Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3060/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 165 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 158 ust. 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2094
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Monika Barszcz, Protokolant st. ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2020 r. sprawy ze skargi V. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej V. K. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 3060/18

UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] sierpnia 2018r. po rozpatrzeniu odwołania V. K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2017 r. orzekającą o odmowie udzielenia ww. cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

W dniu [...].11.2016 r. cudzoziemka wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim.

Decyzją z dnia [...].10.2017 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił udzielenia cudzoziemce wnioskowanego zezwolenia powołując przesłankę z art. 165 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Organ w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem Polski stanowi tylko jeden ze sposobów zalegalizowania pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Cudzoziemka złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji.

Organ odwoławczy ustalił, że [...] kwietnia 2015 r. cudzoziemka wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy. Powyższy organ wydał [...] stycznia 2016 r. decyzję o odmowie udzielenia powyższego zezwolenia. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] września 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Cudzoziemka 8 listopada 2016 r. w [...] zawarła związek małżeński z obywatelem polskim. Następnie [...] listopada 2016 r. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na małżeństwo z obywatelem polskim.

W związku z faktem, iż cudzoziemka przebywała na terytorium RP bez ważnego dokumentu uprawniającego ją do pobytu Komendant Placówki Straży Granicznej [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zobowiązania cudzoziemki do powrotu. Następnie w wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z [...] maja 2017 r. orzekł o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, zakazie ponownego wjazdu. Odmawiając w powyższej decyzji udzielenia w/w. cudzoziemce zgody na pobyt ze względów humanitarnych w zw. z art. 348 pkt 2 ustawy, organ wskazał, że małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia związku małżeńskiego, zamieszkują razem sporadycznie oraz nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, a co za tym idzie związek małżeński został zawarty i istnieje jedynie w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 158 ust. 1 pkt 1, art. 165 ust. 1 pkt 1 i art. 169 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Stwierdził, że stan faktyczny sprawy ustalony w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowań prowadzonych przez Wojewodę [...] i Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] uzasadnia stwierdzenie, iż cudzoziemka zawarła małżeństwo z obywatelem polskim w celu obejścia ustawy o cudzoziemcach, tj. w celu zagwarantowania możliwości pobytu na terytorium Polski, a także Unii Europejskiej w dłuższej perspektywie czasowej oraz uniknięcia konsekwencji związanych z wydaniem wobec niej decyzji o zobowiązaniu do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu.

Na powyższe stwierdzenie zdaniem organu mają wpływ m.in. okoliczności zawarcia przez cudzoziemkę małżeństwa z obywatelem polskim. Strona zawarła małżeństwo na tydzień przed złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który to wniosek złożyła przebywając nielegalnie na terytorium Polski. Nielegalny pobyt cudzoziemki był konsekwencją otrzymanej [...] października 2016 r. decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekającej o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia Wojewody [...], który orzekł o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polski. Cudzoziemka była obowiązana opuścić terytorium Polski w ciągu 30 dni od dnia doręczenia ww. decyzji. W konsekwencji złożenia ww. wniosku strona uzyskała możliwość dalszego pobytu na terytorium Polski i uniknęła konieczności powrotu do kraju pochodzenia oraz konsekwencji nielegalnego pobytu w Polsce.

Powyższa okoliczność nie stanowi samodzielnej podstawy stwierdzenia, iż w sprawie zachodzi przesłanka z art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, jednak w połączeniu z innymi ustalaniami prowadzonymi na podstawie art. 169 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, które zostaną opisane w dalszej części decyzji, uzasadnia takie stwierdzenie.

Postępowanie dowodowe wykazało, iż małżonkowie nie zamieszkują wspólnie i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego pod deklarowanym adresem. Z protokołu równolegle złożonych przez małżonków wyjaśnień przed Komendantem Placówki Straży Granicznej [...] w dniu [...] .01.2017 r. wynika, iż małżonkowie nie są zgodni co do miejsca zamieszkania P. K.. Cudzoziemka oświadczyła wówczas, że jej mąż mieszka z nią na stałe pod ww. adresem od około 6 miesięcy, natomiast P. K. stwierdził, że u żony w domu spędza połowę miesiące, resztę natomiast pod adresem [...] w [...] gdzie jest zameldowany i mieszka tam jego córka. Natomiast z notatki urzędowej sporządzonej w dniu [...].02.2017 r. przez funkcjonariusza Straży Granicznej oraz sprawozdania z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...].02.2017 r. wynika, iż cudzoziemka zmieniła zdanie na temat wspólnego zamieszkiwania wraz z mężem i oświadczyła, że mieszkają oni razem od 3 miesięcy, a nie od 6 jak uprzednio zeznawała. Z kolei P. K. w sprzeczności do tego co zeznał w dniu [...].01.2017 r. w siedzibie Placówki Straży Granicznej [...] oświadczył, że od listopada mieszka z małżonką pod adresem [...] w [...], natomiast do listopada wynajmował mieszkanie razem ze swoja córką M.

Funkcjonariusze Straży Granicznej [...].02.2017 r. przeprowadzili wywiad środowiskowy, podczas którego rozpytali na okoliczność wspólnego zamieszkiwania małżonków T. A., od którego P. K. wraz ze swoja córką od około 2, 3 lat wynajmują mieszkanie. Oświadczył wówczas, że nigdy nie widział P. K. razem z cudzoziemką, natomiast widuje go codziennie wieczorem z racji wynajmowanego mieszkania.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu [...].02.2017 r. w miejscu zamieszkania cudzoziemki wynika, że mąż cudzoziemki starał się pokazać, że w lokalu znajdują się jego rzeczy osobiste, których jednak funkcjonariusze nie zaobserwowali (garderoby, kosmetyków).

Organ odwoławczy podkreślił, że także z protokołu przesłuchania stron, przeprowadzonego w dniu [...].07.2017 r. przez Wojewodę [...] wynika, iż zeznania małżonków w kwestii wspólnego ich zamieszkiwania nadal bardzo się różnią. Mąż cudzoziemki oświadczył wówczas, że nie mieszkali razem przed ślubem. Zamieszkali po ślubie pod adresem [...], ale on ma jeszcze jeden dom, gdzie jest częściej, tak pół na pół. Mieszka tam jego córka, u której nocuje może ze 3 razy w miesiącu. W tym samym dniu cudzoziemka stwierdziła, że jakieś pół roku przed ślubem zamieszkali razem pod tym samym adresem.

Powyższe w ocenie organu wskazuje na fakt, iż zeznania męża są sprzeczne z zeznaniami złożonymi przez jego żonę. Małżonkowie wielokrotnie gubili się w swoich oświadczeniach dotyczących wspólnego zamieszkiwania, nie byli pewni czy wspólnie zamieszkiwali przed czy po ślubie, a treść ich zeznań w tej kwestii stale zmieniała się. Ponadto w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, w lokalu którego adres małżonkowie podali jako miejsce wspólnego ich zamieszkiwania funkcjonariusze Straży Granicznej nie zaobserwowali rzeczy osobistych męża, męskich kosmetyków czy chociażby dwóch szczoteczek do zębów.

Z perspektywy deklarowania przez małżonków wspólnego zamieszkiwania i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności tej deklaracji budzą także istotne rozbieżności, jakie wystąpiły w ich zeznaniach złożonych w dniu [...].01.2017 r. w zakresie okoliczności życia codziennego. Cudzoziemka zeznała wówczas, że dom w którym mieszka jest przez nią wynajmowany, natomiast mąż cudzoziemki oświadczył, że jego żona kupiła ten dom przed zawarciem związku małżeńskiego. Małżonkowie nie byli zgodni co do daty śmierci ojca cudzoziemki, a także nie posiadali podstawowych informacji na swój temat. Cudzoziemka nie wiedziała, w jakiej firmie pracuje jej mąż, a mąż z kolei był przekonany, że jego żona przebywa w Polsce legalnie, a nawet, że stara się o polskie obywatelstwo. Do protokołu przesłuchania strony w dniu [...].07.2017 r. mąż cudzoziemki oświadczył, że ostatni raz nocował u córki dwa tygodnie wcześniej, a w miniony weekend nocował w domu z żoną, cudzoziemka zaś oświadczyła, że ostatni raz mąż nocował u córki w miniony weekend. Pomiędzy małżonkami wystąpiły rozbieżności dotyczące ilości osób, które w swoim barze cudzoziemka zatrudnia, a także prezentu urodzinowego dla męża cudzoziemki. Małżonkowie nie posiadają również wiedzy o swojej wzajemnej sytuacji finansowej - nie wiedzą jakimi środkami wzajemnie dysponują. Nie posiadają wspólnego majątku, nie wiedzą ile wzajemnie zarabiają, ile rzeczywiście kosztuje wynajem lokalu w którym podobno zamieszkują wspólnie (cudzoziemka podała kwotę 200-250 zł, a mąż 500 zł).

Zdaniem organu istotne rozbieżności oraz sprzeczności w zeznaniach i oświadczeniach małżonków dotyczące wspólnego zamieszkiwania i prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego wskazują, iż próbowali oni wprowadzić w błąd organ rozpatrujący sprawę co do powyższej okoliczności. Tym samym zeznania małżonków nie mogą stanowić przekonywującego i wiarygodnego dowodu wspólnego zamieszkiwania przez nich i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, a dodatkowo wskazują, iż małżonkowie faktycznie nie zamieszkali wspólnie.

W ocenie organu odwoławczego stan faktyczny i materiał dowodowy uzasadniają stwierdzenie, iż celem zawartego przez stronę małżeństwa z obywatelem polskim było obejście przepisów ustawy o cudzoziemcach, a tym samym w sprawie zachodzi przesłanka z art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, iż małżonkowie usiłowali wprowadzić w błąd organ rozpatrujący sprawę co do istotnych okoliczności faktycznych, w tym okoliczności utrzymywanej relacji przed zawarciem małżeństwa, a przede wszystkim wspólnego zamieszkiwania i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Organ odwoławczy nie wykluczył , iż P. K. mógł odwiedzać cudzoziemkę w miejscu jej zamieszkania, jednak powyższa okoliczność nie wynika z rzeczywistej relacji małżeńskiej, ale celu zawartego małżeństwa, tj. chęci uwiarygodnienia relacji małżeńskiej lub relacji koleżeńskiej jaka ich łączy.

Organ przyznał, że zeznania małżonków były zgodne w wielu kwestiach ich dotyczących (wzajemnej sytuacji rodzinnej, usytuowania i wyglądu lokalu, w którym zamieszkuje cudzoziemka, zainteresowań), jednak wskazał, że zgodność ta nie wyklucza celu zawarcia przez stronę małżeństwa jakim było obejście przepisów ustawy o cudzoziemcach. Wynika z podjętych prób uwiarygodnienia małżeństwa przed organami rozpatrującymi sprawę dotyczącą legalizacji tego pobytu (takich jak: poznanie istotnych okoliczności dotyczących małżonka, uzgodnienie treści zeznań w możliwym do przewidzenia zakresie pytań, czy poznanie miejsca deklarowanego, wspólnego zamieszkania, czy nawet zamieszkanie tam w czasie toczącego się postępowania administracyjnego, etc).

Zdaniem organu decyzja nie narusza art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r. (Dz. U. z 1993r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.), jak również art. 37 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Ochrona rodziny, którą gwarantuje Konwencja nie będzie miała zastosowania w sytuacji, gdy celem zawartego małżeństwa jest wyłącznie obejście przepisów dotyczących legalizacji pobytu, a między małżonkami brak jest rzeczywistej relacji małżeńskiej. Pozostawanie cudzoziemkę w związku małżeńskim zawartym w celu obejścia przepisów dotyczących legalizacji pobytu i uniknięcia konieczności opuszczenia terytorium Polski nie jest objęte ochroną wynikającą z art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, czy art. 8 Konwencji, które dotyczą faktycznych więzi o charakterze rodzinnym, a nie związków fikcyjnych.

Uwzględniając powyższe okoliczności w przekonaniu organu odwoławczego uzasadnione jest stwierdzenie, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka z art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

Odnosząc się do zarzutu, że Wojewoda [...] błędnie doręczył decyzję T. K., jako pełnomocnikowi organ wskazał, iż pełnomocnictwo z dnia [...].05.2017 r. znajdujące się w aktach sprawy organu I instancji upoważniało ją i innych pełnomocników do występowaniu w imieniu cudzoziemki w przedmiotowej sprawie, a także obejmowało prawo do udzielania dalszych pełnomocnictw, jak również upoważniało do odbioru decyzji oraz korespondencji w prowadzonych sprawach. W toku postępowania przed organem I instancji cudzoziemka nie wskazała D. K. jako jedynego pełnomocnika, któremu należy doręczać korespondencję.

Cudzoziemka wniosła skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 40 § 2 Kpa przez jego błędne zastosowanie oraz naruszenie art. 129 § 2 Kpa przez błędną wykładnię przez przyjęcie, że decyzja w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy została skutecznie doręczona i tym samym rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania od decyzji, podczas gdy w niniejszej sprawie organ II instancji winien stwierdzić niedopuszczalność wniesienia odwołania;

Z daleko idącej ostrożności w dalszej kolejności decyzji zarzuciła naruszenie:

2. art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez rozpatrzenie sprawy bez uwzględnienia wszelkich istotnych jej elementów i wydanie orzeczenia naruszającego słuszny interes strony i oparcie się na przypuszczeniach, w sytuacji, gdy w toku postępowania organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, ponadto organy winny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3. art. 8, art. 12 oraz art. 35 § 1 i 3 k.p.a., poprzez wadliwą, wybiórczą interpretację stosowanych przepisów ustawy o cudzoziemcach, a także ogólnych zasad postępowania, w szczególności zasad, które nakazują organom administracji publicznej działać "wnikliwie i szybko", w sposób budzący zaufanie do organów państwa i uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak również innych przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy;

4. art. 15 k.p.a. poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzje organu I instancji bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, co w konsekwencji narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą, sprawa administracyjna powinna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta;

5. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób uniemożliwiający poznanie motywów jej wydania, jak i przesłanek faktycznych, którymi kierował się organ, na skutek braku odniesienia w treści uzasadnienia do całokształtu okoliczności faktycznych mających znaczenie w niniejszej sprawie

6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] października 2017 r.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji w całości, a na wypadek uznania przez sąd, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja w niniejszej sprawie została doręczona T. K. tj. osobie nie będącej pełnomocnikiem Skarżącej. W niniejszym postępowaniu Skarżąca udzieliła pełnomocnictwa r.pr. D. K., który przedmiotowe pełnomocnictwo przyjął i poinformował o tym fakcie Wojewodę [...]. W treści pełnomocnictwa wymieniono jeszcze m.in. T. K., która jednak nigdy nie przyjęła go w zakresie reprezentacji Skarżącej przed Wojewodą [...] w sprawie o pobyt czasowy. Ponadto z jego treści oraz pisma z dnia [...] maja 2017 roku w sposób jednoznaczny wynika, iż wszelka korespondencja w sprawie winna być doręczana D. K..

Organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie (pełnomocnictwo ma być złożone do akt), nie może domniemywać jego istnienia. Dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać mu pisma procesowe i zapewnić udział w postępowaniu taki, jak stronie tego postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski [w:] Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1993 r., s. 79, tak też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 1533/98, opubl. w Lex pod nr 46787).

W niniejszej sprawie bez wątpienia nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji wskazanemu w sprawie pełnomocnikowi. Z samego faktu przedłożenia pełnomocnictwa w którym wymieniono T. K. nie wynika ani, iż pełnomocnictwo ona przyjęła ani też, iż ma reprezentować Skarżącą w tym konkretnym postępowaniu, zaś z treści pełnomocnictwa z pewnością nie wynika jej uprawnienie do odbioru korespondencji. Adres na który została doręczona decyzja w dniu jej doręczenia nie był wskazany Skarżącą, ani jej pełnomocnika jako adres właściwy do doręczeń. Wobec nie doręczenia wskazanemu przez Skarżącego pełnomocnikowi decyzji Wojewody [...], organ II instancji winien stwierdzić niedopuszczalność wniesionego odwołania.

Krótki okres znajomości czy też brak informacji o szczegółach życia osobistego nie uzasadnia sam w sobie stwierdzenia, że małżeństwo zostało zawarte w celu obejścia przepisów ustawy. Pogląd taki nie znajduje uzasadnienia w literalnym brzmieniu przepisu ustawy o cudzoziemcach, który wymienia jedynie okoliczności uzasadniające potrzebę ustalenia, czy małżeństwo nie zostało zawarte przez cudzoziemca w celu obejścia przepisów ustawy. Stwierdzenie, że małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, jedynie uzasadnia przeprowadzenie właściwego postępowania. Dopiero wynik tego postępowania wyjaśniającego - przeprowadzonego przy poszanowaniu reguł wynikających z k.p.a., z ograniczeniami o których mowa w Ustawie o cudzoziemcach i przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy mających znaczenie dla oceny celu zawartego małżeństwa - może uzasadniać wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu.

Organ odwoławczy oraz Wojewoda [...] przeprowadzili w sposób niepełny postępowanie wyjaśniające zakładając z góry, iż związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów prawa. Niezasadna odmowa udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP, może doprowadzić do naruszenia prawa do ochrony życia rodzinnego (art. 47 Konstytucji RP). Odmowa udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy osobie, która jest małżonkiem obywatela Polski, wpływa bezpośrednio na sytuację faktyczną, ważnego w świetle prawa polskiego, związku małżeńskiego.

Zebrany materiał dowodowy nie został oceniony w sposób prawidłowy i nie wyciągnięto z niego logicznych wniosków. Uzasadnienie rozstrzygnięcia jest lakoniczne, nie wyjaśnia jednoznacznie motywów podjęcia w sprawie decyzji odmawiającej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W ocenie sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2018 r. narusza przepisy prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a.

Skarżąca nie ma jednak racji co do tego, że organ odwoławczy wydał decyzję z naruszeniem art. 134 k.p.a., a wniesione przez nią odwołanie powinno zostać uznane za niedopuszczalne. Nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym twierdzenie, że decyzja organu I instancji nie została doręczona ustanowionemu przez skarżącą pełnomocnikowi, a zamiast niemu osobie, która nie została umocowana do działania w tej sprawie i nie zgłosiła swojego udziału w charakterze pełnomocnika. Zarzut skarżącej jest niezrozumiały i niezasadny już tylko z tego powodu, że do akt sprawy złożono pełnomocnictwo ogólne upoważniające do reprezentowania 3 pełnomocników. Pełnomocnictwo zostało złożone przy pierwszej czynności przez jednego z tych pełnomocników, bez jakiegokolwiek oświadczenia skarżącej o odwołaniu pełnomocnictwa wobec którejkolwiek z umocowanych osób, ale też bez wskazania, któremu z pełnomocników należy doręczać pisma. Organ doręczył decyzję jednemu z pełnomocników wymienionych w pełnomocnictwie z [...] maja 2017 r., a w rezultacie doręczenia decyzji pełnomocnikowi skarżącej, zostało złożone w terminie odwołanie od decyzji.

T. K. wbrew zarzutowi skargi nie tylko została umocowana do działania w imieniu skarżącej, ale też samodzielnie dokonała czynności w tej sprawie, ponieważ udzieliła dalszego pełnomocnictwa do występowania w imieniu jej mocodawczyni (skarżącej) osobie, która brała udział w przesłuchaniu skarżącej (k. 154 akt administracyjnych). W tej samej dacie pełnomocnik skarżącej złożyła do akt pełnomocnictwo udzielone jej przez męża skarżącej. To przy okazji tej czynności organ dowiedział się o innym adresie tego pełnomocnika, na który doręczył wydaną w sprawie decyzję. Doręczenia dokonanego na inny lecz funkcjonujący w obrocie adres pełnomocnika skarżącej nie można uznać za naruszenie skutkujące niedoręczeniem decyzji.

Decyzja odmawiająca skarżącej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej została wydana na podstawie art. 165 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach ( Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 j.t.) w brzmieniu obowiązującym do 12 lutego 2018 r.

Stosownie do treści art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy zezwolenia na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, gdy pozostaje w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej.

Jednocześnie ze względu na treść art. 169 ust. 1 ustawy w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na powyższą przesłankę organ, który prowadzi to postępowanie, ustala, czy związek małżeński został zawarty w celu obejścia ustawy.

Według art. 169 ust. 2 ustawy w ramach postępowania wyjaśniającego w szczególności ustala się, czy okoliczności sprawy wskazują na to, że:

1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynikało to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub danej grupie społecznej;

2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa;

3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie lub nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego;

4) małżonkowie nie spotkali się przed zawarciem małżeństwa;

5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga;

6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności ich dotyczących;

7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już pozorne małżeństwa.

Okoliczność, że związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów określających zasady i warunki wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ich przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu z niego stanowi samoistną przesłankę do odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy dla członka rodziny - obywatela Rzeczypospolitej Polskiej - w przypadku cudzoziemca pozostającego w związku małżeńskim z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej według art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie skarżącej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na to, że skarżąca zawarła małżeństwo z obywatelem polskim w celu obejścia ustawy tj. w celu zagwarantowania sobie możliwości pobytu na terytorium Polski, a także Unii Europejskiej oraz uniknięcia konsekwencji wydania wobec niej decyzji o zobowiązaniu do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu.

W ocenie Sądu powyższe ustalenie organu należało uznać za przedwczesne.

Zdaniem sądu Szef Urzędu rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym nie przeprowadził rzetelnie postępowania wyjaśniającego (art. 7 w zw. art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) i nie uzasadnił wydanej decyzji w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. Organ przystępując do rozpatrzenia środka zaskarżenia (odwołania) dokonuje oceny materiału dowodowego zebranego i rozpatrzonego przez organ pierwszej instancji oraz zbadania ustaleń poczynionych przez ten organ, a nadto rozpoznaje i rozstrzyga sprawę z uwzględnieniem i odniesieniem się do argumentacji strony zawartej w odwołaniu. W przypadku, gdy materiał dowodowy został w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji zebrany w sposób wyczerpujący, organ odwoławczy ma obowiązek dokonać ponownej jego oceny i wydać orzeczenie co do istoty sprawy, zaś w przypadku stwierdzenia braków w materiale, uprawnieniem organu odwoławczego jest uzupełnienie postępowania dowodowego w ramach art. 136 K.p.a. Wyniki poczynionych ustaleń faktycznych i prawnych organ odwoławczy powinien uzewnętrznić w uzasadnieniu wydanej decyzji, zawierającym jednoznaczne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o jej treści, tak aby przekonać stronę do swojej racji. Organ musi więc zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego, uzasadnić je jasno i należycie, a nadto w sposób wyczerpujący odnieść się do treści podnoszonych w środku zaskarżenia.

Szef Urzędu nie dokonał w postępowaniu odwoławczym wyczerpującej oceny materiału zgromadzonego w sprawie i wszechstronnego rozpoznania sprawy, które znalazłyby swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wprawdzie organ stwierdził, że stan faktyczny w zakresie negatywnej przesłanki do udzielenia zezwolenia został ustalony w wyniku postępowania dowodowego opartego na zgromadzonym materiale dowodowym, to jednak twierdzenie to nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji. W uzasadnieniu decyzji Szef Urzędu w rzeczywistości w sposób bardzo dokładny, opierając się niewątpliwie na części materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji, w tym dowodach dołączonych z postępowania dotyczącego zobowiązania do powrotu prowadzonego przez Komendanta Placówki Straży Granicznej, omówił zeznania skarżącej i jej męża. Wskazał na szereg rozbieżności wynikających z tych zeznań. Na tej podstawie, przeanalizowanej w zestawieniu z okolicznościami, w których skarżąca zawarła małżeństwo z obywatelem polskim i złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt, organ dokonał oceny o fikcyjności związku małżeńskiego i działaniu skarżącej zmierzającym do wprowadzenia w błąd organu prowadzącego przedmiotowe postępowanie.

Należy jednak zwrócić uwagę, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest bardzo obszerny i nie składa się wyłącznie z zeznań skarżącej i jej męża, składanych kilkukrotnie w obu prowadzonych postępowaniach administracyjnych (o udzielenie zezwolenia i o zobowiązanie do powrotu), ale też z wyników wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w lutym 2017 r. i czerwcu 2017 r. m.in. w miejscu zamieszkania i pracy skarżącej, jak też z rozmów przeprowadzonych z osobą wynajmującą mieszkanie mężowi skarżącej (k. 132, k. 68), czy jego siostrą ( k. 70). Ważnym elementem materiału dowodowego są także protokoły z przesłuchania w charakterze świadków córki (k. 151 – 152) i zięcia (k. 149 – 150) skarżącej oraz osoby od której skarżąca wynajmuje mieszkanie, z którą również współpracuje na co dzień ( k. 147 – 148).

Organ odwoławczy dokonując ustaleń faktycznych pominął dużą część materiału dowodowego i nie przedstawił ani oceny o jego przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy, ani argumentacji z której wynikałoby, że dowody te nie mogły mieć dla sprawy znaczenia, jak też co stanowiło podstawę takiego wnioskowania. Nie dostrzegł, że ta część dowodów została nieoceniona również przez organ I instancji, który przeprowadzając postępowanie uznał za zasadne zgromadzenie tych właśnie dowodów.

To z pewnością dowody, które należało wziąć pod uwagę przy dokonywaniu oceny wiarygodności twierdzeń skarżącej i jej męża, że zawarty przez nich związek małżeński nie miał na celu obejścia przepisów ustawy. Bez odniesienia się do tych dowodów, nawet drobiazgowa analiza zeznań skarżącej i jej męża, logiczne wnioski wynikające z dostrzeżonych rozbieżności nie są wystarczające do przyjęcia, że stan faktyczny został ustalony w zakresie umożliwiającym rozstrzygnięcie sprawy. Organ powinien dokonać analizy wszystkich dowodów i ocenić czy zeznania świadków można uznać za wiarygodne, a także wystarczające do oceny, że związek małżeński nie jest fikcyjny. W zestawieniu z tymi dowodami należało skonfrontować twierdzenia skarżącej i jej męża i dopiero wówczas dokonać kompleksowej, rzetelnej i zgodnej z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oceny co do istnienia przesłanki fikcyjności związku małżeńskiego.

W prowadzonym postępowaniu organ II instancji wydał decyzję w oparciu o wybrane elementy materiału dowodowego, dokonując tym samym dowolnej jego oceny, czego rezultatem jest przedwczesna ocena o istnieniu negatywnej przesłanki uzasadniającej odmowę udzielenia zezwolenia i przedwczesne zastosowanie art. 165 ust. 1 ustawy.

Pominięcie dowodów, które w ocenie skarżącej mogły potwierdzać jej stanowisko w sprawie świadczy także o naruszeniu zasady zaufania do organu administracji publicznej i zasady przekonywania (art. 8 i art. 11 k.p.a.).

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną i dokona wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której wyniki przedstawi w uzasadnieniu decyzji.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.