Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 841/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 146 par. 1, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 18 ust. 1, ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 600
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi Z. S. na czynność Starosty S. z dnia [...] r., w przedmiocie wydanie prawa jazdy nr [...] I. stwierdza bezskuteczność czynności Starosty S. polegającej na wydaniu prawa jazdy zawierającego na stronie 2 w kolumnie 11 datę ważności uprawnienia, tj. [...], II. uznaje uprawnienie Z. S. do otrzymania prawa jazdy nie zawierającego na stronie 2 w kolumnie 11 wpisu dotyczącego ważności uprawnienia. III. Zasądza od Starosty S. na rzecz skarżącego Z. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Z. S., posiadający bezterminowe uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B, stwierdzone dokumentem prawa jazdy o numerze [...], wydanym przez Starostę S., w dniu [...] r. wystąpił do organu z wnioskiem o wydanie wtórnika prawa jazdy w związku ze zmianą danych dotyczących miejsca zamieszkania. W dniu [...] r. Starosta S. wydał Z. S. prawo jazdy kategorii [..]. Po otrzymaniu dokumentu, pismem z dnia [...] r. Z. S. zwrócił się do Starosty S. z wnioskiem o wyjaśnienie podstawy prawnej umieszczenia w rubryce 11 na stronie 2 dokumentu "ważne do dnia" zapisu o treści [...] Skarżący wskazał, że dotychczas nie posiadał żadnych ograniczeń czasowych ważności uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii [...]. Pismo skarżącego zostało potraktowane jako odwołanie od decyzji o wydaniu prawa jazdy i przekazane przez Starostę S. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. została zaskarżona przez Z. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., który wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 897/13 stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wskazując w uzasadnieniu wyroku, że wydanie dokumentu prawa jazdy stanowi czynność materialno – techniczną, od której nie przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia, bowiem nie stanowi ona decyzji administracyjnej. W przypadku, gdy czynność narusza prawa osób trzecich, w szczególności prawa osoby, której przysługuje uprawnienie do kierowania pojazdami stwierdzone tym dokumentem, osoba ta może, po bezskutecznym wezwaniu starosty do usunięcia naruszenia prawa, zaskarżyć tą czynność do sądu administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Pismem z dnia [...] r. skarżący wezwał Starostę S. do usunięcia naruszenia prawa w zakresie czynności materialno – technicznej, polegającej na wydaniu dokumentu prawa jazdy z terminem ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [..] określonym na dzień [..] i wniósł o wydanie dokumentu nie zawierającego określenia daty ważności uprawnienia. Następnie Z. S. wniósł skargę na czynność Starosty S. z dnia [...] r., polegającą na wydaniu dokumentu prawa jazdy z określonym na dzień [...] r. terminem ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...]. W uzasadnieniu skargi Z. S. wskazał, że posiadane przez niego uprzednio prawo jazdy zostało wydane bezterminowo, natomiast Starosta S. wydając nowy dokument, w związku ze zmianą danych, obejmującą wyłącznie zmianę miejsca zamieszkania i określając termin ważności uprawnienia ograniczył prawa przez niego wcześniej nabyte.

Starosta S. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podnosząc, że działanie polegające na wydaniu dokumentu z określeniem terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii [...] nie było celowe. W chwili obecnej aplikacja "Kierowca" uniemożliwia wydanie dokumentu bez wpisanej daty ważności uprawnienia i wszystkie dokumenty wydawane są w taki sam sposób.

Udział w postępowaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. zgłosił Prokurator Apelacyjny w S., który wniósł o odrzucenie skargi jako wniesionej z uchybieniem terminu. Postanowieniem z dnia 26 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił skargę Z. S. Pismem z dnia 1 kwietnia 2015 r. Z. S. wniósł o przywrócenie terminu podnosząc, że do uchybienia terminowi do wniesienia skargi doszło na skutek postępowania Starosty S., a następnie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Błędne pouczenia nie powinny wywoływać dla niego negatywnych konsekwencji. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. przywrócił Z. S. termin do wniesienia skargi, co umożliwiło sądowi jej merytoryczne rozpoznanie.

Wojewódzki Sad Administracyjny w S. zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W sytuacji, kiedy skarga zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji został ustalony z uwzględnieniem wymaganych przepisów postępowania, przez co ustalenie to nie było wadliwe albo nie zostało skutecznie podważone.

Kontroli legalności w przedmiotowej sprawie poddano czynność Starosty S., polegającą na wydaniu nowego prawa jazdy z powodu zmiany obejmujących adres zamieszkania na wniosek skarżącego złożony na podstawie art. 18 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. 2014 poz. 600), zwanej dalej ustawą. Przepis art. 18 ust. 1 ustawy stanowi, że osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. W myśl art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Biorąc pod uwagę zakres żądania skarżącego, obejmującego wyłącznie zmianę danych dotyczących miejsca zamieszkania, należało uznać, że organ dokonując w oparciu o art. 18 ust. 2 ustawy czynności materialno- technicznej wydania nowego prawa jazdy, może dokonać zmian wpisów w dokumencie jedynie w zakresie określonym treścią złożonego wniosku, a więc zmian dotyczących danych wnioskodawcy oraz, z uwagi na treść art. art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy, wpisu daty ważności wydawanego dokumentu (dokument prawa jazdy kategorii B w obecnym stanie prawnym wydawany jest na 15 lat ). Dokonywane przez organ w tym trybie wpisy w nowym dokumencie prawa jazdy nie mogą natomiast dotyczyć posiadanego przez wnioskodawcę uprawnienia do kierowania pojazdami.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 2 sierpnia 20112 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami prawo jazdy ma dwie strony.

Na pierwszej stronie umieszcza się:

- wyrazy o treści "WZÓR UNII EUROPEJSKIEJ" oraz wyrazy o treści "PRAWO JAZDY" w różnych językach Unii Europejskiej, wydrukowane w kolorze różowym, tak aby stanowiły tło prawa jazdy;

- w górnej części strony, obok siebie wyrazy o treści "PRAWO JAZDY" - wykonane farbą o barwie niebieskiej oraz wyrazy o treści "RZECZPOSPOLITA POLSKA" - wykonane farbą zmiennooptyczną;

- w lewym górnym rogu - symbol "PL" wpisany w okrąg utworzony przez 12 gwiazdek o barwie żółtej, umieszczonych na niebieskim tle w kształcie prostokąta o wymiarze 17 x 10 mm;

- cyfry i dane, które oznaczają:

1 - nazwisko posiadacza prawa jazdy,

2 - imię (imiona) posiadacza prawa jazdy,

3 - datę i miejsce urodzenia posiadacza prawa jazdy,

4a - datę wydania prawa jazdy,

4b - datę ważności prawa jazdy,

4c - organ wydający,

4d - numer PESEL posiadacza prawa jazdy,

5 - numer prawa jazdy,

6 - fotografię posiadacza prawa jazdy,

7 - podpis posiadacza prawa jazdy,

8 - adres posiadacza prawa jazdy,

9 - kategorię (kategorie) prawa jazdy posiadaną(e) przez osobę;

- w prawym dolnym rogu elementy zabezpieczające w postaci znaku graficznego

i umieszczonej nad nim pomniejszonej fotografii posiadacza prawa jazdy.

Na drugiej stronie umieszcza się:

- w lewym górnym rogu - miejsce oznaczone liczbą 13, przeznaczone dla

możliwego wpisu, dokonywanego przez organ wydający prawo jazdy, informacji

istotnych dla administrowania prawem jazdy;

- poniżej obszaru oznaczonego liczbą 13 znajduje się miejsce przeznaczone na

kod kreskowy oraz znaki alfanumeryczne reprezentujące dane zawarte w kodzie;

- z prawej strony, wzdłuż krótszego boku - objaśnienia numerowanych pozycji,

które pojawiają się na awersie i rewersie prawa jazdy:

1 - nazwisko,

2 - imię (imiona),

3 - data i miejsce urodzenia,

4a - data wydania prawa jazdy,

4b - data ważności prawa jazdy,

4c - organ wydający,

5 - numer prawa jazdy,

10 - ważne od,

11 - ważne do,

12 - ograniczenia.

W orzecznictwie wskazuje się, że na gruncie regulacji ustawy o kierujących pojazdami zachodzi konieczność wyraźnego odróżnienia uprawnienia do kierowania pojazdami, stanowiącego w swej istocie prawo podmiotowe uprawniające do kierowania danego rodzaju pojazdem, od dokumentu prawa jazdy, który jedynie stwierdza posiadanie tego uprawnienia przez określoną osobę, stanowiąc w swej istocie dowód prawa-uprawnienia do kierowania pojazdami ( por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, publ. OTK-A 2013/9/137, Dz.U.2014/37). Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na zmianę charakteru dokumentu prawa jazdy wydanego pod rządami poprzednich przepisów, którego wymiana na dokument prawa jazdy według nowego wzoru spowoduje, że utraci on bezterminowy charakter. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy wszystkie dokumenty praw jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności. Trybunał stwierdził przy tym, że: "Nie utracą jednak bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów. Przy ubieganiu się o wydanie nowego prawa jazdy osoby te nie będą bowiem musiały ponownie ubiegać się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, które to uprawnienia nabyły już pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów". Dodatkowo należy zauważyć, że ustawa o kierujących pojazdami wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 403, poz. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii. Jednak zgodnie z art. 13 ust. 2 dyrektywy nr 2006/126/WE wszelkie uprawnienia do kierowania pojazdami przyznane przed 19 stycznia 2013 r. nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.

Brak było zatem podstaw do dokonania w dokumencie wydanym skarżącemu, na stronie 2 w kolumnie 11, określającej termin ważności uprawnienia wpisu, określającego termin ważności tego uprawnienia. Bez znaczenia pozostaje przy tym przywoływana przez organ okoliczność iż aplikacja, która służy do generowania dokumentu nie przewiduje możliwości pozostawienia rubryki bez wpisanej daty, określającej termin ważności uprawnienia. Zasady nabywania uprawnień do kierowania pojazdami i wydawania dokumentów potwierdzających posiadanie określonych uprawnień określają bowiem przepisy prawa, a aplikacje służące do generowania dokumentów mają za zadanie ułatwienie wydawania dokumentów prawa jazdy, nie mogą natomiast wpływać na treść posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami.

W konsekwencji należało uznać, że objęta kontrolą sądową czynność Starosty S. polegająca na dokonaniu wpisu daty ważności uprawnienia w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy podjęta została bez podstawy prawnej, wobec czego jest bezskuteczna.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ winien uwzględnić przedstawione powyżej stanowisko Sądu i wydać nowe prawo jazdy, potwierdzające posiadanie przez skarżącą bezterminowego uprawnienia do kierowania pojazdami.

Z tego względu na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a. – jak w pkt II wyroku.