Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2508/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Asesor WSA Andrzej Kuna Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2005r., [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do bezpłatnego zaopatrzenia w leki 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2005r., Nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] wydaną dnia [...] sierpnia 2005r. odmawiającą pani I. K. potwierdzenia prawa do bezpłatnego zaopatrzenia w leki.

Jako podstawę prawną wskazał art. 46 ust. l, art. 102 ust. 5 pkt. 24 i art. 110 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.)

Podstawę faktyczną stanowiło ustalenie, że pani I. K., zwróciła się do dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z prośbą o wydanie zaświadczenia o uprawnieniach do rzeczowych świadczeń medycznych przysługujących z tytułu posiadania statusu wdowy po inwalidzie wojennym".

Z wniosku złożonego dnia [...].07.2005r. wynikało, że zwracała się o wydanie decyzji dotyczącej uprawnień do bezpłatnego zaopatrzenia w leki przysługujących – "inwalidom wojennym, ich małżonkom pozostającym na ich wyłącznym utrzymaniu oraz wdowom i wdowcom po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych uprawnionym do renty rodzinnej, oraz osobom represjonowanym". Załączyła zaświadczenie nr [...] z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. potwierdzające, że jest ona wdową uprawnioną do renty rodzinnej o której mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r.Nr 42, poz. 371 ze zm.).

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, odmawiając potwierdzenia prawa do bezpłatnego zaopatrzenia w leki wskazał, iż przysługuje ono osobom represjonowanym, natomiast wnioskodawczyni przedłożyła dokumenty potwierdzające, że jest wdową uprawnioną do renty rodzinnej, o której mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2 cytowanego wyżej przepisu. Bezpłatne zaopatrzenie w leki nie przysługuje członkom rodzin osób represjonowanych oraz wdowom i wdowcom po osobach represjonowanych.

W odwołaniu pani I. K. podnosiła, że wprawdzie jej zmarły mąż był więźniem obozu koncentracyjnego w O., gdzie trafił za tajne nauczanie, ale później razem brali zbrojny udział w Powstaniu Warszawskim, po którym oboje jako jeńcy wojenni trafili do stalagu w B., skąd skierowano ich do robót przymusowych do końca II wojny. Dla odwołującej korzystniejsza była renta po represjonowanym mężu, niż własna renta przysługująca jej z tytułu pracy. Korzystanie z renty wdowiej nie przekreśla jej własnej pracy w konspiracji, pobytu w obozie i przymusowej pracy w Niemczech, nie znosi jej osobistych zasług i uprawnień. Do odwołania załączyła m.in. dokumenty, z których wynika, że korzystała ze świadczeń określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, zaświadczenie [...] z [...] maja 1981r. z tytułu działalności w ruchu oporu.

Rozpatrując odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że uprawnienie wynikające z art. 46 ust. l ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przysługuje osobie represjonowanej. Nie przysługuje natomiast małżonkowi takiej osoby ani wdowie ( wdowcowi) po osobie represjonowanej uprawnionym do renty rodzinnej, o której mowa w art. 12 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (oraz na podstawie wcześniej wydanych ustaw: z dnia 22 grudnia 1982 r. w sprawie postępowania przy ustalaniu świadczeń i szczególnych uprawnień przysługujących kombatantom ( Dz. U. Nr 43, poz.268 z późn.zm.) i z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz.122 z późn.zm.).

Status Wnioskodawczyni potwierdza wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w K., zaświadczenie nr [...], w którym to stwierdza się, że Pani I. K. jest wdową uprawnioną do renty rodzinnej, o której mowa w przepisach art. 12 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - czyli wdową po osobie represjonowanej, co oznacza brak jest podstaw prawnych do uznania, że przysługują jej uprawnienia do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, o których mowa w cytowanym przepisie art. 46 ust.l ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. Nie ustosunkował się do zarzutów odwołania w zakresie faktu, odwołująca jest osobą represjonowaną, jak również złożonych na tą okoliczność dowodów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w W. pani I. K. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez wzięcie pod uwagę jedynie zaświadczenia ZUS i pominięcie dokumentów, z których wynika, że jest ona osobą represjonowaną i kombatantem. Podkreślała, że we wniosku nie występowała jako wdowa po osobie represjonowanej ale jako osoba represjonowana, której należy się świadczenie.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wnosił o jej oddalenie. Wskazał jak w zaskarżonej decyzji, że skarżąca jest wdową po osobie represjonowanej, co wynika z zaświadczenia ZUS-u, a w odwołaniu podnosiła, że jej mąż był inwalidą wojennym. Nie ustosunkował się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270- dalej zwaną p.p.s.a) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów w ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 p.1 lit.c p.p.s.a. jej uchylenie.

Podnieść należy, że skarga nie kwestionuje faktu pobierania renty wdowy po osobie represjonowanej, ale zarzuca, że organ nie rozpatrzył odwołania i załączonych do niego dowodów na okoliczność, że posiada status osoby represjonowanej – niezależnie od statusu zmarłego męża i zarzut ten jest uzasadniony.

Na wstępie wskazać należy, że cechą postępowania odwoławczego w ujęciu art. 138 kpa jest to, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji I-instancyjnej, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozstrzygnąć, dokonać oceny zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego w aspekcie jego zupełności i dopiero na tej podstawie, w sposób umotywowany wskazać, jakie okoliczności nie zostały udowodnione (wyroki NSA w Warszawie z dnia 2000.11.02, sygn. akt V SA 856/00 (LEX nr 50108) oraz z dnia 2001.07.19 sygn. akt V SA 3872/00 (LEX nr 78936).

Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem powyższego przepisu oraz art. 7 kpa nakazującego dokładne wyjaśnienie sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony, z naruszeniem art. 77 § 1 kpa nakazującego zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w szczególności z naruszeniem art. 107 § 3 kpa wskazującego jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie decyzji.

Podnieść należy, że - wbrew ustaleniom organu II instancji – z treści złożonego wniosku nie wynika, że dotyczył stwierdzenia uprawnień przysługujących stronie jako wdowie po inwalidzie wojennym. Wniosek o uprawnienie bezpłatnego zaopatrzenia w leki określony był bowiem słowami ustawy: " inwalidom wojennym, ich małżonkom pozostającym na ich wyłącznym utrzymaniu oraz wdowom i wdowcom po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych uprawnionym do renty rodzinnej oraz osobom represjonowanym". Wprawdzie wnioskodawczyni złożyła zaświadczenie z ZUS stanowiące o tym, że korzysta z uprawnień rentowych po zmarłym mężu, ale już z odwołania wynika, że o dochodzone uprawnienia nie ubiega się jako wdowa po represjonowanym mężu, ale powołuje się na własne uprawnienie z tytułu bycia osobą represjonowaną, i składa na te okoliczności dowody.

Motywy uzasadnienia decyzji drugoinstancyjnej jednoznacznie stanowią, że stan faktyczny został oparty wyłącznie o materiał zgromadzony w toku postępowania przez organem I instancji. Organ odwoławczy pominął całkowitym milczeniem materiał dowodowy złożony przez stronę wraz z odwołaniem. Do tych dowodów nie ustosunkował się dokonując oceny wyłącznie jednego dokumentu - zaświadczenia z ZUS-u.

Wskazać należy, że rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 kpa) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (vide: wyrok NSA sygn. V SA 948/00, LEX nr 50114). W szczególności - rozpoznając sprawę ponownie - organ zobowiązany był - zgodnie z art. 77 § 1 kpa do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zgodnie z art. 80 kpa dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Skoro organ jednoznacznie stwierdził w uzasadnieniu prawnym, że dochodzone przez stronę uprawnienie przysługuje osobom represjonowanym – a strona twierdzi jest osobą represjonowaną, jedynie wybrała korzystniejsze dla niej finansowo świadczenie rentowe po mężu - powinien uzasadnić dlaczego pominął przedłożone przez nią dowody na tę istotną dla rozstrzygnięcia okoliczność. Tym samym organ – na skutek zarzutów odwołania – nie przeprowadził postępowania dowodowego, nie dokonał oceny złożonych dowodów i nie odparł - w szczególności - zarzutu strony dotyczącego niewyjaśnienia, dlaczego w świetle przedłożonych dowodów nie uznał jej za osobę represjonowaną.

Podnieść należy, że § 3 art. 107 kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Brak w uzasadnieniu argumentacji, dlaczego innym dowodom organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej - de facto wskazuje na brak rozpoznania odwołania – uniemożliwiając Sądowi zbadanie prawidłowości wydanej decyzji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji zarówno wyczerpująco zbierze i rozpatrzy cały materiał dowodowy, dokona jego oceny, jak i odniesie się do wszystkich zarzutów odwołującej - zgodnie z zasadą określoną w § 3 art. 107 kpa.

W tym stanie sprawy, z uwagi na naruszenie przez organ odwoławczy powołanych wyżej norm procesowych w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadnione było uchylenie jego decyzji na mocy art. 145 § 1 p.1 lit.c p.p.s.a.

Zważywszy na to, że z zaskarżoną decyzją nie wiąże się bezpośrednio kwestia wykonalności, Sąd nie orzekał o jej nie wykonywaniu po myśli art. 152 p.p.s.a.