Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 207/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sędzia NSA Wiesław Kisiel AWSA Kazimierz Bandarzewski spr. NSA Piotr Lechowski Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlu Spożywczego Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 27 grudnia 2005r,. nr; [...] w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala


UZASADNIENIE

W dniu [...] września 2005 r. na drodze krajowej nr [...] w W. funkcjonariusze Izby Celnej w K. przeprowadzili kontrolę pojazdu marki [...], nr rej. [...] o dopuszczanej masie całkowitej 6900 kg. W trakcie kontroli ustalono, że samochód ten należy do Spółki z o.o. Przedsiębiorstwo Handlu Spożywczego z siedzibą w W., zwanej dalej "Spółką". Pojazdem tym nie przewożono żadnego ładunku. Kierowca W. N. oświadczył, że karta opłaty drogowej oraz zaświadczenie na wykonywanie przewozów na potrzeby własne zostały w sekretariacie Spółki.

Spółka pismem z dnia [...].09.2005 r. wyjaśniła, że posiada zarówno zaświadczenie na wykonywanie przewozów na potrzeby własne oraz kartę opłaty drogowej i dołączyła kopie tych dokumentów. Brak okazania przez kierowcę ww. dokumentów uzasadniano wyjazdem kierowcy do mechanika celem usunięcia usterki w pojeździe. Kartę opłaty drogowej zakupiono w dniu [...].09.2005r. o godz. [...] . Z dołączonej do ww. pisma kopii siedmiodniowej karty opłaty drogowej wynika, że została ona zakupiona [...].09.2005 r., w tym samym dniu wydano kartę i dokonano w niej wpisu okresu ważności od dnia [...].09.2005 r. godz. [...] do dnia [...].09.2005 r. godz. [...] (akta administracyjne sprawy, karta nr 7). Z treści kopii wypisu z zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne wynika, że Spółka ta otrzymała takie zaświadczenia na okres od [...].06.2005 r. do [...].02.2007 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 6).

Pismem z dnia [...] września 2005 r. organ I-instancji wszczął postępowanie z urzędu w sprawie naruszenia przez Spółkę z o.o. Przedsiębiorstwo Handlu Spożywczego przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Dnia [...] października 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w N., działając na podstawie art. 33 ust. 1, ust. 2 i ust. 3; art, 42; art. 87 ust. 1 i 2 oraz art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, póz. 1371 ze zm.), a także pkt. 1.1.8 i 1.4.1. załącznika do ww. ustawy nałożył na Spółkę karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł za brak uiszczenia opłaty drogowej na przejazd drogą krajową oraz brak posiadania w pojeździe wypisu z zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne.

W uzasadnieniu tak podjętej decyzji wskazano, że kierujący w dniu [...].09.2005 r. samochodem marki [...] nie okazał karty opłaty drogowej oraz zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne.

Wyjaśniono, iż wprawdzie w trakcie postępowania strona przedstawiła siedmiodniową kartę opłaty drogowej, wystawioną dnia [...].09.2005 r., ale nie uznano jej za dowód uiszczenia opłaty, ponieważ warunkiem uiszczenia przedmiotowej opłaty jest okazanie karty siedmiodniowej w trakcie kontroli, a nie po jej zakończeniu. Kierowca nie okazał wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, tym samym ustalono karę pieniężną na [...]zł.

Decyzję tą doręczono Spółce w dniu [...].10.2005 r., która dnia [...].10.2005 r. wniosła od niej odwołanie do Dyrektora Izby Celnej, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że nałożenie na Spółkę kary pieniężnej nastąpiło bez dostatecznego uzasadnienia. Pojazd marki [...] został zakupiony kilka dni przed datą kontroli i na dzień [...].09.2005 r. nie dokonano przerejestrowania tego pojazdu na nowego nabywcę. W dniu kontroli nie wykonywano tym pojazdem transportu drogowego, a jego przejazd był związany wyłącznie z zamiarem naprawy w zakładzie naprawczym. Spółka nie prowadzi zarobkowej działalności w zakresie transportu drogowego i w związku z tym nie musiała się legitymować stosownym zezwoleniem. Posiadane środki transportu wykorzystywane są wyłącznie na potrzeby własne. Kierowca dlatego nie zabrał zaświadczenia uprawniającego do wykonywania przewozów na potrzeby własne, bo zostało ono wydane na inne pojazdy. Ponadto wskazano, że obowiązujące przepisy nie regulują sytuacji, w której pojazd został zakupiony, ale nie przerejestrowany na nowego nabywcę. Spółka wykupiła siedmiodniowa kartę opłaty drogowej, która znajdowała się w sekretariacie Spółki, zamkniętym w czasie przeprowadzonej kontroli. Wskazano ponadto, że wątpliwym jest taka wykładnia przepisów ustawy o transporcie drogowym, która zakłada obowiązek okazania karty opłaty drogowej przez kierowcę wykonującego przewóz na potrzeby własne. Organ 1-instancji nie uwzględnił wyjątkowego zbiegu niekorzystnych okoliczności w tej sprawie oraz znikomy stopień zawinienia po stronie Spółki.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 27.12.2005 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że przewóz na potrzeby własne może być wykonywany tylko wówczas, gdy zobowiązany podmiot uzyska stosowne zaświadczenie.

Zaświadczenie na wykonywanie przewozów na potrzeby własne kierowca zobowiązany jest posiadać przy sobie i okazywać na każde żądanie kontrolujących go funkcjonariuszy. Brak okazania takiego zaświadczenia skutkuje obowiązkiem nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł pod warunkiem, że dany podmiot takie zaświadczenie posiada.

Obowiązek uiszczenie opłaty drogowej wynika z art. 42 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca wykonujący przewóz na potrzeby własne jest zobowiązany do uiszczenia tej opłaty, a kierowca ma obowiązek posiadania karty płaty drogowej przy sobie. Zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, póz. 1684 z późn. zm.), uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która podlega wypełnieniu przed rozpoczęciem przejazdu. Sam fakt nie okazania karty opłaty siedmiodniowej uzasadnia nałożenie kary w wysokości [...] zł. Jedynie w przypadku, gdyby kierujący nie okazał kartę miesięczną, półroczną lub roczną, wówczas można ją skutecznie udowodnić uiszczenie opłaty po dniu kontroli, jeżeli została zakupiona co najmniej na jeden dzień przed datą kontroli.

Decyzję tą doręczono Spółce w dniu [...].01.2006 r. i dnia [...].02.2006 r. została na nią wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z żądaniem uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 87 i 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędne zastosowanie tych przepisów oraz pkt 1.4.1. i 1.1.8 załącznika do lej ustawy polegające na nałożeniu kary pieniężnej bez podstawy prawnej. Podniesiono, że organ administracji naruszył zasady ogóle postępowania administracyjnego: zasadę praworządności, zasadę pogłębiania zaufania obywateli oraz zasadę wyjaśniania przesłanek załatwienia sprawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wykaz naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym zawiera w wyczerpującym zakresie załącznik do tej ustawy. Zgodnie z pkt 1 .4.1. karę pieniężną nakłada się za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Powołany punkt nie obejmuje przypadku wykupienia karty opłaty drogowej, a jedynie jej nie posiadania w dacie kontroli. Fakt wykupienia karty opłaty drogowej potwierdza uiszczenie tej opłaty. Normy karne i administracyjno-karne nie podlegają wykładni rozszerzającej. Brak posiadania w pojeździe podczas kontroli zakupionej karty opłaty drogowej stanowi odrębne wykroczenie.

W skardze podniesiono, że w dniu kontroli nie wykonywano przejazdu na potrzeby własne. Przejazd w dniu [...].09.2005 r. miał miejsce już po godzinach pracy kierowcy i nie był wykonywany pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej Spółki. Przejazd do zakładu naprawczego wynikał z uszkodzenia pojazdu, wymagającego natychmiastowej naprawy. Przyczyną braku okazania prze kierowcę dokumentów był ich uprzednie zdeponowane w biurze Spółki.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze organ administracyjny wyjaśnił, że nałożenie kary pieniężnej w inne wysokości w tej sprawie obejmowałoby tylko taką sytuację, w której kierowca nie posiada w samochodzie podczas kontroli dowodu uiszczenia opłaty drogowej, a w trakcie późniejszego postępowania przedstawi miesięczną, półroczną lub roczną kartę opłaty drogowej zakupioną nie później niż na dzień poprzedzający datę kontroli.

Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarżąca Spółka w dniu [...] lutego 2006 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 27 grudnia 2005 r., doręczoną skarżącej [...] stycznia 2005 r. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu.

Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie w dniu 6.09.2005 r. miało miejsce wykonywanie przejazdu po drodze krajowej samochodem marki [...], będącym własnością Spółki z o.o. Przedsiębiorstwo Handlu Spożywczego z siedzibą w W.

Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U, Nr 125, póz. 1371 z późn. zm.) przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem:

1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką;

2) przejazdów po autostradach płatnych;

3) transportu kombinowanego;

4) komunikacji miejskiej;

5) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej.

Ponieważ w tej sprawie żaden z ww. wyjątków nie miał miejsca, w związku z tym Spółka ta była zobowiązana taką opłatę uiścić.

Uiszczenie opłaty drogowej za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych dokonuje się wyłącznie poprzez wykupienie karty opłaty drogowej. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, póz. 1684 z późn. zm.). uiszczenie opłaty następuje jedynie poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która podlega wypełnieniu przed rozpoczęciem przejazdu. Wypełniony blankiet karty opłaty drogowej stanowi jedyny dowód jej uiszczenia, pod warunkiem, że kartę siedmiodniową kierowca posiada podczas kontroli.

W tym zakresie istnieje zasadniczy spór między skarżącą a organami administracji. W ocenie skarżącej Spółki na dzień [...].09.2005 r. opłata drogowa została uiszczona poprzez wykupienie w tym samym dniu w godzinach rannych (godz. [...]) siedmiodniowej karty opłaty drogowej. Strona przeciwna (Dyrektor Izby Celnej) argumentuje zaś, że opłaty tej nie uiszczono, ponieważ kierowca nie posiadał przy sobie tygodniowej karty opłaty drogowej.

W świetle obowiązujących przepisów brak posiadania przez kierowcę w momencie rozpoczęcia kontroli karty opłaty tygodniowej traktowany jest identycznie jak brak uiszczenia takiej opłaty. Analogiczny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22.06.2004 r., sygn. akt II SA 1239/03, opub. w LEX nr 159001, zgodnie z którym "brak posiadania dowodu uiszczenia opłaty przez kierowcę w dacie kontroli jest równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty".

Zgodnie z punktem l .4.2. załącznika do ustawy o transporcie drogowym karę pieniężną w wysokości 200 zł nakłada się tylko wówczas, gdy wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne odbywa się bez posiadania w pojeździe karty opłaty drogowej, ale dotyczy to tylko karty opłaty miesięcznej, półrocznej i rocznej wykupionej najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli. Powołany przepis wprost stanowi, że wykonując transport drogowy kierujący pojazdem ma obowiązek posiadania w pojeździe kartę opłaty drogowej. W wyjątkowym przypadku, gdy kierowca nie posiada w pojeździe takiej karty, może ona stanowić dowód uiszczenia opłaty ale tylko wówczas, gdy dotyczy to karty miesięcznej, półrocznej i rocznej wykupionej najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli.

Kierujący pojazdem w dniu [...].09.2005 r. nie okazał w czasie kontroli karty opłaty siedmiodniowej, a kartę tą przedstawiono później w toku postępowania administracyjnego. W przypadku siedmiodniowej karty opłaty drogowej obowiązkiem kierującego danym pojazdem jest posiadanie przy sobie takiej karty i okazywanie jej kontrolującym go funkcjonariuszom na ich wezwanie. Sam brak okazania karty siedmiodniowej stanowi wystarczający powód do nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty i to niezależnie od tego, czy karta 7-dniowa została rzeczywiście zakupiona i kiedy została zakupiona. Ustawodawca zobowiązał organy administracji do nakładania sankcji finansowych już za sam brak okazania w trakcie kontroli tygodniowej karty opłaty drogowej. Zróżnicowanie uznania za uiszczenie opłaty drogowej kart drogowych z różnymi okresami ważności (odmienne w odniesieniu do kart miesięcznych, półrocznych i rocznych, a odmiennie wobec karty 7-dniowej) jest zamierzonym działaniem ustawodawcy. Nie jest to żadna luka w sprawie.

Warunek postawiony kartom miesięcznym, półrocznych i rocznych co do uznania ich za uiszczenie opłaty drogowej mimo braku w pojeździe podczas kontroli zapobiega posługiwaniu się przez przedsiębiorców takimi kartami zakupionymi w dniu kontroli. Stąd też tylko wobec ww. kart zawierających dłuższe terminy ich ważności dopuszczono doręczenie ich organowi administracji po dniu kontroli, ale uznanie ich za potwierdzające uiszczenie opłaty będzie miało miejsce tylko wówczas, gdy zostaną zakupione najpóźniej na jeden dzień przed dniem kontroli.

Ustawodawca nie zamieścił takiego warunku (tzn. daty zakupu karty) wobec kart drogowych opiewających na krótsze okresy: 24-godzinne lub 7-dniowe. Tym samym wobec takich kart nie ma ograniczenia co do czasu ich zakupu, oby tylko nie zostały one nabyte po dniu kontroli. Z tego też względu przeciwdziałając ewentualnym nadużyciom ze strony przedsiębiorców ustawodawca uznał, że takie karty (dobowe i tygodniowe) muszą znajdować się w pojeździe podczas kontroli, w przeciwnym razie późniejsze doręczenie ich organowi administracji nie będzie stanowiło podstawy uznania za uiszczenie opłaty drogowej.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w tej sprawie zasadnie organy administracji uznały, że miało miejsce wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i w związku z tym zakresie kara pieniężną została prawidłowo określona na kwotę [...] zł.

Nie ma przy tym znaczenia, jakie przesłanki spowodowały brak posiadania przez kierowcę karty opłaty drogowej. Ustawodawca nie wskazał na jakiekolwiek warunki, które mogłyby uzasadniać odstąpienie od ustalania wysokości kary pieniężnej w przypadku braku zawinienia po stronie kierowcy lub przedsiębiorcy, w imieniu którego wykonywano transport drogowy. Zgodnie zaś z art. 6 k.p.a. każde działanie organu administracji może być podjęte tylko na podstawie przepisów prawa.

Nie ulega również wątpliwości, że w dacie kontroli wykonywany był przez kierowcę Spółki przewóz na potrzeby własnej tej Spółki. Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym pod pojęciem niezarobkowego przewozu drogowego - przewozu na potrzeby własne, należy rozumieć każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi.

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych;

Wszystkie ww. przesłanki zostały w tej sprawie spełnione. Przejazd w dniu [...].09.2005 r. odbywał się po drodze krajowej (będącej również drogą publiczną); miał charakter niezarobkowy, przejazd odbywał się bez załadunku, pojazd był prowadzony przez pracownika Spółki i wykonywany był pomocniczo w stosunku do podstawowe działalności gospodarczej Spółki. Spółka ta posiadała tytuł prawny do przedmiotowego pojazdu.

Pomocniczy charakter wykonywania przewozu należy rozumieć jako każdy inny przewóz, nie związany z podstawową działalnością gospodarczą danego podmiotu. Stąd w przypadku skarżącej Spółki każdy przejazd należącego do niej pojazdu o masie ponad 3,5 tony będzie traktowany jako przewóz na potrzeby własne (przy zachowaniu pozostałych przesłanek z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym), jeżeli nie jest związany z wykonywaniem transportu drogowego jako podstawowego (jednego z podstawowych) zakresów działalności Spółki. Przewóz na potrzeby własne po drodze krajowej wymaga uiszczenia stosownej opłaty.

Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 7, 8 i 11 k.p.a. Organy administracji nie naruszyły w tej sprawie prawa i przestrzegały zasadę praworządności. Nie nastąpiło również naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wystarczającym zakresie uzasadniono w zaskarżonej decyzji przesłanki, którymi kierował się organ administracji przy wydaniu zaskarżonej decyzji.

_Mając to na uwadze należy wskazać, iż w tej sprawie organy administracji nie naruszyły zarówno przepisów postępowania administracyjnego, ani też przepisów prawa materialnego i tym samym skargę należało, na podstawie art. 151 P.p.s.a. - oddalić.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku.

-