Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 467/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 maja 2022 r. nr KO.481.9.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 5 października 2022 r., nr KO.481.9.2022, wydaną na podstawie art. 158 § 1 i art. 157 § 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, po rozpatrzeniu wniosku M.L., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Radomszczańskiego z 8 grudnia 2021 r., znak: PJ.5430.1410.2021.PI cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, C, BE, CE.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniosło, że decyzją z 8 grudnia 2021 r. Starosta Radomszczański cofnął M.L. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, C, BE, CE. Powodem wydania decyzji był fakt otrzymania przez organ orzeczenia lekarskiego nr [...] z 22 września 2021 r. [...] stwierdzającego istnienie u M.L. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B, C, BE, CE. W piśmie z 1 grudnia 2021 r. ośrodek wyjaśnił, że brak było możliwości uwzględnienia wniosku odwoławczego kierowcy z uwagi na przekroczony termin do jego wniesienia. Od wskazanej decyzji skarżący nie wniósł odwołania, zatem stała się ona ostateczna.

10 marca 2022 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji Starosty Radomszczańskiego.

Skarżący zarzucił, że decyzja z 8 grudnia 2021 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Decyzję tę oparto na badaniu lekarskim z 22 września 2021 r. przeprowadzonym w trybie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.). Przeprowadzenie badania w tym trybie wymagałoby jednak wniosku osoby poddanej badaniu lub skierowania. Nie było ani wniosku, ani skierowania. Badanie przeprowadzono na podstawie decyzji Starosty Radomszczańskiego z 30 marca 2021 r. o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, wydanej na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Starosta Radomszczański nie mógł jednak w tym trybie wydać decyzji sugerującej istnienie przeciwwskazań zdrowotnych. W art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami mowa jest wyłącznie o decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie. Decyzja taka powoduje wszczęcie trybu sprawdzenia zdrowia kierowcy, odrębnego od trybu z art. 75 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Dodatkowo, wobec stwierdzenia kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, należy wydać decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne i kurs reedukacyjny. W art. 99 ustawy o kierujących pojazdami uregulowano własny tryb przeprowadzania badania kierowcy, w sytuacji stwierdzenia kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Zupełnie inny tryb badania zawarty jest w art. 75 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Może być wszczęty on na wniosek zainteresowanego lub wskutek skierowania zawierającego sugestię, że chodzi o sprawdzenie istnienia lub brak przeciwwskazań zdrowotnych. Nie wydaje się jednak wtedy decyzji administracyjnej o skierowaniu. Sugestii takiej nie można natomiast zamieszczać w przypadku badania w trybie art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Jak wynika z orzeczenia lekarskiego z 22 września 2021 r., na którym oparto decyzję z 8 grudnia 2021 r., przeprowadzono to badanie w trybie art. 75 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, a nie w trybie art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Ten tryb wymagał jednak skierowania, a nie decyzji. Skoro więc z orzeczenia z 22 września 2021 r. wynika, że przeprowadzono je w innym trybie niż wynikający z decyzji z 30 marca 2021 r., to orzeczenie to nie mogło stanowić podstawy do cofnięcia uprawnień. Opierając decyzję o cofnięciu uprawnień na badaniu lekarskim przeprowadzonym w trybie innym niż wynikający z aktu będącego podstawą prawną badania, rażąco naruszono prawo.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznając, że decyzji z 8 grudnia 2021 r. nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa, o którym mowa wart. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podniosło, że w przepisie tym nie chodzi o jakiekolwiek naruszenie prawa, lecz o rażące naruszenie prawa. Decyzją z 8 grudnia 2021 r. Starosta Radomszczański cofnął M.L. uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B, C, BE, CE, ponieważ stwierdził na podstawie orzeczenia lekarskiego z 22 września 2021 r. istnienie u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Do wydania decyzji był zobowiązany mocą art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami skarżący został skierowany decyzją z 30 marca 2021 r., nr PJ.5430.332.2021.PI, gdyż 1 lipca 2020 r. w miejscowości D. kierował pojazdem będąc w stanie nietrzeźwości. Stosownie do tego przepisu w brzmieniu obowiązującym do 5 grudnia 2021 r. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Z kolei zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1, zgodnie z art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami przeprowadza się na podstawie skierowania w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 4, 5 i 7. Stan zdrowia kierującego pojazdem jest bez znaczenia dla organu w kontekście zaistnienia przesłanek do skierowania kierowcy na badania lekarskie na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Istotne jest jedynie to, czy kierowca dopuścił się kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Badanie lekarskie zostało więc przeprowadzone na skutek skierowania w formie decyzji we właściwym trybie. Decyzja została doręczona skarżącemu 1 kwietnia 2021 r. i nie była skarżona. Stała się więc decyzją ostateczną, wywołującą określone skutki prawne. Decyzja kierująca skarżącego na badania lekarskie zapadła w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy prawa. W dacie jej wydania istniała więc podstawa materialnoprawna do wydania decyzji kierującej na takie badania po stwierdzeniu, że dana osoba kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości. 5 grudnia 2021 r. (oceniania decyzja została wydana 8 grudnia 2021 r.) zmianie uległy przepisy dotyczące trybu poddawania się badaniom lekarskim osób kierujących pojazdami w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Mocą ustawy z dnia 14 października 2021 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1997) zrezygnowano ze skierowań na badania lekarskie w formie decyzji administracyjnej. Zmiana przepisów z dniem 5 grudnia 2021 r. nie ma jednak wpływu na ocenę weryfikowanej decyzji. Orzeczenie lekarskie z 22 września 2021 r., wydane na podstawie obowiązujących wówczas przepisów prawa, wskazuje na istnienie u M.L. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W niniejszej sprawie ocenie podlega decyzja cofająca wnioskodawcy uprawnienia, a nie decyzja kierująca go na badania lekarskie, która jak już wyżej wspomniano, ma status decyzji ostatecznej. Skoro zatem organ stwierdza na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, jest zobowiązany do cofnięcia kierowcy uprawnień. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami nie był nowelizowany. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z 8 grudnia 2021 r., bowiem została wydana zgodnie z obowiązujących porządkiem prawnym. W konsekwencji nie doszło do zrealizowania przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.L. wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej mimo wydania jej z rażącym naruszeniem prawa polegającym na oparciu tejże decyzji na badaniu lekarskim przeprowadzonym w trybie art. 75 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami mimo braku skierowania lub wniosku zainteresowanego.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzję z 8 grudnia 2021 r. oparto na badaniu lekarskim z 22 września 2021 r. przeprowadzonym w trybie art. 75 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Przeprowadzenie badania w tym trybie wymagałoby jednak wniosku osoby poddanej badaniu lub skierowania. Nie było ani wniosku, ani skierowania. Badanie przeprowadzono na podstawie decyzji Starosty Radomszczańskiego z 30 marca 2021 r. o skierowaniu na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wydanej na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Starosta nie mógł jednak w tym trybie wydać decyzji sugerującej istnienie przeciwwskazań zdrowotnych. W art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami mowa jest wyłącznie o decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie. Decyzja taka powoduje wszczęcie trybu sprawdzenia zdrowia kierowcy odrębnego od trybu z art. 75 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Skoro więc z orzeczenia z 22 września 2021 r. wynika, że przeprowadzono je w innym trybie niż wynikający z decyzji z 30 marca 2021 r., to orzeczenie to nie mogło stanowić podstawy do cofnięcia uprawnień. Opierając decyzję o cofnięciu uprawnień na badaniu lekarskim przeprowadzonym w trybie innym niż wynikający z aktu będącego podstawą prawna badania, rażąco naruszono prawo.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), zwanej dalej "ustawą o COVID-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie, m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego (por. uchwałę NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Rozpoznanie niniejszej sprawy jest konieczne. Jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W wykonaniu zarządzenia z 3 sierpnia 2022 r. o rozprawie zdalnej poinformowano pełnomocnika skarżącego o tym, że sąd przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zwrócono się także do pełnomocnika skarżącego o udzielenie informacji, czy posiada możliwości techniczne uczestnictwa w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji informując, że uczestnictwo w rozprawie zdalnej wymaga wskazania sądowi w terminie 7 dni adresu elektronicznego na platformie ePUAP zgodnie z art. 74a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." (zawiadomienie o rozprawie zdalnej, zwrotne potwierdzenie odbioru k. 14-16).

W związku z brakiem oświadczenia skarżącego co do możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej zarządzeniem z 26 sierpnia 2022 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym pełnomocnik skarżącego i organ administracji zostali zawiadomieni (zawiadomienia, zwrotne potwierdzenie odbioru, UPP – Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia k. 18-21).

Nie ulega zatem wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Z możliwości tej strony nie skorzystały.

Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa.

Na wstępie zaznaczyć należy, że zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu wszczętym na skutek żądania skarżącego stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty Radomszczańskiego z 8 grudnia 2021 r.

Wskazaną decyzją z 8 grudnia 2021 r. Starosta Radomszczański na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami cofnął skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, C, BE, CE.

Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji przyczyną jej wydania było stwierdzenie w ostatecznym orzeczeniu lekarskim [...] z 22 września 2021 r. istnienia u skarżącego przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B, C, BE, CE.

We wniosku o stwierdzenie nieważności skarżący wskazał, że decyzja z 8 grudnia 2021 r. została oparta na badaniu lekarskim z 22 września 2021 r. przeprowadzonym w trybie art. 75 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Zdaniem skarżącego przeprowadzenie badania w tym trybie wymagałoby jednak wniosku osoby poddanej badaniu lub skierowania. Nie było ani wniosku, ani skierowania. Badanie przeprowadzono na podstawie decyzji z 30 marca 2021 r. o skierowaniu na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wydanej na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Starosta nie mógł w tym trybie wydać decyzji sugerującej istnienie przeciwskazań zdrowotnych. W art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami mowa jest wyłącznie o decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie. Decyzja taka powoduje wszczęcie trybu sprawdzenia zdrowia kierowcy odrębnego od trybu z art. 75 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Według skarżącego, wobec stwierdzenia kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości należy wydać decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne i kurs reedukacyjny. W art. 99 ustawy o kierujących pojazdami uregulowano własny tryb przeprowadzania badania kierowcy w sytuacji stwierdzenia kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Zupełnie inny tryb badania jest w art. 75 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Skoro z orzeczenia z 22 września 2021 r. wynika, że przeprowadzono je w innym trybie niż wynikający z decyzji z 30 marca 2021 r., to orzeczenie to nie mogło stanowić podstawy do cofnięcia uprawnień. Opierając decyzję o cofnięciu uprawnień na badaniu lekarskim przeprowadzonym w innym trybie niż wynikający z aktu będącego podstawą prawną badania rażąco naruszono prawo.

Wobec tego wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej decyzji jest jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej i stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 k.p.a.

W postępowaniu tym, mającym charakter samodzielny i odrębny w stosunku do postępowania zwykłego, organ nadzoru nie rozpatruje sprawy tak, jak w postępowaniu zwykłym, ale w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Rozpatrzenie tego rodzaju sprawy nie może polegać na ponownym przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyroki NSA: z 29 lipca 1999 r., IV SA 1381/97; z 8 lipca 1999 r., IV SA 970/97; z 24 czerwca 2021 r., I OSK 2766/20; 15 lipca 2021 r., III OSK 1310/21). Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja jest obarczona jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ orzekający o nieważności nie może zatem rozpatrywać sprawy co do jej istoty (por. wyroki NSA: z 28 grudnia 2000 r., II SA/Gd 542/99; z 6 stycznia 1994 r., SA/Gd 2026/93, OSS 1994, nr 2, poz. 70; z 21 sierpnia 1998 r., IV SA 1684/97; z 6 września 1999 r., IV SA 787/98; z 21 czerwca 1999 r., IV SA 1944/98; z 21 czerwca 1999 r., IV SA 935/96; wyrok SN z 7 marca 1996 r., III ARN 70/95, OSNAPiUS 1996, nr 18, poz. 258). Tym bardziej organ nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, w jej całokształcie w zakresie różnych wątków z nią związanych (por. wyroki NSA: z 17 kwietnia 2013 r., I GSK 123/12; z 16 maja 2104 r., II OSK 2992/12), czego wydaje się oczekiwać skarżący. Poza sporem jest, że skarżący brał udział w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z 8 grudnia 2021 r., której stwierdzenia nieważności obecnie się domaga. 14 grudnia 2021 r. decyzję tę doręczono skarżącemu i mógł on skorzystać z możliwości jej zaskarżenia w postępowaniu zwykłym. Z możliwości tej jednak nie skorzystał. Skarżący nie skorzystał również z możliwości zaskarżenia ostatecznej decyzji z 30 marca 2021 r. o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, którą mu doręczono 22 marca 2021 r. Orzeczenie lekarskie z 22 września 2021 r. stwierdzające istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami także jest ostateczne.

W związku z tym, że skarżący podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji upatruje w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa, wskazać należy, że zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu tego przepisu decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2016 r., II OSK 2928/14). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa (por. wyrok NSA z 15 lipca 2021 r., III OSK 1310/21). Przy rażącym naruszeniu prawa nie chodzi o każde wadliwie zastosowanie prawa, ale o jego naruszenie w stopniu najwyższym z możliwych, którego ciężar gatunkowy jest tak szczególnie duży, że wyklucza możliwość dalszego funkcjonowania decyzji w porządku prawnym. Wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to przede wszystkim wady o charakterze materialnoprawnym. Wadliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego i oceny materiału dowodowego z reguły mogą być usuwane jedynie w drodze kontroli instancyjnej, a nie w trybie nadzwyczajnym w ramach przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ocena materiału dowodowego, oparta na zasadzie swobodnej oceny dowodów, nie stanowi bowiem naruszenia prawa, które można zaliczyć do kwalifikowanego. Zauważyć jednak trzeba, że w orzecznictwie wskazuje się, że przyczyną stwierdzenia nieważności może być również wyjątkowo naruszenie szczególnie istotnych przepisów procesowych, jednak tylko w sytuacji, gdy naruszenie przepisów procesowych ma charakter rażący i pozostaje w związku przyczynowym z ostatecznym rozstrzygnięciem. Innymi słowy, naruszenie przepisów proceduralnych, nawet rażące, może doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji tylko w sytuacji, gdy dane uchybienie proceduralne w sposób nie budzący wątpliwości rzutowało na treść decyzji kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym (por. wyroki NSA: z 20 maja 2016 r., I OSK 2321/15; z 11 marca 2016 r., I OSK 1336/14). Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 15 lipca 2021 r., III OSK 1310/21). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest także pogląd, że błędne powołanie podstawy prawnej decyzji w okolicznościach, gdy podstawa taka istnieje w przepisach prawa, a ponadto przesłanki do jej zastosowania zostały spełnione, nie może być uznane za istotne naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tym bardziej powołanie błędnej podstawy prawnej w decyzji administracyjnej nie może być utożsamiane z wydaniem decyzji bez podstawy prawnej, a więc w warunkach przewidzianych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W tego rodzaju sytuacji można mówić o wadzie formalnej decyzji polegającej na niezgodności jej brzmienia z wymogiem określonym w art. 107 § 1 k.p.a., co nie może prowadzić automatycznie do uchylenia decyzji. Istotne znaczenie ma to, czy rzeczywiście podstawa prawna decyzji istniała (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. M. Wierzbowskiego, A. Wiktorowskiej, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 563-564, s. 889-891 i powołane tam orzeczenia NSAiWSA; wyrok NSA z 14 marca 2013 r., II OSK 2179/11).

Istotne znaczenie ma zatem to, czy rzeczywiście podstawa prawna decyzji istniała, a w rozpoznawanej sprawie podstawą prawną decyzji z 8 grudnia 2021 r. był art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Przepis ten stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania wydawana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia przez uprawnionego lekarza w orzeczeniu lekarskim istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi przez osobę, która takiemu badaniu została poddana, właściwy miejscowo organ administracji jest bezwzględnie zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie cofnięcia tej osobie posiadanych przez nią uprawnień do kierowania pojazdami (por. np. wyroki NSA z 23 marca 2017 r., I OSK 2195/16; z 21 stycznia 2020 r., I OSK 1883/18; z 18 maja 2020 r., I OSK 786/19; z 6 lipca 2020 r., I OSK 3042/19; z 21 stycznia 2020 r., I OSK 1883/18; z 18 marca 2021 r., II GSK 40/21).

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest też stanowisko, że orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji przez organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają podstaw do kwestionowania okoliczności objętych tymi orzeczeniami (por. np. wyroki NSA z 16 października 2013 r., I OSK 952/12; z 22 czerwca 2009 r., I OSK 840/08; z 17 marca 2005 r., I OSK 1273/04; z 6 lipca 2020 r., I OSK 3042/19). Zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego możliwe jest jedynie przy zastosowaniu procedury określonej w art. 79 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81.

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarżący nie złożył wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w związku z orzeczeniem lekarskim z 22 września 2021 r., którym stwierdzono istnienie w odniesieniu do jego osoby przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E. Orzeczenie to zawierało prawidłowe pouczenie co do możliwości złożenia przez osobę badaną w podanym terminie i trybie, wniosku o przeprowadzenie ponownego badania. W związku z powyższym orzeczenie lekarskie stało się ostateczne, pozostając w obrocie prawnym i tym samym wiążąc organ administracji w postępowaniu w sprawie cofnięcia uprawnień. W tej sytuacji, jak to wskazano wyżej, organ związany treścią tego ostatecznego orzeczenia miał nie tylko prawo, lecz i bezwzględny obowiązek wydać decyzję o treści określonej w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami.

Dodać należy, że w podstawie prawnej orzeczenia lekarskiego z 22 września 2021 r. powołano art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, który to przepis w dacie jego wydania stanowił, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. W takim przypadku badanie lekarskie przeprowadza się na podstawie skierowania (art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami). W rozpoznawanej sprawie skierowanie takie stanowiła ostateczna decyzja Starosty Radomszczańskiego z 30 marca 2021 r. o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z 30 marca 2021 r., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. W związku z tym wyjaśnić należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami ma tzw. charakter związany. Oznacza to, że jej wydanie, gdy dana osoba kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, nie zależy od uznania organu administracji publicznej, który w sytuacji zaistnienia ustawowych przesłanek ma obowiązek wydania decyzji o treści określonej przepisami prawa. Przepis ten nie upoważnia organu do badania żadnych innych przesłanek skierowania kierowcy na badanie lekarskie niż sam fakt kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Nie mają więc znaczenia żadne dodatkowe okoliczności, w jakich doszło do zdarzenia, takie jak stopień nietrzeźwości, dotychczasowe zachowanie kierowcy na drodze czy stan jego zdrowia fizycznego i psychicznego, jak również to, czy dana osoba ma w chwili kierowania na badania faktyczną lub prawną możliwość prowadzenia pojazdów. W razie stwierdzenia, że dana osoba prowadziła pojazd w stanie nietrzeźwości, starosta ma obowiązek wydania decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami (por. wyrok NSA z 22 marca 2022 r., II GSK 102/22). W rozpoznawanej sprawie prawomocnym wyrokiem z 27 listopada 2020 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w R. uznał skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 178a § 1 k.k. polegającego na tym, że 1 lipca 2020 r. około godz. 14:20 w miejscowości D. 2 gmina K. będąc w stanie nietrzeźwości w stężeniu 1,35 mg/I alkoholu w wydychanym powietrzu w ruchu lądowym jechał jako kierujący samochodem osobowym marki VW Transporter T5 o nr rej. [...]. Przesłanie przez Sąd Rejonowy w R. odpisu prawomocnego powyższego wyroku obligowało zatem Starostę Radomszczańskiego do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, zasadnie zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja z 8 grudnia 2021 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący nie wykazał, że badana w trybie nadzoru ostateczna decyzja dotknięta była wadą kwalifikowaną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę.

d.j.