Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 884/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "C." Spółki z o.o. z siedzibą [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt V SAB/Wa 22/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi kasacyjnej "C." Spółki z o.o. z siedzibą [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2014 r. sygn. akt V SAB/Wa 22/14 w sprawie ze skargi "C." Spółki z o.o. z siedzibą [...] na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć dotyczących wniosków o dofinansowanie projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 5 listopada 2014 r. o sygn. akt V SAB/Wa 22/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił "C." Spółce z o.o. z siedzibą [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych - w sprawie ze skargi kasacyjnej tej spółki od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2014 r. (sygn. akt V SAB/Wa 22/14) odrzucającego skargę "C." Spółki z o.o. z siedzibą [...] na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć dotyczących wniosków o dofinansowanie projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka stwierdziła, iż jej kapitał zakładowy wynosi 50 000 zł (z czego 46 000 zł zostało wniesionych aportem w postaci mebli biurowych), wartość środków trwałych wynosi 7000 zł, a za ostatni rok spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł (co wynikało z amortyzacji środków trwałych). Spółka oświadczyła, że nie dysponuje aktywami pozwalającymi na poniesienie opłaty, ponieważ wysokość sumy bilansowej na dzień 31 grudnia 2013 r. wyniosła [...] zł, ale nie są to aktywa płynne (gotówka). Wnioskodawca stwierdził, że nie ma zaległości wobec urzędu skarbowego i ZUS oraz że nie ma w chwili obecnej przeszkód "kapitałowych" do kontynuowania działalności gospodarczej, ale brak jest nadwyżek pozwalających na próbę poprawienia bieżącej płynności finansowej w drodze różnych form spieniężenia aktywów, którymi dysponuje spółka. Spółka oświadczyła również, że nie zatrudnia pracowników, nie zaciągnęła i nie poręczyła kredytów, aktualnie nie posiada rachunku bankowego, a stan kasy wynosi 0 zł. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego spółka została wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia poprzez nadesłanie wskazanych dokumentów. W odpowiedzi strona przedłożyła zeznanie podatkowe CIT-8 i CIT-8/0 za 2013 r., deklarację VAT-7 za drugi kwartał 2014 r. (w której wykazano podstawę opodatkowania w wysokości 450 zł z tytułu świadczenia usług oraz dostawy towarów), kserokopie bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2013 r. oraz oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie była możliwa pełna analiza zdolności płatniczych skarżącej spółki, a w konsekwencji ustalenie, czy jej sytuacja wypełnia przesłanki przyznania prawa pomocy określone w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."). Sąd podkreślił, że spółka nie nadesłała wszystkich dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy, w tym m.in. zeznania podatkowego CIT-8 za 2012 r. oraz deklaracji VAT-7 za pozostałe kwartały 2014 r. Sąd stwierdził, że skarżąca spółka - mimo wskazywanych trudności finansowych - prowadzi działalność gospodarczą, nie ma zaległości wobec ZUS i organów podatkowych, nie znajduje się w stanie likwidacji, a z informacji podanych przez stronę wynika, że bieżąca działalność spółki jest finansowana przez prezesa zarządu, który dąży do "powstania i maksymalizacji zysków". W ocenie Sądu pierwszej instancji, wskazane przez spółkę okoliczności, obrazujące jej sytuację majątkową, zestawione z wysokością ciążących na niej kosztów sądowych (100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej) uzasadniają stwierdzenie, że nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła "C." Spółka z o.o. Wniosła o uchylenie tego orzeczenia w całości i przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

Zdaniem spółki, Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił stan faktyczny, naruszając w sposób rażący zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Przedstawione w sprawie dokumenty i oświadczenia dowodzą bowiem, że spółka nie jest w stanie ponieść wymaganych opłat i kosztów sądowych. W uzasadnieniu zażalenia spółka powtórzyła argumenty prezentowane już wcześniej w szczególności we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, uznając przede wszystkim, że nie było możliwe dokonanie pełnej oceny sytuacji majątkowej strony, skoro skarżąca - mimo wezwania - nie przedstawiła wszystkich dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że "C." Spółka z o.o. nie wykazała w sposób należyty, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wprawdzie skarżąca zawarła we wniosku o przyznanie prawa pomocy szereg oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej, jednakże uniemożliwiła Sądowi dokonanie weryfikacji wiarygodności tychże oświadczeń. Mimo wezwania z dnia 12 września 2014 r. (wystosowanego w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z tego samego dnia, wydanego na podstawie art. 255 p.p.s.a.) skarżąca nie nadesłała bowiem wszystkich żądanych dokumentów, to jest m.in.: 1) zeznania podatkowego CIT-8 za 2012 r., 2) deklaracji VAT-7 złożonych w 2014 r. (deklaracja za pierwszy kwartał w ogóle nie została przedłożona, a kopia deklaracji za drugi kwartał 2014 r. nie zawiera żadnej prezentaty właściwego urzędu skarbowego, ani potwierdzenia za zgodność oryginałem), 3) informacji o posiadanych lub zbytych w ostatnich dwóch latach nieruchomościach i ruchomościach o wartości ponad 10 000 zł.

Brak wskazanych wyżej dokumentów określonych w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 12 września 2014 r. uniemożliwiał pełną ocenę, czy w przypadku skarżącej wystąpiły przesłanki do przyznania prawa pomocy. Już tylko te okoliczności uzasadniały stanowisko, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, co z kolei musiało skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.

PG