Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1188/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Bożena Pindel (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. - Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w dalszej części uzasadnienia oznaczanej jako: k.p.a., oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. - Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.), następnie powoływanej w skrócie: u.s.u.s., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję przez siebie wydaną w dniu [...] r., nr [...], którą nie uwzględnił wniosku skarżącego W. L. z dnia 8 kwietnia 2014 r. i nie umorzył mu należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 3.086.002,37 zł, w tym:

a) składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres 02/2000-12/2001 w wysokości 1.138.390,95 zł;

b) składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 01/2000-12/2001 w kwocie 214.333,22 zł;

c) odsetek za zwłokę w kwocie 1.733.278,20 zł obliczonych na dzień 7 sierpnia 2002 r., w którym wydał decyzję orzekającą o odpowiedzialności skarżącego jako wspólnika w A [...] s.c. z siedzibą we W. za zobowiązania tej spółki.

W uzasadnieniu podjętego po raz drugi rozstrzygnięcia organ rentowy wskazał, że we wniosku z dnia 23 czerwca 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł zarzut nieuwzględnienia trudnej sytuacji, w jakiej się znajduje, zaznaczając przy tym, że konsekwencją decyzji odmownej będzie kontynuowanie egzekwowania należności, co jedynie pogłębi stan jego ubóstwa. Żądanie swe oparł na art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), a w celu wykazania jego zasadności przedstawił liczne materiały źródłowe. Jak wynika z akt sprawy obejmowały one wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, a także obszerną dokumentację, mającą – zdaniem skarżącego – potwierdzać, że egzekwowanie od niego przedmiotowych należności jest niezasadne (składały się na nią liczne pisma kierowane do organu rentowego, w których skarżący wskazywał wierzytelności spółki mogące zaspokoić wspomniane jej zobowiązania).

Przystępując w tej sytuacji do przedstawienia motywów swej kwalifikacji organ rentowy, podkreślił, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ żądaniem umorzenia nie zostało objęte zobowiązanie podatkowe, lecz należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Jednocześnie wyjaśnił, że ocena zasadności takiego wniosku następuje w oparciu o art. 28 u.s.u.s. i powołał brzmienie jego ust. 1, 2 i 3, akcentując wyjątkowy charakter instytucji umorzenia oraz to, że decyzja w tym przedmiocie wydawana ma charakter uznaniowy. Następnie oznajmił, że analiza zgromadzonego materiału doprowadziła go do przekonania, iż w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki umorzenia określone w tych przepisach, przede wszystkim brak jest podstaw do uznania, by brak było majątku, z którego należności mogą być egzekwowane, a to zważywszy na potrącenia dokonywane ze świadczenia emerytalnego, jakie skarżący otrzymuje. Zaznaczył też, że wbrew sugestiom skarżącego dokonał jako organ egzekucyjny czynności zmierzających do wyegzekwowania należności z wierzytelności spółki, niemniej jednak nie uzyskał wystarczających kwot na pokrycie tych zobowiązań. Odnosząc się z kolei do kwestii procesowych, podkreślił, że przed wydaniem decyzji skarżący został powiadomiony o możności uzupełnienia i wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, a zatem zapewniono mu czynny udział w postępowaniu.

Organ podniósł również, że za zaległe należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników nie były rozpatrywane w kategoriach umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., bowiem przepis znajduje zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Zdaniem organu oznacza to, że umorzeniem na tej podstawie można objąć składki za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

Odnosząc się z kolei do kwestii procesowych, podkreślił, że przed wydaniem decyzji skarżący został powiadomiony o możności uzupełnienia i wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, a zatem zapewniono mu czynny udział w postępowaniu.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zażądał uchylenia obu wyżej wymienionej decyzji, przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi, który je wydał, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Stwierdził, że decyzje te wydano z naruszeniem art. 83 u.s.u.s., albowiem zostały oparte na błędnym założeniu możliwości opłacenia składek przez skarżącego, czemu przeczy sytuacja, w jakiej się on znajduje. Następnie podniósł, że nieprawidłowość tych rozstrzygnięć wynika również z braku uwzględnienia wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] r., sygn. akt [...], który zmienił decyzję organu rentowego z dnia [...] r., nr [...] (decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania spółki na skarżącego). Jednocześnie za nieprawdziwe uznał twierdzenie organu rentowego, jakoby zajęte wierzytelności spółki nie pozwalały na zaspokojenie jej zobowiązań, i obszernie omówił kwestię błędnego, jego zdaniem, prowadzenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie. Do skargi załączył kopie: wyżej powołanego wyroku, wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] r., sygn. akt [...] oraz pisma organu rentowego z dnia 18 czerwca 2004 r. zawierającego zgłoszenie wierzytelności do masy upadłości dłużnika.

W odpowiedzi organ rentowy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację dotychczas zaprezentowaną.

Przy piśmie z dnia 16 listopada 2014 r. skarżący nadesłał kopię decyzji organu rentowego z dnia [...] r., nr [...], z której – jak podkreślił – wynika, iż odpowiedzialność za omawiane zobowiązania ponosi A’ Sp. z o.o. w C. W złożonym następnie piśmie z dnia 21 listopada 2014 r. zwrócił z kolei uwagę, że pomimo wydania tej decyzji organ rentowy nie podjął jakichkolwiek czynności zmierzających do wyegzekwowania należnych kwot od tej spółki kapitałowej. Ponadto wytknął organowi rentowemu pominięcie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej przy wydawaniu decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie. Natomiast w celu wykazania, że wątpliwości co do prawidłowości tytułów wykonawczych, które przeciwko niemu wystawiono, zostały powzięte również przez organ rentowy przedstawił pismo jego pracownika (radcy prawnego) z dnia 10 stycznia 2008 r.

W piśmie z dnia 22 grudnia 2014 r. organ rentowy wyraził przekonanie, że okoliczności te nie mają wpływu na ocenę prawidłowości decyzji zaskarżonej. Zarazem przedstawił pismo swego Inspektoratu w K. z dnia 19 grudnia 2014 r., w którym wyjaśniono, że zajęcie wierzytelności spółki cywilnej nie oznaczało zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności za jej zobowiązania, egzekucja prowadzona względem tej spółki okazała się bezskuteczna, natomiast wydanym w dniu [...] r. wyrokiem Sąd Okręgowy w C. zmienił decyzję organu rentowego z dnia [...] r. jedynie w części obejmującej wysokość zaległości i nie zmodyfikował kręgu podmiotów ponoszących odpowiedzialność za te zobowiązania, a wystawione tytuły wykonawcze kwestię tę uwzględniają.

Na rozprawie skarżący wnosił i wywodził jak w skardze oraz pismach z dnia 16 i 21 listopada 2014 r. Podał, że główna księgowa firmy oświadczyła, iż regulowała płatności na rzecz ZUS, zaś ten kierował wezwania w sprawie składek do syndyka. Podkreślił, że do chwili obecnej nie posiada wyroków dotyczących zaległości będących przedmiotem sprawy, uzyskał jedynie ich kserokopie. Wartość jego firmy wynosiła 36.000.000 zł; syndyk wydzierżawił jej składniki majątkowe, które w toku upadłości wyceniono bardzo nisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują, stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami – Sąd stwierdził, że decyzja ta nie narusza prawa.

Wymaga zaakcentowania, że tut. Sąd orzekł już w analogicznym stanie faktycznym i prawnym w związku ze skargą złożoną przez E. K. (byłego wspólnika skarżącego w spółce cywilnej A) i wyrokiem z dnia 24 marca 2015 r. o sygn. I SA/Gl 1082/15 oddalił skargę. Sąd w niniejszym składzie podziela wywody tego orzeczenia, zatem jego argumentację można w zasadzie w całości przywołać jako uzasadnienie niniejszego wyroku mając na uwadze zbieżność stanu faktycznego i prawnego.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r., którą nie umorzył należności w z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek za okres od stycznia 2000 r. do grudnia 2001 r. oraz odsetki za zwłokę (obliczonych na dzień 7 sierpnia 2002 r.), w łącznej kwocie 3.086.002,37 zł. Organ wydał decyzję orzekającą o odpowiedzialności skarżącego jako wspólnika spółki cywilnej A [...] s.c. za zobowiązania tej spółki.

Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy, co nie oznacza, że może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 1876/07 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 874/08; wszystkie wskazane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Sąd oceniając legalność skarżonego aktu, bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu, a w takim przypadku kontrola sądowo-administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt II GSK 900/09).

Bezsporne jest w sprawie, że na skarżącego – jako byłego wspólnika Spółki cywilnej zobowiązanej z tytułu płatności składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – została przeniesiona odpowiedzialność za wszystkie obciążenia z tytułu składek spółki i wspólników związanych z działalnością spółki. W tych też granicach należy ocenić zakres odpowiedzialności skarżącego oraz możliwości umorzenia należności z tytułu składek na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Skarżący – załączając do skargi wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...] – zarzucił organowi nieuwzględnienie zmienionego przez Sąd zakresu jego odpowiedzialności i błędne wydanie tytułów wykonawczych. Wymienionym wyrokiem Sąd Okręgowy stwierdził, że E. K. i W. L., jako wspólnicy spółki cywilnej A [...], odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie wraz z A’ Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w C. w upadłości za obciążenia z tytułu składek należnych ZUS za okres od stycznia 2000 r. do grudnia 2001 r. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że "Sąd stanął na stanowisku, że odwołania zasadniczo nie zasługują na uwzględnienie, dlatego (...) orzekł jak w sentencji wyroku, zmieniając zaskarżone decyzje tylko w zakresie kwot i odsetek z tytułu zwłoki wyliczonych ostatecznie przez biegłą sądową w opinii uzupełniającej z dnia 6 kwietnia 2007 r." Sąd Okręgowy podał, że z wymienionej opinii wynika, iż należności Spółki cywilnej wobec ZUS wyniosły 3.105.186,49 zł, zaś z tytułu odsetek na dzień 7 sierpnia 2002 r. – 1.748.589, 30 zł.

Zarzuty skargi koncentrują się, jak wyżej wskazano, na nieprawidłowo prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym oraz postępowaniu upadłościowym A’ Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (następcy prawnego spółki cywilnej). Wyjaśnić ponownie należy, że zarówno organ, jak również sąd, mogą rozpoznać zarzuty skarżącego jedynie w zakresie złożonego wniosku o umorzenie składek na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zarzuty dotyczące nieprawidłowo wystawionych tytułów wykonawczych oraz prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być rozpatrywane jedynie w ramach uprawnień przysługujących zobowiązanemu wynikających z ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), a więc w odrębnym postępowaniu. ZUS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo wyjaśnił skarżącemu, że na podstawie art. 19 § 4 i art. 89 ust. 1 ww. ustawy, jako organ rentowy, był uprawniony do prowadzenia postępowania egzekucyjnego z wierzytelności spółki cywilnej, lecz nie był uprawniony do rozstrzygania zarzutów z nim związanych w ramach niniejszego postępowania.

Również w zakresie postępowania dotyczącego umorzenia składek należnych ZUS Sąd nie może dokonywać oceny pracy syndyka masy upadłości i powołanej w toku postępowania upadłościowego rady wierzycieli. Czynności dotyczące postępowania upadłościowego spółki z o.o. (jako następcy prawnego spółki cywilnej) mogły być podejmowane jedynie na podstawie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 233), czy też poprzednio obowiązującego (do dnia 30 września 2003 r.) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 1991 r. nr 118, poz. 512 ze zm.).

Zatem wniosek skarżącego inicjujący postępowanie w niniejszej sprawie mógł podlegać rozpatrzeniu tylko w trybie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.

Przepis art. 28 u.s.u.s. stanowi:

"1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, decyzję umarzającą należności z tytułu składek pozostawia się w aktach sprawy".

Wyjaśnienia wymagają przede wszystkim przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rozróżniające pojęcie "należności z tytułu składek" od pojęcia "składek". Przepis art. 24 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, że składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Z kolei przepis art. 30 u.s.u.s. stanowiący: "do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29", reguluje zakres postępowania w odniesieniu do ubezpieczonych niebędących płatnikami składek.

Mając na względzie treść art. 24 ust. 2 u.s.u.s., uznać należy, że art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza umarzanie w całości lub w części wszystkich "należności z tytułu składek", tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Co do zasady wymienione należności mogą być umarzane w całości lub w części, o ile spełnione będą warunki określone w ustawie i o ile nie zachodzi wyłączenie możliwości umorzenia objęte art. 30 u.s.u.s. Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania "należności z tytułu składek" objęty art. 30 u.s.u.s. jest ściśle określony, umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Wyjątki muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek" (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty) także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 679/08 oraz z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1060/0).

Zatem niemożność umorzenia składek na podstawie art. 30 u.s.u.s. nie stanowi przeszkody przy umarzaniu pozostałych elementów należności z tytułu składek (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 105/10 oraz z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 951/10, a także WSA w Łodzi z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 223/11).

W tej sprawie, jak już wyżej wskazano, organ rozpoznając wniosek skarżącego, odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz w zakresie odsetek za zwłokę. Skoro decyzja wydana przez ZUS, objęta kontrolą Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1087/14 dotyczyła tylko składek niepodlegających umorzeniu na podstawie art. 30 u.s.u.s., to w niniejszej sprawie możliwe było rozpoznanie wniosku o umorzenie pozostałych elementów tych należności (odsetek).

Uprawnione jest stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w momencie jej wydawania w sprawie nie zachodziła zasadnicza przesłanka umorzenia, tj. stwierdzenie całkowitej nieściągalności, w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s., w szczególności określona w pkt 5 i 6, bowiem na dzień wydania zaskarżonej decyzji stan majątkowy skarżącego pozwalał na skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego poprzez zajęcie świadczenia rentowego (a nie emerytalnego jak omyłkowo wskazał organ; miesięczna kwota potrącana skarżącemu wynosi 678 zł).

O ile brzmienie art. 28 ust. 1 u.s.u.s., w szczególności użycie w nim zwrotu "mogą być umarzane", wskazuje na to, że rozstrzygnięcie ZUS w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, to jednak ustawodawca w ust. 2 tego przepisu zastrzegł, że "należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a." Skoro prowadzona jest skuteczna egzekucja z przysługującego skarżącemu świadczenia emerytalnego przesłanka całkowitej nieściągalności nie zachodzi.

Podziela Sąd stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczący możliwości umorzenia należności składkowych pomimo braku ich całkowitej nieściągalności nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis dotyczy wyłącznie ubezpieczonego, który spełnia wymagania określone w wymienionym artykule, a mianowicie będącego jednocześnie płatnikiem tych składek, co oznacza, że odnosi się do osoby, która jako prowadząca działalność gospodarczą jest "ubezpieczonym". Skarżący nie spełnia wskazanych kryteriów, zatem w stosunku do niego nie może mieć zastosowania rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Ustawodawca określił, jakim podmiotom przysługują uprawnienia wynikające z ww. przepisu, zatem dopiero po ustaleniu, że skarżący jest także "ubezpieczonym" podlegającym pod regulację art. 28 ust. 3a u.s.u.s. możliwe będzie uwzględnienie jego zarzutów dotyczących jego stanu zdrowia. Podkreślić bowiem należy, że w przepisach art. 28 ust. 2, 3, 3a i 3b u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. określony został zamknięty katalog przypadków, których wystąpienie w konkretnej sytuacji uprawnia organ do umorzenia należności z tytułu składek. Z tym, że przepisy art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s., a więc i przepisy wykonawcze wydane na ich podstawie, tj. § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., mogą być stosowane jedynie do przypadków należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, co wynika wyraźnie z treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Rozstrzygnięcie organu w zakresie możliwości zastosowania tego przepisu zostało zawarte w decyzji z dnia [...] r. (utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia [...] r.), która to decyzja podlegała kontroli Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1087/14.

Nawiązując do argumentacji skargi, wskazać trzeba, że instytucja umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne obwarowana została przez ustawodawcę szczególnymi wymogami, a Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przyznano w tym zakresie szerokie kompetencje.

Niesłuszny jest zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przepisu art. 83 u.s.u.s. Podkreślić należy, że kwestia przyjęcia odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za zobowiązania Spółki była przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny, zatem nie mogą odnieść skutku – na tym etapie postępowania – argumenty wskazujące na niemożność opłacania składek ZUS w toku prowadzonej przez skarżącego działalności. Nie zmienia tej oceny załączona przez skarżącego (przy piśmie z dnia 16 listopada 2014 r.) decyzja ZUS z dnia [...], która w trybie art. 83 ust. 1 i 2 u.s.u.s. mogła być przedmiotem kontroli i rozstrzygnięcia jedynie przez sąd powszechny.

Chybiony jest także zarzut nieuwzględnienia przez organ art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej (pismo skarżącego z dnia 21listopada 2014 r.). Zgodnie z art. 31 u.s.u.s. do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio: art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 33, art. 33a, art. 33b, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, art. 60 § 1, art. 61 § 1, art. 62 § 1, 3-5, art. 72 § 1 pkt 1 i 4 i § 2, art. 73 § 1 pkt 1 i 5, art. 77b § 1 i 2, art. 91, art. 93, art. 93a-93c, art. 93e, art. 94, art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 pkt 1, 2, 5 i 7, art. 100, art. 101, art. 105 § 1 i 2, art. 106 § 1 i 2, art. 107 § 1, 1a, i 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i 4, art. 110 § 1, § 2 pkt 2, § 3, art. 111 § 1-4 i 5 pkt 1, art. 112, art. 113, art. 114, art. 115, art. 116, art. 116a, art. 117, art. 118 § 1 i 2 oraz art. 119 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Przepis art. 67 Ordynacji podatkowej został uchylony z dniem 1 września 2005 r., natomiast art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem dotyczy umorzenia zaległości podatkowej. Umorzenie zaległości z tytułu składek może być rozpatrywane jedynie na podstawie art. 28-30 u.s.u.s.

W ocenie Sądu organ orzekający w sprawie prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny, a ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącemu umorzenia zaległych składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.

W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada, czy w jego toku organy zachowały rządzące nim i określone w Kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz są też zobowiązane, na mocy art. 77 § 1 k.p.a., do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. i tym samym nie naruszył słusznego interesu skarżącego.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

-----------------------

2