Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1506/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par 1 kpa, art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant sekr.sąd. Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie uprawnień kombatanckich I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. znak: [...], II. nie orzeka w przedmiocie wykonania uchylonych decyzji,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) odmówił M. P. przyznania uprawnień kombatanckich z uwagi na nie spełnianie warunków określonych w art. 21 wyżej wymienionej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że M. P. nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających jego służbę w armii radzieckiej podczas II wojny światowej. W ocenie organu, przekazane przez wnioskodawcę dowody nie pozwalają również na przyjęcie, że pobyt w [...] w okresie od [...]r. do [...] r. związany z prowadzoną działalnością religijną, może być uznany jako walka o suwerenność i niepodległość Polski, a tym samym nie zaszły przesłanki określone w art. 4 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy.

Stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podzielił w całości Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy oddalając wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt SA/[...] skargę M. P. na wskazaną wyżej decyzję organu z dnia [...] r. Sąd uznał, że zgromadzone w sprawie dowody dają podstawę do wyprowadzenia wniosku co do tego, iż powodem represji, jakim został poddany M. P. w [...] r., była jego działalność religijna w związku wyznaniowym[...] i związane z tym kontakty ze współwyznawcami zamieszkałymi w USA, jednakże dowody te nie upoważniają do ustalenia, iż działalność ta związana była z walką o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Za w pełni uzasadnione Sąd uznał też stanowisko organu co do tego, że skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny pełnienia przez siebie służby w armii radzieckiej, zważywszy na zawarte w ustawie zastrzeżenie odnoszące się do formacji NKWD oraz innych specjalnych formacji prowadzących działalność przeciwko ludności polskiej, a przedstawione przez skarżącego dokumenty w postaci oświadczeń dwóch osób nie można uznać za miarodajne w tej kwestii.

Pismem z dnia [...] r. M. P. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z ponownym wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich podając, że do wcześniejszego wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich z [...] r. dołączył dwa dowody: zaświadczenie Prokuratury Wojewódzkiej z dnia [...] (winno być [...]) [...] r. wydane na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. oraz pismo [...] potwierdzające jego służbę wojskową w okresie od [...] r. do [...] r. W związku z tym, że obydwa te dowody nie znalazły uznania organu jak i NSA (sygn. akt SA/[...]) dołączył trzeci dowód z dnia [...] r., który Jego zdaniem potwierdza, że [...] lat temu służył w wojskach sojuszniczych i brał udział w wyzwoleniu [...]

Wniosek ten podtrzymał pismem z dnia [...] r. wskazując jednocześnie na nie możność dołączenia innych dowodów archiwalnych z uwagi na ich zaginięcie podczas przewozu akt z rejonu [...].

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r., znak: [...], w oparciu o art. 154 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 22 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] r., znak: [...] odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich. Zdaniem organu, wnioskodawca przywołał okoliczności, które podniósł już w postępowaniu weryfikacyjnym. Nie wskazał ustawowych podstaw wznowienia postępowania ani też podstaw stwierdzenia nieważności uprzedniej decyzji. W związku z powyższym, powołując się na treść art. 235 § 1 k.p.a. organ potraktował pismo z [...] r. jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 k.p.a. Analizując kodeksowe przesłanki zmiany decyzji ostatecznej z art. 154 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, by za uchyleniem ostatecznej decyzji z dnia [...] r. przemawiał interes społeczny albo też słuszny interes strony. Wydana decyzja ostateczna była zaś zgodna z obowiązującym stanem prawnym w dacie jej podjęcia i stan prawny w przedmiotowym zakresie nie uległ zmianie.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy M. P. podał, że na potwierdzenie pełnienia służby wojskowej w armiach sojuszniczych wysłał stosowne dowody. Jednakże z uzasadnienia decyzji wywnioskował, że organ tych dowodów nie posiada w związku z czym dołączył je ponownie celem rozpatrzenia na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r., znak: [...] działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 154 § 1 i 2 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r.

Uzasadniając decyzję organ stwierdził, że postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] r. było przeprowadzone prawidłowo. W jego toku ustalono, że nie zachodzą żadne przesłanki do uchylenia poprzedniej decyzji w przedmiocie odmowy przyznania stronie wnioskowanych uprawnień z tytułu uwięzienia oraz służby w armii sowieckiej. Zebrany w sprawie materiał nie daje bowiem podstaw do uznania wnioskowanej działalności oraz doznanej represji za udokumentowane.

W złożonej skardze z dnia [...] r. M. P. wniósł o stwierdzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, że służył w armii sojuszniczej od [...] r. do końca II wojny światowej. Przedkładając, jak to określił "dowody wtórne" (nie archiwalne wojskowe) podtrzymał twierdzenie, że przebywał na służbie w sowieckiej armii czerwonej (II Front Ukraiński). Wyjaśnił również, iż nie posiada dowodów z archiwum wojskowego bowiem miejscowość w której służył znajdowała się w rejonie , woj. do roku [...], kiedy to [...] wcielono do rejonu [...]. Dokumenty archiwalne do rejonu [...] jednak nie dotarły i nie zachowały się.

Ponadto, Rada [...], rejon [...] na postawie zeznań świadków potwierdziła, że od [...] r. odbywał służbę w [...] aż do [...] r. Zeznania świadków złożone zostały w miejscowości [...], który graniczy z [...], tj. miejscem urodzenia i ówczesnego zamieszkania.

Skarżący podniósł również okoliczność doznanej przez niego represji w [...] r. i przywołując art. 32 § 1 i 2 Konstytucji zauważył, że zarówno [...] jak i [...] są wobec prawa równi i tak powinni być oceniani przez Kierownika Urzędu.

W odpowiedzi na skargą Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko, iż skarżący nie wykazał jakichkolwiek okoliczności przemawiających za wzruszeniem ostatecznej decyzji w trybie art. 154 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny , który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Ponadto, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Taka sytuacja, powodująca konieczność wyjścia poza granice skargi z przyczyn w niej nie podniesionych, lecz dostrzeżonych przez Sąd z urzędu, zaistniała w niniejszej sprawie.

Podstawę wszczęcia postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją stanowił wniosek M. P. z dnia [...] r. Wniosek ten został przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potraktowany jako skarga i na mocy art. 235 § 1 k.p.a. rozpatrzony w trybie art. 154 k.p.a.

Zdaniem Sądu, uznanie wniosku M. P. jako skargi w kontekście przedstawionej przez organ wykładni postanowień art. 235 § 1 k.p.a. było nieprawidłowe.

W myśl art. 235 § 1 k.p.a. skargę w sprawie, w której w toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja ostateczna, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu. Jednakże zakres przedmiotowy stosowania art. 235 odnosi się wyłącznie do skarg w ścisłym tego słowa znaczeniu, tzn. do skarg w rozumieniu art. 227. Nie odnosi się ten przepis do wniosków (podań) stron nawet mylnie nazwanych skargami ([...]). Art. 227 k.p.a. określa, że przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.

W przedmiotowej sprawie nie sposób wywieść, że wniosek M. P. z dnia [...] r. stanowił skargę w rozumieniu art. 227 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze organ winien rozważyć, czy wobec wydanej wcześniej ostatecznej decyzji z dnia [...] r., znak: [...] odmawiającej przyznania stronie uprawnień kombatanckich, wniosek z dnia [...] r. stanowił wniosek o wzruszenie decyzji w którymś z trybów nadzwyczajnych (np. art. 145 § 1, art. 154, art. 156 § 1 k.p.a.) czy też nowy wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich.

W złożonym podaniu z [...] r. M. P., jako powód ponownego zwrócenia się z prośbą do organu wskazał na uzyskanie nowego dowodu, tj. poświadczenia z dnia [...] r. o otrzymaniu odznaki z okazji 50 rocznicy wyzwolenia [...] (dowód: pismo z dnia [...] r. wraz z załącznikiem – karty [...] i [...] akt administracyjnych).

Przedmiotowe pismo skarżącego nie wskazywało podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, nie zawierało wniosku o zmianę ostatecznej decyzji. W związku z tym, że przywołany przez skarżącego dokument - poświadczenie z dnia [...] r. nie istniało w dniu wydania poprzedniej decyzji w sprawie z [...]r., nie mogło być również uznane jako wniosek o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Wskazanie przez skarżącego nowego dowodu spowodowało, iż nastąpiła zmiana stanu faktycznego mogącego mieć skutki prawotwórcze w stosunku do tego, w oparciu o który dokonano poprzedniego rozstrzygnięcia w sprawie. Nie zachodziła zatem tożsamość sprawy o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie dokonał oceny przedmiotowego pisma z [...] r. jako nowego wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich przez pryzmat nowo pozyskanego i przywołanego dowodu w sprawie, koncentrując się jedynie na zbadaniu przesłanek dopuszczających zmianę ostatecznej decyzji na mocy przepisu art. 154 k.p.a.

Nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy i mocy dowodowej przedłożonego przez skarżącego dokumentu, w oparciu o powyższe ustalenia faktyczne i prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż podjęcie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. i w konsekwencji tego nie ustosunkowanie się co do dowodu stanowiącego, w ocenie skarżącego, przesądzający dokument pozwalający na przyznanie mu uprawnień kombatanckich, stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i skutkować musiało uchyleniem decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).