Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 985/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 175 poz 1459
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
article: art. 66 par. 3,  art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2011 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza J. z dnia [...] 2010 r. nr [...] 2. 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz H. S. kwotę [...] zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza J. z [...] odmawiającą przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz J. działając na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29.07.2005 roku o przekształceniu Prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm. – dalej jako: k.p.a.) odmówił H. S. przekształcenia w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej.

Uzasadniając, organ wskazał, że nieruchomość położona w J. przy ul. M., oznaczona jako działka nr [...] (zmieniona na nr [...] w wyniku odnowy geodezyjnej), zapisana w księdze wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w J. - V Wydział Ksiąg Wieczystych, stanowiła własność Skarbu Państwa, który nabył ją w [...] r. w wyniku konfiskaty mienia spadkodawcy obecnego właściciela. W czasie okupacji nieruchomość została zabudowana budynkiem mieszkalnym przez okupanta hitlerowskiego. Mieszkająca w tym budynku H. S., wnioskiem z dnia [...].1989 r. wystąpiła do Urzędu Miasta i Gminy z prośbą o umożliwienie zakupu mieszkania położonego w tymże budynku. Organ wskazał, że decyzją z dnia [...]1989 r. orzeczono sprzedaż lokalu mieszkalnego położonego przy ul. M. na rzecz H. S.. W decyzji tej podniesiono, że nabywca lokalu z dniem podpisania umowy notarialnej staje się właścicielem wyżej wymienionego lokalu i użytkownikiem wieczystym części gruntu wchodzącego w skład działki, na której pobudowany był budynek. Użytkowanie wieczyste ustanowiono na 99 lat. Aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 21.05.1990 r. zawarto umowę sprzedaży lokalu na odrębną własność oraz oddanie części działki w użytkowanie wieczyste.

W dalszej kolejności wskazano, że w 1995 roku Sąd Apelacyjny w L. postanowieniem z dnia 29.06.1995 r. uchylił poprzednie zapisy z [...] roku, a w dniu 26.03.1996 r. w księdze wieczystej nr [...] został wykreślony wpis o własności Skarbu Państwa i wpisano jako właścicieli osoby fizyczne o nazwisku R..

W dalszej kolejności organ wskazał, że w dniu [...] r. do Starostwa Powiatowego w J. wpłynął wniosek H. S., który następnie został przekazany Burmistrzowi J., dotyczący przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w J. przy ul. M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w udziale do pow. [...] ha, ujawnionej w KW nr [...].

Następnie, organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...].2001 r. ogłoszono ustawę o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Dokonano wtedy analizy wniosku H. S. pod kątem możliwości przekształcenia. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, dokonano również analizy zapisów w księgach wieczystych. W związku z rozbieżnościami, które polegały na niezgodności zapisów w księdze gruntowej KW nr [...] i lokalowej [...] (gdyż, jak wskazano, w księdze wieczystej gruntowej, w dziale II, figurowały jako właściciele działki osoby fizyczne - D. F. R. i P. S., na podstawie umowy zniesienia współwłasności nieruchomości z dnia 20.07.1999 r., a w księdze lokalowej istniał wpis o przysługującym właścicielce lokalu - H. T. S. prawie użytkowania wieczystego w działce zapisanej w KW [...]). W dniu [...] 2002 r. postępowanie w sprawie przekształcenia zawieszono do czasu rozstrzygnięcia sprawy związanej z własnością gruntu.

Jednakże w lipcu 2001 r. D. R. jako współwłaściciel przedmiotowej działki wystąpił z wnioskiem o wydanie nieruchomości, a - jak wskazano - uchwałą Nr [...] Zarządu Miejskiego w J. z dnia [...].2001 r. w sprawie wydania nieruchomości, przekazano na mocy protokółu zdawczo - odbiorczego z dnia [..].2001 r. nieruchomość osobom fizycznym. W uchwale zaznaczono, że wydaje się nieruchomość, w której sprzedano lokal mieszkalny na rzecz H. S.. Jak podkreślił organ, skarżąca została poinformowana o wydaniu nieruchomości właścicielom.

Organ I instancji podkreślił, że pismem z dnia [...].2001 r. zwrócono się do Sądu Rejonowego w J. - V Wydział Ksiąg Wieczystych o udzielenie informacji w przedmiocie stanu prawnego lokalu H. S. i podanie aktualnego stanu własności przedmiotowego mieszkania. Sąd przesłał tylko odpis księgi wieczystej nr [...]. Jak ustalono w księdze tej wpisano w dziale I: "J., ul. M., lokal mieszkalny położony na parterze (...), o pow. [...] m2. Właścicielce tego lokalu przysługuje prawo wieczystego użytkowania udziału wynoszącego [...] części w działce gruntu o obszarze [...] ha, na którym położony jest budynek mieszkalny zapisany w księdze wieczystej KW nr [...] (...). Wpisano dnia [...].1990 r." Natomiast w dziale II: "H. T. S., córka L. i L.. Wpisano na podstawie umowy o oddanie w użytkowanie wieczyste i sprzedaży lokalu mieszkalnego na odrębną własność z dnia [...].1990 r. i decyzji (Kierownika) Urzędu Miasta i Gminy w J. - wpisano dn. [...]1990 r.".

W następnej kolejności wskazano, że wnioskiem z dnia [...].2010 r. użytkowniczka zwróciła się z zażądaniem udzielenia informacji na temat działania organu w tej sprawie. Organ wyjaśnił, że dokonano kolejnej analizy zapisów w księgach wieczystych i stwierdzono, że w księdze gruntowej KW nr [...] jako właściciel nadal figurowała osoba fizyczna - D. R., a w dziale III istniało ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem, polegającej na tym, iż Skarb Państwa utracił prawo własności przedmiotowej nieruchomości, a uprzednio oddał ułamkową jej część w użytkowanie wieczyste (sprzedając jednocześnie lokal mieszkalny). Natomiast w księdze wieczystej lokalowej KW nr [...] istniał wpis o przysługującym właścicielce lokalu prawie użytkowania wieczystego w działce zapisanej w KW [...]. Zatem - jak wyjaśniono - Gmina nie była władna do wydania decyzji przekształceniowej do czasu rozstrzygnięcia wskazanej sprzeczności przez sąd. W toku postępowania zwrócono się również do pełnomocnika skarżącej z zapytaniem czy kiedykolwiek podjęto postępowanie sądowe w sprawie związanej z własnością gruntu położonego przy ul. M. w J.. Jednak w odpowiedzi na to zapytanie wyjaśniono, że postępowania takiego nigdy nie prowadzono.

W 2010 r. ponownie zbadano obie księgi wieczyste i stwierdzono, że nie dokonano w nich żadnych zmian, tj. w KW [...] jako właściciel nadal figurował D. R., a w dziale III nadal istniało ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem, polegającej na tym, iż Skarb Państwa utracił prawo własności przedmiotowej nieruchomości, a uprzednio oddał ułamkową jej część w użytkowanie wieczyste (sprzedając jednocześnie lokal mieszkalny). Natomiast w księdze wieczystej lokalowej KW nr [...] nadal istniał wpis o przysługującym właścicielce lokalu prawie użytkowania wieczystego w działce zapisanej w KW [...].

W dniu [...].2010 r. D. R. - właściciel działki wniósł sprzeciw przeciwko przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności udziału w nieruchomości oraz o oddalenie wniosku H. S.. D. R. wyjaśnił, że jest właścicielem wskazanej we wniosku skarżącej nieruchomości i kwestionuje on prawo H. S. do własności części ułamkowej działki nr [...].

Odmawiając skarżącej, pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku Burmistrz J., wskazał że zgodnie z art. 232 kodeksu cywilnego grunty stanowiące własność Skarbu Państwa położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego -gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym i osobom prawnym. W wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być także inne grunty Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków. Zatem nie jest możliwe istnienie użytkowania wieczystego na gruntach innych aniżeli własność Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Z tych względów – jak wyjaśniono - nie znaleziono podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności udziału w przedmiotowej nieruchomości. Organ I instancji podkreślił, przy tym, że każda ze stron - zarówno aktualny właściciel działki jak też właścicielka lokalu i jednocześnie użytkowniczka wieczysta ułamkowej części gruntu - mogą dochodzić swoich praw wyłącznie na drodze postępowania sądowego. Z tego powodu - jak wskazano - gmina odmówiła przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności udziału w nieruchomości położonej w J. przy ul. M., wskazując, że nieruchomość ta nie stanowi jej własności i należy do osoby fizycznej – D. R..

Odwołanie od tej decyzji wniosła H. S. wyrażając swoje niezadowolenie z wydanej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...].2010 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza J..

Uzasadniając swoją decyzję Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 232 kodeksu cywilnego w użytkowanie wieczyste mogą być oddawane grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków. Tym samym przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawa własności nieruchomości ( Dz. U. z 2005r. nr 175, poz. 1459 ze zm.) dotyczy tylko i wyłącznie gruntów należących do Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, co oznacza, iż decyzję o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności może wydać organ jedynie w przypadku, gdy nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Kolegium wskazało, że jak wynika z akt sprawy bezsprzecznym jest fakt, iż nieruchomość położona przy ul. M .nr [...] zabudowana budynkiem mieszkalnym, w którym mieści się sprzedany H. S. na odrębną własność lokal mieszkalny została wydana właścicielom D. R. i P. S. W takiej sytuacji – jak wyjaśniło Kolegium - organ I instancji nie był władny do wydania decyzji przekształceniowej, a jego rozstrzygnięcie nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa.

Organ II instancji zwrócił uwagę odwołującej się, iż objęte jej wnioskiem żądanie jest sprawą cywilną w rozumieniu art.1 k.p.c. i jako takie podlega reżimowi prawa cywilnego, stąd też wszelkie działania w tym przedmiocie mają charakter cywilnoprawny a roszczenia wynikające z tych działań lub z ich braku, zgodnie z art. 2 k.p.c. należy kierować do sądu powszechnego.

Skargę do sądu administracyjnego wniosła H. S. reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, domagając się:

1. uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji przez SKO w K. tj. uwzględnienia skargi w całości w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

2. uchylenia bądź stwierdzenia nieważności wskazanych decyzji przez WSA w Poznaniu,

3 zasądzenia od SKO w K. na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania w kwocie 1237 zł (wynagrodzenia pełnomocnika - 720 zł). Pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę, że zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powinien wziąć pod uwagę duży wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, która - w ocenie autora skargi - okazała się być dość zawiłą. W ocenie pełnomocnika skarżącej, nie ulega wątpliwości, że z uwagi na stan faktyczny i prawny sprawy (skomplikowany), sporządzenie skargi wymagało dużego nakładu pracy, a więc wielogodzinnej analizy akt sprawy, przepisów postępowania administracyjnego i sądowego, orzecznictwa i piśmiennictwa. Podkreślono, że wnikliwe zapoznanie się ze sprawą spowodowało to, że uzasadnienie skargi zostało skrócone w stopniu maksymalnym, a objętość skargi, tj. ilość tekstu nie świadczy o wkładzie pracy.

W dalszej kolejności wskazano na naruszenia prawa, tj. art. 100 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie, art. 66 § 3 k.p.a. przez jego niezastosowanie (rażące naruszenie prawa), oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez jego niepełne zastosowanie, a polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich podnoszonych zarzutów.

Uzasadniając swoje stanowisko, pełnomocnik skarżącej podniósł, że organy obu instancji zgodnie uznały, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, a w takiej sytuacji Burmistrz J., jako organ do którego wniesiono podanie nie powinien był orzekać w sprawie, ale zwrócić podanie skarżącej w drodze postanowienia na które przysługuje zażalenie. Wydanie decyzji w takiej sytuacji - jak wskazano - wypełnia przesłankę rażącego naruszenia prawa i tym samym stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.

W dalszej kolejności podniesiono, że uzasadnienie decyzji powinno być tak sporządzone, aby dokonując jej oceny, można było ustalić, że decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, aby organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów prawnych mających istotne znaczenie dla rozstrzyganej sprawy. Tymczasem – jak podkreślił autor skargi - SKO w K. nie odniosło się do stawianych zarzutów, stwierdzając jedynie, że nie jest w stanie się do nich odnieść.

Mając na względzie przytoczone powyżej argumenty, pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji SKO w K. w całości, jak również o uchylenie w całości lub stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - decyzji Burmistrza J..

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, iż na skutek złożonego przez H. S. wniosku – wszczęto i prowadzono – postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem zaskarżonej decyzji. Kwestią bezsporną pozostaje również, że nieruchomość gruntowa, której dotyczył złożony przez skarżącą wniosek już w dacie jego wniesienia stanowiła własność osoby fizycznej. Nie budzi również wątpliwości, że D. R. - właściciel wskazanej we wniosku skarżącej nieruchomości – kwestionuje prawo H. S. do własności części ułamkowej działki nr [...]. Poza sporem pozostaje ponadto, że skarżąca legitymuje się wpisem do księgi wieczystej o przysługującym jej prawie użytkowania wieczystego do nieruchomości stanowiącej własność D. R.

Istota sporu sprowadza się do oceny legalności dopuszczalności oddalenia przez organ administracji publicznej wniosku, w przypadku stwierdzenia właściwości sądu powszechnego do jego rozpoznania.

Wskazaną podstawą zgłoszonego przez H. S. w dniu 29.12.2000 r. żądania był przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 04.09.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. Nr 123, poz. 781). Zgłoszone wskazanym wnioskiem żądanie dotyczyło nieruchomości gruntowej oznaczonej działką nr [...] o pow. [...] m, położonej w J., przy ul. M.

Stosownie do treści obowiązującego w dacie zgłoszenia wniosku przepisu, jak również w myśl obowiązujących obecnie przepisów ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. nr 175, poz. 1459 ze zm.) przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności domagać się mogą tylko osoby fizyczne będące użytkownikami wieczystymi. Jednocześnie, w myśl art. 232 kodeksu cywilnego - nie może pozostawiać uzasadnionych wątpliwości, iż przedmiotem przekształcenia w trybie przepisów ustaw o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, mogą być tylko grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków.

Stosownie do powyższego, z woli ustawodawcy, organem właściwym do orzekania o przekształceniu jest organ wykonawczy odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego, tj. starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej – który jest właściwy w przypadku nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, w tym również nieruchomości, w stosunku do których prawo własności Skarbu Państwa wykonują inne państwowe osoby prawne (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 29.07.2005 r. o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego) oraz wójt, burmistrz, prezydent miasta, zarząd powiatu albo zarząd województwa – który jest właściwy odpowiednio w przypadku nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29.07.2005 r. o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego).

Orzekające w niniejszej sprawie organy uznały, że żądaniem zgłoszonego przez skarżącą wniosku, jest de facto orzeczenie o prawach przysługujących osobom fizycznym. Tymczasem, jedną z cech stosunku administracyjnoprawnego jest m.in. to, że jedną ze stron stosunku administracyjnoprawnego jest organ administracji publicznej drugą zaś podmiot, którego sytuacja prawna na mocy norm prawa została powiązana z sytuacją prawną organu w ten sposób, że organ ten może władczo i jednostronnie konkretyzować jego prawa i obowiązki (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008 r., str. 18.). Jeżeli zatem, organy stwierdziły swoją niewłaściwość do rozpoznania wniosku skarżącej, wskazując, że są niewłaściwe do orzekania w sprawach stosunków cywilnoprawnych między osobami fizycznymi, to prawidłowo wskazały, że do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne (art. 1 k.c. w zw. z art. 3 k.p.c.). Skoro bowiem nie budzi wątpliwości, że wskazana we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie działka stanowi własność osoby fizycznej, to nie może budzić wątpliwości - jak trafnie wskazały organy obu instancji - że nieruchomość ta nie może stanowić jednocześnie przedmiotu użytkowania wieczystego, w rozumieniu art. 232 kodeksu cywilnego. W świetle zgromadzonego - i nie kwestionowanego na gruncie rozpoznawanej sprawy - stanu faktycznego, żądanie skarżącej w istocie rzeczy dotyczy stosunków pomiędzy osobami fizycznymi, a nie pomiędzy osobą fizyczną a Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego. Z tego względu trafnie organy obu instancji ustaliły brak swojej właściwości do rozpoznania złożonego wniosku. Jak wskazano, bowiem powyżej do właściwości organów orzekających w trybie przepisów ustawy z 29.07.2005 r. o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego nie należy orzekanie w sprawach dotyczących gruntów stanowiących własność osób fizycznych (art. 3).

Błędnie jednak organy obu instancji stwierdziwszy swoją niewłaściwość postąpiły, rozpoznając wniosek skarżącej in meriti, pomimo stwierdzenia braku swojej właściwości do jego rozpatrzenia. Zgodzić się zatem należy z twierdzeniem skargi, że stwierdzenie właściwości sądu powszechnego do rozpoznania sprawy nie stanowiło przesłanki uzasadniającej odmowne załatwienie wniosku skarżącej. Zauważyć jednak należy, że - w okolicznościach faktycznych ustalonych w niniejszej sprawie - organ obowiązany był postępowanie administracyjne umorzyć. Wskazać, bowiem należy, że z treści złożonego przez H. S. wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie wynikało - jak tego wymaga art. 66 § 3 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.u. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.) - że właściwym w sprawie jest sąd powszechny. Zainicjowane wnioskiem skarżącej postępowanie prowadzono klika lat, a w jego toku organy podejmowały szereg czynności zmierzających do merytorycznego rozpoznania jej żądania, m.in. postanowieniem z [...].2002 r. orzeczono o zwieszeniu toczącego się postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego – k.42. Tymczasem, przepis art. 66 § 3 k.p.a. reguluje wyłącznie ustalenie braku właściwości - w fazie wszczęcia - postępowania. Zauważyć, bowiem należy, że stosownie do treści art. 66 § 3 k.p.a. organ zwraca podanie, a nie sprawę (por. wyrok WSA z 14.02.2007 r. sygn. VI SA/WA 2/07, wyrok z dnia 20.03.2007 r. sygn. VII SA/Wa 2460/06). A zatem, w niniejszej sprawie, kiedy dopiero w toku prowadzonego postępowania organ stwierdził swoją niewłaściwość wskazany przepis nie znajdował zastosowanie.

Uwadze organów umknęło, że jeżeli – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - organ administracji publicznej stwierdził swoją niewłaściwość na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, to zobowiązany jest umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 07.09.2000 r., sygn. I SA 242/09, wyrok WSA z 03.02.2006 r. sygn. IV SA/Wa 1311/05). Okoliczność tą pominął zarówno organu I instancji, który stwierdziwszy właściwość sądu powszechnego do załatwienia sprawy skarżącej, rozpoznał jej wniosek merytorycznie, jak również Kolegium, które dostrzegając błąd organu I instancji winne było stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić decyzję Burmistrza J. i umorzyć postępowanie.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 100 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. wskazać należy, że skarżąca nadal - legitymuje się wpisem - do księgi wieczystej o przysługującym jej prawie użytkowania wieczystego. Okoliczność ta nie przesądza jednak automatycznie - jak oczekiwałaby tego skarżąca – o trafności podjętych przez nią kroków celem zaspokojenia swoich oczekiwań dotyczących nabycia własności udziału wskazanej we wniosku nieruchomości gruntowej. Organy obu instancji rozpoznając przedmiotową sprawę nie wyjaśniły natomiast skarżącej swojego stanowiska w tym zakresie, a jak słusznie podniósł pełnomocnik skarżącej Kolegium w żaden sposób nie ustosunkowano się również do argumentacji odwołania, wyjaśniając jedynie, że organ II instancji nie posiada stosownych informacji, a podniesione przez skarżącą zarzuty "winny zostać wyjaśnione przez organ I instancji". Tymczasem, nie wnikając w istotę użytkowania wieczystego wskazać należy, iż to prawo rzeczowe może być ustanowione w drodze umowy, której jedną ze stron będzie zawsze organ władzy publicznej (właściciel gruntu), a drugą użytkownik wieczysty. Przedmiotem tej umowy mogą być - wyłącznie - nieruchomości gruntowe stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że Skarb Państwa utracił prawo własności nieruchomości, którą uprzednio oddał skarżącej w użytkowanie wieczyste. Sama skarżąca winna zatem ocenić możliwości Skarbu Państwa co do wywiązania się z warunków zawartej z nią w formie aktu notarialnego, w dniu [...].1990 r. umowy w zakresie oddania działki w wieczyste użytkowanie i ewentualnie rozważyć dochodzenie rekompensaty w tej sprawie.

W odniesieniu do zapisów księgi wieczystej wskazać natomiast należy, że z treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. Nr 124 z 2001 r. poz. 1361 ze zm.) wynika, że księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Przepis art. 3 tej ustawy wprowadza domniemanie prawne, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Treść wpisów w księdze wieczystej może różnić się od rzeczywistego stanu prawnego. W przypadku niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, stronie przysługuje prawo wystąpienia z powództwem o usunięcie tej niezgodności w trybie art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Przepis ten stanowi, iż osobie, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, przysługuje roszczenie o usunięcie tej niezgodności. Celem tego powództwa jest zmiana istniejącego w księdze wpisu na wpis odpowiadający rzeczywistemu stanowi prawnemu.

Reasumując, zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji wydano z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów prawa i już z tych względów złożona skarga zasługiwała na uwzględnienie, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku.

Odnosząc się natomiast do żądania pełnomocnika skarżącej dotyczącego zasądzenia na jej rzecz kosztów niezbędnych postępowania, wyjaśnić należy, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 ppsa). Zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze. zm.), zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 i 4 przywołanego rozporządzenia. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl natomiast § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" tego samego rozporządzenia, stawka minimalna wynosi w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w pierwszej instancji, w tzw. "w innej sprawie" wynosi 240 zł. Do kosztów postępowania należało doliczyć także opłatę sądową od skargi, uiszczoną przez stronę skarżącą, w łącznej kwocie 500 zł. Do niezbędnych wydatków należała ponadto opłata skarbowa od złożenia pełnomocnictwa dla radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą w niniejszym postępowaniu (w wysokości 17 zł).

W niniejszej sprawie Sąd, orzekając w punkcie II sentencji wyroku o zwrocie kosztów na rzecz strony skarżącej ustalił – na podstawie wszystkich wcześniej powołanych przepisów – opłatę adekwatną do czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa, w minimalnej wysokości (240 zł). W ocenie Sądu pełnomocnik skarżącego nie wykazał nakładu pracy uzasadniającego ustalenie opłaty za jego czynności w wyższej wysokości. Podkreślić przy tym należy, że czynności podjęte przez pełnomocnika ograniczały się w zasadzie do sporządzenia skargi, w której zażądano wydania przez Kolegium stosownego orzeczenia, tj. uwzględnienia skargi w trybie autokontroli; a także uwzględnienia skargi na decyzję Kolegium oraz wniesiono o zasądzenie kosztów. Oceniając nakład pracy pełnomocnika i jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy zauważyć należy, że nie odbiegały one od miernika należytej staranności jaką powinien się cechować pełnomocnik wykonujący zawód zaufania publicznego. W ocenie Sądu pełnomocnik skarżącego nie wykazał też nakładu pracy uzasadniającego ustalenie opłaty za jego czynności w wyższej wysokości.

Wszystkie wymienione koszty uwzględniono w pkt. 2 wyroku.

A. Jarosz J. Stankowski G. Radzicka

ja