Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA 1892/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędziowie WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), NSA(del.) Bogdan Lubiński, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Kopalni [...] M. S.A. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dotacji do nawozów sztucznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Finansów decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. Nr [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego , po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] kwietnia 2002 r. Kopalni [...] "M." S.A. od decyzji Izby Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] odmawiającej udzielenia dotacji do nawozów wapniowych za rok 1998 w kwocie [...] zł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w K.

Wyrokiem z dnia 5 września 2001 r. sygn. akt III SA 1375/00, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił poprzednią decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2000 r. Nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia [...] listopada 1999 r. Nr [...] odmawiającą udzielenia [...] "M." S.A. w M. dodatkowych dotacji do nawozów wapniowych za rok 1998 w kwocie [...] zł.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż przedmiotem wniosku kopalni było rozliczenie Skarżącej i wypłacenie Kopalni dotacji w kwocie [...] zł, tj. w granicach limitu ustalonego przez Izbę Skarbową na 1998r., a w tym zakresie Izba Skarbowa nie wydała decyzji ani w przedmiocie przyznania, ani w przedmiocie odmowy udzielenia dotacji.

Izba Skarbowa w K. po ponownym rozpatrzeniu sprawy w zakresie odmowy wypłacenia Kopalni dotacji do nawozów wapniowych za rok 1998 w kwocie [...] zł - wydała decyzję z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...], w której odmówiła udzielenia Kopalni dotacji w kwocie [...] zł za rok 1998.

Od decyzji Izby Skarbowej, Kopalnia złożyła odwołanie do Ministra Finansów wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o przydzieleniu dotacji do nawozów wapniowych za rok 1998 w kwocie [...] zł.

Kopalnia w złożonym odwołaniu zarzuciła zaskarżonej decyzji:

- obrazę art. 107 § 3 k.p.a. polegającą na pominięciu obowiązku dokonania analizy faktów, które Izba Skarbowa uznała za udowodnione i przyczyny dla których odmówiła wiarygodności innym dowodom,

- brak analizy przepisów prawnych będących podstawą rozstrzygnięcia, - brak podstaw faktycznych i prawnych do odmowy przyznania dotacji.

Kopalnia w odwołaniu powołuje się na wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lutego 2000 r. sygn. akt [...] i wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] grudnia 2000 r. sygn. akt [...] wydane w sprawach z powództwa kontrahentów [...] "M." w M. o zapłatę kosztów transportu wapna nawozowego do odbiorcy (rolnika), w których Sąd uznał dokumentację źródłową przedstawioną w Sądzie Rejonowym i Okręgowym za prawidłowo sporządzoną dla potrzeb uzyskania dotacji do nawozów wapniowych za rok 1998.

Minister Finansów uznał, że zarzuty strony nie zasługują na uwzględnienie, albowiem wydana przez Izbę Skarbową w K. decyzja jest zgodna z prawem.

W uzasadnieniu decyzji podniósł, że zasady i tryb udzielania dotacji do nawozów wapniowych w 1998 r. określały przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 11 maja 1998 r. w sprawie wysokości stawek dotacji dla rolnictwa oraz szczegółowych zasad i trybu ich udzielania w 1998 r. (Dz. U. Nr 71, poz. 461 z późn. zm.).

Zgodnie z normą prawną zawartą w § 35 ust. 1 powołanego rozporządzenia MRiGŻ, dotacja do nawozów mogła być udzielona przedsiębiorcom wyłącznie po ich sprzedaży producentom rolnym bezpośrednio lub za pośrednictwem jednostki handlowej. Stosownie natomiast do przepisów § 36 ust. 1 rozporządzenia MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r., sprzedaż nawozów na rzecz producentów rolnych powinna być potwierdzona dokumentem tj. fakturą lub rachunkiem uproszczonym zawierającym informacje o ilości, odmianie (symbolu) i cenie sprzedanych nawozów, numerze atestu dla danej partii nawozu, wysokości dotacji oraz kwocie do zapłaty.

Zaskarżona decyzja – zdaniem Ministra Finansów - została wydana w oparciu o szczegółową analizę (pod kątem wymogów określonych w rozporządzeniu MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r. i K.p.a.) wszystkich dokumentów, w tym w szczególności dokumentacji źródłowej przedłożonej przez Kopalnię do wglądu w dniu [...] lutego 2002 r., odzwierciedlającej stan faktyczny w zakresie sprzedaży nawozów wapniowych w 1998 r.

W dokumentach źródłowych, tj. rachunkach uproszczonych wystawionych przez Kopalnię z tytułu sprzedaży bezpośredniej dla producentów rolnych, fakturach VAT wystawionych przez Kopalnię dla jednostek handlowych oraz rachunkach uproszczonych wystawionych przez jednostki handlowe dla producentów rolnych - przedłożonych przez Kopalnię wraz z rozliczeniami dotacji za miesiące: wrzesień, październik, listopad i grudzień 1998 r. na łączną kwotę [...] zł stwierdzono:

- niezgodności pomiędzy danymi zawartymi w dokumentach źródłowych, a danymi wykazywanymi w zbiorczych zestawieniach sprzedaży nawozów sporządzanych za okresy miesięczne np.: w zestawieniach sprzedaży wpisywano niezgodnie z zapisami występującymi w dokumentach źródłowych: ilości i wartości sprzedanych nawozów, numery faktur, numery dowodów WZ, daty sprzedaży, ceny sprzedanych nawozów.

- w fakturach i rachunkach uproszczonych wystawionych przez Kopalnię i jednostki handlowe brakowało numeru atestu, numeru koncesji producenta, stawki i wartości dotacji.

Nieprawidłowości te stanowiły naruszenie wymogów w zakresie dokumentowania sprzedaży nawozów producentom rolnym wynikających z przepisów § 36 rozporządzenia MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r. Ponadto stwierdzono, iż dokumenty źródłowe (faktury VAT i rachunki uproszczone), o których mowa wyżej, a także sposoby ich korygowania nie odpowiadały wymogom zawartym w przepisach rozdziału 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 156, poz. 1024 z późn. zm.), np.: na rachunkach uproszczonych wystawionych przez jednostki handlowe (za miesiące: wrzesień, październik, listopad i grudzień 1998 r.), dokonano odręcznych poprawek poprzez dopisanie brakujących informacji (numeru koncesji producenta, numeru atestu, stawki i wartości dotacji). Kopalnia w odniesieniu do dokonanej sprzedaży bezpośredniej nawozów na rzecz producentów rolnych udokumentowanej rachunkami uproszczonymi, na których dopisano odręcznie np.: numer domu rolnika lub przerobiono numer atestu - zamiast rachunków korygujących - wystawiła nowe rachunki uproszczone za miesiące: wrzesień, październik, listopad i grudzień 1998 r., przy czym na rachunkach tych brak jest informacji o odmianie (symbolu) sprzedanego nawozu.

Udowodniony został zatem fakt, iż dokumenty źródłowe potwierdzające sprzedaż nawozów wapniowych (w miesiącach: wrzesień, październik, listopad i grudzień 1998 r.) dla producentów rolnych, dokonaną przez Kopalnię bezpośrednio i za pośrednictwem jednostek handlowych, nie spełniały wymogów określonych w § 36 rozporządzenia MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r.

Szczegółowo wszystkie błędy i nieprawidłowości występujące w dokumentacji źródłowej zostały opisane przez Izbę Skarbową na str. 3-5 zaskarżonej decyzji. Tym samym zarzut Kopalni, co do obrazy przepisów art. 107 § 3 k.p.a. jest nieuzasadniony. Zdaniem Ministra Finansów zarzut Kopalni, iż Izba Skarbowa nie zajęła "stanowiska, co do konkretnych dowodów sprzedaży nawozów wapniowych indywidualnym odbiorcom (rolnikom)", jest wobec zebranego w sprawie materiału również bezzasadny.

Warunkiem otrzymania dotacji- podkreśla w decyzji Minister Finansów - jest spełnienie przez producenta nawozów łącznie wszystkich wymogów, o których mowa w rozporządzeniu MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r., gdyż obowiązujące na rok 1998 zasady i tryb udzielania dotacji do nawozów wapniowych określone w/w rozporządzeniu nie przewidywały odstępstw od ich stosowania nawet w przypadku niespełnienia przez producenta nawozów jednego z wymogów określonych w tych przepisach. Oznacza to, iż dotacja mogła być udzielona wyłącznie w przypadku, gdy przedsiębiorca ubiegający się o dotacje spełnił łącznie wszystkie warunki, o których mowa w rozdziale 8 rozporządzenia MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r.

Izba Skarbowa, ani Minister Finansów nie posiadają upoważnienia do stosowania jakichkolwiek odstępstw od obowiązujących przepisów w zakresie udzielania dotacji na dofinansowanie z budżetu nawozów wapniowych.

Odnosząc się do zarzutu nie uwzględnienia ustaleń sądów zawartych w wyrokach Sądu Rejonowego i Okręgowego wydanych w sprawach cywilnych Minister finansów podniósł, że dotyczą i wiążą one wyłącznie strony postępowania. A więc ustalenia te nie mogą stanowić podstawy do uznania dokumentacji źródłowej, która została przedstawiona w Sądzie Rejonowym i Okręgowym, za prawidłowo sporządzoną dla potrzeb prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie uzyskania dotacji do nawozów wapniowych za rok 1998.

Postępowanie w zakresie udzielenia Kopalni dotacji do nawozów wapniowych za rok 1998 prowadzone przez Izbę Skarbową, było postępowaniem niezależnym. Zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy jest niezależny od dowodów zebranych przez inne organy i w pełni samodzielnie pozwolił Izbie Skarbowej na rozstrzygnięcie sprawy, co do istoty, tj. poprzez wydanie decyzji odmawiającej udzielenia Kopalni dotacji do nawozów wapniowych w kwocie [...] zł.

Na decyzję Ministra Finansów Kopalnia [...] "M." S.A. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z dnia [...] lipca 2002r. uzupełnioną następnie pismem z dnia [...] lutego 2004r. W skardze zarzuca decyzji Ministra Finansów obrazę art. 104 i 107 §3 Kpa polegającą na pominięciu obowiązku dokonania analizy okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na, których się oparł, przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co w konsekwencji stanowi o braku podstaw faktycznych i prawnych do odmowy przyznania dotacji. Skarżąca kopalnia wnosi o wydanie wyroku o niezgodności z prawem decyzji organów podatkowych i orzeczenie, iż kopalni przysługuje dotacja w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu skargi podnosi dodatkowo, iż wprawdzie dokumentacja dotycząca sprzedaży mogła być zróżnicowana pod względem jej prawidłowości, ale przy takim samym stanie faktycznym w jednych miesiącach odmawiano dotacji, a w innych je przyznawano. Zdaniem Skarżącej w uzasadnieniu decyzji organy podatkowe powinny szczegółowo omówić każdy kwestionowany dokument i każdą transakcję, co do której odmawiają udzielenia dotacji. Brak takiego omówienia świadczyć ma o dowolności orzeczeń organów podatkowych.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż Izba Skarbowa w K. przeprowadziła szczegółową analizę dokumentów złożonych przez stronę - zarówno zestawień zbiorczych jak i dokumentów źródłowych ( faktur i rachunków uproszczonych). Błędy i nieprawidłowości dokumentacji przedłożonej przez kopalnię spowodowały zmniejszenie kwoty wypłaconej dotacji o kwotę [...]zł. Błędy te były szczegółowo opisywane, a zmniejszenia dotacji uzasadniane na wszystkich miesięcznych rozliczeniach dotacji za każdy miesiąc 1998r. Nieprawidłowości stwierdzone przez Izbę Skarbową stanowiły naruszenie wymogów określonych w § 36 rozporządzenia MRiGŻ z dnia 11 maja 1998r. i opisane zostały na stronie 3 -5 decyzji Izby Skarbowej z dnia 28 marca 2002r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, który stał się właściwy do rozpatrzenia tej sprawy stosownie do art.97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej ( w tym orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne) i stosują środki określone w ustawie. W przypadku uwzględnienia skargi Sąd może decyzję uchylić bądź stwierdzić jej nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa; z tego względu ta część żądania skarżącej, w której domaga się ona orzeczenia przez Sąd, iż kopalni przysługuje dotacja w kwocie [...] zł nie mogłaby być spełniona, z braku podstaw prawnych, nawet wówczas, gdyby Sąd podzielił argumentację Skarżącej.

Jednakże po rozpatrzeniu wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, argumentów stron i zarzutów skarżącej kopalni, skład orzekający w niniejszej sprawie uznał skargę za niezasadną.

Sąd podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniach decyzji Izby Skarbowej w K. i Ministra Finansów, iż chociaż nie może być dowolności w przyznawaniu dotacji, to dotacje zarówno pod rządami Prawa budżetowego jak i ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014 z późn. zm.), nigdy nie były "świadczeniem obowiązkowym" na rzecz producentów tych nawozów. W przypadku nie spełnienia, przez przedsiębiorcę ubiegającego się o dotacje, łącznie wszystkich warunków określonych w obowiązujących przepisach, Izba Skarbowa obowiązana była odmówić udzielenia dotacji.

Wynika to zarówno z brzmienia przepisu art. 19 a ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe jak też z przepisów rozporządzenia MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r. (§ 34). Obowiązujące na rok 1998 zasady i tryb udzielania dotacji do nawozów wapniowych określone w rozporządzeniu MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r., nie przewidywały odstępstw od ich stosowania nawet w przypadku niespełnienia przez producenta nawozów tylko jednego z wymogów określonych w tych przepisach. Oznacza to, iż dotacja mogła być udzielona wyłącznie w przypadku, gdy przedsiębiorca ubiegający się o dotacje spełnił łącznie wszystkie warunki, o których mowa w rozdziale 8 rozporządzenia MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r.

Równocześnie zgodzić się należy, iż ani Izba Skarbowa, ani Minister Finansów nie posiadały upoważnienia do stosowania jakichkolwiek odstępstw od obowiązujących przepisów w zakresie udzielania dotacji na dofinansowanie z budżetu nawozów wapniowych.

Sąd zważył także, iż obowiązek wykazania spełnienia warunków uprawniających do uzyskania dotacji spoczywał na jednostce ubiegającej się o dotację. To ona winna była okazać prawidłową i kompletną dokumentację zawierającą dane i spełniającą wymogi określone w § 36 rozporządzenia MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r. Jak wynika z materiałów zebranych w sprawie część dokumentów, złożonych przez kopalnię wymogów tych nie spełniała. Uwagi Izby Skarbowej w K. co do wadliwości dokumentacji złożonej przez skarżącą zostały utrwalone na piśmie stosownie do art. 67 § 1 Kpa i znane były skarżącej. Wymienione zostały także w uzasadnieniu decyzji (str.3-5). Sąd nie podziela poglądu strony, że uzasadnienie decyzji powinno, zawierać szczegółowy opis każdego stwierdzonego błędu w każdej z dziesiątek złożonych faktur. Dokumentacja zebrana w sprawie obejmuje kilka tomów dokumentów sporządzonych i złożonych przez skarżącą, w których na piśmie utrwalono stwierdzone błędy i uzasadniono jakich wymogów rozporządzenia nie spełniają. W składanych pismach Skarżąca nie kwestionuje merytorycznej wartości tych ustaleń; podnosi wyłącznie zarzuty formalne dotyczące kompletności uzasadnienia decyzji. Nie przedkłada też żadnych twierdzeń, ani dowodów, z których wynikałoby, że dokumenty zakwestionowane przez Izbę Skarbową sporządzone zostały zgodnie z wymogami prawa i ustalenia te są niezgodne ze stanem faktycznym. Ponadto tego rodzaju zarzut mógłby stanowić odstawę do uchylenia decyzji, tylko wtedy, gdyby brak szczegółowości uzasadnienia mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiego związku Sąd w niniejszej sprawie nie stwierdził.

Sąd podziela także stanowisko Izby Skarbowej i Ministra Finansów, iż w prowadzonym postępowaniu w sprawie przyznania dotacji nie były one związane stwierdzeniami zawartymi w wyrokach sądów cywilnych dotyczącymi oceny prawidłowości przedłożonej przez Skarżącą dokumentacji uprawniającej do otrzymania dotacji.

Unormowana w art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca prawomocnego wyroku dotyczy związania treścią sentencji, a nie uzasadnienia, zawierającego prezentację przeprowadzonych dowodów i ocenę ich wiarygodności (zob. Np. wyrok SN z 2002.05.[...] sygn. akt [...]). Sentencja tych wyroków nie dotyczyła orzeczenia o uprawnieniach kopalni do otrzymania dotacji, a jej zobowiązań w zakresie zapłaty należności kontrahentom.

Ustalanie uprawnień do otrzymania dotacji nie należy do właściwości sądów powszechnych i dlatego Izba Skarbowa mogła dokonać oceny przedłożonych dokumentów w granicach swobodnej oceny dowodów bez związania ustaleniami wyroków sądów powszechnych.

Sąd nie stwierdził także w niniejszej sprawie naruszenia obowiązku dostosowania nowego orzeczenia do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2001 r. sygn. akt III SA 1375/00.

Sąd nie podziela także poglądu Skarżącej, która przyznając, że dokumentacja była wadliwa próbuje wywieść swoje prawo do dotacji z faktu otrzymania dotacji na podstawie podobnie wadliwej dokumentacji we wcześniejszych okresach. Organy państwa nie mogą przerzucać na obywateli czy inne podmioty prawa skutków własnych błędów, ale nie oznacza to, że podmioty te mają prawo domagać się nienależnych korzyści na zasadzie analogii do nieprawidłowo zaakceptowanych wcześniej nienależnych uprawnień.

Biorąc pod uwagę powyższe, z powodu niestwierdzenia naruszeń prawa stanowiących o wadliwości decyzji w stopniu uzasadniającym jej uchylenie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) oddalił skargę.