Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 993/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 252 ust. 1, art. 252 ust. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 8 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędzia WSA Bożena Kasprzak Protokolant Asystent sędziego Daria Przybylska-Cieplucha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2022 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2018 r. oraz nakazania dokonania zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 5.088 (pięć tysięcy osiemdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. A.M.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. (dalej jako: "organ I instancji") określił wobec A w Ł., dla której organem prowadzącym jest B Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. dalej jako: "skarżąca") wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2018 r., w kwocie 49 580,91 zł i nakazał dokonanie zwrotu, z zastrzeżeniem, że w przypadku braku ww. zapłaty w terminie do dnia 5 czerwca 2021 r. zostaną naliczone odsetki od dnia 6 czerwca 2021 r. Następnie zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. (dalej jako: "organ odwoławczy", "SKO"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i oraz art. 252 ust. 1 pkt 2 in fine, ust. 3, ust, 5 i ust. 6 pkt 2) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 305 ze zm., dalej jako: "u.f.p.") utrzymało w mocy ww. decyzję.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dotowana szkoła prowadziła w roku 2017 i 2018 nauczanie w trybie zaocznym, a wypłacona jej dotacja została błędnie przekazana w wysokości właściwej jak dla szkół kształcących w trybie stacjonarnym. Kwota dotacji jaka została wpłacona szkole została zawyżona w stosunku do kwoty należnej. W 2017 r. szkoła otrzymywała dotację w wysokości 152,92 zł miesięcznie, gdy tymczasem powinna była otrzymywać dotację w kwocie 104,17 zł miesięcznie. Natomiast w 2018 r. szkoła trzymywała dotację w wysokości 529,82 zł miesięcznie, gdy tymczasem powinna była otrzymywać dotację w kwocie 444,65 zł miesięcznie. Tym samym w 2017 r. skarżąca pobrała dotację w kwocie 22.479,24 zł, gdy tymczasem powinna otrzymać ją w kwocie 15.312,99 zł. Natomiast w 2018 r. skarżąca pobrała dotację w kwocie 263.850,36 zł, gdy tymczasem powinna otrzymać ją w kwocie 221.435,70 zł. Zatem należało zobowiązać skarżącą do zwrotu tej części dotacji, która została pobrana w nadmiernej wysokości. Wysokość odsetek obliczono zgodnie z art. 252 ust. 6 pkt 2) w związku z art. 252 ust. 1 u.f.p.

W skardze na ww. decyzję strona skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

← art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i uznanie, że zaistniały przesłanki do zwrotu dotacji, gdyż została ona pobrana w nadmiernej wysokości, podczas gdy skarżąca wnioskowała o udzielenie dotacji oświatowej dla szkoły, którą wcześniej zarejestrowała jako szkołę kształcącą w trybie zaocznym, wykazała prawidłową liczbę słuchaczy uprawnionych do otrzymania dotacji oświatowej i wydatkowała przekazane kwoty zgodnie z przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, co powinno skutkować przyjęciem, iż skarżąca pobrała dotację w prawidłowej wysokości.

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

← art. 107 §1 pkt 8 k.p.a. poprzez doręczenie stronie decyzji organu II instancji, która nie została podpisana pośrednictwem platformy ePUAP, załącznik jest jedynie skanem, a w konsekwencji nie sposób przyjąć, iż decyzja wydana w formie dokumentu elektronicznego została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym;

← art. 15 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie stanowiska organu I instancji, bez przeprowadzenia odrębnego postępowania w tym zakresie, a w konsekwencji naruszenie zasady dwuinstancyjności poprzez niezasadne przyjęcie na skutek powielenia stanowiska organu I instancji, że na gruncie sprawy zaistniały przesłanki do zwrotu dotacji, w związku z jej pobraniem w nadmiernej wysokości; albowiem w świetle zarzutów skarżącej okoliczności powoływane przez nią miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

← art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zaniechania organu I instancji, tj. niepodjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a tym samym brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego i nieprawidłowe ustalenie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, iż skarżąca przekazywała błędne dane na temat trybu kształcenia słuchaczy, w sytuacji gdy skarżąca we wniosku o przyznanie dotacji oświatowej wskazała poprawnie, iż szkoła kształcić będzie słuchaczy w trybie zaocznym, a późniejsze dokumenty generowane były automatycznie z systemu ODPN w sposób zgodny z danymi, jakie wprowadził do systemu organ, co doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ, iż to szkoła wprowadziła w błąd organ wskazując błędny tryb kształcenia słuchaczy i wydania decyzji zobowiązującej skarżącą do zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, a także znalazło odzwierciedlenie w wadliwym zatem uzasadnieniu faktycznymi prawnym decyzji

← art. 78 § 1 i 75 § 1 k.p.a.:

a) w zw. z art. 84 § 1 k.p.a poprzez nieuwzględnienie zaniechania organu I instancji polegającego na oddaleniu wniosku dowodowego strony o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego informatyka, który na podstawie danych z systemu logowania i innych danych systemowych ustali, kto wprowadził do Systemu Informacji Oświatowej informację, że Szkoła kształci słuchaczy w trybie stacjonarnym, albowiem dotychczas niekwestionowanym było, iż dane te wprowadził pracownik urzędu.

b) poprzez nieuwzględnienie zaniechania organu I instancji polegającego oddaleniu wniosku dowodowego strony o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka Dyrektora Wydziału Edukacji Urzędu Miasta Ł.- p.o. dyrektora B. B., celem ustalenia kto wprowadził do Systemu Informacji Oświatowej informację, że A w Ł. kształci słuchaczy w trybie stacjonarnym, kiedy doszło do wprowadzenia tej informacji oraz dlaczego wprowadzona do systemu informacja różni się od danych przekazanych przez Dyrektora Szkoły.

co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia przez organ, iż to skarżąca przekazywała błędne dane na temat trybu kształcenia słuchaczy, podczas gdy

informację tę do systemu wprowadził organ, a okoliczności te miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

← naruszenie art. 10 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 81 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zaniechania organu I instancji polegającego na braku udzielenia informacji stronie o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w sprawie i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, co skutkowało tym, że skarżąca dopiero w dniu doręczenia decyzji dowiedziała się o tym co zostało zaliczone w poczet materiału dowodowego i nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów oraz poprzez nieudzielenie stronie informacji o zakończeniu postępowania odwoławczego, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu odwoławczym.

Strona skarżąca wniosła o: 1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji w całości i umorzenie postępowania w sprawie; alternatywnie: 2. uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i umorzenie postępowania; 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie; 4. o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na fakt, iż skarżona decyzja nie została w sposób prawidłowy doręczona stronie - omyłkowo wysłano na adres e-PUAP pełnomocnika strony jedynie skan decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej argumenty zyskały aprobatę Sądu.

Kontroli Sądu poddano decyzję SKO z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w okresie 1 stycznia 2017 r. – 31 grudnia 2018 r. i nakazującej jej zwrot z odsetkami od 6 czerwca 2021 r.

W skardze skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności tej decyzji z uwagi na doręczenie stronie decyzji niepodpisanej, "albowiem przekazany za pośrednictwem platformy ePUAP załącznik jest jedynie skanem, a w konsekwencji nie sposób przyjąć, iż decyzja wydana w formie dokumentu elektronicznego została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym" (pkt 2a skargi, s. 2).

Organ w odpowiedzi na skargę nie kwestionował tego faktu. Jak stwierdził, "skarżona decyzja nie została w sposób prawidłowy doręczona stronie (omyłkowo wysłano na adres ePUAP pełnomocnika strony jedynie skan decyzji, co bez wątpienia nie może być uznane za jej prawidłowe tj. zgodne z przepisami prawa doręczenie)". Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że w dniu 21 grudnia 2021 r. decyzja została w sposób prawidłowy wysłana za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej do pełnomocnika strony. Z uwagi na niedoręczenie decyzji w sposób prawidłowy Kolegium wniosło o odrzucenie skargi (s. 2 odpowiedzi na skargę).

Sąd stwierdza, że było podstaw do odrzucenia skargi z przyczyn wskazanych przez Kolegium. Istnieje wszak różnica między decyzją w ogóle niepodpisaną a decyzją wprawdzie podpisaną, lecz w sposób nieprzewidziany przez prawo. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z aktem nieistniejącym (zob. np. wyrok NSA z dnia 10 października 2008 r., II GSK 508/07, w którym stwierdzono, że "brak podpisu osoby reprezentującej organ na decyzji jest wadą istotną, prowadzącą do oceny, że chodzi wówczas o pismo będące projektem decyzji. Konsekwencją tego jest, że projekt taki nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków, z którymi przepisy łączą konsekwencje prawne. Nie ma przy tym znaczenia, że pismo to zostało stronie doręczone"). W drugim natomiast przypadku chodzi o istotną wadę decyzji, uzasadniającą stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Nie ulega przecież wątpliwości, że podpis powinien być ręczny lub mieć postać kwalifikowanego podpisu elektronicznego (art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a.). Jak trafnie wskazano w wyroku z dnia 12 kwietnia 2000 r., II SA/Gd 1089/98: "W art. 107 § 1 k.p.a. ustawodawca mówi o podpisie, przez co należy rozumieć podpis własnoręczny, gdyż w innych przypadkach, jeżeli ustawodawca dopuszcza stosowanie innego niż własnoręczne odtworzenie podpisu, to daje temu wyraz w treści przepisu (...). W niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji podpisana jest w ten sposób, że odciśnięto na niej odcisk pieczątki zawierającej wzór podpisu. Inaczej mówiąc, zastosowano facsimile podpisu. W związku z tym, co wcześniej zostało powiedziane, uznać należy, że decyzja organu pierwszej instancji nie jest podpisana, gdyż nie zawiera własnoręcznego podpisu osoby upoważnionej do wydania decyzji. W konsekwencji stwierdzić należy, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Z rażącym naruszeniem prawa została też wydana decyzja organu drugiej instancji, który utrzymał w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności". Ustalenia powyższe należy w pełni odnieść do kwalifikowanego podpisu elektronicznego, w który zaskarżona decyzja nie została zaopatrzona, a jedynie wysłano ją do skarżącej w formie skanu (z zeskanowanymi podpisami członków składu orzekającego). Nie była to decyzja bez podpisu, ale podpis nie miał postaci wymaganej przez prawo. Dlatego też nie można uznać, że mieliśmy tu do czynienia brakiem doręczenia "decyzji", jak to chciało widzieć Kolegium, a co za tym idzie – z zaistnieniem podstaw do odrzucenia skargi. Zdaniem Sądu, inne ujęcie problemu oznaczałoby przerzucenie błędu organu na stronę skarżącą, która po otrzymaniu decyzji (UPD – w aktach adm.), zgodnie z zawartym w niej pouczeniem, podjęła środki jej weryfikacji na drodze sądowej.

Sąd stwierdza jednocześnie, że zaskarżona decyzja niewątpliwie była dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak wspomniano, wysłanie do strony decyzji zeskanowanej, z zeskanowanymi podpisami członków składu orzekającego, zamiast zaopatrzonej w kwalifikowane podpisy elektroniczne, oznaczało naruszenie art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w stopniu rażącym, co sprawia, że decyzja podlegała eliminacji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Sąd nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi.

Przypomnijmy, że decyzja dotyczyła określenia i obowiązku zwrotu udzielonej skarżącej dotacji oświatowej wraz z odsetkami. Decyzje organów obu instancji zapadły wobec stwierdzenia, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p.). Doszło do tego w następujących okolicznościach, przedstawionych szczegółowo w decyzji organu I instancji:

Szkoła jest wpisana od 30 września 2015 r. do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł. i ma uprawnienia szkoły publicznej. Ze statutu szkoły obowiązującego w latach 2017-2018 wynikało, że kształci w formie zaocznej. W latach 2017-2018 szkoła otrzymała na swoją działalność dotacje oświatowe w wysokości 22 479,24 zł (2017 r.) oraz 263 850,36 zł (2018 r.). Warunki udzielania dotacji oświatowych na 2018 r. zostały określone w art. 26 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (u.f.z.o.) w brzmieniu: "Niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego". Dotację na rok 2017 określały ówcześnie obowiązujące zapisy art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (u.s.o.) w brzmieniu: "Dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu w wysokości nie niższej niż 50% ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę niepubliczną poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji, z zastrzeżeniem ust 3h oraz 3i. Uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych musi być potwierdzone ich własnoręcznymi podpisami na listach obecności na tych zajęciach. W przypadku braku na terenie gminy lub powiatu szkoły publicznej danego typu i rodzaju, podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę lub powiat na prowadzenie szkoły publicznej danego typu lub rodzaju".

Skarżąca jako organ prowadzący szkołę w celu uzyskania dotacji w latach 2017- 2018 złożyła w siedzibie Wydziału Edukacji Urzędu Miasta Ł. w dniu 25 września 2017 r. oraz 25 września 2016 r. wnioski o udzielenie dotacji A w Ł.. We wniosku wskazano 30 osób jako planowaną liczbę słuchaczy kształcących się w trybie zaocznym. Dodatkowo w zestawieniach zbiorczych Systemu Informacji Oświatowej, skarżąca złożyła informacje wg stanu na dzień 30 września 2016 r. i 30 września 2017 r. wykazując w roku 2017 33 słuchaczy kształcących się w trybie zaocznym.

W dniu 18 kwietnia 2019 r. organ otrzymał wiadomość przekazaną na skrzynkę elektroniczną Wydziału Edukacji przez wicedyrektora szkoły o błędzie w zaznaczeniu trybu kształcenia w A, dla której organem prowadzącym jest skarżąca. W ten sposób organ wykrył błąd przy wypłacaniu stawki dotacji dla szkoły.

Organ I instancji nie krył, że w procesie wprowadzania danych szkoły do systemu ODPN (Obsługa dotacji dla placówek niepublicznych – który jest systemem wspomagającym naliczanie i wypłatę dotacji oświatowych dla podmiotów dotowanych w Mieście Ł.) przez pracownika Wydziału Edukacji, a ściślej - wprowadzania trybu w jakim kształci szkoła – zostały wprowadzone błędne dane: o trybie nauczania stacjonarnym, a nie jak wynikało z dokumentacji szkoły - zaocznym. Dodatkowo organ potwierdził, że możliwość edycji zmiany powyższego nie była możliwa do zrealizowania przez podmiot dotowany. Z tego wynikał fakt, że skarżąca później przekazywała organowi dokumenty generowane z systemu, gdzie widniał błąd co do trybu kształcenia (tryb stacjonarny, zamiast zaocznego). Jednakże, jak podkreślił organ, okoliczności te nie zmieniają faktu że podmiot dotowany otrzymał dotację w zawyżonej wysokości – wyższej niż określona w odrębnych przepisach i powinna ja zwrócić.

Skarżąca stanowisko to kwestionowała, zarzucając: 1) naruszenie art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. przez uznanie, że zaistniały przesłanki do zwrotu dotacji, gdyż została ona pobrana w nadmiernej wysokości, podczas gdy skarżąca wnioskowała o udzielenie dotacji oświatowej dla szkoły, którą wcześniej zarejestrowała jako szkołę kształcącą w trybie zaocznym, wykazała prawidłową liczbę słuchaczy uprawnionych do otrzymania dotacji oświatowej i wydatkowała przekazane kwoty zgodnie z przepisami u.f.z.o., co powinno skutkować przyjęciem, iż skarżąca pobrała dotację w prawidłowej wysokości; 2) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. przez nieprawidłowe uznanie, iż skarżąca przekazywała błędne dane na temat trybu kształcenia słuchaczy, w sytuacji gdy skarżąca we wniosku o przyznanie dotacji oświatowej wskazała poprawnie, iż szkoła kształcić będzie słuchaczy w trybie zaocznym, a późniejsze dokumenty generowane były automatycznie z systemu ODPN w sposób zgodny z danymi, jakie wprowadził do systemu organ, co doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ, iż to szkoła wprowadziła w błąd organ wskazując błędny tryb kształcenia słuchaczy; 3) art. 78 §1 i 75 §1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a poprzez zaaprobowanie oddalenia wniosku dowodowego strony o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego informatyka, który na podstawie danych z systemu logowania i innych danych systemowych ustali, kto wprowadził do Systemu Informacji Oświatowej informację, że szkoła kształci słuchaczy w trybie stacjonarnym, albowiem dotychczas niekwestionowanym było, iż dane te wprowadził pracownik urzędu, a także wniosku dowodowego strony o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka Dyrektora Wydziału Edukacji Urzędu Miasta Ł.- p.o. dyrektora B. B., celem ustalenia kto wprowadził do Systemu Informacji Oświatowej informację, że szkoła kształci słuchaczy w trybie stacjonarnym, kiedy doszło do wprowadzenia tej informacji oraz dlaczego wprowadzona do systemu informacja różni się od danych przekazanych przez Dyrektora szkoły. Wszystko to, zdaniem skarżącej, doprowadziło do wadliwego przyjęcia przez organ, iż to skarżąca przekazywała błędne dane na temat trybu kształcenia słuchaczy, podczas gdy informację tę do systemu wprowadził organ, a okoliczności te miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Nadto skarżąca zarzucała naruszenie art. 10 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 81 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zaniechania organu I instancji polegającego na braku udzielenia informacji stronie o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, co skutkowało tym, że skarżąca dopiero w dniu doręczenia decyzji dowiedziała się o tym co zostało zaliczone w poczet materiału dowodowego i nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów oraz poprzez nieudzielenie stronie informacji o zakończeniu postępowania odwoławczego, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu odwoławczym.

Sąd żadnego z tych zarzutów nie podziela.

Zgodnie z art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Ustawa definiuje, co należy rozumieć przez dotacje pobrane w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 3) – są nimi dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania.

Jak z tego wynika, dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje "otrzymane" w wysokości wyższej niż rzeczywiście należna – bez względu na przyczyny otrzymania ich w nadmiernej wysokości. Takie ujęcie jest zgodne z charakterem odpowiedzialności administracyjnoprawnej, która ma charakter obiektywny, niezależny od winy. Nie ma więc znaczenia, kto ponosi winę za wypłacenie skarżącej dotacji w kwocie zawyżonej (w rozpoznanej sprawie błąd leżał po stronie organu), warunkiem koniecznym i wystarczającym orzeczenia o zwrocie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości jest sam fakt jej wypłacenia/otrzymania w kwocie wyższej, niż to wynikało z przepisów prawa (umowy). Nie zasługiwały w związku z tym na uwzględnienie wnioski dowodowe skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego informatyka, który miałby ustalić, kto wprowadził do Systemu Informacji Oświatowej informację, że szkoła kształci słuchaczy w trybie stacjonarnym, czy o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka Dyrektora Wydziału Edukacji Urzędu Miasta Ł. celem ustalenia kto wprowadził do Systemu Informacji Oświatowej informację, że szkoła kształci słuchaczy w trybie stacjonarnym, kiedy doszło do wprowadzenia tej informacji oraz dlaczego wprowadzona do systemu informacja różni się od danych przekazanych przez Dyrektora szkoły. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W tej sprawie – w sprawie orzeczenia o zwrocie dotacji – nie ma znaczenia ustalenie, kto popełnił błąd przy wprowadzaniu danych do systemu, bo – jak wspomniano – istotny jest sam fakt, że dotacja została otrzymana w kwocie zawyżonej, bez względu na powody. Z tej samej przyczyny ma też znaczenia, że skarżąca dotację pobraną w kwocie nadmiernej wykorzystała na cele oświatowe. Z ustawy wynika, że dotacja pobrana w nadmiernej wysokości podlega zwrotowi i nie stoi temu na przeszkodzie zasada zaufania, na którą powołano się w skardze.

Zasada zaufania może mieć znaczenie dla skarżącej, ale w innym kontekście. Mianowicie, jak wynika z art. 60 pkt 1 u.f.p., kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w ustawie są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Należności te, jak wynika z art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., właściwy organ może, na wniosek zobowiązanego: a) umorzyć w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, b) umorzyć w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Użytym w tym przepisie sformułowaniem "ważny interes" zobowiązanego oraz "interes publiczny" ustawodawca posłużył się też w art. 67a Ordynacji podatkowej, który stanowi podstawę udzielania ulg w zapłacie podatków, opłat i innych niepodatkowych należności budżetowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle tego przepisu przyjmuje się zgodnie, że względy zaufania do organów władzy publicznej można i należy pomieścić w przesłance interesu publicznego, uzasadniającej udzielenie ulgi w spłacie należności. Jak się wskazuje, "przesłanka interesu publicznego rozumiana jest jako dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji" (np. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2018 r., II FSK 2405/16, czy z dnia 21 września 2020 r., II FSK 1193/20). Przypadków kwalifikacji omyłek organów jako podstaw do udzielenia ulgi jest w orzecznictwie wiele (zob. np. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2020 r. II FSK 778/20, gdzie wskazano, że zwlekanie przez organ podatkowy przez trzy i pół roku z decyzją o wszczęciu postępowania podatkowego można uznać za okoliczność przemawiającą za umorzeniem stronie odsetek za zwłokę od powstałej zaległości podatkowej).

Reasumując tę część rozważań Sąd stwierdza, że omyłka organu wskazująca na naruszenie zasady zaufania nie miała znaczenia dla kwalifikacji dotacji jako pobranej w nadmiernej wysokości i obowiązku jej zwrotu przez skarżącą, może natomiast mieć znaczenie w odrębnej sprawie o udzielenie ulgi w spłacie tej należności (o ile skarżąca z wnioskiem takim wystąpi).

Za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., bowiem zarzutom skarżącej w tym względzie przeczy pismo z dnia 18 stycznia 2021 r. znajdujące się w aktach organu I instancji. Natomiast niezawiadomienie skarżącej przez organ II instancji o możliwości zapoznania się zebranym w sprawie materiałem dowodowym Sąd uważa za uchybienie niemające wpływu na wynik sprawy, bowiem Kolegium nie gromadziło samodzielnie materiału dowodowego opierając się na materiale zgromadzonym w I instancji, a skarżąca nie wykazała, że uchybienie to jakikolwiek wpływ na wynik sprawy mieć mogło (por. uchwałę NSA z dnia z dnia 25 kwietnia 2005 r. FPS 6/04).

Na koniec Sąd stwierdza, choć nie było to kwestionowane przez skarżącą, że organ I instancji błędnie wskazał datę początkową naliczania odsetek, a Kolegium ograniczyło się do zaakceptowania daty wskazanej przez organ I instancji niczego w tej kwestii nie wyjaśniając.

Jak wynika z art. 252 ust. 1 in fine u.f.p. dotacja pobrana w nadmiernej wysokości podlega zwrotowi w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności pobrania jej w nadmiernej wysokości. Wedle ust. 6 pkt 2 tego artykułu, odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia następującego po upływie terminu zwrotu (określonego w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości). W rozpoznanej sprawie okoliczność pobrania dotacji w nadmiernej wysokości została stwierdzona w decyzji. Jednak organ I instancji datę początkową naliczania odsetek, przypadającą na 16 dzień po dniu stwierdzenia okoliczności świadczących o pobraniu dotacji w nadmiernej wysokości, powiązał z datą wydania jego decyzji. Jest to oczywisty błąd, gdyż samo wydanie decyzji (niedoręczonej jeszcze) nie może być podstawą obowiązków wobec skarżącej. Skoro stwierdzenie okoliczności świadczącej o pobraniu dotacji w nadmiernej wysokości nastąpiło w decyzji, to nie może to być data wydania decyzji organu I instancji, ani nawet data jej doręczenia. Kodeks skutki prawne decyzji wiąże z jej ostatecznością (art. 130 k.p.a.), a więc w razie wniesienia odwołania – tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – o stwierdzeniu okoliczności świadczącej o pobraniu dotacji w nadmiernej wysokości możemy mówić dopiero od daty doręczenia decyzji organu odwoławczego. Odsetki należy więc naliczać począwszy od dnia następującego po upływie terminu zwrotu (termin zwrotu to 15 dzień od doręczenia decyzji II instancji). Tego rodzaju rozstrzygnięcie powinno się znaleźć w ponownie wydanej decyzji organu odwoławczego.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

P.C.