Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 635/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 150 § 1 pkt 1 i § 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 145 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 26 lipca 2022 r., nr SKO.418.3.2022 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżącego A.B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 635/22

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi A. B. (dalej: zobowiązany/skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO) z [...] lipca 2022 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy L. z [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Z akt sprawy wynika, że wobec zobowiązanego prowadzona jest egzekucja administracyjna przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. na podstawie tytułu wykonawczego z 24 listopada 2021 r. nr [...], wystawionego w związku z brakiem uregulowania przez zobowiązanego należności wynikających z decyzji Wójta Gminy L. z [...] stycznia 2021 r., nr [...], ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r. Z uwagi na zaległości w zapłacie raty II i III zobowiązania w terminach wskazanych w ww. decyzji do zobowiązanego skierowano upomnienia, które zostały przez stronę odebrane (25 czerwca 2021 r. i 30 października 2021 r.). Brak zapłaty powyższych rat był podstawa do wystawienia w dniu 24 listopada 2021 r. tytułu wykonawczego nr [...] na kwotę należności głównej w wysokości 512 zł oraz koszty upomnienia w wysokości 23,20 zł i przekazania go do realizacji organowi egzekucyjnemu.

W piśmie z 29 kwietnia 2022 r. zobowiązany zgłosił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego i wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] czerwca 2022 r., nr [...], Wójt Gminy L. oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] z 24 listopada 2021r. oraz uznał za bezzasadne pozostałe dwa postulaty tj. "uczynienie przedmiotem rozpoznania skargi należącej do każdego organu według jego właściwości" i "wszczęcie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia kto, gdzie i kiedy jeszcze się pomyli".

Organ I instancji stwierdził, że zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest niezasadny. Wskazał, że w świetle brzmienia art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.), pojęcie "nieistnienia obowiązku" oznacza sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał lub wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie.

Zdaniem organu I instancji, taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła. Organ I stwierdził, że decyzja Wójta Gminy z [...] stycznia 2021r. ustalająca wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r. została po dwukrotnym awizowaniu zwrócona do nadawcy w dniu 20 lutego 2021r. z adnotacją opatrzoną podpisem zobowiązanego o odmowie przyjęcia przesyłki. Wskazał, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz.1540 z późn. zm., dalej: O.p.), jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma doręczanego mu w sposób określony w art. 144 § 1 pkt 1, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją pozostawia się w aktach sprawy. W przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. W związku z tym, decyzję uznano za doręczoną w dniu 20 lutego 2021r. nieuregulowanie należności raty II i III zobowiązania, mimo dwukrotnego upomnienia, skutkowało wystawieniem tytułu wykonawczego w dniu 24 listopada 2021r. i wyegzekwowanie obowiązku nim objętego.

Pozostałe zaś podniesione przez zobowiązanego okoliczności organ uznał za bezzasadne z uwagi na brak możliwości ich zakwalifikowania do przyczyn wskazanych enumeratywnie w art. 33 u.p.e.a.

Na powyższe postanowienie organu I instancji zobowiązany złożył zażalenie, po rozpatrzeniu którego, powołanym na wstępie postanowieniem, SKO utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia, SKO przywołało brzmienie art. 150 O.p. i stwierdziło, że decyzja Wójta Gminy z [...] stycznia 2021r. została skutecznie doręczona zobowiązanemu 20 lutego 2021 r. - zgodnie z art. 150 § 4 O.p. Dlatego, zdaniem organu II instancji, zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] z 24 listopada 20121r. słusznie uznano za nieuzasadniony. Obowiązek ciążący na zobowiązanym określony w ww. tytule wykonawczym był wymagalny w dacie wszczęcia egzekucji i został wyegzekwowany przez organ egzekucyjny.

Na powyższe postanowienie organu odwoławczego zobowiązany złożył skargę do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. stanowi "wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b", zatem błędnie organy uznały, że w art. 33 tej ustawy ustawodawca określił wszystkie możliwe zarzuty.

Ponadto zdaniem skarżącego błędnie uznano, powołując się na fikcję prawną, że adresat przesyłki odmawiając jej odbioru, odebrał przesyłkę. Zarzucił również, że SKO nie rozpoznało merytorycznie całości sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, gdyż niezależnie o podniesionych w niej zarzutów , zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 upea podniesiony przez dłużnika jest słuszny.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z cytowanym w zaskarżonym postanowieniu przepisem art. 150 § 1 O.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149:

operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.

Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2 O.p.).

W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art.150 § 3 O.p.).

W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4 cyt. ustawy).

Z ww. przepisu wynika fikcja prawna, która nakazuje przyjąć, że pismo dotarło do rąk adresata i w ten sposób doręczenie zostało dokonane. Przestaje ona obowiązywać gdy wyeliminowana zostałaby podstawa faktyczna, która posłużyła do jej zbudowania w procesie stosowania prawa.

Wzmiankowany § 1 tego artykułu zakreśla czternastodniowy termin przechowywania pisma.

W rozpoznawanej sprawie z adnotacji na druku potwierdzenia odbioru wynika, że skierowane do skarżącego pismo - decyzja Wójta Gminy z [...] stycznia 2021r.- było awizowane po raz pierwszy 10 lutego 2021 r. Powinno zatem być przechowywane przez operatora pocztowego do 24 lutego 2021 r. włącznie.

Tymczasem jak wynika z ww. adnotacji na druku potwierdzenia odbioru, w dniu 20 lutego 2021 r. pismo zostało już zwrócone nadawcy jako niepodjęte w terminie. Należy zatem stwierdzić, że przedmiotowa przesyłka została zwrócona nadawcy o cztery dni za wcześnie.

Jednocześnie organy obu instancji nieprawidłowo stwierdziły, że adresat przesyłki – skarżący odmówił jej przyjęcia i na tej podstawie wyciągnęły nieuprawniony wniosek o doręczeniu przesyłki w dniu 20 lutego 2020 r.

Jak już wskazano, z adnotacji na druku potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej ww. decyzję z [...] stycznia 2021r., wynika, że adresat nie podjął przesyłki w dacie 20 lutego 2021 r., nie zaś – jak twierdzą organy – odmówił przyjęcia przesyłki.

Opisane powyżej uchybienia związane z doręczeniem decyzji z [...] stycznia 2021r. stanowią naruszenie art. 150 § 1 pkt 1 i § 4 O.p., przesyłka została bowiem zwrócona adresatowi przed upływem czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 150 § 1 O.p. i nieprawidłowo przyjęto fikcję prawną doręczenia w dniu 20 lutego 2020 r., błędnie przyjmując, że skarżący odmówił w tej dacie przyjęcia przesyłki.

Z przedstawionych względów, Sąd uznał, że decyzja wymiarowa w oparciu o którą wystawiono tytułu wykonawczy stanowiący podstawę prowadzenia wobec skarżącego egzekucji administracyjnej, nie została prawidłowo doręczona, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego.

W orzecznictwie przyjmuje się, że adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2011 r., II GSK 1761/11).

Każdy zaś przypadek naruszenia przez organ obowiązków doręczenia pisemnej decyzji stronie winien być oceniany przez sąd indywidualnie, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki postępowania, okoliczności sprawy, oraz ewentualnych skutków procesowych dla podmiotu będącego adresatem decyzji, które to skutki spowodowane zostały nieprawidłowym doręczeniem decyzji lub brakiem jej doręczenia. Należy przy tym unikać wszelkiego rodzaju automatycznej oceny, sprowadzającej się do zastosowania ogólnych reguł postępowania bez względu na specyfikę danego postępowania (por. postanowienie NSA z 25 maja 2011 r., II GSK 816/11).

W przekonaniu Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, należy uznać, że skarżący został pozbawiony możliwości zapoznania się z treścią decyzji ustalającej mu wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r. i ewentualnego jej zaskarżenia. W konsekwencji przedwcześnie doszło do egzekucji określonego w niej obowiązku. Powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio determinowało treść zaskarżonego postanowienia, dlatego Sąd uznał za zasadne wyeliminowanie go z obrotu prawnego, jako mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Z przedstawionych względów na podstawie art. 145 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: P.p.s.a.), orzeczono jak w sentencji.

Ponieważ podlegająca wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym decyzja nie weszła do obrotu prawnego należało uznać, że obowiązek podlegający wykonaniu nie istnieje.

Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego, które stanowi uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 100 zł.