Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2630/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska ( spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Barbara Koś Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2005r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Koś /-/ B. Sokołowska / -/T. M. Geremek


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w O. decyzją z dnia [...] - nr [...] , na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku- Ordynacja Podatkowa ( Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 65 § 4 pkt. 2, art. 65 § 7, art. 13 § 1, art. 23 § 7, art. 29 § 1, art. 70 § 1 i 2, art. 85 §1 i art. 262 Kodeksu celnego oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 roku w sprawie ustanowienia taryfy celnej ( Dz.U. Nr 146, poz. 1639) uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...], dotyczące samochodu osobowego marki [...] zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu przez T. G. właściciela firmy [...], za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości towaru, wartości pozycji, wartości statystycznej i podstawy opłaty. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że zakwestionował, w oparciu o art. 23 §7 kodeksu celnego- dołączone do zgłoszenia celnego dokumenty określające wartość pojazdu, gdyż istniały uzasadnione podstawy do zanegowania wiarygodności dowodu zakupu samochodu ze względu na podaną wysokość ceny transakcyjnej, która nie odzwierciedla rzeczywistej wartości importowanego samochodu. Podana na dokumencie zakupu kwota 1300 EUR znacznie bowiem odbiegała od wartości podobnych pojazdów sprzedawanych na Europejskim Obszarze Gospodarczym, które publikowane są w katalogu Eurotax Schwacke Liste. Dyrektor Urzędu Celnego wskazał, ze w powołanym katalogu samochód o tej samej marce i podobnych parametrach technicznych ma wartość 4100 EUR. Jednocześnie podał, że przedstawiona do zgłoszenia celnego opinia biegłego nr [...] nie może być w tej sytuacji zaakceptowana, ponieważ cena z katalogu uwzględnia wszystkie parametry samochodu tzn.: rocznik, przebieg, stan techniczny. Ustalając wartość celną przedmiotowego samochodu organ celny zastosował przepis art. 29 §1 kodeksu celnego tzw. Metodę "ostatniej szansy", wskazując przyczyny, dla których nie jest możliwe ustalenie wartości używanego samochodu na podstawie przepisów art. 25-28 kodeksu celnego.

Dyrektor Urzędu Celnego powołał się przy tym na opracowanie w formie Studium 1.1 Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) dotyczące postępowania w kwestii ustalania wartości używanych samochodów, zgodnie z którym w razie zakwestionowania wiarygodności dokumentów) organ celony stosuje metodę "ostatniej szansy", przy której może się oprzeć na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych samochodów.

Za podstawę wyliczeń wartości celnej zgłoszonego pojazdu organ celny przyjął zatem wartość bazową- rynkową wartość samochodu podaną w ogólnopolskim katalogu "Eurotax" [...] tj. kwotę 17.500, 00,- PLN. Po odjęciu od tej kwoty podatku VAT ( 22%) i podatku akcyzowego ( 3,1%) Dyrektor Urzędu Celnego ustalił wartość celną samochodu [...] sprowadzonego przez T. G. na kwotę 13.913,00 złotych. Podał równocześnie, że dług celny obliczony od wartości ustalonej na podstawie art. 29 §1 kodeksu celnego wynosi 0,00 PLN.

W związku z wydaniem powyższej decyzji organ celny I instancji zawiadomił zgłaszającego pismem z dnia [...] o powstaniu obowiązku podatkowego w zakresie podatku akcyzowego w kwocie 9042,80,- PLN według stawki 65% i podatku od towarów i usług VAT w wysokości 5050,10,- PLN według stawki 22%.

T. G. wniósł odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w O. domagając się jej uchylenia oraz ustalenia należności celnych na podstawie faktury zakupu, czyli ceny faktycznie zapłaconej. Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego tj. art. 23 §1 pkt. 7, art. 29 § 1 i 2pkt. 3 i 7 kodeksu celnego oraz art. 7 Porozumienia w sprawie stosowania art. VII układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu w zw. z art. 107 § 3 Ordynacji podatkowej a także naruszenie innych przepisów postępowania to znaczy art. 187 § 1 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Według T. G. przedmiotowa faktura eksportowa z dnia [...] o nr [...] z firmy [...] na kwotę 1300 EUR była dokumentem oryginalnym. Dodatkowo strona odwołująca przedłożyła ocenę techniczną pojazdu nr [...] rzeczoznawcy mgr inż. K. F., który dokładnie opisał usterki stwierdzone w samochodzie [...] obniżające jego wartość w stosunku do samochodu o średnim stanie technicznym przyjętym jako wartość bazową w cennikach samochodów używanych. T. G. zwrócił też uwagę, że przy ustalaniu wartości pojazdu w oparciu o art. 29 § 1 Kodeksu celnego odliczono od wartości rynkowej pojazdu podatek akcyzowy w stawce 3,1%, a przy obliczaniu należności podatkowych uwzględniono właściwą stawkę czyli 65%.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej na podstawie art. 233 § 1pkt. 2 lit. a) Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262, art. 23 § 7, art. 29 §1, art. 85 § 1 kodeksu celnego, uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej podstawy prawnej oraz wartości celnej i wskazał w miejsce art. 65 § 4 pkt. 2 kodeksu celnego, art. 65 § 4 pkt. 2 lit. b) i c) kodeksu celnego oraz dokonał zmiany w polach 22,42,46, 47 podając jako podstawę opł.: 13,912,- w pozostałej części organ II instancji pozostawił tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko organu celnego I instancji odnośnie znacznej różnicy między ceną zakupu zadeklarowaną a ceną wskazywaną w specjalistycznych katalogach odnoście podobnych pojazdów, co stanowiło słuszną podstawę do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

Wskazał, że w katalogu Eurotax Schwacke Liste nr [...] wydawanym przez zagraniczną firmę [...] zawierającym notowania cenowe samochodów osobowych na rynku europejskim, przedmiotowy model auta wyceniony jest na kwotę 4.050 EUR, co dodatkowo potwierdza zasadność zakwestionowania wartości, którą zadeklarowała strona w zgłoszeniu celnym. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że w przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25 do 29 Kodeksu celnego. W przypadku zakwestionowania umowy sprzedaży ( faktury, rachunku) obowiązujące w Polsce przepisy dają możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary, dla których ustalona jest wartość celna ( art. 25 i 26 kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO- Wyjaśnienia tego Komitetu w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1999 roku, zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 roku w sprawie wyjaśnień dotyczących wartości celnej - Dz.U. Nr 80, poz. 908 z 1999 roku) uznał za problematyczne, albowiem niemożliwe jest znalezienie identycznych bądź podobnych używanych pojazdów samochodowych. Kolejna metoda ustalenia wartości celnej towaru ( metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych), określona w art. 27 kodeksu celnego może znaleźć w zasadzie zastosowanie zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary, dla których ustalona jest wartość celna. Techniczny Komitet wypowiedział się także przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów na podstawie metody wartości kalkulowanej ( art. 28 Kodeksu celnego). Używane samochody nie są bowiem produkowane jako takie i dlatego ta metoda oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę. W związku z tym Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że wartość celna używanych pojazdów samochodowych jest ustalana wg metody "ostatniej szansy" ( art. 29 Kodeksu celnego)- na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami ( art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu, porozumienie w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku i przepisy działu III tytułu II kodeksu celnego).

W niniejszej sprawie, zdaniem organu II instancji, z przyczyn opisanych wyżej, nie było możliwe ustalenie wartości celnej sprowadzonego samochodu na podstawie przepisów art. 23 i art. 25-28 Kodeksu celnego i wobec tego słusznie Dyrektor Urzędu Celnego zastosował art. 29 Kodeksu celnego. Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego 1994 roku, w przypadku ustalania wartości celnej używanych samochodów w oparciu o metodę "ostatniej szansy" istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Ustalając wartość celną pojazdów używanych z wykorzystaniem omawianej metody należy stosować specjalistyczne katalogi, w których wydawca ustanawia średnie ceny samochodów na podstawie ogólnopolskich badań rzeczoznawczych, które są prowadzone fachowo przez specjalistów w dziedzinie motoryzacji.

Organ odwoławczy uwzględniając powyższe ustalił, ze średnia cena pojazdu będącego przedmiotem importu- o parametrach technicznych opisanych w jednolitym dokumencie administracyjnym SAD nr [...] wyniosła w miesiącu sierpniu 2002 roku 17,400 złotych ( katalog Eurotax nr [...] ). Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej w trakcie prowadzonego postępowania stwierdził, że ustalenie wartości celnej tego samochodu przez organ I instancji nastąpiło błędnie, ponieważ do wyliczeń posłużono się katalogiem EUROTAX nr [...] przyjmując za wartość wyjściową kwotę 17.500 zł, chociaż import nastąpił w miesiącu sierpniu a nie czerwcu.

Ostatecznie organ II instancji ustalił wartość celną samochodu osobowego marki [...] pomniejszając wartość wyjściową (17.400zł) o należności podatkowe z tytułu podatku VAT- 22% i podatku akcyzowego -3,1%. Uzyskana w wyniku tych obliczeń kwota 13.833zł ( 3.400,- EUR) to według Dyrektora Izby Celnej wartość celna pojazdu ustalona na podstawie art. 29 kodeksu celnego. Organ odwoławczy podał też, że dopiero w przypadku braku danych w katalogu "Eurotax" organ celny jest uprawniony do poszukiwania wartości rynkowej samochodu w innych źródłach ( katalog "Info-expert", ocena techniczna pojazdu itp.). Jeżeli powyższe wydawnictwa nie uwzględniają cen danego typu samochodu, a więc w sytuacjach wyjątkowych, ustalenie średniej ceny rynkowej pojazdu odbywa się przy pomocy opinii biegłych -ekspertów zajmujących się zawodowo motoryzacją. Ponieważ w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca prawidłowo cenę wyjściową ustalono na podstawie katalogu "Eurotax" w związku z czym, w ocenie Dyrektora Izby Celnej, przedłożona przez T. G. opinia rzeczoznawcy nie była dla organu wiążąca.

Organ II instancji podkreślił również, że opłacalność zakupu pojazdu za granicą bądź jej brak jest indywidualną kwestią importera i nie może wpływać na ustalenie wartości celnej przedmiotowego samochodu.

Wskazał też, że odnoście korekty podatku właściwy jest Urząd Skarbowy.

T. G. w skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów sądowych. Zarzucił naruszenie prawa materialnego a w szczególności art. 23 § 1 i 7 Kodeksu celnego z uwagi na niczym nieuzasadnione i bez wskazania należytej podstawy prawnej i faktycznej kwestionowanie wartości celnej towaru uwidocznionej na fakturze. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 29 § 1 i 2 pkt. 3 i 7 kodeksu celnego oraz art. 7 Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu ze względu na bezpodstawne zastosowanie metody tzw. " ostatniej szansy". Po pierwsze z pominięciem reguły wynikającej z treści art. 24 §1 kodeksu celnego obligującej organ celny do wcześniejszego zastosowania metod ustalania wartości celnej zawartych w art. 25-28 kodeksu celnego. Po drugie bez przeprowadzenia stosownego postępowania mającego na celu ustalenie, czy istnieją podstawy do kwestionowania wartości celnej na fakturze a opieranie się na katalogach sprzedaży samochodów używanych na rynku niemieckim, choć samochód był sprzedany we Francji. Po trzecie bez uwzględnienia stopnia zużycia pojazdu wskazanego przez biegłego rzeczoznawcę.

T. G. wskazał też na naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późń. zm.) w zw. z § 7 a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2001 roku w sprawie podatku akcyzowego ( Dz.U. Nr 18, poz. 175 z 2002 roku) z uwagi na określenie w decyzji stawki podatku akcyzowego w wysokości 3,1% dla samochodu osobowego rok produkcji 1994, podczas gdy w zawiadomieniu o powstaniu obowiązku podatkowego organ celny naliczył właściwą dla tego rocznika stawkę tj. 65%.

Skarżący zarzucił również rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia tj. art. 187 § 1, art. 121 § 1, art. 210 § 1 pkt.6 i § 4 oraz art. 120 Ordynacji podatkowej, między innymi przez odstąpienie od zweryfikowania dokumentu-faktury, arbitralność działania wyrażającą się manipulowaniem stawkami podatku akcyzowego, brak należytego uzasadnienia decyzji i ustosunkowania się przez organ II instancji do zarzutów zawartych w odwołaniu, wskazywanie przez organy celne jako podstawy prawnej i faktycznej decyzji zaleceń organów, a nie przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyjaśnił też dodatkowo, że organ celny dokonał wyceny samochodu zgodnie z art. 29 § 2 pkt 1 kodeksu celnego w oparciu o ceny sprzedaży takich samochodów na polskim obszarze celnym, które jednak nie były tu wytworzone. Porównanie cen z obszaru Unii Europejskiej na podstawie "Schwacke Liste" służy zaś jedynie do stwierdzenia dysproporcji deklarowanej przez importera wartości transakcyjnej pojazdu a jego średniej ceny transakcyjnej ustalonej na rynku wtórnym kraju eksportu. Okoliczność, że katalog dotyczy rynku wewnętrznego Niemiec, a w tej sprawie mamy do czynienia z pojazdem nabytym we Francji nie ma wpływu na wynik postępowania. Organ odwoławczy podkreślił, że podana bowiem w zgłoszeniu celnym wartość sprowadzonego pojazdu, po uwzględnieniu 15%-owej korekty w stosunku do rynku francuskiego, pozostawała w dalszym ciągu w rażącej dysproporcji do uśrednionych wartości katalogowych, co spowodowało konieczność ustalenia rzeczywistej wartości o metodę zastępczą określoną w kodeksie celnym.

Na rozprawie w dniu 24 czerwca 2005 roku T. G. wyjaśnił, że od 1999 roku i nadal zajmuje się handlem i naprawą używanymi samochodami. Samochody sprowadzał na potrzeby prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, a konkretnie w celu ich dalszej sprzedaży. Dokumenty potrzebne do dalszej rejestracji pojazdu w Polsce przygotowywał pod potrzeby przyszłych klientów indywidualnych i najczęściej dlatego też w dokumentach badania technicznego a zwłaszcza w dokumencie identyfikacyjnym pojazdu- wpisywano, że samochód jest przeznaczony na użytek własny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Wojewódzki Sąd Administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady, będące przyczynami wznowienia postępowania bądź stwierdzi też inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie organ celny zakwestionował wiarygodność ceny transakcyjnej samochodu [...] ( 1300 EUR ), uznając po porównaniu jej z ceną podobnych pojazdów na europejskim obszarze gospodarczym, że jest ona znacznie zaniżona w stosunku do rzeczywistej jego wartości. W tej sytuacji organ celny był zobowiązany w ramach postępowania wszczętego przez przyjęcie zgłoszenia celnego dokonać weryfikacji dołączonych do niego dokumentów, w tym także faktury dokumentującej wartość transakcyjną towaru (art. 70 Kodeksu celnego). Za chybiony zatem uznać należy zarzut strony co do tego, że organ celny obowiązany był przeprowadzić odrębne postępowanie mające na celu ustalenie, czy istnieją uzasadnione podstawy do kwestionowania wartości transakcyjnej. Uznając więc za trafne te wywody decyzji, które dotyczą uprawnień organów celnych do odrzucenia wartości transakcyjnej towaru i nie uznania jej za wartość celną po jej zakwestionowaniu z uzasadnionych przyczyn ( co miało miejsce w niniejszej sprawie), a wynikających z obowiązującego w ówczesnym stanie prawnym art. 23 § 7 ustawy dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr23, poz.117 ze zm. ), podkreślić należy, że ustalenie wartości celnej towaru występującego w obrocie towarowym z zagranicą podlega ściśle określonemu postępowaniu. W myśl art. 24 § 1 Kodeksu celnego, gdy nie jest możliwe przyjęcie wartości transakcyjnej ( art. 23 ) należy zastosować inną metodę wskazaną w Kodeksie celnym w artykułach 25-28 (ustalić wartość transakcyjną identycznych towarów, wartość transakcyjną podobnych towarów, cenę jednostkową towarów przywożonych, bądź identycznych lub podobnych sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach, wartość kalkulowaną ) z zachowaniem kolejności wynikającej z tych przepisów. W tym celu niezbędne jest jednak gromadzenie przez organy celne określonych materiałów i dowodów. Z uzasadnienia decyzji organów celnych obu instancji zdaje się wynikać, że w każdym przypadku zakwestionowania wartości transakcyjnej używanych pojazdów samochodowych jedyną metodą ustalania wartości celnej jest przewidziana w art. 29 Kodeksu celnego "metoda ostatniej szansy". Jest ona stosowana wówczas, gdy wartość celna towaru importowanego nie może być ustalona wg wcześniejszych metod i polega na ustaleniu wartości celnej na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. oraz Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.

Na poparcie takiego stanowiska organy celne powołują się na postanowienia Studium 1.1 - Postępowanie wobec używanych samochodów, stanowiącego integralną część Wyjaśnień dotyczących wartości celnej ( rozp. Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r.- Dz. U. Nr 80, poz.908 ) i wskazują, że w ich świetle zastosowanie metod określonych w art. 25 i 26 uznano za problematyczne, a metoda określona w art. 27 Kodeksu celnego może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku importu do celów handlowych. Tymczasem w punkcie 11 Studium 1.1 wskazano, że problematyczne wydaje się zastosowanie tych pierwszych dwóch metod jedynie w przypadku używanych pojazdów samochodowych importowanych przez osoby fizyczne; natomiast w przypadku importu handlowego art. 2 i 3 ( odpowiednio 25 i 26 Kodeksu celnego ) mogłyby znaleźć zastosowanie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu skarżący T. G. wyjaśnił, że od 1999 r. zajmuje się sprowadzaniem w celach handlowych używanych samochodów, które poddaje ewentualnej naprawie na życzenie klienta i wszystkie samochody objęte postępowaniem przed sądem były w takim celu sprowadzone. Do maja 2004 r. strona przechowywała pojazdy w składzie celnym aż do chwili znalezienia nabywcy. Przeznaczenie samochodów winno więc być zatem znane organom celnym z urzędu. Zatem potraktowanie przez organy celne kolejnych zgłoszeń celnych jako pojedynczego importu na potrzeby własne sprowadzającej pojazd osoby fizycznej nastąpiło bez dokładnego wyjaśnienia tej istotnej dla rozstrzygnięcia okoliczności, co stanowi naruszenie art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej. Z postanowień punktu 24 Studium1.1 wynika, że również problem zbierania danych o faktach niezbędnych przy ustalaniu wartości transakcyjnej dotyczy zakupów czynionych przez osoby fizyczne, którym nie zawsze towarzyszy wystawienie faktury. Organy celne mają natomiast możliwość i obowiązek gromadzenia danych o cenach samochodów w przypadku importu handlowego, co nie powinno było nastręczać trudności przy masowości tego typu importu na polski obszar celny.

Reasumując, zastosowanie przez organy celne metody "ostatniej szansy" nastąpiło przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia istotnej dla rozstrzygnięcia okoliczności i przy błędnym zastosowaniu powołanych w decyzji postanowień Studium 1.1.

Jednocześnie zauważyć należy, że nie jest wykluczone zastosowanie "metody ostatniej szansy" dla ustalenia wartości celnej używanych pojazdów samochodowych przy imporcie handlowym. Organy celne przed jej zastosowaniem obowiązane są jednak wszechstronnie rozważyć i uzasadnić niemożliwość ustalenia wartości celnej w oparciu o pozostałe, wcześniejsze metody, a stosując już art. 29 Kodeksu celnego winny uwzględnić postanowienia punktu 17 Studium 1.1, zgodnie z którym m.in:

- wartość powinna być ustalana, dla celów Artykułu 7 w rozsądny sposób zgodny z zasadami i ogólnymi postanowieniami Porozumienia i art. VII GATT, na podstawie danych dostępnych w kraju importu;

- zalecanymi metodami wyceny są metody określone w art. 1 do 6 włącznie, stosowane z rozsądną elastycznością i oparte w możliwie największym stopniu na wcześniej ustalonych wartościach celnych;

- Porozumienie zaleca zasadę konsultacji pomiędzy administracją celną a importerem w celu ustalenia podstawy wyceny.

W świetle postanowień punktu 23 Studium 1.1 przy stosowaniu katalogów lub wyspecjalizowanych czasopism podających bieżące ceny na rynku kraju importu, należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość ( na przykład nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria ) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia. Dowolnie zatem organy celne odrzuciły przy ustalaniu wartości bazowej przedłożoną przez importera ocenę techniczną z dnia [...] opisującą stan pojazdu, nie badając jego wpływu na tę wartość.

Uzasadnione okazały się również zarzuty skarżącego w części dotyczącej zastosowanej stawki podatku akcyzowego przy ustalaniu wartości celnej przedmiotowego samochodu.

Zgodnie z przepisem art. 31 pkt 6 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ), obowiązującej w dacie dokonania zgłoszenia celnego, do wartości celnej nie wlicza się bowiem należności celnych przywozowych lub innych opłat pobieranych na polskim obszarze celnym z tytułu przywozu lub sprzedaży towarów, o ile koszty te można wyodrębnić z ceny faktycznie zapłaconej. Także w punkcie 23 Studium 1.1 podkreślono, że orientacyjne ceny katalogowe mogą obejmować opłaty i podatki importowe. Oznacza to, że organy celne ustalając wartość celną samochodu winny pomniejszyć jego wartość bazową między innymi o należności podatkowe pobierane w związku z jego importem. Bezsporne jest w sprawie, że przedmiotowy samochód o pojemności silnika poniżej 2000 cm3 (1896 cm 3 ) wyprodukowany został w 1994 roku, w związku z czym, zgodnie § 7 ust. 2 obowiązującego w dacie importu ( i wydania decyzji ) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269) obciążał go podatek akcyzowy w stawce 65 % (por. zawiadomienie o powstaniu obowiązku podatkowego z dnia 6 sierpnia 2002 roku ). Natomiast organ celny I instancji ustalając wartość celną odliczył podatek akcyzowy, przy czym obliczenia jego dokonał według stawki 3,1 %, obowiązującej dla samochodów nowych, co zostało zaaprobowane przez organ odwoławczy.

Powyższa praktyka, polegająca na obliczaniu wartości celnej samochodów osobowych przy zastosowaniu niższych stawek podatku akcyzowego, obowiązujących dla samochodów nowych, niezależnie od faktycznego roku produkcji danego pojazdu, jest niezgodna z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 31 pkt 6 Kodeksu celnego i § 7 ust. 2 obowiązującego w dacie wydania decyzji rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269).

Wobec powyższego w ocenie Sądu organy celne dokonały naruszenia wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik niniejszej sprawy - poprzez nieuzasadnione odliczenie podatku akcyzowego według stawki przewidzianej dla nowych samochodów tzn. 3,1 % , pomimo tego, że sporny pojazd był już produktem kilkuletnim ( rocznik 1994), dla którego obowiązywała wyższa stawka akcyzy.

Podkreślić ponadto należy, że w decyzji organu II instancji nie odniesiono się do zarzutów podniesionych przez skarżącego T. G. w odwołaniu, dotyczących omawianej kwestii zastosowania zbyt niskiej stawki podatku akcyzowego dla obliczenia wartości celnej. Odnośnie opinii rzeczoznawcy stwierdzono zaś jedynie, że "nie była dla organu wiążąca" co stanowiło naruszenie przepisów postępowania celnego to jest: art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego.

Rozpatrując ponownie sprawę rzeczą organów celnych będzie uwzględnienie przedstawionych wyżej uwag, a także zmian stanu prawnego spowodowanych ustawami z dnia 19 marca 2004r. - Prawo celne i Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 622, 623 ).

W tej sytuacji Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a/ i c/, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ).

/-/ B. Koś /-/ B. Sokołowska /-/ T.M. Geremek

K.P.