Wyrok NSA, sygn. akt V SA 3657/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Teza: Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy.

TEZY

Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jerzego F. na decyzję Wojewody M. z 18.10.2002 r. w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda M. decyzją, z dnia 18 października 2002 r., wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071/, w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960/ oraz w związku z ogłoszonym w dniu 19 czerwca 2002 r. /Dz.U. 2002 nr 78 poz. 716/ wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2001 r. K 20/01, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Burmistrza W. z dnia 9 sierpnia 2002 r. (...), orzekającej o wymeldowaniu Jerzego F. z pobytu stałego z budynku przy ul. W. 4 w W. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż wszczęte na wniosek Jana S. postępowanie w przedmiocie wymeldowania Jerzego F. z budynku przy ul. W. 4 w W. zakończone zostało w dniu 9 sierpnia 2002 r. decyzją o wymeldowaniu. W uzasadnieniu wskazano, iż spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. opuszczenie lokalu bez dokonania obowiązku wymeldowania.

Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania organ przede wszystkim wskazał, iż wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 /Dz.U. nr 78 poz. 716/ Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960 ze zm./ z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji tego orzeczenia, z dniem 19 czerwca 2002 r. przestała też obowiązywać część art. 15 ust. 2, wiążąca wymeldowanie z utratą uprawnień.

Organ gminy wydaje decyzję administracyjną o wymeldowaniu w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960/, przy czym ocenie podlega wyłącznie kwestia opuszczenia lokalu.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w badanym przypadku warunek opuszczenia lokalu niewątpliwie został spełniony. Zainteresowany przyznał w trakcie prowadzonego postępowania, iż w lokalu nie zamieszkuje od około 10 lat, nie posiada do niego kluczy a także nie znajdują się w nim jego rzeczy osobiste. Jednocześnie jako adres do korespondencji wskazał ul. Ś. 1 m. 5 w W., gdzie zamieszkuje wraz z matką. Fakt opuszczenia spornego lokalu potwierdza także przeprowadzony przez Policję wywiad środowiskowy.

W związku z powyższym wypełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, uzasadniająca wymeldowanie osoby w drodze decyzji administracyjnej.

Podnoszona w odwołaniu kwestia związana z przydzieleniem lokalu zastępczego nie mogła mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, bowiem nie była ona przedmiotem niniejszego postępowania.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż istota ewidencji ludności polega na rejestracji danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego a nie prawnego i nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu.

W tym stanie orzeczono jak w sentencji.

Od powyższej decyzji Jerzy F. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W skardze Jerzy F. podniósł, że w lokalu przy ul. W. 4 mieszkał z babką Michaliną K., która była najemcą mieszkania.

Następnie mieszkanie to zajmował z żoną i synami. Małżeństwo rozpadło się w 1992 roku. Gdy skarżący wyjechał "w Polskę" w związku z pracą charytatywną to żona wymieniła zamki i od tego czasu skarżący nie miał wstępu do tego mieszkania.

W 1992 roku zawarł drugi związek małżeński z kobietą, z którą ma córkę. Żona była głównym najemcą lokalu położonego w Z. przy ul. R. 6. Skarżący nie mógł się tam zameldować bo budynek był planowany do rozbiórki. Żona otrzymała mieszkanie komunalne. Aktualnie skarżący z drugą żoną jest w separacji.

Podniósł skarżący ponadto, że jest rencistą. Brak zameldowania stałego utrudnia mu starania o świadczenia przedemerytalne i prowadzenie innych spraw.

Skarżący zaznaczył też, że otrzymał decyzję odmowną co do przydziału lokalu zastępczego. Według skarżącego nagłe wymeldowanie go jest działaniem wbrew prawu i wbrew Konstytucji.

Wojewoda M. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Dokonując oceny w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem, do czego Sąd jest uprawniony w świetle art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało stwierdzić, że decyzja ta prawa nie narusza.

Według, mającego zastosowanie w sprawie, przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960/ warunkiem wymeldowania oznaczonej osoby w drodze decyzji administracyjnej jest faktyczne opuszczenie lokalu przez tę osobę bez dopełnienia formalności wymeldowania się. Jak wskazały bowiem organy obu instancji wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. K. 20/2001 /Monitor Prawniczy 2002/12 str. 531/ stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu art. 9 ust. 2 cyt. wyżej ustawy o ewidencji ludności odpowiednio zmieniła się też regulacja prawna objęta przepisem art. 15 ust. 2 tej ustawy. W konsekwencji w aktualnym stanie prawnym nie ma potrzeby badania przez organ uprawnień oznaczonej osoby do przebywania w konkretnym lokalu.

Słusznie organy zwróciły uwagę, że w obecnym kształcie prawnym ewidencja służy do rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, lub też poprzez rozstrzygnięcia własne -zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy.

W tym miejscu podkreślić należy, że według art. 6 ust. 1 wym. wyżej ustawy pobytem stałym, warunkującym zameldowanie na pobyt stały, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że "o opuszczeniu miejsca pobytu stałego" w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli; zamiaru tej osoby.

Przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu, /wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2001 r. II SA/Ka 613/00/. Organy obu instancji a zwłaszcza Burmistrz Gminy wszechstronnie oceniając całokształt okoliczności sprawy zasadnie uznał, iż opuszczenie przedmiotowego lokalu przez Jerzego F. odbyło się w okolicznościach warunkujących jego wymeldowanie.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że już od 1990 roku a na pewno od 1992 roku skarżący nie miał zamiaru na stałe przebywać w przedmiotowym lokalu a jego centrum życiowym stało się inne mieszkanie.

Samo werbalne deklarowanie przez skarżącego takiego zamiaru nie mogło być decydujące w sprawie, skoro nie zostało poparte żadnymi konkretnymi działaniami, wolę taką urzeczywistniającymi. Wprawdzie w odwołaniu z 22 sierpnia 2002 r. Jerzy F. podniósł, że czynił wielokrotne starania o powrotne zamieszkanie w przedmiotowym lokalu, to jednak żadnych konkretnych działań nie wskazał.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przyznał, że nie kierował do sądu powszechnego skargi o przywrócenie posiadania tego lokalu.

O braku zainteresowania rzeczywistym zamieszkaniem w lokalu położonym w W. przy ul. W. 4 świadczy fakt, że skarżący nie podjął żadnych prób zajęcia tego lokalu, gdy został on opuszczony przez Jadwigę F.

Nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, że skarżący od 1992 roku pozostaje w drugim związku małżeńskim z osobą, która dysponuje samodzielnym prawem do lokalu mieszkalnego. Domniemywać należy, że przynajmniej do zaistniałej aktualnie separacji faktycznej skarżący prowadził wspólne gospodarstwo domowe i zamieszkiwał wraz z żoną i dzieckiem pochodzącym z tego związku.

W takich okolicznościach należało uznać, że skarżący zainteresowany był tylko utrzymaniem zameldowania w przedmiotowym lokalu a nie zamieszkiwaniem w nim na stałe.

Słusznie więc organy przyjęły, że utrzymanie zameldowania skarżącego na pobyt stały w lokalu, w którym faktycznie on nie przebywa, stwarzałoby fikcję meldunkową. Nie tylko uprawnieniem ale i obowiązkiem skarżącego, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, jest zameldowanie się na pobyt stały, pod tym adresem gdzie aktualnie zamieszkuje z zamiarem stałego przebywania.

Bez wpływu na rozstrzyganie w przedmiocie wymeldowania się wskazywane w skardze utrudnienia w załatwianiu różnych spraw urzędowych, wynikające z utraty zameldowania stałego. Rzeczą bowiem skarżącego jest zadbanie o uzyskanie zameldowania na pobyt stały w tym lokalu, w którym rzeczywiście zamieszkuje.

Wyznaczony przepisami prawa zakres rozpoznawanej sprawy wyklucza uwzględnienie kwestii lokalu zastępczego /socjalnego/. Dodać trzeba, że instytucja lokalu socjalnego jest w świetle przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego /Dz.U. 2001 nr 71 poz. 733/ - związana zasadniczo z orzekaniem przez sądy powszechne o eksmisji z lokali mieszkalnych.

Ze względów przedstawionych wyżej skarga, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.