Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1061/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a,  ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1  art. 65 ust. 2i5
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia  społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Olga Żurawska-Matusiak, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 r. sprawy ze skargi S.L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Pracy i Polityki Społecznej, działając na podstawie przepisów art. 8 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz. U. z 2008 roku Nr 69, poz. 415 ze zm.); art. 138 § 1 pkt 1 Kpa; art. 61 oraz art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r., ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5 ze zm.), a także § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. z 2009 r. Nr 136, poz. 1118 ze zm.) w związku z art. 11, art. 12 ust. 1 i art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 (...) (Dz. Urz. UE L 284 z dnia 30 października 2009 r. ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., o odmowie przyznania S. L. prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

W uzasadnieniu decyzji Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, co następuje:

S. L. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. (PUP) w dniu [...] października 2012 r. W dniu [...] listopada 2012 r. do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. (WUP) wpłynął jego wniosek o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z zaliczeniem okresu pracy w [...] ([...]) do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych w Rzeczypospolitej Polskiej (Polsce), na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich Unii Europejskiej (UE). Z dokumentu SED U017, potwierdzającego okres zatrudnienia zainteresowanego w [...], wynika, iż odpowiednie władze [...] nie uznały tego okresu za okres ubezpieczenia w [...], na wypadek bezrobocia, od dnia [...] maja 2006 r. do dnia [...] sierpnia 2012 r.

Marszałek Województwa [...] wydał w dniu [...] stycznia 2012 r. decyzję odmawiającą przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, wskazując, że okres zatrudnienia w [...] nie może być wzięty pod uwagę przy ustalaniu uprawnień S. L. do zasiłku w Polsce, ze względu na fakt, że okres ten nie był uznawany za okres ubezpieczenia na wypadek bezrobocia w [...].

S. L. złożył odwołanie do Ministra Pracy i Polityki Społecznej, który podzielił zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania w PUP był zatrudniony lub ubezpieczony łącznie przez co najmniej 365 dni. W rozpatrywanej sprawie okres 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania S. L. w PUP rozpoczyna się od dnia [...] kwietnia 2011 r. i kończy w dniu [...] października 2012 r. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu SED U017, S. L. spełnił w [...]okres zatrudnienia, który nie był uznawany za okres ubezpieczenia na wypadek bezrobocia w dniach od [...] kwietnia 2011 r. do [...] sierpnia 2012 r. Należy zauważyć, że ww. okres nie był okresem obowiązkowego ubezpieczenia na wypadek bezrobocia w [...], a zatem, w świetle art. 61 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 883/2004 w związku z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ww. okres nie może zostać zaliczony jako okres uprawniający do zasiłku na terytorium Polski. Z pisma [...] instytucji właściwej od spraw zatrudnienia z dnia 11 października 2012 r. oraz pisma przewodniego, które wpłynęło wraz z dokumentem SED U017 do WUP w dniu 21 grudnia 2012 r. - wynika, że [...] ubezpieczenie od bezrobocia bazuje na zasadzie dobrowolności. Oznacza to, że każdy pracownik we własnym zakresie występuje o członkostwo w kasie ubezpieczenia od bezrobocia (A-kasse) i przez to o ubezpieczenie od bezrobocia. Na [...] rozliczeniu płacowym widnieją pozycje arbejdsmarkedsbidrag (AM-bidrag - podatek prozatrudnieniowy i ATP - składka na dodatkowe ubezpieczenie emerytalne). Opłaty te nie mają nic wspólnego z ubezpieczeniem od bezrobocia. ATP jest obowiązkową składką na dodatkową emeryturę (...), a AM jest częścią systemu podatkowego. S. L. miał możliwość samodzielnego opłacania składki na wypadek bezrobocia w [...]i z tej możliwości, jak wynika z dokumentu urzędowego SED U017 nie skorzystał.

Nie jest zatem zasadny zarzut odwołania, iż skoro zagraniczny pracodawca opłacał składki na ubezpieczenie społeczne na rzecz S. L., ale nie opłacał składek na ubezpieczenie na wypadek bezrobocia, to S. L. nie może ponosić konsekwencji takiego działania pracodawcy, ponieważ obowiązek poboru tych składek spoczywa na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, a obowiązek ewentualnego wyegzekwowania składek zaległych, spoczywa na odpowiednim organie egzekucyjnym. W ocenie organu, w niniejszej sprawie konieczne jest posiadanie przez zainteresowanego okresów ubezpieczenia na wypadek bezrobocia w [...] i potwierdzonych przez [...] władze.

S. L. nie udokumentował w okresie pracy w [...] żadnego okresu uprawniającego go do zasiłku dla bezrobotnych w [...], ani w Polsce. Oznacza to, że nie spełnił określonego w art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy warunku pozostawania zatrudnionym lub ubezpieczonym przez co najmniej 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w PUP jako osoba bezrobotna, w związku z czym nie przysługuje mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. L. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając:

1) błędne zinterpretowanie przez organy pierwszej i drugiej instancji sytuacji faktyczno- prawnej wnioskodawcy, traktując brak obowiązku opłacenia składek od ubezpieczenia na wypadek bezrobocia jako brak składek ubezpieczeniowych w rzeczywistości przez cały okres zatrudnienia wnioskodawcy za granicą opłacane były składki ubezpieczeniowe, co zostało udowodnione;

2) naruszenie przez organy pierwszej i drugiej instancji art. 1 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym ustawa ta ma zastosowanie do obywateli polskich poszukujących i podejmujących zatrudnienie lub inną pracę zarobkową na terytorium RP oraz zatrudnienie lub inną pracę zarobkową za granicą u pracodawców zagranicznych:

- w myśl art. 107 ust.1 w/w ustawy, składki na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne; poboru składek na Fundusz Pracy dokonuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ust. 2);

- art. 107 ust. 4 ww. aktu prawnego stanowi natomiast, że składki te oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

- skoro - jak to zostało wykazane wyżej - przytoczona ustawa ma zastosowanie do przypadku wnioskodawcy, od którego zatrudnienia zagraniczny pracodawca opłacał składki ubezpieczeniowe (w tym emerytalne i rentowe), to wpierw Marszałek Województwa a następnie Minister niezasadnie i wbrew prawu odmówili wnioskodawcy przyznania zasiłku dla bezrobotnych;

3) jeśli organ pierwszej instancji uważa, że były regulowane tylko składki na ubezpieczenie społeczne, bez opłacania składek od ubezpieczenia na wypadek bezrobocia, to mając na uwadze przytoczone wyżej przepisy prawa, nie może tylko na tej podstawie odmówić wnioskodawcy prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga nie jest zasadna.

Zarówno przepisy polskiej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jak i wskazane na wstępie przepisy unijne (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego) stanowią zasadę, iż prawo do zasiłku dla bezrobotnego przysługuje zgodnie z prawem państwa, w którym z tytułu wykonywanej pracy w tym państwie były odprowadzane świadczenia z ubezpieczenia społecznego, przy czym zainteresowany winien pozostawać w dyspozycji służb zatrudnienia tego państwa.

Wyjątek od powyższej zasady wprowadza art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia Nr 883/2004, który stanowi, że bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek zamieszkiwał w innym państwie członkowskim niż państwo wykonywania pracy i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji służb zatrudnienia państwa zamieszkania oraz korzysta ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby był tam ostatnio zatrudniony.

Zatem aby dokonać rozpatrzenia sprawy pod kątem zastosowania dobrodziejstwa art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia Nr 883/2004 UE należy najpierw rozważyć, czy w państwie świadczenia pracy skarżący miałby, z tytułu tam wykonywanej pracy, zapewnione świadczenie na wypadek bezrobocia. Powyższa kwestia jest także decydująca dla oceny, czy oba organy rozpatrujące sprawę S. L. prawidłowo zaprzestały dalszego wyjaśniania sprawy w kierunku ustalania przesłanek wyszczególnionych we wskazanym wyżej przepisie.

Ponieważ sprawa dotyczy oceny zachowania przez skarżącego prawa do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce z tytułu jego pracy w [...], jego uprawnienia do tego zasiłku należy poszukiwać w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw UE to jest wskazanego na wstępie zaskarżonej decyzji rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r., ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5 t. 5 ze zm.).

Zatem organ prawidłowo bada czy w państwie wykonywania zatrudnienia – to jest w [...], S. L. miałby zachowane po ustaniu stosunku pracy w tym państwie prawo do odpowiedniego zasiłku dla bezrobotnych.

Istotne dla rozstrzygnięcia tego zagadnienia jest to, iż [...] ubezpieczenie od bezrobocia bazuje na zasadzie dobrowolności. Oznacza to, że każdy pracownik we własnym zakresie występuje o członkostwo z kasie ubezpieczenia od bezrobocia (A-kasse) i przez to o ubezpieczenie od bezrobocia. Na [...] rozliczeniu płacowym widnieją pozycje arbejdsmarkedsbidrag (AM-bidrag - podatek prozatrudnieniowy i ATP - składka na dodatkowe ubezpieczenie emerytalne. Opłaty te nie mają nic wspólnego z ubezpieczeniem od bezrobocia. ATP jest obowiązkową składką na dodatkową emeryturę (...), a AM jest częścią systemu podatkowego.

S. L. miał możliwość samodzielnego opłacania składki na wypadek bezrobocia w [...] i z tej możliwości nie skorzystał, jak wynika z dokumentu urzędowego SED U017, wystawionego przez [...] władze właściwe do spraw zatrudnienia. Z akt sprawy nie wynika aby S. L. w okresie pracy w [...] opłacał składki na ubezpieczenie na wypadek bezrobocia w Polsce (składka na Fundusz Pracy), ani nie wynika aby sam opłacał takie składki w [...], zgodnie z tamtejszymi przepisami. Z tych też przyczyn, jak prawidłowo konkludują organy w uzasadnieniach decyzji obu instancji, w [...] skarżący nie mógłby z tego powodu korzystać ze świadczenia dla bezrobotnych, co skutkuje brakiem uzyskania takiego świadczenia w Polsce, niezależnie od oceny dalszych warunków wskazanych w art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004 UE.

Skoro skarżący nie mógłby uzyskać prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych w [...], z tytułu niespełniania przesłanek do tego ubezpieczenia w tym państwie, to w konsekwencji art. 61 rozporządzenia nr 883/2004 UE, nie może w żaden sposób prawa tego dochodzić w Polsce.

W myśl art. 61 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 bezrobotny ubiegający się o świadczenia z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek spełnionych pod działaniem ustawodawstw innych państw członkowskich UE. Jednakże, w myśl art. 61 ust. 1 akapit drugi ww. rozporządzenia w przypadkach, gdy prawo państwa, w którym bezrobotny ubiega się o zasiłek uzależnia prawo do zasiłku od spełnienia okresów ubezpieczenia, to okresy zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, które nie były uznane za okresy ubezpieczenia, spełnione w innym państwie nie są brane pod uwagę, chyba że byłyby one uznawane za okresy ubezpieczenia, gdyby zostały ukończone zgodnie z prawem państwa, w którym bezrobotny ubiega się o zasiłek.

Dopiero spełnienie przesłanek z art. 61 ust. 1 oraz art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004 otwierałoby skarżącemu zastosowanie wobec niego przepisów art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a i ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Zasada koordynacji systemów zabezpieczenia zakłada przeniesienie uprawnienia z jednego państwa do drugiego, jednakże warunkiem niezbędnym do rozpoczęcia badania takich możliwości jest posiadanie danego prawa w pierwszym z tych państw – inaczej mówiąc, musi istnieć przedmiot owej koordynacji w państwie, z którego uprawnienie ma być przeniesione.

Wszystkie trzy zarzuty skargi są chybione.

Abstrahują one od oczywistej okoliczności niespełnienia przez skarżącego obowiązków poddania się dobrowolnemu ubezpieczeniu od bezrobocia w państwie wykonywania pracy, zgodnie z zasadami obowiązującymi w tym państwie. Zatem błędne jest tu odwoływanie się, co czyni skarżący, do zasad regulujących sposoby uiszczenia i ściągania składki na Fundusz Pracy w Polsce, bowiem prawo do dochodzonego świadczenia, aby mogło zostać w drodze przepisu art. 61 i art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004 UE uznane w Polsce musiałoby najpierw powstać w [...] i to w zgodzie z [...] prawem.

Zarzuty skargi także nie obaliły prawdziwości dokumentu urzędowego SED U017, wystawionego przez [...] władze właściwe do spraw zatrudnienia, z którego wynika brak powstania prawa do zasiłku dla bezrobotnych w [...].

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się aby zaskarżona jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa skutkującym ich uchyleniem bądź stwierdzeniem nieważności i dlatego, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.