Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1064/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.132 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.174§ 1i 2, art.184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno del. WSA Maciej Dybowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Kamil Strzępek po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 889/10 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 889/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2010 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...].

W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lutego 2010 r.) Wójt Gminy L. (dalej Wójt), uchylił swą decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] stycznia 2010 r.) – "o zwrocie przez dłużnika należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500 zł przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...].10.2008 r. wypłaconych w okresie 1.10.2008 r. do 30.09.2009 r.".

W uzasadnieniu decyzji Wójt podniósł, że "po dokonaniu analizy wpływów należności od Komornika Sądowego w K. na dzień [...].02.2010 r. ustalono, że kwota należności za okres od 1.10.2008 r. do 30.09.2009 r. została spłacona w całości. W związku z tym decyzję o zwrocie przez dłużnika należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego w tym okresie należało uchylić w całości". A. B. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, kwestionując ją i nie zgadzając się z rozstrzygnięciem. Skarżący w uzasadnieniu odwołania nawiązywał do przebiegu postępowania, komentował je oraz czynności podejmowane w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej Kolegium bądź SKO) decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] października 2010 r.) utrzymało decyzję z [...] lutego 2010 r. w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium ustaliło, że Wójt decyzją z [...] stycznia 2010 r. orzekł o zwrocie kwoty 500 zł z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych A. B. w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. przyznanych na mocy decyzji z [...] października 2008 r. i zobowiązał do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami w terminie 30 dni od daty odbioru decyzji.

Poza sporem było, że decyzją z [...] października 2008 r., Wójt przyznał A. B. na rzecz: M. B. i J. B. świadczenia w wysokości po 250 zł miesięcznie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r., a zobowiązanym do świadczeń alimentacyjnych był skarżący.

Decyzję z [...] lutego 2010 r., Wójt wydał na podstawie art. 132 k.p.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję (§1). Przepis § 1 stosuje się także w przypadku, gdy odwołanie wniosła jedna ze stron, a pozostałe strony wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji, zgodnie z żądaniem odwołania (§ 2). Od nowej decyzji służy stronom odwołanie (§ 3).

Powyższe unormowanie, stanowiące wyjątek od zasady związania organu administracji własną decyzją administracyjną, pozwala na autokontrolę wydawanych przez organy administracyjne decyzji. Kontrola ta może być dokonywana po spełnieniu ściśle określonych w tym przepisie przesłanek. Przesłankami tymi są wniesienie odwołania przez wszystkie strony oraz uznanie przez organ administracji, że odwołanie to zasługuje na uwzględnienie w całości. Możliwym jest także wniesienie odwołania przez niektóre strony postępowania oraz wyrażenia zgody na uchylenie lub zmianę decyzji przez pozostałe strony. Możliwość wydania decyzji w trybie art. 132 k.p.a. jest nadto ograniczona w czasie i może nastąpić w terminie 7 dni od otrzymania odwołania (art. 133 k.p.a.).

Kolegium nieprawidłowo uznało, że decyzja wydana przez organ pierwszej

instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, w tym z dyspozycją art.

132 k.p.a. Art. 132 § 1 in fine k.p.a. przewiduje wydanie nowej decyzji, w której organ pierwszej instancji uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Jednak jak wskazuje się w doktrynie prawa "Należy przyjąć, że wbrew brzmieniu tego przepisu niedopuszczalne jest wydanie decyzji kasacyjnej, która ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji ani też decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania. Ponieważ kodeks nie przewiduje w art. 138 decyzji o zmianie zaskarżonej odwołaniem decyzji, należy uznać, że organ pierwszej instancji winien uchylić swą decyzję i orzec co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem odwołania lub umorzyć postępowanie, jeżeli taki był wniosek strony odwołującej się" (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Warszawa 2009, s. 132 i n.).

Stanowisko to jest ugruntowane w judykaturze prawno-administracyjnej. "Wbrew brzmieniu przepisu k.p.a., niedopuszczalne jest wydanie decyzji kasacyjnej, która ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji, ani też decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania" (wyrok z 2.3.2006 r., VI SA/Wa 2184/05 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Lex 227779; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 10.6.2009 r., II SA/OI 402/09, Lex 564626).

Nie budzi wątpliwości, że zaskarżona decyzja wydana na podstawie art. 132 § 1 k.p.a., ograniczyła się do uchylenia poprzednio wydanej decyzji - bez rozpoznania istoty sprawy. Istota ta sprowadzała się do stwierdzenie istnienia lub nie istnienia obowiązku "zwrotu należności przez dłużnika alimentacyjnego z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego", przewidzianego w art. 27 ust. 2 u.al. W niniejszej sprawie obowiązek ten dotyczył skarżącego A. B. Decyzja administracyjna, co do zasady, ma rozstrzygać sprawę - co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończyć sprawę. Rozstrzygnięcie przez organ, ograniczające się tylko do uchylenia decyzji objętej odwołaniem, nie załatwia sprawy administracyjnej. Niewątpliwie, Wójt ograniczył się jedynie do uchylenia własnej decyzji, nie załatwiając tym samym w żaden sposób sprawy administracyjnej. Brak bowiem orzeczenia, rozstrzygającego istotę sprawy lub umarzającego postępowanie. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania art. 132 § 1 i art. 104 § 1 i 2 k.p.a.

W ramach samokontroli, organ najpierw musi dokonać kontroli własnego postępowania, jakie przeprowadził przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Winien ponownie rozpoznać sprawę i ustalić, czy stanowisko zajęte uprzednio w danej sprawie może być zmienione, czy nie. Następnie winien skonfrontować to swe stanowisko z żądaniem strony wyrażonym w odwołaniu. Jeśli organ ustali, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie (żądanie strony jest uzasadnione

w całości), wówczas jest uprawiony do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 132 § 1 k.p.a.). W przeciwnym przypadku winien w terminie 7 dni przekazać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi drugiej instancji. Art. 132 k.p.a. daje organowi pierwszej instancji uprawnienie do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji, tylko gdy zostaną spełnione przesłanki określone w § 1 i 2 tego przepisu oraz pod warunkiem dochowania terminu określonego w art. 133 k.p.a. W niniejszej sprawie siedmiodniowy termin został przez organ pierwszej instancji zachowany, a odwołanie wniósł jedyny uczestnik postępowania – A. B. Jednak treść wniesionego przez skarżącego odwołania może nasuwać wątpliwości czy odwołanie to mogło zostać uwzględnione przez organ pierwszej instancji. Byłoby to niewątpliwie możliwe w przypadku uznania przez organ, że żądanie skarżącego jest uzasadnione w całości. Jeśli organ pierwszej instancji przyjął, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, winien dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 w związku z art. 132 § 1 k.p.a., z uzasadnienia takiej decyzji musi wynikać treść i zakres zawartych w odwołaniu żądań, i treść zarzutów postawionych decyzji pierwszej instancji. Takiego ustalenia, zwłaszcza co do treści i zakresu żądania skarżącego, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kasacyjnej nie ma. Skoro tylko uwzględnienie w całości odwołania (żądania) uprawnia organ pierwszej instancji do wydania nowej decyzji, to organ ten musi wykazać, że przesłanka ta została spełniona.

Ma to ścisły związek z przesłankami formalnymi, jakie winna spełniać każda decyzja administracyjna (art. 107 k.p.a.). Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie, w tym również decyzji wydanej w ramach samokontroli. Winno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę, gdyż strona może skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki decyzji. Uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej i uzasadnienia prawnego, zwierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów formalnych przywołanego przepisu. Z treści uzasadnienia nie wynika, jakie okoliczności legły u

podstaw rozstrzygnięcia i uznania przez organ, że kwota należności została spłacona w całości, tym bardziej, że uchylona przez organ decyzja z [...] stycznia 2010 r. (wydana kilka dni wcześniej) nakładała na skarżącego obowiązek zwrotu kwoty 500 zł, która to kwota znajdowała odzwierciedlenie w saldzie rozliczeń. Przede wszystkim uzasadnienie decyzji nie zawiera żadnego sposobu obliczenia, z którego wynikałoby, że należność za okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. została spłacona. Co prawda, organ powołuje się na "analizę wpływów należności od Komornika Sądowego w K.", lecz w aktach sprawy takiej analizy brak. Okoliczność ta nie wynika z wyciągu nr [...] rachunku Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z [...] stycznia 2010 r. Zawarte w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie o spłacie należności nie znajduje żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy, nie wiadomo też kiedy, jakie kwoty i za jaki okres świadczeniowy zostały przez dłużnika alimentacyjnego uiszczone. Powoduje to niezrozumienie przez adresata zapadłej w ramach autokontroli decyzji (jak i decyzji przez organ uchylonej) i nasuwa szereg wątpliwości, co do jej prawidłowości. Gdyby organ przedstawił w uzasadnieniu decyzji szczegółowe rozlicznie okresu świadczeniowego, wątpliwości te mogłyby zostać rozwiane.

Poczynienie owych ustaleń i przedstawienie ich przez organ administracji w uzasadnieniu decyzji pozwoli stronie, organowi odwoławczemu i Sądowi administracyjnemu, na dokonanie faktycznej kontroli ich prawidłowości, i ich ewentualne zweryfikowanie. Brak tych elementów w uzasadnieniu decyzji uniemożliwia stronie skuteczną ochronę swych praw, a przede wszystkim zrozumienie podstaw nałożonych nań obowiązków, jaki i zwolnienia z nich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzja z [...] października 2010 r., jak i decyzja z [...] lutego 2010 r., zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzje te zatem musiały zostać uchylone. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien rozważyć uwagi, poczynione w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzję z [...] lutego 2010 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, reprezentowane przez radcę prawnego Z. K. Skarżący zarzucił wyrokowi naruszenie:

I. prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 132 k.p.a. polegającą na przyjęciu, że na podstawie normy ustanowionej przez ten przepis nie jest możliwe wydanie przez organ I instancji w ramach tzw. samokontroli decyzji kasacyjnej prostej, tj. ograniczającej się do uchylenia w całości decyzji zaskarżonej;

II. przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 1 § 2 i art. 135 p.p.s.a przez błędne uznanie, że orzekające w sprawie organy naruszyły art. 132 k.p.a., przyjmując, że na podstawie tego przepisu organ I instancji może ograniczyć się do uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, co doprowadziło do wadliwego uzasadnienia wyroku i uchylenia decyzji z powodu naruszeń prawa, które w sprawie nie miały miejsca;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 132, art. 133 i art. 107 § 3 k.p.a. przez przyjęcie, że w ramach przewidzianej przez art. 132 k.p.a. samokontroli organ I instancji winien ponownie rozpoznać sprawę i dać wyraz ponownie poczynionym ustaleniom w uzasadnieniu decyzji, co doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia przez Sąd, że organ I instancji wadliwie uzasadnił swą decyzję a organ odwoławczy z naruszeniem prawa błąd ten zaakceptował, a w konsekwencji do wadliwego uzasadnienia wyroku i uchylenia decyzji z powodu naruszeń prawa, które w sprawie nie miały miejsca;

c) art. 134 § 1 i art. 135 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., przez brak poddania sądowej kontroli, wydanej w granicach tej samej sprawy, "pierwotnej" decyzji Wójta z [...] stycznia 2010 r., co skutkowało niekompletnością uzasadnienia wyroku, naruszeniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi i brakiem wiążącej organy oceny co do legalności decyzji zapadłej w tym samym postępowaniu i w granicach tej samej sprawy zwrotu przez A. B. należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez osobę uprawnioną na podstawie decyzji z [...] października 2008 r. w okresie od 1 października 2008 do 30 września 2009 r.;

d) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., przez brak w uzasadnieniu wyroku jednoznacznych wskazań co do tego, na jakim etapie wskutek uchylenia obu decyzji

znajduje się postępowanie, to znaczy, czy organ I instancji ma ponownie dokonać samokontroli swej decyzji z [...] stycznia 2010 r., ponownie rozpoznać sprawę zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez osobę uprawnioną, czy też może przekazać odwołanie od własnej decyzji z [...] stycznia 2010 r. organowi II instancji, na którym ciążyć będzie obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy, co prowadzić może do wątpliwości na etapie wykonania wyroku; oraz z ostrożności procesowej:

e) art. 16 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 13 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej p.u.s.a.), przez sprzeczne z przepisami prawa ukształtowanie składu orzekającego w sprawie.

W oparciu o owe zarzuty skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając zarzuty pełnomocnik skarżącego w szczególności wskazał, że norma wywiedziona z art. 132 k.p.a., ma charakter normy prawa materialnego. Sposób wykładni art. 132 k.p.a., przyjęty przez Sąd I instancji, abstrahuje od jego literalnej treści, gdzie mowa wyraźnie o uchyleniu lub zmianie decyzji, a ustawodawca posługuje się alternatywą rozłączną. Skoro w art. 132 § 1 in fine k.p.a., mowa o uchyleniu lub zmianie zaskarżonej decyzji, to stosownie do okoliczności sprawy i treści zawartego w odwołaniu żądania, możliwa jest na podstawie tego przepisu zarówno decyzja o charakterze reformatoryjnym, jak i decyzja czysto kasacyjna – ograniczająca się do wyeliminowania z obrotu prawnego kwestionowanej przez stronę decyzji. To ostatnie rozstrzygnięcie może znajdować zastosowanie zwłaszcza w przypadku postępowań prowadzonych z urzędu, których przedmiotem jest obciążenie strony określonym obowiązkiem. Uczynienie wówczas zadość żądaniu strony, kwestionującej zasadność obciążania jej obowiązkiem, sprowadzać się musi do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, z której obowiązek taki wynika. W ocenie kasatora Sąd i instancji ograniczył się do kontroli jedynie decyzji wydanej w wyniku samokontroli i decyzji odwoławczej od tej decyzji, a pominął pierwotną decyzję I instancji, poddaną następnie samokontroli. Sąd I instancji nie rozstrzygnął, czy wobec uchylenia decyzji wydanej w trybie art. 132 k.p.a., decyzja nieskutecznie poddana samokontroli, odzyskuje moc prawną i jak w tej sytuacji zachować ma się organ I instancji, wykonując zapadły wyrok. Wojewódzki Sąd nie wyjaśnił, czy ponownie zajmując się sprawą Wójt ma poddać swą decyzję z [...] stycznia 2010 r. samokontroli, czy też ma zająć się cała sprawą i ponownie orzekać co do jej istoty bez odnoszenia się do decyzji z [...] stycznia 2010 r., czy wreszcie możliwe jest, by organ I instancji, uznając, że niespełnione są przesłanki samokontroli, ograniczył się do przekazania pierwszego z odwołań do organu wyższego stopnia. W wydaniu orzeczenia brał udział Sędzia Sądu Okręgowego; z treści orzeczenia nie wynika, by został on delegowany do WSA w Gdańsku w trybie art. 13 § 2 p.u.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Skarżący nietrafnie zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 132 k.p.a. W doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, że przesłanką materialną, umożliwiającą dokonanie przez organ I instancji ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętą decyzją nieostateczną tego organu, jest uznanie przez organ I instancji, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie. W szczególności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że wydana – z powołaniem się na art. 132 k.p.a. – decyzja, która w jakikolwiek sposób pogarsza sytuację strony odwołującej się, jest decyzją wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1.4.1988 r., IV SA1000/87, akceptowany przez B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" C.H. Beck 2011 s. 499-500 nb 6).

W orzecznictwie Sądów administracyjnych i w piśmiennictwie utrwalonym jest pogląd, że wbrew brzmieniu art. 132 § 1 in fine k.p.a., niedopuszczalne jest wydanie decyzji kasacyjnej, ograniczającej się do uchylenia zaskarżonej decyzji ani też decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania. Ponieważ kodeks nie przewiduje w art. 138 decyzji o zmianie zaskarżonej decyzji odwołaniem decyzji, należy uznać, że organ I instancji winien uchylić swą decyzję i orzec co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem odwołania lub umorzyć postępowanie, jeśli taki był wniosek strony odwołującej się (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wolters Kluwer 2009 s. 643, uw. 9; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2.3.2006 r., VI SA/Wa 2184/05; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 10.6.2009 r., II SA/Ol 402/09).

Trafnie Wojewódzki Sąd uznał, że w sprawie spełniona została przesłanka o charakterze formalnym (art. 132 § 1 zd. 1 k.p.a.). Słusznie także uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka materialnoprawna. Wójt co prawda rozstrzygnął sprawę tożsamą, w takim zakresie, w jakim była ona rozstrzygnięta decyzją nieostateczną z [...] stycznia 2010 r. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31.10.1989 r., IV SA 705/89, GAP 1990, nr 1, s. 43, akceptowany przez B. Adamiak – op. cit. s. 499 nb 6) – co do obowiązku zwrotu przez dłużnika należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego kwoty 500 zł, jednakże zrealizował w tej materii tylko pierwszą z dwu koniecznych faz postępowania. Wbrew zarzutowi kasatora, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organ I instancji nieprawidłowo przeprowadził drugą fazę postępowania dla ustalenia wystąpienia przesłanki materialnej z art. 132 § 1 k.p.a. Wójt obowiązany był należycie ustalić treść żądania zawartego w odwołaniu i jego zakres. Dopiero gdyby rozstrzygnięcie organu pokrywało się z żądaniem zawartym w odwołaniu co do jego treści i zakresu, organ I instancji władny był wydać nową decyzję o uchyleniu lub zmianie zaskarżonej decyzji.

Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzja z [...] lutego 2010 r. nie zawiera ustalenia treści żądania zawartego w odwołaniu i jego zakresu, zatem Wójt nie był władny do uchylenia zaskarżonej decyzji z [...] stycznia 2010 r. Prawidłowo Sąd I instancji dokonał kontroli normy dopełnienia, wskazując że organ bezpodstawnie powołał się na "analizę wpływów należności od Komornika Sądowego w K.", skoro brak takiej analizy w aktach sprawy. Spłata w całości należności za okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. nie wynika także z wyciągu nr [...] rachunku Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z [...] stycznia 2010 r. Zawarte w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie o spłacie należności nie znajduje zatem żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy, nie wiadomo też kiedy, jakie kwoty i za jaki okres świadczeniowy zostały przez dłużnika alimentacyjnego uiszczone. Skoro dopiero ustalenie organu, że żądanie strony może być uwzględnione jedynie częściowo, a takiego ustalenia Wójt nie poczynił, to trafnym było uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że z uwagi na konstrukcję art. 132 kpa, organ I instancji nie był kompetentny do wzruszenia swej decyzji (B. Adamiak – op. cit. s. 500 nb 6 pkt 1 i 2). Czyni to zatem zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 132 k.p.a. nieuzasadnionym.

Niezasadnie kasator zarzuca naruszenie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 1 § 2 i art. 135 p.p.s.a przez błędne uznanie, że orzekające w sprawie organy naruszyły art. 132 k.p.a., bowiem organ I instancji nie dokonał ustaleń koniecznych dla prawidłowego zastosowania art. 132 k.p.a., a organ odwoławczy – z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.- błędu tego nie dostrzegł. Oczywiści chybionym okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 132, art. 133 i art. 107 § 3 k.p.a. przez przyjęcie, że w ramach przewidzianej przez art. 132 k.p.a. samokontroli organ I instancji winien ponownie rozpoznać sprawę i dać wyraz ponownie poczynionym ustaleniom w uzasadnieniu decyzji. Tylko bowiem prawidłowe ustalenia organu I instancji, przedstawione w uzasadnieniu decyzji podjętej na podstawie art. 132 § 1 k.p.a., czynić mogły usprawiedliwionym dokonanie samokontroli przez organ I instancji (art. 107 § 3 w zw. z art. 132 § 1 k.p.a.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 16.6.2009 r., II SA/Ol 401/09).

Zaskarżony wyrok nie narusza art. 134 § 1 i art. 135 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., przez brak poddania sądowej kontroli, wydanej w granicach tej samej sprawy, "pierwotnej" decyzji Wójta z [...] stycznia 2010 r., skoro Sąd w postępowaniu zainicjowanym skargą na decyzję wydaną w wyniku samokontroli, nie powinien zastępować organu odwoławczego (art. 15 k.p.a.). Sąd I instancji nie miał obowiązku wskazywać w uzasadnieniu wyroku, na jakim etapie postępowania wskutek uchylenia decyzji obu instancji znajduje się postępowanie administracyjne, skoro w orzecznictwie i w doktrynie utrwalonym jest pogląd, że w przypadku wzruszenia decyzji wyrokiem sądu administracyjnego sprawa wraca do ponownego rozpoznania w trybie odwoławczym przez organ II instancji, a nie do organu pierwszoinstancyjnego; w takiej sytuacji nie ma żadnych podstaw, by domagać się od organu I instancji zajęcia, na podstawie art. 132 k.p.a., stanowiska w odniesieniu do odwołania, które ma ponownie rozpatrzyć organ odwoławczy. Względna dewolutywność odwołania jest dopuszczalna, gdy strona wniosła odwołanie od decyzji, nie jest natomiast dopuszczalna, gdy decyzja organu odwoławczego została uchylona na drodze sądowej (argum. ex wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.4.2002 r., I SAB 497/01, akceptowany przez B. Adamiak – op. cit. s. 500-501 nb 7). Zwrot akt sprawy organowi I instancji w wyniku uchylenia decyzji – czy to przez organ odwoławczy, czy przez Sąd Administracyjny – nie skutkuje reaktywowaniem kompetetencji organu I instancji na podstawie art. 132 k.p.a. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1.10.2008 r., IV SA/Wa 1189/08).

Skład orzekający nie był sprzeczny z art. 16 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 13 § 2 p.u.s.a., skoro w dwu zarządzeniach, znajdujących się w aktach II SA/Gd 889/10 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazano, że sędzia SO Joanna Sudoł, jest sędzią delegowanym do orzekania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku.

Skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, i nie zachodziły przesłanki nieważności postępowania, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.