Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 615/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 78
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2016 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] roku nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz skarżącej kwotę 457 złotych (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. (dalej ARiMR) z dnia [...] nr [...] orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania E.S. płatności rolnośrodowiskowej z sankcjami wieloletnimi.

Przedstawiając dotychczasowy stan faktyczny sprawy organ wskazał, że postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem E.S. z dnia [...] skierowanym do Biura Powiatowego ARiMR w R. o przyznanie płatności roInośrodowiskowych na rok 2013 z tytułu realizacji pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania na powierzchni [...] ha oraz wariant 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na deklarowanej powierzchni [...] ha.

W związku z brakami formalnymi wniosku organ I instancji wezwał stronę do ich uzupełnienia.

W dniu [...] strona złożyła dokument wycofania części wniosku obejmujący działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] obręb Z., w granicach których położona była działka rolna AS o powierzchni [...] ha deklarowana do płatności z tytułu realizacji wariantu 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania), a w dniu [...] przedłożyła korektę wniosku, a także jego zmianę wskazując, że na działkach rolnych A, C, G, H, I, J, L pierwotnie deklarowanych w wariancie 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) realizowany jest aktualnie wariant 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania), natomiast na działkach rolnych B, E, L, P, R, T, U, W, AD pierwotnie deklarowanych w wariancie 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) realizowany jest wariant 2.3 Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania).

W trakcie kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono niezgodności pomiędzy danymi działek rolnych w granicach działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...] obręb Z. zadeklarowanych we wniosku, a także danymi dotyczącymi powierzchni działki rolnej w granicach działki ewidencyjnej nr [...] obręb S., a powierzchnią tej działki uprawnioną do płatności w systemie identyfikacji działek rolnych. W związku z tym wezwano stronę do wyjaśnienia w/w niezgodności. W odpowiedzi strona podtrzymała deklarację powierzchni użytkowanej rolniczo na działce ewidencyjnej nr [...] informując, że drzewka zostały usunięte w roku 2013. Wskazała nadto położenie działki rolnej AW w granicach działki ewidencyjnej nr [...] oświadczając, że działka ewidencyjna nr [...] (rolna AN) została zadeklarowana omyłkowo.

W związku z powyższym powierzchnia deklarowana w granicach tej działki została wykluczona przez organ jako przedeklarowana przez Stronę. Powierzchnia działki rolnej AC została natomiast zredukowana do powierzchni wskazanej na szkicu złożonym w odpowiedzi na wezwanie do [...] ha.

W celu weryfikacji zgodności deklaracji wnioskodawczyni ze stanem faktycznym na gruncie w gospodarstwie strony przeprowadzono w dniu [...] kontrolę w zakresie programu rolnośrodowiskowego (Raport z czynności kontrolnych nr [...]), a w dniu [...] kontrolę powierzchni kwalifikowalności oraz kontrolę wzajemnej zgodności (Raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] i Raport z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności nr [...]).

W wyniku czynności kontrolnych inspektorzy kontroli terenowej stwierdzili różnice pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a potwierdzoną.

Z tytułu realizacji wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) działka rolna A faktycznie zajmowała powierzchnię [...] ha tj. mniejszą niż deklarowana - [...] ha (kod DR13+), działki rolne C oraz AC w granicach działek referencyjnych objętych wnioskiem zajmowały powierzchnię mniejszą niż deklarowana na tych działkach, co skutkowało redukcją powierzchni uprawionej do płatności do powierzchni PEG deklarowanych działek ewidencyjnych w przypadku działki rolnej C do [...] ha oraz działki rolnej AC do [...] ha.

Z tytułu realizacji wariantu 2.2 – Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) działka rolna AJ faktycznie zajmowała powierzchnię [...] ha tj. mniejszą niż deklarowana -[...] ha (kod DR13+), obszary deklarowane jako działki rolne AM i AN stanowiły nieużytki - na działkach stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (kod DR18).

Z tytułu realizacji wariantu 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) obszary deklarowane jako działki rolne AF i AP stanowiły nieużytki - na działkach stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (kod DR18), działka rolna AK faktycznie zajmowała powierzchnię [...] ha tj. mniejszą niż deklarowana -[...] ha (kod DR13+).

Ponadto na działce rolnej Al nie stwierdzono deklarowanej uprawy rośliny lecz uprawę należącą do niższej grupy płatności (kod DR7).

W toku kontroli inspektorzy stwierdzili również w odniesieniu do działek rolnych AF, AM, AN, AT, AP i AU nieodpowiednie przeznaczenie plonu (kod El). Ponadto na działkach rolnych AT oraz AU stwierdzono brak koszenia lub wypasu w niewłaściwym terminie (kod E4).

Skutkiem stwierdzonych niezgodności było pomniejszenie płatności do działek rolnych objętych nieprawidłowością zgodnie z załącznikiem Nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Dla działek rolnych AF, AM, AN, AT, AP i AU inspektorzy kontroli terenowej stwierdzili, że produkcja rolna jest prowadzona niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i nie zachowano należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleb w związku z czym kontrola na miejscu zastosowała kod nieprawidłowości E6, co stanowiło podstawę do zastosowania w stosunku do działek AM i AN zmniejszenia płatności o 100% za nieprzestrzeganie wymogu określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego zgodnie z załącznikiem Nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowej za prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin oraz ochroną gleby, a w odniesieniu do działek AF, AT, AU, AP stanowiło podstawę zmniejszenia płatności wynikającej z § 38 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodwiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, Dz. U. z 2013r. poz. 361) - dalej "rozporządzenie rolnośrodowiskowe", czyli zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w części dotyczącej wariantu 2.4 o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni trwałych użytków zielonych, na których stwierdzono to uchybienie do powierzchni trwałych użytków zielonych, na których powinny być przestrzegane wymogi w ramach tych wariantów.

Organ wskazał, że jego ustalenia znajdują potwierdzenie w piśmie Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych nr [...] zawierającym wykaz producentów, u których, w wyniku przeprowadzonej kontroli w roku 2013 przez jednostkę certyfikującą, stwierdzono zachwaszczenie upraw i trwałych użytków zielonych. W wykazie tym jest wymieniona wnioskodawczyni, E.S.

Zgodnie z Raportem z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności nr [...] w dacie inspekcji na działkach rolnych Al, AT, AU - stwierdzono, że rolnik nie prowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta. W oparciu o powyższe ustalenia stwierdzono, że producent nie przestrzegał norm oraz wymogów, o których mowa w § 1 pkt 2 pkt b Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211 ze zm.), tj. rolnik nie prowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta (N.04.1).

Zgodnie z Raportem z czynności kontrolnych producent również nie zachował w gospodarstwie powierzchni trwałych użytków zielonych - powierzchnia TUZ wg Planu działalności rolnośrodowiskowej to [...] ha, natomiast powierzchnia TUZ stwierdzona w kontroli na miejscu -[...] ha.

Niezależnie od powyższego, w toku kontroli administracyjnej w wyniku analizy porównawczej danych deklarowanych przez stronę oraz danych działek referencyjnych zawartych w systemie identyfikacji działek rolnych ustalono:

- dla wariantu 2.3 Trwale użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) powierzchnia uprawniona do płatności działki E na działkach referencyjnych zgodnie z systemem identyfikacji działek rolnych (PEG) wynosi [...] ha i jest mniejsza niż powierzchnia deklarowana [...] ha, co skutkowało redukcją powierzchni uprawionej do płatności do powierzchni PEG;

- dla wariantu 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) w odniesieniu do działki rolnej AW powierzchnia uprawniona do płatności ustalona dla działek referencyjnych w systemie identyfikacji działek rolnych (PEG) wynosi [...] ha i jest mniejsza niż powierzchnia deklarowana [...] ha, co skutkowało redukcją powierzchni uprawionej do płatności do powierzchni PEG.

Zgodnie z przekazanym przez jednostkę certyfikującą COBICO Sp. z o.o. wykazem producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2013 E.S. realizowała w 2013 roku wariant 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni [...] ha oraz wariant 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na deklarowanej powierzchni [...] ha.

Strona nie uzyskała potwierdzenia Jednostki Certyfikującej realizacji wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) oraz 2.3 Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania).

Zauważono także, że zgodnie z § 14 ust 4 pkt. 2 oraz ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego strona powinna była dostarczyć organowi w terminie do dnia 31 października 2013r. zaświadczenie o faktycznym posiadaniu koni, które były wpisane lub zostały zgłoszone przez nią do rejestru koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, w okresie od dnia [...] do dnia [...]. Strona nie dostarczyła takiego zaświadczenia wydanego przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, tym samym nie wykazała, że spełniła warunki do przyznania płatności z tytułu realizacji wariantów 2.3 oraz 2.4.

W oparciu o powyższe ustalenia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. stwierdził:

- dla wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) cała deklarowana powierzchnia [...] ha stanowiła powierzchnię nieuprawnioną do płatności,

- dla wariantu 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) powierzchnia przedeklarowana - [...] ha stanowiła [...]% powierzchni stwierdzonej uprawnionej do płatności,

- dla wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) cała powierzchnia deklarowana -[...] ha stanowiła powierzchnię nieuprawnioną do płatności,

- dla wariantu 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) powierzchnia przedeklarowana - [...] ha stanowiła [...] % powierzchni stwierdzonej uprawnionej do płatności.

W związku z powyższym decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011, str. 8, ze zm.), odmówiono stronie przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), z tytułu realizacji wariantu 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania), z tytułu realizacji wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) jak też z tytułu realizacji 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) nakładając na nią sankcje wieloletnie z tytułu przedeklarowania powierzchni.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzucono zarówno naruszenie zastosowanego prawa materialnego przez jego błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie jak też uchybienia proceduralne.

Zakwestionowano zarzut prowadzenia produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną wskazując, że nie jest to zdefiniowane pojęcie i wymaga bliższego określenia na czym takie zachowanie miałoby polegać. Podjęto polemikę ze stanowiskiem organu, co do rodzaju roślin wykorzystywanych rolniczo na działkach AF i AP, a także zaprzeczono, by działka AM była nieużytkiem.

Odnosząc się do zarzutu nieprzedstawienia wymaganego prawem zaświadczenia potwierdzającego ilość koni w gospodarstwie zarzucono organowi brak wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku z naruszeniem art. 9 K.p.a.

Odwołująca zauważyła, że jednostka certyfikująca (COBICO Sp. z o.o.) działająca w zakresie udzielonego jej upoważnienia, przeprowadziła kontrolę w ramach systemu kontroli, o którym mowa w rozporządzeniu nr 834/2007 i zakwalifikowała jej grunty jako spełniające wymagania w rolnictwie ekologicznym w wariancie 2.2 - [...] ha i w wariancie 2.4 – [...] ha.

Zakwestionowano nadto wynik pomiarów dokonanych przez organ, dołączając do odwołania operat z pomiaru powierzchni przeznaczonej pod uprawę na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], a odwołująca uznała jako zasadne powtórzenie pomiarów ze względu na specyfikę terenu, a także brak jej udziału w czynnościach organu.

Zwrócono uwagę na brak określenia w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia o nałożonych sankcjach, o których mowa dopiero w jej uzasadnieniu.

Do odwołania załączono również decyzję nr [...] z dnia [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych. Na mocy tej decyzji WIJHARS postanowił uznać z mocą wsteczną uprzedniego okresu, jako części okresu konwersji w okresie od [...] do [...] następujące działki rolne - A, B, E, G, H, I, J, L, P, R, T, U, W, AA, AB, Ł, AC oraz AD. Przesłanki do zastosowania odstępstwa zostały uznane w oparciu o dokumentację przedstawioną [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi przez wnioskodawcę, a w tym opinię COBICO Sp. z o.o. Uznanie dotyczyło działek rolnych położonych w pow. [...], gm. K., obręb S. i T., na których nie stwierdzono większych zawyżeń powierzchni. Natomiast dla kwestionowanych w prowadzonym obecnie postępowaniu, zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowych gruntów rolnych znajdujących się w pow. [...], odstępstwo WIJHARS nie było zastosowane.

Postępowanie odwoławcze zostało zakończone kasacyjną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. Nr [...] z dnia [...]. Organ odwoławczy zarzucił organowi I instancji brak rozstrzygnięcia o sposobie zakończenia postępowania w odniesieniu do wycofanej części wniosku. Odnosząc się natomiast do dokumentów załączonych do odwołania organ odwoławczy uznał je za nowe dowody w sprawie, wymagające oceny na poziomie I instancji zalecając, by Kierownik Biura Powiatowego rozważył zasadność pozyskania z właściwej jednostki certyfikującej wyjaśnień i protokołu z kontroli, a w dalszej kolejności dokonał analizy tego materiału i jego wpływu na sprawę.

W toku ponownego postępowania organ I instancji wystąpił do jednostki certyfikującej COBICO o zajęcie stanowiska względem stwierdzonych rozbieżności dotyczących oceny stanu faktycznego działek stwierdzonych podczas kontroli na miejscu przeprowadzonych przez COBICO Sp. z o.o. i organy kontrolne ARiMR.

W odpowiedzi organ uzyskał informację o wystąpieniu w uprawach prowadzonych przez E.S. w dniu [...] nieprawidłowości związanych z zachwaszczeniem i przeznaczeniem działek na zbiór nawłocin i trzcin bez ich wykaszania o czym strona została poinformowana załącznikiem do protokołu nr [...] oraz dodatkowo została umieszczona przez jednostkę certyfikującą w grupie podwyższonego ryzyka. W 2014r. podczas pełnej rocznej kontroli nie stwierdzono niezgodności polegającej na zachwaszczaniu upraw. Jednocześnie przedstawiono ponowne ustalenia w zakresie wielkości powierzchni w poszczególnych wariantach rolnictwa ekologicznego wnioskodawczyni:

Wariant 2.1 - [...] ha

Wariant 2.2 - [...] ha

Zdaniem organu jednostka certyfikująca również potwierdziła, że nie wszystkie deklarowane do płatności działki rolne w pakiecie - wariancie 2.1 oraz w 2.2 były utrzymywane zgodnie z wymogami i normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Strona deklarowała do wariantu 2.1 powierzchnię [...] ha, a jednostka certyfikująca potwierdziła tylko [...] ha, natomiast do wariantu 2.2 strona deklarowała [...] ha, natomiast jednostka certyfikująca potwierdziła [...] ha.

W konsekwencji organ I instancji ustalił, że powierzchnia zadeklarowana do płatności rolnośrodowiskowej w poszczególnych wariantach to:

2.1 Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) wynosi [...] ha, powierzchnia stwierdzona przez kontrolę na miejscy (KnM) [...] ha, powierzchnia potwierdzona przez JC - [...] ha, a więc przedeklarowanie stanowi [...]%,

- 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) powierzchnia zadeklarowana wynosi [...] ha, powierzchnia stwierdzona przez KnM [...]ha, powierzchnia potwierdzona przez JC - [...] ha, a więc przedeklarowanie stanowi [...]%,

- 2.3 Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) powierzchnia zadeklarowana wynosi [...] ha, stwierdzona - [...] ha, powierzchnia potwierdzona przez JC - [...] ha (brak dostarczonego zaświadczenia w terminie 31 października 2013r. Kierownikowi BP potwierdzającego liczebność koni ze wskazaniem okresu ich faktycznego posiadania zgodnie z przepisami rozporządzenia PRŚ obejmującymi okres (15 marca - 30 września danego roku).

- 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) powierzchnia zadeklarowana wynosi [...] ha stwierdzona - [...] ha, powierzchnia potwierdzona przez JC - [...] ha, a więc przedeklarowanie stanowi [...]%.

Różnica między powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%. Dotyczy to wszystkich zadeklarowanych wariantów w ramach realizowanego Pakietu Rolnictwo Ekologiczne.

Uwzględniając powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał decyzję, którą:

- umorzył postępowanie względem działki rolnej AS o powierzchni [...]ha deklarowanej w pakiecie 2 rolnictwo ekologiczne w wariancie 2,4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 z tytułu przedeklarowania powierzchni na podstawie art. 16 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011r., str. 8 ze zm.) stanowiącego, że w przypadku, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o płatność, a powierzchnią stwierdzoną. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wskazał na stwierdzone różnice między powierzchnią stwierdzoną, a powierzchnią zadeklarowaną, które to różnice wynikają z raportów z przeprowadzonych kontroli na miejscu (decyzja Nr [...] z dnia [...]).

W odwołaniu od opisanej decyzji, wnosząc o jej zmianę i przyznanie wnioskowanych płatności zarzucono naruszenie:

- § 4 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez błędną wykładnię pojęcia "prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby", a w konsekwencji zmniejszenie odpłatności w 100% na podstawie załącznika nr 7 do tego rozporządzenia;

- § 14 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że przedłożone przez odwołującą wraz z wnioskiem zaświadczenie o liczbie zwierząt w przypadku realizacji wariantu trzeciego i czwartego (o liczbie koni) nie spełnia warunków wymaganych rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, co skutkowało przyjęciem, że właściwe zaświadczenie nie zostało złożone w terminie wymaganym prawem;

- art. 17 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975 ze zm.) poprzez brak uwzględnienia przy wydawaniu rozstrzygnięcia danych przekazanych ARiMR przez jednostkę certyfikującą w zakresie powierzchni spełniającej wymagania w zakresie produkcji metodami ekologicznymi;

- § 38 ust. 6 w związku z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego niezasadne zastosowanie wynikające z ustalenia, że w gospodarstwie nie zachowano trwałych użytków rolnych;

- art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez niezasadne zastosowanie sankcji wynikających z tego przepisu;

- art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 173) przez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy, z naruszeniem zasady praworządności;

- art. 80 § 1 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i przyznanie nadrzędnej roli dowodowej protokołowi wykonanemu przez organ nad prywatnym dokumentem przedłożonym przez stronę;

- art. 78 § 1 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków zawnioskowanych przez odwołującą;

- art. 84 § 1 K.p.a. przez brak rozpatrzenia wniosku strony o powołanie biegłego do oceny stanu faktycznego zastanego na gruntach w przełożeniu na uprawnienia do wnioskowanych płatności;

- art. 9 K.p.a. oraz art. 64 § 2 K.p.a. poprzez brak udzielenia przez organ informacji stronie odnośnie konieczności przedłożenia zaświadczenia potwierdzającego liczebność koni w zakresie wariantów 2.3 i 2.4, w sytuacji w której złożony wraz z wnioskiem dokument nie spełniał wymagań określonych w § 14 rozporządzenia, przy braku uruchomienia procedury wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, gdy zakres nieudzielonych stronie informacji miał bezpośredni wpływ na prawa strony.

Po rozpatrzeniu sprawy wskutek wniesionego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w przywołanej na wstępie decyzji podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu organu I instancji.

Odnosząc się do stanu prawnego sprawy organ zauważył, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi (...) jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych (...), na których jest prowadzona działalność rolnicza (...) wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005r., str. 1, ze zm.), (...) obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia, natomiast kwoty zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych wynikające z niespełnienia wymogów są stosowane do działek, pakietów lub wariantów w wysokości określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Organ przywołał także § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowi, że wysokość płatności rolnośrodowiskowej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni działek rolnych po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Stosownie do postanowień tego przepisu przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe poza spełnieniem warunków, o których mowa w § 2 ust 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązany jest przez okres całego roku do przestrzegania wymagań, o których mowa w § 4 ust. 3 rozporządzenia, w tym, w myśl pkt. 3 tego przepisu - innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu wymienionych w załączniku nr 3 pkt II Pakiet Rolnictwo ekologiczne ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia, a to wymogu prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Natomiast zgodnie z art. 19 rozporządzenia nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011r., str. 8 ze zm.) w związku z art. 70 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 w przypadku nieprzestrzegania norm i wymogów w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego całkowitą kwotę płatności, która została lub zostanie przyznana danemu rolnikowi na podstawie wniosku o przyznanie pomocy, który dany rolnik złożył lub złoży w roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zmniejsza się lub wyklucza. Zgodnie z § 41 ust. 1 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego wyrażona w procentach wielkość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej, w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, w zakresie podstawowych wymogów i norm, o których mowa w § 3 jest określona w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i stanowi odesłanie do przepisów:

- rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211, z późn. zm.)

- rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 67, poz. 434, ze zm.)

- obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie wykazu wymogów określonych w przepisach Unii Europejskiej z uwzględnieniem przepisów krajowych wdrażających te przepisy (M. P. Nr 17, poz. 224, ze zm.).

Zgodnie z § 1 ust . 1 pkt 2b ww. rozporządzenia w sprawie minimalnych norm grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami - w przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania program rolnośrodowiskowy - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach.

Beneficjenci pakietu 2: Rolnictwo ekologiczne PROW 2007-2013 są zobowiązani do:

- prowadzenia produkcji rolnej, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o rolnictwie ekologicznym i rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007;

- uprawy roślin, zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby;

- przeznaczenia plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi, do przetwórstwa, do kompostowania lub przekazanie do innych gospodarstw rolnych (warianty: 2.1 i 2.2: Uprawy rolnicze, 2.3 i 2.4: Trwałe użytki zielone, 2.5 i 2.6: Uprawy warzywne, 2.7 i 2.8: Uprawy zielarskie) oraz przeznaczenie plonu na bezpośrednie spożycie, do przetwórstwa lub na paszę (warianty: 2.9, 2.10: Uprawy sadownicze i jagodowe, 2.11 i 2.12: Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe).

Ponadto w ramach poszczególnych wariantów obowiązują dodatkowe wymogi. Dla wariantów 2.3 i 2.4: Trwałe użytki zielone;

- koszenie do dnia 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych oraz usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn, ze względu na które dotrzymanie dwutygodniowego terminu nie było możliwe;

- obowiązek posiadania zwierząt (krów, koni, owiec, kóz), w obsadzie wynoszącej co najmniej 0,5 DJP/ha trwałych użytków zielonych (utrzymywanych w okresie 15 marzec - 30 wrzesień danego roku).

Ustosunkowując się kolejno do zarzutów strony odwołującej organ wskazał, że zaświadczenie o liczbie koni nie stanowi obligatoryjnego załącznika wymaganego w chwili składania wniosków, a więc nie było powodu do wezwania do usunięcia jego braków formalnych, gdyż takowe w chwili składania wniosku nie występowały i nie dotyczyły jego w momencie składania wniosku o płatność. Załącznik ten nie jest wymagany w chwili składania wniosku. Wymagane jest jego złożenie Kierownikowi BP dopiero po zakończonym czasie utrzymywania zwierząt wynikającym z rozporządzenia, to jest po spełnieniu okresu utrzymywania zwierząt w dacie 14 marzec - 30 wrzesień danego roku, o którym stanowi § 14 ust 4, 5 oraz 6 rozporządzenia. To na producencie ciąży obowiązek jego dostarczenia w terminie wynikającym wprost z przepisu. Zgodnie z art. 21 Ustawy o PROW to strona winna dawać dowody potwierdzające spełnienie przez producenta wymagań dodatkowych.

Po myśli § 10 pkt 2 lit. b rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zakresie wariantu 2.3 lub 2.4 Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne płatność jest przyznawana, jeżeli rolnik w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, był posiadaczem bydła, koni, owiec lub kóz, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Odwołując się ponownie do § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego organ wskazał, że płatność w zakresie wariantów 2.3 oraz 2.4 przysługuje do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i objętych obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 65/2011, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w § 10 pkt 2 lit. b, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe i współczynnika 0,5.

Liczba zwierząt (bydła, koni, owiec lub kóz) ustalana jest na podstawie:

1) danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt - w przypadku bydła, owiec i kóz;

2) zaświadczenia wydawanego przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, złożonego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję - w przypadku koni.

Zaświadczenie o liczbie koni powinno zawierać:

1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres rolnika;

2) w przypadku osoby fizycznej - numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), a jeżeli osoba fizyczna nie posiada obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości, natomiast w przypadku rolnika niebędącego osobą fizyczną - numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON);

3) wykaz koni, które były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez rolnika w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, ze wskazaniem okresu posiadania tych koni.

Zaświadczenie o liczbie koni rolnik dostarcza do Kierownika BP do dnia 31 października każdego roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej z deklaracją wariantów 2.3 oraz 2.4.

Organ odwoławczy stwierdził, że termin na dostarczenie zaświadczenia jest terminem materialno-prawnym i nie podlega przywróceniu. Dokument, o którym mowa w § 14 ust. 4 pkt. 2 rozporządzenia rolno środowiskowego nie jest tożsamy z dokumentem potwierdzającym fakt posiadania koni w celu wykazania, że producent spełnia warunki do przyznania płatności zwierzęcej, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.). Dokumenty te służą do ustalenia spełnienia warunków przyznania różnych płatności na różnych podstawach prawnych, a przede wszystkim ich zakres merytoryczny nie pokrywa się. Dokument, o którym mowa w § 10 pkt 2 lit. b winien potwierdzać stan posiadania koni w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września (...), a dokument o którym mowa w rozporządzeniu w sprawie rodzajów roślin przedłożony przez wnioskodawczynię zawiera jedynie dane aktualne, ale na dzień [...] i był wymagany w związku z ubieganiem się przez stronę o płatność uzupełniającą do powierzchni upraw przeznaczonych na paszę w ramach płatności obszarowej (OB.) Nie można w/w dokumentów stosować zamiennie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 K.p.a. wyjaśniono, że przepis ten nakłada na organ administracji publicznej obowiązek należytego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, co nie zwalnia beneficjentów z obowiązku zaznajomienia się z przepisami prawa regulującymi ich uprawnienia i obowiązki (wyrok WSA sygn. akt SA/Wa 3133/08).

Obowiązek ten nie może być również utożsamiany z udzieleniem stronom pomocy prawnej, czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Nie może być również utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów bądź udzielania porad prawnych czy też doradztwa.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 173) organ administracji publicznej udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - czym nakłada na stronę postępowania obowiązek podejmowania inicjatywy względem przedmiotu postępowania. Natomiast w myśl art. 21 ust. 3 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu (...) są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Analizując przebieg postępowania odwoławczego wskazano, że w jego toku poddano szczegółowej analizie zapisy raportów z kompleksowej kontroli kwalifikowalności powierzchni (Raport nr [...]), w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego (Raport nr [...]), oraz w zakresie wzajemnej zgodności (Raport nr [...]).

Stwierdzono, że działki rolne C oraz AC zostały pomierzone po faktycznych granicach wyznaczonych sposobem użytkowania (DR23); analiza wektorowych granic pomiaru wykazała, że kod DR50 został zastosowany prawidłowo.

W wyniku weryfikacji danych pokontrolnych zmianie uległy wyniki kontroli dla działek AF, AP, AM/AM1 - inspektorzy zmodyfikowali pomiar ww. działek wyłączając jednocześnie powierzchnie zadrzewione. Zastosowany dla tych działek rolnych kod DR18 pozostaje bez zmian. Ustalono, że działki AF, AM, AP zostały wykluczone w całości z płatności, bowiem zaniechano na nich prowadzenia działalności rolniczej. Stwierdzenie to dotyczy zaniechania działalności w danym roku, jak również dotyczy zaniechania, które nastąpiło znacznie wcześniej. Dla części działek określonych jako nieużytki, stwierdza się zaniechanie dłuższe, niż dany rok kontroli.

Dla działki AW nie została potwierdzona w całości deklaracja strony ze względu na zawyżoną powierzchnię względem powierzchni faktycznej na gruncie. Ustalenia kontroli na miejscu nie potwierdziły w pełni deklaracji strony we wniosku na rok 2013, bowiem poza uprawami zadeklarowanymi stwierdzono również obszary wieloletnio nieużytkowane a w tym brak prowadzenia działalności rolniczej na użytkach rolnych. Działki były porośnięte samosiejkami drzew, chwastami wieloletnimi, nawłocią, trzciną, suchą trawą.

Zgodnie z definicjami określonymi w rozporządzeniu Komisji (WE) NR 1120/2009 "trwały użytek zielony" to grunt wykorzystywany w sposób ciągły (przez przynajmniej pięć lat) do uprawy bylin paszowych, zarówno uprawnych (sianych), jak również zasianych naturalnie, niewłączony do systemu płodozmianu w gospodarstwie. Takie grunty można wykorzystywać jako tereny do wypasu lub kosić porastającą je roślinność na kiszonki lub siano lub wykorzystywać ją do produkcji energii odnawialnej. Zauważono, że do płatności na rzecz odwołującej kwalifikują się jedynie szuwary, które stanowią trwałe użytki zielone, z zastrzeżeniem, że powierzchnie te spełniają warunki określone w definicji zawartej w rozporządzeniu Komisji WE) Nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009r. i są koszone w terminach określonych w rozporządzeniu w sprawie minimalnych norm.

Wszystkie nieprawidłowości, czyli powierzchnie, na których nie były spełnione normy wzajemnej zgodności oraz powierzchnie niekwalifikujące się do przyznania płatności zostały udokumentowane fotografiami. Zdjęcia wykonane w czasie kontroli na miejscu mają na celu udokumentowanie zastanego stanu na działce w dacie wykonywania kontroli. Miejsca oraz kierunek wykonania fotografii są zaznaczane na szkicach polowych wykonanych przez inspektorów terenowych, stanowiących załączniki do raportu. Podczas weryfikacji poprawności sporządzenia protokołu i zapisów w przedmiocie jej wyniku sprawdzeniu podlega m.in. czy fotografie wykonane w perspektywie obejmują stałe punkty odniesienia w terenie, które stanowić mogą budynki, drzewa, wzniesienia, obszary pokryte wodami widoczne na załącznikach graficznych.

Odwołując się do stanowiska judykatury organ stwierdził, że raport z kontroli jest według prawa krajowego dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości zawartych w nim danych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 314/09, publ. CBOSA).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zachwaszczenie upraw i trwałych użytków zielonych w przypadku pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne stanowi nieprzestrzeganie wymogu określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego czyli wymogu prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochroną gleby, przy potwierdzeniu i udokumentowaniu tego faktu ma zastosowanie zmniejszenie płatności, określonej w załączniku Nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, to jest 100% przyznanej płatności do danej działki rolnej i dotyczy wariantów 2.1, 2.2, 2.5, 2.6, 2.7, 2.8, 2.9, 2.10, 2.11, 2.12 oraz wariantu 2.3 i 2.4 deklarowanego w sprawach kontynuacyjnych. W przypadku wariantu 2.3 i 2.4 deklarowanego w sprawach pierwszorocznych, zastosowanie znajduje przepis § 38 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W takim przypadku zmniejszenie płatności rolno - środowiskowej w części dotyczącej wariantu 2.3 lub 2.4 jest dokonywane o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni trwałych użytków zielonych, na których stwierdzono to uchybienie do powierzchni trwałych użytków zielonych, na których powinny być przestrzegane wymogi w ramach tych wariantów.

Podniesiono, że strona w swoich wyjaśnieniach przyznała stwierdzone w kontroli na miejscu niezgodności (zachwaszczenie TUZ oraz zachwaszczenie upraw). Sprawująca nadzór nad gospodarstwem jednostka certyfikująca również je potwierdziła w piśmie [...] z dnia [...], oraz nakazała usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, o której producent został poinformowany załącznikiem do protokołu nr [...]. Dodatkowo producent został zamieszczony przez Jednostkę Certyfikującą w grupie podwyższonego ryzyka.

W związku z powyższym organ odwoławczy uznał za słuszne ustalenie organu I instancji, że okoliczność ta nie stanowi podstawy do traktowania prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochroną gleby oraz potwierdza zasadność zastosowania sankcji w wysokości 100% wynikającej z załącznika nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Rolnik - zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - zobowiązany jest bowiem do realizacji i spełniania wymogów przez cały rok kalendarzowy oraz przez cały okres podjętego 5 letniego zobowiązania.

Obowiązek prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o rolnictwie ekologicznym i rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007 jest potwierdzany przez upoważnione przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi jednostki certyfikujące, które obejmują swoją kontrolą 100% gospodarstw rolnych realizujących pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne. Potwierdzeniem spełnienia określonych wymagań dotyczących produkcji rolnej zgodnie z zasadami rolnictwa ekologicznego oraz zgodnie z ustawą z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2009 r. Nr 116, poz. 975), jest przekazanie przez jednostki certyfikujące prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w terminie do dnia 31 października każdego roku wykazu producentów, którzy spełniają wymagania w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Przechodząc do zarzutu błędnie dokonanych pomiarów organ stwierdził, że zgodnie z wykazem producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2013 znajdującym się w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz zgodnie z przekazanym Kierownikowi Biura Powiatowego w R. (błędnie opisanego uzasadnianiu decyzji jako B.) pismem [...] z dnia [...] przez Jednostkę Certyfikującą COBICO Sp. z o.o. można stwierdzić:

- 2.1 Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni [...] ha,

- 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni [...] ha,

- 2.3 Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni [...] ha,

- 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni [...] ha.

Zdaniem organu odwoławczego, oceniając ponownie powierzchnię uprawnioną do płatności organ I instancji uwzględnił powyższe powierzchnie, a także powierzchnie stwierdzone przez kontrole na miejscu ARiMR zamieszczone w raportach z przeprowadzonych czynności kontrolnych. Z analizy sprawy wynika, że powierzchnia zadeklarowana przez stronę do płatności rolnośrodowiskowej wynosiła łącznie [...] ha natomiast powierzchnia stwierdzona przez kontrole ARiMR i COBICO Sp. z o.o. - pozytywnie zweryfikowana wynosiła [...] ha.

Różnica [...] ha stanowi ponad 50% powierzchni zadeklarowanej, w związku z czym, skutkowała odmową przyznania płatności i nałożeniem sankcji. Powyższe wynika z art. 16 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011r., str. 8 ze zm.) stanowiącego, że w przypadku, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o płatność a powierzchnia stwierdzoną.

Organ odwoławczy potwierdził również, że na mocy decyzji Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (WIJHARS) nr [...] z dnia [...] odwołującej udzielono pozwolenia na odstępstwo od warunków produkcji ekologicznej dla działek rolnych położonych w pow. [...], gm. K., obręb S. i T., na których nie stwierdzono zawyżeń powierzchni. Natomiast dla kwestionowanych przez KnM zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowych gruntów rolnych znajdujących się w pow. [...] odstępstwo WIJHARS nie było jednak udzielone.

Odpowiadając na zarzut naruszenia zasady praworządności Dyrektor [...] Oddziału ARiMR przyznał, że na mocy art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 173) oraz z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. - organ administracji publicznej jest zobowiązany stać na straży praworządności, w sposób wyczerpujący rozpatrzyć materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, w związku z czym powyższy materiał dowodowy został również włączony do postępowania dowodowego. Obowiązek wyjaśnienia sprawy nie wyklucza obowiązku strony współprzyczynienia się do zapewnienia pełnego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego - w drodze złożenia wyjaśnień lub przytoczenia dowodów w sprawie (wyrok NSA OZ Łódź z 4 grudnia 1996 r. SA/Łd 2620/95 -LEX nr 27407).

Wnioskodawczyni w złożonym wniosku zadeklarowała konkretny obszar rolny i wskazała numerycznie oznaczone działki do przyznania płatności rolnośrodowiskowych - zobowiązana była tym samym do uprawy tych konkretnych nieruchomości i utrzymywania ich w należytej kulturze rolnej (normy i wymogi). Źródłem wszystkich danych związanych z działkami rolnymi jest wniosek rolnika o przyznanie płatności, a jednym z podstawowych sposobów ich weryfikowania przez ARiMR jest kontrola administracyjna oraz kontrola na miejscu, a w dalszej kolejności również wyjaśnienia wnioskodawcy.

Natomiast ustalenia organu ARiMR oparte zostały w głównej mierze na wynikach kontroli na miejscu przeprowadzonej przez BKM ARiMR w miesiącu [...]. Organ wskazał, że zasady realizacji czynności kontrolnych wynikają z ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427). Tryb wykonywania czynności kontrolnych został określony w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 31 sierpnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 168, poz.1181). Przedstawił nadto czynności, jakie są przeprowadzane zgodnie ze wskazaną regulacją.

Odwołując się do stanowiska piśmiennictwa organ odwoławczy podniósł, że kontrola ma niezwykle doniosłe znaczenie dla skutecznego funkcjonowania systemu płatności w całej Unii Europejskiej. Stanowi gwarancję rzetelnego wydatkowania wspólnotowych środków budżetowych przeznaczonych na finansowanie tego instrumentu wsparcia dochodowego producentów rolnych. Dopiero po zakończeniu procedury kontrolnej można wydawać decyzje dotyczące płatności (ich przyznania lub odmowy przyznania). Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Ich celem jest ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, zweryfikowanie zadeklarowanej uprawy na danej działce rolnej, sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, kontrolę wymogów w ramach poszczególnych pakietów i wariantów.

Ustosunkowując się do zarzutu odwołującej, iż wyniki kontroli przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą COBICO na potrzeby programu rolno-środowiskowego są inne (korzystniejsze) niż wyniki kontroli ARiMR wskazano, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. podjął korespondencję z COBICO celem ustalenia powierzchni, na których była prowadzona w roku 2013 produkcja metodami ekologicznymi dla potrzeb programu rolnośrodowiskowego. W piśmie z dnia [...] Spółka COBICO (JC) potwierdziła, że nie wszystkie deklarowane do płatności działki rolne w wariancie 2.1 oraz w 2.2 były utrzymywane zgodnie z wymogami i normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Strona deklarowała do wariantu 2.1 [...] ha, natomiast JC potwierdziła tylko [...] ha. Do wariantu 2.2 deklarowała [...]ha, natomiast JC potwierdziła [...]ha. Z powyższej analizy wynika, że wnioskodawca zadeklarował do płatności działki rolne, które już w momencie składania wniosku stanowiły wieloletnie nieużytki, czyli nie były utrzymywane zgodnie z wymogami zawartymi w rozporządzeniu w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2010r. nr 39, poz. 211) jak również zadeklarowała do płatności działki ewidencyjne nie będące w jej posiadaniu w dniu składania wniosku o płatności, a więc wniosek w dniu składania już nie był prawidłowy. Zgromadzona podczas kontroli na miejscu dokumentacja fotograficzna jednoznacznie potwierdza zaniedbania oraz brak prowadzenia działalności rolniczej na spornych działkach rolnych.

Jak wynika z dalszych wyjaśnień jednostki certyfikującej, kontrola z dnia [...] potwierdziła nieprawidłowości i nakazała ich usunięcie załącznikiem nr [...] do Protokołu nr [...]. W ocenie jednostki certyfikującej nie wszystkie deklarowane działki były utrzymywane zgodnie z normami i wymogami przez cały rok kalendarzowy 2013.

Zauważono nadto, że zasady i sposób kontroli jednostki certyfikującej i ARiMR nie był analogiczny, a na wyniki kontroli wpływ miały zarówno przyjęte procedury danego organu dotyczące danego programu jak i czynniki techniczne wykorzystywanego sprzętu.

Organ odwoławczy zaznaczył, że zadaniem i celem kontroli na miejscu jest weryfikacja stanu faktycznego w stosunku do danych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Udział zaś w programie i wnioskowanie o płatności jest dobrowolne, jednakże w chwili przystąpienia do programu winny zostać spełnione wszystkie warunki do przyznania płatności, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej oświadczył, że znane mu są zasady i tryb realizacji programu, jak również, iż jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z jego realizacji. Dodatkowo zobowiązał się do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności oraz do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie przez okres pięciu lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Ponadto, decydując się na korzystanie z mechanizmów wsparcia funkcjonujących w ramach Wspólnej Polityki Rolnej podpisał zawarte w formularzu wniosku zobowiązanie do niezwłocznego powiadomienia organu "o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objęte wnioskiem, jak również o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych czy wielkości powierzchni upraw". Strona ma więc także obowiązek poinformowania organu o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne bądź nadmierne przyznanie płatności. Takie fakty nie miały jednak miejsca w sprawie. Wnioskodawczyni nie dostarczyła również żadnego dowodu na to, że stwierdzone w toku kontroli na miejscu nieprawidłowości wystąpiły na skutek wyjątkowych okoliczności, które mogłyby łagodzić skutki niespełnienia warunków przyznania wsparcia do przedmiotowych działek rolnych.

Organ odniósł się także do argumentów odwołania dotyczących sposobu zagospodarowania obszarów kontrolowanych i wskazał, że stwierdzona na działkach nawłoć nie znajduje się w wykazie gatunków roślin dotowanych w rolnictwie ekologicznym, zał. nr 4 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 z późn. zm.).

Pomoc rolno środowiskowa natomiast przysługuje do działek użytkowanych jako grunty orne, na których występują uprawy rolne wymienione w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.). Jak wynika z wymienionych powyżej przepisów prawa, do nieużytków nie przysługują żadne płatności rolnośrodowiskowe.

Działki AM, AP były porośnięte nawłocią, samosiejkami drzew oraz poschniętymi trawami i chwastami. Trzcina zasugerowana przez odwołującą jako biomasa na działce rolnej AF, której zbiór miał się odbyć w terminie jesienno-zimowym, winna być uprawiana na specjalnych plantacjach, stanowiąc zwartą i niezachwaszczoną uprawę.

W odniesieniu do działki AM zadeklarowanej jako mieszanka traw z motylkowatymi stwierdzono, że na przełomie kilku ostatnich lat była porośnięta nawłocią, samosiejkami drzew oraz poschniętymi trawami i chwastami.

Na działkach rolnych AP, AK (jak sama zaznaczyła strona w piśmie) znajdują się m.in. trzcina i drzewa powyżej 10 lat, dlatego obszary te zostały wyłączone z powierzchni kwalifikowanej kodem DR51 i DR52 stwierdzając na działce rolnej AK powierzchnię łąki [...] ha ponieważ na takiej powierzchni została stwierdzona roślinność charakterystyczna dla trwałych użytków zielonych.

Działka rolna AP zadeklarowana jako łąka trwała - nie stanowi takiej uprawy w stanie faktycznym, bowiem na działce widoczne są różnorodne chwasty, samosiejki brzozy i dębu, zakrzaczenia, zdrewniała, brunatna roślinność, kępy nawłoci. Powyższe rodzaje roślinności zostały stwierdzone na całej powierzchni działki.

Na działce rolnej AF stwierdzono zachwaszczenia miedzy innymi samosiejki trzciny (brak widocznych cech plantacji, brak cech łąki).

Oceny działek w toku kontroli dokonali kompetentni w tym zakresie inspektorzy terenowi ARiMR, z wykorzystaniem urządzenia GPS, który posiada stosowne certyfikaty.

Zasadniczo, w przypadku gruntów ornych, łąk i pastwisk powierzchnie zajmowane przez drzewa/krzewy (z wyjątkiem pojedynczych drzew) powinny być wyłączone z powierzchni deklarowanej działki. Prowadzenie ekstensywnej produkcji, wykorzystującej naturalne metody użytkowania, nie zwalnia strony z obowiązku mechanicznego bądź ręcznego usuwania chwastów, samosiejek drzew i krzewów porastających działkę.

Niezależnie od powyższego, w toku czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności odzwierciedlonych w Raporcie nr [...] - na działkach rolnych Al, AT, AU stwierdzono, że rolnik nie prowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta co stanowi naruszenie normy N.04.1. Powyższe stanowi naruszenie norm oraz wymogów, o których mowa w §1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211 ze zm.).

Organ odwoławczy podniósł dodatkowo, że niezależnie od informacji zawartych w raportach z kontroli, strona została poinformowana również wyczerpującymi wyjaśnieniami Kierownika Biura Kontroli na miejscu SIOR ARiMR w C. stanowiącymi odpowiedzi na zastrzeżenia do kontroli względem wyników kontroli na miejscu w zakresie działek, których ocenę w pełni podziela organ odwoławczy.

Wyniki kontroli potwierdza również ortofotomapa, która w sposób jednoznaczny przedstawia rodzaj terenu podlegającego kontroli oraz szkice wykonane na podkładzie ortofotomapy dokumentujące przebieg pomiaru powierzchni na działce.

Wyniki pomiaru powierzchni poparte szkicami, śladami pomiaru oraz zdjęciami stanowią bezpośrednią podstawę ustalenia rzeczywistej powierzchni uprawnionej do płatności. Weryfikacja danych zadeklarowanych we wniosku ze stanem faktycznym polegała na wykonaniu pomiaru urządzeniem GPS powierzchni każdej z działek rolnych, stwierdzeniu sposobu jej użytkowania na dzień kontroli oraz wykonaniu fotografii i szkicu odzwierciedlających sytuację w terenie, ze szczególnym uwzględnieniem wykrytych nieprawidłowości.

Na marginesie, organ odwoławczy zauważył, że strona winna sama zadbać o należyty stan działek i utrzymywanie ich zgodnie z normami, skoro ubiega się o różne płatności do tych gruntów. Podpisując wniosek potwierdza prawidłowość deklaracji i zgodność deklaracji ze stanem faktycznym na gruncie oraz znajomość przepisów dotyczących płatności, o które występuje do ARiMR. W przedmiotowej sprawie, niniejsze winno być bezsporne wobec faktu, że odwołująca jest pracownikiem Ośrodka Doradztwa Rolniczego oraz doradcą rolno środowiskowym.

W odniesieniu do wniosku odwołującej, aby porównać ślad pomiaru przez ARiMR i geodety dla działek [...] i [...] (rolna AJ) organ odwoławczy zauważa, że operat z pomiaru powierzchni przeznaczonej pod uprawy rolne został sporządzony przez uprawnionego geodetę, który posługuje się urządzeniem pomiarowym różnym od stosowanych przez inspektorów ARiMR.

Różne parametry techniczne urządzenia, metoda pomiaru, dokładność pomiaru, przyjęta tolerancja pomiaru, ponadto ocena indywidualna granicy użytkowania rolniczego - wpływają na różne wyniki powierzchni uzyskane z pomiaru nawet tego samego gruntu.

Przedłożony przez skarżącą operat z pomiaru z dnia [...] jest sporządzony na własne potrzeby strony, do tego w dacie 7 miesięcy późniejszej od daty przeprowadzonej kontroli na miejscu ARiMR ([...]), co mogło wpłynąć na stan faktyczny przedmiotowej działki.

Organ zauważył, że zarówno pomiar geodety z dnia [...] ([...] ha) jak i pomiar ARiMR z dnia [...] ([...] ha) nie potwierdzają zadeklarowanej przez stronę powierzchni ([...] ha) działki rolnej AJ (ew. [...] i ew. [...]).

W odniesieniu do argumentu skarżącej wskazującego na zasadność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego - organ odwoławczy odwołał się do treści art. 78 § 1 K.p.a., który stanowi że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zgodnie z zasadą ogólną prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) oraz zasadą ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), stronie przysługuje prawo żądania przeprowadzenia dowodu. To prawo procesowe strony ma znaczenie dla obrony interesu prawnego, oznacza bowiem czynny udział w ustaleniu stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem postępowania. Jednak organ administracji publicznej może nie uwzględniać żądania strony, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Organ administracji publicznej obowiązany jest dokładnie ustalić stan faktyczny i w tym celu ma obowiązek dokładnie zebrać materiał dowodowy. Dla realizacji tego obowiązku ma znaczenie przeprowadzenie żądanych dowodów przez stronę. Jeśli natomiast ustali, że żądanie to zostało zgłoszone w celu przewleczenia sprawy i dotyczy bowiem niespornego faktu stwierdzonego już innym dowodem, to żądania trony nie uwzględni.

Na poparcie swoich twierdzeń organ przytoczył wyrok z 17 marca 1986r., III SA 1160/85 (ONSA 1986, Nr 1, poz.19), w którym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "odmowa przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodu dla wyjaśnienia okoliczności już bezspornie wyjaśnionych przez organ I instancji nie jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a tym samym nie uzasadnia uwzględnienia skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny i uchylenia zaskarżonej decyzji".

Podsumowując stwierdzono, że zgromadzona w sprawie dokumentacja pozwala jednoznacznie uznać prawidłowość ustaleń w zakresie kwalifikowalności gruntów do płatności. Oceny działek w toku kontroli dokonali kompetentni w tym zakresie inspektorzy terenowi ARiMR, z wykorzystaniem certyfikowanego urządzenia GPS. Jak wynika z akt sprawy, kontrola na miejscu wykazała zaistnienie nieprawidłowości, które miały decydujący wpływ na brak uprawnienia strony do płatności rolnośrodowiskowych na rok 2013. Raporty z kontroli poddawane były kilkukrotnej weryfikacji przez pracowników BKM ŚIOR, w której sprawdzana była wzajemna spójność dokumentacji pokontrolnej tzn. szkiców z terenu, fotografii wykonanych w terenie na działkach rolnych z zapisami zawartymi w raporcie. Raporty z kontroli na miejscu w wyniku weryfikacji formalnej zawierają korekty błędów popełnionych podczas jego sporządzania, które pozostają jednakże bez wpływu na wynik końcowy ustalonej płatności.

Zdaniem organu trudno uznać, aby zeznania świadków, biegłego, czy wyjaśnienia samej strony mogły podważać ustalenia organu oparte na dowodach materialnych w postaci dokumentacji fotograficznej, szkiców oraz danych zamieszczonych w protokołach z kontroli.

Zgodnie z art. 76 §1 K.p.a. - "dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone". Z tej przyczyny zarzut dotyczący zaniechania przeprowadzenia dowodu z powołania biegłego, w ocenie organu odwoławczego jest nietrafny, bowiem organ ARiMR posiada już dowody w sprawie jakimi są raporty; nr [...], nr [...] oraz Nr [...]. Dane niniejszych raortów, w tym zdjęcia wykonane podczas kontroli, zostały zweryfikowane w toku postępowania zarówno przed organem I jak i II instancji. Weryfikacja ta potwierdziła prawidłowość oceny stanu stwierdzonego na działkach rolnych przez inspektorów terenowych.

Organ odwoławczy podkreślił, że ARiMR stwierdzając nieprawidłowości w deklaracji złożonej przez producenta nie nadaje im wagi. Konsekwencje wynikające z konkretnego stanu faktycznego są określone przez przepisy prawa. Przepis regulujący prawo przyznawania płatności do gruntów rolnych, a więc również płatności rolnośrodowiskowych, jak również wynikające sankcje mają charakter bezwzględnie obowiązujący, tzn. organ ma obowiązek ich zastosowania przy zaistnieniu określonych przesłanek - ich stosowanie nie jest zależne od uznania organu. Powyższe ma na celu zagwarantowanie wszystkim producentom równego traktowania w takim samym stanie faktycznym.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach E.S. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. (dalej ARiMR) z dnia [...] nr [...] i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.

W ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazała:

- § 4 ust. 2 pkt. 3 i ust. 3 w związku z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361) zwanego dalej "rozporządzeniem" poprzez błędną wykładnię pojęcia "prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby", a w konsekwencji zastosowanie zmniejszenia o 100 % płatności rolnośrodowiskowej na podstawie załącznika nr 7 do rozporządzenia;

- § 14 ust. 6 rozporządzenia poprzez przyjęcie, iż przedłożone przez skarżącą wraz z wnioskiem zaświadczenie o liczbie zwierząt w przypadku realizacji wariantu trzeciego i czwartego (w stanie faktycznym o liczbie koni) nie spełnia warunków wymaganych rozporządzeniem, co skutkowało przyjęciem, że właściwe zaświadczenie nie zostało złożone w terminie wymaganym prawem;

- § 38 ust. 6 rozporządzenia w związku z § 4 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia poprzez jego niezasadne zastosowanie wynikające z przyjęcia, że w gospodarstwie nie zachowano trwałych użytków zielonych;

- art. 17 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975 ze zm.) poprzez brak uwzględnienia przy wydawaniu rozstrzygnięcia danych przekazanych Agencji przez jednostkę certyfikującą w zakresie powierzchni spełniającej wymagania w zakresie produkcji metodami ekologicznymi;

- art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011r., str. 8, z późn. zm.) poprzez bezzasadne zastosowanie sankcji wynikających z tegoż przepisu;

W ramach naruszenia przepisów postępowania wskazano:

a) art. 21 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 173) poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy, z naruszeniem zasady praworządności;

b) art. 80 K.p.a. w związku z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i stworzenie swoistej hierarchii dowodów wyrażającej się w uznaniu za nadrzędny dowód z protokołu wykonanego przez ARIMR nad dokumentem prywatnym przedłożonym przez stronę;

c) art. 78 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, iż przedmiotem dowodu, który organ miałby przeprowadzić na wniosek strony jest okoliczność udowodniona innym środkiem dowodowym - protokołem z kontroli na miejscu.

W uzasadnieniu skargi zarzucono organowi jedynie pozorne odniesienie się do treści odwołania poprzez powoływanie się na znaczenie i wagę czynności kontrolnych prowadzonych na zlecenie ARiMR przez fachowe i wyspecjalizowane podmioty. Pozostawia to nadal niewyjaśnioną w sposób wszechstronny i bezstronny kwestię zastosowanie kodu DR18 oznaczającego zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Z wywodu i zastosowanego kodu wynika, że działalność rolnicza musiałby nie być prowadzona przez rolnika przez okres dłuższy niż jeden rok. W przeciwnym wypadku uchybienia co do stanu faktycznego działek winny być sklasyfikowane jako brak przestrzegania norm i wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 44, poz. 266 ze zm.). Stwierdzenie zaniechania prowadzenia działalności rolniczej oznacza wykluczenie działki z płatności w całości, natomiast uchybienia w zakresie norm skutkują obniżką płatności w oparciu o sumę punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 01 kwietnia 2010r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 67, poz. 434 ze zm.) oraz w oparciu o właściwe przepisy prawa wspólnotowego.

Przywołując stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 maja 2014r. sygn. akt II GSK 420/13 skarżąca stwierdziła, że dokonując oceny okoliczności zaniechania prowadzenia działalności rolniczej należało przeanalizować, czy działki objęte tym zarzutem były dofinansowywane w latach wcześniejszych jako spełniające kryteria otrzymania wsparcia. Powyższego nie uczyniono w niniejszym postępowaniu, co także pozwala sformułować względem zaskarżonego rozstrzygnięcia zarzut arbitralności.

Powołując się nadto na pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1577/12 zakwestionowała przypisanie raportom z kontroli na miejscu rolę jedynego środka dowodowego w sprawie dotyczącej przyznania pomocy finansowej na określone działania. Odwołując się do treści art. 3 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. 2012 r. poz. 1164) wskazała na obowiązek organu rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Jej zdaniem odmowa uwzględnienia wniosków dowodowych strony w sposób oczywisty narusza art. 78 K.p.a. ponieważ ma znaczenie dla sprawy istotny dowód zgłaszany na tezę odmienną od tezy uznawanej przez organ za dostatecznie wyjaśnioną.

Tak jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniesiono, że żadna jednostka certyfikująca nie wydałaby pozytywnej opinii na grunty, co do których działalność rolnicza nie byłaby prowadzona, gdyż to oznaczałoby nierealizowanie planu działalności rolnośrodowiskowej, co w sposób oczywisty wyklucza rolnika z systemu wsparcia dla gospodarstw ekologicznych. W takiej sytuacji, przy uwzględnieniu odmiennego celu i metod kontroli przez jednostki certyfikujące, należało posiłkować się wiedzą specjalną, właściwą dla biegłych z instytutów bądź uczelni rolniczych. Tymczasem organ odwoławczy wyręczył biegłego klasyfikując chociażby samodzielnie roślinność widoczną na fotografiach z kontroli jako nawłoć olbrzymią, a nie nawłoć pospolitą. Takie postępowanie, zdaniem skarżącej, czyni dokonaną ocenę dowodów niepełną i dowolną z naruszeniem art. 8 K.p.a. ustanawiającym zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.

W odpowiedz na skargę, wnosząc o jej oddalenie zasadniczo powołano się na argumenty tożsame co w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, co następuje.

Jak stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd uwzględnia skargę wyłącznie w przypadkach wymienionych w tym przepisie. Skarga staje się zatem skuteczna, jeśli wojewódzki sąd administracyjny, w ramach sprawowanej kontroli, stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a także inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik postępowania.

Kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana z uwzględnieniem przedstawionych zasad, pozwala na uwzględnienie skargi.

Przedmiotem postępowania zakończonego kontrolowanym aktem były płatności rolnośrodowiskowe za rok 2013. Przepisy znajdujące zastosowanie w przypadku rozpatrywania sprawy zainicjowanej wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej zostały wymienione i szeroko omówione w jego motywach przedstawionych szczegółowo w części historycznej uzasadnienia.

Jako bezsporne przyjąć trzeba, że na mocy zastosowanych w sprawie regulacji prawnych rolnik domagający się przyznania płatności rolnośrodowiskowych musi spełniać określone przesłanki. Sąd zgadza się w pełni ze stanowiskiem organu co do tego, że wnioskodawca musi legitymować się posiadaniem określonej powierzchni działek rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza, nadto jest zobowiązany realizować 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz.UE.L 277 z 21 października 2005 r., str. 1, z późn. zm.) obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, przy czym spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013. , poz. 361 ze. zm.) zwanym dotychczas rozporządzeniem rolnośrodowiskowym.

Rozstrzygnięcie sprawy z wniosku rolnika występującego o przyznanie mu płatności rolnośrodowiskowych wymaga zatem ustalenia, czy warunki uzasadniające przyznanie tego wsparcia faktycznie wystąpiły.

W kontrolowanej sprawie organ przyjął za w pełni udowodnione okoliczności pozwalające na odmowę wnioskowanej płatności ze względu na trzy przyczyny. Po pierwsze ze względu na brak zgodności powierzchni deklarowanych i powierzchni potwierdzonych, po drugie ze względu na brak upraw i utrzymywania w należytej kulturze rolnej powierzchni deklarowanych, po trzecie ze względu na nie wylegitymowanie się przez wnioskodawczynię dokumentem jakim jest wpis lub zgłoszenie posiadanych przez rolnika zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Ze stanowiska strony (obecnie skarżącej) prezentowanego w toku całego postępowania administracyjnego, jak też z treści skargi wynika natomiast, że okoliczności mające uzasadniać przyczynę odmowy wnioskowanej płatności nie zostały należycie udowodnione.

Istota sporu wymagającego oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprowadza się zatem zasadniczo do zagadnień proceduralnych.

W obszernym wywodzie organu przedstawionym w treści uzasadnienia kontrolowanej decyzji wymieniono czynności kontrolne wykonane w toku postępowania, podkreślając wysokie kompetencje inspektorów terenowych przeprowadzających poszczególne czynności jak też wykorzystanie wysokospecjalistycznych urządzeń z niezbędnymi certyfikatami. Odwołano się do jednoznaczności wyników kontroli uzyskanych przy użyciu orofotomapy. Podkreślono przy tym, że raport z kontroli jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości zawartych w nim danych.

Nie negując twierdzeń organu co do jakości aparatury, a także kwalifikacji osób posługujących się nią w czasie dokonywanych pomiarów Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę na podzielany w składzie orzekającym pogląd judykatury, zgodnie z którym procedura obowiązująca w ramach systemu identyfikacji działek, której instrumentem i narzędziem są min. ortofotomapy, jakkolwiek ma charakter obligatoryjny, to jednak nie wyłącza, ani też nie wyklucza wykorzystywania innych środków dowodowych (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 681/11, z wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 680/11, czy z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt I GSK 1443/13 pub. CBOSA).

Nie bez znaczenia dla oceny słuszności stanowiska organu odwoławczego ma fakt, że na gruncie rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, w celu sprawdzenia zgodności z kryteriami kwalifikowalności państwom członkowskim zezwolono na wykorzystywanie dowodów przekazanych przez inne służby, podmioty lub organizacje z zastrzeżeniem, że państwa członkowskie muszą być pewne, że dane służby, dany podmiot lub dana organizacja zapewniają odpowiedni standard, aby kontrolować zgodność z kryteriami kwalifikowalności (9).

Przypomnieć tu także trzeba, że raport z kontroli na miejscu jest niewątpliwie ważnym dowodem w sprawie dotyczącej przyznania pomocy finansowej na określone działania, przepisy nie stanowią jednak, że jest to jedyny środek dowodowy, a wręcz przeciwnie przepis art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zobowiązuje organ do rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2014e. sygn. akt GSK 1577/12, publ. CBOSA).

Zauważyć nadto należy, że w art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich prawodawca postanowił, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 tego przepisu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W postępowaniu w sprawie pomocy to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, LEX nr 1148355). Ustawodawca przewidział zatem, że przeprowadzone przez organ kontrole i sporządzone na ich podstawie raporty mogą być podważane przez stronę postępowania dostępnymi jej środkami dowodowymi.

Zasadnie zatem podnosi się w skardze zarzut bezpodstawnego, z naruszeniem art. 78 K.p.a., przyznania przeprowadzonym przez organy dowodom charakteru absolutnego, wykluczającego z góry możliwości przeprowadzenia innych dowodów, a w szczególności dowodów składanych przez stronę postępowania

Jednocześnie zauważyć trzeba, że w kontrolowanej sprawie strona skarżąca wypełniła obowiązki obciążające ją z mocy art. 21 ust. 3 w/w ustawy, który jak wyżej wskazano obowiązek przedstawienia dowodów i dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek nakłada na stronę. Skarżąca konsekwentnie kwestionowała przyjęte przez organ stanowisko co do obszarów zgłoszonych przez nią działek, jak też obszarów, uznanych za nieutrzymywane w należytej kulturze rolnej. Nie była to jedynie gołosłowna polemika ze stanowiskiem organu, gdyż wraz z zaprezentowaniem odmiennego niż organ poglądu skarżąca przedstawiała realne z punktu możliwości ich przeprowadzenia wnioski dowodowe. Złożyła wykonany na swoje zamówienie operat geodezyjny, wnioskowała o przeprowadzenie opinii uprawnionego geodety, wnioskowała o zażądanie kolejnych wyjaśnień ze strony jednostki certyfikującej przedstawiającej odmienne niż organ wyniki pomiarów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy, uznaje pominięcie składanych przez skarżącą wniosków za naruszeniem zasady praworządności. Zgromadzony w sprawie materiał pozwala bowiem na taką konstatację.

Stanowi o tym po pierwsze rozbieżność wyników kontroli jednostki certyfikującej COBICO Sp. z o.o. i wyników kontroli ARiMR.

Istotne jest, że jednostka certyfikująca jaką jest COBICO Sp. z o.o. działa na podstawie m.in. ustawy o rolnictwie ekologicznym jak też na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013.

Jeżeli jest to jednostka o charakterze certyfikującym, można jej było przekazać zadania związane z kontrolą tylko wtedy, gdy spełnione są warunki określone w art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, a w szczególności jeżeli istnieje dowód, że jednostka certyfikująca dysponuje wiedzą fachową, sprzętem oraz infrastrukturą wymaganą do wykonywania zadań jej przekazanych, dysponuje wystarczającą liczbą odpowiednio wykwalifikowanych i doświadczonych pracowników. Jednoznaczne jest zatem, że wyniki kontroli tej jednostki nie mogą być traktowane jako pozbawione znaczenia dowodowego.

Jak zasadnie zalecono w kasacyjnej decyzji organu odwoławczego, wobec złożenia przez stronę (obecnie skarżącą) dokumentów pochodzących od jednostki certyfikującej, należało wystąpić do tej jednostki o wyjaśnienie rozbieżności jej pomiarów, zwrócić się o protokoły z jej kontroli, a zatem ustalić z jakich przyczyn zaistniały różnice pomiędzy wynikami pomiarów organów ARiMR i COBICO Sp. z o.o. ("dokonać analizy materiału i jego wpływu na sprawę").

W ponownym postępowaniu organ I instancji poprzestał jednak jedynie na dokumencie dostarczonym przez jednostkę certyfikującą. Treść tego dokumentu nie pozwala jednak na wyjaśnienie jakiego obszaru dotyczą nieprawidłowości w prowadzeniu upraw dostrzeżone przez tę jednostkę. Dokument ten nie pozwala także na wyjaśnienie różnic w pomiarach obszarowych. Z treści uzasadnienia uchylonej przez organ odwoławczy decyzji wynikały następujące dane: uprawy rolnicze z certyfikatem wariant 2.2 – [...] ha, uprawy rolnicze w okresie przestawiania wariant 2.4 - [...] ha, bark potwierdzenia co do pakietu 2.1 i 2.3.

W piśmie COBICO Sp. z o.o. z dnia [...] przedstawiono natomiast, że uprawy rolnicze z certyfikatem wariant 2.1 to [...]ha, uprawy rolnicze w okresie przestawiania wariant 2.2 to [...] ha, trwałe użytki zielone z certyfikatem wariant 2.3 to [...] ha, trwałe użytki zielone w okresie przestawiania,awariant 2.4 – [...] ha.

Organ nie zwrócił się do jednostki certyfikującej o podanie przyczyn różnicy w jej informacjach. Nie wystąpił o protokoły kontroli, nie dokonał analizy materiału i jego wpływu na sprawę.

Natomiast wyjaśnienie istotnych dysproporcji pomiędzy obliczeniami organów ARiMR i COBICO zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należy uznać za ogólnikowe a nawet o charakterze arbitralnym. Tymczasem rzeczywiste zidentyfikowanie odmienności pomiędzy postępowaniem prowadzonym przez tę jednostkę, a organami ARiMR pozwoliłoby na jednoznaczną ocenę poprawności dokumentacji pochodzącej z kontroli wykonanych na miejscu i przedstawionych w poszczególnych raportach przedstawionych w materiale sprawy.

Po drugie, nie można a priori traktować wniosków skarżącej jako wniosków dowodowych bez znaczenia dla oceny istotnych dla sprawy kwestii.

Nie można tez z góry założyć, że opinia biegłego geodety wykaże rozbieżności, które uzasadnione będą wyłącznie użyciem mniej specjalistycznego sprzętu.

Sąd w pełni podziela pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lutego 2016r. sygn. akt IV SA/Gl 613/15 co do tego, że stwierdzenie czy i w jaki stopniu dany dowód wpływa na zawartość ustaleń faktycznych sprawy możliwe jest dopiero po przeprowadzeniu tego dowodu i ocenie jego wiarygodności.

Po trzecie, w przedstawionych przez organ wyliczeniach znajdują się nieścisłości wymagające wyjaśnienia. Bez podania przyczyn stwierdzonych przez Sąd rozbieżności materiał ten wydaje się niewiarygodny.

W decyzji organu I instancji z dnia [...], na podstawie raportu KnM uznano za udowodnione przy deklarowanej powierzchni [...] ha w wariancie 2.2. - uprawy rolnicze w okresie przestawiania – przedeklarowanie powierzchni o [...] ha. Natomiast na podstawie tych samych dowodów, w decyzji organu i instancji z dnia [...] w wariancie 2.2 – uprawy rolnicze w okresie przestawiania, przy zadeklarowanej powierzchni [...] ha przyjęto jako powierzchnię stwierdzoną – [...] ha, przedeklarowanie powierzchni [...]%. W takim wypadku przedeklarowanie powierzchni musiałoby wynieść - [...] ha. Różnicy tej jednak organ nie wyjaśnia, jak też nie odnosi się do tego organ odwoławczy przedstawiając łączną powierzchnię stwierdzoną przez kontrole ARiMR jako pozytywnie zweryfikowaną o wielkości [...] ha, a zatem pośrednio podtrzymując wyliczenia organu I instancji, co do potwierdzenia obszaru [...] ha w wariancie 2.2.

Natomiast Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej odnoszącego się do naruszenia art. 9 K.p.a. a także zarzutu naruszenia § 14 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że przedłożone przez skarżącą wraz z wnioskiem zaświadczenie o liczbie zwierząt w przypadku realizacji wariantu trzeciego i czwartego (w stanie faktycznym o liczbie koni) spełnia warunki wymagane rozporządzeniem rolnośrodowiskowym.

Analizując przedstawione zarzuty należy bowiem przyznać rację organowi co do tego, że płatność rolnośrodowiskowa za realizację wariantu trzeciego i czwartego przysługuje do powierzchni działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach tych wariantów i objętych obszarem zatwierdzonym, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby koni, jeżeli rolnik w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej był ich posiadaczem, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych koni do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt i zwierzęta te były utrzymywane w tym okresie zgodnie z przepisami (vide § 14 ust. 1 w zw. z § 10 pkt lit b rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Jedynym dowodem pozwalającym na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za realizację wariantu trzeciego i czwartego pakietu Rolnictwo ekologiczne przysługującej do powierzchni działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach tych wariantów jest dokument, o którym mowa w przedstawionym przepisie.

Jednocześnie też, jak słusznie zauważa się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokument ten nie stanowi elementu wniosku, którego brak uzasadniałby wezwanie o uzupełnienie. Natomiast obowiązkiem strony jest przedstawienie tego dokumentu jako dowodu w sprawie do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (§ 14 ust. 6 rozporządzenia).

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela nadto stanowiska skarżącej o konieczności pouczenia jej o w/w obowiązku i konsekwencjach wynikających z jego nieprzestrzegania. Mimo, że postępowanie w sprawach płatności bezpośrednich, jako postępowanie w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej poddane zostało przepisom kodeksu postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 3 ust. 1 obowiązującej w czasie wydawania kontrolowanego aktu ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak też art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, to jednak nie można pominąć ważnych modyfikacji zasad procedury administracyjnej dokonanych w treści art. 3 ust. 2 i art. 22 ust. 2 wskazanych aktów prawnych.

Z modyfikacji tych wynika m.in., że organ udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 2).

Nie można zatem uznać w okolicznościach faktycznych sprawy, że organ ARiMR zobowiązany był do stosowania art. 9 K.p.a., a w konsekwencji do pouczania strony o jej obowiązkach wynikających z mocy obowiązującego prawa. Przepis art. 9 K.p.a. nie znajduje zastosowania w postępowaniu prowadzonym przez organami ARiMR.

Wobec uwzględnienia zarzutów procesowych prowadzących do wykazania, że z uchybieniem zasadzie praworządności istotne elementy stanu faktycznego sprawy nie zostały wyjaśnione, jako przedwczesne należało potraktować pozostałe zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego konieczność dokonania ustaleń w zakresie kwestii kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy, przy uwzględnieniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, stanowi o powrocie sprawy do organu I instancji.

W ponownym postępowaniu rolą organu będzie przeprowadzenie dowodu z przedstawionego przez skarżącą operatu geodezyjnego i jego właściwej oceny. Organ zwróci się nadto do jednostki certyfikującej o wyjaśnienie rozbieżności w jej kolejnych stanowiskach, co będzie możliwe na podstawie przedstawionych przez tę jednostkę protokołów z przeprowadzanych kontroli na terenach deklarowanych przez skarżącą. W przypadku występowania istotnych różnic w wynikach tych kontroli, a pomiarami dokonywanymi przez organy ARiMR, wyjaśni przyczyny tego stanu rzeczy. Po dokonaniu ustaleń we wskazanym zakresie rozważy zasadność przeprowadzenia wnioskowanej przez skarżącą opinii biegłego geodety.

Organ ustosunkuje się także do podnoszonej przez skarżącą kwestii niezasadności zarzutu zaniechania prowadzenia przez nią działalności rolniczej w okresie dłuższym niż rok w świetle dotychczasowo przyznawanych jej płatności obszarowych.

Działania organu znajdą odbicie w uzasadnieniu decyzji, która powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uzasadnienie prawne, czyli wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Elementy te powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, gdyż strony mają prawo znać argumenty i przesłanki jakimi kierował się organ. Daje to stronom możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do sądu. Uzasadnienie stanowi także jeden z warunków "sine qua non" skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając skargę za zasadną orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" P.p.s.a. jak w sentencji.

O kosztach orzeczono zgodnie z treścią art. 200 i art. 205 P.p.s.a.