaskarżoną decyzję. Zwalnia to równocześnie Sąd z obowiązku merytorycznego rozpoznania zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo w odniesieniu do postanowienia z dnia [...] lutego 2008 r. prostującego zaskarżoną decyzję Sąd wskazuje, iż zgodnie z treścią art. 83 ,,b" u.s.u.s. formą właściwą dla takiego rozstrzygnięcia , gdyby było ono zasadne merytorycznie, powinna być decyzja. Decyzja ta podlegałaby zaskarżeniu na zasadach ogólnych. Orzeczenie prostujące decyzję ma charakter orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Jako takie podlega

11

Sygn. akt V SA/Wa 721/08

zaskarżeniu. Według kodeksu postępowania administracyjnego orzeczenie to ma formę postanowienia zaskarżalnego zażaleniem ( art. 113 § 1 i § 3 ). Według przywołanego art. 83 b u.s.u.s. orzeczenie to powinno zapadać w formie decyzji i mieć środek zaskarżenia stosowny do tej decyzji- czego nie spełnia postanowienie z dnia [...].02.2008 r. wydane w przedmiotowej sprawie.

Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 134 i 135

oraz 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

12