Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4264/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2016 r. sprawy ze skargi W. A. na decyzję Ministra Finansów (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. A. (dalej: strona lub skarżący) była decyzja Ministra Finansów (dalej: Minister lub organ) z (...) sierpnia 2015 r., nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Ś. z dnia (...) grudnia 2015 r., nr (...), odmawiającą umorzenia należności w kwocie 200 zł wynikającej z grzywny nałożonej w dniu (...) września 2014 r. w drodze mandatu karnego kredytowanego (...) nr. (...).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W. A. poprzez przyjęcie mandatu karnego został zobowiązany do zapłaty nałożonej nim grzywny bowiem zgodnie z art. 98 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia obecnie (Dz. U. z 2016 r. poz. 1713 j.t. ze zm.), w brzmieniu na dzień (...) września 2014 r. mandat ten stał się prawomocny w dniu pokwitowania odbioru.

Pismem datowanym 26 listopada 2014 r. (data wpływu 1 grudnia 2014 r.) zobowiązany zwrócił się o umorzenie wyżej wskazanej należności. We wniosku podniósł trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz wniósł o rozłożenie na raty przedmiotowej należności.

Wojewoda Ś. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia (...) grudnia 2014 r. znak: (...), odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi.

W. A. od powyższej decyzji wniósł odwołanie, w którym powołał się na trudną sytuację finansową, a pismem z dnia 1 marca 2015 r. wskazał też na okoliczności związane z nałożeniem grzywny.

Minister Finansów ustalił, że W. A. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zarobkowo. Źródłem jego dochodów jest świadczenie rentowe w miesięcznej wysokości 919,43 zł (kwota wskazana w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w K. z dnia (...) marca 2014 r. oraz oświadczeniu majątkowym skarżącego z dnia 18 grudnia 2014 r. ; we wniosku z 26 listopada 2014 r. skarżący wskazał dochód z tego tytułu w wysokości 518,43 zł) oraz zasiłek celowy otrzymywany z Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w wysokości 100 zł (decyzja z dnia (...) listopada 2014 r. o przyznaniu jednorazowego, specjalnego zasiłku na dofinansowanie do kosztów leczenia, rehabilitacji oraz samodzielnego utrzymania gospodarstwa domowego).

Ustalił też, iż W. A. jest właścicielem domu mieszkalnego o powierzchni 80m2, działki o powierzchni 0,061ha (w przeliczeniu ok. 23 ary, zabudowanej domem) oraz samochodu marki Skoda Felicja, rok produkcji 1998 r.

Wśród wydatków wg. oświadczenia są : opłaty za lokal mieszkalny – 2,50 zł (podatek od nieruchomości w wysokości 29,60 zł za 2014 r.), prąd – 50 zł, gaz – 30 zł, telefon – 24,90 zł, paliwo – 250 zł, leki – 80 zł, śmieci – 6 zł, opał – 150 zł, środki czystości – 30 zł.

Zgodnie z oświadczeniem majątkowym z dnia 18 grudnia 2014 r., skarżący ponosił także wydatek w postaci świadczenia alimentacyjnego w wysokości 350 zł miesięcznie, przy czym zgodnie z przekazywanymi dokumentami, sprawa w zakresie wysokości świadczenia alimentacyjnego, będącego obowiązkiem W. A., nie została jeszcze ostatecznie rozstrzygnięta. W piśmie z 18 stycznia 2015 r. W. A. deklarował także wydatki związane z zakupem żywności, odzieży, utrzymania domu i auta – ale nie wskazał dokładnej kwoty wydatków ponoszonych w tym zakresie.

Deklarował także problemy zdrowotne, uniemożliwiające mu wykonywanie pracy zarobkowej. Zgodnie z kartą informacyjną leczenia szpitalnego, wskazującą na przebywanie w ośrodku rehabilitacji dziennej w S. w dniach 8 kwietnia 2014 r. – 30 kwietnia 2014 r., W. A. zmaga się ze schorzeniem zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego, lędźwiowego, kolan oraz prawej stopy.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych ( Dz. U. z 2013r. poz. 885 ze zm., dalej u.f.p.) właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg (m. in. umorzyć w całości zobowiązanie) w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 przywoływanej ustawy. Przesłanki umorzenia w całości zobowiązania są określone w art. 56 ust. 1 pkt 1, 3 i 5 cytowanej ustawy, który stanowi, że należności osób fizycznych mogą być umarzane w całości, jeżeli:

1. osoba zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6000 zł;

2. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne;

3. zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

Organ podkreślił uznaniowy charakter decyzji i wskazał, że użyte przez ustawodawcę określenia interes publiczny i ważny interes dłużnika są pojęciami ogólnymi. Przyjmuje się, że pod pojęciem interesu publicznego zakłada się ujęcie go w postaci co najmniej jednej z sześciu wartości: bezpieczeństwa prawnego, porządku publicznego, ochrony środowiska, ochrony zdrowia publicznego, ochrony moralności publicznej, wolności i praw innych osób.

W przedmiotowej sprawie najistotniejsze są, zdaniem organu, aż trzy wartości: bezpieczeństwo prawne, porządek publiczny oraz ochrona moralności publicznej. Pojęcie "interesu publicznego" w analizowanym przypadku wiąże się ponadto z ochroną autorytetu państwa.

Organ wskazał, że przez ważny interes dłużnika należy rozumieć sytuacje nadzwyczajne, losowe przypadki, gdy dłużnik nie jest w stanie uregulować zaległości, a także normalną sytuację ekonomiczną, gdy uzyskiwane przez stronę dochody nie pozwalają na pokrycie koniecznych wydatków.

Dalej organ wyjaśnił, że odniesieniu do należności wynikających z kar w szerokim sensie, a więc również grzywien nakładanych za popełnienie wykroczeń, należy mieć na względzie szczególną okoliczność, iż do jej istoty należy to, że obok funkcji dochodowej Skarbu Państwa na pierwszy plan wysuwa się funkcja sankcyjna. Dłużnik jest zobowiązany do poniesienia określonego wydatku i celem tego wydatku jest odczucie straty po stronie dłużnika. Umorzenie należności wynikających z grzywien co do zasady obciążone jest wyraźnie negatywną oceną z punktu widzenia interesu publicznego. Wynika to również z faktu, że umorzenie należności Skarbu Państwa nie leży w interesie publicznym, ponieważ stanowi złamanie zasady obowiązku zapłaty i zmniejsza dochody publiczne.

Organ ocenił, że skarżący nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej stwierdzenie istnienia ważnego interesu dłużnika. W. A. jest osobą bezrobotną, sporadycznie korzysta z pomocy społecznej, utrzymuje się z renty w wysokości 919,43 zł. Miesięczne wydatki wynoszą ok. 623 zł. Skarżący deklaruje także ponoszenie kosztów w postaci alimentów (sprawa co do wysokości wymagalnego świadczenia alimentacyjnego nie jest ostatecznie rozstrzygnięta) oraz wydatków związanych z zakupem żywności, odzieży, utrzymaniem domu i auta (brak wskazania wysokości tego rodzaju wydatków).

Biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe oraz warunki gospodarstwa domowego uznał, że sytuacja skarżącego jest trudna, zaś istnienie zobowiązania wynikającego z nałożonej grzywny w wysokości 200 zł, pogorszy sytuację bytową wnioskodawcy. Zauważył, jednak, że dochody z renty wystarczają na zaspokojenie wykazanych wydatków związanych z podstawowym utrzymaniem.

Organ podniósł, że W. A. w świadczeniu majątkowym wskazał także na zobowiązania wynikające z wymagalnych świadczeń alimentacyjnych. W tej kwestii zwrócił uwagę, że przedmiotowa należność pośrednio może oddziaływać na sytuację rodziny ukaranego. W przypadku grzywny oddziaływanie to może polegać przede wszystkim na tym, że środki, które mogłyby zostać przeznaczone na potrzeby osób bliskich, zostaną dobrowolnie lub w trybie egzekucyjnym, przeznaczone na zapłatę należności. Oceniając to oddziaływanie zauważył, że taki rodzaj kar został wyraźnie przyjęty za tego rodzaju wykroczenia przez ustawodawcę, a pośrednie oddziaływanie na sytuację rodziny ukaranego jest typowe, to znaczy nie jest uzależnione od szczególnych okoliczności tej sprawy. Ustawodawca znając typowe oddziaływanie grzywny na inne osoby niż ukarany zdecydował, że tego rodzaju kara ma być stosowana. Z tego względu, obowiązek regulowania świadczenia alimentacyjnego, mimo, że wpływa na ogólną sytuację bytową zobowiązanego w przedmiotowej sprawie, nie potwierdza istnienia ważnego interesu dłużnika oraz nie uzasadnia możliwości zastosowania wnioskowanej ulgi.

Wskazał też, iż umarzanie należności pieniężnych publicznoprawnych, a więc także tych wynikających z nałożonych mandatów karnych kredytowanych, jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą odstąpienie od powszechnej zasady obowiązku zapłaty za popełnione wykroczenia. Z tego powodu również okoliczności społeczne i gospodarcze uzasadniające jej zastosowanie muszą posiadać tę samą cechę. Powinny to być zatem tego rodzaju okoliczności, na które podatnik nie mógł mieć wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania oraz które posiadają wyjątkowy, nadzwyczajny charakter. W przedmiotowej sprawie żadne takie okoliczności nie zostały przez skarżącego udowodnione. Kwestie podnoszone przez zobowiązanego, a więc pozostawanie osobą bezrobotną, problemy zdrowotne, utrzymywanie się jedynie ze świadczenia rentowego, ponoszenie typowych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz obowiązek alimentacyjny nie są szczególne i wyjątkowe, a tym samym nie są wystarczające, aby zastosować ulgę w postaci całkowitego umorzenia należności wynikającej z nałożonych i przyjętych mandatów karnych kredytowanych.

Deklarowana, trudna sytuacja bytowa, rodzinna i zdrowotna zobowiązanego, mimo, że uzasadnia istnienie ważnego interesu dłużnika, nie przesądza o konieczności umorzenia należności, która jest najdalej idącą formą ulgi w spłacie należności, skutkującą uchyleniem w całości skutku ukarania grzywną. Możliwe są bowiem inne rodzaje ulg, których udzielenie nie unicestwia istoty ukarania i zarazem zmniejsza obciążenie finansowe. Ulgi takie to odroczenie terminu spłaty bądź rozłożenie wymagalnej należności na dogodne raty. Udzielenie ulgi w postaci rozłożenia grzywny na raty, w przedmiotowej sprawie jest tym bardziej uzasadnione, gdyż W. A. w piśmie z dnia 1 marca 2015 r. wskazał, iż jest w stanie uregulować przedmiotową należność w systemie ratalnym (10 rat po 20 zł).

Zauważył także, iż część uzyskiwanych przez skarżącego dochodów pochodzi z pomocy społecznej, środki te są chronione przed egzekucją. Przedmiotowy dług istnieje, ale jego przymusowa spłata, w zakresie środków pochodzących z pomocy społecznej, jest wstrzymana. Przypomniano, że zapłata możliwa jest jedynie w drodze dobrowolnych wpłat, zaś egzekucja z zasiłków celowych (otrzymywanych nawet nieregularnie czy sporadycznie) jest niemożliwa.

Podsumowując, uznał, że w przedmiotowej sprawie nie występuje przesłanka istnienia ważnego interesu dłużnika i okoliczności nie uzasadniają zastosowania ulgi w postaci całkowitego umorzenia należności.

W kwestii przesłanki skuteczności postępowania egzekucyjnego wskazał, że ustawa o finansach publicznych w art. 56 ust. 1 pkt 3 stanowi, że należności osób fizycznych mogą być umarzane w całości, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Biorąc pod uwagę okres przedawnienia grzywny (3 lata zgodnie z art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń) oraz fakt, iż skarżący otrzymuje świadczenie rentowe, prawdopodobieństwo uregulowania grzywny, choćby w systemie ratalnym, do czasu upływu okresu przedawnienia jest wysokie.

Mając na uwadze przesłankę interesu publicznego odnoszącą się do respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak: bezpieczeństwo prawne, porządek publiczny, ochrona moralności publicznej, wskazał, że w niniejszej sprawie przyczyną powstania należności było niezgodne z prawem działanie wnioskodawcy, którego skutkiem było wymierzenie kary grzywny w wysokości i terminie płatności zaakceptowanym przez niego. Umorzenie zobowiązania spowodowałoby uchylenie skutków orzeczonych kar oraz oznaczałoby nieuzasadnioną zgodę na rezygnację z dochodu Skarbu Państwa. Deklarowana subiektywnie trudna sytuacja finansowa, rodzinna czy bytowa zobowiązanego, nie uzasadnia udzielania wnioskowanej ulgi. Umorzenie oznaczałoby poparcie dla dążenia do uniknięcia kary, przez przyjmowanie zobowiązań, których dłużnik nie ma zamiaru wykonać wykorzystując argumenty, które powinien wskazać, jako podstawę odmowy przyjęcia mandatów i żądania skierowania spraw do sądu karnego, który ma możliwość nałożenia kar innego rodzaju niż grzywna. Skarżący nie udowodnił również szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę tej oceny. Tym samym odnosząc się do wyżej wskazanych wartości umorzenie przedmiotowej należności Skarbu Państwa naruszałoby interes publiczny.

Mając na uwadze powyżej przeprowadzoną analizę, w ocenie Ministra Finansów wniosek nie spełniał żadnej z przesłanek dopuszczających umorzenie należności.

Dodał też, iż ocena powyższa jest uzasadniona również tym, że umorzenie należności nie jest , jedynym rodzajem ulgi w spłacie należności. Umorzenie jest najdalej idącą formą ulgi, skutkującą uchyleniem w całości skutku ukarania grzywną. Tymczasem możliwe są inne rodzaje ulg, których udzielenie nie unicestwia istoty ukarania i zarazem zmniejsza obciążenie finansowe. Zgodnie z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 i 57 ustawy o finansach publicznych możliwy jest wniosek o rozłożenie zapłaty grzywny na raty lub o odroczenie płatności. Ulgi te, o ile tylko termin zapłaty rat lub termin odroczonej płatności nie przekroczy terminu przedawnienia należności, oznacza, że ustaje przyczyna odmowy udzielenia ulgi. Rozłożenie na raty lub odroczenie płatności zapewnia bowiem zapłatę należności, czyli ochronę interesu publicznego wyrażającego się w wykonaniu kary, zapłacie zobowiązań i uzyskanie dochodów przez Skarb Państwa. Takie formy zapłaty stanowią jednocześnie ulgę dla dłużnika, zmniejszając dolegliwość odpowiednio do jego zdolności płatniczych. W przedmiotowej sprawie, zobowiązany zwrócił się z wnioskiem o rozłożenie na raty należności i wniosek ten, zgodnie z właściwością został przekazany do Wojewody Świętokrzyskiego.

W. A. zaskarżył powyższą decyzję Ministra Finansów z dnia (...) sierpnia 2015 r. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że podtrzymuje twierdzenia o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Wskazał, iż przedłożył organowi dokumenty stosowne do umorzenia mandatu.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 2016, poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Uwzględnienie skargi następuje również w razie zaistnienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznawana sprawa zainicjowana została wnioskiem skarżącego z 1 grudnia 2014 r. o umorzenie należności z tytułu grzywny (w wysokości 200 zł.) nałożonej mandatem karnym kredytowanym w dniu (...) września 2014 r. Wobec tak sformułowanego żądania zastosowanie w sprawie miał art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, który stanowi że właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg (w tym umorzyć należność) w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 ustawy. Przesłanki umarzania w całości należności (w odniesieniu do osób fizycznych) zawarte zostały w art. 56 ust. 1 pkt 1, 3 i 5 ustawy o finansach publicznych. Są nimi następujące sytuacje:

• osoba zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł;

• zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne;

• zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

Decyzje wydawane na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych mają charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet w przypadku zaistnienia przesłanek umorzenia należności organ nie musi uwzględnić wniosku o umorzenie. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie przesłanek umorzeniowych, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36).

Organ administracji publicznej działając w ramach uznania administracyjnego ma zatem możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Oczywistym przy tym jest, że wydanie aktu uznaniowego poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji. W szczególności, gdy decyzja jest dla strony niekorzystna, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący wyjaśnić przyczyny i przebieg przeprowadzonego rozumowania. Rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego nie może mieć charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w myśl art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu stanowisko Ministra Finansów wyrażone w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, uwzględnia ono wymogi wynikające z powyższych przepisów i zasługuje na aprobatę. Organ orzekający słusznie stwierdził, analizując wszechstronnie zebrany materiał dowodowy (na który składały się m. in. informacje przedstawione przez samego skarżącego w oświadczeniu o stanie majątkowym), że wobec skarżącego nie zaistniała żadna z przesłanek przewidzianych w art. 56 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy o finansach publicznych, która dawałaby podstawę do umorzenia należności wynikającej z grzywny nałożonej mandatem karnym kredytowanym.

Przystępując do oceny dokonanej przez organ analizy okoliczności z punktu widzenia przesłanek umorzenia zawartych w art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p., należy zauważyć, że przepis ten, odwołując się do "ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego" nie zawiera stosownej konkretyzacji, co należy rozumieć pod tymi pojęciami. Wyrażenia niedookreślone, tak jak powyższe, pozbawione są z góry określonej treści, a ich skonkretyzowania należy dokonywać każdorazowo na podstawie znajdującego zastosowanie przepisu prawa materialnego i ustalonych okoliczności faktycznych, co oznacza, że ocena zastosowania przepisu w konkretnej sprawie musi być zindywidualizowana. Zgodnie z poglądami doktryny oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego przez ważny interes dłużnika należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Natomiast interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie budżetu Państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc społeczną (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2014 r. sygn. akt II GSK 794/13).

W ocenie Sądu Minister Finansów prawidłowo przyjął, że niewystarczające w omawianym zakresie jest powołanie się ogólnie na trudności finansowe. Obowiązek zapłaty należności publicznoprawnych zawsze bowiem wiąże się z uciążliwością natury finansowej. Nie każde zatem trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych. W świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego tego rodzaju zagrożenia Skarżący nie wykazał.

Prawidłowo również Minister Finansów ocenił przesłanki skuteczności postępowania egzekucyjnego z art. 56 ust. 1 pkt 3 ustawy uznając, iż wobec otrzymywania przez skarżącego świadczenia rentowego uregulowanie grzywny nawet we wnioskowanym systemie ratalnym będzie możliwe.

Reasumując powyższe rozważania Sąd uznał, że organy prawidłowo, wobec nie zaistnienia przesłanek umorzeniowych z art. 56 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy o finansach publicznych, odmówiły Skarżącemu umorzenia należności wynikających z grzywny nałożonej mandatem karnym kredytowanym w wysokości 200 zł

Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, uzasadniającego uwzględnienie skargi. Organ orzekający w sposób dokładny wyjaśnił sytuację finansową Skarżącego, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył zebrany materiał dowodowy oraz ocenił całokształt zebranego materiału dowodowego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że W. A. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zarobkowo. Źródłem jego dochodów jest świadczenie rentowe w miesięcznej wysokości 919,43 zł a dochód z tego tytułu wynosi 518,43 zł oraz zasiłek celowy otrzymywany z Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w wysokości 100 zł na dofinansowanie do kosztów leczenia, rehabilitacji oraz samodzielnego utrzymania gospodarstwa domowego. Jest też właścicielem domu mieszkalnego o powierzchni 80 m2, działki o powierzchni 0,061 ha (w przeliczeniu ok. 23 ary, zabudowana domem) oraz samochodu marki Skoda Felicja, rok produkcji 1998.

Wydatkami są : opłaty za lokal mieszkalny – 2,50 zł (podatek od nieruchomości w wysokości 29,60 zł za 2014 r.), prąd - 50 zł, gaz - 30 zł, telefon - 24,90 zł, paliwo - 250 zł, leki - 80 zł, śmieci - 6 zł, opał - 150 zł, środki czystości - 30 zł. Zgodnie z oświadczeniem majątkowym z dnia 18 grudnia 2014 r., skarżący ponosi także wydatek w postaci świadczenia alimentacyjnego w wysokości 350 zł miesięcznie. Deklarował także wydatki związane z zakupem żywności, odzieży, utrzymaniem domu i auta, lecz nie wskazywał kwoty wydatków ponoszonych w tym zakresie.

Skarżący deklarował także problemy zdrowotne, uniemożliwiające mu wykonanie pracy zarobkowej. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, wskazującej na przebywanie w ośrodku rehabilitacji dziennej w S. w dniach 8 kwietnia 2014 r. – 30 kwietnia 2014 r., wynikało, iż zmaga się on ze schorzeniem zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego., lędźwiowego, kolan oraz prawej stopy.

Należy zauważyć, iż deklarowana trudna sytuacja bytowa, rodzinna i zdrowotna zobowiązanego, mimo, że uzasadnia istnienie ważnego interesu dłużnika, nie przesądza o konieczności umorzenia należności, która jest najdalej idącą formą ulgi w spłacie należności, skutkująca uchyleniem w całości skutku ukarania grzywną. Możliwe są bowiem jak wskazał to organ inne rodzaje ulg, których udzielenie nie unicestwia istoty ukarania i zarazem zmniejsza obciążenie finansowe. Ulgi takie to odroczenie terminu spłaty bądź rozłożenie wymagalnej należności na dogodne raty. Udzielenie ulgi w postaci rozłożenia grzywny na raty, w przedmiotowej sprawie jest tym bardziej uzasadnione, gdyż W. A. w piśmie z dnia 1 marca 2015 r. wskazał, iż jest w stanie uregulować przedmiotową należność w systemie ratalnym (10 rat po 20 zł) i wniosek ten został uwzględniony, a Minister Finansów ostateczną decyzją z dnia (...) grudnia 2015 roku nr (...) orzekł o rozłożeniu jej na raty w wysokości i terminach wskazanych przez skarżącego.

Odnośnie zaś zarzutów dotyczących zasadności ukarania mandatem karnym kredytowanym seria (...) nr (...) oraz wysokości nałożonej grzywny należy podnieść, że postępowanie w sprawie udzielania ulgi w spłacie należności nie ma na celu ustalenia okoliczności ukarania karą grzywny oraz nie bada postępowania mandatowego, bowiem zgodnie z art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia uprawniony do tego jest właściwy sąd. Wnioskodawca, oceniając swoją sytuację majątkową jako uniemożliwiającą zapłatę grzywny lub nie zgadzając się z rodzajem kary, miał prawo odmówić przyjęcia mandatu i przed sądem dochodzić odstąpienia od wymierzenia kary lub jej zmniejszenia. Skoro Skarżący nie wykorzystał zwykłych środków prawnych w celu wykazania braku podstaw do ukarania, czyli nie odmówił przyjęcia mandatu, to nie jest uzasadnione, aby podważać prawomocny mandat, sam fakt ukarania oraz wysokość nałożonej grzywny w toku postępowania o udzielnie ulgi w spłacie należności.

Podzielić należy więc stanowisko organu w przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1022/14, iż zobowiązany do uiszczenia należności wynikającej z mandatu karnego kredytowanego ma możliwość zakwestionowania samego faktu wymierzenia kary grzywny oraz jej wysokości na etapie wymierzania tej kary. Postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie wymierzonej mandatem karnym grzywny różni się od postępowania w sprawie jej wymierzenia. Każde z tych postępowań realizuje odmienne cele, gwarantując jednocześnie sprawcy wykroczenia odmienne uprawnienia procesowe. Postępowanie mandatowe prowadzone jest przez Policję, zaś funkcjonariusz wymierzając grzywnę, ma obowiązek wziąć pod uwagę m.in. dochody sprawcy, jego warunki osobiste i rodzinne, możliwości zarobkowe, rodzaj i rozmiar szkody wyrządzonej wykroczeniem, stopień winy itp. (art. 95 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, art. 24 § 3 i art. 33 § 1-3 Kodeksu wykroczeń). W sytuacji gdy sprawca odmówi przyjęcia mandatu, przed sądem będzie mógł bronić się wskazując ww. okoliczności.

Jeśli natomiast sprawca został prawomocnie ukarany mandatem karnym, ściąganie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na tym etapie również powstaje po stronie sprawcy wykroczenia uprawnienie do złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym. W tego typu sprawach, organ ustala czy i w jakiej wysokości wymierzono karę oraz czy wobec strony zachodzi któraś z przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanej ulgi.

Postępowanie w rozpatrywanej sprawie przeprowadzone zostało zatem prawidłowo a zaskarżone rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.

Podzielić jeszcze raz należy, iż odnosząc się do argumentów skarżącego dotyczących braku podstaw do ukarania w drodze mandatu karnego kredytowanego za popełnione wykroczenie drogowe Sąd wyjaśnia, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była ocena prawidłowości decyzji Ministra Finansów w przedmiocie odmowy umorzenia należności, wydanej na podstawie powołanych powyżej przepisów ustawy o finansach publicznych. W ramach tej kontroli Sąd nie jest władny do oceny prawidłowości postępowania mandatowego przeprowadzonego względem Skarżącego.

Uwzględniając wszystko powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.