Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 373/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 90o ust. 7
journal: Dz.U. 2015 poz 2156
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia w części stypendium szkolnego w formie rzeczowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Dyrektora [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kole przyznał A. W. (dalej jako strona, skarżąca) pomoc materialną o charakterze socjalnym na małoletnią córkę N. W., w postaci stypendium szkolnego w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, na okres od 1 września 2014 r. do 30 czerwca 2015 r. i ustalił wysokość stypendium w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres wrzesień-grudzień 2014 r. Dalej zastrzegł, że kwota stypendium na okres od stycznia 2015 r. zostanie ustalona odrębną decyzją, wydaną do końca lipca 2015 r. Określił, że świadczenie za okres wrzesień-grudzień 2014 r. zostanie wypłacone jednorazowo, we wskazanym dniu, na konto bankowe, pod warunkiem wcześniejszego przedstawienia imiennych rachunków na zakup przedmiotów o charakterze edukacyjnym, na kwotę przyznanego stypendium, tj. [...] zł.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zmienił w części ww. decyzję własną z dnia [...] listopada 2014 r. w ten sposób, że przyznał stronie pomoc materialną o charakterze socjalnym na córkę w okresie od 1 września 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. oraz odmówił przyznania pomocy materialnej o charakterze socjalnym na okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2015 r., z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej cofnął przyznane stronie stypendium szkolne w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym przyznane na córkę, ustalił należność z tytułu nienależnie pobranego stypendium w kwocie [...]zł łącznie i zobowiązał stronę do zwrotu obliczonej kwoty, wskazując sposób i termin do zwrotu. Rozpoznając odwołanie strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. SKO zaleciło wyjaśnienie, czy strona uzyskała świadczenie na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji czy na podstawie niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej, ustalenie wysokości nie tylko stałych wpływów ale również i wydatków strony, skoro strona podniosła że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla orzeczenia o żądaniu zwrotu lub o odstąpieniu od żądania zwrotu.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, wskazując na art. 90d, art. 90m, art. 90n, art. 90o, i art. 90p ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015. poz. 2156 z późn. zm., dalej jako u.s.o.) w związku z art. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 poz. 163 z późn. zm., dalej jako u.p.s.), art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 23 z późn. zm., dalej jako K.p.a.), uchwałę [...]:

1. cofnął stypendium szkolne w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, przyznane na córkę strony, na okres wrzesień-grudzień 2014 r.,

2. ustalił należność z tytułu nienależnie pobranego stypendium szkolnego za przedmiotowy okres w kwocie łącznie 424 zł.,

3. odmówił odstąpienia od zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranego stypendium szkolonego,

4. zobowiązał stronę do zwrotu ww. kwoty w terminie 30 dni od otrzymania decyzji na wskazany rachunek bankowy, zastrzegając że należności podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Uzasadniając napisał, że strona złożyła w dniu 29 sierpnia 2014 r. wniosek o przyznanie na córkę stypendium szkolnego, na rok szkolny 2014/2015, wskazując na trudną sytuację materialną rodziny – jedynym źródłem utrzymania są alimenty oraz zasiłki rodzinne. Dodatkowo strona przedłożyła zaświadczenie z salonu meblowego "[...]", że córka jest zatrudniona na stanowisku uczeń-sprzedawca na okres od 1 maja 2014 r. do 31 sierpnia 2016 r. i osiągnęła z tego tytułu wynagrodzenie netto [...] zł za miesiąc sierpień. Organ I instancji podkreślił, że taką właśnie kwotę zaliczono do dochodu rodziny strony z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, a z wniosku oraz załączonych do niego, wymaganych dokumentów, wynikało, że w rodzinie wnioskodawczyni miesięczny dochód na osobę nie przekracza kwoty kwalifikującej do uzyskania stypendium szkolnego tj. [...] zł. Świadczenie za okres wrzesień - grudzień 2014 r. zostało zrealizowane. W dniu 2 czerwca 2015 r. strona przedłożyła kolejne zaświadczenie z ww. salonu meblowego, z którego wynikało, że wynagrodzenie córki wzrosło co najmniej od miesiąca stycznia 2015 r. i na tej podstawie, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, odmówiono stronie prawa do stypendium szkolnego na okres styczeń - czerwiec 2015 r.

Dalej organ i instancji napisał, że zweryfikował prawo do zrealizowanego stypendium. W dniu 2 października 2015 r. strona przedłożyła zaświadczenie z salonu meblowego potwierdzające zatrudnienie oraz wysokość otrzymywanego wynagrodzenia z praktyk zawodowych córki, netto za miesiące wrzesień - grudzień 2014 r. w kwocie po [...] zł, czyli w kwocie wyższej, niż strona przedstawiła w miesiącu sierpniu 2014 r. Wskazany dochód wpłynął na zmianę sytuacji finansowej rodziny strony. Miesięczny dochód netto trzyosobowej rodziny w miesiącach od września do grudnia 2014 r. wynosił [...] zł co w przeliczeniu na jednego członka w rodzinie wynosił [...] zł miesięcznie (zasiłek rodzinny z dodatkami w kwocie [...]zł, alimenty w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie z praktyk w kwocie [...]zł) i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania stypendium szkolnego, tj. [...] zł.

Organ I instancji wskazał, że wypłacone stypendium szkolne na córkę należało uznać jako nienależnie pobrane w rozumieniu art. 6 pkt 16 u.p.s., ponieważ strona nie poinformowała o zmianie sytuacji materialnej rodziny, pomimo, iż była o tym obowiązku jasno pouczona w decyzji przyznającej prawo do świadczenia.

Organ I instancji zaznaczył, że strona przedłożyła dokumenty potwierdzające sytuację rodziny: fakturę za prąd na kwotę [...]zł, odcinek potwierdzający wysokość czynszu za miesiąc grudzień 2015 r. na kwotę [...]zł, fakturę za gaz przewodowy na kwotę [...]zł, fakturę za usługi telekomunikacyjne na kwotę [...]zł oraz decyzje potwierdzające wysokość pobieranych świadczeń rodzinnych oraz alimentacyjnych. Ponadto strona złożyła dodatkowe wyjaśnienia, oświadczając, że w rodzinie nie występuje choroba przewlekła ani żadna niepełnosprawność, zaś przedłożone faktury są jej jedynymi ponoszonymi wydatkami. Źródłem utrzymania rodziny są: zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł miesięcznie, świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie oraz wynagrodzenie córki otrzymywane z praktyk szkolnych w wysokości [...] zł miesięcznie. Strona nie pracuje zawodowo. Organ I instancji zaznaczył, że w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienia od zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranego stypendium szkolnego. Rodzina posiada stałe źródło dochodu, otrzymuje wsparcie ze strony instytucji zabezpieczenia społecznego w formie świadczeń rodzinnych oraz funduszu alimentacyjnego. Ponoszone opłaty dotyczą wszystkich gospodarstw domowych i nie można ich potraktować jako wyjątkowe. W rodzinie nie występują szczególne okoliczności utrudniające jej funkcjonowanie oraz generujące dodatkowe koszty. Nie miało miejsce również żadne nieprzewidziane zdarzenie losowe. Strona, biorąc pod uwagę wiek i stan zdrowia, ma możliwość aktywnego poszukiwania zatrudnienia. Nie można przyjąć, że kwota zwrotu w wysokości [...] zł stanowiłaby dla rodziny nadmierne obciążenie lub zniweczyłaby skutki udzielonej pomocy.

W odwołaniu strona napisała, że przekroczyła kryterium dochodowe o [...] zł i została zobowiązana do zwrotu kwoty [...]zł i absolutnie nie zgadza się ze stwierdzeniem, że zwrot kwoty w takiej wysokości nie stanowi nadmiernego obciążenia dla rodziny. Zaznaczyła, że nigdy nie interesowała się jaką kwotę zarabia córka na praktykach szkolnych, bowiem to córka dysponuje swoim wynagrodzeniem. Odwołująca się nie miała również świadomości, że zmiana miejsca praktyk przełożyła się na zmianę wynagrodzenia, w tym wypadku o około 5 zł. Podkreśliła, że nie jest łatwo być samotną matką dwójki dorosłych dzieci.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 [powinno być: 2016 – uwaga Sądu] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. SKO napisało, że organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przeprowadził rzetelne postępowanie dowodowe, odniósł się do art. 90o ust. 7 u.s.o. oceniając wszystkie dowody zebrane w sprawie i uważając, że w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od zwrotu należności. SKO podkreśliło, że decyzja organu podejmowana w oparciu o art. 90o ust. 7 u.s.o. ma charakter uznaniowy i organ wyższej instancji nie może wymuszać odstąpienia od żądania zwrotu świadczeń. Strona, ubiegając się o prawo do stypendium szkolnego posiadała wiedzę, że wysokość wynagrodzenia każdego członka rodziny będzie miała wpływ nie tylko na decyzję o przyznaniu świadczenia, ale również na możliwość zwrotu pobranych świadczeń. Obowiązek informacyjny został zawarty w pouczeniu decyzji przyznającej prawo do stypendium szkolnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. W. napisała, że otrzymała stypendium szkolne na oboje dzieci, na okres wrzesień-grudzień 2014 r. w łącznej kwocie 848 zł. Rok później okazało się, że stypendium zostało pobrane nienależnie, z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, o 4,79 zł. Oceniła, że przerzucanie na nią pełnej odpowiedzialności jest niesprawiedliwe, ponieważ to organ administracji rozstrzygnął sprawę i nie miał żadnych wątpliwości wydając decyzję. Skarżąca podkreśliła, że dostarczyła wszystkie wymagane dokumenty i nie chciała nikogo oszukać. Oceniła, że to jej dzieci w pewnym sensie zostały oszukane. Jeżeli skarżąca ma ponieść konsekwencje zaistniałej sytuacji, to sprawiedliwym byłoby nakazanie zwrotu różnicy kwoty, jaka została przekroczona. Skarżąca podkreśliła, że rozumie, że w świetle obowiązujących przepisów powinna była znać wysokość dochodów córki, ale odkąd córka zaczęła uczęszczać na praktyki, to skarżąca nigdy nie pytała ile córka zarabia; córka przeznaczała otrzymane wynagrodzenie na swoje wydatki. Skarżąca podkreśliła, że dochód rodziny stanowią alimenty, zasiłek rodzinny i wynagrodzenie córki za odbywane praktyki i nie wie czy ma się śmiać czy płakać, czytając że kwota 848 zł nie stanowi dla rodziny nadmiernego obciążenia

W odpowiedzi na skargę, organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Obie wydane w sprawie decyzje nie mogą się ostać.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").

Dokonując tak rozumianej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.). Ponadto SKO zaaprobowało istotne uchybienia organu I instancji.

Na wstępie Sąd podkreśla konieczność wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu II instancji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania, wynikająca z treści art. 11 K.p.a., stanowiącego, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Przykładowo, w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 441/14 (Lex nr 1519889) słusznie stwierdzono, że prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu i nie może pozostać w obrocie prawnym decyzja organu odwoławczego, która w uzasadnieniu nie zawiera własnych ustaleń i rozważań poprzestając na ustaleniach i rozważaniach organu pierwszej instancji.

Odnosząc powyższe uwagi do kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że nie mogła pozostać w obrocie prawnym decyzja SKO w tej części, w której organ wyższego stopnia zredukował do właściwości organu pierwszej instancji obowiązek oceny przesłanek z art. 90o ust. 7 u.s.o. Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli zwrot wydatków na udzielone stypendium szkolne w całości lub w części stanowiłby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Sąd zaznacza, że podziela stanowisko, że "właściwym organem", który może odstąpić od żądania zwrotu stypendium szkolnego w przypadkach szczególnych, jest organ I instancji. Obowiązkiem organu wyższego stopnia pozostaje skontrolowanie, czy argumentacja organu I instancji jest spójna i wyczerpująca, a w razie potrzeby interwencja, w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, ze szczegółowym wskazaniem zagadnień, które trzeba wyjaśnić. Nie może jednak być tak, że organ wyższego stopnia uchyla się od oceny argumentacji organu I instancji dotyczącej zaistnienia czy niezaistnienia "przypadku szczególnego" uzasadniającego odstąpienie od żądania zwrotu wydatków na udzielone stypendium szkolne w całości lub w części. Powyższe nie ma nic wspólnego z wymuszaniem przez organy II instancji odstąpienia od żądania zwrotu świadczeń – jak napisało SKO. Sąd podkreśla, że ww. rozważania teoretyczne mają przełożenie na niniejszą sprawę. Uszło bowiem uwadze organu wyższego stopnia, że skarżąca w odwołaniu, i to w różnych miejscach, napisała o żądanym od niej zwrocie łącznej kwoty 848 zł, podczas gdy organ I instancji analizował zdolność rodziny skarżącej do zwrotu kwoty 424 zł. Decyzja dotycząca córki skarżącej nie była jedyną decyzją dotyczącą sytuacji finansowej rodziny skarżącej. Sądowi wiadomo ze skargi, że oboje dzieci skarżącej otrzymało stypendium szkolne, wypłacone w łącznej kwocie 848 zł, i oba stypendia zostały uznane za nienależnie pobrane. Nadto Sądowi wiadomo z akt sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt IV SA/Po 374/16, że w równolegle prowadzonym postępowaniu, tego samego dnia [...] lutego 2016 r., SKO decyzją nr [...] utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] dotyczącą cofnięcia w części stypendium szkolnego synowi skarżącej N. W. i odmowy odstąpienia od żądania zwrotu należności. Tak więc ocena sytuacji materialnej skarżącej musi być przeprowadzana pod kątem zwrotu kwoty 848 zł, nie zaś 424 zł.

Dalej Sąd wskazuje, że oceniając sytuację finansową rodziny skarżącej organ I instancji dość bezkrytycznie zaakceptował oświadczenie skarżącej, że przedstawione rachunki za czynsz i media są jedynymi wydatkami, jakie ponosi, rezygnując z oczywistego pytania o inne wydatki, choćby na ogrzewanie mieszkania, na żywność i ubrania, komunikację, zarówno skarżącej jak i dzieci. W konsekwencji organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy. Nie odniósł się do także do kwestii pozostawania przez skarżącą osoba bezrobotną. Słusznie zauważając, że wiek i stan zdrowia skarżącej powinny dawać jej możliwość aktywnego poszukiwania zatrudnienia, nie ustalił, czy nie występują inne okoliczności, które mogłyby takie poszukiwanie utrudniać, czy uniemożliwiać. Podkreślić w tym miejscu także należy, że nadmierne obciążenie dla osoby zobowiązanej lub zniweczenie skutków udzielanej pomocy to dwie przesłanki, które nie wyczerpują katalogu przypadków szczególnych, w których organ może odstąpić od żądania zwrotu wydatków na udzielone stypendium szkolne. Są one wskazane przez ustawodawcę jako te, które mogą wystąpić najczęściej, nie można jednak wykluczyć zaistnienia innych przyczyn wskazujących na zasadność takiego dobrodziejstwa. W tym kontekście w niniejszej sprawie – zdaniem Sądu – zachodzi potrzeba oceny (i przekonującego uzasadnienia zajętego stanowiska) przez organy administracji czy nie zachodzi przypadek szczególny ze względu na dysproporcję pomiędzy kwotą przekroczenia kryterium (4,79 zł), a kwotą zwrotu (848 zł).

Zatem SKO w istocie uchyliło się od kontroli (wadliwej) oceny organu I instancji co do możliwości zwrotu wydatków na udzielone stypendium szkolne.

Opisane błędy: wadliwa ocena że w sprawie nie ma miejsca przypadek szczególny z art. 90o ust. 7 u.s.o., skoro organ I instancji analizował zwrot kwoty 424 zł, a powinien przeanalizować zwrot kwoty 848 zł, uchylenie się od rzetelnych i wyczerpujących ustaleń co do sytuacji rodziny skarżącej, brak oceny dysproporcji kwot: przekroczenia i zwrotu, stanowią podstawę uchylenia przez Sąd także decyzji organu I instancji w tej części, w której odmówiono odstąpienia od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranego stypendium szkolnego. Kolejnym błędem organu I instancji, który nie został wyeliminowany przez organ wyższego stopnia, jest pominięcie oceny, czy zwrot wydatków na udzielone stypendium w całości lub w części niweczyłby skutki udzielonej pomocy. Organy obu instancji przyjęły, że sytuacja taka nie występuje, nie uzasadniły jednak tego stanowiska. Nie może zatem ostać się w obrocie prawnym ta część decyzji, w której organ I instancji nie wziął pod uwagę całej sytuacji rodziny skarżącej.

Dalej Sąd stwierdza, że podziela pogląd, zgodnie z którym o odstąpieniu od żądania zwrotu stypendium organ może orzec już w decyzji w sprawie cofnięcia stypendium szkolnego (M. Pilich, Komentarz do art. 90o ustawy o systemie oświaty, LEX). W konsekwencji organ może jedną decyzją orzec o cofnięciu stypendium szkolnego i o odmowie odstąpienia od żądania zwrotu. Z przepisów u.s.o. nie wynika, że zastosowanie instytucji odstąpienia od żądania zwrotu możliwe jest dopiero w sytuacji, gdy decyzja dotycząca zwrotu stanie się ostateczna. Oznacza to, że organ rozpoznając sprawę nienależnego świadczenia ma możliwość dokonania oceny i rozpatrzenia również kwestii skutków żądania zwrotu dla osoby zobowiązanej (por prawomocny wyrok WSA w Szczecinie z 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 447/16).

Zauważyć jednak należy także, że w sprawie niniejszej zachodzi sytuacja szczególna: o cofnięciu stypendiów szkolnych przyznanych na dwoje dzieci skarżącej organ orzekł w odrębnych decyzjach, zaś skarżąca w odwołaniach od decyzji z [...].10.2015 r. i z [...].01.2016 r. dotyczących stypendium przyznanego na córkę wskazywała na obciążenie jej kwotą zwrotu 848 zł. Rozstrzygnięcie wniosku skarżącej co do odstąpienia od żądania zwrotu musi dotyczyć całej obciążającej ją kwoty w aspekcie wystąpienia przypadku szczególnego z art. 90o ust. 7 u.s.o. Celowe jest zatem, by kwestię tę organ rozstrzygnął jedną decyzją oceniającą zasadność odstąpienia w całości bądź części od żądania zwrotu sumy kwot stypendiów wypłaconych na oboje dzieci skarżącej. W takiej sytuacji orzekanie o zaistnieniu przesłanek z art. 90o ust. 7 u.s.o. nie powinno jednak następować przed uostatecznieniem się obu decyzji o cofnięciu stypendium. Dopiero wówczas będzie bowiem przesądzona kwota zwrotu.

Sąd stwierdza, że nie można było pozostawić w obrocie prawnym decyzji także w części, w której ustalono należność z tytułu nienależnie pobranego stypendium. Organ I instancji, ustalając należność z tytułu nienależnie pobranego stypendium szkolnego za okres wrzesień-grudzień 2014 r. (punkt 2. decyzji) zaniedbał obowiązku dookreślenia, którego stypendium dotyczy decyzja. Sądowi z akt sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt IV SA/Po 374/16 wiadomo, że Skarżąca jest adresatem jeszcze jednej decyzji organu I instancji, o treści identycznej w punkcie drugim, bez niezbędnego – w sytuacji wydania więcej niż jednej decyzji – dookreślenia tytułu, z jakiego nastąpiło nienależne pobranie świadczenia. Organ I instancji rozdzielił sprawy dotyczące stypendiów oraz maksymalnie uogólnił całą sentencję decyzji i jej uzasadnienie. Pozbawił przez to decyzje przejrzystości co do rozstrzygnięcia w części wymiarowej. W konsekwencji Sąd wyeliminował z obrotu prawnego decyzję w całości. Ustalenie należności z tytułu nienależnie pobranego stypendium winno bowiem nastąpić w tej samej decyzji, w której cofnięto to świadczenie.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni powyższe rozważania, mając w szczególności na uwadze, że skarżąca już od początku postępowania, w odwołaniu od decyzji z dnia [...] października 2015 r. (uchylonej w całości przez SKO decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r.) wnioskowała o odstąpienie przez organ od żądania zwrotu kwoty 848 zł, nie zaś kwoty 424 zł (co do której błędnie procedowały organy administracji). Rozpoznawanie wniosku skarżącej o odstąpienie od zwrotu należności, nakłada na organ administracji obowiązek wzięcia pod uwagę sytuacji finansowej aktualnej w dacie orzekania, zarówno co do przychodów i wydatków, jak i obciążenia wywołanego hipotetycznym zwrotem całej należności.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a oraz art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą.