Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 930/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 240  par. 1  pkt 4;  art. 200  par. 1,  art. 200  par. 2  pkt 1 w zw. z  art. 165  par. 5;  art. 123,  art. 210  par. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska (spr.), Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2008 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2006 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) oraz art. 233 § 1 pkt 1, art. 220 § 2 w związku z art. 13 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. B. (Skarżącego w niniejszej sprawie), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] października 2007 r., nr [...] ustalającą dla B. i S. B. wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2006.

Decyzja została oparta na następująco ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wójt Gminy O. decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] ustalił B. B. i S. B. – będącym właścicielami gruntu stanowiącego działkę ew. nr 623 o powierzchni 0,1600 ha w miejscowości A. – wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2006 w łącznej kwocie 555,00 zł. Do opodatkowania przyjęto grunt rolny o pow. 0,0684 ha (oznaczony w ewidencji gruntów jako łąki: Ł - klasa IV), od których podatek rolny naliczono w wysokości 3,00 zł oraz grunty pozostałe o pow. 0,0916 ha, od których naliczono podatek od nieruchomości w wysokości 100,76 zł. Ponadto do opodatkowania podatkiem od nieruchomości przyjęto budynek mieszkalny o pow. 180 m2 oraz pozostałe budynki o pow. 120 m2. W uzasadnieniu decyzji podano, że wysokość podatku ustalono na podstawie złożonej informacji (w sprawie podatku rolnego i od nieruchomości), danych z ewidencji gruntów, aktu notarialnego nr [...] z dnia [...] września 1997 r. oraz mapy ewidencyjnej wsi A. w skali 1:5000 oraz mapy zasadniczej w skali 1:1000.

W dniu 16 października 2007 r., S. B. złożył odwołanie od ww. decyzji, podnosząc, że jest właścicielem gruntów rolnych o pow. 0,0022 ha fizycznego oraz gruntów leśnych o pow. 0,5500 ha. Ponadto razem z żoną B. B. posiada grunty rolne o pow. 0,0684 ha fizycznego, budynek mieszkalny o pow. 180 m2, pozostałe budynki o pow. 120 m2 oraz grunty pozostałe o pow. 9126 m2. Jest także współwłaścicielem (2/3) wraz z siostrą H. S. (1/3) gruntów rolnych o pow. 1,8900 ha fizycznego, co jest równe 1,7635 ha przeliczeniowego. Wskazał, iż grunty stanowiące własność jego i żony stanowią gospodarstwo rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha, stąd też budynki gospodarcze służące działalności rolniczej, położone na tych gruntach, podlegają zwolnieniu z podatku od nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Podniósł, że gospodarstwo rolne stanowią grunty będące przedmiotem zarówno własności, jak i współwłasności, z powołaniem się w tym zakresie na mające znaczenie dla sprawy orzecznictwo sądów administracyjnych.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że podziela argumentację przedstawioną w odwołaniu odnośnie tego, że jeżeli współwłaściciele gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem rolnym oprócz tych gruntów są wyłącznymi właścicielami innych gruntów podlegających temu podatkowi, to powierzchnię obu gruntów sumuje się w celu zastosowania odpowiedniej stawki podatkowej.

Jednakże dla prawidłowego dokonania wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego dla opisanych wyżej nieruchomości (gruntowej i budynków) istotne znaczenie mają zapisy w ewidencji gruntów i budynków. Zarówno przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jak i przepisy ustawy o podatku rolnym jako podstawę do dokonania opodatkowania właściwym podatkiem uznają zapisy w ewidencji gruntów i budynków. W obecnym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, iż decydujące znaczenie dla wymiaru podatków lokalnych mają, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Na konieczność ustalenia charakteru gruntu na potrzeby opodatkowania w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów wskazuje bezpośrednio art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.), w których wymienia się ewidencję gruntów jako dokument rozstrzygający o klasyfikowaniu gruntów. Dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, stanowią one dowód tego co zostało w nich stwierdzone. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Podatnik kwestionując prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję, którym jest właściwy miejscowo starosta. Danych tych nie może zmieniać organ podatkowy. Jeżeli zatem z zapisów w ewidencji gruntów wynika, że w skład działki ewidencyjnej nr 623 położonej w miejscowości A., wchodzą łąki (Ł-IV) o pow. 0,0684 ha fiz. oraz tereny mieszkaniowe (B) o pow. 0,0916 ha, brak jest podstaw do przyjęcia, że wszystkie grunty na tych działkach są gruntami rolnymi i powinny podlegać opodatkowaniu wedle stawek przewidzianych dla podatku rolnego. Zgodnie z art. 1 ustawy o podatku rolnym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. W myśl art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przy czym opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Skoro zatem z ewidencji gruntów wynika, iż część nieruchomości o pow. 916 m2 stanowi tereny mieszkaniowe (B), a tak sklasyfikowany grunt nie podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym, zasadne było opodatkowanie tego gruntu podatkiem od nieruchomości wedle stawek dla gruntów pozostałych.

Jak wynika z mapy ewidencyjnej i mapy zasadniczej wsi A. oraz wyjaśnień organu I instancji budynki: mieszkalny o pow. 180 m2 i gospodarczy o pow. 120 m2 znajdują się w południowej części działki nr 623 na ogrodzonej posesji, który to teren w ewidencji gruntów i budynków został sklasyfikowany jako tereny mieszkaniowe.

Biorąc powyższe pod uwagę, słusznie organ I instancji opodatkował ww. budynki według stawek właściwych dla podatku od nieruchomości. Brak bowiem podstaw do uznawania, że część gruntu oznaczona w ewidencji gruntów jako tereny mieszkaniowe, wchodzi w skład gruntów rolnych powiększając jego normę obszarową. Jeżeli zatem na tej części gruntu znajdują się budynki gospodarcze, podlegają one opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, jako że nie mogą korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie. Zdaniem Skarżącego organ administracji samorządowej błędnie dokonał klasyfikacji budynku gospodarczego o pow. 120 m2 znajdującego się w południowej części działki nr 623. Organ sklasyfikował ten teren jako mieszkaniowy. Powyższy grunt wchodzi w skład gruntów rolnych powiększając jego normę obszarową. Budynek gospodarczy o pow. 120 m2 to stodoła wybudowana w latach 70. Powyższy budynek przeznaczony jest na cele gospodarstwa rolnego. Ponadto Skarżący podniósł, że z ewidencji gruntów wynika, iż działka nr 623 składa się z łąk oraz terenów mieszkaniowych. Brak jest podstaw do przyjęcia, że wszystkie grunty na tych działkach są gruntami mieszkaniowymi i powinny podlegać opodatkowaniu wedle stawek przewidzianych dla podatku od nieruchomości. Część ta podlega więc zwolnieniu przewidzianemu w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd administracyjny, zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej "ppsa"), na zasadzie kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, należy stwierdzić, iż doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa). Wskazać należy, że uchylenie decyzji lub postanowienia z uwagi na naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, następuje w wypadku stwierdzenia jednej z przesłanek tego wznowienia określonych w art. 145 § 1 pkt 1-8 i art. 145a § 1 k.p.a. albo w art. 240 § 1 pkt 1-8 Op. Dla uchylenia orzeczenia na podstawie wyjaśnianego przepisu nie ma także znaczenia, że zgodnie z art. 241 § 2 pkt 1 Op wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 240 § 1 pkt 4 Op następuje tylko na żądanie strony (por. wyrok SN z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200/01, OSNAPiUS 2003, nr 24, poz. 582; wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2157/06). Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyn określonych w art. 240 § 1 Op powoduje obowiązek uchylenia zaskarżonego aktu przez Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa bez względu na to, czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Uregulowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b cyt. ustawy ma bowiem na względzie ochronę obiektywnego porządku prawnego.

Ocena ta jest dokonywana na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Kontroli Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w sprawie ustalenia podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2006 r. za grunt stanowiący działkę ew. nr 623 o powierzchni 0,1600 ha w miejscowości A. oraz budynki posadowione na tym gruncie.

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy o podatku rolnym – opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.

W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o podatku rolnym – podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi:

1) dla gruntów gospodarstw rolnych – liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego;

2) dla pozostałych gruntów – liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków.

Za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej (art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym).

Istotne znaczenie mają zatem dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Przepisy ustawy o podatku rolnym oraz ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wskazują bowiem wprost, że podstawę opodatkowania stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Przepisy te korespondują z przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne, która w art. 21 stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji i czynionych w niej zapisów reguluje rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454, ze zm.), zwane dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z § 67 tego rozporządzenia użytki gruntowe wykazywane w ewidencji dzielą się na następujące grupy: 1) użytki rolne; 2) grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione; 3) grunty zabudowane i zurbanizowane; 4) użytki ekologiczne, oznaczone symbolem złożonym z litery "E" oraz symbolu odpowiedniego użytku gruntowego określającego sposób zagospodarowania lub użytkowania terenu, np. E-Ws, E-Wp, E-Ls, E-Lz, E-N, E-Ps, E-R; 5) nieużytki, oznaczone symbolem – N; 6) grunty pod wodami; 7) tereny różne oznaczone symbolem -Tr.

Użytki rolne dzielą się natomiast na: 1) grunty orne, oznaczone symbolem – R; 2) sady, oznaczone symbolem złożonym z litery "S" oraz symbolu odpowiedniego użytku gruntowego, stanowiącego część składową oznaczenia klasy gleboznawczej gruntu, na którym założony został sad, np. S-R, S-Ł, S-Ps; 3) łąki trwałe, oznaczone symbolem – Ł; 4) pastwiska trwałe, oznaczone symbolem – PS; 5) grunty rolne zabudowane, oznaczone symbolem złożonym z litery "B" oraz symbolu odpowiedniego użytku gruntowego, stanowiącego część składową oznaczenia klasy gleboznawczej gruntu, na którym wzniesione zostały budynki, np. B-R, B-Ł, B-Ps; 6) grunty pod stawami, oznaczone symbolem – Wsr; 7) rowy, oznaczone symbolem – W (§ 68 ust. 1 rozporządzenia).

Z kolei grunty zabudowane i zurbanizowane dzielą się między innymi na tereny mieszkaniowe, oznaczone symbolem – B (§ 68 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia).

Podatnikami podatku rolnego są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami gruntów (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym). Zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy o podatku rolnym – jeżeli grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6. Jeżeli grunty, o których mowa w ust. 5, stanowią gospodarstwo rolne, obowiązek podatkowy ciąży na tej osobie będącej współwłaścicielem (posiadaczem), która to gospodarstwo prowadzi w całości (art. 3 ust. 6).

Oznacza to, że jeżeli grunty objęte ustawą o podatku rolnym (bez względu na to, czy stanowią gospodarstwo rolne, czy go nie stanowią) są współwłasnością lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym. Zasadą jest, że obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich tych podmiotach. Inaczej jest w przypadku tych gruntów będących gospodarstwem rolnym. Otóż wówczas obowiązek uiszczenia podatku ciąży na tej osobie będącej współwłaścicielem lub współposiadaczem, która to gospodarstwo prowadzi w całości.

Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty oraz budynki lub ich części. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 tej ustawy). Stosownie do treści art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej. Tylko zatem w przypadku, gdy budynek gospodarczy (jego część) posadowiony jest na gruntach gospodarstwa rolnego (użytkach rolnych lub gruntach zadrzewionych i zakrzewionych na użytkach rolnych) będzie on (jego część) zwolniony od podatku od nieruchomości. W celu ustalenia czy w sprawie ma zastosowanie powyższe zwolnienie koniecznym jest precyzyjne i jednoznaczne ustalenie położenia budynku gospodarczego służącego wyłącznie działalności rolniczej.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych.

W myśl zaś art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej osób, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. W myśl powołanego przepisu małżonkowie traktowani są jak inni współwłaściciele. Organ podatkowy obowiązany jest doręczyć małżonkom jedną odrębną decyzję na nieruchomość wspólną (wchodzącą w skład majątku małżeńskiego) jak i odrębną w przypadku odrębnej własności każdego z nich. W decyzji wymiarowej dotyczącej nieruchomości wspólnej powinni być wykazani oboje małżonkowie jako podatnicy, zaś podatek w jednej kwocie i każdy z małżonków winien otrzymać decyzję (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 244/06).

Zgodnie natomiast z art. 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). W myśl zaś art. 6c ust. 2 tej ustawy łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę (art. 6c ust. 2 tej ustawy).

Pobieranie należnego zobowiązania podatkowego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, ustalanego w jednej decyzji (nakazie płatniczym), jest możliwe wyłącznie w stosunku do osób fizycznych, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku rolnym oraz jednocześnie w podatku od nieruchomości lub podatku leśnym. Jednocześnie przedmioty opodatkowania (np. grunt - użytek rolny i budynki, grunt - użytek rolny i las) muszą być położone na terenie tej samej gminy (miasta). Nie można wydać i doręczyć decyzji na tzw. łączne zobowiązanie pieniężne, jeśli nie występuje podatek rolny i jeszcze co najmniej jeden z podatków (od nieruchomości lub leśny albo oba na raz).

Jeżeli natomiast łączne zobowiązanie pieniężne jest należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność osób fizycznych (np. małżonków) to łączne zobowiązanie pieniężne ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym). Organ podatkowy obowiązany jest więc wydać jedną odrębną decyzję na nieruchomość wspólną (wchodzącą w skład majątku małżeńskiego) jak i odrębną w przypadku odrębnej własności każdego z nich. Innymi słowy jeżeli małżonkowie są współwłaścicielami nieruchomości podlegającej opodatkowaniu podatkiem rolnym oraz podatkiem od nieruchomości, a jedno z małżonków jest właścicielem jeszcze innych nieruchomości podlegających opodatkowaniu tymi podatkami – organ obowiązany jest wydać odrębną decyzję dotyczącą nieruchomości stanowiącej współwłasność oraz odrębną dotyczącą nieruchomości stanowiących własność tylko jednego z małżonków. W przypadku gdy część gruntów stanowiących współwłasność to grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego okoliczność ta uwzględniana jest przy ustalaniu właściwej stawki podatkowej.

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z zapisów w ewidencji gruntów, w skład przedmiotowej działki ewidencyjnej nr 623 położonej w miejscowości A., wchodzą łąki (Ł-IV) o pow. 0,0684 ha fiz. oraz tereny mieszkaniowe (B) o pow. 0,0916 ha. Grunt ten oraz posadowione na nim budynki stanowią współwłasność małżonków B. B. i S. B.. Niewątpliwie istniała więc współwłasność łączna małżonków w stosunku do nieruchomości stanowiących przedmiot opodatkowania, a tym samym stanowiła ona odrębny przedmiot opodatkowania.

Ponadto jak wynika z akt sprawy decyzja Wójta Gminy O. ustalająca łączne zobowiązanie pieniężne wystawiona została na oboje małżonków B. B. i S. B.. Niewątpliwie stronami tego postępowania byli więc oboje małżonkowie. Wnosząc zaś odwołanie od tej decyzji S. B. nie wskazał, że występuje także jako pełnomocnik B. B.. W aktach brak też dokumentu pełnomocnictwa, z którego wynikałoby, że S. B. został upoważniony przez żonę do działania w jej imieniu. Oznacza to, że organ odwoławczy winien zapewnić czynny udział w postępowaniu nie tylko Skarżącemu, ale także jego żonie. Powyższe wynika z ustanowionej w art. 123 Op ogólnej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, zgodnie z którą organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.

Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ani nie zawiadomiło B. B. o wniesieniu przez S. B. odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, ani nie zawiadomiło jej o toczącym się postępowaniu odwoławczym, ani też nie doręczyło jej decyzji drugoinstancyjnej. Z treści tej decyzji oraz zwrotnego potwierdzenia jej odbioru wynika, że została ona wysłana i doręczona jedynie S. B..

Powyższe dowodzi zdaniem Sądu, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie zapewniło stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, co stanowi naruszenie art. 123 Ordynacji podatkowej, statuującego zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. Udział "w każdym stadium postępowania" dotyczy zarówno postępowania w pierwszej, jak i w drugiej instancji. Naruszenie tego przepisu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy miało wpływ na wynik sprawy i treść rozstrzygnięcia, czy też nie, bowiem sam brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu lub jego stadium stanowi dostateczną formalną podstawę do wznowienia. Przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej jest spełniona zarówno wtedy, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i wtedy, gdy nie brała udziału w postępowaniu odwoławczym lub w niektórych czynnościach istotnych dla rozstrzygnięcia. Natomiast brak winy ("nie z własnej winy") ma miejsce m.in. wówczas, gdy organ administracji nie zawiadamia strony o przeprowadzanych dowodach, o możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, by okoliczność faktyczną można było uznać za udowodnioną, czy też z całokształtem zebranego materiału dowodowego, bądź o środku odwoławczym wniesionym przez innego uczestnika postępowania.

Zważyć również należało, że zgodnie z art. 200 § 2 pkt 1 w związku z art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej w sprawach ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami są ustalane corocznie, organ podatkowy nie ma obowiązku wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego – jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie.

Powyższe uregulowanie nie powinno mieć jednak zastosowania w sprawie, w której w związku z kwestionowaniem przez stronę ustaleń dokonanych przez organ – prowadzone jest postępowanie dowodowe, w wyniku którego do akt załączane są przez organ dowody, mające w ocenie organu istotne znaczenie dla ustalenia tego zobowiązania podatkowego. W takiej sytuacji organ winien wyznaczyć stronom tego postępowania siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Zgodnie z ogólną zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, ustanowioną w art. 123 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe obowiązane są przed wydaniem decyzji umożliwić stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. Gwarancją realizacji powyższej zasady jest wprowadzenie warunku, od spełnienia którego uzależnione jest uznanie przez organ podatkowy okoliczności faktycznej za udowodnioną. Zgodnie z art. 192 Ordynacji podatkowej okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Organ podatkowy obowiązany jest więc umożliwić stronie wypowiedzenie się co do przeprowadzonych dowodów.

W rozpoznawanej sprawie – jak wynika z nadesłanych akt – w toku przeprowadzonego postępowania materiał dowodowy został uzupełniony o uznane przez organy obu instancji za istotne w sprawie mapy tj. o mapę ewidencyjną i mapę zasadniczą wsi A.. Mapy te stanowiły podstawę do ustalenia przez organy, że budynek gospodarczy o pow. 120 m2 posadowiony jest na gruntach zaklasyfikowanych jako mieszkaniowe. Jednakże ani organ I instancji przed wydaniem decyzji nie wyznaczył stronom siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, ani też uchybienia tego nie konwalidował organ odwoławczy. W konsekwencji ani S. B. ani też jego żona B. B. nie mieli możliwości zapoznania się z tym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do tego materiału.

Zważyć również należało, że stosownie do treści art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej organy podatkowe obowiązane są powołać podstawę prawną decyzji. Powołanie podstawy prawnej decyzji podatkowej powinno polegać na dokładnym wskazaniu ściśle określonych przepisów według stanu prawnego z daty wydania decyzji, a także samego aktu normatywnego oraz źródła jego publikacji. W przypadku gdy artykuł zawiera ustępy lub punkty, organ winien dokładnie powołać przepis, który ma zastosowanie w danej sprawie, a więc wskazać nie tylko numer artykułu, ale także odpowiedni ustęp lub punkt. Jeżeli stosowany akt był nowelizowany, wówczas niezbędne jest podanie zarówno miejsca publikacji jego pierwotnego tekstu, jak i miejsca publikacji wszystkich zmian, które nastąpiły do daty wydania decyzji (por. J. Borkowski, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa ... , s. 690). Ograniczenie się – tak jak uczynił to organ I instancji – do wskazania art. 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym nie spełnia tego wymogu. Przypomnieć należy, że wspomniany 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym stanowi jedynie, że osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). Przepis ten nie stanowił zatem jedynej podstawy prawnej wydania decyzji.

Organ II instancji również nie konwalidował tej wadliwości. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazał bowiem jedynie art. 233 § 1 pkt 1 art. 220 § 2 w związku z art. 13 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oraz przepisy ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, nie wywiązał się z tego obowiązku. W rozpoznawanej sprawie nie został zatem spełniony także wskazany w art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej wymóg wskazania w decyzji podstawy prawnej.

W tym stanie rzeczy wypowiadanie się co do pozostałych zarzutów skargi, byłoby przedwczesne, bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. obowiązane będzie ponownie, z udziałem B. B., rozpoznać odwołanie Skarżącego, umożliwiając stronom zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenie się co do tego materiału.

Z uwagi na powyższe, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.