Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1137/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ł.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 665/16 w sprawie ze skargi Ł.B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary porządkowej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w Łodzi z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz Ł.B. 630 (sześćset trzydzieści) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 8 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 665/16 oddalił skargę Ł.B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Naczelnik Urzędu Celnego II w Łodzi [...] kwietnia 2015 r. wszczął postępowanie wobec A. Sp. z o.o., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Podczas kontroli przeprowadzonej w barze "[...]" należącym do J.W., funkcjonariusze celni zatrzymali m.in. dwa automaty do gier, na których widniała naklejka o treści "Właściciel urządzenia oraz prowadzący działalność A. Sp. z o.o. NIP [...] KRS [...]". Organ w dniu [...] kwietnia 2016 r. skierował do prezesa tej spółki Ł.B., wezwanie do złożenia umowy zawartej przez spółkę z właścicielem lokalu, w którym zainstalowano urządzenia, pouczając go o treści art. 262 § 1 pkt 1, 2, i 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., zwanej dalej: O.p.). W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik spółki A., pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. poinformował, że jego mocodawca A. Sp. z o.o. nie znajduje jakiejkolwiek możliwości współpracy oraz pomocy organowi w prowadzonym postępowaniu.

Naczelnik Urzędu Celnego II w Łodzi postanowieniem z [...] maja 2016 r., wydanym na podstawie art. 216, art. 217, art. 262 § 1 pkt 2, § 5 i 5a, art. 262a § 1, art. 144 O.p. nałożył na Ł.B., prezesa zarządu A. Sp. z o.o. karę porządkową w wysokości 200 zł, w związku z niezłożeniem żądanych umów oraz odmową podania informacji niezbędnych do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego.

Ł.B. wniósł zażalenie.

Dyrektor Izby Celnej w Łodzi postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o nałożeniu kary porządkowej. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zachowanie Ł.B. wyczerpało przesłankę bezzasadnej odmowy złożenia dokumentu, a co za tym idzie, słuszne było nałożenie na niego kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 O.p. w kwocie wskazanej, jako adekwatnej do stopnia zawinienia i skutków zaniechania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę wniesioną przez Ł.B. wyraził pogląd, że kara porządkowa w rozpoznawanej sprawie została nałożona zasadnie, bowiem wezwanie do złożenia umowy zawartej przez A. Sp. z o.o. z właścicielem lokalu, w którym zainstalowano automat do gry zostało doręczone prawidłowo, zaś bez tego dokumentu organ celny nie mógł przeprowadzić kompletnego postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Uwzględniając, że skarżący nie złożył wymienionej w wezwaniu umowy i nie podał informacji niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy, należało uznać, że zaistniały okoliczności uzasadniające nałożenie kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2a i § 1 a O.p. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ celny z przyczyn całkowicie zależnych od reprezentowanej przez skarżącego spółki nie mógł przeprowadzić kompletnego postępowania, które pozwoliłoby ustalić, czy umowa łącząca spółkę z właścicielem baru "[...]" jest dokumentem, którego obowiązek wynika z przepisów prawa. Tylko ustalenie, że nie jest takim dokumentem skutkowałoby odstąpieniem od wymierzenia Ł.B. kary porządkowej. Umowa najmu (lub dzierżawy) zawarta przez spółkę z właścicielem baru jest co prawda umową cywilnoprawną. Jednakże spółka kwotę faktycznie zapłaconego czynszu najmu uprawniona byłaby traktować jako koszt poniesiony w celu osiągnięcia przychodów w rozumieniu art. 15 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 851 ze zm.). Warunkiem koniecznym zakwalifikowania danego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu jest jego udokumentowanie. W myśl art. 74 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1047) okres przechowywania dowodów księgowych umów handlowych wynosi 5 lat. Tym samym, w wymienionym okresie, spółka w celu udokumentowania poniesienia kosztów uzyskania przychodów zobowiązana była przechowywać dokumentację dotyczącą opłacenia czynszu najmu, w tym umowę najmu. W ocenie Sądu nie zaistniałyby podstawy do nałożenia na skarżącego kary porządkowej w przypadku złożenia przez niego wyjaśnienia, że czynsz najmu nie był wliczany do kosztów uzyskania przychodów przez spółkę lub złożenia oświadczenia (oczywiście zgodnego z prawdą), iż spółka żądaną umową nie dysponuje.

Ponadto Sąd stwierdził, że złożenie przez skarżącego umowy zawartej przez A. Sp. z o.o. z właścicielem lokalu nie mogło wywołać ujemnych skutków dla spółki, bowiem na objętych kontrolą automatach znajdowały się naklejki określające spółkę jako ich właściciela, a wobec tego złożenie wyjaśnień przez spółkę nie pogorszyłoby jej sytuacji procesowej.

Ł.B. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie, a także uchylenie orzeczeń organów pierwszej i drugiej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenia kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 262 § 1 pkt 2 i art. 262 § 1a w związku z art. 155 O.p. poprzez ich wadliwe zastosowanie, albowiem całokształt okoliczności faktycznych postępowania wyklucza zastosowanie w sprawie niniejszej kary porządkowej jako środka dyscyplinującego skarżącego jako prezesa zarządu strony postępowania głównego. Spowodowane jest to oczywistą wadliwością wezwania wystosowanego do strony w trybie art. 155 § 1 O.p., albowiem formułowało ono żądanie, którego realizacja nie jest procesowym obowiązkiem strony;

2) art. 199 O.p. oraz art. 121 § 1 tej samej ustawy, a to poprzez próbę przymuszenia skarżącego, jako prezesa zarządu strony postępowania głównego, do działań autodestrukcyjnych, tj. mogących szkodzić stronie i jej interesom faktycznym i prawnym w toku postępowania głównego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.

Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest także wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Strona skarżąca podniosła zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych, a które to zmierzają do podważenia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny legalności nałożenia na skarżącą kary porządkowej w związku z nieprzedstawieniem umowy najmu zawartej z właścicielem lokalu – bar "[...]", położonego w [...] ul. [...], w którym zainstalowane były urządzenia do gier Hot Spot i Golden Games, zatrzymane podczas kontroli przeprowadzonej [...] października 2014 r. W ocenie skarżącego, brak było podstawy prawnej dla nałożenia na niego obowiązku złożenia umowy najmu, zaś Sąd pierwszej instancji błędnie zaaprobował nałożenie na skarżącego kary porządkowej, pomimo braku wypełnienia przez nią przesłanki "bezzasadności odmowy przedstawienia dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna jest zasadna.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przyznane organom podatkowym w art. 262 O.p. uprawnienie do stosowania kar porządkowych, ma na celu dyscyplinowanie uczestników postępowania i przeciwdziałanie obstrukcji procesowej powodującej jego przedłużanie, a niekiedy wręcz nawet uniemożliwienie jego zakończenia (por. wyroki NSA: z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 1724/16, z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 1892/16, z 20 września 2018 r., sygn. akt II GSK 2988/16, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). To uprawnienie organu podatkowego podlega pewnym ograniczeniom, albowiem jak wynika to ze szczegółowych regulacji Ordynacji podatkowej, organ podatkowy może z tego uprawnienia korzystać w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym (podatkowym) lub kontrolnym, a koniecznym warunkiem oceny prawidłowości stosowania przepisu art. 262 § 1 O.p., jako podstawy nałożenia kary porządkowej, jest ustalenie wymienionych w przywołanym przepisie przesłanek jego stosowania odnoszących się do podmiotu, prawidłowości wezwania, braku uzasadnionej przyczyny niewykonania wezwania, a także rodzaju i stopnia zawinienia oraz ewentualnych skutków, jakie pociąga w konkretnym przypadku uchybienie wezwaniu.

Wezwanie z [...] kwietnia 2016 r. nakładało na skarżącego, jako osobę upoważnioną do reprezentacji A. Spółki z o.o., obowiązek złożenia umowy zawartej z właścicielem baru "[...]", położonego w [...] przy ul. [...], w którym zainstalowane były urządzenia do gier Hot Spot i Golden Games, zatrzymane podczas kontroli przeprowadzonej w tym lokalu [...] października 2014 r.

Naczelnik Urzędu Celnego II w Łodzi nałożył na skarżącego karę pieniężną na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 O.p., uznając, że Ł.B., pomimo prawidłowego wezwania odmówił współpracy i nie złożył "(...) żądanych umów, ani nie podał informacji niezbędnych do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego." Powołany przepis stanowił, że strona, pełnomocnik strony, świadek, biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności mogą zostać ukarani karą porządkową w wysokości do 2.500 zł.

Dyrektor Izby Celnej w Łodzi utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podzielił przyjęte w nim stanowisko.

Z kolei Sąd pierwszej instancji oddalając skargę uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki nałożenia kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2a O.p., który w stanie prawnym wiążącym w sprawie stanowił, że strona, pełnomocnik strony, świadek, biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach mogą zostać ukarani karą porządkową w wysokości do 2.500 zł. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA wywiódł prawny obowiązek posiadania dokumentu w postaci umowy najmu (dzierżawy) z art. 15 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 74 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiska przedstawione w zaskarżonym wyroku oraz postanowieniach organów obu instancji są błędne.

Przyjęta przez organy obu instancji podstawa prawna nałożenia kary porządkowej tj. art. 262 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje, że skarżący bezzasadnie odmówił dokonania jednej z czynności wymienionych w powołanym przepisie. Tymczasem analiza wezwania z [...] kwietnia 2016 r. prowadzi do wniosku, że wspomniane wezwanie dotyczyło czynności wymienionych w art. 262 § 1 pkt 2 O.p. W szczególności Ł.B. nie został wezwany do złożenia pisemnych wyjaśnień związanych z kontrolą urządzeń zatrzymanych w wyniku kontroli przeprowadzonej w barze "[...]". Z wezwania z [...] kwietnia 2016 r., w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że organ wezwał skarżącego wyłącznie do złożenia umowy zawartej z właścicielem baru "[...]", położonego w [...] przy ul. [...], w którym zainstalowane były urządzenia do gier Hot Spot i Golden Games, zatrzymane podczas kontroli przeprowadzonej w tym lokalu [...] października 2014 r.

W świetle art. 155 O.p., który stanowi, że organ podatkowy może wezwać stronę między innymi do przedłożenia dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy, skierowanie omawianego wezwania do skarżącego było uzasadnione.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka nałożenia kary porządkowej z powodu "bezzasadności odmowy" złożenia wyjaśnień przez stronę. Skarżący nie był bowiem wezwany do dokonania tej czynności, zaś odmowy przedstawienia żądanego dokumentu (umowy) nie można potraktować jako bezzasadnej odmowy złożenia pisemnych wyjaśnień związanych z przeprowadzoną kontrolą. W tym stanie sprawy nie było podstaw do nałożenia na skarżącego kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 O.p.

Sąd pierwszej instancji oddalając skargę nie tylko nie dostrzegł tego uchybienia organów obu instancji, lecz rozpoznał sprawę przyjmując inną podstawę nałożenia kary porządkowej tj. art. 262 § 1 pkt 2a O.p. Dodać trzeba, że WSA "wyręczając" organy celne, we własnym zakresie, przeprowadził próbę wykazania, że żądana umowa najmu (dzierżawy) jest dokumentem, którego obowiązek przechowywania wynika z przepisów prawa. Z tej przyczyny rezultat przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie może być zaakceptowany.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione tylko niektóre przesłanki nałożenia kary porządkowej. Wezwanie z [...] kwietnia 2016 r. było czytelne, zawierało podstawę prawną i pouczenie o skutkach prawnych niezastosowania się do wezwania oraz zostało prawidłowo doręczone. W zaskarżonym postanowieniu i utrzymanym nim w mocy postanowieniu organu pierwszej instancji, bezpodstawnie przyjęto jednak, że doszło do bezzasadnej odmowy wykonania obowiązku określonego w wezwaniu. Powołana przez organy podstawa prawna nałożenia kary porządkowej nie pozostawała bowiem w związku z wezwaniem skierowanym do skarżącego. Podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie nie ma mamy do czynienia z przypadkiem sprowadzającym się wyłącznie do wskazania niewłaściwej podstawy prawnej (art. 262 § 1 pkt 2 O.p. zamiast art. 262 § 1 pkt 2a O.p.). Organy obu instancji nie zbadały bowiem wszystkich przesłanek nałożenia kary porządkowej za "bezzasadną odmowę" wykonania obowiązku określonego w wezwaniu.

Zasadniczą przesłanką nałożenia kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2a O.p. jest "bezzasadność odmowy" dokonania konkretnej opisanej w nim czynności procesowej, tj. m.in. okazania lub przedstawienia dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa. Dla wypełnienia dyspozycji powyższego przepisu i w konsekwencji zaistnienia podstawy prawnej wymierzenia kary porządkowej konieczne jest więc, obok dokonania przez organ prawidłowego wezwania, stwierdzenie "bezzasadności odmowy" i potwierdzenie w innych przepisach obowiązku posiadania dokumentów. Za bezzasadną odmowę przyjmuje się taką, która nie ma podstaw w obiektywnych okolicznościach sprawy. Nie ma zatem znaczenia to, czy w przekonaniu strony powinna ona ten obowiązek wykonać, lecz o kwestię istnienia faktycznych przeszkód w jego wykonaniu. Znamiona "bezzasadnej odmowy", o jakiej mowa w powołanym wyżej przepisie, nosi postępowanie strony, która bez uzasadnionej przyczyny nie realizuje wezwania organu, tj. jeżeli z okoliczności sprawy nie wynika, że jest to uzasadnione obiektywnymi okolicznościami. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że danie możliwości organom podatkowym stosowania kar porządkowych, ma na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania podatkowego do określonych zachowań, podyktowanych czynnościami organu (zob. S. Presnarowicz [w:] C. Kosikowski oraz L. Etel (red.), J. Brolik, R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2013, s. 1331.). Odnotować też należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w kontekście oceny, czy dana czynność strony polega na bezzasadnej odmowie dokonania czynności dowodowej, stwierdził m.in., że bezzasadna odmowa strony, to odmowa nieznajdująca potwierdzenia w obowiązujących przepisach (por. wyrok z 21 października 2011 r., sygn. akt II FSK 775/10 - dostępny na: www.orzeczenia.gov.pl).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że organy obu instancji nie wykazały zaistnienia wskazanej w art. 262 § 1 pkt 2a O.p. "bezzasadności odmowy". Innymi słowy w sprawie nie zostało wykazane, że skarżący swym zachowaniem wypełnił dyspozycję powołanego przepisu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wynik zarówno wykładni językowej, systemowej i celowościowej art. 262 § 1 pkt 2a O.p. doprowadza do jednoznacznych wniosków interpretacyjnych, że "bezzasadność odmowy" dotyczy niedokonania konkretnej opisanej w nim czynności procesowej, tj. "okazania lub przedstawienia" dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach. Ustawodawca dopuścił więc, dla zdyscyplinowania uczestnika postępowania podatkowego, możliwość (" [...] mogą zostać ukarani karą porządkową [...]") wymierzenia mu kary finansowej w sytuacji, gdy wezwany nie okazuje lub nie przedstawia takich dokumentów albo ksiąg podatkowych lub dowodów księgowych. Dla zastosowania tego środka dyscyplinującego obok istnienia obowiązku posiadania tychże dokumentów nieodzownym jest też ich faktyczne posiadanie. Przewidziana w powyższym przepisie kara porządkowa stanowi bowiem implikację nieujawnienia, na żądanie organu, na potrzeby prowadzonego postępowania, posiadanej przez wezwanego dokumentacji.

Umowa najmu, której złożenia domagał się organ jest umową cywilną. W zaskarżonym postanowieniu jak również w postanowieniu organu pierwszej instancji nie wyjaśniono na jakiej podstawie organy przyjęły, że skarżący miał prawny obowiązek posiadania tej umowy. Podkreślić w tym miejscu wypada, że nałożenie kary porządkowej za bezzasadną odmowę okazania lub nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentu, dotyczy tylko tych dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa. Wobec tego organ nakładając karę porządkową na podstawie art. 262 § 1 pkt 2a O.p. musi wykazać, że obowiązek posiadania żądanego dokumentu wynika z konkretnego przepisu prawa. W rozpoznawanej sprawie organy temu wymogowi nie sprostały, a Sąd pierwszej instancji tego uchybienia nie dostrzegł.

Z tych wszystkich względów, uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 262 § 1 pkt 2a, art. 120, art. 122 i art. 210 § 4 O.p uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ ponownie rozpoznający sprawę zobowiązany jest uwzględnić wyrażoną powyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny ocenę prawną.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j. t. z Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Koszty te obejmują: wpis od skargi (100 zł), opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (90 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (240 zł.).