Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 725/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 1, art. 31zo ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

M. S. (dalej jako: "skarżąca", "strona", "wnioskodawca") wniosła

skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej również jako: "Zakład", "ZUS", "organ rentowy") z [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Jak wynika z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych, postępowanie w sprawie toczyło się z wniosku strony, w wyniku którego decyzją z [...] Zakład, działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z poz. 1842 ze zm., dalej: "ustawy COVID-19"), odmówił stronie uznania reklamacji w sprawie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w wysokości 100%. W uzasadnieniu organ podał, że strona była zgłoszona jako płatnik składek na dzień 1 lutego 2020 r. i na 29 lutego 2020 r. liczba zgłoszonych przez nią osób ubezpieczonych wyniosła 10. Do osób ubezpieczonych wlicza się bowiem także osoby przebywające na zasiłku macierzyńskim i urlopie wychowawczym, a także osobę prowadzącą działalność.

W związku z tym stronie nie przysługiwało prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek w wysokości 100%.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że w dniu

22 czerwca 2020 r. została zwolniona z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w wysokości 50%, lecz w jej ocenie wysokość zwolnienia powinna wynosić 100% łącznej należności z tytułu składek. Powołując art. 31zo ust. 1 i ust. 1a ustawy COVID-19, wskazała, że wątpliwości

w sprawie budzi przyjęta przez ZUS liczba osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych. W jej ocenie, ZUS nie wskazał, na jakiej podstawie należy uznać,

że osoby przebywające na zasiłku macierzyńskim i urlopie wychowawczym powinny zostać uwzględnione we wskazanym w przepisach limicie. Niezależnie od tego strona podniosła, że nawet jeżeli uznać, że na dzień 29 lutego 2020 r. liczba osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych wyniosła 10, to organ powinien uwzględnić zmniejszenie tej liczby w kolejnych miesiącach, tj. w kwietniu i maju 2020 r. W miesiącach tych strona zgłosiła do ubezpieczeń społecznych 8 osób, co wskazuje na konieczność zastosowania zwolnienia w wysokości 100%.

Utrzymując w mocy decyzję o odmowie uznania reklamacji w sprawie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w wysokości 100%, ZUS w uzasadnieniu decyzji z [...] wskazał, że strona prowadziła działalność gospodarczą przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosiła łącznie 10 osób ubezpieczonych. W ocenie organu, do osób ubezpieczonych wlicza się osoby przebywające na zasiłku macierzyńskim i urlopie wychowawczym, a także osobę prowadzącą działalność, co potwierdza brzmienie

art. 31zo ust. 6 ustawy COVID-19. Przepis ten wyłącza bowiem z liczby ubezpieczonych, w o których mowa w ust. 1 i ust. 1a, wyłącznie ubezpieczonych będących pracownikami młodocianymi i duchownych. Ponadto, zdaniem Zakładu, ustawa COVID-19nie przewiduje możliwości ponownego ustalenia liczny ubezpieczonych, nawet w sytuacji ich zmniejszenia w kolejnych miesiącach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, podniosła zarzut naruszenia przepisów art. 31zo ust. 1a ustawy COVID-19 poprzez niewłaściwe zastosowanie

w sprawie z uwagi na nieistnienie tego przepisu w dniu złożenia wniosku oraz art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 poprzez jego niezastosowanie w sprawie. W przypadku zaś uznania, że w sprawie miały zastosowanie przepisy art. 31zo ust. 1 i ust. 1a ustawy COVID-19 w brzmieniu z dnia wydania decyzji, strona zarzuciła naruszenie przepisu

art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 poprzez jego niezastosowanie w sprawie i art. 31zo ust. 1a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z powyższych przepisów ustawy COVID-19 wynika, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek może wynosić 50% lub 100%, a jest to uzależnione od tego, ile osób płatnik składek zgłosił do ubezpieczeń społecznych. Kluczowe w sprawie było jednak to, że powyższe brzmienie przepisów obowiązuje dopiero od 18 kwietnia 2020 r., zaś strona złożyła wniosek w dniu 2 kwietnia 2020 r. W chwili złożenia wniosku przepis art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 stanowił, że na wniosek płatnika składek, który na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. Przedmiotowy artykuł nie posiadał ust. 1a.

W ocenie strony, z powyższego przepisu wynikało, że Zakład obowiązany był zastosować zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek w pełnej wysokości, bez możliwości zastosowania zwolnienia w 50%. Warunkiem było, aby płatnik na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. Strona złożyła wniosek na podstawie powyższego przepisu, zaś nieprawidłowe było działanie organu, który zastosował wobec niej przepis, który nie istniał w chwili składania wniosku. Również powołany przez organ przepis art. 31zo ust. 6 ustawy COVID-19 wszedł w życie dopiero z dniem 18 kwietnia 2020 r. Oceny argumentów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczących osoby przebywającej na zasiłku macierzyńskim i urlopie wychowawczym organ powinien był dokonać w oparciu

o przepisy ustawy COVID-19 w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku.

Zdaniem strony, powyższe ma znaczenie również w przypadku uznania,

że organ był uprawniony do orzekania na podstawie przepisów w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji. W celu ustalenia, czy w liczbie ubezpieczonych należy uwzględnić osoby przebywające na zasiłku macierzyńskim i urlopie wychowawczym, organ powinien był dokonać interpretacji przepisów ustawy z dnia

13 listopada 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", definiujących pojęcie ubezpieczonego, a także przeanalizować wpływ na przedmiotową sytuację tego, kto wypłaca zasiłek macierzyński – płatnik składek czy Zakład.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Prawomocnym postanowieniem z 9 lipca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1176/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. Nr 153, poz. 137), wykazała,

że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji była odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. w wysokości 50% należności z tytułu składek. Decyzja ta została wydana w rezultacie postępowania przeprowadzonego w związku z wnioskiem strony skarżącej złożonym w dniu 2 kwietnia 2020 r.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, w brzmieniu obowiązującym od 31 marca do 17 kwietnia 2020 r., na wniosek płatnika składek, który na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, zwalnia się

z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r.

Na mocy ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 695) powyższy przepis z dniem 18 kwietnia 2020 r. zyskał następujące brzmienie: "Na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Jednocześnie na mocy powyższej nowelizacji dodano ust. 1a, zgodnie z którym na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia

1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności

z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.

Ponadto z dniem 18 kwietnia 2020 r. dodano ust. 6, stosownie do którego liczbę ubezpieczonych, o których mowa w ust. 1 i 1a, oblicza się nie uwzględniając ubezpieczonych będących pracownikami młodocianymi.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia

w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, na mocy której dokonano powyższych zmian, nie zawiera w analizowanym zakresie przepisów przejściowych,

a zatem wobec braku przepisów przejściowych, dotyczących wejścia w życie nowej regulacji, w sprawie znaleźć musi zastosowanie ogólna zasada bezpośredniego stosowania ustawy nowej.

W związku z argumentacją skargi wyjaśnienia wymaga, że generalną zasadą obowiązującą w przypadku zmiany stanu prawnego w toku postępowania jest, że co do zasady to przepisy przejściowe określają, w oparciu o jaki stan prawny powinno być prowadzone i zakończone postępowanie wszczęte jeszcze przed zmianą stanu prawnego. W przypadku zaś braku przepisów przejściowych, w tego rodzaju sytuacjach, znajdzie zastosowanie zasada bezpośredniego stosowania ustawy nowej,

z tym jednakże zastrzeżeniem, że bezpośrednie stosowanie ustawy nowej nie powinno dotyczyć zdarzeń zaistniałych "w całości" przed jej wejściem w życie (zob. wyrok NSA

z 26 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 13/20, opubl. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne orzeczenia sądowe powołane poniżej).

W rozpoznawanej sprawie wniosek strony o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. został złożony w dniu 2 kwietnia 2020 r., a więc pod rządami ustawy COVID-19 w brzmieniu obowiązującym do 17 kwietnia 2020 r., natomiast wieńcząca to postępowanie decyzja została wydana [...] września 2020 r., a tym samym pod rządami nowej ustawy. Postępowanie nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowej ustawy, a tym samym, wobec braku przepisów przejściowych, organ był zobowiązany do stosowania nowego prawa.

Powyższe stanowisko wspiera również pogląd, że organ administracji powinien rozstrzygać sprawy według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji, który został wyrażony m.in. w wyrokach NSA:

z 24 marca 2003 r., sygn. akt II SA 2057/01; z 19 lipca 2001 r., sygn. akt V SA 3872/00; z 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 396/99.

Tym samym Sąd jako niezasadne ocenił zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 31zo ust. 1a ustawy COVID-19 poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie z uwagi na nieistnienie tego przepisu w dniu złożenia wniosku oraz art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 w brzmieniu obowiązującym przed 18 kwietnia 2020 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie.

W dalszych rozważań Sąd będzie zatem odnosił się do przepisów art. 31zo ustawy COVID-19 w ich brzmieniu nadanym nowelizacją z 16 kwietnia 2020 r.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że wykładnia przepisu dokonana przez ZUS wskazuje, że organ wymóg zgłoszenia "na dzień 29 lutego 2020 r." zastosował do każdego z kolejnych okresów rozliczeniowych objętych wnioskiem (marzec, kwiecień

i maj 2020 r.), pomimo że strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazywała, że w kwietniu i maju 2020 r. zgłosiła do ubezpieczeń społecznych

8 pracowników.

Zdaniem Sądu, konstrukcja powołanego już wyżej przepisu art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 wskazuje na złożony charakter przepisu, z którego można wyinterpretować normę prawną właściwą dla danego okresu i deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres. Przepis w pierwszej jego części dotyczy trzech okresów rozliczeniowych od marca 2020 r. do maja 2020 r., natomiast poszczególne punkty odnoszą się do każdego z okresów z osobna (zarówno pod względem zgłoszenia jako płatnika składek, jak i zgłoszenia ubezpieczonych). W przeciwnym wypadku wymóg dotyczący zgłoszenia skarżącej jako płatnika składek i wymóg zgłoszenia ubezpieczonych zawarty byłby w pierwszej części przepisu, jeszcze przed wskazaną numeracją.

Zauważyć należy, że ustawodawca podzielił art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 na punkty. W doktrynie podkreśla się, że punkty to podstawowy stopień wyliczenia

w ramach artykułu tekstu normatywnego. Są to jednostki o charakterze niesamoistnym, nie wyrażają one samodzielnej myśli, lecz są częścią składową większego zdania

(G. Wierczyński [w:] Komentarz do rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" [w:] Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2016, Załącznik 1 § 56). Każde wyliczenie należy poprzedzić wprowadzeniem, które jest formułowane jak początek zdania i redakcyjnie należy do jednostki wyższego rzędu niż jednostki danego wyliczenia. Wprowadzenie powinno być tak zredagowane, by zawierało wszystkie elementy wspólne dla wyliczenia. Pozwala to unikać powtórzeń w poszczególnych elementach wyliczenia (por. § 23 ZTP). Wprowadzenie to może być uzupełnione przez część wspólną, odnoszącą się do wszystkich elementów wyliczenia, zawartą na końcu danego przepisu (G.Wierczyński, op.cit.).

W ocenie Sądu, część przepisu art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 po wyliczeniu (czyli po punktach 1-3) jest uzupełniona przez część wspólną odnoszącą się do wszystkich elementów wyliczenia (w brzmieniu: "– zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych"). Przyjęta przez prawodawcę konstrukcja art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 nadaje się zatem do "rozbicia" w sposób adekwatny dla każdego miesiąca, którego dotyczy wniosek o zwolnienie.

Odczytując poprawnie ww. przepis, należy zatem przyjąć, że:

1) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za marzec 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;

2) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za kwiecień 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek

w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;

3) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za maj 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

W ocenie Sądu, możliwe jest zatem ubieganie się o zwolnienie ze składek nie tylko za cały okres od 1 marca do 31 maja 2020 r., ale również za poszczególne (nie wszystkie) miesiące z tego okresu. Mając to na uwadze należy przyjąć,

że wprowadzenie do wyliczenia (odnoszące się do trzech różnych miesięcy) nawiązuje do (również trzech) poszczególnych punktów wyliczenia zawartego w tym przepisie.

Tożsame stanowisko jest prezentowane przez sądy administracyjne w szeregu orzeczeń (zob. wyroki: WSA w Szczecinie z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 758/20; WSA w Olsztynie z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 612/20; WSA w Warszawie

z 16 lutego 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1733/20; WSA w Opolu z 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Op 117/21; WSA w Gdańsku z 18 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 338/21; WSA w Poznaniu z 18 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Po 528/21; WSA

w Warszawie z 30 czerwca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1475/21).

Powyższe stanowisko w zakresie wykładni przepisów prawa podzielił również NSA w wyroku z 7 września 2021 r., sygn. akt I GSK 135/21.

W ocenie Sądu, rozumienia spornego przepisu ujawnionego w zaskarżonej decyzji nie uzasadnia również to, że stanowisko takie jak zaprezentowane przez organ prowadziłoby do nieuzasadnionego różnicowania podmiotów. Oznaczałoby bowiem,

że płatnicy składek ubiegający się np. o zwolnienie ze składek za jeden lub dwa miesiące z okresu marzec-maj 2020 r. podlegaliby odmiennym rygorom w zależności od tego, na jaki dzień dokonywana byłaby ocena co do liczby zgłoszonych osób ubezpieczonych. Zdaniem Sądu, takiego zróżnicowania nie uzasadniają przede wszystkim cele zwolnienia ze składek, a zatem idea realnej pomocy udzielonej przez państwo w celu rekompensaty konsekwencji ekonomicznych z powodu pandemii COVID-19. Przyjęta przez organ interpretacja nie daje się pogodzić z konstytucyjną zasadą równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 Konstytucji RP) i z zasadą równego traktowania, o której mowa w art. 2a u.s.u.s., która ma istotne znaczenie dla wykładni wszystkich przepisów dotyczących zabezpieczenia społecznego.

Przenosząc te rozważania na grunt kontrolowanej sprawy, należy zauważyć,

że w sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca była płatnikiem składek przed dniem 1 lutego 2020 r. oraz w okresie od 1 lutego do 31 marca 2020 r., a zatem spełniała pierwszy wymóg określony w art. 31zo ust. 1 pkt 1-3 ustawy COVID-19. Jednocześnie, analizując kolejne przesłanki z art. 31zo ust. 1 pkt 1-3 ustawy COVID-19 odrębnie dla każdego z okresów rozliczeniowych, organ powinien był uwzględnić liczbę zgłoszonych przez stronę osób ubezpieczonych w poszczególnych datach wskazanych w treści tych przepisów odrębnie dla każdego z okresu rozliczeniowego: tj. za marzec 2020 r. – na dzień 29 lutego 2020 r., za kwiecień 2020 r. – na dzień 31 marca 2020 r. oraz za maj 2020 r. - na dzień 30 kwietnia 2020 r. Takiej oceny w niniejszej sprawie organ nie przeprowadził, odnosząc limit zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych osób wyłącznie do daty 29 lutego 2020 r., tj. zbiorczo do wszystkich okresów rozliczeniowych objętych wnioskiem strony.

Wobec tego, w ocenie Sądu, organ nieprawidłowo zastosował art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19. Biorąc zaś pod uwagę, że zakres postępowania wyjaśniającego przeprowadzanego przez organ jest wyznaczany przez normę prawa materialnego (por. wyrok NSA z 10 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3078/19), należało konsekwentnie uznać, że w toku kontrolowanego postępowania organ naruszył również art. 7 i art. 77

§ 1 k.p.a., albowiem nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie wyznaczonym przez art. 31zo ust. 1 pkt 1-3 ustawy COVID-19 i nie dokonał ustaleń faktycznych w związku z wyjaśnieniami strony, że liczba zgłoszonych osób ubezpieczonych uległa zmniejszeniu w kwietniu i maju 2020 r. Zgodnie z art. 7 k.p.a.

w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto w myśl art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Wskazać również należy, że zaskarżoną decyzją Zakład utrzymał w mocy decyzję z [...] ze sformułowaną nieprawidłowo sentencją, w której przedmiot decyzji oznaczono jako: "odmowa uznania reklamacji w sprawie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w wysokości 100%". Zdaniem Sądu, prawidłowe skonstruowane rozstrzygnięcie decyzji powinno mieć oparcie w przepisach prawa. Skoro postępowanie w sprawie toczyło się z wniosku strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., to w przypadku odmowy (także częściowej) rezultatem tego postępowania powinna być – stosownie do art. 31zo ust. 7 ustawy COVID-19 – decyzja w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek (w tym przypadku: odmowy zwolnienia w części).

Sąd nie uwzględnił natomiast argumentacji skargi dotyczącej braku podstaw do wliczenia osoby przebywającej na zasiłku macierzyńskim, czy też na urlopie wychowawczym, do wskazanego w art. 31zo ust. 1 pkt 1-3 ustawy COVID-19 limitu osób ubezpieczonych.

Podzielając w tym zakresie argumentację organu, wskazać należy, że stosownie do art. 4 pkt 1 u.s.u.s. przez ubezpieczonych należy rozumieć osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami.

Stosownie zaś do art. 36 ust. 1 u.s.u.s. każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Przepis ust. 2 tego artykułu stanowi z kolei, że obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1-4, 6-9b, 11, 12, 19-22, ust. 2, 2a i 2d, duchownych będących członkami zakonów lub klasztorów oraz osób współpracujących, o których mowa w art. 8 ust. 11, należy do płatnika składek.

Zgodnie z art. 36 ust. 9 u.s.u.s., zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych według ustalonego wzoru, z zastrzeżeniem ust. 9a, albo w formie dokumentu elektronicznego (...), albo w formie wydruku z tego oprogramowania dokonuje się w jednostce organizacyjnej Zakładu. Na podstawie pierwszego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych zakładane jest konto, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1. Przepis art. 36 ust. 10 u.s.u.s. stanowi, że zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych zawiera

w szczególności następujące dane dotyczące osoby zgłaszanej: dane, o których mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1, nazwisko, imiona, datę urodzenia, nazwisko rodowe, obywatelstwo i płeć, tytuł ubezpieczenia, stopień niepełnosprawności, posiadanie ustalonego prawa do emerytury lub renty, wykonywany zawód, adres zameldowania na stałe miejsce pobytu, adres zamieszkania, jeżeli jest inny niż adres zameldowania na stałe miejsce pobytu, adres do korespondencji, jeżeli jest inny niż adres zameldowania na stałe miejsce pobytu i adres zamieszkania.

Zgodnie zaś z art. 36 ust. 11 u.s.u.s. każda osoba, w stosunku do której wygasł tytuł do ubezpieczeń społecznych, podlega wyrejestrowaniu z tych ubezpieczeń. Zgłoszenie wyrejestrowania płatnik składek jest zobowiązany złożyć w terminie 7 dni od daty zaistnienia tego faktu, z zastrzeżeniem ust. 12 i 14. Przepisy ust. 2, 3 i 9 stosuje się odpowiednio.

W ocenie Sądu, określony w art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 limit osób ubezpieczonych należy oceniać w kontekście powyższych norm prawnych, z których wynika, że obowiązek zgłoszenia pracownika do ubezpieczeń społecznych, ale także jego wyrejestrowania, spoczywa na pracodawcy jako płatniku. Celem przyjętych przez ustawodawcę w art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 (mniej niż 10 ubezpieczonych) i ust. 1a ustawy COVID-19 (od 10 do 49 ubezpieczonych) limitów osób ubezpieczonych, od których uzależniono wysokość zwolnienia z obowiązku opłacenia składek, było wyodrębnienie dwóch grup beneficjentów w oparciu o skalę prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu, trafnie organ w tym zakresie wskazał, że wolą ustawodawcy z analizowanego limitu zostali wyłączeni jedynie pracownicy młodociani oraz osoby duchowne (art. 31zo ust. 6 ustawy COVID-19). Wbrew argumentacji skargi, bez znaczenia jest natomiast to, na jakim podmiocie spoczywa w danym okresie obowiązek ponoszenia składek na ubezpieczenia pracowników (np. ZUS). W świetle przepisów ustawy COVID-19 oraz powołanych wyżej przepisów u.s.u.s., decydujące znaczenie ma bowiem fakt zgłoszenia pracownika przez płatnika do ubezpieczeń społecznych i brak jego wyrejestrowania przez płatnika składek.

Zauważenia przy tym wymaga, że w związku z wyrażoną wyżej oceną prawną

i wyjaśnieniami składanymi przez stronę w toku postępowania, kwestia, czy osobę przebywającą na zasiłku macierzyńskim, czy też urlopie wychowawczym, należy traktować jako pracownika zgłoszonego do ubezpieczeń społecznych, pozostaje istotna tylko w zakresie zasadności możliwości pełnego zwolnienia z opłacania należności

z tytułu składek za marzec 2020 r.

Ponownie rozpatrując sprawę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zastosuje pogląd prawny przedstawiony w niniejszym wyroku, odnoszący się do interpretacji

art. 31zo ust. 1 pkt 1-3 ustawy COVID-19 i z jego uwzględnieniem przeprowadzi wyczerpujące postępowanie dowodowe, w którym zweryfikuje, czy strona skarżąca spełnia kryteria do zwolnienia w całości z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okresy od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Pomimo zawartego w skardze wniosku Sąd nie orzekł o kosztach postępowania sądowego, albowiem w sprawie, z uwagi na jej przedmiot, skarżąca korzystała

z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., a działając osobiście, nie wykazała, że poniosła wydatki niezbędne do celowego dochodzenia jej praw.