Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2303/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.141 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 162
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędzia NSA (del.) Danuta Małysz, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 69/10 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 16 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) przyznaje od Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – na rzecz adwokata M. D. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych powiększoną o należny podatek VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, 3) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 69/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 16 listopada 2009 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym.

Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2009 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w G., po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, odmówił wydania zaświadczenia na dzień 21 sierpnia 2009 r. o treści żądanej przez stronę z uwagi na fakt, iż podatnik posiada zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług.

Pismem z dnia 31 sierpnia 2009 r. podatnik wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Następnie pismem z dnia 1 września 2009 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wniosku podatnik wskazał, że uchybienie terminu nastąpiło z uwagi na zły stan zdrowia, tj. silne bóle zamostkowe i potężne ciśnienie. Wskazał, że przedmiotowa sprawa ma dla niego istotne znaczenie bowiem kwestionuje jego zadłużenie. Zaznaczył, że jego wniosek został załatwiony pobieżnie, bez pełnej oceny materiału dowodowego.

Dyrektor Izby Skarbowej w G., działając na podstawie art. 163 § 2 w zw. z art. 162 i art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako: Ordynacja podatkowa), wydał postanowienie z dnia 16 listopada 2009 r., w którym odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w G. z dnia 21 sierpnia 2009 r.

W tym samym dniu organ odwoławczy, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 12 i art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby Skarbowej podał, że postanowienie Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w G. zostało doręczone A. B. 24 sierpnia 2009 r. Zgodnie z zawartym w postanowieniu prawidłowym pouczeniem, stronie przysługiwało od niego zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w G. – za pośrednictwem Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w G. - w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Powołując się na treść art. 12 Ordynacji podatkowej wskazał, że termin ten upłynął zatem dnia 31 sierpnia 2009 r., zaś zażalenie na postanowienie zostało wniesione w dniu 1 września 2009 r., a więc z jednodniowym uchybieniem terminu. Dyrektor Izby Skarbowej w G. stwierdził, iż samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą, przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Obowiązkiem strony jest bowiem w takich przypadkach uprawdopodobnienie, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu, co stanowi konieczną przesłankę przewidzianą w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej , którą należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Zdaniem organu o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że twierdzenie podatnika, że nie mógł wysłać napisanego już zażalenia z powodu silnego bólu i wysokiego ciśnienia nie potwierdza braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia, bowiem w złożonym wniosku strona nie wykazała, że dopełniła należytej staranności w celu złożenia przedmiotowego zażalenia. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swego stanowiska, a przecież mogła dnia 31 sierpnia 2009 r. chociażby poprosić inną osobę o nadanie w urzędzie pocztowym napisanego już zażalenia.

Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając mu błędną interpretację: art. 163 § 2 w zw. z art. 162 i art. 216 Ordynacji podatkowej, a także art. 12 Ordynacji podatkowej, wskazując na chorobę, która objawiała się gorączką ok. 39º C, co uniemożliwiło skarżącemu dochowanie terminu do złożenia zażalenia. Zdaniem skarżącego powyższa okoliczność wskazuje na brak zawinienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia 17 maja 2010 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczas przedstawione wnioski i twierdzenia. Powołując się na treść art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnik strony wskazał, że na skarżącym spoczywał obowiązek jedynie uprawdopodobnienia okoliczności uchybienia terminowi do złożenia zażalenia a nie udowodnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny - oddalając skargę – podkreślił, że konieczność uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, o której mowa w art. 162 Ordynacji podatkowej, oznacza, że przeszkoda była niezależna od strony i istniała ona przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ogólne twierdzenie, że przyczyną uchybienia terminu była nagła choroba podatnika nie może być wystarczającą argumentacją na wykazanie braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Sąd podkreślił, powołując się na orzecznictwo administracyjne, że nawet choroba poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu (wyrok NSA z dnia 10 marca 1998 r., I SA/Po 865/97).

Dyrektor Izby Skarbowej – w ocenie Sądu - prawidłowo ocenił, że skarżący nie wykazał, aby dołożył należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (złożenia zażalenia ), uznając, że przytoczona przez niego argumentacja nie wskazuje na istnienie niezawinionej przyczyny uchybienia terminu. Okoliczności faktyczne sprawy nie wskazują bowiem na to, że skarżący użył możliwie największego wysiłku umożliwiającego zachowanie terminu do wniesienia zażalenia, w szczególności aby wskutek "ataku" choroby podjął jakiekolwiek próby złożenia zażalenia przy pomocy innych osób. Uprawdopodobnienie jest wprawdzie środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale zadaniem strony jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej z pewnością co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń.

W skardze kasacyjnej skarżący, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), zarzucił powyższemu orzeczeniu naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 21 sierpnia 2009 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia, nastąpiło z winy skarżącego podczas, gdy skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy.

Wskazując na powyższy zarzut pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że koszty te nie zostały do chwili obecnej uiszczone w całości, ani w części, i że jest podatnikiem VAT.

Odpowiadając na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Brak było dostatecznych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej: w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Uprawdopodobnienie oznacza ustalenie określonego faktu (zdarzenia czy też okoliczności) na podstawie wiarygodnych środków dowodowych, pozwalających na uzyskanie przekonania organu podatkowego o zgodności dowodzonych faktów z rzeczywistością. Uprawdopodobnienie należy zatem rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie danego faktu jest wysoce prawdopodobne. Uprawdopodobnienie nie prowadzi do pewności, lecz jedynie daje lub wskazuje na prawdopodobieństwo istnienia lub nieistnienia danego faktu. Uprawdopodobnienie polega na wykorzystaniu środków dowodowych w celu stworzenia większego lub mniejszego stopnia prawdopodobieństwa, niedającego pewności, lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danych faktach. Nie może ono jednak opierać się wyłącznie na twierdzeniach zainteresowanego, które powinny zostać uwiarygodnione za pomocą określonych środków dowodowych (A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2004 r., s. 220 – 221).

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie zostało zakwestionowane zarzutem kasacyjnym naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wynika, że skarżący w postępowaniu administracyjnym tłumaczył uchybienie terminu do wniesienia zażalenia: "złym stanem zdrowia, to jest silnymi bólami zamostkowymi i potężnym ciśnieniem". W skardze do Sądu pierwszej instancji, natomiast, strona skarżąca twierdziła, że uchybiła przywoływanemu terminowi z powodu: "choroby, która objawiała się gorączką około 39 stopni Celsjusza". Niekonsekwencja, a co najmniej brak precyzji we wskazaniu przyczyny uchybienia terminu nie nadaje twierdzeniom skarżącego niezbędnego stopnia prawdopodobieństwa.

Ze skargi kasacyjnej nie wynika też uprawdopodobnienie, że żadna osoba trzecia nie mogła pomóc skarżącemu w terminowym wniesieniu zażalenia. Skarga ta stanowi w istocie rzeczy wyłącznie powtórzenie stanowiska skarżącego i nie wskazuje na jakiekolwiek dowody, za pomocą których można by ocenić, że twierdzenia zainteresowanego zostały nimi uwiarygodnione.

Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaną skargę kasacyjną oddalił.

Ustanowionemu z urzędu adwokatowi przyznano wynagrodzenie na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.). Z uwagi na trudną sytuację finansową skarżącego, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.