Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 972/90
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1991-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: ze zm.
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 28
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: W postępowaniu administracyjnym, w którym stosowane są materialnoprawne przepisy prawa budowlanego, autorzy projektów architektonicznych obiektów budowlanych nie mają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kpa nie tylko w postępowaniu dotyczącym obiektu dobudowanego do obiektu objętego ich projektem, ale również w postępowaniu dotyczącym bezpośrednio projektowanych przez nich obiektów.

TEZY

W postępowaniu administracyjnym, w którym stosowane są materialnoprawne przepisy prawa budowlanego, autorzy projektów architektonicznych obiektów budowlanych nie mają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kpa nie tylko w postępowaniu dotyczącym obiektu dobudowanego do obiektu objętego ich projektem, ale również w postępowaniu dotyczącym bezpośrednio projektowanych przez nich obiektów.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Marii i Jerzego Ch. na decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 4 czerwca 1990 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę pawilonu handlowo-usługowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 września 1989 r. Architekt Dzielnicowy w K. udzielił Jerzemu Cz. pozwolenia na budowę pawilonu handlowo-usługowego na działce położonej w K. przy ul. Dz. nr 53.

Po rozpoznaniu wniosku Marii i Jerzego małżonków Ch. Dyrektor Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miasta K. decyzją z dnia 2 lutego 1990 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, przy czym w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że Maria i Jerzy małżonkowie Ch. nie są stronami postępowania w tej sprawie w rozumieniu art. 28 Kpa. Przepisy prawa budowlanego nie nakładają na organy obowiązku dokonywania uzgodnień w zakresie praw autorskich z projektantami obiektów budowlanych, jeśli mają być one rozbudowane lub przebudowane albo jeśli do obiektów tych mają być dobudowane inne obiekty budowlane. Do respektowania praw autorskich do projektu obiektu budowlanego zobowiązany jest właściciel lub zarządca tego obiektu.

Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania Marii i Jerzego małżonków Ch., decyzją z dnia 4 czerwca 1990 r. nr UA/PI-053/-K-191/90 utrzymał w mocy decyzją organu stopnia wojewódzkiego. Zdaniem Ministra, roszczenia małżonków Ch., dotyczące praw autorskich, mają charakter cywilnoprawny i mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. W sprawie nie występują przyczyny uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 par. 1 Kpa.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Maria i Jerzy małżonkowie Ch. stwierdzają, że ich wystąpienie wynikało nie tylko z naruszenia prawa autorskiego, ale także i przede wszystkim z zagrożenia "interesu społecznego i społecznego prawa do życia w ładzie przestrzennym". Zdaniem skarżących, zlokalizowanie punktu kserograficznego stanowi "wyraźny dysonans" w stosunku do zaprojektowanej przez nich bryły przyległego budynku, wybudowanego wcześniej, co jest równoznaczne z naruszeniem art. 4 prawa budowlanego. Przy projektowaniu budynku punktu kserograficznego nie zapewniono właściwego układu funkcjonalnego zarówno samej przybudówki, jak i obydwu obiektów łącznie, co narusza art. 5 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego. Nastąpiło także przekroczenie określonych linii zabudowy, szczególnie od ul. K. Utrudni to pieszym korzystanie z chodnika na ruchliwej ulicy i może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.

W odpowiedzi na skargę zawarty jest wniosek o oddalenie lub odrzucenie skargi oraz stwierdzenie, że nie występują przyczyny uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji. Podkreślono, że wpływ spornego obiektu na wygląd sąsiedniego budynku jest niewielki. Nie jest słuszny zarzut naruszenia właściwego układu funkcjonalnego i przekroczenia wymaganej odległości od dróg i ulic.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Decydujące znaczenie dla wydania orzeczenia ma ustalenie, czy skarżący mają w tej sprawie przymiot stron postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa. Według tego przepisu decydującym kryterium uznania określonego podmiotu za stronę jest występowanie albo interesu prawnego, albo obowiązku prawnego. O tym zaś, czy interes lub obowiązek mają charakter prawny, czy tylko faktyczny, przesądza z kolei treść przepisów prawa materialnego. Chodzi przy tym o takie przepisy prawa materialnego, z których dla konkretnego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu administracyjnym.

Skarżący wywodzą swoje uprawnienia do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę pawilonu handlowo-usługowego z tego, że sporządzili projekt architektoniczny budynku, do którego przylega ten pawilon. Według twierdzeń skarżących, wzniesienie wspomnianego pawilonu narusza ich prawa autorskie wynikające z tego projektu.

Nie wnikając w to, jaka jest regulacja prawa autorskiego i jakie uprawnienia dla autorów projektu architektonicznego wynikają z tego prawa, należy stwierdzić, że kwestie z tym związane pozostają poza sferą objętą unormowaniem prawa budowlanego /ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane - Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./. Dlatego w postępowaniu administracyjnym, w którym stosowane są materialnoprawne przepisy prawa budowlanego, autorzy projektów architektonicznych obiektów budowlanych nie mają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Dotyczy to w szczególności postępowania w sprawie pozwolenia na budowę /art. 28 i nast. prawa budowlanego/ łącznie z postępowaniem o stwierdzenie nieważności decyzji zawierającej takie pozwolenie.

Skarżący nie mają żadnych uprawnień do kwestionowania legalności pozwolenia na budowę spornego pawilonu tylko dlatego, że sporządzili projekt budynku, do którego pawilon ten został dobudowany.

Przepisy prawa budowlanego nie dają autorom projektów architektonicznych uprawnień do udziału w postępowaniu administracyjnym, w którym te przepisy są stosowane, autorzy więc wspomnianych projektów nie są stronami postępowania nie tylko w postępowaniu dotyczącym bezpośrednio obiektu budowlanego dobudowanego do obiektu objętego ich projektem /co ma miejsce w niniejszej sprawie/, ale również w postępowaniu dotyczącym bezpośrednio projektowanych przez nich obiektów. Z tego względu również w postępowaniu dotyczącym na przykład przebudowy lub rozbudowy określonego obiektu budowlanego autor projektu architektonicznego tego obiektu nie jest stroną postępowania.

Skoro skarżący nie mają przymiotu strony, ich skarga na podstawie art. 207 par. 5 Kpa podlega oddaleniu. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem brak przymiotu strony, a więc uprawnienia do złożenia skargi /art. 197 pkt. 1 Kpa/, jest przesłanką materialnoprawną i dlatego powoduje oddalenie skargi, a nie jej odrzucenie.

Oddalenie skargi z powodu braku po stronie skarżących przymiotu stron powoduje, że bezprzedmiotowa staje się ocena ich zarzutu co do naruszenia - w wyniku wydania pozwolenia na budowę spornego pawilonu - art. 4 prawa budowlanego.