Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 840/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3, art. 8 par/ 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1789
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu profesora 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz skarżącej K. B. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Centralna Komisja do spraw Stopni i Tytułów (dalej "organ", Komisja"), decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymała w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2019 r. wydaną na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1789), w zw. z art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 poz. 1669), działając w trybie § 8 pkt 2 lit. a Statutu Centralnej Komisji z dnia [...] czerwca 2012 r., w przedmiocie odmówienia przedstawienia [...] K.B. (dalej: "skarżąca") do tytułu naukowego [...] nauk [...] na wniosek Rady [...] Wydziału [...] z Oddziałem [...] Uniwersytetu [...] w [...] (dalej: "U[...] w [...]").

W sprawie ustalony został następujący stan faktyczny.

Rada [...] Wydziału [...] z Oddziałem [...] U[...] w [...] wystąpiła do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z wnioskiem o przedstawienie skarżącej do tytułu naukowego [...] nauk [...]. Wniosek po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji został poddany pod głosowanie Sekcji Nauk [...] organu - wynik tajnego głosowania: za przedstawieniem Kandydatki - 4 głosy, przeciw - 22 głosy, wstrzymujących się - 0 głosów.

Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, po przeprowadzeniu głosowania (wynik tajnego głosowania: za przedstawieniem Kandydatki - 0 głosów, przeciw - 11 głosów, wstrzymujących się-0 głosów), wydało decyzję z dnia [...] lutego 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie znalazł wystarczających podstaw do uznania, iż Kandydatka spełnia wymagania określone w przepisach art. 26 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Wyjaśniła, że uzyskała opinie dwóch superrecenzentów, a potem po zapoznaniu się z wnioskiem i materiałami, w tym ze stanowiskiem Sekcji podjęła przedmiotową decyzję. Organ powołał treść art. 26 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych po czym wskazał, że skarżąca nie wykazała w sposób należyty, uzyskania osiągnięć naukowych znacznie przekraczających wymagania stawiane w przewodzie habilitacyjnym. Komisja ustaliła na podstawie analizy bibliometrycznej, że całkowity dorobek naukowy skarżącej to 70 publikacji pełnotekstowych o wskaźniku IF [...] i [...] pkt. MNiSW, indeks [...] = 4-5 (w zależności od źródła), liczba cytowań (bez autocytowań) wynosi 72-96 (w zależności od źródła). Streszczenia zjazdowe nie są publikacjami pełnotekstowymi i nie są punktowane, a zatem nie powinny być wliczane przez Kandydatkę do sumy publikacji, co zawyża ich liczbę. Organ dokonał opisu dorobku naukowego skarżącej z podziałem na współczynnik IF, a także wskazaniem, że ważnym etapem działalności Kandydatki jest przy tym zgłoszenie wniosków patentowych oraz kierowanie zespołami badawczymi w ramach dwóch otwartych konkursów dla potrzeb Wojska Polskiego, skarżąca pozostaje także zaangażowana w realizację wspólnego polsko-[...] projektu naukowego.

W ocenie organu, dokonanym na podstawie zestawienia danych bibliometrycznych skarżąca po zdobyciu stopnia [...] zwiększyła liczbę publikacji, co przekłada się na wzrost sumarycznej punktacji ministerialnej, to jednak były to w zdecydowanej większości prace zamieszczone w czasopismach nie posiadających współczynnika oddziaływania IF. Zdaniem Komisji skarżąca uzyskała średni wskaźnik IF=[...], co w dłuższym okresie ewaluacji byłoby niezłym osiągnięciem, jednak do momentu wszczęcia postępowania o nadanie tytułu [...] od uzyskania stopnia [...] minęły zaledwie 4 lata. Ponadto nie nastąpiło też istotne zwiększenie aktywności skarżącej wyrażającej się udziałem w konferencjach naukowych. Organ opisał też doświadczenie skarżącej w kierowaniu zespołami badawczymi, a także opiece nad doktorantami i ustanowieniu jej promotorem przewodów doktorskich. Konkludując Komisja uznała, że powyższa aktywność wyczerpuje wymogi ustawowe zawarte w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a i lit. b. ustawy.

Organ wskazał, że we wniosku niedostatecznie zostały wyjaśnione czy recenzja jest właśnie opracowywana, czy przekazana, czy przewód trwa, czy się zakończył. Powyższe powodować może, że skarżąca nie spełniała wymogu ustawowego dwóch zakończonych recenzji zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt. 3 lit. c. ustawy. Komisja zarzuciła także skarżącej, że po habilitacji nastąpiło zmniejszenie jej sumarycznego IF z [...] do [...], a zatem jej dorobku nie można uznać za ilościowo i jakościowo wystarczający do uzyskania tytułu [...].

Centralna Komisja dała również w pełni wiarę ustaleniom superrecenzenta CK prof. dr hab. P. C., iż osiągnięcia Kandydatki do tytułu - po habilitacji - okazały się niewystarczające w świetle wymogów art. 26 ust. 1 ustawy. Wskazała z kolei na powierzchowność pozytywnych recenzji z etapu postępowania przed Radą Wydziału [...] U[...] w [...] i zarazem odmówiła im wiarygodności i mocy dowodowej

Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W tym stanie faktycznym została wydana zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Centralnej Komisja do spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2019 r. W uzasadnieniu Komisja podzieliła argumentację wyrażoną w decyzji I instancyjnej. Powołała również dodatkowych czterech recenzentów. 2 opinie były dla Kandydatki negatywne a 2 pozytywne. Wyniki głosowania Sekcji Nauk [...] Centralnej Komisji prezentowały się następująco: TAK - 5, NIE - 19, WSTRZYMUJĄCE SIĘ - 2. Wynik głosowania Prezydium Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów: TAK - 0, NIE - 11, WSTRZYMUJĄCE SIĘ – 0. Komisja uznała zatem, że skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek do przedstawienia jej do tytułu [...] nauk [...]

Decyzja Centralna Komisja do spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2019 r., stała się przedmiotem skargi K. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Centralnej Komisji z dnia [...] grudnia 2019 r., wraz z decyzją ją poprzedzającą oraz przekazanie sprawy temu organowi w celu jej ponownego rozpatrzenia i wydania prawidłowej decyzji, co do istoty sprawy, w przedmiocie wniosku skarżącej o przedstawienie jej Prezydentowi RP do nadania tytułu naukowego [...] nauk [...].

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, w zw. z art. 2, art. 7 i art. 73 Konstytucji RP, polegające subiektywnym i zupełnie uznaniowym potraktowaniu przesłanki ustawowej warunkującej ubieganie się o tytuł naukowy [...], dotyczącej posiadania osiągnięć naukowych znacznie przekraczających wymagania stawiane w postępowaniu habilitacyjnym, w przyjętej praktyce Komisji niemożliwych do obiektywnej weryfikacji - co stanowi naruszenie zasad legalizmu stosowania prawa przyjętych w demokratycznym państwie prawa oraz wolności jej badań naukowych.

Ponadto skarżąca zarzuciła organowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

1) brak należytego wyjaśnienia sprawy i uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego, w tym dowodów specjalistycznych z pozytywnych opinii większości recenzentów w postępowaniu, oraz oparcie negatywnej decyzji na arbitralnej akceptacji jednej tylko i nierzetelnej opinii superrecenzenta,

2) nierozpatrzenie całej argumentacji odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), uniemożliwienie skarżącej zapoznania się z wszystkimi opiniami wywołanymi przez organ w toku ponownego rozpatrzenia sprawy oraz odniesienia się do treści ww. opinii,

3) błędy w ustaleniach faktycznych i wydanie rażąco niezgodnej z prawem decyzji, pozbawionej wymaganego uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz naruszającej zarówno prawa skarżącej jako strony postępowania, jak i jej prawo podmiotowe do ubiegania się o tytuł naukowy [...].

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż w postępowaniu odwoławczym zostały sporządzone opinie przez aż 4 recenzentów, przy równowadze ich sprzecznych konkluzji, których jednak Komisja ani nie omawia choćby w minimalnym zakresie, ani nawet nie dołącza ich kopii do zaskarżonej decyzji. Uniemożliwienie stronie zapoznania się z tymi dowodami sprawia, że decyzja Komisji staje się czysto uznaniowa i trudna, a właściwie niemożliwa do skontrolowania w postępowaniu sądowym. Zaprzecza to zarówno zasadom postępowania administracyjnego (art. 10, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.), jak i przyjętym standardom dobrych obyczajów w nauce.

W ocenie skarżącej wnioski Centralnej Komisji w zakresie zakwestionowanej w postępowaniu odwoławczym superrecenzji prof. P. C. - pozostają w ewidentnej sprzeczności z jej negatywną decyzją, wbrew logice opartej na zdyskwalifikowanych twierdzeniach tego superrecenzenta.

Skarżąca podniosła, iż nie była żadnym "opiekunem", ale formalnie powołanym promotorem jednego zakończonego w 2015 r. przewodu doktorskiego (dr M. S., obrona pracy doktorskiej [...].12.2015 r.) i promotorem w 2 innych wszczętych przewodach na mojej macierzystej Uczelni ([...] K. B. i [...] M. K.), a także recenzentem wyznaczonym w dwóch przewodach doktorskich w Uniwersytecie [...] im. [...] w W. ([...] A. B. oraz [...] A. D.).

Skarżąca punktowała, że Komisja w ogóle nie odniosła się do istotnych zarzutów skarżącej pod adresem opinii superrecenzenta prof. P. C., w tym do zarzutu, iż ww. nie jest specjalistą z jej dziedziny [...]. Skarżąca zwróciła uwagę również na niską jakość uzasadnienia do zaskarżonej decyzji, a także brak oparcia dowodowego zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego wskazała, że interpretacja i sposób zastosowania wymogów ustawowych, zaprezentowana przez Komisję w niniejszej sprawie, jawnie dyskryminuje skarżącą.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej p.p.s.a.

Oceniając zaskarżoną decyzję, a także decyzję ją poprzedzającą, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, wydano je bowiem z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów prawa materialnego.

W rozpatrywanej sprawie organ odmawiając przedstawienia skarżącej do tytułu naukowego [...] z uwagi na niespełnienie wymagań określonych w art. 26 ust. 1 ustawy powinien zatem wykazać, że skarżąca nie spełnia żadnego z powyższych wymagań. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, nie sposób odczytać co tak naprawdę było powodem wydania rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącej. Sąd nie kwestionuje, że uzasadnienie decyzji organu kolegialnego, jakim jest Centralna Komisja musi cechować pewien stopień ogólności, trudno bowiem jest poznać motywy kierujące członkami organu podczas głosowania tajnego, nie mniej niedopuszczalne jest, by uzasadnienie to sporządzone zostało w sposób tak ogólny, by z jego treści skarżąca nie była w stanie w sposób jasny i klarowny dowiedzieć się, co było podstawą negatywnego rozstrzygnięcia. Kandydatka ma bowiem prawo wiedzieć, na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 marca 2018 r., (sygn. akt II SA/Wa 1590/17), dlaczego – pomimo pozytywnych recenzji - Centralna Komisja uznała za wiarygodną jedynie superrecenzję negatywną, a jednocześnie, z jakich przyczyn odmówiła wiarygodności pozytywnym recenzjom znajdującym się w aktach sprawy.

Powyższe narusza nie tylko dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a., ale również wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasada ta nakłada na organy obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, który wyraża się w dokładnym zbadaniu okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań stron oraz uwzględnieniu w decyzji zarówno interesu społecznego jak słusznego interesu obywateli. (zob. wyrok NSA z 15 listopada 2006 r., sygn. akt II GSK 183/06). W istocie Sąd przyznaje rację skarżącej, że organ w postępowaniu administracyjnym, nie tylko przeprowadził w całości postępowania dowodowego, nie wyjaśniając wszystkich spornych i niejasnych kwestii w sposób nie pozostawiający w tym zakresie wątpliwości – jak choćby kwestia uzyskiwanej przez skarżącą ochrony patentowej, czy statusu skarżącej w odniesieniu do doktorantów – tj. czy skarżąca była ich opiekunem naukowym, czy zostały wszczęte przewody doktorskie, w których skarżąca widnieje jako promotor, a nadto nie odniósł się do podnoszonych przez stronę twierdzeń w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Całokształt postępowania organu w niniejszej sprawie powoduje, że poza wskazanymi powyżej przepisami, postępowanie prowadzone było z naruszeniem wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, a także obowiązków nałożonych przez art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W postępowaniu administracyjnym bowiem, wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego. Art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne mogące znaleźć wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Tymczasem zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja powyższym regułom nie odpowiada.

W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że organ administracji publicznej jest obowiązany bowiem odnieść się do sformułowanych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zastrzeżeń co do poprawności prowadzonego postępowania. Rozpoznając ponownie sprawę, organ, w ramach rozstrzygania w zakresie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zobowiązany jest zatem odnieść się do wszystkich zarzutów tego wniosku z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag i ocen, a w uzasadnieniu decyzji wyjaśnić swoje stanowisko w tym zakresie" (tak m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 691/19).

Zdaniem Sądu, naruszenie powołanych wyżej przepisów procedury administracyjnej mogło mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Centralnej Komisji do spraw Stopni i Tytułów.

Sąd jednocześnie nie jest władny do merytorycznej oceny samych recenzji przedstawionych w toku postępowania o nadanie tytułu naukowego [...]. Jest to stanowisko powszechnie prezentowane w doktrynie i orzecznictwie. Również Sąd nie jest uprawniony do oceniania, czy osiągnięcia naukowe skarżącego, uzyskane po otrzymaniu stopnia [...], stanowiącą znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej oraz czy wykazuje się on istotną aktywnością naukową. Nie może to jednak przesłonić konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, wydanej w postępowaniu, w którym organ uchybił obowiązkowi samodzielnej oceny przedstawionych recenzji, a w przypadku spornych wniosków w nich wyrażonych, czy dokonał ich analizy i w razie potrzeby czy przeprowadził dodatkowe postępowanie w tym zakresie.

Warto również wskazać, że w wyroku z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1291/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę na to, że "Przepis art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowy oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki został tak skonstruowany, że osoba ubiegająca się o nadanie tytułu naukowego [...] musi spełnić tylko jedno z trzech wymagań określonych w tym przepisie, tj. posiadać doświadczenie w kierowaniu zespołami badawczymi realizującymi projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbyć staże naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadzić prace naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych." Sąd rozpoznający niniejszą sprawę pogląd ten podziela i jednocześnie wskazuje, że rzeczą organu w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, będzie ocena wniosku dotyczącego skarżącej, z uwzględnieniem powyższej wykładni przepisów prawa materialnego, a także zastosowaniem reguł postępowania opisanych powyżej.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał zarzuty skargi za uzasadnione i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję jak i decyzję ją poprzedzającą. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach postępowania.