Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2712/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 70
journal: Dz.U. 2007 nr 226 poz 1676
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych - tekst jednolity
article: art. 100 § 1
journal: Dz.U. 2001 nr 98 poz 1070
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA del. Janusz Furmanek Protokolant asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 330/12 w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia przysługującego przez okres jednego roku z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2012r. sygn. akt II SA/Wa 330/12 oddalił skargę J.A. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia przysługującego przez okres jednego roku z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

J.A. pełnił zawodową służbę wojskową w okresie od dnia 1 marca 2003 r. do dnia 31 sierpnia 2011 r., ostatnio na stanowisku sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...]. Po zniesieniu tego Sądu na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] został przeniesiony od dnia 2 lipca 2010 r. w stan spoczynku. Prezes Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...] decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] ustalił J.A. prawo do uposażenia w stanie spoczynku, którego płatnikiem od dnia 1 października 2010 r. jest wojskowy organ emerytalny w [...]. Następnie Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] ustalił J.A. nową wysokość uposażenia w stanie spoczynku od dnia 1 stycznia 2011 r. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] wypowiedział wyżej wymienionemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W następstwie powyższego został on zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 sierpnia 2011 r., wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego.

Wnioskiem z dnia 11 października 2011 r. J.A. wystąpił do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] o wypłatę, za okres od dnia 1 września 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r., jednorazowo z góry, świadczenia pieniężnego przewidzianego w art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) przysługującego żołnierzowi za okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wojskowej.

Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] odmówił przyznania w/w świadczenia.

Na skutek wniesienia przez J.A. odwołania od powyższej decyzji, sprawę rozpoznawał Minister Obrony Narodowej, który decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie K.p.a.), zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji podał, że wyżej wymieniony pełnił nieprzerwanie służbę wojskową przez 8 lat, 6 miesięcy i 1 dzień. Zgodnie z art. 96 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, prawo do żądanego świadczenia nabywa także żołnierz niespełniający wymogu posiadania 15 lat nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, jeżeli zwolnienie ze służby wojskowej nastąpiło w wyniku wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy. Oznacza to, że co do zasady spełnił on warunki wymagane do uzyskania prawa do przedmiotowego świadczenia. Wskazał jednak, że ustawodawca wprowadził przepisy wyłączające wypłatę powyższej należności w przypadku zbiegu z prawem do innych świadczeń. Z art. 96 ust. 3 powołanej ustawy wynika, iż świadczenie, o którym mowa w art. 95 pkt 1, nie może być wypłacane razem ze świadczeniem emerytalnym lub rentowym, przy czym wybór świadczenia należy do osoby uprawnionej. Tymczasem J.A. domaga się wypłaty zarówno świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 tej ustawy, jak i uposażenia sędziego w stanie spoczynku. Z literalnego brzmienia art. 96 ust.3 omawianej ustawy nie wynika, że pobieranie uposażenia sędziego w stanie spoczynku wyklucza możliwość wypłaty świadczenia przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Przy stosowaniu przepisów prawa administracyjnego nie należy ograniczać się jednak do wykładni językowej, lecz należy dążyć do rekonstrukcji celu, jaki zamierzał osiągnąć ustawodawca, wydając określony akt prawny.

Prawo do świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jest związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej, a nie ze sprawowaniem urzędu sędziego. Podobne w treści uregulowanie(tzn. uprawniające do otrzymywania całości uposażenia na ostatnio zajmowanym stanowisku, pomimo zaprzestania wykonywania obowiązków), dotyczące sędziów, jest zawarte w art. 100 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.). Regulacja dotycząca tylko sędziów jest jednak rozwiązaniem dalej idącym i korzystniejszym, ponieważ dopuszcza możliwość wypłaty świadczenia nie przez okres jednego roku, ale do ukończenia przez sędziego 65 roku życia. W ocenie Ministra Obrony Narodowej celem regulacji zawartej w art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych było niedopuszczenie do kumulowania korzyści finansowych w sytuacji wypłaty należności z budżetu państwa. Za wprowadzeniem ograniczenia w wypłacie tych należności, oprócz względów aksjologicznych, przemawiają także możliwości budżetu państwa. Ponieważ w przypadku sędziów – żołnierzy mamy do czynienia ze stosunkiem służbowym, regulowanym dwoma odrębnymi ustawami, należy dokonać wykładni systemowej przepisów. Ponadto organ emerytalny dokonuje wypłaty świadczeń na rzecz wnioskodawcy ze środków publicznych, musi zatem zbadać, czy wypłata ta ma prawne uzasadnienie.

Zgodnie z art. 32 § 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (t.j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676 ze zm.), sędzia, który nabył prawo do emerytury i prawo do uposażenia w stanie spoczynku musi dokonać wyboru, czy chce otrzymywać świadczenie emerytalne (lub rentowe), czy uposażenia w stanie spoczynku. Uprawniony jest zatem wniosek, że z punktu widzenia funkcji, jaką spełniają te świadczenia, ustawodawca postawił między nimi znak równości, dlatego też wyłączył możliwość ich kumulowania. Z tego względu brak w art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wyraźnego wskazania uposażenia w stanie spoczynku nie oznacza, że wolą ustawodawcy było dopuszczenie do zbiegu świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 tej ustawy, z uposażeniem sędziego w stanie spoczynku. Wręcz przeciwnie, biorąc pod uwagę, że świadczenia emerytalne oraz uposażenie w stanie spoczynku spełniają taką samą funkcję (tzn. zapewniają środki do utrzymania sędziego, który przestał być czynny), należy przyjąć, że powinny być one tak samo potraktowane w kontekście zasady niekumulowania świadczeń.

Ustawodawca ustanowił zasadę, że w przypadku zbiegu prawa do świadczeń emerytalnych lub rentowych z kilku tytułów, jak również w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń z innymi świadczeniami wypłacanymi z budżetu państwa, a wynikającymi ze stosunku służbowego, wypłacane jest tylko jedno z tych świadczeń. Wskazują na to wyraźnie powołane wyżej przepisy, jak również art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t.j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), art. 117 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), art. 100 powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, czy art. 3 ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o uposażeniu byłego prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 75, poz. 356 ze zm.). Odwołując się do wykładni systemowej, należy zastosować art. 2 Konstytucji RP, w którym jako dyrektywa, zarówno do stanowienia, jak i stosowania prawa, zostały wskazane zasady sprawiedliwości społecznej. Zdaniem Ministra Obrony Narodowej koniecznym staje się odwołanie do sprawiedliwości w jej aspekcie dystrybutywnym, który polega na odpowiednim dzieleniu dóbr i rozłożeniu ciężarów pomiędzy poszczególne grupy społeczne w tej sferze stosunków społecznych, w której Państwo występuje w roli dystrybutora. W tym kontekście należy rozważyć, czy istnieją argumenty przemawiające za tym, aby uprawnienia wynikające z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ustawodawca chciał ukształtować inaczej dla sędziów – żołnierzy niż dla innych żołnierzy.

Spośród różnych formuł składających się na zasady sprawiedliwości społecznej trudno byłoby znaleźć taką, która przemawiałaby za dopuszczeniem do kumulacji spornych świadczeń. Niewątpliwie kryterium zasługi było podstawą do przyznania wypłaty świadczenia w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu na ostatnio zajmowanym stanowisku i trudno byłoby z uwzględnieniem tego samego kryterium uzasadnić dalej idące wnioski. Przeciwko kumulacji wskazanych świadczeń przemawia także zasada: "każdemu według jego pracy", jak również zasada: "każdemu według jego potrzeb", ponieważ dotyczą one tylko potrzeb uzasadnionych i koniecznych. Ponadto z art. 32 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych oraz art. 100 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych wynika, że sędziowie także zostali objęci zasadą niekumulowania świadczeń.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J.A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, tj.:

1) art. 95 pkt 1 i 96 ust. 1, 2, 3, 5 i 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez bezpodstawną odmowę wypłaty świadczenia o jakim mowa w tych przepisach, pomimo spełnienia przesłanek warunkujących jego wypłatę;

2) art. 100 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 70 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych i art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 2 w zw. z art. 12, 19 i 23 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i członków ich rodzin, poprzez uznanie, że pobierane przez skarżącego uposażenie sędziego w stanie spoczynku jest tym samym świadczeniem, co świadczenie emerytalne (lub rentowe), przewidzianym wojskową ustawą emerytalną oraz wymienionym w art. 96 ust. 3 wojskowej ustawy pragmatycznej i jako takie wyłącza możliwość otrzymywania przez sędziego w stanie spoczynku świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, a w konsekwencji rażące naruszenie w/w przepisów;

3) art. 96 ust. 2 pkt 1 i art. 96 ust. 3, 5 i 6 w zw. z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez przyjęcie, że wypłata, jednorazowo z góry, na rzecz skarżącego świadczenia pieniężnego "in concreto" nie może nastąpić z uwagi na to, że wypłata tego świadczenia pieniężnego pozostaje w zbiegu ze świadczeniem emerytalnym lub rentowym, podczas gdy zbieg taki nie zachodzi, ponieważ nie tylko nie jest mu wypłacane żadne świadczenie emerytalno-rentowe, ale nawet nie nabył do takiego świadczenia prawa z uwagi na zbyt krótki staż pracy i służby wojskowej (poniżej 15 lat);

4) określonej w art. 32 Konstytucji RP zasady równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne, polegające na pozbawieniu sędziów – żołnierzy przeniesionych w stan spoczynku z dniem 2 lipca 2010 r. w porównaniu do sędziów przechodzących w stan spoczynku przed tą datą oraz w porównaniu do pozostałych żołnierzy, niebędących sędziami, prawa do świadczenia określonego w art.95 pkt 1 ustawy pragmatycznej oraz określonego w art. 96 ust. 5 tej ustawy prawa do wypłaty przedmiotowego świadczenia z góry, jednorazowo za okres 12 miesięcy;

5) bezpodstawne odwoływanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do art. 32 § 5 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych oraz art. 100 § 6 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, które dotyczą zbiegu prawa do emerytury lub renty z uposażeniem w stanie spoczynku, a nie zbiegu świadczenia określonego w art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej z uposażeniem w stanie spoczynku;

6) bezpodstawne i niczym nieuzasadnione odwołanie się w niniejszej sprawie do zasady anarchokomunizmu "każdemu według jego potrzeb", czy do konstytucyjnej zasady komunistycznej Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, określonej w art. 19 ust. 3 Konstytucji totalitarnego państwa PRL z 1976 r., "każdemu według jego pracy", z pominięciem obowiązujących konstytucyjnych zasad legalizmu i demokratycznego państwa prawa zawartych w art. 2 i 7 obecnie obowiązującej Konstytucji RP;

7) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, iż wyrażony w piśmie przewodnim, za którym skarżący złożył wniosek do WBE o wypłatę świadczenia określonego w art. 95 pkt 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, pogląd prawny co do braku podstaw do zawieszenia wypłaty uposażenia w stanie spoczynku w związku z wypłatą przedmiotowego świadczenia jest wnioskiem o wypłatę obu świadczeń jednocześnie;

8) rażące naruszenie art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegające na pozbawieniu skarżącego prawa wyboru określonego w tym przepisie, co jest z kolei następstwem rażącego błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na zupełnym ignorowaniu, w sposób celowy i świadomy, złożenia przez skarżącego wniosku o wypłatę świadczenia z art. 95 pkt 1 cyt. ustawy w trybie przewidzianym w art. 96 ust. 9 tej ustawy, zawierającego jasną i wyraźną wolę skarżącego, co do wypłaty tego właśnie świadczenia, co w świetle obligatoryjnych unormowań prawnych z art. 96 ust. 3 cyt. ustawy, pozostawiających kwestie decyzji co do wyboru świadczeń konkurencyjnych tylko i wyłącznie dyskrecjonalnej woli wnioskodawcy, stanowi, poza rażącym naruszeniem art. 96 ust. 3 cyt. ustawy, oczywiste i rażące naruszenie zasady opierania rozstrzygnięcia na prawdzie obiektywnej w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wszechstronny, mogące istotnie wpływać na wynik sprawy (art. 7, art. 80 i art. 77 § 1 K.p.a.). Przepis art. 96 ust. 3 wojskowej ustawy pragmatycznej nie nakazuje wyboru w sytuacji, gdy konkurencyjne świadczenie nie przynależy do władztwa WBE, miał być składany do WBE, tym bardziej, iż nie posiada ono żadnych władczych kompetencji w zakresie sędziowskiego stanu spoczynku;

9) naruszeniu prawa materialnego – przepisu art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 3 w zw. z art. 96 ust. 4 "a contrario" ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez odmowę wypłaty świadczenia;

10) naruszeniu prawa materialnego – przepisu art. 96 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez usankcjonowanie odmowy wypłaty świadczenia przewidzianego w art. 95 ust. 1 tej ustawy, skutkujące pozbawieniem skarżącego prawa do otrzymania wnioskowanego świadczenia jednorazowo i to z góry za okres 12 miesięcy;

11) naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 19 i 20 K.p.a. w zw. z art. 36 a § 2 "a contrario" ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych w zw. z art. 97 § 9 wojskowej ustawy pragmatycznej, poprzez usankcjonowanie podejmowania decyzji merytorycznej o odmowie wypłaty świadczenia z art. 95 ust. 1 tej ustawy zamiast obligatoryjnej wypłaty tego świadczenia i przekazania sprawy skarżącego w zakresie ewentualnego zakazu łączenia z owym świadczeniem, uposażenia z tytułu stanu spoczynku – organowi właściwemu, w sytuacji, gdy wobec treści wniosku skarżącego o wypłatę świadczenia z art. 95 ust. 1 ustawy o służbie zawodowej żołnierzy oraz treści art. 95 ust. 3 tej ustawy, ustanawiającej wyłączne i dyskrecjonalne prawo wyboru świadczenia konkurencyjnego – wnioskodawcy, uprawnienie do wykładni czy owo nieobjęte wnioskiem skarżącego, a zatem niewybrane, konkurencyjne świadczenie, tj. uposażenie z tytułu sędziowskiego stanu spoczynku może być utożsamiane bądź nie ze świadczeniem emerytalnym o jakim mowa w hipotezie art. 95 ust. 3 cyt. ustawy, a w konsekwencji kompetencja do ewentualnej decyzji zakazującej kumulacji pobieranego świadczenia z tytułu stanu spoczynku z wybranym świadczeniem z art. 95 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, przynależy innym organom, a nie WBE;

12) naruszenie prawa materialnego art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez błędną wykładnię tego przepisu, przyjmującą, iż w swojej hipotezie obejmuje on zakaz łączenia świadczenia z art. 95 pkt 1 cyt. ustawy z pobieranym przez skarżącego uposażeniem z tytułu stanu spoczynku, w szczególności poprzez zakładanie, iż pojęcie "świadczenie emerytalne" występujące w hipotezie tego przepisu jest w istocie tożsame z pobieranym przez skarżącego uposażeniem z tytułu sędziowskiego stanu spoczynku.

Wykładnia przedstawiona przez Ministra Obrony Narodowej jest błędna. Na taką ocenę składają się następujące powody:

- klauzula antykumulacyjna z art. 93 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie zawiera w swojej hipotezie wyłączenia z kumulacji ze świadczeniem z art. 95 pkt 1 – uposażenia sędziego wojskowego w stanie spoczynku o jakim mowa art. 100 § 1 - 4 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 70 § 1 ustawy – Prawo ustroju sądów wojskowych, zatem wykładnia językowa jest zupełnie jednoznaczna i niebudząca wątpliwości także organów administracyjnych;

- Minister Obrony Narodowej, jako powody odejścia od semantycznej treści rzeczonego przepisu wskazał wymienione powody natury celowościowej, systemowej czy względy konstytucyjne. Niemniej, wbrew temu nie dokonał wykładni przepisu w jego obowiązującej treści z uwzględnieniem wskazanych metod, lecz w istocie bezprawnie przedsiębrał czynności prawotwórcze, zapełniające lukę prawną, którą dostrzegł, odwołując się w szczególności do innych przepisów z zupełnie innych ustaw, stosując tym samym niewyjawione formalnie rozumowanie "per analogiam" – niedopuszczalne na gruncie prawa administracyjnego i to na niekorzyść skarżącego. Pod pojęciem świadczenie emerytalne należy, krótko mówiąc, rozumieć emeryturę (zapewne wraz z dodatkami), tj. świadczenie pieniężne pobierane i należne tylko i wyłącznie osobie, która ma przyznane prawo do emerytury;

- stan spoczynku nie może być utożsamiany ze świadczeniami emerytalnymi. Nie mieści się w kategorii ubezpieczeń społecznych sensu stricte, lecz należy do zabezpieczeń społecznych w szerokim znaczeniu (wyrok SN z dnia 19 listopada 1999 r., II UKN 199/99, OSNAP 2001/4/129). Generalnie stosunek służbowy sędziego nie ustaje z chwilą przejścia sędziego w stan spoczynku. Dochodzi jedynie do zmiany jego charakteru, określanej jako ustanie stosunku pracy i odjęcie funkcji orzeczniczych. Stan spoczynku oznacza, że sędzia nie przestaje być sędzią, dochodzi do zmiany charakteru stosunku prawnego (stosunku służbowego), w jakim pozostaje z Państwem i sądem, w którym sprawował urząd (pełnił swoje obowiązki). Z istoty tej instytucji prawnej wynika, że cechą szczególną stanu spoczynku jest zaprzestanie wykonywania obowiązków orzeczniczych przez sędziego, jednakże przy zachowaniu statusu sędziego. Uwzględniając powyższe poglądy, należy stwierdzić, że uposażenie sędziego w stanie spoczynku wynika tylko i wyłącznie z posiadania statusu sędziego w stanie spoczynku i jest jego finansową emanacją, jego finansowym wyrazem. Uposażenie sędziego w stanie spoczynku nie ma nic wspólnego ze statusem emeryta;

- zasada zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa nie odnosi się tylko do władzy ustawodawczej.

- każdy żołnierz zawodowy posiadający prawo do świadczenia z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych może otrzymać i pobrać to świadczenie jednorazowo z góry;

13) naruszenie prawa materialnego art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 100 § 1 - 4 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 70 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych, poprzez błędną wykładnię tych przepisów, zakładającą, iż uposażenie sędziego w stanie spoczynku jest uposażeniem tożsamym ze świadczeniem o jakim mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, podczas gdy nie istnieją ku temu żadne prawne podstawy;

14) rażące naruszenie przepisów postępowania art. 107 § 3 w zw. z art. 140 w zw. z art. 15 K.p.a., poprzez ewidentne niewyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu, polegające na tym, iż Minister Obrony Narodowej w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się ani jednym zdaniem do zdecydowanej większości zarzutów stawianych przez skarżącego w jego odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a ponadto ograniczył się do bezmyślnego powielenia argumentacji organu pierwszej instancji, co czyni uzasadnienie jedynie pozornym dowodem przeprowadzonego rozumowania oraz zawarł w uzasadnieniu wewnętrznie sprzeczne ze sobą stanowiska, co czyni niepodobnym prześledzenie toku rozumowania organu oraz określenie przez stronę faktycznych podstaw prawnych rozstrzygnięcia;

15) rażące naruszenie art. 107 § 1 i 3 K.p.a., poprzez formułowanie w uzasadnieniu wydanej i zaskarżonej decyzji, zamiast w jej sentencji, materialno-prawnych podstaw odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego w przedmiocie wypłaty świadczenia pieniężnego.

Skarżący, wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu pierwszej instancji, względnie stwierdzenie ich nieważności.

Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że w niniejszej sprawie nie dopatrzył się wskazanych naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, w tym także w trybie stwierdzenia nieważności podjętych przez oba organy decyzji. Stwierdził, że wbrew podniesionym zarzutom stan faktyczny sprawy nie nasuwa wątpliwości. Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych w związku z art. 100 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, sędziemu, który został przeniesiony w stan spoczynku, w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych, przysługuje do czasu osiągnięcia wieku 65 lat uposażenie w wysokości wynagrodzenia pobieranego na ostatnio zajmowanym stanowisku. W sprawie jest niesporne, że skarżącemu takie uposażenie zostało przyznane decyzją Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...] z dnia [...] września 2010 r., którego wysokości nie kwestionuje. Od dnia 1 października 2010 r. wypłaca je Wojskowe Biuro Emerytalne w [...].

Sąd pierwszej instancji uznał, iż w sprawie nie zachodzi potrzeba ustosunkowania się kolejno do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, albowiem ich istota sprowadza się do powtarzania przez skarżącego tych samych zarzutów w różnych konfiguracjach przepisów art. 95, art. 96 wojskowej ustawy pragmatycznej w związku z przepisami art. 35 i art. 100 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz z odpowiednimi przepisami art. 36 i art. 70 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych w powiązaniu z przepisami procedury administracyjnej. Skarżący nie dostrzega, że z samego faktu pozostawania w statusie sędziego w stanie spoczynku nie można wywieść uprawnienia do otrzymywania dwóch uposażeń – z powyższego tytułu sędziego w stanie spoczynku i z tytułu zakończenia służby wojskowej. Konstruując zarzuty skargi nie uwzględnia on specyfiki służby sędziego sądu wojskowego i związanej z tą służbą instytucji przeniesienia w stan spoczynku. Instytucję tę traktuje tożsamo z instytucją przewidzianą w art. 95 pkt 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, charakterystycznej dla żołnierza zawodowego niebędącego sędzią, nie dostrzegając także zasady niekumulowania świadczeń przyznawanych ze Skarbu Państwa.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż wbrew twierdzeniom skarżącego organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 19 i art. 20 K.p.a. oraz art. 107 §1 i 3 w zw. z art. 140 K.p.a., albowiem nie sposób ich wykazać w materiale sprawy i w uzasadnieniach decyzji.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji ustawodawca, w konstrukcji art. 96 wojskowej ustawy pragmatycznej, przewidział niemożność przyznania świadczenia przewidzianego w art. 95 pkt 1, przysługującego przez okres jednego roku z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, w zbiegu z uprawnieniami emerytalnymi żołnierza. Ta negatywna przesłanka wskazuje na istotny dla oceny uprawnień skarżącego kierunek interpretacji normy art. 95 i art. 96 wojskowej ustawy pragmatycznej. Przyznanie żądanego przez J.A. świadczenia stanowiłoby wprost nadużycie prawa podmiotowego. Domaganie się przez skarżącego uposażenia tylko z tytułu pozostawania w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, po przeniesieniu w stan spoczynku, nie jest uprawnione. Pełnienie służby wojskowej należy rozumieć jako wykonywanie zadań służbowych, nie można bowiem utożsamiać jej z samym faktem pozostawania w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej. Dlatego przyznanie świadczenia prowadziłoby wprost do rażącego uprzywilejowania żołnierza zwolnionego ze służby, będącego jednocześnie sędzią wojskowym w porównaniu ze zwykłym żołnierzem zwolnionym ze służby. Konstytucyjnie taka sytuacja byłaby nieprawidłowa. Nie można tu abstrahować także od tego, że instytucja uposażenia sędziego w stanie spoczynku jest specyficznym zamiennikiem świadczenia emerytalnego. Stąd też prawidłowe jest stosowanie w niniejszej sprawie przez organy obu instancji wykładni systemowej i celowościowej, a nie wykładni językowej art. 96 ust. 2-4 wojskowej ustawy pragmatycznej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J.A. i zaskarżając go w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi istotne i rażące naruszenie prawa materialnego, a to:

1. naruszenie art. 151 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., polegające na przyjęciu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, poprzez przyjęcie stanu faktycznego ustalonego przez organ administracji niezgodnie z obowiązującą procedurą i stanem faktycznym i bezzasadnym oddaleniu skargi;

2. naruszenie art. 151 p.p.s.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo, że decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] odmawiająca wypłaty świadczenia , o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych została wydana z naruszeniem prawa procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a tym samym zachodziły podstawy z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. do uchylenia w/w decyzji;

3. naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., poprzez bezzasadne niezastosowanie tego przepisu przez Sąd pierwszej instancji i nieuchylenie w całości w/w decyzji Ministra Obrony Narodowej, mimo, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., co przejawia się w braku podjęcia przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, brakiem rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego sprawy, naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, która w danym przypadku była oceną formułowaną w sposób oczywiście dowolny, bez uwzględnienia treści oświadczeń organów kierowanych do skarżącego i wzięcia pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło Ministra Obrony Narodowej do błędnych wniosków w sprawie i skutkowało bezzasadnym utrzymaniem przez ten organ w mocy decyzji Prezesa Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...], odmawiającej wypłaty świadczenia przysługującego przez okres jednego roku licząc od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Ponadto Minister Obrony Narodowej błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, nie dokonując jego ustalenia w sposób wyczerpujący oraz przekroczył granice swobodnej oceny materiału dowodowego i bezzasadnie, błędnie oraz w oderwaniu od okoliczności faktycznych sprawy, przyjął, że skarżący nie spełnia warunków do otrzymania w/w świadczenia z uwagi na "celowość" brzmienia przepisu nakazującego organom jego wypłatę, a co miałoby wynikać wprost z brzmienia tego przepisu, mimo że skarżący spełnił wszelkie warunki do otrzymania tego świadczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało bezzasadnym odmówieniem przyznania skarżącemu wypłaty uposażenia z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej za październik 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dostrzegając w/w naruszeń przepisów prawa procesowego przez Ministra Obrony Narodowej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, bezzasadnie oddalił skargę, zamiast na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję w całości.

Nadto:

4. naruszenie prawa materialnego - przepisu art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 1 i ust 2 pkt. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez niezastosowanie przedmiotowych przepisów do skarżącego, tj. usankcjonowanie odmowy wypłaty świadczenia przewidzianego w art. 95 pkt 1 cyt. ustawy, mimo spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek do wypłaty tego świadczenia i braku zaistnienia przesłanek do jego niewypłacania;

5. naruszenie prawa materialnego art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez błędną wykładnię tego przepisu i zastosowanie go w niniejszej sprawie, co polegało na przyjęciu, iż przepis ten w swojej hipotezie obejmuje zakaz łączenia świadczenia z art. 95 pkt 1 cyt. ustawy z pobieranym przez skarżącego uposażeniem z tytułu stanu spoczynku;

6. rażące naruszenie art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegające na niezastosowaniu wobec skarżącego przedmiotowego przepisu w zakresie w jakim pozostawia kwestię decyzji co do wyboru świadczeń konkurencyjnych tylko i wyłącznie dyskrecjonalnej woli wnioskodawcy;

7. naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 96 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez niezastosowanie przedmiotowego przepisu i usankcjonowanie odmowy wypłaty świadczenia przewidzianego w art. 95 ust. 1 cyt. ustawy jednorazowo i to z góry za okres 12 miesięcy;

8. naruszenie art. 2 oraz art. 32 pkt. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez błędne bezpośrednie zastosowanie tych przepisów skutkujące odmową zastosowania do skarżącego przepisu art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 1 i ust 2 pkt. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i w konsekwencji odmową wypłaty świadczenia przewidzianego w art. 95 pkt 1 cyt. ustawy, w oparciu o przepis art. 96 ust.3 cyt. ustawy;

9.naruszenie art. 100 § 1 - 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 70 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych, poprzez błędną wykładnię tego przepisu, zakładającą, iż uposażenie sędziego w stanie spoczynku jest uposażeniem tożsamym ze świadczeniem o jakim mowa w art. 95 ust 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, podczas gdy nie istnieją ku temu żadne prawne podstawy;

10. naruszenie art. 70 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez błędne niezastosowanie tych przepisów;

11. naruszenie art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i określonej w nich zasady równości oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i zawartej w tym przepisie zasady rzetelnego (sprawiedliwego) procesu, a przejawiające się:

- daniem prymatu konstytucyjnej zasadzie sprawiedliwości społecznej nad konstytucyjną zasadą praworządności i demokratycznego państwa prawa (wyrażoną także w art. 6 K.p.a.), w tym nad zasadą zaufania obywateli do państwa oraz nad zasadą legalizmu,

- nierównym potraktowaniu skarżącego w porównaniu z innymi żołnierzami oraz innymi sędziami wojskowymi przechodzącymi w stan spoczynku,

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

12. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) ,art. 3 § 1 i 2, art. 141 § 4 oraz 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez bezzasadne niezastosowanie przedmiotowych przepisów, co w niniejszej sprawie przejawiło się:

a) w pominięciu w ustaleniach faktycznych istotnego dla rozstrzygnięcia z punktu widzenia art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który zdaniem Sądu pierwszej instancji powinien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, faktu wypłaty skarżącemu świadczenia przez niego niewybranego, tj. naruszenia przez organ przysługującemu mu prawa wyboru i wypłatę przez organ świadczenia innego niż wybrane przez niego.

b) w niepoczynieniu jakichkolwiek ustaleń w zakresie celu jakim kierował się ustawodawca wprowadzając przepis art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz jak była jego wola co do zakresu świadczeń jakie chciał objąć zasadą antykumulacyjną z tego przepisu,

- a skutkowało naruszeniem zasady opierania rozstrzygnięcia na prawdzie obiektywnej w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wszechstronny i w konsekwencji niezasadnym, na mocy art. 151 p.p.s.a., oddaleniem skargi, zamiast uchyleniem decyzji organu w całości;

13. art. 3 § 1 i 2p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt. 1lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 15 K.p.a., polegające na bezzasadnym niezastosowaniu przedmiotowych przepisów, a w konsekwencji nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonych decyzji, pomimo naruszenia przez organy je wydające szeregu wyżej wskazanych przepisów określających podstawowe zasady K.p.a. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności ,zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art.145§1 pkt 1 lit cp.p.s.a.

14. art. 141 § 4 p.p.s.a, poprzez niezastosowanie przedmiotowego przepisu do sporządzonego uzasadnienia, co skutkowało wewnętrzną sprzecznością i niejasnością uzasadnienia przejawiającą się:

1) brakiem wyjaśnienia dlaczego, skoro Sąd pierwszej instancji uznał, że art. 96 ust. 3 wojskowej ustawy pragmatycznej ma zastosowanie w niniejszej sprawie, nie wyegzekwował tego przepisu w zakresie w jakim daje on skarżącemu prawa wyboru świadczenia, a więc nie uchylił decyzji organu, skoro ten pozbawił go tego prawa i sam wybrał i wypłacił świadczenie inne, niż wybrane przez skarżącego,

2) przyjęciem z jednej strony, że uposażenie w stanie spoczynku nie jest świadczeniem emerytalnym, a z drugiej strony przyjęciem, że art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma jednak zastosowanie do tego uposażenia, mimo, że przepis ten dotyczy jedynie zbiegu prawa do świadczenia z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ze świadczeniem emerytalnym, a nie z uposażeniem w stanie spoczynku,

3) brakiem odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze,

4) lakonicznym uzasadnieniem orzeczenia,

5) brakiem wyjaśnienia dlaczego Sąd pierwszej instancji uznał, że jego zdaniem interpretacja językowa prowadzi do absurdu lub do rażąco niesprawiedliwego rozstrzygnięcia i na czym to miałoby polegać oraz w jaki sposób poprzestanie na wykładni językowej naruszałby założenia racjonalnego i prawidłowego działania ustawodawcy oraz wewnętrzną spójność aktu, ale i całego systemu prawa,

6) brakiem samodzielności w wydaniu i sporządzeniu orzeczenia, co przejawiało się powieleniem wcześniej zapadłego w innej sprawie wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 11/12, a potem (skopiowaniem) najważniejszej części jego pisemnego uzasadnienia,

- co uniemożliwia rzeczowe dokonanie oceny zasadności zapadłego wyroku w zakresie powołanych podstaw zaskarżenia, jak też przedstawienie zarzutów merytorycznych zapadłego rozstrzygnięcia. Ponadto kontrola działalności administracji okazała się być w tym zakresie niepełna, gdyż nie wykazano, dlaczego zarzuty skarżącego okazały się być w w/w zakresie bezzasadne. Tego typu naruszenie przepisów postępowania ogranicza również kontrolę instancyjną Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie dając poznać przesłanek, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji przy uznaniu niezasadności podstaw zaskarżenia.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie istota podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia określonych przepisów prawa materialnego sprowadzała się do zakwestionowania dokonanego w oparciu o metody wykładni przepisów stanowiska Sądu pierwszej instancji, który zaaprobował stwierdzenie Ministra Obrony Narodowej, że skarżącemu sędziemu sądu wojskowego przeniesionemu w stan spoczynku z uwagi na zniesienie sądu wojskowego, pobierającemu uposażenie spoczynkowe, po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, jako byłemu żołnierzowi nie przysługuje świadczenie przewidziane w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz że przewidziany w art. 96 ust. 3 tej ustawy zbieg świadczeń dotyczy sędziego w stanie spoczynku. Natomiast zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania stanowią odzwierciedlenie procesowej koncepcji materialnej przedstawionej przez skarżącego.

W sprawie jest niesporne, że skarżący, w związku ze zniesieniem sądu wojskowego, w którym pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku sędziego sądu wojskowego, został przeniesiony w stan spoczynku, a następnie zwolniony z zawodowej służby wojskowej, ubiegał się o świadczenie przewidziane w art. 95 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przechodząc w stan spoczynku, na podstawie art. 100 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze. zm.) w związku z art. 70 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 2007 r. o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. Nr 226, poz. 1676 ze zm.), zachował prawo do uposażenia w wysokości wynagrodzenia pobieranego na ostatnio zajmowanym stanowisku.

Zgodnie z art. 95 pkt 1 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługuje m.in. przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Przesłanki nabycia prawa do tego świadczenia, termin i tryb jego wypłaty określa art. 96 powołanej ustawy. Ustęp 3 tego przepisu reguluje kwestie związane ze zbiegiem uprawnienia do omawianego świadczenia z prawem do zaopatrzenia emerytalnego, stanowiąc, że w razie posiadania uprawnień do świadczenia emerytalnego oraz świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1, żołnierzowi przysługuje – według jego wyboru – tylko jedno z tych świadczeń. Oznacza to, że były żołnierz po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, w przypadku gdy spełnia wskazane przesłanki ustawowe, może nabyć prawo do dwóch odrębnych świadczeń, przy czym według jego wyboru wypłaca się mu tylko jedno z nich. Ustawodawca wykluczył zatem możliwość równoczesnego (łącznego) korzystania przez osobę uprawnioną z obu wskazanych (prawidłowo nabytych) świadczeń. A zatem w przypadku, gdy były żołnierz zawodowy, nie nabył w ogóle prawa do świadczeń emerytalnych, przez okres 12 miesięcy po rozwiązaniu z nim stosunku służbowego można mu wypłacać świadczenie pieniężne przewidziane w art. 95 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Natomiast w przypadku, gdy były żołnierz zawodowy nabył prawo do ogólnych świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, musi on dokonać wyboru, czy przez wskazany okres po zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej ma być mu wypłacane świadczenie emerytalne, czy świadczenie pieniężne przewidziane w art. 95 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Analiza cytowanych przepisów art. 95 ust. 1 i art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prowadzi do wniosku, że odnoszą się one do wszystkich żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, gdyż w tym zakresie ustawodawca nie przewidział żadnych wyłączeń. Zakres podmiotowy tych regulacji obejmuje zatem również sędziów sądów wojskowych. W rozumieniu ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (art. 6 pkt 15 ustawy) są oni bowiem również żołnierzami zawodowymi.

Status sędziów sądów wojskowych będących żołnierzami zawodowymi reguluje powołana ustawa – Prawo o ustroju sądów wojskowych i określone w jej art. 70 § 1 przepisy ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Jedynie w sprawach tam nieuregulowanych, prawa i obowiązki żołnierzy określają przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Status tej grupy żołnierzy zawodowych sprawia, że ich roszczenia, zarówno w trakcie pełnionej służby, jak i po jej zakończeniu, muszą być oceniane systemowo, z uwzględnieniem unormowań zawartych we wszystkich powyższych aktach prawnych oraz w ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r., Nr 8, poz. 66 ze zm.), a nie tylko ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Zauważyć należy, iż na podstawie ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 124, poz. 782), począwszy od dnia 1 stycznia 1998 r., od wynagrodzenia sędziów nie odprowadza się składek na ubezpieczenie społeczne. W aktualnym stanie prawnym kwestię tę reguluje art. 91 § 9 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, który na podstawie art. 70 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych ma zastosowanie także do sędziów sądów wojskowych. Ustrojodawca konstytucyjny przewidział także możliwość przeniesienia sędziego w stan spoczynku w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych (art. 180 ust. 5 Konstytucji RP). Stan spoczynku sędziego jest instytucją jednolitą (całościową), niezależnie od podstawy prawnej przejścia w taki stan (Maria T. Romer, Walerian Sanetra “stan spoczynku, czyli instytucja o szczególnym i jednolitym charakterze", Rzeczpospolita 1997/12.11). Zgodnie z art. 100 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, sędziemu, który został przeniesiony w stan spoczynku, w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych, przysługuje do czasu osiągnięcia wieku 67 lat albo do osiągnięcia wieku, o którym mowa w art. 69 § 1a, uposażenie w wysokości wynagrodzenia pobieranego na ostatnio zajmowanym stanowisku. Sędziemu przechodzącemu lub przeniesionemu w stan spoczynku z powodu wieku, choroby lub utraty sił przysługuje uposażenie w wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat, pobieranych na ostatnio zajmowanym stanowisku. Powyższy przepis, na mocy art. 70 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych, ma również zastosowanie do sędziego sądu wojskowego przeniesionego w stan spoczynku. Analiza powołanych przepisów wskazuje, że wpływ na wysokość uposażenia spoczynkowego mają przyczyny, z jakich dochodzi do przejścia w taki stan, a nie sam charakter omawianej instytucji.

Ponadto wskazać należy, iż w świetle art. 100 § 6 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, sędziemu z tytułu pracy na stanowisku sędziego nie przysługuje prawo do emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art. 91 § 10. W przypadku zbiegu prawa do uposażenia w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się (z pewnym zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy) wyłącznie uposażenie – art. 100 § 6 tej ustawy. Stosownie do zawartego w art. 70 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych odesłania, zasada ta odnosi się także do sędziów sądów wojskowych. Została ona również powtórzona w art. 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Przepis ten stanowi, że: “W razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przewidzianych w ustawie z prawem do emerytury lub renty albo do uposażenia w stanie spoczynku lub uposażenia rodzinnego przewidzianych w odrębnych przepisach wypłaca się świadczenie wyższe lub wybrane przez osobę uprawnioną, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej".

Analiza regulacji prawnej, dotycząca uzyskiwania przez sędziów sądów powszechnych i sędziów sądów wojskowych uprawnień związanych z przejściem w stan spoczynku prowadzi do wniosku, że ma ona charakter szczególny. Uprawnienia sędziego w stanie spoczynku nie są tożsame ze świadczeniami z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych ani resortowego systemu zaopatrzenia emerytalnego, aczkolwiek w pewnym zakresie cel tych świadczeń jest zbliżony. Mają one zapewnić uprawnionemu środki utrzymania po zaprzestaniu aktywności zawodowej. Z tego względu, zasadna jest ich kwalifikacja do wspólnej kategorii świadczeń z szeroko pojmowanego zabezpieczenia społecznego.

W sferze zabezpieczenia społecznego jedną z podstawowych zasad jest prawo do pobierania tylko jednego świadczenia z zakresu zabezpieczenia społecznego. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że dotyczy ona także uposażenia sędziego w stanie spoczynku oraz wojskowych i powszechnych świadczeń emerytalno-rentowych. Relacja pomiędzy wskazanymi świadczeniami pozwala na stwierdzenie, że uposażenie sędziego w stanie spoczynku jest w istocie świadczeniem alternatywnym do świadczeń wymienionych w art. 100 § 6 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 70 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych oraz w art. 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Ustawodawca, dostrzegając cel, jaki te świadczenia spełniają, potraktował je jednakowo i wykluczył dopuszczalność ich jednoczesnej wypłaty.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia określonych w niej przepisów prawa materialnego nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Jako nietrafny uznać należy pogląd skarżącego, że z pozoru jasny wynik wykładni językowej, użytego w art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych pojęcia “świadczenie emerytalne" nie uprawniał do stosowania wykładni systemowej i celowościowej. Zdarzają się bowiem sytuacje, w których przepis rozpatrywany w oderwaniu od innych wydaje się jasny, natomiast analizowany w związku z innymi przepisami staje się wątpliwy (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 8/09 ONSAiWSA 2010/2/21, uchwała TK z dnia 29 stycznia 1997 r., W 6/96, OTK 1997, nr 1, poz. 14). Także Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 kwietnia 1999 r., I KZP 11/99 (OSNKW 1999 r., nr 5-6, poz. 28) wyraził pogląd, że "w procesie wykładni prawa podstawowe znaczenie ma wprawdzie wykładnia językowa, ale nie jest to metoda jedyna, gdyż w wypadku, gdy okazuje się niewystarczająca, należy sięgnąć do wykładni systemowej". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie do zaakceptowania jest stanowisko skarżącego, że skoro przewidziany w art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zbieg świadczeń nie dotyczy wprost uposażenia sędziego w stanie spoczynku, to sędzia sądu wojskowego przeniesiony w stan spoczynku, zwolniony z zawodowej służby wojskowej, powinien otrzymać zarówno stosowne uposażenia spoczynkowe, jak i świadczenie przewidziane w art. 95 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że intencją ustawodawcy było uprzywilejowanie sędziów sądów wojskowych w stanie spoczynku oraz mnożenia przez nich świadczeń z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i to w sytuacji, gdy pobierane uposażenia spoczynkowe – co do zasady – jest korzystniejsze w porównaniu z możliwymi do uzyskania przez innych zwalnianych żołnierzy świadczeniami emerytalnymi. Tego rodzaju pogląd byłby nie do pogodzenia z ustanowioną Konstytucji RP zasadą sprawiedliwości społecznej. Ponadto z uwagi na ogólną i powszechną w sferze zabezpieczenia społecznego regułę prawa do korzystania z jednego świadczenia – dopuszczalność jednoczesnego (za ten sam okres) pobierania uposażenia w stanie spoczynku z innym świadczeniem służącym temu samemu celowi wymagałaby wyraźnej regulacji dopuszczającej taki wyjątek. W stanie prawnym przepisu takiego nie ma.

W konsekwencji stwierdzić należy, że skoro ustawodawca obie kategorie analizowanych świadczeń traktuje jednakowo i wyklucza jednoczesne pobieranie przez sędziego uposażenia sędziego w stanie spoczynku oraz wojskowych i powszechnych świadczeń emerytalno-rentowych, to brak jest podstaw do różnicowania konsekwencji ich przyznania z punktu widzenia możliwości wypłaty jednocześnie ze świadczeniem przewidzianym w art. 95 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W związku z powyższym, dokonując wykładni systemowej przyjąć należy, że użyte w art. 96 ust. 3 cyt. ustawy określenie “świadczenie emerytalne" nie można ograniczać wyłącznie do emerytury wojskowej, czy emerytury z powszechnego ubezpieczenia społecznego. Przyjąć zatem należy, iż użycie tego określenia było zamierzone i ma ono szersze, własne znaczenie. Obejmuje ono zatem wszystkie świadczenia w sferze szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego, do których uprawnienia żołnierz zawodowy oraz sędzia sądu wojskowego w stanie spoczynku mogą nabyć z tytułu zwolnienia ze służby.

Dokonując wykładni celowościowej, zauważyć należy, iż celem regulacji zawartej w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie jest przysporzenie żołnierzowi zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej dodatkowych korzyści finansowych, lecz czasowe zapewnienie mu środków utrzymania w wysokości uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Niewątpliwie funkcję taką realizuje wypłata sędziemu zniesionego sądu wojskowego, przeniesionemu w stan spoczynku, uposażenia spoczynkowego. Prawidłowo zatem uznano, że uposażenie sędziego w stanie spoczynku oraz świadczenia z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych i resortowego systemu zaopatrzenia emerytalnego mieszczą się pojęciu “świadczenie emerytalne’, o którym mowa w art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Oznacza to, że w razie zbiegu uprawnień do każdego z tych świadczeń z uprawnieniami do świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzowi – sędziemu w stanie spoczynku przysługuje, według jego wyboru, tylko jedno z tych zbiegających się, konkurencyjnych świadczeń.

Powyższe uwagi stanowią odniesienie się do zarzutów podstawy materialnej skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zamierzonego skutku nie mogły odnieść również zarzuty naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. W istocie stanowią one odzwierciedlenie procesowe koncepcji materialnej, przedstawionej przez skarżącego. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wypłatę świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wyczerpująco ustalono okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego i prawidłowo je oceniono, a więc bez naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Ponadto Sąd pierwszej instancji przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Wyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie musi odnosić się szczegółowo do wszystkich argumentów powołanych w skardze, jeżeli argumentacja sądu łącznie przesądza o ich bezzasadności (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1696/06). Jest bowiem wymagane, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie było jedynie syntezą stanowiska sądu. Okoliczność, że wyrażone w uzasadnieniu wyroku stanowisko jest odmienne od prezentowanego przez skarżącego nie może jednak prowadzić do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem tego przepisu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu.