Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 694/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 w zw. z art 77 par. 1 w zw. z art 84 par. 1,  art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 48
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Władysław Kulon Sędzia WSA - Ireneusz Dukiel Sędzia wSA - Mieczysław Górkiewicz /sprawozdawca/ Protokolant - Magda Minkisiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi D. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie nakazu rozbiórki kondygnacji przyziemia będącego w budowie kubaturowego obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wskazaną w sentencji zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania "D., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia ... w przedmiocie nakazu rozbiórki kondygnacji przyziemia będącego w budowie kubaturowego obiektu budowlanego usytuowanego na terenie nieruchomości przy ul. K.we W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przytoczył opis kolejnych czynności procesowych organów i stron oraz wszystkich dokonanych ustaleń, tj. kolejno wskazano, że w dniu 27.06.2011 r. za pomocą poczty elektronicznej, a następnie pismem z dnia 29.06.2011 r. E. S. zwróciła się do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (zwanego dalej PINB) o sprawdzenie robót budowlanych związanych m.in. z wykonaniem fundamentów, ścian i stropów piwnic oraz uzbrojenia tarasu - na terenie nieruchomości przy ulicy K.we W. (działka nr ..., obręb Z.).Interwencję w tej samej sprawie wniosła do PINB M. S. pismem z dnia 17.07.2011 r. informując, iż mimo trwającego postępowania w sprawie pozwolenia na budowę dla inwestycji przy ulicy K.we W. trwają prace budowlane na tej działce, mocno już zaawansowane. Inwestycja znajduje się na etapie wybudowanych piwnic wraz z pokrywającym je stropem.

Wskazano dalej, że pismem z dnia 12.07.2011r. powyższy organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych prowadzonych na działce przy ul. K.we W. (nr działki ... obręb Z.). Inwestor w piśmie z dnia 14.07.2011 r., zaprzeczył, iż dopuścił się wyżej opisanej samowoli budowlanej. Pismem z dnia 21.07.2011r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał organowi I instancji skargę Ma. K. z dnia 20.07.2011 r., w której przekazuje treść rozmowy właściciela firmy "D. z nieokreślonym kierowcą, dotyczącej zasypywania ziemią częściowo wybudowanego domu "bo 4 sierpnia przychodzi komisja i ma być duża góra ziemi (...) rozmowa była o 100-150 ciężarówkach ziemi (...)".

Dalej organ omówił okoliczności ustalone w trakcie dowodu z oględzin przeprowadzonych przez pracowników organu I instancji w dniu 4.08.2011 r. zgodnie z którymi na terenie działki przy ulicy K.we W.(dz. nr ..., ..., obręb Z.) znajduje się hałda ziemi (humusu) wysokości około 2,3-2,5 m w odległości (5,2 m od północnej granicy działki; 3,3 m od wschodniej granicy działki; 7,3 m od zachodniej granicy działki oraz 4,8m od południowej granicy działki). Na przedmiotowej działce dokonano również utwardzenia terenu o wymiarach 6,2 x 7 m, na którym posadowiono obiekt gospodarczy konstrukcji stalowej o wymiarach 3 x 4,96 m i wysokości 2,2 m. Wykonano również wiatę konstrukcji drewnianej o wymiarach 2,38 x 3 m wspartą na słupach wykonanych z krawędziaków, natomiast zadaszenie przedmiotowej wiaty wykonano z desek i folii ogrodniczej. Na terenie ww. działki zgromadzono materiał budowlany w postaci prętów stalowych, desek, pustaków stropowych, kształtek ceramicznych, styropianu oraz cegły pełnej. Na przedmiotowym terenie wykonano również zasilanie (przyłącze energetyczne), które zostało doprowadzone do słupa na ulicy K.(bez wpięcia).W trakcie przeprowadzanych czynności dowodowych pełnomocnik inwestora - oświadczył do protokołu pod rygorem odpowiedzialności karnej, iż na terenie przedmiotowej działki nie były wykonywane żadne roboty budowlane związane z planowaną budową - wykonaniem fundamentów budynku. Oświadczyła również, iż inwestorzy nawieźli część humusu, który powstał z budowy prowadzonej przez inwestora na terenie nieruchomości przy ul. Ł., natomiast pozostała część humusu (ziemi) nie jest własnością inwestora - została przywieziona bez zgody i wiedzy inwestora. Podczas oględzin M.S. (strona postępowania) poinformowała natomiast pracowników PINB, iż na terenie działki przy ulicy K.we W. prowadzone są zaawansowane prace budowlane związane m.in. z wybudowaniem piwnic wraz z pokrywającym je stropem, przedstawiając dokumentację fotograficzną obrazującą wykonywanie robót budowlanych związanych z wylaniem fundamentów, wykonaniem ścian oraz stropów piwnic. Zdjęcia uwzględniały kondygnację przyziemną pokrytą stropem oraz ocieploną ścianę przyziemia, jak również widok zasypywania kondygnacji przyziemia. Przedmiotową dokumentację (8 zdjęć włączono do akt prowadzonego postępowania).Następnie organ wskazał, że w dniu 17.08.2011 r. pracownicy PINB przeprowadzili w obecności pełnomocnika Inwestora, kontrolę wskazanej nieruchomości. W trakcie wykonywania czynności kontrolnych dokonano usunięcia fragmentu ziemi nasypu na szerokości 0,5m od strony wschodniej ww. działki budowlanej i odkryto wierzch płyty betonowej oraz krawędzie ściany bocznej. Z płyty betonowej wychodziła instalacja sanitarna w postaci rury PCV o średnicy 10 cm. Ściany fundamentów zaizolowano (widoczny fragment papy samoprzylepnej). Poniżej ok. 0,4 m od wierzchniej krawędzi płyty widoczna jest izolacja cieplna wykonana z polistyrenu ekstrudowanego - z zewnątrz widoczna siatka. Całość została pokryta folią kubełkową. Od strony północno-zachodniej działki widoczny jest fragment narożnika i ściany wykonanej z płyty przykryty folią ogrodniczą. Po usunięciu nasypu stwierdzono, iż folia ogrodnicza przykrywała ścianę piwnic na głębokości ok. 0,5 m. Stwierdzono również, iż na głębokości ok. 0,43 m od wierzchu płyty folia kubełkowa wskazuje załamanie. Odsłaniając folię kubełkową stwierdzono, że na głębokości ok. 0,4 m od wierzchniej krawędzi płyty betonowej widoczna jest izolacja termiczna wykonana z dwóch płyt polistyrenowych o łącznej grubości ok. 12 cm. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono dokumentację fotograficzną, którą włączono do akt prowadzonego postępowania.

Dalej organ wskazał, że dniu 5.09.2011 r. powtórzono dowód z oględzin w celu aktualizacji stanu faktycznego w związku z prowadzonym postępowaniem. W trakcie ww. czynności dowodowych stwierdzono, iż stan faktyczny nie uległ zmianie w stosunku do ustaleń poczynionych w trakcie oględzin w dniu 4.08.2011 r. W powyższych czynnościach uczestniczyła pełnomocnik inwestora, która nie wniosła zastrzeżeń do sporządzonego protokołu w przedmiocie prowadzonego postępowania.

Jak wskazano dalej wobec powyższych ustaleń organ I instancji uznał, iż na działce nr ..., obręb Z., przy ul. K.we W. rozpoczęto budowę obiektu budowlanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Przedmiotowe roboty rozpoczęto pomimo, iż przed właściwym organem administracji architektoniczno-budowlanej dopiero toczyło się postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych (z dwoma lokalami mieszkalnymi) w zabudowie bliźniaczej na ww. nieruchomości i nie została w tym przedmiocie jeszcze wydana decyzja administracyjna. Składane w toku postępowania przez przedstawicieli inwestora wyjaśnienia, iż na przedmiotowej działce nie rozpoczęto wykonywania robót budowlanych uznano za niezgodne ze stanem rzeczywistym. W tej sytuacji organ I instancji uznał, że popełniona samowola budowlana podlega procedurze legalizacyjnej określonej w art. 48-49 prawa budowlanego.

Postanowieniem z dnia 17.08.2011 r. organ I instancji, uznając, że w rozpatrywanym przypadku przedwczesnym byłoby nakazanie rozbiórki będącego w budowie obiektu budowlanego posadowionego na wskazanej wyżej działce, nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia - w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, następujących opracowań i dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane umożliwiających legalizację przedmiotowych robót:

1. zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnienia, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu,

3. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele

budowlane.

W powołanym postanowieniu organ I instancji pouczył inwestora o treści art. 48 prawa budowlanego.

Następnie w dniu 8.12.2011 r. do organu I instancji wpłynęła prośba inwestora o przywrócenie terminu na wykonanie obowiązku ustalonego przez PINB w postanowieniu z dnia 17.08.2011 r. Wraz z wnioskiem przedłożono: wyrys i wypis z części strefowej Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego W., oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz cztery egzemplarze projektu budowlanego kortu tenisowego.

W następstwie powyższych działań Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. uznał, iż obowiązek wynikający z postanowienia z dnia 17.08.2011 r. nie został wykonany, bowiem przedłożony projekt budowlany kortu tenisowego nie odpowiada faktycznie rozpoczętej inwestycji, gdyż przystąpiono do budowy obiektu kubaturowego. Jak wskazano w ramach prowadzonego postępowania organ może zajmować się wyłączne samowolnie wykonanymi robotami (istniejącym stanem faktycznym), a nie zastępować organ administracji architektoniczno-budowlanej i odnosić się do nowych zamierzeń Inwestora, które nie mają nic wspólnego z zakresem wykonanych robót.

W tej sytuacji decyzją z dnia 28.02.2012r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. nakazał skarżącej Spółce - inwestorowi rozbiórkę kondygnacji przyziemia będącego w budowie kubaturowego obiektu budowlanego usytuowanego na terenie nieruchomości na której dokonano oględzin.

Od powyższej decyzji odwołał się inwestor wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odwołaniu skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 w zw. z art. 77 §1 w zw. z art. 84 §1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 49 b ust.2 w zw. z art. 49 ust. 1 oraz art. 48 Prawa budowlanego.

Postanowieniem z dnia 27.06.2012r. organ odwoławczy przywrócił stronie termin do wniesienia odwołania. Jednocześnie w tym samym dniu tut. organ postanowieniem wezwał organ I instancji do uzupełnienia materiału dowodowego o akta umorzonego na wniosek inwestora postępowania w sprawie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych przy ul. K.we W..

Po otrzymaniu uzupełnionego materiału dowodowego D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wskazał dalej organ ze zgromadzonego materiału dowodowego: dokonywanych oględzin w terenie, oświadczeń stron oraz dokumentacji fotograficznej wynika, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z samowolą budowlaną związaną z wykonaniem fundamentów, ścian oraz stropów kondygnacji przyziemnej obiektu budowlanego. Przyznano za organem l instancji, że dokumentacja złożona przez Inwestora w ramach wykonania obowiązku orzeczonego w trybie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego , powinna się odnosić do faktycznie wykonanych robót budowlanych. Podkreślono, że organ administracji publicznej, prowadzący postępowanie administracyjne rozważając okoliczności sprawy, winien to robić w zgodzie z zasadami logiki, podpierając się przy tym swoim doświadczeniem życiowym. Zatem wszelkie oświadczenia stron powstępowania powinny być poddane krytycznej ocenie, a nie bezrefleksyjnie przyjmowane przez organ jako odzwierciedlające rzeczywisty stan rzeczy. W kontekście tego nie dał wiary oświadczeniu inwestora, z którego wynika, że jego zamiarem było zrealizowanie kortu tenisowego, jeżeli dowody wskazujące wykonywanie obiektu kubaturowego, którego kondygnacja podziemna już zresztą istnieje. Właściwe funkcjonowanie kortu tenisowego nie wymaga wykonania kondygnacji podziemnej pod tym kortem wraz z instalacją sanitarną i izolacją cieplną. Wskazał również, że wbrew zarzutom inwestora oględziny w terenie były przeprowadzane przez pracowników Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego posiadających stosowne uprawnienia budowlane i specjalistyczną wiedzę, zatem dokonane w trakcie tej czynności ustalenia odnośnie wykonanych robót budowlanych należy uznać za w pełni wiarygodne. Dodatkowo są one potwierdzone dokumentacją fotograficzną, która nie pozostawia wątpliwości, iż mamy do czynienia z obiektem kubaturowym. Zdaniem organu argumentację inwestora odnośnie kwalifikacji prawnej wykonywanego obiektu należy traktować jako próbę uniknięcia konsekwencji popełnionej samowoli budowlanej przewidzianych przez ustawodawcę. Wskazano, że opłata legalizacyjna w przypadku samowolnego wykonania obiektu budowlanego wymagającego zgłoszenie wynosi maksymalnie 5 000 złotych, podczas gdy w przypadku obiektu wykonanego bez pozwolenia na budowę minimalna opłata wynosi 25 000 złotych. Wyjaśniono, że nawet gdyby dać wiarę zapewnieniom inwestora, że na wykonanej dotychczas części kubaturowej zamierzał wykonać kort tenisowy, to i tak wykonane roboty jako wykraczające poza wykonanie samego kortu wymagałyby uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro wykonanie obiektu, który mógłby stanowić kondygnację budynku nie jest zwolnione z uzyskania pozwolenia na budowę, to nie można przecież przyjąć, że ułożenie na takim obiekcie nawierzchni kortu tenisowego zwalniałoby inwestora z takiego obowiązku. Wykonanie obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę jest samowolą budowlaną, która skutkuje procedurą przewidzianą w art. 48 Prawa budowlanego, zgodnie z którym "właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia. Nakaz rozbiórki nie będzie miał zastosowania jedynie w przypadku, gdy zostanie udowodnione, że samowolna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a zwłaszcza z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego jeżeli budowa jest zgodna: z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ winien wdrożyć procedurę zmierzającą do legalizacji inwestycji, określoną w art. 48 i art. 49 Prawa budowlanego.

Jeżeli zatem zachodzą przesłanki umożliwiające legalizację dokonanej samowoli organ nadzoru budowlanego zgodnie z ust. 2 i 3 art. 48 powinien w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, wstrzymać prowadzenie robót budowlanych, ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia, w wyznaczonym przez siebie terminie dokumentów o której mowa w ustawie. Konsekwencje nieprzedłożenia ww. dokumentów określa art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego stanowiący, że niespełnienie obowiązków opisanych w ust. 3, w wyznaczonym terminie, skutkuje nakazem rozbiórki obiektu, lub jego części, stosownie do treści art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.

Inwestorzy nie wykonali obowiązków legalizacyjnych nakazanych przez organ l instancji postanowieniem z dnia 17.08.2011 r., na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego warunkujących legalizację przedmiotowej inwestycji, co skutkuje nakazem rozbiórki, wykonanego obiektu. Przedłożony projekt budowlany kortu tenisowego nie odnosi się do dotychczas wykonanych robót budowlanych. Ponadto inwestor nie przedłożył zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Argument, że nie było możliwe przedłożenie zaświadczenia o zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jest bez znaczenia. Obowiązek przedłożenia takiego dokumentu wynika z ustawy a jego nieprzedłożenie wyklucza legalizację obiektu niezależnie od tego, jakie były przyczyny jego nieprzedłożenia przez inwestora. Ponadto na odmowę wydania zaświadczenia o żądanej treści przysługuje stronie zażalenie a następnie skarga do sądu administracyjnego. Powyższe okoliczności organ uznał jednak za nieistotne, gdyż z pisma Departamentu Architektury i Rozwoju Urzędu Miejskiego W. z dnia 21.11.2011 r. wynika, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru objętego inwestycją nie istnieje. Na razie dla tego obszaru zostało opracowane Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego W., przyjęte uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 6... ze zm. Dlatego Prezydent W.nie mógł wydać zaświadczenia o zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W tej sytuacji inwestor winien był wystąpić do Prezydenta W. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla rzeczonej inwestycji. Jednocześnie mógłby wnosić do organu I instancji o przedłużenie terminu wykonania obowiązku w związku z podjętymi działaniami celem uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Ponieważ inwestor wyżej opisanych działań nie podjął, nie dopełnił tym samym w terminie, z własnej winy, obowiązku przedłożenia zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; wynikającego z postanowienia z dnia 17.08.2011 r.

Powyższe obligowało organy orzekające w niniejszej sprawie do orzeczenia nakazu rozbiórki kondygnacji przyziemia będącego w budowie kubaturowego obiektu budowlanego usytuowanego na terenie nieruchomości przy ul. K.we W.. Obowiązek organu orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części wykonanego samowolnie w przypadku niewykonania obowiązku orzeczonego w trybie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego wynika wprost z przepisów ust. 1 i 4. Ustawodawca nie pozostawił organom możliwości wyboru, czy wspomniane przepisy zastosować.

W skardze do sądu administracyjnego inwestor zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 w zw. z art. 77 §1 w zw. z art. 84 §1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 49 b ust.2 w zw. z art. 49 ust. 1 oraz art. 48 Prawa budowlanego, nosząc o uchylenie obu decyzji wydanych w tej sprawie. W opinii skarżącej spółki organ odwoławczy wydał decyzję bez wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, w szczególności zaniechania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, pomimo faktu, że zdaniem strony jedynie biegły z zakresu projektowania bez ograniczeń o specjalności konstrukcyjno- budowlanej władny jest ocenić, czy wykonane przez inwestora prace budowlane stanowią przyziemie kubaturowego obiektu budowlanego, którego realizacja wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem inwestora ocena zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego została dokonana w sposób dowolny, powierzchowny i wbrew zasadom doświadczenia życiowego. Nadto zdaniem strony skarżącej organ nakazał inwestorowi rozbiórkę obiektu budowlanego bez umożliwienia mu legalizacji wykonanych be wymaganego zgłoszenia robót budowlanych, mimo że przepis ten nakazuje organowi wstrzymać postanowieniem prowadzenie robót budowlanych oraz nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni stosownych dokumentów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Przeprowadzone w ramach regulacji zawartych w przepisach art. 145 oraz 134§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 poz 270) badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, a tym samym skarga nie może zostać uwzględniona

Wedle obowiązujących przepisów, roboty budowlane mogą być prowadzone na podstawie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia właściwemu organowi (art. 28-30 Prawa budowlanego). Zgodnie z treścią znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje z zastrzeżeniem ust. 2 w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części , będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powyższe powinno nastąpić po uprzednim dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.) oraz wyczerpującym rozpatrzeniu zebranego materiału (art. 77 §1 k.p.a.), przy jego wszechstronnym rozważeniu (art. 80 k.p.a.), co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji wydanej w sprawie (art. 107 §3 k.p.a.). Uzasadnienie kontrolowanej decyzji obejmuje przedstawienie faktów uzasadniających stosowanie przepisów prawnych (w tym przypadku art. 48 ust 1 Prawa budowlanego), dowodów z których te fakty wynikają oraz omówienie związku pomiędzy tymi faktami a stosowanymi przepisami prawnymi. W swoich rozważaniach zaś organ tłumaczy dlaczego wykluczył z podstawy prawnej rozstrzygnięcia pozostałe tezy, postawione przez skarżącą spółkę, a nie znajdujące pokrycia w ustalonych przez organ faktach, zbudowane jedynie na niepopartych żadnymi dowodami twierdzeniach strony. Twierdzenia te są bowiem sprzeczne z tymi, które zostały wykorzystane przez organ jako ustalenia przyjęte przy budowaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia oraz biorąc pod uwagę okoliczności sprawy ustalone przez organ w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, przeczą powszechnie przyjętym zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Przytoczony przez organ stan faktyczny jest rzeczowym uogólnieniem materiału wynikającego z czynności wyjaśniających, sformułowanym w nawiązaniu do wyrażonych w przepisach przesłanek faktycznych ich stosowania.

Na tle przyjętego przez organy orzekające w tej sprawie stanu faktycznego, tj uznania że w rozpatrywanej sprawie dokonano samowoli budowlanej związanej z wykonaniem fundamentów, ścian oraz stropów kondygnacji przyziemnej obiektu budowlanego, a w konfrontacji z zarzutami skargi i twierdzeniami, jakoby zamiarem skarżącej spółki była budowa kortu tenisowego na własny użytek, należy podkreślić, że celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy zgodnie z przepisami, z interesem społecznym, słusznym interesem strony. Kierowanie się tymi zasadami przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania, jednak musi zawsze wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego, zgromadzonego w postępowaniu. Istotnie w myśl zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i skonkretyzowanej art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelki kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Pamiętać jednak należy, że celem powyższego jest dokonanie ustaleń pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Tym samym to normy prawa materialnego decydują o tym, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia. Wbrew kluczowym wywodom skargi ustaleń wymagają fakty mające obiektywnie znaczenie dla załatwienia sprawy nie zaś te, które według strony mają potwierdzać tezy postawione przez strony i służyć wyłącznie ochronie dobrze pojętego interesu strony. W tym kontekście na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Wbrew odmiennym wywodom strony skarżącej zebrany w sprawie materiał dowodowy, okoliczności wskazane w obu kontrolowanych decyzjach (protokoły oględzin dokonanych przez pracowników organu posiadających stosowne uprawnienia budowlane, dokumentacja fotograficzna, oświadczenia sąsiadów, akta administracyjne zainicjowanego przez stronę skarżącą postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę), w pełni zasługujące na aprobatę Sądu, pozwalały na ustalenie, że skarżący był inwestorem przedmiotowego obiektu budowlanego na wykonanie, którego nie posiadał wymaganego prawem pozwolenia. Trzeba zauważyć, iż na konieczność powołania biegłego w sprawie strona wskazywała już na etapie postępowania odwoławczego, jednakże jak skutecznie odpiera ów zarzut organ odwoławczy, oględziny nieruchomości zostały dokonane przez pracowników organu nadzoru budowlanego posiadających stosowne uprawnienia i specjalistyczną wiedzę (k. 27, 1 oraz k.27.2 numeracja dokonana ołówkiem, akt administracyjnych). Stwierdzić bowiem należy, iż nałożenie zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie może oznaczać przerzucenia całego ciężaru dowodowego w sprawie na organ. Jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dokumentów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2007 r. sygn. I OSK 1704/06; z dnia 10 października 2007 sygn. II GSK 172/07; z dnia 7 lutego 2008 r. sygn. II OSK 2020/06). Zasadnie w tych okolicznościach oceniły organy orzekające w sprawie, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że prowadzone przez stronę skarżącą prace budowlane miały na celu budowę wspomnianego obiektu, budowlanego wymagającego pozwolenia na budowę. Zatem wbrew zarzutom strony zawartym w skardze, nakazów określonych w art.7,77 i 80 k.p.a. nie można interpretować jako obowiązku organu działania na rzecz tezy postawionej przez stronę ani jako zwolnienia strony (w tym przypadku inwestora) z chociażby uprawdopodobnienia swojego założenia, zwłaszcza jeśli mógłby dysponować takimi dowodami (np. sporządzoną z jego inicjatywy i na jego koszt opinią biegłego), które nie znajdują się w zasobach dostępnych organowi nadzoru budowlanego.

Z treści powołanego również w skardze art. 84 k.p.a., wynika natomiast, że w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, co należy rozumieć w ten sposób, że dowód z opinii biegłego można zastosować, jeżeli istnieje potrzeba pozyskania wiadomości wybiegających poza zwykłą rutynową działalność organu.( por. wyrok NSA z dnia 2008-12-12 sygn. akt I GSK 361/08 LEX nr 518210) Powołanie biegłego zależy zatem od uznania organu tym bardziej, że organ administracji ocenia swobodnie opinię biegłego na zasadach wiedzy, nie jest, więc skrępowany tą opinią. Może ją przyjąć, jeśli uzna ją za trafną, ale może ją całkowicie zdyskwalifikować i przyjąć odmienną, własną, opartą na nauce lub doświadczeniu. To organ, a nie biegły, decyduje o załatwieniu sprawy, a biegły jest powołany do wydania opinii w kwestii faktycznej, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji. Opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej (...), ale musi on rozstrzygnąć tę kwestię sam, we własnym imieniu. Organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoja konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego( wyr. WSA w Warszawie z dnia 2009r.01.09 sygn. akt VI SA/Wa 1680/08 LEX nr 519765)

Powracając do kwestii zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego, których naruszenie podnosi skarżąca spółka wypada przypomnieć, że art. 48 ust. 2 stanowi, że jeżeli budowa o której mowa w ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ponadto nie narusza przepisów, w tym techniczno- budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych i nakłada na inwestora obowiązek przedstawienia określonych w tym przepisie dokumentów w wyznaczonym terminie- niespełnienie tych obowiązków skutkuje wydaniem przez organ nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że organ przeprowadził postępowanie zgodnie z procedurą przewidzianą w powołanym wyżej art. 48 Prawa budowlanego. Organ nadzoru budowlanego dostrzegając możliwość legalizacji popełnionej samowoli budowlanej, której charakter znajduje nie budzące wątpliwości sądu odzwierciedlenie w ustalonym przez organ stanie faktycznym nałożył na stronę skarżącą postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2011 określone obowiązki wymienione w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia tj. 25.08.2011r.Skarżąca spółka została również pouczona o skutkach niewykonania nałożonych obowiązków. Wskazane w postanowieniu obowiązki nie zostały jednak spełnione, nie przedłożono dwóch z trzech wymaganych rodzajów dokumentów, bowiem tylko oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane czyni zadość nałożonym w postanowieniu obowiązkom, zatem nakaz rozbiórki uzasadniało już samodzielnie nieprzedłużenie któregokolwiek z pozostałych dokumentów. Dopiero w dniu 8 grudnia 2011r. wpłynął wniosek pełnomocnika spółki o przywrócenie terminu na wykonanie obowiązku ustalonego w postanowieniu, wraz z wyrysem i wypisem z części strefowej studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz cztery egzemplarze projektu budowlanego kortu. Z powyższego wynika, że nie złożono wymaganych do legalizacji dokumentów określonych w postanowieniu z dnia 17 sierpnia 2011r., dla których określony był termin, którego przywrócenia domagał się pełnomocnik skarżących. Uczyniło to bezprzedmiotowym ten wniosek. Jak wynika z akt sprawy powyższy wniosek ten w sposób formalny nie został przez organ I instancji rozpoznany, albowiem organ nie udzielił stronie żadnej odpowiedzi ustosunkował się do niego dopiero organ odwoławczy. Dokonując w tej mierze z punktu widzenia formalnego oceny zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że powyższe uchybienie stanowi naruszenie prawa nie mające jednak wpływu na wynik tej sprawy bowiem w istocie złożony wniosek w żaden sposób nie koresponduje z treścią obowiązku nałożonego przez organ nadzoru na inwestora w postanowieniu z dnia 17 sierpnia 2011 r. a jest jedynie próbą ukonstytuowania twierdzeń strony nie posiadających żadnych punktów stycznych ze stanem faktycznym znajdującym potwierdzenie w przeprowadzonym w sprawie w sposób prawidłowy postępowaniem dowodowym i zgromadzonymi w jego wyniku dowodami, szczegółowo powołanymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tym kontekście, również szczegółowe rozważania dotyczące charakteru prawnego terminu ustanowionego w ramach regulacji art. 48 i związanej z nim możliwości zastosowania (znajdującej poparcie w ugruntowanym już orzecznictwie) instytucji procesowej przedłużenia, skrócenia bądź zawieszenia tego terminu przez organ, pozostają bez wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy.

Podkreślenia wymaga nadto, że skorzystanie z możliwości legalizacji poprzez m.in. wykonanie nałożonych przez organ czynności, a następnie uiszczenie opłaty legalizacyjnej, nie jest obowiązkiem inwestora, a jedynie swojego rodzaju przywilejem - sposobem sanowania samowoli budowlanej. Nie korzystając z przywileju tego inwestor musi jednak liczyć się z tym, iż w takim przypadku właściwy organ zobligowany jest wydać decyzję nakazującą rozbiórkę wybudowanej bez pozwolenia budowlanego części obiektu budowlanego - por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 842/07. Procedura, o której stanowi art. 48 ust. 2 prawa budowlanego., stanowi co do zasady regułę w przypadku wybudowania obiektu niezgodnie z przepisami.(wyr. NSA z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2290/10LEX nr 1138129). Innymi słowy decyzje podejmowane na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego mają charakter związany.

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.