Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1470/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia WSA del. Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1780/18 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Środowiska z dnia 12 kwietnia 2018 r. nr DZŚ-III.404.29.2018.MW w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. G. na rzecz P. S.A. z siedzibą w K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 29 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. IV SA/Wa 1780/18 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Środowiska z 12 kwietnia 2018 r. nr DZŚ-III.404.29.2018.MW w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego 1. uchylił zaskarżoną decyzję; 2. zasądził od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego P. S.A. z siedzibą w K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 20 lipca 2007 r. wpłynął do organu wniosek K.G. o nałożenie obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego dla linii energetycznej przebiegającej przez jego nieruchomości.

Decyzją z 20 kwietnia 2009 r., nr DROŚ.P.OP.RN.7657-1-10/08/09, Marszałek Województwa Pomorskiego odmówił nałożenia obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego na P. sp. z o. o.

Od decyzji tej odwołał się K.G.

Minister Środowiska decyzją z 9 kwietnia 2010 r., nr DIŚ-OA-H-47/3559/09/10/MW uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie przed tym organem.

Na skutek zaskarżenia tej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1345/10, uchylił decyzję Ministra.

Minister ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z 25 maja 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa Pomorskiego.

Na skutek zaskarżenia tej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1263/11, oddalił skargę.

Od wyroku WSA skargę kasacyjną wywiódł K.G.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1568/12, uchylił zaskarżony wyrok w zakresie pkt 1 oraz uchylił decyzję Ministra Środowiska z dnia 25 maja 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Marszałek Województwa Pomorskiego rozpatrując – na skutek wyroku NSA – wniosek K.G. z 20 lipca 2007 r., decyzją z 30 stycznia 2015 r., nr DROŚ-SO.7032.1.14.2014.RN nałożył z urzędu na P. S.A. z siedzibą w K. obowiązek wykonania przeglądu ekologicznego dla oddziaływania na środowisko (w tym na zdrowie ludzi) linii elektroenergetycznej 400 kV [...] przebiegającej w rejonie nieruchomości: przy ul. Z., działka nr [...] obręb [...] w G., należącej do K.G., w zakresie natężenia pól elektromagnetycznych oraz natężenia hałasu pochodzących od ww. linii elektroenergetycznej; stwierdził, że przegląd ekologiczny powinien zawierać informacje, o których mowa w art. 238 pkt 1 a, b, d, e, f, pkt 2, pkt 3, pkt 4, pkt 5, pkt 6, pkt 7 ustawy Prawo ochrony środowiska; zobowiązał P. S.A. w K. do przedłożenia przeglądu ekologicznego organowi w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść uzasadnienia wyroku NSA i stwierdził, że zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy Prawo ochrony środowiska pod pojęciem oddziaływania na środowisko rozumie się również oddziaływanie na zdrowie ludzi.

Na skutek rozpatrzenia odwołania spółki P. S.A. z siedzibą w K., Minister Środowiska zaskarżoną decyzją uchylił decyzję Marszałka Województwa Pomorskiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzja ta, na skutek jej zaskarżenia do WSA w Warszawie, została wyrokiem z 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3542/15, uchylona. Sąd wskazał jakie okoliczności organ winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją z 12 kwietnia 2018 r., nr DZŚ-III.404.29.2018.MW, Minister Środowiska utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa Pomorskiego z 30 stycznia 2015 r. (nr DROŚ-S0.7032.1.14.2014.RN) w przedmiocie nałożenia na P. S.A. z siedzibą w K. obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego dla oddziaływania na środowisko (w tym zdrowie ludzi) linii elektroenergetycznej 400 kV [...], przebiegającej przez nieruchomość przy ulicy Z. [...], działka nr [...], obręb [...] w G. w obrębie posesji i nieruchomości należących do K.G., w zakresie natężenia pól elektromagnetycznych oraz natężenia hałasu pochodzących od wyżej wymienionej linii elektroenergetycznej.

Decyzja ta stała się przedmiotem zaskarżenia do Sądu I instancji. W skardze na wskazaną decyzję Ministra Środowiska z 12 kwietnia 2018 r., nr DZŚ-III.404.29.2018.MW skarżąca Spółka zarzuciła:

I. rażące naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. poprzez:

- zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie ustalenia aktualnego stanu zdrowia wnioskodawcy i jego rodziny oraz oparcie ustaleń, niekorzystnych dla skarżącego, na twierdzeniach i dokumentach dotyczących stanu zdrowia wnioskodawcy i członków jego rodziny pochodzących z lat 2000-2002, a także bezpodstawne pominięcie wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii specjalisty z zakresu wpływu pól elektromagnetycznych oraz hałasu emitowanego przez linie elektroenergetyczne na zdrowie ludzi;

- dowolne przyjęcie, niemające oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, że występuje okoliczność wskazująca na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, w sytuacji gdy przeprowadzone pomiary taki niekorzystny wpływ wykluczyły;

- brak weryfikacji twierdzeń wnioskodawcy, którym skarżący stanowczo zaprzecza, co do negatywnego wpływu przedmiotowej linii elektroenergetycznej na zdrowie ludzi oraz dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę na uzasadnienie tych twierdzeń;

- niewystarczające uzasadnienie decyzji, niespełniające wymogów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a.;

- naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a mianowicie zasady działania na podstawie przepisów prawa, zasady podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zasady uwzględniania słusznego interesu strony;

b) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania - wyrażonych w wyrokach wydanych w niniejszej sprawie: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1568/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1263/11 oraz z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3542/15;

II. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 237 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm., dalej: p.o.ś.) przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nałożeniu na skarżącego obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego pomimo braku przesłanki określonej w tym przepisie, to jest okoliczności wskazującej na możliwość negatywnego oddziaływania linii elektroenergetycznej na środowisko.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie.

Sąd I instancji, uchylając zaskarżoną decyzję, w uzasadnieniu wyroku z 29 listopada 2018 r. wskazał, że sprawa ta była już wcześniej rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 15 kwietnia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 3542/15 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Środowiska.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Dotyczy to oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 kwietnia 2016 r., którymi organ administracji, a następnie sąd rozpoznający niniejszą skargę miał obowiązek się podporządkować.

Mając na względzie powyższe, Sąd I instancji uznał że obecnie poddana sądowej kontroli decyzja narusza omówiony przepis art. 153 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie organ nie wypełnił bowiem zaleceń zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 15 kwietnia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 3542/15.

Według Sądu I instancji, organ zastosował się do oceny Sądu, że zobowiązanie do sporządzenia przeglądu ekologicznego może być uzasadnione koniecznością sprawdzenia oddziaływania spornej linii na zdrowie ludzi oraz wskazał przyczyny, dla których organ uznał, że w konkretnym przypadku, taka konieczność zachodziła, jednak pominął spoczywający na nim (i wyartykułowany w uzasadnieniu ww. wyroku) obowiązek wykazania przez podanie przyczyn uznania, dlaczego w konkretnym, ustalonym stanie faktycznym zachodzi konieczność nałożenia tego obowiązku i wykazania, że osiągnięcie celu, jakim jest udowodnienie negatywnego oddziaływania na środowisko, jest niemożliwe przy użyciu innych środków dowodowych. Jak wskazał bowiem WSA w Warszawie w omówionym wyroku – nieprzedstawienie takiej argumentacji powoduje, że podjęta decyzja ma charakter dowolny, szczególnie jeżeli podmiot zobowiązany do wykonania przeglądu – jak w niniejszej sprawie – podnosi argumentację przeciwną. Rolą organu jest zatem odniesienie się szczegółowe i wyczerpujące do argumentacji powołanej w toku postępowania zarówno przez wnioskodawcę jak i przez podmiot zobowiązany do sporządzenia przeglądu. Tego zaś organ zaniechał.

Konsekwencją tego zaniechania jest obarczenie zaskarżonej decyzji wadą powodującą konieczność jej uchylenia. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe rozważania, wywiąże się w wynikających z nich obowiązków oraz w oparciu o poczynione ustalenia dokona należytej (spełniającej wymagania k.p.a.) oceny, czy przywołane przez wnioskodawcę okoliczności, świadczące o oddziaływaniu przedmiotowej linii na zdrowie jego i jego żony, świadczą o wykazaniu możliwości negatywnego oddziaływania danej instalacji na środowisko. Przy tym organ będzie zobowiązany odnieść się do argumentacji i wniosków podnoszonych w toku postępowania przez P. S.A.

W skardze kasacyjnej K.G. reprezentowany przez r.pr. J.W., na podstawie art. 173 i art. 174 pkt. 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 p.p.s.a. przez błędne uznanie przez Sąd, że poddana ocenie decyzja Ministra Środowiska narusza przedmiotowy ww. przepis oraz przez błędne uznanie przez Sąd, że Minister Środowiska nie wypełnił zaleceń zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 15 kwietnia 2016r., sygn. akt. IV SA/Wa 3542/15;

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne uznanie, że Minister Środowiska nie odniósł się szczegółowo i wyczerpująco do argumentacji powołanej w toku postępowania zarówno przez wnioskodawcę, jak i przez podmiot zobowiązany, oraz by Minister Środowiska nie wskazał przyczyn konieczności nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego, jak również by Minister Środowiska nie wykazał, z jakich przyczyn nie jest możliwe osiągnięcie celu, jakim jest udowodnienie negatywnego oddziaływania na środowisko przy użyciu innych środków dowodowych;

3. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 237 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2013 r. poz. 1232 ze zm.) przez ich niewłaściwą wykładnię, a następnie i zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że sporządzenie przeglądu ekologicznego może być uzasadnione jedynie wówczas, gdy sporna linia oddziałuje negatywnie na zdrowie ludzi.

Wskazując na powyższe wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy "Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku" do ponownego rozpoznania (art. 185 § 1 p.p.s.a.); 2. zasądzenie o organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł; 3. rozpoznanie skargi na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że decyzja Ministra Środowiska nie naruszała przepisu 153 p.p.s.a., bowiem Minister Środowiska wypełnił wszelkie zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 3542/15. Minister Środowiska odniósł się szczegółowo i wyczerpująco do argumentacji powołanej w toku postępowania zarówno przez wnioskodawcę, jak i przez podmiot zobowiązany. Poza tym Minister Środowiska również wskazał przyczyny konieczności nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego, jak również wykazał, z jakich przyczyn nie jest możliwe osiągnięcie celu, jakim jest udowodnienie negatywnego oddziaływania na środowisko przy użyciu innych środków dowodowych, niż przegląd ekologiczny. Z postanowień art. 237 p.o.ś. wynika, że ustawową przesłanką nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego jest samo tylko powstanie możliwości negatywnego oddziaływania na środowisko, a więc nie chodzi o to, by skutek taki zaistniał. Zatem okolicznością wymagającą podkreślenia jest to, że przepis ten nie wymaga wystąpienia negatywnego oddziaływania, ale samej "możliwości" wystąpienia takich skutków. Oznacza to, iż do nałożenia obowiązku opracowania przeglądu ekologicznego będzie wystarczała sama możliwość zagrożeń. Natomiast potwierdzeniem lub zaprzeczeniem takiej opinii będą wnioski wypływające z samego przeglądu. Takie rozumienie treści ww. artykułu znajduje pełne potwierdzenie w orzecznictwie. Według skarżącego kasacyjnie, należy również nadmienić, że aby można było nałożyć obowiązek opracowania przeglądu ekologicznego zachodzi konieczność wystąpienia w obrocie prawnym "instalacji" w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.o.ś. Istnienie zatem konkretnej instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.o.ś. oraz wystąpienie w związku z jej funkcjonowaniem samej tylko możliwości negatywnego oddziaływania na środowisko rodzi po stronie organu administracyjnego obowiązek wydania decyzji nakazującej przeprowadzenia przeglądu ekologicznego. Przedstawione powyżej rozumienie treści art. 237 p.o.ś. w pełni koresponduje z celem przeglądu ekologicznego, którym jest potwierdzenie negatywnego oddziaływania na środowisko lub wykluczenie takiego oddziaływania oraz umożliwienie podjęcia działań zmierzających do usunięcia ujemnego oddziaływania na środowisko w przypadku jego wystąpienia. W niniejszym stanie rzeczy należy mieć również na uwadze, to, że negatywne oddziaływanie na środowisko nie wiąże się wyłącznie z ustaleniem czy dana instalacja przekracza lub nie przekracza określonych prawem wartości maksymalnych, jako bezpiecznych dla środowiska.

W okolicznościach niniejszej sprawy należy zważyć, iż już z obowiązujących przepisów prawa wynika, że mamy do czynienia z instalacją, która niejako już z samej swej definicji powoduje negatywne oddziaływanie na środowisko, o którym mowa w art. 237 p.o.ś. Obecnie obowiązujące przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r., w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.) w § 2 ust. 1 pkt 6 jednoznacznie uznają, że do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się stacje elektroenergetyczne lub napowietrzne linie elektroenergetyczne, o napięciu znamionowym nie mniejszym niż 220 kV, o długości nie mniejszej niż 15 km.

Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że linia energetyczna 400 kV [...] przebiegająca przez nieruchomość skarżącego jest właśnie taką instalacją, tj. instalacją zawsze mogącą znacząco oddziaływać na środowisko. W ten sam sposób taką linię energetyczną traktowało poprzednio obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). Już z samego faktu posadowienia na nieruchomości skarżącego instalacji mogącej zawsze znacząco oddziaływać na środowisko wynika zasadność przeprowadzenia przeglądu ekologicznego dla linii 400 kV [...].

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, należy wskazać, iż na obszarze na którym znajduje się linia napowietrzna 400 kV występują ptaki objęte ochroną gatunkową na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz. U z 2004 r., poz. 2237 tj.) np.: gągoł, perkoz dwuczuby, tracz nurogęś, a także ptaki wymienione w załączniku 1 Dyrektywy Ptasiej np. gęś biało czelna, łabędź czarnodzioby, żuraw zwyczajny. W odniesieniu zaś do płazów objętych na podstawie ww. rozporządzenia ochroną gatunkową w zasięgu inwestycji występują takie gatunki jak np. ropucha zielona, ropucha wodna, żaba trawna, żaba śmieszka. Dodatkowo na przedmiotowym obszarze występują również nietoperze, które, objęte są ścisłą ochroną gatunkową na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z 28 września w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz.U. z 2004 r, nr 220, poz. 2237). Linia elektroenergetyczna, a dokładnie pole elektromagnetyczne może oddziaływać na nietoperze. Wykazane jest, że w orientacji przestrzennej nietoperze wykorzystują pole magnetyczne ziemi, co może sugerować negatywny wpływ znacznych zakłóceń pola elektromagnetycznego na postrzeganie otoczenia przez nietoperze. Powyższe zatem w sposób jednoznaczny potwierdza, że istnienie linii napowietrznej 400 kV nie tylko ma możliwość negatywnego wpływu na środowisko, ale niewątpliwie wpływa ona negatywnie na to środowisko. Powyższe zostało w całości pominięte przez Sąd I instancji. Nadto należy również wskazać, że oddziaływanie pola elektrycznego o częstotliwości 50 Hz na organizm człowieka może być bezpośrednie lub pośrednie. Istnienie na nieruchomości linii energetycznej powoduje również utratę walorów estetycznych nieruchomości, albowiem ulega ona zeszpeceniu, gdyż linia taka wprowadza niewątpliwie zaburzenia w krajobrazie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania P. Spółka Akcyjna (dalej: Spółka) reprezentowana przez r.pr. M.W. wniosła o: 1) oddalenie skargi kasacyjnej; 2) zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w tej sprawie pomimo wniosku skarżącego kasacyjnie o rozpoznanie sprawy na rozprawie, sprawa została skierowania do rozpoznania na posiedzeniu na niejawnym, ponieważ Sąd uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm. – dalej: ustawa COVID-19).

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu.

Zarzuty skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnienie nie zasługują na uwzględnienie.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej.

Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że organ dopuścił się naruszenia art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.). Sprawa ta była już wcześniej rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 15 kwietnia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 3542/15 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Środowiska.

Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że poddana sądowej kontroli decyzja Ministra Środowiska z 12 kwietnia 2018 r., nr DZŚ-III.404.29.2018.MW narusza art. 153 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie organ nie wypełnił zaleceń zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 15 kwietnia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 3542/15. Minister pominął spoczywający na nim (i wyartykułowany w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z 15 kwietnia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 3542/15) obowiązek wykazania przez podanie przyczyn uznania, dlaczego w konkretnym, ustalonym stanie faktycznym zachodzi konieczność nałożenia tego obowiązku i wykazania, że osiągnięcie celu, jakim jest udowodnienie negatywnego oddziaływania na środowisko, jest niemożliwe przy użyciu innych środków dowodowych. W uzasadnieniu wyroku z 15 kwietnia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 3542/15 WSA w Warszawie wyjaśnił, że "Organ nakładając taki obowiązek powinien w uzasadnieniu decyzji wskazać, dlaczego w konkretnym, ustalonym stanie faktycznym zachodzi konieczność nałożenia tego obowiązku, podając szczegółowe przyczyny jego nałożenia oraz wykazać, iż osiągnięcie celu, jakim jest udowodnienie negatywnego oddziaływania na środowisko, jest niemożliwe przy użyciu innych środków dowodowych. Nieprzedstawienie takiej argumentacji powoduje, że podjęta decyzji ma charakter dowolny". W uzasadnieniu decyzji z 12 kwietnia 2018 r., nr DZŚ-III.404.29.2018.MW Minister Środowiska nie wskazał, dlaczego w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie zachodzi konieczność nałożenia tego obowiązku na Spółkę. Minister Środowiska w uzasadnieniu ww. decyzji nie podał szczegółowych przyczyn jego nałożenia oraz nie wykazał, że osiągnięcie celu, jakim jest udowodnienie negatywnego oddziaływania na środowisko, jest niemożliwe przy użyciu innych środków dowodowych. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że nieprzedstawienie takiej argumentacji powoduje, że podjęta decyzja ma charakter dowolny.

Zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1540/21). Zatem zarzut i argumentacja skargi kasacyjnej nakierowane na podważenie oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego muszą zostać uznane za nieskuteczne. Dokonana przez sąd ocena prawna ma na celu wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa oraz sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, natomiast wskazania co do dalszego postępowania zakreślają obszar działań organu w toku ponownego rozpoznania sprawy. Tak więc organ czy sąd pierwszej instancji, rozpoznając ponownie sprawę, nie powinien pominąć oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych we wcześniej wydanym wyroku w tej samej sprawie. Użyte w art. 153 p.p.s.a. pojęcie "orzeczenie" obejmuje zarówno sentencję, jak i uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. To w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, tj. ustalenie, co wziął pod uwagę sąd uwzględniając wniesioną skargę lub oddalając ją.

Z powodów wyżej opisanych bezzasadny jest także zarzut naruszenia prawa materialnego sformułowany w pkt 2. petitum skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na mocy art. 204 pkt 2 p.p.s.a.