Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1430/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,  ust. 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1430/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Asesor: WSA Maja Chodacka (spr), Asesor: WSA Inga Gołowska, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2009r., sprawy ze skargi T. K., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 18 czerwca 2008r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2008r. złożonym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] lutego 2008r. Skarżący T. K. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, składek na Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę. Wniosek o umorzenie uzasadniony został brakiem możliwości spłaty zaległych należności. Skarżący zarzucił także, iż w latach 2001 do 2004 opłacał składki za okresy, w których pracował oraz że nie został poinformowany przez organ o istniejących zaległościach, o obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia, nie rozliczono także nadpłaty należności z tytułu składek w wysokości 170,00 zł.

Po przeprowadzeniu postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu składek na łączną kwotę 24.684,16 zł, w tym z tytułu:

składek na ubezpieczenia społeczne za okres 11.2002r. - 11.2004r., za 12.2005r. w kwocie 9.914,30zł,

składek na ubezpieczenie zdrowotne za 06.2001 r., za 09.2001 r., za 11.2001 r., za 12.2001 r., za 02.2002r., za 03.2002r., za okres 10. - 12.2002r., za okres 01.2003r. - 03.2006r. w kwocie 5.967,50zł,

składek na Fundusz Pracy - za 06.2001r., za 09.2001r., za 11.2001r., za 12.2001 r., za 02.2002r., za 03.2002r., za okres 10. - 12.2002r., za okres 01.2003r.- 11.2004r., za 12.2005r. w kwocie 812,36zł,

odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 12 luty 2008r. w kwocie 7.990,00zł.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołując okoliczności faktyczne i podstawy prawne, na których oparł rozstrzygnięcie, stwierdził, iż Skarżący osiąga dochód z tytułu umowy zlecenia oraz posiada wraz z żoną na prawach wspólności ustawowej majątek. Na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została ustanowiona hipoteka przymusowa zwykła w kwocie 6.779,86 zł oraz hipoteka przymusowa zwykła w kwocie 11.271,62 zł. Zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) wierzytelności zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. W związku z powyższym Zakład ma możliwość egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenia.

W ocenie organu nie zachodzą także przesłanki umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, kiedy to należności z tytułu składek mogłyby zostać umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zdaniem organu, ciężar wykazania przesłanek spoczywa na Skarżącym, a dokumentacja zebrana w przedmiotowej sprawie nie wykazuje, że uregulowanie zadłużenia mogłoby pozbawić Skarżącego i Jego żonę możliwości zaspakajania podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący posiada źródło dochodów, bowiem jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jako zatrudniony na podstawie umowy zlecenia. Równocześnie stan zdrowia Skarżącego nie pozbawia go możliwości dalszego zarobkowania i uzyskiwania dochodu. Skarżący prowadzi też wspólne gospodarstwo domowe z żoną i nie deklaruje korzystania z pomocy społecznej. Skarżący wraz z żoną posiada majątek nieruchomy na prawach wspólności ustawowej. Ponadto w stosunku do Skarżącego prowadzona jest skuteczna egzekucja z wynagrodzenia za pracę.

Organ równocześnie poinformował w treści decyzji, że istnieje możliwość spłaty zadłużenia z wykorzystaniem ulgi wskazanej w art. 29 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. umowy ratalnej.

W złożonym przez Skarżącego do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (nazwanym odwołaniem), Skarżący ponownie zwrócił się o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek.

Skarżący podniósł, iż działalność zakończył w 2003r. Informował, iż Jego pogarszający się stan zdrowia skłaniały Skarżącego do samobójstwa. Nadmienił, iż sprawa wypłaty należnego chorobowego oraz rekompensaty za poniesione krzywdy nie może zakończyć się na uregulowaniu jednostronnie przez Skarżącego żądań Zakładu (za okresy, w których Skarżący nie pracował i był chory). Skarżący zarzucił, iż organ nie interesował się ciężką sytuacją materialną, w jakiej był Skarżący oraz nie informował o istnieniu zadłużenia z tytułu składek.

Decyzją z dnia 18 czerwca 2008r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż w toku postępowania ustalono, że Skarżący figurował w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą od 1979 roku do 1 marca 2006 roku (z przerwami). Wykonując działalność gospodarczą Skarżący nie dopełnił należycie ustawowego obowiązku opłacania przewidzianych prawem składek na ubezpieczenie społeczne, przez co doprowadził do powstania zadłużenia.

Stwierdzono nadto, iż Skarżący uzyskuje wynagrodzenie na podstawie umowy zlecenia, a podstawa wymiaru składki wynosiła za grudzień 2007r. - 4.154,00zł, za styczeń 2008r. - 2.266,00zł., za luty 2008r. - 4.502,00zł, marzec 2008r. - 2.407,00 zł, kwiecień 2008r. - 6.100,00 zł. Skarżący jest właścicielem na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej majątku nieruchomego położonego w N., na którym ustanowiono hipotekę przymusową. Skarżący jest także współwłaścicielem samochodu osobowego marki Fiat U. z 1997 roku. W aktach sprawy znajdują się rachunki za lata 2006 i 2007 (gaz, prąd, woda i ścieki, wywóz śmieci). Skarżący korzystał z umorzenia zaległego podatku od nieruchomości. Małżonka Skarżącego nie pracuje.

Organ stwierdził, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Na podstawie art. 28 ust. 3a tej ustawy dopuszczono w uzasadnionych przypadkach umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikiem składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania należności zawiera rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Do przesłanek uzasadniających umorzenie należności określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia należą sytuacje:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W stosunku do zaległości Skarżącego nie prowadzono postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W związku z tym istnieje możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, a co za tym idzie nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia zadłużenia określone w art. 28 ust. 2 powołanej wyżej ustawy.

Rozpatrując wniosek pod względem zastosowania umorzenia należności na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. organ stwierdził, że uzasadnienie okoliczności przemawiających za możliwością zastosowania ulgi leży po stronie płatnika składek. Po analizie przedłożonych przez Skarżącego dokumentów i dokonanych ustaleniach organ stwierdził, iż nie ma podstaw do zastosowania rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. Stwierdzono, iż opłacenie składek na ubezpieczenie nie pozbawi Skarżącego możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący w ramach umowy zlecenia uzyskiwał wynagrodzenie, którego średnia z trzech miesięcy wynosiła 4.336,00 zł brutto. Organ uwzględnił przy tym fakt, iż z dniem 18 kwietnia 2008r. Skarżący został wyrejestrowany z ubezpieczeń i w chwili obecnej pozostaje bez źródła dochodu. Zdaniem organu z okoliczności sprawy wynika, że Skarżący jest osobą zdolną do dalszej pracy zarobkowej. Przy tym Skarżący nie uprawdopodobnił stosownymi dokumentami, że stan Jego zdrowia uniemożliwia Mu podjęcie pracy zarobkowej.

Organ uznał zatem, że dokonana w pierwszej instancji ocena materiału dowodowego oraz ustalenia dotyczące braku okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek były prawidłowe.

Stwierdzono nadto, iż spłacając zadłużenie Skarżący uniknie negatywnych konsekwencji wynikających z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Zgodnie z jego treścią przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty dla płatników składek zobowiązanych do opłacenia składek na własne ubezpieczenie emerytalne i rentowe nie uwzględnia się okresu, za który nie zostały opłacone składki mimo podlegania obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu w tym okresie.

W dniu [...] sierpnia 2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła odpowiedź organu na skargę, w której wniesiono o oddalenie skargi.

W wykonaniu zarządzenia z dnia [...] sierpnia 2008r. zwrócono Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych akta administracyjne wraz z odpowiedzią na skargę, bowiem w sprawie nie wniesiono skargi, lecz pismo zatytułowane "odwołanie" z dnia[...] lipca 2008r, które zawierało wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skierowany do organu administracji.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2008r. Skarżący - w związku z pismem organu - poinformował, iż pismo z dnia [...] czerwca 2008r. dotyczące zadłużenia z tytułu składek należy traktować jako skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia 18 czerwca 2008r. nr [...] Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] października 2008r. sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016).

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m. in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa materialnego ani przepisów postępowania, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią przepisu art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca wskazał przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości.

Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895).

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego. Organ orzekający ustalił, że Skarżący nie wykazał, iż obecny stan zdrowia uniemożliwia Mu podjęcie pracy zarobkowej. Zaległości mogą być dochodzone w trybie postępowania egzekucyjnego, bowiem wierzytelności Zakładu zostały zabezpieczone hipoteką i nie ulegają przedawnieniu (po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia).

Nie było zatem pozbawione podstaw twierdzenie organu, iż w takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że istnieje stan całkowitej nieściągalności, zwłaszcza, gdy organ może prowadzić postępowanie egzekucyjne. Sam Skarżący nie próbował przy tym w ogóle wykazywać, iż spełniona została przesłanka całkowitej nieściągalności.

W ocenie Sądu zostało prawidłowo ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do Skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Z kolei w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie, jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym.

Ustawodawca, używając - w powołanych przepisach zarówno ustawy, jak i rozporządzenia - zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. W takim przypadku sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ administracji.

W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści tzw. kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: całkowita nieściągalność podatku, czy okoliczności przedstawione w § 3 rozporządzenia), stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dysponuje organ - zatem może on, ale nie musi umorzyć te należności wraz z odsetkami za zwłokę.

Należy ponownie, zdaniem Sądu, podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek zawartych w przepisach.

Uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wraz z odsetkami za zwłokę oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanek, których wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający zastosowanie ulgi.

Kontrola przez Sąd legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organy uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych oraz czy w ramach swego uznania nie naruszyły one zasady swobodnej oceny dowodów.

Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia. (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007r. sygn. akt: II GSK 141/07 LEX nr 368197, wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007r. sygn. akt: II GSK 141/07 LEX nr 368197).

Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził, iż Skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności, o których mowa w przepisach rozporządzenia. Organ stwierdził, iż Skarżący uzyskiwał dochody, nie wykazano, iż Skarżący lub Jego żona nie mogą podjąć dodatkowych zajęć zarobkowych, nie wykazano, by koszty utrzymania przewyższały możliwości zarobkowe Skarżącego. Nadto Skarżący jest właścicielem nieruchomości (zabezpieczonych hipoteką) i ruchomości, w związku z czym istnieje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Z uwagi na szczególny charakter postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, którego cechy przedstawiono wyżej, należy stwierdzić, iż organy skrupulatnie wyszczególniły i uzasadniły wszystkie okoliczności faktyczne, które ich zdaniem wykluczają możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a zatem w ramach swego uznania nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów.

W konsekwencji należy stwierdzić, iż organy orzekające w sprawie wskazały na podjęte ustalenia i istniejące elementy stanu faktycznego, a także wyciągnęły z nich wniosek, iż nie zostały spełnione przesłanki umorzenia.

W związku z zarzutami Skarżącego dotyczącymi nieprawidłowego rozliczenia składek na ubezpieczenie społeczne należy zaznaczyć, iż niniejsza sprawa, zainicjowana wnioskiem Skarżącego, dotyczy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, składek na Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę. W toku niniejszego postępowania zarówno organy, jak i Sąd nie mają kompetencji do badania prawidłowości ostatecznych decyzji wymierzających należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Nadto, na co wskazywał organ, Skarżący może wystąpić z odrębnym wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości podatkowej.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpatrując skargę i badając sprawę zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), tj. w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.