Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 63/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 133 par. 1, art. 54 par. 2, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80 art. 14,
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 71 ust. 2,
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49,
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
article: art. 29 ust. 1,
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par. 9, par. 12, par. 15,
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 103
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... listopada 2011 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW); oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. B. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: ARiMR) z dnia ... listopada 2011 r. o numerze ... utrzymująca w mocy decyzję własną nr ... z dnia ... października 2007 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu ... maja 2004r. J. B. wystąpił z wnioskiem i na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. ..., z dnia ... marca 2005r. otrzymał pomoc finansową w ramach wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) do stwierdzonej powierzchni gruntów rolnych ... ha położonych w Strefie ONW – Nizinne strefa I. Na tej powierzchni producent zobowiązał się prowadzić działalność rolniczą na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez kolejne pięć lat od daty realizacji ww. płatności na konto. W dniu ... kwietnia 2005 r. płatności przyznane ww. decyzją zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we Wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych . W kolejnych latach producent nie ubiegał się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, mimo iż nie skończył się jeszcze okres zobowiązania wieloletniego ONW. Ponadto w odpowiedzi na wezwanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. Nr ... wystosowane w związku z kontrolą zobowiązań wieloletnich ONW nie potwierdził prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW, uznano zatem, że J.B. nie spełnił warunku prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał pierwszą płatność za rok 2004. W dniu ... lipca 2007r. Z-ca Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR w C., działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW za rok 2004, przyznanych J. B. na mocy decyzji Nr ... z dnia ... marca 2005 r. W odpowiedzi na to zawiadomienie strona złożyła w dniu ....08.2007r. pisemne wyjaśnienia, podnosząc że w dniu ...04.2004r. Lekarz Orzecznik KRUS uznał J. B. za niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym w związku z chorobami kardiologicznymi. Ponadto w swoich wyjaśnieniach wnioskodawca oświadczył, że przekazał gospodarstwo synowi R. B. Aktem notarialnym rep. A nr ...w dniu ...02.2005r.. Wnioskodawca w złożonym piśmie podnosi również, że informował Biuro Powiatowe o przekazaniu gospodarstwa i zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej. Oświadcza również, że żaden z pracowników Biura Powiatowego ARiMR nie poinformował go o możliwości przekazania dopłaty i zobowiązania ONW na syna.

W dniu ... października 2007r. Prezes ARiMR wydał decyzję Nr ... o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w której ustalił J. B. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW w wysokości ... zł. Powyższa decyzja została mu doręczona dnia ... listopada 2007r.

Od przedmiotowej decyzji J. B. złożył w dniu ... listopada 2007r. (data stempla pocztowego) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia.

W toku weryfikacji sprawy organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zauważył, że decyzja przyznająca płatność z tytułu ONW za rok 2004 została wydana wadliwie przez organ I instancji, bowiem w chwili jej wydania J. B. nie był już posiadaczem działek rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW na rok 2004. Wobec powyższego Dyrektor Departamentu Działań Społecznych i Środowiskowych ARiMR, działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, postanowieniem Nr ... z dnia ... lutego 2008 r. wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, zawiesił postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia sprawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W dniu ... lipca 2008r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. - wznowił z urzędu postępowanie w sprawie znak ... . Po rozpoznaniu sprawy, w oparciu o nowe okoliczności, nieznane wcześniej organowi, a mające wpływ na wysokość przyznanych płatności, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. wydał w dniu ... stycznia 2009 r. decyzję Nr ... o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości oraz o odmowie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Po wniesieniu przez wnioskodawcę odwołania, a następnie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ostatecznie decyzją Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR w C. Nr OR ... została uchylona decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. Nr ... o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości oraz o odmowie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz odmówiono uchylenia decyzji Nr ... o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania z dnia ... marca 2005r. W związku z powyższym w dniu ... października 2011r. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w C. działając z upoważnienia Prezesa ARiMR postanowieniem Nr ... podjął z urzędu zawieszone postępowanie dotyczące wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zaskarżoną decyzją Prezesa ARiMR z dnia ... listopada 2011r. utrzymano w mocy decyzję własną nr ... z dnia ... października 2007 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji, z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98. poz. 634, z późn. zm.) dalej: ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w ww. przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma niewątpliwe miejsce wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (i nastąpi ich wypłata) oraz strona zaciągnęła w dniu przelania pierwszej płatności na rachunek bankowy podany we Wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, a następnie w kolejnych latach wnioskowania o płatności strona zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem. Płatność ONW za rok 2004, w wysokości ... zł, dotyczyła powierzchni ... ha i została wypłacona dnia ... kwietnia 2005r. na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych. Zatem z dniem ... kwietnia 2005r. J. B. podjął 5-letnie zobowiązanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW, na powierzchni nie mniejszej niż ... ha. Jednocześnie w sekcji X pkt 1 omawianego wniosku w tabeli pierwszej w części "zobowiązuje się do:" Strona zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie powstałej od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Z akt sprawy wynika, że Biuro Powiatowe ARiMR w C. uzyskało informację o zmianie właściciela gospodarstwa rolnego przedłożoną przez R. B. w dniu ... marca 2005r. – tj. w chwili złożenia wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W przypadku zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, oceny skutków tego zdarzenia należy dokonać na podstawie przepisów obowiązujących w dniu wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności ONW tzn. Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448, z późn. zm.), dalej : rozporządzenie ONW. Na podstawie § 6 tego rozporządzenia, (ust. 1) jeżeli nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich położonych na obszarach ONW działek rolnych lub ich części zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na rzecz innego podmiotu, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi:

1) jeżeli przeniesienie posiadania miało miejsce nie później niż do dnia wydania

decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW;

2) na wniosek tego podmiotu złożony do dnia wydania decyzji administracyjnej w

sprawie przyznania

płatności ONW.

Podmiot przejmujący posiadanie we wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podaje numer identyfikacyjny albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot przejmujący posiadanie dołącza:

1) oświadczenie, na formularzu udostępnionym przez Agencję, w którym zobowiązuje się do:

a) kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochrona środowiska (normami) do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW,

b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, jaka posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych obszarach - w przypadku zaniechania jej w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w lit. a;

2) umowę sprzedaży, dzierżawy lub inna umowę, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW zadeklarowanych we wniosku, lub kopię takiej umowy potwierdzona za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika

4. Podmiot przejmujący posiadanie składa wniosek, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek przez przekazującego posiadanie.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniu w sprawie przyznania płatności ONW przejmujący posiadanie wstępuje na miejsce przekazującego posiadanie.

6. Za dzień przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW zadeklarowanych we wniosku na rzecz innego podmiotu uznaje się dzień określony w umowie sprzedaży, dzierżawy lub innej umowie, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania. Jeżeli w umowie nie został określony termin przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części zadeklarowanych we wniosku, za dzień przeniesienia posiadania tych działek lub ich części przyjmuje się dzień zawarcia umowy.

Ze stanu faktycznego wynika, że J. B. przekazał gospodarstwo rolne aktem notarialnym w dniu ... lutego 2005r. tak więc termin na złożenie wymaganych dokumentów określonych w § 6 rozporządzenia ONW minął w dniu ...marca 2005r., co oznacza że płatność nie może zostać przyznana R.B. oraz że nie zostało skutecznie przekazane zobowiązanie ONW na rzecz drugiego Producenta.

Kwestią sporną w sprawie był fakt informowania Biura Powiatowego ARiMR przez stronę o zaistniałych zmianach prawnych dotyczących własności gospodarstwa rolnego. Z dokumentacji posiadanej przez ARiMR oraz przedstawionej przez stronę wynika, że pierwsza informacja powzięta przez Biuro Powiatowe ARiMR o zmianie stanu prawnego gospodarstwa miała miejsce w dniu ... marca 2005r. w chwili złożenia wniosku o wpis do ewidencji producentów przez R. B.. Tak więc podnoszona przez wnioskodawcę w piśmie odwoławczym kwestia informowania Biura Powiatowego ARiMR w C. w niezwłocznym terminie, tuż po przekazaniu gospodarstwa, nie ma odzwierciedlenia w posiadanych dokumentach. Na podstawie zgromadzonych dowodów (Zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym z dnia ... marca 2005r., Potwierdzenie przyjęcia Wniosku o przyznanie płatności (...) na rok 2005 z dnia ... maja 2005r.) wynika że nowy właściciel gospodarstwa R. B. dopiero po 43 dniach od dnia przekazania gospodarstwa stawił się do Biura Powiatowego ARiMR w C. występując o nadanie numeru z ewidencji producentów, a dopiero w dniu ... maja 2005r. złożył Wniosek o przyznanie płatności (...) na kampanię 2005. Tak więc pracownik BP ARiMR w C. przyjmujący informacje o zmianie właściciela gospodarstwa nie popełnił błędu nie informując strony o możliwości złożenia wniosku transferowego gdyż termin na złożenie wymaganych dokumentów od dnia przekazania gospodarstwa (... luty 2005r.) upłynął w dniu wydania decyzji Nr ... o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania tj. ... marca 2005r.

Zgodnie, z kolei z 9 ust.1 rozporządzenia, jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2, to zwraca:

1) całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechał prowadzenia tej działalności:

a) na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW,

b) na części działki rolnej lub działek rolnych położonych na obszarach ONW, a ich łączna powierzchnia, na której nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż 1 ha;

2) cześć płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha.

2. Jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, zwraca płatność ONW w części, która została przyznana do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW:

1) które pozostały w posiadaniu rolnika, jeżeli ich łączna powierzchnia wynosi mniej niż 1 ha, chyba że posiadanie tych działek lub ich części zostało przeniesione przez uprawnionego do renty strukturalnej;

2) których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, chyba że:

a) rolnik złożył do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 30 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek lub ich części, o zobowiązaniu tego podmiotu do:

- kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochrona Środowiska (normami) do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW,

- zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty pomocy ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, jaka posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w tiret pierwsze, lub

b) podmiot przejmujący posiadanie złożył oświadczenie, o którym mowa w § 6 ust. 3 pkt 1, w terminie, o którym mowa w lit. a.

3. Do ustalania dnia przeniesienia posiadania, o którym mowa w ust. 2, przepisy § 6 ust. 6 stosuje się odpowiednio.

Zatem zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia ONW złożenie Oświadczenie o przejęciu zobowiązań ONW mogło nastąpić w terminie 30 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW.

Odnosząc się do zarzutu wnioskodawcy dotyczącego niedoinformowania go przez pracownika Agencji o przysługujących mu prawach (przejęcie zobowiązania ONW przez przejmującego gospodarstwo rolne) w przypadku przeniesienia własności gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta aktem notarialnym, organ podkreślił, iż w zgromadzonej dokumentacji, a także w przedstawionych przez stronę dowodach brak informacji o fakcie stawiennictwa wnioskodawcy wraz z przejmującym do Biura Powiatowego po przekazaniu gospodarstwa. Sam skarżący w swoim wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie podaje żadnej daty, ani przedziału czasowego, w którym miałby się stawić w Biurze Powiatowym ARiMR bezpośrednio po przekazaniu gospodarstwa.

Na koniec organ podał, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, co wynika z przepisów prawa wspólnotowego, tj. - w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności ONW na rok 2004: art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12.12.2001, Polskie wydanie specjalne Rozdział 3 Tom 34 P. 308 - 329), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz w związku z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki dla stosowania w odniesieniu do 2004 roku rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. Urz. UE L 328 z 17.12.2003). Ponadto, na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności. Z kolei zgodnie z art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim i 2%, z tym, że stawka ta nie może być niższa niż 8%. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej "Monitor Polski".

W skardze na powyższą decyzję J. B. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu skargi Skarżący poniósł, że nie miał zamiaru wprowadzać w błąd organu, czy też niezasadnego uzyskania dopłaty. Nie rozumie natomiast dlaczego płatność ta przypisana do konkretnych działek nie mogła zostać automatycznie przeniesiona na kolejnego właściciela nieruchomości. Skarżący czuje się pokrzywdzony faktem, że osoba którą informował o fakcie przekazania gospodarstwa w Biurze Powiatowym ARiMR nie poinformowała go o możliwości przejęcia płatności i zobowiązania przez przejmującego gospodarstwo rolne. Skarżący uważa, że pouczenie w końcowej części wniosku, który podpisał ubiegając się o płatności w kampanii 2004 było mało czytelne i nikt z pracowników Biura Powiatowego ARiMR nie poinformował go o konsekwencjach związanych z podjęciem pięcioletniego zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW. Skarżący uważa również, że dopełnił obowiązku niezwłocznego informowania organu o każdej zmianie powstałej od złożenia wniosku, do dnia wydania decyzji, pierwsza informacja wg. skarżącego wpłynęła ustnie, na co jak sam pisze nie ma dowodu oraz w formie pisemnej po upływie terminu. J. B. nie zgadza się z faktem, że działał w złej wierze mając za cel wprowadzenie w błąd Agencji. Skarżący nie zgadza się również z koniecznością zwrotu płatności wraz z odsetkami począwszy do dnia wydania decyzji skoro postępowanie było zawieszone przez organ i nie miał on wpływu na jego przyspieszenie.

W dopowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.").

Z kolei zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 .

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa ARiMR w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz, że przy jej wydawaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik postępowania.

Na wstępie wskazać należy, że tzw. płatności ONW, których dotyczy sprawa niniejsza tj. dodatki wyrównawcze dla rolników gospodarujących na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w okresie, którego sprawa dotyczy regulowało rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L nr 160 z dnia 26 czerwca 1999 r., str. 80, ze zm.;). Zgodnie z art. 14 powołanego rozporządzenia, jednym z warunków uzyskania uprawnienia do dodatku wyrównawczego było prowadzenie działalności rolniczej na obszarach zadeklarowanych do dopłat przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty. Jak wynika z powyższego płatności są należne do obszarów, na których zadeklarowana działalność jest prowadzona przez wymagane 5 lat od pierwszej wpłaty.

Zgodnie z art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L nr 153 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 30, ze zm.) w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001. Jak wynika z powyższego, zasadą jest, że nienależne płatności m.in. z tytułu dopłat ONW podlegają zwrotowi. Warunki zwrotu określa art. 49 rozporządzenia nr 2419/2001.

Rozporządzenie nr 2419/2001 (cytowane w pierwszej części uzasadnienia) - mimo uchylenia przez art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych rozporządzeniem Rady (WE) 1782/2003 i (WE) 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) 479/2008 (Dz. Urz. UE L nr 141z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 18) - nadal obowiązuje co do wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005 r. W sprawie niniejszej okres pomocowy rozpoczął się w 2004 r., zatem warunki zwrotu nienależnej pomocy reguluje art. 49 rozporządzenia nr 2419/2001.

Dokonując wykładni art. 49 rozporządzenia nr 2419/2001 należy cały czas mieć na względzie, że zasadą jest zwrot nienależnie pobranych płatności. Skoro zostało wykazane, że płatność była nienależna – płatność ta musi zostać zwrócona. Dla powstania obowiązku zwrotu nienależnej płatności nie jest potrzebne wykazywanie przez organ, że płatność została uzyskana w złej wierze, konieczne jest natomiast wykazanie, że płatność była nienależna, bowiem warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane.

Na gruncie prawa krajowego zwrot nienależnie pobranych płatności dokonuje się co do zasady w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zgodnie z którym,

Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2. krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Z kolei jeśli chodzi o materialnoprawne warunki zwrotu nienależnie pobranych płatności, w zakresie mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, to są one zawarte w § 9 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448, z późn. zm.), powoływanym jako: rozporządzenie ONW. Należy zgodzić się z Prezesem ARiMR, iż skoro postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW zostało wszczęte w dniu ... lipca 2007r., to zastosowanie w tej sprawie znajduje ww. rozporządzenie ONW ( zgodnie z § 12 rozporządzenia weszło ono w życie z dniem ogłoszenia tj. 17 kwietnia 2007r. i nie zawierało przepisów przejściowych co do spraw dotyczących zwrotu nienależnie pobranych płatności).Jednocześnie nie mogło znaleźć zastosowania Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, z późn. zm.), które weszło w życie w czasie trwającego postępowania administracyjnego, gdyż zgodnie z § 15 tego ostatniego rozporządzenia do postępowań w sprawach dotyczących płatności ONW wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.

Niesporne w sprawie jest, iż J. B. składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (na rok 2004) zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za jaką otrzymała pierwszą płatność z tytułu ONW (tj. ... ha) przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej pomocy. Z akt sprawy wynika, iż środki finansowe z tytułu ONW zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącego w dniu ... kwietnia 2005 r. Zatem 5-letni okres zobowiązania należy liczyć od tego dnia i trwał on do ... kwietnia 2010 r. Niesporne jest też, że J. B. nie kontynuował zobowiązania ONW w następnych latach w żadnym zakresie, gdyż w dniu ... lutego 2005r. przekazał całe gospodarstwo rolne synowi R..

Zgodnie z § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia ONW istniała możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności – w przypadku złożenia przez rolnika do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 30 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, oświadczenia podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek lub ich części, o zobowiązaniu tego podmiotu do :

- kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochrona Środowiska (normami) do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW,

- zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty pomocy ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, jaka posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach — w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w tiret pierwsze, lub

podmiot przejmujący posiadanie złożył oświadczenie, o którym mowa w § 6 ust. 3 pkt 1, w terminie, o którym mowa w lit. a.

Bezsprzecznie takie czynności materialnoprawne polegające na złożeniu w wymaganym rozporządzeniem terminie dokumentów pozwalających na skuteczne przejęcie zobowiązania ONW przez osobę, która przejęła gospodarstwo rolne J. B. nie zostały dokonane.

Z dokumentacji posiadanej przez ARiMR oraz przedstawionej przez stronę wynika, że pierwsza informacja powzięta przez Biuro Powiatowe ARiMR o zmianie stanu prawnego gospodarstwa miała miejsce w dniu ... marca 2005 r., tj. w chwili złożenia wniosku o wpis do ewidencji producentów przez R. B.. Tak więc podnoszona stronę skarżącego kwestia informowania Biura Powiatowego ARiMR w C. w niezwłocznym terminie, tuż po przekazaniu gospodarstwa – o tym fakcie, nie ma odzwierciedlenia w żadnych dokumentach ani innych dowodach. Słusznie podnosi organ w odpowiedzi na skargę, iż rozpoznając sprawę nie mógł oprzeć się wyłącznie na gołosłownym oświadczeniu strony o informowaniu pracownika Biura Powiatowego ARiMR w dniu ....02.2011 r. o przekazaniu gospodarstwa. Nie można również przyjmować, że organ działał na szkodę strony zatajając pewne fakty lub dokumenty bądź działał w złej wierze zatajając przed skarżącym informacje mające na celu poprawną obsługę postępowania związanego z przeniesieniem zobowiązania na przejmującego gospodarstwo.

Wobec tego, że zgromadzone dowody (zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym z dnia ... marca 2005 r. [k 23 akt admin.], potwierdzenie przyjęcia wniosku o przyznanie płatności na rok 2005 z dnia ... maja 2005 r.) wskazują, iż nowy właściciel gospodarstwa R. B. dopiero po 43 dniach od dnia przekazania na niego gospodarstwa stawił się do Biura Powiatowego ARiMR w C. występując o nadanie numeru z ewidencji producentów, a dopiero w dniu ... maja 2005 r. złożył wniosek o przyznanie płatności na kampanię 2005, nie można też zarzucić popełnienia błędu, czy niedbalstwa Agencji w postaci zaniechania poinformowania wnioskodawcy o możliwości złożenia wniosku transferowego. Termin do złożenia takiego wniosku wraz z niezbędnymi dokumentami już i tak bowiem upłynął wcześniej.

Bezzasadny jest również zarzut niepoinformowania skarżącego przez pracownika Biura o konsekwencjach podjęcia pięcioletniego zobowiązania. Wnioskodawca składając bowiem wniosek o płatności w ramach dopłat unijnych - po pierwsze podpisał zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchnie nie mniejszej, niż ta, na którą została wypłacona płatność w pierwszym roku z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności oraz do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie powstałej od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego ( sekcja X wniosku, k 1v akt admin.), – po drugie powinien dołożyć choćby minimum staranności w celu zdobycia wiedzy na temat spełnienia koniecznych warunków do uzyskania dotacji.

W związku z tym co wyżej powiedziano, słusznie Prezes ARiMR ocenił, iż kwota płatności ONW za rok 2004 przekazana na rachunek J. B. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z dnia... marca 2005r. o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, jest płatnością nienależnie pobraną w rozumieniu art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 i nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 49 ust. 4 i ust. 5 tego rozporządzenia.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skarżącego w przedmiocie odsetek ustalonych w decyzji z dnia ...października 2007r., należy wskazać, iż skutki zawieszenia postępowania w postępowaniu administracyjnym toczącym się na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego reguluje m.in. art. 103 k.p.a., zgodnie z którym zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Wstrzymanie biegu terminów dotyczy wyłącznie terminów procesowych. Zatem zawieszenie postępowania nie wstrzymało biegu odsetek od zaległości podatkowych. Nie można też się zgodzić ze skarżącym, iż nie miał on żadnego wpływu na bieg postępowania, gdyż zostało ono zawieszone z urzędu. W tym wypadku skarżący mógł bowiem co najmniej skorzystać z drogi odwoławczej i wnieść zażalenie na postanowienie w sprawie zawieszenia, lub w sytuacji przedłużającego się stanu zawieszenia postępowania wnieść o jego podjęcie, z czego nie skorzystał. Wreszcie skarżący, chcąc uniknąć naliczania odsetek mógł uiścić nienależnie pobrane płatności bezzwłocznie po doręczeniu mu decyzji ustalającej tę kwotę.

Z tych wszystkich przyczyn zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca miała oparcie w prawie materialnym, gdyż zaprzestanie prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW. Nie zostało też skutecznie przejęte zobowiązanie z tytułu ONW przez następcę J. B. – syna R., któremu przekazał on przedmiotowe gospodarstwo rolne.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.