Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 504/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, art. 48  ust. 1,  ust. 3,  ust. 5 art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 27 kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim decyzją z dnia 11 lutego 2011 r., nr [...], opierając się o przepis art. 48 ust. 3 ustawy

z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. 243, poz. 1623 ze zm.) nakazał L. G. rozbiórkę garażu usytuowanego w [...] przy ul.[...] nr [...], na działce nr A, będącej jego własnością.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że

w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, podczas kontroli oraz oględzin ustalono, że na nieruchomości usytuowanej w [...] przy ul. [...] nr [...], na działce nr A znajduje się garaż na samochód osobowy.

Jest to budynek parterowy, ściany obiektu od strony wschodniej i północnej są murowane z cegły i bloczków, ściana od strony zachodniej ma konstrukcję drewnianą. Od strony południowej w obiekcie zamontowana jest brama garażowa dwuskrzydłowa, ściany od strony zachodniej oraz część ściany nad bramą garażową obite są papą. Dach opisywanego obiektu jest jednospadowy, konstrukcji drewnianej, na okapie od strony zachodniej zamontowane są rynny dachowe. Wody opadowe

z połaci dachu odprowadzane są na nieruchomość L. G. Garaż wyposażony jest w instalację elektryczną. Obiekt posiada następujące wymiary: długość 5,0 m, szerokość 3,0 m, średnia wysokość wewnątrz – 2,45 m, usytuowany jest w granicy z nieruchomością nr [...], należącą do A. K.-M.

Organ podał, że L. G. nie okazał pozwolenia na budowę przedmiotowego garażu.

Widząc możliwość legalizacji istniejącej samowoli budowlanej PINB

w powiecie głubczyckim, postanowieniem z 2 lutego 2010 r., nr [...], działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego nałożył na L. G. obowiązek przedłożenia określonych dokumentów, dotyczących budowy garażu

w [...] przy ul. [...]:

-zaświadczenia burmistrza o zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

-czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami wykonanymi przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane oraz wpisaną na listę i należącą do Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa,

-oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

L. G. obowiązek nałożony postanowieniem z dnia 2 lutego 2010 r. wykonał w wyznaczonym terminie, a organ stwierdził, że przedłożona dokumentacja spełniała wymogi projektu budowlanego.

Wobec powyższego, inspektor nadzoru budowlanego, stosownie do art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia 8 czerwca 2010 r., nr [...], ustalił wysokość opłaty za legalizację budowy garażu dla inwestora – L. G.

w kwocie 25.000 zł. Postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjne zostało zaskarżone przez inwestora, w jego wyniku Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, postanowieniem z dnia 30 lipca 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy zażalone postanowienie, uznając je za prawidłowe.

Uwzględniając zgłoszony przez inwestora wniosek dowodowy, organ I instancji

w przedmiotowym postępowaniu uzupełnił postępowanie wyjaśniające i dokonał przesłuchania kolejnych świadków: W. B., J. J., Z. G.-K., B. G. oraz D. G.

W dniu 9 listopada 2011 r. PINB w powiecie głubczyckim wydał decyzję nakazującą L. G. rozbiórkę ocenianego garażu, mając na uwadze, pozostające w obiegu prawnym postanowienie nr [...] z 8 czerwca 2010 r., ustalające opłatę za legalizację tego obiektu. Organ zaznaczył, że L. G. w wyznaczonym terminie nie uiścił opłaty legalizacyjnej, co z kolei dało podstawę do wydania na podstawie art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego nakazu rozbiórki.

Organ I instancji wywodził, że w wyniku przeprowadzonego postępowania i po analizie zgromadzonych dowodów, w tym zeznań świadków i innych dokumentów, ustalono ponad wszelką wątpliwość, że L. G. wybudował ścianę boczną garażu od strony wschodniej w październiku 2008 r., bez wymaganego zgłoszenia właściwemu organowi, dokonanego na 30 dni przed przystąpieniem do wykonywania robót, zgodnie z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Organ podał, że zgłoszenia takiego inwestor dokonał dopiero 19 grudnia 2008 r., po uprzednim wykonaniu robót. Wobec powyższego organ uznał, że roboty polegające na budowie ściany zostały wykonane niezgodnie z przepisami Prawa budowlanego. Jednocześnie zwrócił uwagę, że fakt ten potwierdził Sąd Okręgowy w Opolu, Wydział VII Karny

w uzasadnieniu wyroku z [...] (sygn. akt [...]).

Od wydanego nakazu rozbiórki, objętego decyzją PINB w powiecie głubczyckim

z 9 listopada 2010 r., nr [...], odwołanie wniósł L. G. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego

w Opolu decyzją nr [...] z 11 stycznia 2011 r. uchylił decyzję organu I instancji

i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na nieustalenie w decyzji pierwszoinstancyjnej daty budowy garażu należącego do L. G.

W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy, uzupełniając postępowanie wyjaśniające, organ I instancji ponownie przesłuchał strony postępowania, L. G. oraz A. K.-M., po czym przyjął, że przedmiotowy obiekt budowlany został wybudowany w latach 1980-1990.

PINB w powiecie głubczyckim nakaz rozbiórki wydany 11 lutego 2011 r. dodatkowo uzasadnił argumentacją zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2007 r. (sygn. akt II OSK 782/06, LEX nr 336707), akcentując, że jeżeli obiekt budowlany wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę przed datą 1 stycznia 1995 r., następnie zostanie przebudowany (rozbudowany, nadbudowany) po tej dacie bez wymaganego pozwolenia na budowę, to nie ma do niego zastosowania art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.

W odwołaniu od decyzji z dnia 11 lutego 2011 r., L. G. zarzucił, że organ nie uwzględnił zaleceń wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 października 2009 r.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji stwierdził, że odwołanie L. G. nie mogło zostać uwzględnione, ponieważ decyzja organu I instancji jest prawidłowa.

Organ odwoławczy uznał ustalenia stanu faktycznego o wybudowaniu obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia za własne, po czym zważył, że

w rozpatrywanej sprawie winien mieć zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Wyjaśnił, że przepis ten nakazuje właściwemu organowi wydanie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie bądź wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednocześnie dodał, że jeśli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,

a w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego bądź jego części do stanu zgodnego z prawem (art. 48 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego), to wówczas organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego), ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy

i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z przepisami, o których mowa w art. 48 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego oraz w drodze postanowienia ustala wysokość opłaty legalizacyjnej.

Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, traktuje się jak wniosek

o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art 48 ust. 5 Prawa budowlanego). Brak wniesienia w wyznaczonym terminie opłaty legalizacyjnej stanowi przesłankę do obligatoryjnego orzeczenia rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.

Organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji zastosował przedstawiony tryb postępowania, uwzględniając wskazania zawarte

w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, dodając, że termin do uiszczenia opłaty legalizacyjnej upłynął bezskutecznie. Równocześnie organ II instancji zaakcentował, że decyzja o rozbiórce jest decyzją o charakterze merytorycznym, kończącą postępowanie w sprawie, dlatego organ odwoławczy powinien zbadać całość prowadzonego postępowania administracyjnego, zaś zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

W przedmiotowej sprawie zalecenia zawarte w wyroku z 5 października 2009 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązywały organ do uzupełnienia postępowania dowodowego o przesłuchanie dodatkowych świadków, oraz do ustalenia daty budowy garażu. Stosując się do powyższych zaleceń organ I instancji przesłuchał dodatkowych świadków (w tym wnioskowanych przez odwołującego), którzy jednak nie wskazali nawet przybliżonej daty powstania spornego obiektu. Ponownie przesłuchano strony postępowania, L. G. oświadczył, że obiekt już istniał w chwili zakupu przez niego nieruchomości a A. K.-M. oświadczyła, że nie zna dokładnej daty budowy garażu, przedstawiła natomiast korespondencję od poprzedniego właściciela działki nr A, z której wynika, że garaż został wybudowany po 1979 r.

Analizując zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że nie można wskazać precyzyjnej daty budowy spornego garażu. Na podstawie dowodów

z zeznań stron i świadków organ I instancji przyjął, że garaż został wybudowany

w latach 1980-1990. Organ odwoławczy podzielił to stanowisko, mając na względzie, że w sprawie zostały przedsięwzięte wszelkie działania mające na celu ustalenie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, a jednak nie pozwoliło to na ustalenie dokładnej rocznej daty budowy garażu.

W tym stanie rzeczy, uwzględniając cały zebrany materiał dowodowy,

a w szczególności zeznania świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz wydruki z korespondencji elektronicznej z K. G., poprzednim właścicielem działki nr A, wskazujące, że obiekt został wybudowany po 1979 r., organ odwoławczy stwierdził, że sporny garaż został samowolnie wybudowany w okresie przyjętym przez organ I instancji. Zatem, uzasadnione było prowadzenie postępowania w sprawie samowoli budowlanej, a następnie wydanie decyzji o rozbiórce z uwagi na niewniesienie opłaty legalizacyjnej.

W skardze na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z 27 kwietnia 2011 r., nr [...], L. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, stwierdzenie, że nie podlega ona wykonaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, a także złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, do czasu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie.

W uzasadnieniu skargi zarzucił, że od początku organ nadzoru budowlanego przyjął jako nieuprawnione założenie, iż budynek znajdujący się na jego posesji został przez skarżącego wzniesiony bez wymaganego zezwolenia w latach 1980-1990 jako garaż. Nie zgodził się ze stanowiskiem, że dokonany przez niego remont ściany bocznej budynku dokonany w styczniu 2009 r., polegający na zastąpieniu desek – ścianą

z bloczków betonowych może zostać potraktowany jako przebudowa. Stąd nie zgodził się z zastosowaniem art. 48 Prawa budowlanego, skutkującym wydaniem nakazu rozbiórki. Podniósł, że od początku trwającego postępowania administracyjnego zwracał uwagę, iż sporny obiekt istniał na posesji w chwili jej zakupu i przez wiele lat wykorzystywany był jako budynek gospodarczy. Oświadczył, że nie miał potrzeby posiadania garażu, gdyż nie posiadał samochodu, więc twierdzenie organu o ponoszeniu nakładów na budowę niepotrzebnego skarżącemu budynku uznał za nieuprawnione. Nadto zarzucił, że organy nie przeprowadziły pełnego postępowania wyjaśniającego, nie dokonując porównania treści aktu notarialnego zakupu nieruchomości z ilością budynków znajdujących się na nieruchomości w chwili obecnej. Wywodził, że słuszność jego stanowiska potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z 5 października 2009 r.

Nie zgadzając się z przyjętym założeniem o wybudowaniu budynku garażu

w warunkach samowoli budowlanej skarżący dodał, że nie uiścił opłaty legalizacyjnej, skoro, jego zdaniem, przebieg postępowania w sprawie oraz zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził faktu samowolnego wybudowania garażu we wskazanym przez organy okresie. Nie zaprzeczył, że wykonał roboty budowlane polegające na zastąpieniu zmurszałych desek jednej ze ścian - ścianką z bloczków betonowych, jak również przyznał, że roboty te miały miejsce pod rządami Prawa budowlanego

z 1994 r. Jednak, zdaniem skarżącego, roboty te należało zakwalifikować jako remont, nie zaś jako przebudowę. Co oznacza, że przedmiotowy stan faktyczny wykluczał możliwość zastosowania art. 48 Prawa budowlanego.

W końcowym fragmencie skargi podniósł zarzut naruszenia art. art. 7, 77 i 80 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

Przedmiotem niniejszej sprawy jest zbadanie legalności decyzji organu odwoławczego utrzymującej w mocy, wydany przez organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego, nakaz rozbiórki garażu usytuowanego w [...] przy ul. [...] nr [...], na działce nr A, będącej własnością L. G.

Kwestia oceny, czy orzekające organy prawidłowo ustaliły, że L. G. wzniósł obiekt budowlany bez wymaganego pozwolenia, była już przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. Wyrokiem z 5 października 2009 r. (sygn. akt II SA/Op 249/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił decyzję OWINB z 10 czerwca 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w powiecie głubczyckim z 24 kwietnia 2009 r. nakazującą wykonanie L. G. określonych czynności, by doprowadzić garaż na działce nr A w [...] do stanu zgodnego z prawem, w tym rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznym, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Uwzględniając skargę L. G. w sprawie o sygn. akt II SA/Op 249/09 Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły w sposób dostateczny, czy L. G. wybudował sporny garaż, jak

i nie podjęły próby wyjaśnienia sprawy samowolnego wykonania murowanej ściany garażu. Dodatkowo Sąd podniósł, że organy dokonały wadliwej wykładni wskazanych w decyzjach przepisów prawa materialnego. W podstawie prawnej kwestionowanych rozstrzygnięć przywołano art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Sąd zwrócił uwagę, że do zastosowania przepisów dotychczasowych tj. art. 40 Prawa budowlanego

z 1974 r. upoważnił organy obu instancji pogląd, że skarżący wzniósł nielegalnie garaż i że jego budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r., jak również przyjęto, że wymurowanie ściany garażu nastąpiło w warunkach samowoli budowlanej. Zdaniem Sądu kwestie te wymagały dokładniejszego wyjaśnienia. Jednocześnie w wyroku tym Sąd wyraził pogląd, że nielegalna przebudowa garażu polegająca na wykonaniu robót budowlanych (wymurowaniu ściany), nastąpiła

w nowym stanie prawnym, to znaczy pod rządami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), co skutkuje uznaniem, że nie zaktualizowała się przesłanka z art. 103 ust. 2 przywołanej ustawy, mówiąca o "zakończeniu budowy" obiektu zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia. Sąd stanął na stanowisku, że w sytuacji gdy obiekt budowlany wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę przed datą 1 stycznia 1995 r. zostanie następnie przebudowany (rozbudowany, nadbudowany) po tej dacie bez wymaganego pozwolenia na budowę, to nie ma do niego zastosowania art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., co w konsekwencji wymaga zastosowania art. 48 tej regulacji.

Zatem, w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej, oceniając legalność zaskarżonej decyzji uwzględnić należy treść art. 153 P.p.s.a. - zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu oceną prawną oznacza, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika nie tylko z sentencji orzeczenia, ale również z jego uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 349/2004, orzeczenie zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl)). Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Związanie wynikające z tego przepisu przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego (wyrok NSA z dnia 23 października 1998 r. I SA 1663/96), co

w niniejszym przypadku nie miało miejsca.

W tym miejscu przypomnieć przyjdzie, że jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazu rozbiórki spornego garażu organy przywołały art. 48 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), dalej Prawo budowlane.

Na wstępie rozważań wskazać należy, że w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego zawarta została jedna z podstawowych zasad prawa budowlanego, która mówi, że wszelkie roboty budowlane można rozpocząć wyłącznie na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę. Przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, czyli wykonywanie w określonym miejscu obiektu budowlanego, jak też odbudowę, rozbudowę i nadbudowę tego obiektu oraz prace (roboty budowlane) polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 ust. 6 i 7 Prawa budowlanego). Stosownie do regulacji art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego samowola budowlana polegająca na rozpoczęciu wykonywania robót budowlanych przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, co do zasady skutkuje nakazem rozbiórki. Prawo budowlane przewiduje jednak pewne mechanizmy umożliwiające, w ściśle określonych przypadkach, odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu i jego zalegalizowanie. Przesłanki legalizacji samowoli budowlanej szczegółowo określają przepisy art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym odstąpienie od zasady nakazania rozbiórki możliwe jest wówczas, gdy zostanie udowodnione, że samowola budowlana jest zgodna z przepisami

o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kolejnym warunkiem umożliwiającym odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu lub jego części jest dowiedzenie, że budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli zachodzą przedstawione powyżej okoliczności, organ nadzoru budowlanego, zgodnie z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, powinien w drodze postanowienia (na które nie przysługuje zażalenie), wstrzymać prowadzenie robót budowlanych oraz zobowiązać inwestora do przedłożenia,

w wyznaczonym terminie określonych dokumentów. Wypełnienie przez inwestora nałożonych na niego obowiązków jest traktowane jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i stanowi warunek dalszego prowadzenia procedury legalizacyjnej, określonej w art. 49 Prawa budowlanego. Brak wywiązania się z nich, oznacza dla organu obligatoryjne wydanie nakazu rozbiórki, zgodnie z art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 Prawa budowlanego.

W razie spełnienia wymogów określonych w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Do tej opłaty stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar - art. 59 f Prawa budowlanego, z tym że stawka opłaty (s) wynosząca obecnie 500 zł, ulega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Wymierzana opłata legalizacyjna stanowi zatem iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k)

i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w) - art. 59 f ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego.

Jeżeli inwestor spełni przedstawione powyżej wymagania, to organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany wydać decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 254/09 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ nadzoru budowlanego uznał, że przedmiotowy budynek powstał w latach 1980-1990, a okoliczność tę organ ustalił na podstawie oględzin, zeznań świadków (L. K., Z. L., W. B., J. J., B. G., D. G.-K.) oraz opierając się o oświadczenia stron postępowania i wyjaśnienie poprzedniego właściciela spornej nieruchomości. Jednocześnie organ ustalił, że skarżący wybudował ścianę boczną garażu od strony wschodniej w październiku 2008 r. bez wymaganego zgłoszenia dokonanego organowi administracji architektoniczno-budowlanej na 30 dni przed przystąpieniem do wykonania robót zgodnie z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego.

Organ podkreślił, że fakt wybudowania przez skarżącego ściany z bloczków betonowych usytuowanej przy granicy z działką nr B w [...] został potwierdzony ustaleniami Sądu Rejonowego Wydział II Karny w Głubczycach,

w sprawie o sygn. akt [...].

Mając zatem na uwadze poczynione przez organy ustalenia stanu faktycznego stwierdzić przyjdzie, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt wykonania przebudowy obiektu budowlanego (garażu) w warunkach samowoli budowlanej. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że nie było sporne w niniejszej sprawie, iż skarżący nie przedłożył decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego garażu, wydanej przez właściwy organ, a wręcz oświadczył, że jej nie posiada, bowiem zakupił nieruchomość zabudowaną m.in. kwestionowanym obiektem.

Wobec tego argumentu od razu powiedzieć przyjdzie, że skarżący, jako właściciel spornej nieruchomości, powinien zdawać sobie sprawę, że ponosi odpowiedzialność za wszystkie obiekty znajdujące się na działce nr A, w tym także i te, które zostały wzniesione przez poprzedniego właściciela. Jeśli zatem poprzedni właściciel dopuścił się samowoli budowlanej, to skutki tej samowoli obciążają obecnego właściciela nieruchomości, a zatem skarżącego. Celem wydania decyzji nakazującej rozbiórkę jest, bowiem przywrócenie obiektu do stanu zgodnego

z prawem administracyjnym. Stąd warto zwrócić uwagę na wyrok z dnia

9 października 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1229/07 (LEX nr 439869), w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nawet gdyby obiekty zostały wzniesione przez poprzednich właścicieli, to następcy prawni inwestorów, uzyskując prawo własności nieruchomości, weszli w prawa i obowiązki wiążące się

z tą nieruchomością, zatem do nich kieruje się wszelkie rozstrzygnięcia, a w tym decyzję zmierzającą do usunięcia skutków samowoli budowlanej na tej nieruchomości. W tym kontekście, na uwagę - w ocenie Sądu - zasługuje również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 1197/05 (LEX nr 266427), w którym podkreślono, że jeżeli następstwo prawne (po stronie właścicieli nieruchomości) nie nastąpiło w toku postępowania legalizacyjnego, ale przed jego wszczęciem, to jednak nie zmienia to faktu, iż zobowiązanymi do usunięcia skutków samowoli budowlanej, a w tym i poniesienia opłaty legalizacyjnej, są nabywcy nieruchomości - jako jej właściciele, na której samowolnie został wzniesiony obiekt budowlany, z którego nabywcy ci korzystają.

Jak wyżej powiedziano, Sąd zgadza się z oceną organów, wyrażoną po ponownie przeprowadzonym postępowaniu i po uzupełnieniu postępowania dowodowego, że skarżący dokonał przebudowy obiektu budowlanego w 2008 r., wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej w latach 1980-1990. Sąd również zgadza się z oceną organów, że wybudowanie ściany garażu od strony wschodniej stanowiło przebudowę tego obiektu.

W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że art. 3 pkt 7 a Prawa budowlanego zawiera definicję przebudowy, przez którą należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów jak; kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, szerokość lub liczba kondygnacji. Stosownie do art. 28 Prawa budowlanego dokonanie przebudowy wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.

Mając na uwadze ocenę prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 5 października 2009 r. (sygn. akt II SA/Op 249/09), należy jeszcze raz podkreślić, że jeżeli obiekt budowlany wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę przed datą 1 stycznia 1995 r., zostanie następnie przebudowany (rozbudowany, nadbudowany) po tej dacie, także bez wymaganego pozwolenia, to nie ma do niego zastosowania przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., nawet gdyby postępowanie administracyjne (w sprawie tej pierwszej samowoli) zostało wszczęte przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. W takiej sytuacji wymagane jest zastosowanie przepisu art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., gdyż nie ma tu tożsamości obiektów budowlanych, bowiem ten pierwszy obiekt nielegalnie zbudowany przed 1 stycznia 1995 r. został przebudowany, bez wymaganego pozwolenia, po tej dacie przez samego inwestora, nie może więc też być mowy

o kontynuacji postępowania administracyjnego wszczętego przed ww. datą, gdyż jeśli nawet było takie wszczęte, to faktycznie dotyczyło ono innego obiektu. Jeżeli samowola budowlana jest ciągiem pewnych zdarzeń faktycznych mających miejsce na przestrzeni lat (1980-2008), to mają w takim przypadku zastosowanie przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w dacie orzekania, gdyż nie jest to wtedy naruszenie zasady lex retro non agit, a temu w istocie miał zapobiegać przepis intertemporalny zawarty w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego – por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06, LEX 336707.

Dlatego też należy uznać, że w toku prowadzonego postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim, widząc możliwość zastosowania procedury legalizacyjnej, zasadnie postanowieniem nr [...] z dnia 2 lutego 2010 r. nałożył na inwestora obowiązki określone w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, które zostały terminowo wykonane. Po sprawdzeniu dostarczonej dokumentacji i stwierdzeniu jej kompletności organ nadzoru postanowieniem nr [...] z dnia 8 czerwca 2010 r. konsekwentnie ustalił opłatę legalizacyjną.

Procedura legalizacyjna nie ma charakteru obligatoryjnego, jest zaś alternatywą wobec bezwzględnego nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego (rozbudowanego, przebudowanego) obiektu budowlanego. Jednym z obligatoryjnych etapów tego postępowania jest ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej, bowiem, aby proces legalizacji samowoli budowlanej mógł być zakończony wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót, inwestor jest zobowiązany do uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej, skutkuje wydaniem nakazu przymusowej rozbiórki.

Pokreślić należy, że organ nadzoru budowlanego w przypadku prowadzenia postępowania legalizacyjnego jest zobligowany do ustalenia opłaty legalizacyjnej. Przepisy Prawa budowlanego są bowiem w tym zakresie bezwzględnie obowiązujące i nie pozostawiają organowi administracji możliwość uznaniowego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 514/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z drugiej strony inwestor nie ma bezwzględnego obowiązku jej uiszczania, przedmiotowa opłata bowiem nie podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji, a jej nieuiszczenie oznacza jedynie rezygnację

z legalizacji samowoli budowlanej. Przy czym w takim wypadku musi liczyć się ze skutkami określonymi w art. 49 ust. 3 zd. 2 Prawa budowlanego, a konkretnie z tym, że organ nadzoru budowlanego wyda decyzję o przymusowej rozbiórce. Przepisy art. 48 i 49 tego Prawa nie dają organowi nadzoru budowlanego możliwości odstąpienia od nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, który został wybudowany (rozbudowany, nadbudowany) bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeśli wszczęte postępowanie legalizacyjne nie przyniesie oczekiwanych rezultatów tj. inwestor nie spełni określonych wymogów wskazanych w tej ustawie (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 39/06, niepubl.).

Odnosząc się do argumentów skargi, że roboty budowlane zostały zgłoszone właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, który nie wniósł sprzeciwu, należy zauważyć, że wprawdzie zgłoszenie wykonywania określonych robót budowlanych i brak w ustawowym terminie sprzeciwu organu administracji architektoniczno-budowlanej wyłącza, co do zasady, możliwość przyjęcia, że nastąpiła samowola budowlana, o której mowa w art. 49 b Prawa budowlanego. Jednakże w niektórych sytuacjach organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do dokonania oceny, czy zgłoszony obiekt budowlany nie został wybudowany (przebudowany, rozbudowany) w warunkach uzasadniających zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Stanowisko takie zostało wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt OSK 108/04 (ONSAiWSA 2004/1/26) i jest akceptowane w doktrynie (por. Z. Niewiadomski (w:) Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2006, str. 524).

Podsumowując, Sąd doszedł do przekonania, że kontrolowane postępowanie przeprowadzono z dochowaniem wszystkich wymogów procesowych oraz przy właściwym zastosowaniu przepisów prawa materialnego tj. art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, co oznacza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja PINB są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i brak jest jakichkolwiek przesłanek do usunięcia ich z obrotu prawnego. Dodać trzeba, że również pozostałe zarzuty skargi nie mogły rzutować na legalność podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym nie dopuszczono się bowiem naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności prawidłowo zrealizowano wymagania wszechstronnego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym nie uchybiono zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 6, 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.), a uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzono zgodnie

z warunkami z art. 107 § 3 K.p.a. Strony postępowania zawiadomiono o jego wszczęciu oraz o oględzinach, jak również dopełniono obowiązków informacyjnych (art. 10 § 1 K.p.a.) przed wydaniem decyzji przez organ I instancji (k. 257 akt adm.).

Z tych wszystkich powodów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Na zakończenie wyjaśnienia wymaga, że Sąd nie rozpatrywał wniosku

o wstrzymanie wykonania decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, bowiem termin wyznaczonej rozprawy nie był odległy,

a koniecznym elementem wyroku w razie uwzględnienia skargi jest orzeczenie

w zakresie wykonalności zaskarżonej decyzji, zaś rozstrzygnięcie to traci moc

z chwilą uprawomocnienia się wyroku – art. 152 P.p.s.a.