Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1931/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 94 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] o zawieszeniu postępowania i postanowiło w pkt 1)

o zawieszeniu postępowania w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przez sąd cywilny w zakresie ustalenia nieistnienia uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia akcjonariuszy spółki [...] założone w [...] r. w [...] z dnia [...] maja 1994 r. oraz w pkt 2) zobowiązało wnioskodawcę do złożenia do akt postępowania prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego w sprawie dotyczącej ustalenia nieistnienia uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia akcjonariuszy spółki [...] założone w [...] r. w ...]. z dnia [...] maja 1994 r., w terminie

3 miesięcy od dnia wydania tego orzeczenia.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Pismem z dnia 12 marca 2015 r. [...] założone w [...] r. w [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...].

Orzeczeniem tym Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1951 r., nr [...] - orzekającej o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (obecnie ul.[...]) na rzecz Zakładów Ogrodniczych [...] - w części dotyczącej [...] m2, wchodzących obecnie w skład działek ew. Nr [...],[...] i [...], z obrębu [...].

W związku z powyższym wnioskiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wszczęło postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

W trakcie tego postępowania Prezydent[...] pismem z dnia 2 grudnia 2016 r. zwrócił się do Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z prośbą o skierowanie powództwa na podstawie art. 189 kpc o ustalenie nieistnienia uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia akcjonariuszy spółki [...] założone w [...] r. w [...] S.A. z dnia [...] maja 1994 r.

Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa pismem z dnia 13 lipca 2017 r. poinformowała Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] że do Sądu Okręgowego w [...] został wniesiony pozew o ustalenie nieistnienia uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Wspólników [...]. Dodała, że sprawa została zarejestrowana pod sygn.[...] – na dowód czego załączyła kserokopię pierwszej strony pozwu.

W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...]:

w pkt 1) - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zawiesiło postępowanie w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przez sąd cywilny, w zakresie ustalenia nieistnienia uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia akcjonariuszy spółki [...] założone w [...] r. w [...]S.A. z dnia [...] maja 1994 r.;

w pkt 2) - na podstawie art. 100 § 1 kpa, zobowiązało wnioskodawcę do złożenia do akt postępowania prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego w sprawie dotyczącej ustalenia nieistnienia uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia akcjonariuszy spółki [...] założone w [...] r. w [...] S.A. z dnia [...] maja 1994 r., w terminie 3 miesięcy od dnia wydania tego orzeczenia.

Organ administracji podniósł, że Prezydent [...] wystąpił do Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa o skierowanie powództwa o ustalenie nieistnienia uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia akcjonariuszy spółki [...] założonego w [...] r. W [...]. z dnia [...] maja 1994 r. W odpowiedzi Prokuratoria poinformowała, iż w Sądzie Okręgowym w [...] złożony został pozew, który zarejestrowano pod sygnaturą [...].

W dalszej części uzasadnienia Kolegium podniosło, przywołując treść art. 97 § 1 pkt 4 kpa, że pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Zaś ocena tego zagadnienia należy, ze względu na jego przedmiot, do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Jest to poza tym zagadnienie otwarte, tzn. nie było przedtem prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności, mające znaczenie prawne.

Natomiast zgodnie z art. 61 § 1 kpa, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zatem może być ono prowadzone wyłącznie wówczas, gdy wnioskodawca jest stroną postępowania, w rozumieniu art. 28 kpa.

Przedmiotem pozwu złożonego przez Prokuratorię Generalną jest ustalenie przez sąd cywilny, czy reaktywacja przedmiotowej spółki nie była obciążona wadami prawnymi, a tym samym, czy wnioskująca spółka jest de facto stroną postępowania toczącego się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...]. Zatem dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania przez sąd cywilny, możliwe będzie ustalenie, czy wnioskująca spółka może żądać rozpoznania wniosku przez Kolegium.

[...] z siedzibą w [...] złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazała, iż poniesie szkodę w wyniku wadliwej oceny skutków prawnych, jakie nastąpiły w stosunku do części nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., nr [...] uchyliło własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2017 r. i postanowiło:

- w pkt 1 o zawieszeniu postępowania w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przez sąd cywilny, w zakresie ustalenia nieistnienia uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia akcjonariuszy spółki [...] założone w [...] r. w [...] S.A. z dnia [...] maja 1994 r.;

- w pkt 2 zobowiązało wnioskodawcę, na podstawie art. 100 § 1 kpa, do złożenia do akt postępowania prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego w sprawie dotyczącej ustalenia nieistnienia uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia akcjonariuszy spółki [...] założone w [...] r. w [...] S.A. z dnia [...] maja 1994 r., w terminie 3 miesięcy od dnia wydania tego orzeczenia.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że zobowiązany był zbadać, czy jego pracownicy wyznaczeni do prowadzenia sprawy, nie podlegają wyłączeniu z udziału w postępowaniu. Zgodnie z przepisem art. 24 § 1 pkt 5 kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Tymczasem w wydaniu zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia, które nadzorczo jest kontrolowane w prowadzonym postępowaniu, brała udział K. N. - co powoduje, iż uchylone postanowienie było obarczone wadą prawną, powodującą konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Odnosząc się merytorycznie do podstaw zawieszenia Kolegium wskazało, że postępowanie może być prowadzone wyłącznie, gdy wnioskodawca jest stroną, w rozumieniu art. 28 kpa. Zgodnie z art. 29 kpa stronami mogą być zarówno osoby fizyczne jak i prawne. Przy czym, jak stanowi art. 30 § 1 kpa, zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Organ wskazał, iż przedmiotem pozwu wniesionego przez Prokuratorię Generalną do sądu powszechnego jest żądanie ustalenia, czy reaktywacja spółki będącej wnioskodawczynią postępowania administracyjnego, nie była obciążona wadami prawnymi, a tym samym, czy spółka ta jest stroną postępowania przed Kolegium i czy posiada zdolność prawną. Dopiero po rozstrzygnięciu przez sąd cywilny tej sprawy, możliwe będzie ustalenie, czy przedmiotowa spółka jest stroną postępowania i czy może żądać rozpoznania wniosku złożonego przed Kolegium.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] założone w [...] r. w [...]Spółka Akcyjna z siedzibą w [...], zaskarżając je w całości.

Kwestionowanemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez uznanie, że postępowanie cywilne w sprawie ustalenia nieistnienia uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy ww. spółki z dnia 27 maja 1994 r., które toczy się przed Sądem Okręgowym w [...] I Wydział Cywilny pod sygn. Akt [...], jest zagadnieniem wstępnym, koniecznym do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.

W oparciu o powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Spółka uzasadniła to tym, iż postępowanie sądowe o ustalenie, które toczy się przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. akt [...] zostało zainicjowane po upływie wszelkich terminów prekluzyjnych wskazanych w ksh, jak również po upływie najdłuższego, 10 letniego terminu przedawnienia - co już na pierwszy rzut oka czyni je bezzasadnym i pozbawionym prejudycjalności. Przy czym wskazane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postępowanie nie może wywierać skutków w stosunku do osób trzecich - w tym Prezydenta [...] i podmiotów, które nabyły od Spółki prawa do nieruchomości.

Prezydent [...] załączył jedynie pierwszą stronę pozwu z prezentatą, na której nie ma nawet całości żądania objętego pozwem, a spółka do dnia złożenia skargi, nie otrzymała odpisu pozwu z Sądu.

Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w żaden sposób nie wyjaśniło, jaki wpływ na niniejsze postępowanie administracyjne może mieć wydanie orzeczenia przez Sąd Okręgowy w [...] oraz nie wskazało, jakie byłyby podstawy unieważnienia ww. uchwał z dnia 27 maja 1994 r. Tymczasem, zgodnie z przyjętym poglądem w judykaturze i literaturze przedmiotu, związek między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a wydaniem decyzji w postępowaniu administracyjnym musi być bezpośredni.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podnosząc, że strona nie wskazała na żadne nowe okoliczności sprawy, które miałyby wpływ na wynik rozstrzygnięcia, zaś do podnoszonych zarzutów ustosunkowano się już w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, gdyż wydane w sprawie postanowienia naruszają przepisy prawa.

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. ponownie zawiesiło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2007 r. - do czasu zakończenia postępowania przed sądem powszechnym, zainicjowanego pozwem Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 19 czerwca 2017 r. o ustalenie nieistnienia uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia akcjonariuszy spółki [...] założone w [...] roku w [...] S.A. z dnia 27 maja 1994 r., który został zarejestrowany pod sygnaturą akt [...] w Sądzie Okręgowym w [...].

W ocenie organu postępowanie przed sądem ma wpływ na prowadzone postępowanie administracyjne, gdyż jego rozstrzygnięcie pozwoli ustalić, czy spółce przysługuje osobowość prawna, a co za tym idzie, czy jest ona stroną tego postępowania.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W świetle ugruntowanego stanowiska orzecznictwa i doktryny zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, mogą być wyłącznie zagadnienia prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej.

Zagadnieniem wstępnym może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Nie chodzi tu zatem o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 97 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el., 2015).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano ponadto, iż organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, chcąc powołać powyższą przyczynę zawieszenia postępowania, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Jeśli w sprawie wyłoni się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, to nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Mogą co prawda wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 1698/07, publ. w CBOSA).

Podkreślić przy tym trzeba, że zawieszając postępowanie na podstawie ww. przepisu, organ nie może kierować się przewidywaniami co do wyniku postępowania, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 803/16: "Samo stwierdzenie, iż wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania".

Mając na względzie powyższe rozważania wskazać należy, że tak rozumiana instytucja prawna zagadnienia wstępnego nie wystąpiła w badanej przez Sąd sprawie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 700 ze zm.) domniemywa się, iż wpisane do rejestru dane są prawdziwe.

Zatem artykuł ten wprowadza domniemanie prawne, co do prawdziwości danych wpisanych do rejestru i jest to domniemanie wiążące organy administracji oraz sądy. Oczywiście powyższe nie stoi na przeszkodzie możliwości jego obalenia.

W doktrynie prawa wskazuje się, że przepis ten konstytuuje zasadę, która jest wiążąca zarówno w stosunkach pomiędzy podmiotem podlegającym wpisowi do rejestru a osobami trzecimi, jak i pomiędzy osobami trzecimi, dokonującymi między sobą czynności, na podstawie tych danych, bez udziału podmiotu podlegającego wpisowi do rejestru.

Domniemanie to może zostać obalone, jednakże ciężar wykazania faktu, iż dane wpisane do rejestru nie są prawdziwe, spoczywa na osobach, które z okoliczności tej wywodzą skutki prawne. Na nieprawdziwość danych wpisanych w rejestrze mogą powoływać się zarówno osoby trzecie, jak i podmiot podlegający wpisowi w rejestrze, z tym, że ten ostatni tylko wówczas, jeżeli dane wpisano do rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, a ponadto wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze dodatkowo jedynie wtedy, gdy nie zaniedbał niezwłocznego wystąpienia z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu. W razie skutecznego powołania się na nieprawdziwość danych wpisanych do rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, osobie trzeciej, która poniosła w związku z tym szkodę, przysługuje roszczenie odszkodowawcze do Skarbu Państwa, który odpowiada za prawidłowe prowadzenie rejestru (Komentarz A, Michnik, do artykułu 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym - publ. LEX Omega).

Domniemanie wiary publicznej rejestru oznacza, iż organ administracji nie może wywodzić, że dane w nim zawarte są nieprawidłowe, dopóki nie zostanie wzruszona prawdziwość wpisu w rejestrze. W tym zakresie osobę trzecią wiąże domniemanie zawarte w art. 17 ust. 1 ustawy o KRS i wbrew wpisowi nie może ona wykazywać, iż wpis do rejestru nie był prawdziwy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt III CZP 124/08, podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 września 2009 r., sygn. akt II FSK 385/08 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 845/16 – publ. CBOSA).

Powyższe oznacza zatem, że skoro skarżąca spółka została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu [...] lipca 2002 r., pod nr [...] przez Sąd Rejonowy [...] - co wynika z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu na dzień 29 listopada 2017 r. z Rejestru Przedsiębiorców - to organ nie może kwestionować tego zapisu, bowiem korzysta on z omówionego powyżej domniemania. W konsekwencji istnieje domniemanie, iż skarżąca spółka posiada osobowość prawną - a organ nie może tego kwestionować, nawet jeśli uważa, że spółka nie została prawidłowo reaktywowana.

Konkludując Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie wykazało, iż rozstrzygnięcie wskazanego przez niego zagadnienia prejudycjalnego będzie miało adekwatny i bezpośredni wpływ na wynik prowadzonego postępowania administracyjnego - bowiem pominęło fakt istnienia wskazanego uprzednio domniemania prawnego tj. związania wpisem widniejącym w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.

Oczywiście Sąd nie neguje związku ewentualnych rozstrzygnięć podjętych przez sąd powszechny z niniejszą sprawą, lecz ich wyjaśnienie, na obecnym etapie postępowania administracyjnego, nie ma waloru opisanego uprzednio zagadnienia wstępnego, gdyż w chwili obecnej organ nie dysponuje żadnym materiałem dowodowym, który pozwoliłby podważyć fakt posiadania przez spółkę (na dzień wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania) zdolności do czynności prawnych.

Ponadto na marginesie powyższych ustaleń Sąd pragnie zauważyć, że tak naprawdę z akt sprawy nie wynika, czego dotyczy wskazany uprzednio pozew. W aktach sprawy znajduje się tylko jego pierwsza strona. Nie jest zatem wiadomo, czego dokładnie dotyczą kwestionowane uchwały Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia akcjonariuszy spółki, poza tym - co wskazał organ - iż dotyczą one "reaktywacji spółki".

Powyższe potwierdza więc, iż dokonane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zawieszenie postępowania w sprawie nie jest prawidłowe.

W związku z powyższym Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 w związku z art. 120 i art 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.).

O kosztach postępowania orzeczono na postawie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy.