Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 628/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 2 listopada 2009 r. Dyrekcja Rozbudowy Miasta G. wystąpiła z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej w G., działki nr [...]. Prezydent miasta G. pismem z dnia 20 listopada 2009 r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej w G. nr [...] w związku z realizacją celu publicznego - budową zbiornika retencyjnego - zadanie [...]. Następnie Prezydent Miasta G., działając na podstawie art. 104 kpa oraz art. 6, art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 3, art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), decyzją z dnia 11 grudnia 2009 r., Nr [...], zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w G. przy ul. D.M., obręb: [...] - działki nr [...] (nr jedn. rej. [...], KW [...]), będącej własnością M. L. C., na działki nr [...], [...], [...], [...], [...].

Prezydent wskazał, iż projekt podziału nieruchomości sporządzono w oparciu o wstępny projekt podziału w związku z realizacją celu publicznego - zadanie [...] - budowa zbiornika retencyjnego D. M. w G. a inwestorem zastępczym działającym w imieniu i na rzecz Gminy Miasta G. jest Dyrekcja Rozbudowy Miasta G.. W uzasadnieniu decyzji podano, iż Prezydent Miasta G. postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2006 r. nr [...] potwierdził, że opracowany projekt podziału nieruchomości jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego B. – N., D. M., M. zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta G. z dnia 23 maja 2002 r. Nr [...].

Od decyzji Prezydenta Miasta G. odwołanie wniósł M. C., podnosząc, iż decyzja ta została wydana przedwcześnie, przed ostatecznym uprawomocnieniem się planu przestrzennego zagospodarowania terenów obok, w tym działki nr [...], który to plan jest integralnie związany z wydaną decyzją. Podziału nieruchomości dokonano w związku z realizacją budowy zbiornika retencyjnego D. M. G.. Realizacja takiego planu, w ocenie odwołującego się, spowoduje daleko idące skutki, które sprowadzą się do tego, że własność odwołującego się ulegnie dewastacji i nie będzie mogła być wykorzystana w sposób prawidłowy. Tereny zlokalizowane poniżej zbiornika (karta terenu [...] z planu [...]) w czasie obfitych opadów deszczu będą zagrożone powodzią. Bliskość tak dużego zbiornika od zabudowy (budynku mieszkalnego i zabudowy gospodarczej) spowoduje podniesienie poziomu wód gruntowych. Nadmierne zgromadzenie wody w zbiorniku może spowodować jej wylanie na obszar zabudowany. Ponadto zostanie przerwana integralna część terenu, co z kolei utrudni odwołującemu się dostęp do pozostałych działek. Realizacja inwestycji będzie wymagać wycięcia około 110 stuletnich drzew oraz doprowadzi do zniszczenia łąk i zarośli z obszaru [...]. Zdaniem odwołującego się inwestor może realizować budowę zbiornika na własnych terenach (wzdłuż P. S.), co także zmniejszyłoby koszty inwestycji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 6 pkt 4, art. 93 ust. 1, art. 97 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), decyzją z dnia 24 maja 2010 r. Nr [...], utrzymało w mocy decyzję I instancji.

Kolegium wyjaśniło, iż podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który reguluje tryb dokonywania podziału nieruchomości w przypadku istnienia planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodność z ustaleniami planu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych - art. 97 ust. 3 ustawy. W niniejszej sprawie takim publicznym celem jest budowa oraz utrzymywanie obiektów i urządzeń służących ochronie środowiska, zbiorników i innych urządzeń wodnych służących zaopatrzeniu w wodę, regulacji przepływów i ochronie przed powodzią a także regulacja i utrzymywanie wód oraz urządzeń melioracji wodnych, będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - art. 6 pkt 4 ustawy. Zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95 ustawy, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Opinia co do zgodności projektu podziału z miejscowym planem wyrażana jest w postaci postanowienia. W niniejszej sprawie taka opinia została wydana ostatecznym postanowieniem Prezydenta Miasta G. z dnia 7 sierpnia 2006 r. [...] o pozytywnym zaopiniowaniu podziału działki nr [...]. Kolegium wyjaśniło, iż podstawę orzekania w przedmiotowej sprawie - zarówno dla wydania postanowienia opiniującego, jak i zaskarżonej decyzji - stanowiły ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego B. – N., D. M., M., zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta G. z dnia 23 maja 2002 r. nr [...] (Dz. Urz. Woj. Pom. Nr 48, poz. 1177) - oznaczonego nr [...], która weszła w życie w terminie 14 dni od dnia publikacji. Oznacza to, że stała się aktem prawa miejscowego, a organy administracji publicznej są nią związane. Odnosząc się do treści zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, iż uchwała Nr [...] Rady Miasta G. z dnia 24 września 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego B., działki nr od [...] do [...] obręb [...] w rejonie ulic P. i D.M. (Dz. Urz. Woj. Pom. z dnia 19 listopada 2009 r., Nr 155, poz. 2899) jest jedyną uchwałą podjętą jeszcze przed wszczęciem postępowania zakończonego wydaną zaskarżoną decyzją, która jeszcze nie obowiązywała w dacie wydania decyzji organu I instancji. Uchwała ta weszła w życie 30 dni po publikacji dziennika urzędowego i chociaż orzekała o utracie mocy we fragmentach objętych granicami niniejszego planu, miejscowego planu uchwalonego uchwałą Rady Miasta G. Nr [...] z dnia 23 maja 2002 r., to jednak nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ dotyczy terenu oznaczonego numerem ewidencyjnym [...]. Obszar ten nie obejmuje działki wskazanej w treści zaskarżonej decyzji.

Analizując zapisy powyższych planów Kolegium stwierdziło, iż karta terenu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] - numer terenu [...] wskazuje na zieleń dostępną jako funkcja określona w tym planie. Także karta terenu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] – karta terenu [...] wskazuje na zieleń dostępną. Z kolei na tej samej karcie nr [...] numer terenu [...] określa, że teren stanowi – wody chronione – zbiornik retencyjny i tereny zieleni "D. M.". Pozostały teren jest oznaczony w planie miejscowym jako [...] – projektowany ciąg pieszo – jezdny, zaś teren oznaczony jako [....] – ulica D. M., ulica lokalna. Projekt podziału nieruchomości przewiduje powstanie działek oznaczonych jako nr [...] – zbiornik retencyjny i teren zieleni D. M., nr [...] i [...] – zieleń dostępna, nr [...] – projektowany ciąg pieszo – jezdny i nr [...] – ulica D. M., ulica lokalna

Kolegium stwierdziło w związku z powyższym, iż zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości jest zgodne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla tej działki.

M. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się stwierdzenia jej nieważności ewentualnie jej uchylenia. W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem:

1. art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez błędne przyjęcie, iż aktualne przeznaczenie terenu pozwala na podział nieruchomości dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu zagospodarowania terenu i budowie zbiornika retencyjnego, w sytuacji gdy dla przedmiotowego terenu ustala się zakaz wprowadzania funkcji kolidujących (uciążliwych) oraz wydzielenie działek nr [...], [...], [...], [...] i [...], których podział spowodował, iż skarżący nie jest w stanie użytkować ich zgodnie z przeznaczeniem;

2. podstawowych zasad postępowania administracyjnego - art. 7 i art. 9 kpa, poprzez niewzięcie pod uwagę przy orzekaniu istotnych interesów skarżącego, tj., że jego działka będzie po dokonaniu projektowanego podziału bezużyteczna gospodarczo i drastycznie spadnie jej cena;

3. art. 10 § 1 kpa, poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

4. art. 7 i art. 77 § 1 kpa, poprzez niezebranie materiału dowodowego mającego być podstawą rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności nieprzeprowadzenie dowodów, których przeprowadzenie jest istotne do zbadania istoty sprawy,

5. art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący.

W piśmie z dnia 10 lipca 2010 r. M. C. wyjaśnił, iż wywłaszczenie zieleni dostępnej nie może być dokonane, ponieważ nie jest ona celem publiczny, ponadto Gmina G. posiada wystarczająco własnych terenów leżących nad S.S., które można przeznaczyć na cele publiczne związane z budową zbiornika retencyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium stwierdziło, iż wskazane w skardze przepisy prawa materialnego nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ dla terenu nieruchomości obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast nawet gdyby doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów kpa to i tak, w ocenie Kolegium, nie miałoby to wpływu na merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Organ II instancji nie prowadził dodatkowego postępowania dowodowego, ponieważ nie było takiej potrzeby a odwołanie zostało rozpatrzone na podstawie akt organu I instancji.

Na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. skarżący oświadczył, że jego zdaniem obowiązujący miejscowy plan nie jest prawidłowy, Rada Miasta G. przystąpiła do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego B. rejon ulic P., D. M. i R. w mieście G. (uchwała z dnia 29 kwietnia 2010 r. Nr [...].

Wojewódzki sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skargę należało oddalić.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym ocena legalności skarżonego rozstrzygnięcia następuje w szerokim zakresie, niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze także ponad te zarzuty, w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Badając w świetle przedstawionych wyżej kryteriów zaskarżona decyzję Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, w tym przepisów postępowania w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 11 grudnia 2009 r. Nr [...], którą zatwierdzono projekt podziału nieruchomości położonej w G. przy ul. D. M., obręb [...] - działki nr [...] (nr jedn. rej. [...], KW [...]), stanowiącej własność M. L. C., na działki nr [...], [...], [...], [...], [...]. Podstawę rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 6, art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), dalej u.g.n.

Stosownie do treści art. 93 ust. 1 podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Ust. 2. Zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Ust. 3 (zd. pierwsze) przewiduje, że podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Według ust. 4 (zd. pierwsze) zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.

W niniejszej sprawie kontrolowane rozstrzygnięcie podjęte zostało wskutek wszczęcia postępowania z urzędu i poprzedzone prawomocnym postanowieniem Prezydenta Miasta G. z dnia 7 sierpnia 2006 r. Nr [...] opiniującym pozytywnie proponowany przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta G. wstępny projekt podziału przedmiotowej nieruchomości (vide: postanowienie z załącznikiem k. 6 akt administracyjnych I instancji). Sąd zaznacza przy tym, iż z urzędu znany jest mu fakt, że prawomocnym wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 105/07 (dostępny w Internecie https:/cbois.nsa.gov.pl/doc/EF937676603) Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 września 2006 r. Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia 7 sierpnia 2006 r. Nr [...]. W wyroku tym WSA wskazał między innymi, że "obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miasta G. z dnia 23 maja 2002 r. Nr [...] r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego B. – N., D. M., M., opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Pom. z dnia 17 lipca 2002 r., Nr 48, poz. 1177) określa wody chronione – zbiornik retencyjny i tereny zieleni D. M. i przewiduje konieczność jego utworzenia na części działki skarżącego, ściśle w planie określonej. (...) Załączony do akt sprawy fragment graficznej części planu potwierdza, że projekt podziału jest zgodny z ustaleniami tego planu odnośnie przeznaczenia nieruchomości skarżącego w części pod budowę ulicy D. M., w części pod projektowany ciąg pieszo-jezdny, w części pod wody chronione – zbiornik retencyjny i tereny zieleni D. M. oraz w części pod zieleń dostępną." W wyroku tym, na mocy art. 170 p.p.s.a. wiążącym zarówno organy jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie, WSA stwierdza, że "postępowanie w sprawie zaopiniowania projektu podziału zostało w niniejszej sprawie wszczęte z urzędu, w związku z realizacją celu publicznego – zbiornika retencyjnego D. M., zadanie [...] (...). Postanowienie zawierające opinię w przedmiocie zgodności proponowanego podziału nieruchomości z planem miejscowym dotyczy jednej z kwestii rozstrzyganych w toku postępowania o podział nieruchomości. W sprawie podziału mamy bowiem do czynienia z dwoma etapami postępowania, a mianowicie opiniowaniem wstępnego projektu podziału nieruchomości i zatwierdzeniem podziału nieruchomości (tak NSA w wyroku z dnia 6 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA 1292/00, baza LEX nr 77631). Przy czym w postępowaniu dotyczącym podziału nieruchomości nie są przesądzone kwestie własności gruntu, chociaż niewątpliwie przeznaczenie w planie danego terenu na cele publiczne prowadzi w przypadku realizacji tego celu do wywłaszczenia prawa".

W prawomocnym postanowieniu Prezydenta Miasta G. z dnia 7 sierpnia 2006 r. Nr [...] stwierdza się, że przedmiotowa nieruchomość (działka nr 94) objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego B. – N., d. M., M. (plan nr 0904), zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta G. z dnia 23 maja 2002 r., Nr [...] 2 (Dz. Urz. Woj. Pom. z dnia 17 lipca 2002 r., Nr 48, poz. 1177). Przeznaczenie projektowanych działek jest zgodne z ustaleniami obowiązującego planu, działka oznaczona numerem [...] – wody chronione – zbiornik retencyjny i tereny zieleni (oznaczenie w mpzp [...] i [...]); działki nr [...] i [...] – zieleń dostępna (oznaczenie w mpzp [...] i [...]); działka nr [...] projektowany ciąg pieszo-jezdny (oznaczenie w mpzp [...]); działka nr [...] ulica D. M., ulica lokalna (oznaczenie w mpzp [...]).

Trzeba zauważyć, że postanowienie podejmowane w trybie art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n. opiniujące projekt podziału nieruchomości, jest częścią postępowania administracyjnego o zatwierdzenie podziału nieruchomości. Pogląd ten pozostaje w zgodzie z wykładnią zawartą w uchwale składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt OPK 1/99 (ONSA z 1999 r., nr 3, poz. 84), w którym wywiedziono, że "postanowienie wyrażające opinię, o której mowa w art. 93 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.), jest wydawane w toku postępowania administracyjnego w sprawie o podział nieruchomości (...)". Skoro zatem postępowanie o zatwierdzenie podziału nieruchomości jest etapem postępowania podziałowego należy podkreślić, że organ zatwierdzający podział nieruchomości jest związany opinią o podziale. Przy czym moc prawna takiego postanowienia opiniującego jest ściśle związany z mocą obowiązującą tego planu, co oznacza, że jedynie w razie zmiany planu lub jego uchylenia, postanowienie opiniujące wydane na jego podstawie przestaje być aktualne, a co za tym idzie przestaje wiązać organ orzekający w sprawie o zatwierdzenie podziału nieruchomości.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji przeprowadzając postępowanie podziałowe przedmiotowej nieruchomości powołały się na ustalenia planu zarówno co do przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu przyjmując zasadnie, że przedstawiony projekt podziału realizuje to przeznaczenie. Organy administracji orzekające w tej sprawie dokonały interpretacji planu miejscowego (jego formy graficznej i tekstowej) jako planu szczegółowego i wywiodły, że granice wydzielonych działek nakładają się na linie rozgraniczające terenu o symbolach określających ich przeznaczenie i sposób zagospodarowania. Pozostaje przy tym niesporne, że na dzień orzekania przez organ odwoławczy nie nastąpiła taka zmiana miejscowego planu, która miałaby wpływ na rozstrzygnięcie.

Decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 11 grudnia 2009 r. Nr [...] zatwierdzająca podział działki nr [...] według projektu sporządzonego przez uprawnionego geodetę (vide: projekt podziału k. 5 akt administracyjnych I instancji) powołuje się na zgodność podziału z ustaleniami wskazanego wyżej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Znajdujące się w aktach sprawy fragmenty graficznej i opisowej części planu potwierdzają, że projekt podziału działki nr [...] jest zgodny z ich ustaleniami (vide: k. 6 i nast. akt administracyjnych I instancji). W świetle przywołanych wyżej postanowień art. 93 ust. 1 u.g.n. oraz ustaleń Kolegium podział przedmiotowej działki nie budzi wątpliwości co do zgodności z obowiązującym planem miejscowym, a powstałe w wyniku podziału działki będą mogły być zagospodarowane zgodnie z celem przewidzianym dla tych gruntów w planie zagospodarowania przestrzennego.

Wymaga podkreślenia, że na podstawie art. 87 Konstytucji RP plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem prawa miejscowego. Wiąże on zarówno właścicieli nieruchomości jak i organy administracji. Ustalenia planu, wraz z innymi przepisami prawa, kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości i mogą prowadzić do jego ograniczenia. Przepis prawa miejscowego obok przepisów ustawowych stanowi podstawę prowadzenia postępowania w przedmiocie podziału nieruchomości, a zgodność z planem miejscowym jest jednym z zasadniczych zasadniczym kryteriów dopuszczalności podziału nieruchomości.

Istotne także w niniejszej sprawie jest to, że podziału dokonano z urzędu, a więc w warunkach określonych art. 97 ust. 3 u.g.n. Pozostaje przy tym poza sporem, że o wszczęciu postępowania z urzędu oraz o sporządzonym projekcie podziału skarżący M. C. został zawiadomiony pismem doręczonym w dniu 26 listopada 2009 r. (vide: zawiadomienie k. 3 akt administracyjnych I instancji).

Co do zasady, z przepisów u.g.n. wynika, że o zamiarze i sposobie podziału nieruchomości decyduje jej właściciel (por. art. 97 ust. 1). Natomiast uprawnienia właściciela w tym zakresie mogą być ograniczone wówczas, gdy podział nieruchomości może być dokonany z urzędu (art. 97 ust. 3 u.g.n.). Według art. 97 ust. 3 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli: 1) jest on niezbędny do realizacji celów publicznych; 2) nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste.

Dopuszczalność podziału z urzędu w kontrolowanej sprawie wynika z prawidłowych ustaleń i oceny dokonanej przez Kolegium co do tego, iż określony cel podziału – budowa zbiornika retencyjnego D. M. w G., stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 4 u.g.n. Według tego przepisu celem publicznym jest budowa oraz utrzymywanie obiektów i urządzeń służących ochronie środowiska, zbiorników i innych urządzeń wodnych służących zaopatrzeniu w wodę, regulacji przepływów i ochronie przed powodzią, a także regulacja i utrzymywanie wód oraz urządzeń melioracji wodnych, będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.

Tak więc w niniejszej sprawie wystąpiła sytuacja objęta normami zarówno art. 97 ust. 3 jak i art. 93 ust. 1 u.g.n., polegająca na dopuszczalności podziału nieruchomości z urzędu, niezbędnego do realizacji celu publicznego i pozostającego w zgodzie z ustaleniami planu miejscowego. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela przy tym pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 352/06, w sprawie dotyczącej podziału nieruchomości w związku z przebiegiem drogi publicznej, że "nieruchomość staje się niezbędna na cel publiczny w chwili wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym (...) dokonano ustaleń co do przebiegu drogi publicznej. Inwestor, podejmując się realizacji drogi, musi najpierw zadbać o uregulowanie spraw własnościowych dotyczących gruntu, na którym zamierza zrealizować danego rodzaju inwestycję" (por. także aprobujący wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2008 r., I OSK 410/07, Baza orzeczeń LEX nr 453975). Wprawdzie w kontrolowanym postępowaniu podstawą wszczęcia postępowania podziałowego jest zamiar realizacji innego celu publicznego niż droga publiczna, ale także ujętego w miejscowym planie, zatem przytoczony wyżej pogląd zachowuje w ocenie Sądu aktualność także na gruncie niniejszej sprawy.

Wszystkie zarzuty skarżącego związane są głównie z kwestionowaniem ustaleń planu, podważaniem zasadności realizacji inwestycji oraz wskazywaniem na jej skutki w wypadku realizacji przedsięwzięcia. Tak sformułowane zarzuty nie mogą być rozpatrywane w niniejszym postępowaniu, ograniczonym do zatwierdzenia projektu podziału w warunkach określonych przepisami Rozdziału 1 Działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyjaśnia się skarżącemu, że kwestionowanie postanowień planu odbywa się w drodze zaskarżenia uchwały w trybie przepisu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1991 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.), zaś sprawy techniczne związane z budową i usytuowaniem zbiornika retencyjnego – w innych postępowaniach administracyjnych związanych z realizacją samego przedsięwzięcia.

Podnieść także należy, iż w postępowaniu dotyczącym podziału nieruchomości nie są przesądzone kwestie własności gruntu, aczkolwiek skutkiem przeznaczenia w planie danego terenu na cele publiczne w sytuacji realizacji tego celu jest wywłaszczenie prawa. Niemniej trzeba zaznaczyć, że ustawodawca przewidział ochronę tych osób, których interes prawny zostanie naruszony ustaleniami planu poprzez możliwość żądania odszkodowania, wykupienia nieruchomości lub jej zamiany na inną.

Nietrafne są zarzuty naruszenia przepisów art. 59 ust. 1 i art. 60 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, z póżn. zm.), ponieważ nie mają one w niniejszej sprawie zastosowania. Wprawdzie przepisy u.g.n. (por. art. 94) przewidują w pewnych sytuacjach obowiązek wydania decyzji o warunkach zabudowy przed złożeniem wniosku o podział nieruchomości, lecz generalnie dotyczy to sytuacji, gdy nie ma na terenie obejmującym nieruchomość podlegającą podziałowi obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tylko bowiem w razie braku planu wydaje się decyzję okolicznościach warunkach zabudowy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy art. 94 u.g.n. nie mógł mieć zastosowania, Sąd zatem nie rozważał kwestii związanych z koniecznością i dopuszczalnością wydania takiej decyzji, na podstawie wskazanych w skardze przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Nietrafne są także zarzuty naruszenia przepisów art. 7, 9, 77 § 1 kpa. Jak szerzej opisano powyżej, w kontrolowanym postępowaniu zakres koniecznych ustaleń determinują przepisy art. 93 i art. 97 ust. 3 oraz art. 99 u.g.n. Organy przeprowadzając prawidłowo postępowanie i ustalając kwestie zasadnicze dla rozstrzygnięcia (treść planu, pozytywną opinię o podziale, możliwość podziału w taki sposób, by działki powstałe po podziale mogły być zagospodarowane zgodnie z planem oraz miały zapewniony dostęp do drogi publicznej, wreszcie cel publiczny warunkujący wszczęcie postępowania z urzędu) dopełniły obowiązku wyczerpującego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Natomiast, jak już Sąd zauważył wcześniej, podnoszone w skardze zarzuty kwestionujące zasadność realizacji przedmiotowego celu publicznego nie mogły być przez organy uwzględnione jako podlegające rozważeniu w innym postępowaniu, zatem w tym zakresie organy nie miały obowiązku dokonywania ustaleń ani też oceny, czy realizacja celu publicznego, wynikającego z treści obowiązującego planu będzie naruszała interesy skarżącego, sformułowane w szczególności w ten sposób, że "jego działka będzie (po podziale) bezużyteczna gospodarczo i spadnie jej cena". Ponadto nie można także zarzucić Kolegium, iż zaniedbała obowiązkowi odniesienia się do zarzutów odwołania. Mimo niejasnych sformułowań pisma skarżącego odnoszących się do bliżej niesprecyzowanego planu, który miałby zmieniać postanowienia dotychczasowe i podniesionym w związku z tym zarzutem przedwczesności decyzji organu I instancji, Kolegium zbadało, czy ustalenia innego planu, który wszedł w życie po wydanej przez ten organ decyzji, mogą dotyczyć terenu obejmującego działkę skarżącego. Prawidłowo w związku z tym ustalił organ, że postanowienia uchwały Rady Miasta G. z dnia 24 września 2009 r. Nr [...] (Dz. Urz. Woj. Pom. z dnia 19 listopada 2009 r., Nr 155, poz. 2899) nie obejmują działki skarżącego, a zatem zmiana we fragmentach uchwały z dnia 23 maja 2002 r. nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Natomiast zarzut sformułowany na rozprawie w związku z podjęciem uchwały o przystąpieniu do planu nie ma znaczenia prawnego, bowiem po pierwsze Sąd kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcie według stanu prawnego z daty jego podjęcia, po wtóre zaś, uchwała o przystąpieniu do sporządzenia planu nie kreuje normy prawnej (nie jest przepisem prawa miejscowego), jest tylko niezbędnym wstępnym elementem procedury planistycznej określając teren objęty przyszłym planem.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 10 § 1 kpa, sformułowanego jako "uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań", w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Według tego przepisu organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący miał możliwość czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Istotnie nie został zawiadomiony o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co nie miało znaczenia o tyle, że zastrzeżenia zgłaszane w postępowaniu odwoławczym, a dalej w skardze, koncentrują się na "oddziaływaniu inwestycji na środowisko", "sprzeczności podziału z interesem społecznym i ważnym interesem strony", oraz braku ustaleń związanych z "wyglądem terenu objętego wnioskiem" (str. 5 skargi). W tym zaś zakresie postępowanie nie wymagało uzupełnienia i wyjaśnienia, a zgłaszane zastrzeżenia, co trafnie uznało Kolegium, nie mogły być brane pod uwagę jako warunki, od których uzależniony jest podział nieruchomości.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił.