Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 218/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 października 2011 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 357,00 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda D., po rozpatrzeniu odwołania R. K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] nr [...] orzekającej o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. K. M. [...] w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. z 2006 r. Dz. U. nr 139, poz. 993 ze zm.), uchylił w całości kwestionowaną decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wymeldowania strony z miejsca pobytu stałego.

Jak wskazał w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy postępowanie w sprawie wymeldowania R.K. wraz synem Ł.N. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. K. M. [...] w W., w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wszczęte zostało przez Prezydenta W. w dniu [...].

Fakt niezamieszkiwania przez zainteresowanych w rzeczonym lokalu wskazany został przez K.K. We wniosku o wymeldowanie wyżej wskazanych osób ze spornego mieszkania oświadczyła, że nie zamieszkują oni w lokalu od lat. Nadmieniła, że w miejscu tym nie znajdują się żadne rzeczy należące do stron.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w dniu [...], Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu stron ze wskazanego lokalu. Jednakże z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich niezbędnych aspektów sprawy przez organ I instancji Wojewoda D., decyzją z dnia [...] uchylił decyzję z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując jednocześnie, że Ł.N. jest osobą pełnoletnią, wobec czego winien brać czynny udział w każdym stadium postępowania oraz składać własne oświadczenia w sprawie.

W dniu [...] zeznania w sprawie złożyła K.K. Podtrzymała swe dotychczasowe stanowisko, a na jego potwierdzenie przedłożyła stosowne dokumenty. Dodała, że nieprawdą jest jakoby zainteresowana nadal koncentrowała swoje sprawy życiowe pod rzeczonym adresem, nie pozostały tam żadne jej rzeczy osobiste. Nadto, nie jest również prawdą że wymieniona pokrywa koszty utrzymania mieszkania, zaś dołączone poprzednio zdjęcia wykonane zostały w trakcie malowania nieruchomości.

Następnie oświadczenie złożył R. K., brat zainteresowanej. Oznajmił, że siostra od czasu uzyskania pełnoletniości nie mieszka na stałe pod wskazanym adresem. W spornym lokalu pojawia się po długiej nieobecności, lecz jedynie w celu odwiedzin rodziców i uregulowania swoich spraw.

W dniu [...] przeprowadzone zostały oględziny nieruchomości. Obecne podczas danej czynności strony składały odmienne oświadczenia. R. K. stwierdziła bowiem, że zamki w drzwiach wejściowych zostały wymienione, a jej rzeczy wyniesione (o fakcie poinformowała Policję w W. – pismo w aktach). Z kolei, K. K. oznajmiła, że zainteresowana nie koncentruje swoich spraw życiowych pod danym adresem, zaprzeczyła również, jakoby miała wynieść rzeczy należące do córki. Na zakończenie, R.K. oświadczyła, że utrzymanie stosownego meldunku jest jej niezbędne do uzyskania kredytu.

Do akt sprawy dołączone zostało pismo zainteresowanej, skierowane do wnioskodawczyni, w którym wskazuje miejsce swojego pobytu we W. Przedmiotowe pismo oznaczone jest datą "[...]". W teczce sprawy znajduje się również pismo R.K. z dnia [...], w którym oświadcza: "pobrałam z piwnicy mojego brata R.K. mieszczącej się w W. przy ul. F. [...] wszystkie swoje rzeczy. Uwag nie zgłaszam".

W dniu [...] zeznania złożyła G. M. oznajmiając, że około 9 lat temu użyczyła stronie mieszkania przy ul. [...] [...]. Kluczami do danego mieszkania dysponowała przez około 12-13 miesięcy. Rzeczy, które niegdyś przywiozła pod dany adres zostały odebrane przez rodzinę. Na zakończenie dodała, że nie wie, gdzie R.K. przebywała po opuszczeniu tego lokalu.

Po dokonaniu powyższych ustaleń organ I instancji wezwał strony do zapoznania się z uzupełnionym materiałem dowodowym, dając jednocześnie możliwość wniesienia ewentualnych uwag bądź żądań.

W związku z powyższym, w dniu [...] do Urzędu Miasta zgłosiła się wnioskodawczyni. Podtrzymała dotąd składane zeznania podnosząc, że R.K. miejsce stałego pobytu opuściła w [...] i od tego czasu szereg spraw bytowych koncentruje gdzie indziej.

W tym stanie faktycznym, decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu R.K. z miejsca dotychczasowego pobytu stałego. Od przedmiotowego rozstrzygnięcia pełnomocnik strony złożył odwołanie.

Jak dalej wskazał organ odwoławczy, w myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej ma zatem obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Mając na uwadze przepisy prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy oraz jakie dowody należy przeprowadzić w celu udowodnienia tych faktów. Zgodnie natomiast z przepisem art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia z urzędu wszelkich niezbędnych czynności w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, by na jego podstawie ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183). A zatem, o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób.

W ocenie Wojewody D. ogół zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykazał, jakoby R.K. opuściła miejsce stałego zameldowania w sposób dobrowolny czy trwały. Ustalono, że zainteresowana często wyjeżdża za granicę z uwagi na charakter wykonywanej pracy, lecz gdy wraca do Polski przebywa pod spornym adresem. Faktu pobytu strony w owym mieszkaniu nie podważa również sama wnioskodawczyni. W oświadczeniu z dnia [...] stwierdza: "wizyty córki R. są w moim domu niepożądane ponieważ stwarza konflikt między rodziną (...) przyjazdy córki są dla mnie koszmarem". Z oświadczeń tych jasno wynika, że zainteresowana po powrocie do kraju przychodzi do miejsca zameldowania, a stwierdzenie "wizyty" uzasadnione jest faktem, że przyjeżdża do kraju co jakiś czas. Pamiętać jednakże należy, że żaden przepis nie reguluje częstotliwości pobytu pod adresem zameldowania. Nawet kwestia samego pozostawienia, czy też nawet zabrania rzeczy osobistych, nie przesądza jeszcze o braku lub ziszczeniu się zamiaru trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Nie przesądza też o trwałym opuszczeniu przebywanie przez stronę w innym lokalu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 20 maja 2009 r.; sygn. akt III SA/Łd 172/09, publ. LEX nr 562870). Niezbędnym jest bowiem zobiektywizowanie się zamiaru trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu, a o tym decydują między innymi: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu, pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w miejscu stałego pobytu. W tej sprawie materiał dowodowy w sposób wystarczający obrazuje zachowanie się R.K. wskazujące, że miejsce stałego zameldowania nadal jest miejscem jej faktycznego pobytu. Wskazać można dodatkowo, że zasady współżycia społecznego nie są natomiast kryterium, które organ administracji bierze pod uwagę przy dokonywaniu zameldowania lub wymeldowania określonej osoby, jak w tym przypadku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1085/08, LEX nr 555722). Tak więc, nawet długotrwałe fizyczne nieprzebywanie w lokalu nie może przesądzić o automatycznym wymeldowaniu osoby z dotychczasowego miejsca zameldowania.

Podstawowe znaczenie w rozpatrywanej sprawie ma przesłanka faktycznego opuszczenia lokalu, przez co rozumie się nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, ale również zamiar jego opuszczenia i skoncentrowania swych spraw życiowych w innym miejscu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem. Musi więc taka czynność mieć charakter dobrowolnego działania, nie wymuszonego zachowaniem osób trzecich, ani okolicznościami o charakterze zdarzeń losowych, czy czynników zewnętrznych. W przypadku R.K. nie nastąpiło trwałe opuszczenie lokalu. Podczas pobytów w kraju bywa w nim. Faktem jest, iż strona przebywa za granicą, gdzie, jak wyjaśniła, zmuszona jest wyjeżdżać do pracy, jednak sporna nieruchomość nadal jest jej centrum życiowym. Nie ma ponadto żadnych podstaw do uznania, że zainteresowana przyjeżdżając do kraju mieszka pod innym adresem. Miejsce wskazywane przez wnioskodawczynię, tj. lokal przy ul. [...] [...], nie jest miejscem jej zamieszkania jej córki. Wszak G.M., która użyczyła owego mieszkania sama przyznała, że nie może stwierdzić, gdzie obecnie przebywa zainteresowana. Dodała również, że klucze do rzeczonego lokalu zainteresowana posiadała jedynie przez okres kilkunastu miesięcy. Nie sposób nie nadmienić, że sama wnioskodawczyni wspomina o obecności córki w miejscu stałego pobytu.

W ocenie Wojewody D. powstały między stronami konflikt uniemożliwia dokładny ogląd sytuacji. Jednakże, jak stwierdził, R.K. mieszka w miejscu zameldowania. Przebywa pod spornym adresem podczas pobytu w kraju, pomiędzy wyjazdami służbowymi za granicę. Fakty te zostały dowiedzione. Wnioskodawczyni natomiast wyjaśnił, że rejestracyjność meldunku uniemożliwia łączenie go z ewentualnymi prawami do dysponowania danym lokalem. Oznacza to, że zameldowanie nie nadaje prawa do zajmowanego mieszkania, tak jak i wymeldowanie takowego prawa nie może pozbawić. Posiadanie zameldowania w miejscu faktycznego pobytu ma jedynie umożliwić sprawną pracę organów państwa, jak również ułatwić realizowanie wszelkich spraw życiowych przez daną osobę. Nie ma więc podstaw do obaw, że dana osoba może poprzez meldunek wpłynąć na prawa posiadane przez właściciela lokalu.

Organ odwoławczy raz jeszcze podkreślił, że czasowe przebywanie w innym lokalu, w tym za granicą na skutek wykonywania pracy w oddaleniu od miejsca stałego pobytu, w żadnym razie nie musi dowodzić chęci trwałego opuszczenia tego miejsca, a tym samym nie musi przesądzać o spełnieniu przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy meldunkowej, zależy to bowiem od pozostałych okoliczności sprawy. Zresztą sam ustawodawca dopuszczając np. jednoczesne zameldowanie osoby zarówno na pobyt stały jak i czasowy dopuszcza sytuację, w której strona nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, a jednak fakt ten nie wyczerpuje przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Nie ma żadnej normy obligującej zameldowanego do stałego przebywania w mieszkaniu, bądź wymagającej, na dowód zachowania więzi z miejscem stałego zameldowania, pobytów w nim o ściśle określonej częstotliwości i długości. Opuszczenie lokalu to bowiem nie tylko fizyczne nieprzebywanie w nim lecz przeniesienie swoich spraw życiowych w inne miejsce, w którym następuje zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych strony.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć wydanych w sprawie przez organy meldunkowe obu instancji stanowił bez wątpienia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przewidujący możliwość wydania przez organ gminy – na wniosek strony – decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z takiego brzmienia cytowanego przepisu wynika, że podstawowymi przesłankami wydania decyzji, o którą wnosiła K.K. jest: 1) fakt opuszczenia miejsca dotychczasowego zameldowania przez osobę podlegającą wymeldowaniu; 2) niewypełnienie przez tą osobę obowiązku dobrowolnego wymeldowania się.

Zgodnie z ugruntowaną i jednomyślną w tym zakresie linią orzeczniczą, chodzi przy tym o opuszczenie, które nosi znamiona dobrowolności i trwałości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05). Tymczasem, w niniejszej sprawie nie mogło być w ogóle mowy o fakcie dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez zainteresowaną lokalu, w którym została zameldowana. Za przyjęciem odmiennego poglądu nie może w szczególności przemawiać kilkumiesięczny pobyt za granicą i to nawet bez zgłoszenia tego wyjazdu organom meldunkowym, stosownie do obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym już wcześniej wyroku, zaniechanie wykonania wspomnianej powinności nie ma żadnego wpływu na ustalenie przesłanek z art. 15 ust. 2 tej ustawy do wymeldowania z pobytu stałego. Wyjazd za granicę nie jest bowiem równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego, uzasadniającym wymeldowanie. Tym bardziej w wypadku, gdy - jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie - chodzi wyłącznie o okresowy pobyt za granicą, po którym osoba wraca do miejsca zameldowania, deklaruje, że nigdy nie miała zamiaru opuszczania tego miejsca, a jej zachowanie jednoznacznie dowodzi takiego właśnie zamiaru (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 653/06).

Przedstawiony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, iż R.K. nie zerwała więzi z budynkiem stanowiącym jej miejsce stałego zameldowania. Paradoksalnie potwierdza to sama wnioskodawczyni w oświadczeniach składanych w trakcie postępowania administracyjnego. W ocenie Wojewody D. strona podczas pobytu w kraju przebywa w miejscu zameldowania. Ogół zebranych dowodów nie zasugerował ponadto innego, potencjalnego lokum mieszkalnego zainteresowanej. Fakt, że wymieniona przebywa pod tym adresem niezbyt często nie może stanowić podstawy do jej wymeldowania, jeśli właśnie tylko ten lokal jest miejscem, w którym koncentruje swoje sprawy. W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy jest zatem wystarczający do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła K. K., wnosząc o jej uchylenie w całości.

Decyzji zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w wydaniu odmownej decyzji o wymeldowaniu R.K. z pobytu stałego wskutek błędnego uznania, że nie opuściła ona w sposób dobrowolny i trwały lokalu, podczas gdy wszechstronna analiza materiału dowodowego sprawy w zupełności temu przeczy;

- naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art.art. 7, 9, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a., polegające na nierzetelnym i niestarannym wyjaśnieniu podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonej decyzji oraz niewłaściwej ocenie materiału dowodowego.

Zdaniem skarżącej analiza materiału dowodowego sprawy wskazuje bezsprzecznie, że R.K. opuściła w sposób dobrowolny i trwały miejsce stałego pobytu w lokalu przy ul. [...] w W. na wiele lat przed wszczęciem postępowania administracyjnego w przedmiocie jej wymeldowania i że skoncentrowała centrum swoich życiowych interesów poza nim. Potwierdza to m.in. dokumentacja świadcząca o tym, że już na początku lat 90-tych ubiegłego wieku R.K. skupiła centrum swojej aktywności życiowej poza W. i pojawiała się w spornym lokalu mieszkalnym jedynie przy okazji odwiedzin matki - K.K. Również fakt potwierdzonych przez R. K. wyjazdów za granicę w celu podjęcia tam zatrudnienia i ułożenia sobie życia jak i powroty do Polski i zamieszkiwanie przez nią w użyczanych i wynajmowanych lokalach przesądza, iż zerwanie przez nią więzi z lokalem stanowiącym własność skarżącej nastąpiło już bardzo dawno temu, zaś okoliczność ta nosi cechy trwałości i doszło do niej wskutek dobrowolnej decyzji R.K. Odmienne twierdzenia organu administracji nie zasługują na uwzględnienie, albowiem względem logiki przyjętej przez Wojewodę D. każdy członek rodziny przyjeżdżający w odwiedziny do domu rodzinnego mógłby domagać się uznania jego zameldowania z czasów gdy zamieszkiwał tam w okresie młodości, mimo że opuszczenie przez niego lokalu i przeniesienie zupełnie gdzie indziej centrum życiowego nastąpiło już bardzo dawno temu, zaś niedopełnienie obowiązku wymeldowania (będące powszechną praktyką w naszym kraju) nastąpiło ze zwykłego niedopatrzenia.

W rozważanej sprawie widać więc jednoznacznie, że R.K. nie łączy żadna więź z lokalem mieszkalnym przy ul. [...] w W., zaś złożone przez nią odwołanie decyzji o wymeldowaniu było jedynie podyktowane próbą odwetu na matce za to, że otwarcie i zdecydowanie od wielu lat wyrażała krytyczny stosunek wobec postawy życiowej córki i złego prowadzenia się przez nią.

Jak twierdzi skarżąca, nie można również pominąć, że pobyt R.K. poza granicami kraju nigdy nie miał charakteru okresowego lecz jego celem było stałe zorganizowanie sobie w tych miejscach centrum życiowego, co napotykało na znaczne trudności ze względu na jej hulaszczy tryb życia i związaną z tym niemożność osiągnięcia stabilizacji zawodowej i życiowej. Potwierdzeniem powyższej tezy, zdaniem skarżącej, jest choćby dokumentacja z akt sprawy [...] Sądu Rejonowego w Z., w której to ograniczono R.K. władzę rodzicielską nad jej synem Ł.N. i umieszczono go w rodzinie zastępczej, z którą zamieszkał na stałe. W toku powyższej sprawy, odpowiadając na złożony wniosek R.K. przyznała również wprost, że przebywa poza granicami kraju i tam skupiła centrum swoich spraw życiowych.

Powyższa dokumentacja jak i orzeczenie Sądu zapadłe w sprawie potwierdzają również podawanie przez R.K. nieprawdziwych informacji i wprowadzanie w błąd Wojewody D. Skoro bowiem załączone dokumenty wskazują jednoznacznie, że już co najmniej od [...] roku jej syn przebywa nieprzerwanie u rodziny zastępczej w W., to w złożonym odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta W. wskazując, iż wraz z synem zamieszkuje na stałe w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w W., oświadczyła nieprawdę.

Nie bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy jest również fakt, że R.K. nie przejawia żadnego zainteresowania lokalem mieszkalnym przy ul. [...] w W. oraz chęci zamieszkania w nim. Pomimo bowiem odbioru, bez zastrzeżeń, należących do niej rzeczy od brata R.K. do chwili obecnej nie podjęła żadnych starań aby do spornego lokalu wejść i prowadzić w nim swoje sprawy życiowe. Okoliczność ta przesądza zatem dodatkowo o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu przez nią lokalu mieszkalnego. Za taką interpretacją przemawia teza sformułowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w cytowanym orzeczeniu z dnia 16 grudnia 2009r., sygn. akt IV SA/Wr 512/09, z której wynika, że przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu stałego, jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania. Takim środkiem prawnym jest skorzystanie we właściwym czasie z możliwości wytoczenia powództwa posesoryjnego do sądu powszechnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] uczestniczka postępowania – R.K. - oświadczyła, iż w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez Wojewodę D.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło.

Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu.

Po dokonaniu analizy akt niniejszej sprawy i zarzutów zgłoszonych w skardze Sąd uznał, iż Wojewoda D. nie dołożył należytej staranności przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, a decyzja w postępowaniu odwoławczym zapadła przedwcześnie. Organ II instancji wydając decyzję reformatoryjną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzekając o odmowie wymeldowania uczestniczki postępowania z miejsca pobytu stałego, w toku prowadzonego postępowania dowodowego, nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy oraz nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, iż nie została spełniona przesłanka wynikająca z treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. przesłanka dobrowolności i trwałości opuszczenia przez R.K. miejsca zameldowania. Tym samym, organ odwoławczy uchybił przepisom art.art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Niewątpliwie, w całej rozciągłości podzielić należy pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05, Lex nr 192912), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest równocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd.

Stąd też wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych.

Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy, z punktu widzenia zaistnienia bądź nie przesłanki do wymeldowania, nie uzasadniał oceny prawnej dokonanej przez organ odwoławczy. Całokształt zebranego materiału dowodowego nie dawał podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że wymeldowanie R.K. z miejsca pobytu stałego było nieuzasadnione.

W aktach sprawy znajdują się m.in. dowody w postaci: poleceń wyjazdów służbowych do N. w następujących dniach: [...], [...], wystawione na R.K.; zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, tj. kradzieży jej rzeczy, znajdujących się w spornym lokalu złożone przez R.K. w Komisariacie Policji w W. w dniu [...]; czy choćby protokół oględzin mieszkania z dnia [...], z którego wynika, że: "obecnie w pokoju, w którym Pani R. K. może przebywać i sypiać w czasie pobytu w kraju znajduje się część ubrań, które przywiozła z podróży, kuchenka mikrofalowa. Pomiędzy matką a córką istnieje poważny konflikt."; oraz oświadczenie G.M. z dnia [...] o tym, że klucze do lokalu przy ulicy [...] udostępniła R.K. około 9 lat temu, a kluczami tymi dysponowała przez okres 12-13 miesięcy. Przy czym, nie stwierdziła, czy koleżanka swoje sprawy bytowe koncentrowała wyłącznie w tym lokalu.

Nadto, pełnomocnik R.K. podkreślił, że nadal pracuje ona za granicą. Jej wyjazdy nie przekraczają z reguły 1,5 miesiąca. Jednakże w spornym lokalu ma udostępniony pokój, w którym przechowuje swe rzeczy i przebywa w trakcie pobytów w Polsce oraz partycypuje w kosztach jego utrzymania.

Z kolei, we wszystkich oświadczeniach składanych w sprawie skarżąca podnosiła, że od roku [...] jej córka - R.K., nie przebywa w spornym lokalu i życie swe koncentruje gdzie indziej. Skarżąca nie zna jej obecnego adresu. Od roku [...] r. sporadycznie odwiedzała mieszkanie przy ulicy [...] w W., jednakże były to krótkie wizyty. W roku [...] r. przebywała w nim przez okres miesiąca w celu "pozałatwiania swoich spraw".

Ponadto, sąsiadki skarżącej – B. D. i D. H. zeznały, iż R.K. nie widują od dłuższego czasu, a w początkowej fazie postępowania administracyjnego, postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] dla nieobecnej R.K. Sąd Rejonowy w W. Wydział IV Rodzinny i Nieletnich ustanowił kuratora, celem reprezentowania jej w toczącym się postępowaniu o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego.

Również brat uczestniczki postępowania oświadczył, iż nie przebywa ona w spornym lokalu. Opuściła go trwale i dobrowolnie.

Biorąc pod uwagę powyższe, a zatem fakt, iż zgromadzony materiał dowodowy stanowczo nie przemawia za argumentacją którejś ze stron uznać należało, iż organ II instancji z naruszeniem podstawowych reguł postępowania administracyjnego wadliwie uznał, że jest on wystarczający do ostatecznego, reformatoryjnego rozstrzygnięcia sprawy. Nie zostały podjęte bowiem wszelkie kroki celem dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego. W przypadku wystąpienia, tak jak w niniejszej sprawie, spornych interesów organ orzekający winien dołożyć szczególnej staranności w wyjaśnieniu wszelkich, niejasnych kwestii. W rozpatrywanej sprawie tego zabrakło. Wystarczy choćby wskazać na niezbadanie wątku zatrudnienia uczestniczki postępowania. Przecież znajdujące się w materiale dowodowym polecenia wyjazdów służbowych miały miejsce w roku [...]. Bezpośrednio przed wydaniem decyzji nie ustalono jaki jest przebieg zatrudnienia R.K. Nie wiadomo ile razy do roku i na jaki czas opuszcza Polskę w celach zarobkowych. Sądowi z urzędu wiadomym jest też, że w podobnych sytuacjach, tzn. kiedy do czynienia mamy ze spornymi interesami stron, organy orzekające korzystają z wywiadów policyjnych, które częstokroć dostarczają wiele informacji na temat danej osoby i jej środowiska. W rozważanej sprawie nie skorzystano z możliwości jego przeprowadzenia przez Policję. Dodać również trzeba, iż możliwość uzgodnienia interesów stron daje art. 89 § 2 k.p.a., który w takiej sytuacji przewiduje przeprowadzenie rozprawy.

Reasumując, zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie przeprowadził czynności pozwalających na niewątpliwe stwierdzenie, że wymeldowanie R.K. z miejsca pobytu stałego było niezasadne. Uznając zaś za udowodnioną okoliczność niespełnienia przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ odwoławczy naruszył art. 80 k.p.a.

W zaistniałej sytuacji organ odwoławczy nie powinien był zatem rozstrzygać o istocie sprawy.

W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Orzeczenie w pkt II sentencji wyroku znajduje uzasadnienie w art. 200 tej ustawy, a pkt III w jej art. 153.