Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 959/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1, art. 86
journal: Dz.U. 2015 poz 858
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) sędzia NSA Hanna Kamińska sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak- Osetek Protokolant Anna Wojtowicz- Hess po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 336/15 w sprawie ze skargi R. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. A. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. kwotę 4800 (cztery tysiące osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 336/15 oddalił skargę R. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty wynikającej z długu celnego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik Urzędu Celnego w N. decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] określił R. A. (dalej: skarżący) kwotę długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości: 39.364 zł z tytułu importu towaru zgłoszonego w dniu 18 marca 2011 r. do procedury celnej dopuszczenia do obrotu wg SAD [...].

W uzasadnieniu decyzji organ l instancji opisał przebieg postępowania celnego w sprawie, w wyniku którego uznał, że wartość deklarowana przez skarżącego jest nieprawdziwa przede wszystkim z uwagi na informacje uzyskane od chińskich władz celnych. Organ celny przyjął wyższą wartość towaru w łącznej wysokości: 132.464 USD oraz ilość sztuk towaru określoną przez władze celne organu weryfikującego fakturę (odpowiednio: torby poliestrowe – 42.500 USD, cena jednostka 5 USD/szt., za zadeklarowaną ilość 8500 sztuk; sukienki dziewczęce – 18.144 UDS, cena jednostkowa 2,80 USD za zadeklarowaną ilość 6480 sztuk; spodnie chłopięce – 3.942 USD, cena jednostkowa 2,50 USD za zadeklarowaną ilość 15.768 sztuk; spodnie dziewczęce – 32.400 USD, cena jednostkowa 2,50 USD za zadeklarowaną ilość 12.690 sztuk potwierdzoną przez urząd celny eksportu, za cenę faktycznie należną, a zatem za wartość transakcyjną w rozumieniu art. 29 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 302 z 19.10.1992 r. ze zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne z 2004 r., rozdz. 2, t. 4, s. 307 ze zm.; dalej: WKC). Podkreślono, że z pisma chińskiej administracji celnej wynika, iż prośba polskiego organu została wnikliwie zbadana, a wynik przekazany w załączniku do pisma.

Skarżący, od powyższej decyzji wniósł odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w K., który uznał zarzuty odwołania za bezzasadne i utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że stan faktyczny sprawy ustalony został w sposób prawidłowy, w oparciu o informacje pozyskane z nowych, wiarygodnych dowodów potwierdzających dokonanie transakcji sprzedaży w celu przywozu towarów tożsamych rodzajowo i ilościowo z towarami ujętymi w zgłoszeniach celnych na obszar celny Wspólnoty, jednakże za cenę znacznie wyższą niż zadeklarowana w zgłoszeniach celnych. Okoliczność ta umożliwiła organowi celnemu ustalenie wartości celnej w oparciu o przepis art. 29 ust. 1 WKC, a więc metodą wartości transakcyjnej. Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony przez Naczelnika Urzędu Celnego był kompletny, a jego ocena rzetelna, kompleksowa i dokonana z zachowaniem obowiązujących w postępowaniu dowodowym zasad. Dlatego ustalenia organu celnego l instancji były prawidłowe i nie budziły jakichkolwiek wątpliwości co do ich zgodności z obowiązującym prawem materialnym i procesowym.

Zdaniem DIC, wynik weryfikacji wartości spornego towaru (dokonany przez chińskie władze celne) nie pozwalał na przyjęcie jako wiarygodnych dokumentów (dla określenia wartości celnej zgodnie z art. 29 ust. 1 WKC) faktury dołączonej do zgłoszenia celnego. Zasadnie zatem organ I instancji zakwestionował wiarygodność materialną weryfikowanej faktury. Przedmiotowy wynik weryfikacji pozwolił na ustalenie wartości celnej towaru (ceny należnej za towar) w rozumieniu art. 29 ust. 1 WKC, co skutkowało obliczeniem kwoty wynikającej z długu celnego i podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości określonej w decyzji.

Organ odwoławczy stwierdził, że przedłożone w wyniku postępowania weryfikacyjnego, przeprowadzonego w ramach realizacji Umowy o Współpracy i wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych, dokumenty jako autentyczne, zostały przyjęte przez organy celne za dokumenty potwierdzające faktyczną wartość transakcyjną sprowadzonych towarów. Postępowanie weryfikacyjne, dotyczące faktury nr [...] jest postępowaniem o odmiennym charakterze niż postępowanie celne w sprawie wartości celnej towaru, w którym to postępowaniu biorą udział tylko organy celne państwa importującego i organy celne państwa eksportującego. To postępowanie nie kończy się wydaniem decyzji tylko przekazaniem organom celnym państwa importującego informacji, czy wynik weryfikacji jest negatywny czy pozytywny. Organ odwoławczy podkreślił też, że w przypadku postępowania weryfikacyjnego chińskie władze celne nie były zobowiązane do ustalania wartości celnej towarów eksportowanych przez [...] (od którego to eksportera firma [...] z Nikozji jako pośrednik tego towaru, wystawiła fakturę [...] z dnia 2 marca 2011 r. na kwotę 11.110,23 USD, w oparciu o którą skarżący zgłosił towar w dniu 18 marca 2011 r. w ilości i wartości wskazanej w tym zgłoszeniu), w tym uwzględnienia jakości towaru, wielkości obrotu i innych czynników mogących mieć wpływ na wartość towaru, lecz przekazania informacji, które znajdują się w posiadaniu organu będącego adresatem wniosku o pomoc.

Wniosek weryfikacyjny dotyczył bowiem m.in. sprawdzenia czy wystawiona przez ten podmiot faktura jest autentyczna, a wartość towaru w niej określona odpowiada wartości zadeklarowanej w zgłoszeniu wywozowym.

Na etapie postępowania weryfikacyjnego nie mają zastosowania przepisy art. 29 ust. 1, art. 30-33 WKC oraz art. 181a RWKC.

Organ odwoławczy przywołując treść art. 221 ust. 3 i ust. 4 WKC stwierdził, że z brzmienia tych przepisów wynika, iż nie jest konieczne do ich zastosowania ani stwierdzenie prawomocnym wyrokiem popełnienie czynu zabronionego, ani nawet wszczęcie postępowania karnego, lecz stwierdzenie wystąpienia czynu, który zaledwie podlega wszczęciu postępowania karnego. Kwalifikacji danego czynu organy celne dokonują we własnym zakresie, wykazując, że czyn, który spowodował powstanie długu celnego był w momencie popełnienia zagrożony przez obowiązujące przepisy sankcją karną. W razie zaistnienia tej przesłanki organ celny może zawiadomić dłużnika o kwocie długu celnego, po upływie trzech lat, nie później niż przed upływem pięciu lat. W tej sprawie zgłoszenie celne zostało dokonane w dniu 18 marca 2011 r. Organ odwoławczy odwołał się do wszczętego 20 września 2012 r. śledztwa o przestępstwo z art. 87 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 1 k.k.s., co wpłynęło na zastosowanie art. 221 ust. 3 WKC.

Skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, która została oddalona.

W ocenie Sądu I instancji postępowanie, które toczyło się przed organami celnymi, zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i z poszanowaniem wszelkich zasad wynikających z przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 749; dalej: Ordynacja podatkowa lub o.p.), której przepisy art. 12 oraz działu IV w świetle postanowień art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz.U. z 2015 r. poz. 858 ze zm.; dalej: Prawo celne) stosuje się odpowiednio do postępowania w sprawach celnych, z uwzględnieniem zmian wynikających z Prawa celnego. Sąd wywiódł, że organy celne były uprawnione do przeprowadzenia kontroli postimportowej.

WSA w Krakowie nie podzielił zarzutów naruszenia przez organy celne art.: 120, 121, 122, 123, 187 o.p., bowiem materiał dowodowy został zgromadzony przez organy w stopniu wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Organy wyczerpały możliwości dowodowe, oceniły cały zgromadzony materiał w sposób kompleksowy, we wzajemnej łączności i w sposób należyty i wystarczający odniosły się do dowodów w ramach swobodnej ich oceny.

W toku postępowania polska administracja celna uzyskała od chińskiej administracji celnej dokument stwierdzający wartość towaru wywożonego z Chińskiej Republiki Ludowej za listem przewozowym objętego konosamentem nr [...], z którego jednoznacznie wynika, że łączna wartość transakcji dla tego towaru o wadze brutto 11.867 kg, wywożonego z Chin w kontenerze [...], wynosi 132.464 USD. W ramach tej kontroli organy celne stwierdziły, że już wstępna analiza danych zadeklarowanych w zgłoszeniu celnym z dnia 18 marca 2011 r. nr [...] wskazywała, iż wartość celna towarów objętych tym zgłoszeniem w sposób znaczący odbiegała od danych dostępnych polskiej administracji celnej oraz administracji celnej unijnej, co jest okolicznością mającą znaczenie dla treści rozstrzygnięcia. Stwierdzenie tych okoliczności obligowało więc organy celne do wszczęcia procedury weryfikacyjnej. Z uwagi na import towarów z Chińskiej Republiki Ludowej, procedurę weryfikacyjną faktury nr [...] z dnia 1 lutego 2011 r. przeprowadzono w oparciu o "Umowę między Wspólnotą Europejską a rządem Chińskiej Republiki Ludowej o współpracy i wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych" z dnia 8 grudnia 2004 r. Wynik tej weryfikacji potwierdził zastrzeżenia organów celnych, a ta okoliczność uzasadniała z kolei wszczęcie postępowania celnego w zakresie wartości celnej towarów objętych ww. zgłoszeniem celnym. Wskazane już dokumenty, uzyskane przez polską administrację celną od chińskiej administracji celnej, stwierdzające łączną wartość towarów wywożonych z Chin za listem przewozowym objętego konosamentem [...] na kwotę o wartości 132.464 USD, stanowią dowody na okoliczność wartości transakcyjnej towarów objętych ww. zgłoszeniem celnym. Są dowodami pozyskanymi przez organy w sposób legalny i zgodny z postanowieniami wyżej wskazanej umowy między Wspólnotą Europejską a rządem Chińskiej Republiki Ludowej.

Z tych względów Sąd I instancji uznał za bezpodstawne zarzuty, że są to bliżej nieokreślone "wydruki z ewidencji administracji chińskiej". Dokumenty te, wbrew tym twierdzeniom, zostały wystawione przez powołane do tego organy administracji chińskiej, a zatem stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Sąd podkreślił, że rodzaj towaru, waga, numer kontenera i konosamentu są tożsame z danymi wynikającymi ze zgłoszenia celnego [...] z dnia 18 marca 2011 r. oraz załączonymi do tego zgłoszenia dokumentami.

Ponadto cena towaru zadeklarowana w zgłoszeniu SAD powinna odzwierciedlać cenę zakupu tego towaru. Kwota 132.464 USD została zadeklarowana przez chińskich sprzedawców tych towarów organom administracji chińskiej i wprowadzona do chińskiej ewidencji urzędowej. W związku z powyższym polskie organy celne zasadnie przyjęły kwotę 132.464 USD jako kwotę faktycznie należną za towary objęte ww. dokumentem SAD z dnia 18 marca 2011 r. Sąd zwrócił uwagę, że wartość transakcyjna to cena faktycznie zapłacona lub należna za towar.

Zdaniem Sądu nie było potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność zawarcia przez skarżącego transakcji dotyczącej przedmiotowych towarów, w tym badania wpływu czynników kształtujących cenę poszczególnych towarów, uwzględniającą specyfikę rynku, specyfikę i poziom obrotu, jakość określonego towaru, jego sezonowość, ani rozmiaru prowadzonej działalności z kontrahentem chińskim, formy płatności – jednorazowo, czy w ratach, czy też ustalać pośredników tej transakcji, jak twierdzi skarżący.

Przesłane przez chińską administrację celną dokumenty uzasadniały tym samym przyjęcie kwoty 132.464 USD za cenę transakcyjną, skoro odzwierciedla faktyczną cenę zakupu poszczególnych towarów. W związku z tym art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej: RWWKC) – nie miał zastosowania. W tym postępowaniu celnym wartość transakcyjna towarów została ustalona przez organy celne w wyniku postępowania weryfikacyjnego i nie budziła ona żadnych wątpliwości, wobec tego nie zachodziła konieczność ustalania tej wartości przy użyciu metod określonych w artykułach: 30-32 WKC. Zgodnie z art. 32 ust. 1 lit. e), i) WKC organ celny w tej sprawie dodał do wartości transakcyjnej koszty transportu w wysokości 1350 USD.

Sąd I instancji nie podzielił zarzutów skargi, że zaskarżona decyzja określająca kwotę długu celnego podlegającego retrospektywnemu zaksięgowaniu została wydana po upływie 3-letniego terminu przedawnienia. Sąd przywołał treść art. 221 ust. 3 i ust. 4 WKC oraz art. 56 Prawa celnego i wywiódł, że nie jest zasadny zarzut naruszenia tychże przepisów. Sąd podkreślił, iż z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że już we wrześniu 2012 r. zostało wszczęte śledztwo przez Prokuratora Prokuratury Krajowej [...] na podstawie art. 151a § 1 w zw. z art. 37 § 1 k.k.s. Nadto w dniu 30 lipca 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w N. wszczął postępowanie karne skarbowe o przestępstwo skarbowe określone w art. 56 § 1 k.k.s. oraz art. 87 § 3 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. (poz. [...]), zaś postanowieniem Prokuratury Okręgowej w K. (sygn. akt [...] z dnia 8 sierpnia 2014 r.) sprawa ta została połączona ze sprawą prowadzoną pod sygn. [...].

Sąd dokonując wykładni art. 221 ust. 4 WKC, przy uwzględnieniu wyroku ETS z dnia 18 grudnia 2007 r. (sygn. C-62/06), wywiódł, że organy celne we własnym zakresie decydują i oceniają, czy miał miejsce czyn podlegający w chwili popełnienia wszczęciu postępowania karnego.

Kwalifikacja czynu, o którym mowa w art. 221 ust. 4 WKC leży w kompetencji organów celnych, powołanych do określenia kwoty należności celnych wywozowych lub przywozowych. W okolicznościach sprawy słusznie organ odwoławczy wskazał, że już w 2012 roku prokurator, dokonując kwalifikacji czynu, jednoznacznie wskazał, że czyn, który spowodował powstanie długu celnego, w momencie jego popełnienia zagrożony był sankcją karną, co uzasadniało zastosowanie art. 221 ust. 4 WKC.

R. A. zaskarżył powyższy wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargą kasacyjną w całości, zarzucając naruszenie:

I. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 o.p. poprzez oddalenie skargi na decyzję organu II instancji, pomimo iż wystąpiły przesłanki do jej uchylenia w całości z uwagi na rażące naruszenie przepisów postępowania a to:

a) art. 56 Prawa celnego w zw. z art. 221 ust. 3 oraz ust. 4 WKC poprzez wydanie decyzji po upływie trzech lat od powstania długu celnego oraz dowolnym i gołosłownym przyjęciu, wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania, że "dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego",

b) art. 121 § 1 o.p. w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego poprzez przeprowadzenie przez organy postępowania w zakresie ustalenia wartości transakcyjnej towaru objętego zgłoszeniem celnym z dnia 18 marca 2011 r. (SAD nr [...]) w sposób niebudzący zaufania stron, tj. oparcie ustaleń dotyczących rzekomej ceny transakcyjnej towarów o bliżej nieokreślony dokument wystawiony przez organy Chińskiej Republiki Ludowej (dalej: ChRL) bez poczynienia jakichkolwiek ustaleń dotyczących procedury jego wystawienia czy zasad zgłaszania towarów do ewidencji obowiązującej w ChRL,

c) art. 122 o.p. w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego poprzez zaniechanie przez organy obu instancji przeprowadzenia wszelkich czynności niezbędnych dla wyjaśnienia sprzeczności pomiędzy wartością transakcyjną wskazaną w dokumentacji przedłożonej przez skarżącego a wartością wskazaną przez organy ChRL w szczególności poprzez niezwrócenie się do organów ChRL o przedłożenie dokumentów źródłowych w postaci np. faktur VAT będących podstawą zgłoszenia do ewidencji podatkowej,

d) art. 123 § 1 o.p. w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego poprzez przeprowadzenie postępowania w zakresie ustalenia wartości transakcyjnej towaru objętego zgłoszeniem celnym z dnia 18 marca 2011 r. (SAD [...]) przez organy obu instancji bez udziału skarżącego i bezkrytycznym oparciu zaskarżonej decyzji o dokument wystawiony przez organy CHRL bez zapewnienia mu możliwości uprzedniego odniesienia się do treści dokumentu, zweryfikowania jego poprawności, jak również wyjaśnienia sprzeczności pomiędzy wartością transakcyjną wskazaną w przedłożonej przez niego dokumentacji a dokumentach przedłożonych przez organy ChRL,

e) art. 86 ust. 1 Prawa celnego poprzez wadliwe nadanie przez organy mocy dokumentu urzędowego dokumentowi otrzymanemu od organów ChRL w zakresie ceny transakcyjnej towarów, podczas gdy dokument stanowić może jedynie dowód tego, jaką kwotę bliżej nieokreślony podmiot trzeci deklarował w rozliczeniu podatkowym, jak też i tego, że organ celny ChRL odebrał od podmiotu trzeciego oświadczenie o treści wynikającej z ww. pisma, a w żadnym wypadku, że wskazana kwota stanowi urzędowo stwierdzoną cenę transakcyjną;

II. obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 29 ust. 13, art. 41 ust. 1, art. 146a u.p.t.u. w zw. z art. 29 ust. 1, art. 30-32 WKC, art. 181a RWWKC oraz art. 23 ust. 3 Prawa celnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do przyjęcia, iż wysokość podatku od towarów i usług z tytułu importu przez skarżącego towaru objętego zgłoszeniem celnym z dnia 18 marca 2011 r. (SAD nr [...]) wynosi 39.364 PLN.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o zawieszenie postępowania i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym "czy przepis art. 56 Prawa celnego, w zakresie w jakim wywołuje skutek w postaci przedłużenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania w związku z uznaniem przez organ celny, iż dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, o którym to przedłużeniu terminu przedawnienia podatnik nie jest informowany, jest zgodny z art. 2 oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r."

W odpowiedzi na skargę kasacyjną DIC w K. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie jej nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie i skierowanie pytania do Trybunału Konstytucyjnego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w jego ocenie brak jest podstaw prawnych do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o treści wskazanej w skardze kasacyjnej. Instytucja pytania prawnego przewidziana art. 193 Konstytucji, nie daje skarżącemu w postępowaniu sądowoadministracyjnym uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym jest wątpliwość powstała w składzie orzekającym co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przewidziane w art. 193 Konstytucji uprawnienie sądu staje się obowiązkiem tylko w tym wypadku, gdy sąd ma wątpliwości co do konstytucyjności danego przepisu. Taka sytuacja w tej sprawie nie wystąpiła.

Konstrukcja i charakter zarzutów skargi kasacyjnej wymagają w pierwszej kolejności odniesienia się do zarzutu naruszenia przepisu art. 56 ustawy – Prawo celne w zw. z art. 221 ust. 3 oraz ust. 4. WKC, poprzez wydanie przedmiotowej decyzji po upływie trzech lat od powstania długu celnego oraz dowolnym przyjęciu, iż "dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego". Zarzut ten jest nieuzasadniony. Przepis art. 221 ust. 3 i 4 WKC, określa terminy, w których organy celne mogą powiadomić dłużnika o kwocie zaksięgowanych należności celnych. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 WKC na czas trwania procedury odwoławczej (art. 221 ust. 3 WKC). Jeżeli dług celny powstał wskutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie trzech lat określonych w ust. 3 (art. 221 ust. 4 WKC). Termin ten jest ograniczony przepisem art. 56 Prawa celnego, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w art. 221 ust. 4 WKC, powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Art. 221 ust. 3 zdanie drugie WKC stosuje się odpowiednio. W rozpoznawanej sprawie, o kwocie należności celnej, dłużnik został powiadomiony po upływie 3 lat ale przed upływem 5 lat od powstania długu celnego. Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje stanowisko Sądu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki z art. 221 ust. 4 WKC. Istnieje niewątpliwy związek pomiędzy powstaniem długu celnego, a czynem polegającym na wprowadzeniu w błąd organu celnego, poprzez podanie w zgłoszeniu celnym nieprawdziwych danych dotyczących wartości transakcyjnej importowanego towaru. Czyn, który spowodował powstanie długu celnego był w momencie popełnienia, zagrożony sankcją karną. Okoliczność ta została wykazana faktem wydania przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...]delegowanego do Prokuratury Okręgowej w K., w dniu 20 września 2012 r. w sprawie [...], postanowienia o wszczęciu, na podstawie art. 151a § 1 w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s. śledztwa w sprawie: wprowadzenia – w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 30 stycznia 2012 r. w K. – funkcjonariuszy Izby Celnej w błąd, co do rzeczywistej wartości importowanej odzieży tekstylnej, skutkiem czego doszło do uszczuplenia należności celnych, to jest o przestępstwo z art. 87 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., oraz w sprawie narażenia w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 30 stycznia 2012 r., Skarbu Państwa, na uszczuplenie podatku od towarów i usług (...), to jest o przestępstwo z art. 56 § 1 k.k.s. i art. 55 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. i art. 6 § 2 k.k.s. W aktach kontrolnych znajduje się m.in. postanowienie z dnia 9 lipca 2014 r., którym Naczelnik Urzędu Celnego w N. wezwał skarżącego R. A. o przedłożenie dokumentacji księgowej za okres objęty kontrolą to jest od 1 stycznia 2010 r. do 31 stycznia 2012 r. Uzasadniając wezwanie Naczelnik Urzędu Celnego w N., poinformował skarżącego, że część dokumentów za okres objęty kontrolą, zabezpieczonych na potrzeby śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w K. pod sygn. akt [...], znajduje się w Delegaturze ABW w K. Skarżący został poinformowany o tym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 listopada 2014 r. Poza tym zwrotne potwierdzenie odbioru wskazuje na doręczenie skarżącemu protokołu kontroli w dniu 27 listopada 2014 r., co świadczy o tym, że skarżący miał wiedzę na temat wszczęcia śledztwa [...].

Podkreślić należy, że przepisy prawa celnego nie definiują pojęcia czynu podlegającego, w chwili popełnienia przestępstwa wszczęciu postępowania karnego. Problem ten był przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 18 grudnia 2007 r. sygn. akt C-62/06 TSUE dokonał interpretacji pojęcia "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" zawartego w art. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1697/79 z 24 lipca 1979 r. w sprawie odzyskiwania po dokonaniu odprawy celnej należności celnych przywozowych lub wywozowych, które były wymagane od osoby zobowiązanej do zapłaty za towary zgłoszone do procedury celnej przewidującej obowiązek uiszczenia takich należności (Dz.Urz. L 197, s. 1). TSUE wskazał, że dla możliwości zastosowania przewidzianego w art. 3 rozporządzenia nr 1697/79 odstępstwa w zakresie terminu przedawnienia odnoszącego się do pokrycia nieuzyskanych należności, przepis ten nie wymaga, aby organy ścigania danego państwa członkowskiego rzeczywiście wszczęły dochodzenie karne, które doprowadziło do skazania sprawców danego czynu, ani tym bardziej, by nie nastąpiło przedawnienie ścigania (teza 25). Co ważne, TSUE uznał, że kwalifikacja czynu jako podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych w rozumieniu art. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1697/79 w sprawie odzyskiwania po dokonaniu odprawy celnej należności celnych przywozowych lub wywozowych, które nie były wymagane od osoby zobowiązanej do zapłaty za towary zgłoszone do procedury celnej przewidującej obowiązek uiszczenia takich należności, leży w kompetencji organów celnych powołanych do określania dokładnej kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych. Stanowisko to podtrzymał Trybunał w wyroku z 16 lipca 2009 r. w sprawach C-124/08 i C-125/08. Zarówno orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak i orzecznictwo krajowych sądów administracyjnych oraz wykładnia językowa art. 221 ust. 4 WKC wskazują, że do zastosowania tego przepisu nie jest konieczne ani stwierdzenie prawomocnym wyrokiem popełnienia czynu zabronionego, ani nawet wszczęcie postępowania karnego, lecz stwierdzenie wystąpienia czynu, który zaledwie podlega wszczęciu postępowania karnego. Wystarczającą przesłanką do zastosowania art. 221 ust. 4 WKC jest wykazanie przez organ celny, że czyn, który spowodował powstanie długu celnego był w momencie popełnienia zagrożony przez obowiązujące przepisy sankcją karną. Tym samym, w razie zaistnienia tej przesłanki organ celny może zawiadomić dłużnika o kwocie długu celnego, po upływie trzech lat, nie później niż przed upływem lat pięciu (art. 221 ust 4 WKC w zw. z art. 56 Prawa celnego). W kwestii interpretacji art. 221 ust. 4 WKC wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 27 lipca 2011 r. sygn. akt I GSK 190/10, z 21 stycznia 2014 r. sygn. akt I GSK 908/12, z 21 stycznia 2014 r. sygn. akt I GSK 868/12 i z 21 stycznia 2014 r. sygn. akt I GSK 1244/12.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ulega wątpliwości, że podstawą do zastosowania przez organ celny okresu powiadomienia o kwocie długu celnego po upływie terminu trzech lat określonych w art. 221 ust. 3 WKC, była dokonana przez organ kwalifikacja czynu jako czynu penalizowanego w przepisach karnych. W tej sytuacji, decyzje organu celnego I instancji utrzymane w mocy decyzjami organu II instancji nie były wydane w warunkach przedawnienia. Tak więc zarzut skarżącego zawarty w pkt I a) skargi kasacyjnej jest nieuprawniony.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, to jest art. 121 § 1, art. 122 i art. 123 o.p. w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego oraz naruszenie art. 86 ust. 1 Prawa celnego poprzez wadliwe nadanie przez organy celne mocy dokumentu urzędowego dokumentowi otrzymanemu od organów celnych ChRL stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie.

W związku z kontrolą postimportową skarżącego organ celny poddał weryfikacji fakturę nr [...] z dnia 1 lutego 2011 r. Wniosek o weryfikację faktur organ uzasadnił wątpliwościami dotyczącymi wartości towaru, która była niższa w porównaniu z towarem tego samego rodzaju, zgłaszanym w tym samym czasie przez inne podmioty. Wniosek o weryfikację został przekazany do władz chińskich w ramach współpracy celnej określonej w Umowie między Wspólnotą Europejską a rządem Chińskiej Republiki Ludowej o współpracy i wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych (Dz.Urz. UE L 375 z 23 grudnia 2004 r.). Zgodnie z tą umową organy celne umawiających się stron udzielają sobie wzajemnej pomocy, przekazując informacje służące właściwemu stosowaniu przepisów celnych, zapobieganiu naruszeniom, prowadzeniu dochodzeń oraz zwalczaniu wszelkich działań sprzecznych z przepisami celnymi. Procedura przewidziana umową wskazuje jako strony tego postępowania organy celne, a nie osoby fizyczne, czy prawne, których postępowanie wyjaśniające dotyczy. Zgodnie z art. 1 pkt c i d umowy, ilekroć mowa o "organie wnioskującym", rozumie się przez to właściwy organ celny wyznaczony w tym celu przez jedną z Umawiających się Stron, który występuje z wnioskiem o udzielenie pomocy na podstawie Umowy. Przez "organ otrzymujący wniosek" rozumie się właściwy organ celny wyznaczony w tym celu przez jedną z Umawiających się Stron, który otrzymuje wniosek o udzielenie pomocy na podstawie Umowy. Z tego względu bezzasadny jest zarzut braku udziału strony w tym postępowaniu.

Wynik weryfikacji został przekazany przez Główny Urząd Celny Chińskiej Republiki Ludowej pismem z dnia 21 marca 2014 r. do którego dołączony został wydruk z chińskiej ewidencji urzędowej, dotyczący towaru:

1) objętego konosamentem [...], z którego wynika, że łączna wartość transakcji dla towaru w postaci spodni chłopięcych – 15.768 sztuk, sukienek dziewczęcych – 6480 sztuk, spodni dziewczęcych – 12.960 sztuk, toreb – 8500 sztuk, liczba opakowań 885, waga brutto 11.867 kg, kontener: [...] wynosi 132.464 USD (faktura 062708 z 1 lutego 2011 r.)

Zadeklarowana przez chińskiego eksportera wartość towaru jest więc znacznie wyższa, niż wartość towaru zadeklarowana przez skarżącego w zgłoszeniu celnym (SAD nr [...]) z dnia 18 marca 2011 r. do procedury celnej dopuszczenia do obrotu. Dokumenty uzyskane od władz celnych chińskich w postaci wydruku z ewidencji urzędowej Głównego Urzędu Celnego Chińskiej Republiki Ludowej zostały przetłumaczone z języka chińskiego przez tłumacza przysięgłego. Uzyskano tłumaczenie poświadczone z języka chińskiego dokonane przez tego tłumacza przysięgłego – dokumentu w postaci pisma Głównego Urzędu Celnego Chińskiej Republiki Ludowej z dnia 21 marca 2014 r., o numerze [...], za którym przekazano stronie polskiej wynik stanowiący odpowiedź m.in. na wniosek polskich władz celnych. Bezpodstawne jest więc twierdzenie skarżącego, że "organy celne dokonały ustaleń rzekomej ceny transakcyjnej zadeklarowanych towarów na bliżej nieokreślonym dokumencie wystawionym przez organy Chińskiej Republiki Ludowej bez poczynienia jakichkolwiek ustaleń dotyczących procedury jego wystawienia". Należy zgodzić się z Sądem I instancji aprobującym stanowisko organów celnych, że organ celny nie miał podstaw nie przyjąć, jako dowodu w postępowaniu, dokumentów otrzymanych od Głównego Urzędu Ceł Chińskiej Republiki Ludowej w ramach ww. Umowy. Umowa nie przewiduje jakiegokolwiek trybu weryfikacji przekazanych informacji, wręcz przeciwnie wskazuje, że informacje lub dokumenty uzyskane zgodnie z Umową mogą być wykorzystane w charakterze dowodów w postępowaniu administracyjnym wszczętym w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów celnych (art. 17 ust. 3 Umowy). Postępowanie weryfikacyjne, które jest postępowaniem sprawdzającym, kontrolnym, odmiennym w charakterze niż postępowanie celne w sprawie ustalenia wartości celnej, kończy się przekazaniem organom celnym państwa importującego informacji, czy wynik weryfikacji jest pozytywny czy negatywny. Z umowy o współpracy nie wynika obowiązek chińskich władz celnych przeprowadzenia procesu ustalania wartości towarów eksportowanych, lecz przekazania informacji, które co do zasady, znajdują się w posiadaniu organu będącego adresatem wniosku o pomoc. Na etapie postępowania weryfikacyjnego nie mają zastosowania przepisy WKC i RWWKC. Weryfikacja przeprowadzona była bowiem na podstawie umowy międzynarodowej, a nie na podstawie przepisów celnych UE. W postępowaniu dowodowym, co wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący i jego pełnomocnik byli powiadomieni o zebranym materiale dowodowym, mieli możliwość odniesienia się do tego materiału, w tym dokumentów przekazanych przez Urząd Celny Chińskiej Republiki Ludowej. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organy zebrały w sprawie materiał dowodowy w stopniu wystarczającym do wydania decyzji i materiał ten potwierdza zasadność wydanych rozstrzygnięć. Ocena materiału dowodowego mieści się w granicach swobodnej oceny i nie można jej postawić zarzutu dowolności. Fakt, że organy celne ustaliły wartość transakcyjną towaru w oparciu o informację uzyskaną od organów celnych ChRL i dowód ten uznały za wiarygodny nie budzi żadnych wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślić należy, że chińskie organy celne podały tę wartość prawidłowo identyfikując towar po numerze konosamentu, dacie wywozu, ilości sztuk, ilości opakowań, wadze i numerze kontenera. Okoliczność, że ocena materiału dowodowego jest odmienna od tej, jakiej oczekiwałby skarżący kasacyjnie nie świadczy o wadliwym zaaprobowaniu przez WSA w Krakowie naruszenia przez organy

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 13, art. 41 ust. 1 oraz art. 146a ustawy o podatku od towarów i usług w zw. z art. 29 ust. 1, art. 30-32 WKC, art. 181a RWKC oraz art. 23 ust. 3 ustawy – Prawo celne z 19 marca 2004 r., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie, prowadzące do przyjęcia wyższego niż zapłacony przez skarżącego podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym wskazać należy, że podstawową metodą ustalania wartości celnej towaru jest metoda wartości transakcyjnej. Zastosowanie innych metod wchodzi w grę wtedy, gdy nie jest możliwe oparcie obliczeń na metodzie podstawowej zgodnie z treścią art. 29 WKC. Ponieważ organy celne przyjęły cenę potwierdzoną przez urząd celny eksportu towaru jako cenę faktycznie należną, a więc za cenę transakcyjną w rozumieniu art. 29 ust. 1 WKC, brak było podstaw do stosowania trybu określonego w art. 181a RWWKC. W sprawie nie znalazły zastosowania art. 30-32 WKC bowiem wartość celna towaru została określona na podstawie art. 29 WKC. Konsekwencją wydania przez organy celne decyzji dotyczącej kwoty długu celnego w wysokości 39.364 zł (faktura 062708 z dnia 1 lutego 2011 r.) wynikającej z dokumentu celnego ([...]), podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu, z uwzględnieniem ustalonej wartości celnej ww. towarów w wysokości: 122.672 zł (torby poliestrowe), 52.371 zł (sukienki dziewczęce), 113.782 zł (spodnie chłopięce), 93.519 zł (spodnie dziewczęce).

Decyzja wydana w tej sprawie nie określa wysokości podatku od towarów i usług, stąd zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowe.

Pełnomocnik skarżącego zawarł także w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 23 ust. 3 Prawa celnego, nie wskazał natomiast na czym naruszenie to miałoby polegać. Ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie stosowały tego przepisu, zatem nie mogły go naruszyć.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny zasądził na rzecz organu od strony skarżącej kasacyjnie koszty postępowania kasacyjnego obejmujące wynagrodzenie radcy prawnego – stosownie do art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 5 i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 184).