Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 943/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie : WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) WSA Agnieszka Nawara- Dubiel Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi Z.R. , A.R. i M.M. na decyzję Wojewody [....] z dnia 29 czerwca 2016 r. nr [....] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Wojewoda [....] decyzją z dnia 29 czerwca 2016 r. (znak: [....] ), na podstawie:

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako: k.p.a.) oraz

- art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 z późn. zm., dalej jako: u.g.n.),

po rozpatrzeniu odwołania Z.R. , A.R. i M.M. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 1 października 2015 r. nr [....] , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia 2 listopada 1999 r. Z.R. , A.R. i M.M. wystąpiły z wnioskiem o zwrot nieruchomości oznaczonej jako [....] , obr. [....], jedn. ewid. [....] m. K. , objętej k.w. nr [....] .

Pani M.R. zmieniła nazwisko na "[....] ", co potwierdza odpis skrócony aktu małżeństwa nr [....] z dnia 24.03.2014 r. wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w K.

Zgodnie z planem podziału [....] z dnia 04.10.1996 r. działka nr [....] podzieliła się na działki nr [....] o po w. 0,0046 ha i nr [....] o pow. 0,0102 ha obr. [....] jed. ewid. N.

Ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. znak: [....] z dnia 15.04.1996 r. orzeczono o zwrocie działek nr [....] i nr [....] na rzecz Pani J.K.

Art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż w sprawach zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia 18.11.2010 r. Prezydent Miasta K. zwrócił się z prośbą do Wojewody [....] o wyznaczenie innego organu do załatwienia sprawy zwrotu działki nr [....] o pow. 0,0301 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. z uwagi na cyt. wyżej przepis art. 142 ust. 2 ugn.

Postanowieniem znak: [....] z dnia 13.12.2010 r. Wojewoda [....] wyznaczył Starostę K. do załatwienia sprawy zwrotu w/w nieruchomości.

Zatem przed Prezydentem Miasta K. prowadzone jest postępowanie odnośnie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K.

Decyzją z dnia 1 października 2015 r., nr [....], Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako dz. nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] m. K. , objętej księgą wieczystą nr [....] , na rzecz Z.R. , A.G. i M.M.

Odwołanie od ww. decyzji złożyły Z.R. , A.G. i M.M. , zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 136 ust. 3 u.g.n. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że następcy prawni poprzedniego właściciela, którzy nabyli wywłaszczoną nieruchomość działając w zaufaniu do treści księgi wieczystej objętej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych nie mają legitymacji do żądania zwrotu (wydania) nieruchomości, w sytuacji gdy nabywcy działali w dobrej wierze, a zawarta umowa sprzedaży była ważna, co ma ten skutek, że wszystkie prawa do nieruchomości skutecznie przeszły na nabywców,

2) art. 3 i 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przez ich niezastosowanie, a co za tym idzie pominięcie, że wnioskodawcy nabyli nieruchomość odpłatnie w zaufaniu do treści księgi wieczystej w związku z czym chronieni byli rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, co ma ten skutek, iż skutecznie nabyli prawo własności przedmiotowej nieruchomości,

3) art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez dokonanie błędnych i niepełnych ustaleń faktycznych w sprawie, a w szczególności przyjęcie, że osobami uprawnionymi do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości są spadkobiercy [....] , w sytuacji gdy J. z [....] skutecznie zbyła swoje prawo do nieruchomości na rzecz wnioskodawców, a co za tym idzie zwrot nieruchomości spadkobiercom J.K. pozbawiony byłby jakichkolwiek podstaw i godziłby zarówno w zasadę ochrony praw nabytych jak również w konstytucyjną zasadę państwa prawa oraz, że dz. [....] obr. [....] [....] nie wchodzi w skład parcel katastralnych nabytych przez skarżące.

Wojewoda [....] , rozpatrując odwołanie oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie uznał, że zakwestionowana decyzja jest prawidłowa.

Organ odwoławczy, powołując się na treść art. 28 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 u.g.n., wskazał, że w razie śmierci poprzedniego właściciela, jedynymi uprawnionymi osobami do wystąpienia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości są jego spadkobiercy, a w związku z tym legitymację procesową w sprawie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości posiadają poprzedni właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy lub też osoby, które nabyły spadek lub udział w spadku po poprzednim właścicielu wywłaszczonej nieruchomości.

Organ II instancji podkreślił przy tym, że kwestią podlegającą weryfikacji organu w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w pierwszej kolejności jest ocena faktu czy złożony wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości pochodzi od poprzedniego (-nich) właściciela (-li), bądź spadkobierców takich osób, a zatem czy wnioskodawcom przysługuje legitymacja procesowa w takim postępowaniu, tj. ustalenie spełnienia pierwszej z materialnoprawnych przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Organ odwoławczy podał, że z akt sprawy wynika, iż orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 27 grudnia 1952 r., nr [....] , wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa parcele l. kat. [....] i l. [....] (z których powstała będąca przedmiotem niniejszego postępowania dz. nr [....] ), b. gm. kat. [....] z przeznaczeniem dla realizacji narodowych planów gospodarczych, zaś prawo własności przedmiotowych parcel w dniu wywłaszczenia przysługiwało [....] .

Organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 6 maja 2014 r. organ I instancji zwrócił się do wnioskodawczyń o uzupełnienie złożonego wniosku poprzez wykazanie za pomocą stosownych dokumentów posiadania interesu prawnego w tym postępowaniu oraz dołączenie oświadczeń woli wszystkich spadkobierców poprzedniego właściciela o przyłączeniu się do wniosku o zwrot, czego też nie uczyniły.

Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego, Prezydent Miasta K. prawidłowo uznał, że z uwagi na treść art. 136 ust. 3 u.g.n., z którego wynika, że tylko poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej oraz wobec niewykazania przez wnioskodawczynie swojej legitymacji w przedmiotowym postępowaniu, zasadnym było orzeczenie o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Ponadto, odnosząc się do twierdzeń skarżących, stosownie do których na podstawie umowy sprzedaży z dnia 29 stycznia 1993 r. zawartej w formie aktu notarialnego Rep. [....] nabyły od J.K. własność nieruchomości oznaczonej jako parcele l. kat. [....][....][....] oraz w związku z tym, że – jak wskazują – nabyły przedmiotową nieruchomość odpłatnie od osoby uprawnionej według treści księgi wieczystej przez co chroniła je rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 3 i 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), w następstwie czego doszło do skutecznego przejścia prawa własności przedmiotowej nieruchomości, organ odwoławczy podkreślił, że jak ustalił organ I instancji wykazem zmian parcel z dnia 26 listopada 1969 r. nr [....] , parcela l. kat. [....] podzieliła się na parcele l. kat. [....] i [....] , zaś parcela l. kat. [....] podzieliła się na parcele l. kat. [....] i [....] . Z kolei wykazem zmian parcel (równoważników) nr [....] z dnia 14 maja 1991 r. parcele l. kat. [....] oraz l. kat. [....] b. gm. kat. [....] utworzyły m.in. dz. nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] m. K. , a następnie wykazem zmian nr [....] z dnia 4 października 1996 r., dz. nr [....] podzieliła się m.in. na dz. [....] , która zgodnie z wpisem w księdze wieczystej nr [....] stanowi własność Skarbu Państwa.

Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego, będąca przedmiotem niniejszego postępowania dz. nr [....], utworzona z parcel l. kat. [....] i l. kat. [....], nie odpowiada żadnej z działek nabytych ww. aktem notarialnym z dnia 29 stycznia 1993 r. przez Z.R. , A.R. i M.M. , bowiem objęte tą umową parcele l. kat. [....] i l. kat. [....] weszły w skład dz. nr [....] – jak wynika z akt sprawy – zwróconej na rzecz J.K. ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 15 kwietnia 1996 r. nr [....] .

Skargę na ww. decyzję wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżące – Z.,R. , A.R. i M.M. , domagając się uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. , a nadto zwrotu kosztów postępowania.

Skarżące powtórzyły w treści skargi zarzuty podniesione uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podtrzymując w tym zakresie przedstawioną przez siebie argumentację na ich poparcie. Podkreśliły przy tym, że wbrew twierdzeniom organu przedmiotowa działka wchodziła w skład parcel nabytych przez skarżące od J. K., zaś skarżące powinny być traktowane jako właściciele uprawnieni do żądania zwrotu nieruchomości, ponieważ odmienna interpretacja art. 136 ust. 3 u.g.n. – w ocenie skarżących – prowadziłaby do jego niezgodności z Konstytucją, jako naruszającego konstytucyjną zasadę ochrony własności i zbywalności roszczeń majątkowych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., zwaną dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty nie znajdują oparcia w obowiązującym prawie i ustalonym stanie faktycznym. Sąd po dokonaniu pełnej kontroli, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jest zdania, co jest uargumentowane poniżej, że kwestionowane decyzje są zgodne z prawem.

Wyrażony przez kontrolowane organy administracyjne I i II instancji pogląd, interpretujący katalog podmiotów uprawnionych do domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest w całości przez Sąd podzielany.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. o zwrot nieruchomości może ubiegać się tylko poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Sens tej regulacji sprowadza się do tezy, że żądanie zwrotu przysługuje temu, komu uprzednio prawo własności zostało odjęte (względnie jego spadkobiercy). W kontrolowanej przez skład rozpoznający sprawie - skarżącym prawo własności w drodze wywłaszczenia odjęte nie było. Z całą pewnością, w dacie wywłaszczenia skarżący nie byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Z akt bezsprzecznie wynika, że nie są też spadkobiercami osoby, która tym właścicielem była. Te fakty są w zupełności wystarczające, co w tym miejscu szczególnie podkreśla Sąd, dla pozytywnej oceny zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie Sąd zauważa, że kolejnym argumentem przemawiającym za niezasadnością rozpatrywanej skargi jest fakt, że będąca przedmiotem kontrolowanego postępowania dz. nr [....] , utworzona z parcel l. kat. [....] i l. kat. [....] , nie odpowiada żadnej z działek nabytych ww. aktem notarialnym z dnia 29 stycznia 1993 r. przez Z.R. , A.R. i M.M. , a nadto objęte tą umową parcele l. kat. [....] i l. kat. [....] weszły w skład dz. nr [....] – jak wynika z akt sprawy – zwróconej na rzecz J.K. ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 15 kwietnia 1996 r. nr [....] .

Historycznie rzecz ujmując, z akt sprawy wynika, iż orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 27 grudnia 1952 r., nr [....] , wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa parcele l. kat. [....] i l. kat. [....] (z których powstała będąca przedmiotem niniejszego postępowania dz. nr [....] ), b. gm. kat. [....] z przeznaczeniem dla realizacji narodowych planów gospodarczych, zaś prawo własności przedmiotowych parcel w dniu wywłaszczenia przysługiwało [....] .

Wykazem zmian parcel z dnia 26 listopada 1969 r. nr [....] , parcela l. kat. [....] podzieliła się na parcele l. kat. [....] i [....] , zaś parcela l. kat. [....] podzieliła się na parcele l. kat. [....] i [....] . Z kolei wykazem zmian parcel (równoważników) nr [....] z dnia 14 maja 1991 r. parcele l. kat. [....] oraz l. kat. [....] b. gm. kat. [....] utworzyły m.in. dz. nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] m. K. , a następnie wykazem zmian nr [....] z dnia 4 października 1996 r., dz. nr [....] podzieliła się m.in. na dz. [....] , która zgodnie z wpisem w księdze wieczystej nr [....] stanowi własność Skarbu Państwa.

W konsekwencji powyższych ustaleń, znajdujących szczegółowe oparcie w wykazach zmian parcel znajdujących się w aktach sprawy i przedstawionych w prawidłowym uzasadnieniu kontrolowanych decyzji organu I i II instancji, które Sąd podziela bez niepotrzebnych powtórzeń - bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają przywoływane przez skarżących okoliczności mające uzasadniać ich prawa do nieruchomości. Jednocześnie skarżący nie przedstawiają dowodów przemawiających za zasadnością ich twierdzeń, w których przeciwstawiają się ustaleniom organów administracyjnych.

Zawarta po dacie wywłaszczenia umowa sprzedaży z dnia 29 stycznia 1993 r., na podstawie której skarżący - według ich błędnego, jak wynika z prawidłowych ustaleń organów administracyjnych, stanowiska - mieli nabyć od J.K. przedmiotową dla sprawy nieruchomość oznaczoną jako dz. nr [....], nie mogła zatem w żadnym wypadku wywrzeć prawnego skutku wstecznego korzystnego dla skarżących i związanego na dodatek z działką nr [....] . W dacie wywłaszczenia dla działek objętych umową, właścicielką pozostawała J.K. , a dodatkowo przedmiotem umowy sprzedaży z dnia 29 stycznia 1993 r. nie była odpowiednio ww. działka nr [....] , z którą skarżący wiążą swoje roszczenia i oczekiwania.

Objęte tą ww. umową parcele l. kat. [....] i l kat. [....] weszły w skład dz. nr [....] – jak wynika z akt sprawy – zwróconej na rzecz J.K. ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 15 kwietnia 1996 r. nr [....] .

Sąd zauważa, że skarżący swojego żądania zwrotu nie wiążą zasadniczo z odjęciem im prawa własności w drodze wywłaszczenia, lecz ze zmianą wpisów w księgach wieczystych, na dodatek błędnie podnosząc, że przedmiotem umowy z dnia 29 stycznia 1993 r. jest działka nr [....] . Nawet gdyby nabyli, co nie ma miejsca w realiach konkretnie kontrolowanej sprawy, - pewną całą (obejmującą także potencjalnie, hipotetycznie działkę nr [....] , jako wywłaszczoną wcześniej część) nieruchomość działając w zaufaniu do księgi wieczystej, a następnie zostali do księgi wpisani jako jej właściciele, to i tak nie rodziło by to, w odniesieniu do wcześniej wywłaszczonej części, w świetle powyżej przywołanego stanu prawnego i jego wykładni - skutków prawnych wynikających dla uprawnionych podmiotów z treści art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Sąd zarazem stwierdza, w nawiązaniu do pozostałych zarzutów skargi, że w ich świetle skarżącym nie chodzi o przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, lecz o skuteczność umowy sprzedaży i prawidłowość dokonanych w księgach wieczystych wpisów, a tego rodzaju kwestii i ew. sporów organ administracji nie rozstrzyga. Sąd stwierdza także, że przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne nie narusza wskazanych przepisów postępowania administracyjnego, a wręcz przeciwnie stanowi wyraz prawidłowego ich zastosowania.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako nieuzasadnioną, należało oddalić.