Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 506/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3, art. 121, art. 191, art. 127, art. 120, art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 506/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 marca 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec (spr.), Asesor: WSA Jarosław Wiśniewski, Asesor: WSA Maja Chodacka, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008r., sprawy ze skargi J. S., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

J. S. pismem z dnia[...].11.2006 r. zwróciła się do Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT - 4) za miesiące kwiecień, wrzesień, październik, grudzień 2002 r. w kwocie 15827,60 zł. Zaległości podatkowe wynikają z wydanej decyzji o odpowiedzialności strony za zobowiązania podatkowe V. Spółka z o. o. w K., w której była członkiem zarządu. Jako uzasadnienie wniosku podatnik podał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Ponadto J. S. podała, że była zatrudniona w spółce na pół etatu jako kasjerka i nie wiedziała, że w dokumentach figuruje jako wiceprezes zarządu.

Decyzją z dnia [...]Nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił podatnikowi J. S. umorzenia zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji organ I Instancji jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 67a § 1 pkt 3 ustawy - Ordynacja podatkowa, który statuuje uznaniowość organu podatkowego w zakresie umorzenia w całości lub części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłat prolongacyjnych. Organ w uzasadnieniu wskazał, że sytuacja majątkowa podatnika jest trudna, jednak podane we wniosku przesłanki nie uzasadniają umorzenia zaległości podatkowej. W szczególności przesłanką przemawiającą za zastosowaniem ulgi podatkowej nie może być brak świadomości podatnika o pełnieniu funkcji członka zarządu spółki. Źródłem dochodu podatnika jest emerytura w wysokości 955,31 zł miesięcznie brutto. Podatnik prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bezrobotnym synem. Miesięczne wydatki kształtują się na poziomie 420,00 zł dodatkowo podatnik spłaca zadłużenie V. Spółka z o. o. na rzecz banków w kwocie 238,83 zł. Strona ponosi wydatki na leki w kwocie 200 zł miesięcznie. Strona korzysta z pomocy społecznej MOPS w postaci zasiłków celowych na zakup leków i środków czystości.

Od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego podatnik złożył odwołanie. W uzasadnieniu odwołania podatnik podniósł zarzut, że decyzja jest krzywdząca, zawiera błąd w ustaleniach faktycznych, w tym pominięcie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku o umorzenie, oraz nierozpoznanie sprawy w konkretnej sytuacji materialnej podatnika. Odwołująca się podniosła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia[...], nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II Instancji potwierdził prawidłowość ustaleń faktycznych i prawnych organu I Instancji, wskazując, że stan faktyczny sprawy nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę. Uzasadnienie decyzji zawiera powtórzenie twierdzeń uzasadnienia decyzji organu I Instancji. Organ II instancji stwierdził, że podatnik faktycznie nie ma możliwości uregulowania zaległości podatkowej, ale nie oznacza to, że zaległość powinna być umorzona. Organ podatkowy wskazał, że podatnik powinien porozumieć się z drugim członkiem zarządu odpowiedzialnym solidarnie za zobowiązania spółki i uzgodnić sposób ich spłaty.

Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej J. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżając decyzję, podatnik powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I Instancji, a mianowicie w ocenie skarżącego zaskarżona decyzja jest niesłuszna i krzywdząca, nie uwzględnia trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o przepis art. 67 a par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika, może w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę.

Udzielenie ulgi podatkowej, o której mowa w cytowanym przepisie ma charakter decyzji uznaniowej. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Wystąpienie przesłanki określonej w art. 67 a par. 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, określonej jako ważny interes podatnika nakazuje rozważanie, czy w ogóle, a jeżeli tak to w jakiej wysokości zaległość podatkowa bądź odsetki mogą zostać umorzone. Uwzględnienie wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek, co do zasady nie stwarza po stronie organu obowiązku umorzenia zaległości podatkowej czy odsetek w całości bądź w części. Organ podatkowy powinien jednak przeprowadzić dokładną analizę sytuacji materialnej podatnika. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01, wyrok z dnia 08.10.2002 r. sygn. I SA/Wr 1458/01, wyrok z dnia 26.09.2002 r. sygn. akt III SA 659/01, wyrok z dnia 08.05.2002 r. sygn. SA/Sz 2548/00).

Organy podatkowe w sposób niewystarczający rozważyły indywidualny interes podatnika, zwłaszcza w kontekście twierdzeń podatnika w tym zakresie. podatnik stwierdził, że nie jest w stanie spłacić zaległości podatkowej wraz z odsetkami z uwagi na sytuację materialną i zdrowotną.

Skarżąca pozbawiona jest możliwości przeżycia nawet na poziomie minimum socjalnego i spełnia przesłanki do korzystania z pomocy społecznej. Skarżąca ukończyła 70 lat jest emerytką i nie ma możliwości uzyskania dochodów z innych źródeł poza emeryturą. Organy powinny przeprowadzić zatem nie tylko szczegółowe postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej, ale dokonać analizy i ustalenia sytuacji finansowej podatnika w aspekcie przesłanek określonych w art. 67 a par. 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa. Z akt sprawy wynika, że podatnik uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości 800 zł i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bezrobotnym synem. Skarżąca ponosi koszty z tytułu czynszu i opłat za media wysokości 420,00 zł miesięcznie, koszty leczenia 200,00 zł oraz spłaca zadłużenie V. Spółka z o. o. w kwocie po około 240,00 zł miesięcznie. O trudnej sytuacji materialnej podatnika świadczy fakt, iż korzysta z pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych na zakup leków i środków czystości. Zresztą organy podatkowe same twierdzą, że sytuacja podatnika jest na tyle trudna, że nie jest w stanie spłacić zaległości podatkowej wraz z odsetkami.

Decyzje wydane na podstawie przepisu art. 67 a par. 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa mają charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotknięte jest szeregiem uchybień procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji organu podatkowego I instancji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowej jest bardzo schematyczne, wskazano jedynie, że sytuacja podatnika jest trudna, co nie uzasadnia jednak umorzenia zaległości podatkowej. Uzasadnienie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej stanowi potwierdzenie stanowiska zawartego w decyzji organu I instancji nie wynika z niego, jakimi kryteriami kierował się ten organ utrzymując decyzję organu I instancji, pomimo że skarżąca w odwołaniu wyraźnie zarzucała, że nie posiada środków na zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami, a jej sytuacja materialna jest niezmiernie trudna. Ponadto wskazać należy, że organy podatkowe odniosły się w szczególności do określenia przesłanek powstania zobowiązania podatkowego i zaległości podatkowej, a nie do weryfikowania istnienia przesłanek określonych w przepisie art. 67a par. 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa.

W orzecznictwie przyjęto powszechnie, że organ podatkowy powinien rozważyć kryteria umorzenia zaległości podatkowej bądź odsetek w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę moment podejmowania decyzji w sprawie umorzenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.03.1988 r., sygn. akt III SA 1127/87, wyrok z dnia 27.04.1988 r. sygn. akt SA/Kr 289/88 oraz wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01). Z akt sprawy wynika, że wskutek różnych zdarzeń, a zwłaszcza pogorszenia stanu zdrowia sytuacja materialna skarżącej uległa znacznemu pogorszeniu. Z treści przepisu art. 67 a par. 1 Ordynacji podatkowej nie da wywieść się wniosku, że o ważnym interesie podatnika można mówić tylko w przypadku zdarzeń nadzwyczajnych, których podatnik nie mógł przewidzieć i którym nie mógł zapobiec. Pojęcie ważnego interesu podatnika ma charakter niedookreślony, a zatem należy mu nadawać takie znaczenie jakie ma ono w języku potocznym. Za waży interes podatnika w rozumieniu przepisu art. 67 a par 1 Ordynacji podatkowej należy uznać każdy związek umorzenia zaległości podatkowych z kwestiami, które podatnik uznaje za ważne dla siebie, polegający na tym że umorzenie zaległości ma lub może mieć bezpośredni wpływ na te kwestie. Będą to uprawnienia i obowiązki wynikające wprost z przepisów prawa - interes prawny, a także okoliczności uznawane przez podatnika za istotne z jego punktu widzenia, które nie wynikają wprost z przepisów prawa - interes faktyczny. Skoro podatnik powołując się na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną wskazywał, że zapłata ciążących na nim zaległości podatkowych i odsetek pozbawia go możliwości egzystencji to brak było w ocenie Sądu podstaw do twierdzenia, że okoliczności te nie świadczą o ważnym interesie podatnika.

Zaskarżone decyzje naruszają podstawowe zasady postępowania podatkowego, wyrażone w art. 121 i 191 i 127 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, to jest zasadę zaufania do organów podatkowych i zasadę swobodnej oceny dowodów oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego. W ocenie Sądu organy podatkowe nie wykazały, że sytuacja materialna i możliwości płatnicze strony skarżącej wskazują, że zapłata zaległości podatkowych i odsetek od zaległości podatkowej nie zagroziłoby ważnym interesom podatnika.

Zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, zwłaszcza art. 120, art. 187 par. 1 i art. 210 par. 4 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz, w aspekcie art. 67 a par. 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, rozważenia ważnego interesu podatnika, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku i umorzeniem podatnikowi odsetek za zwłokę.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)